Αποσχηματισμοί – σχολιασμός του ποιήματος

Αποσχηματισμοί – σχολιασμός του ποιήματος

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. Το ποίημα

Αποσχηματισμοί, [2020]

Ο Παράδεισος ελευθερίας χώρος

και δοκιμής απύθμενης

αναδείχτηκε στους πρώτους ανθρώπους,

τους μύστες του μεγάλου δρόμου

και των απρόσμενων εμποδίων.

*****

Η ιστορία ανταγωνισμών πόνος,

και ποταμών των ιδρώτων,

μ’ αίμα το κατακόκκινο γράφτηκε,

εθνών, φυλών και των ηγετών,

που ‘κράζαν σε νερά και λαγκαδιές.

*****

Ο Ιησούς, με μαχαίρια τα δίστομα,

έσπασε χώρο και χρόνο,

κι ανήσυχους  γύρω του συνέλεξε,

για θυσία και προδοσία,

ενθουσιώδεις και πανέτοιμους.

*****

Στο δρόμο του ανοικτού πλοίου μπλέχτηκαν

οι μούτσοι κι οι καπετάνιοι,

γιατροί και ασθενείς, εραστές τυφλοί,

ωραίου, ψευδούς, φανταχτερού.

Ξάφνου, νάτοι σ’ αχαρτογράφητα….

ΙΙ. Μικρός σχολιασμός του συγγραφέα

1. Το ιστορικό του ποιήματος

Το παραπάτω ποίημα είναι ένα από τα πιο θεολογικά στην 1η ποιητική συλλογή μου (3η συγγραφή) «Αποστάξεις σε καιρούς δυστοπίας»– «77 νύξεις άλλης βιωτής και πολιτείας», εκδόσεις Αρμός 2020.

Το ποίημα αυτό είναι ένα από τα 4-5 τελευταία, πριν κλείσει η συλλογή και πάει προς το «Τυπωθείτω». Γράφτηκε στην Κέρτεζη (έμεινα εκεί αρκετούς μήνες το περσινό Καλοκαίρι) στις 04.09.2020.

Ήδη κάποιοι γνωστοί μου άνθρωποι (κληρικοί ή μοναχοί) είχαν από μόνοι τους «αποσχηματιστεί». Ένα θέμα που με λύπησε, με έβαλε σε αναστοχασμό και με έκανε να μεταφέρω την τελική μου «κρίση» στον έναν και μοναδικό Κριτή. Προς τα τέλη του περσινού Αυγούστου μία φίρμα του διαδικτύου, με χιλιάδες ακόλουθους νεοέλληνες, αγόρια και κορίτσια μικρότερης και μεγαλύτερης ηλικίας, με διαδικτυακό τρόπο ανακοίνωσε λιτά ότι «βγάζει τα ράσα». Και το έκανε χωρίς βαθύτερες αναλύσεις. Πολλές σκέψεις πέρασαν από το μυαλό μου, αλλά δεν έγραψα τίποτα δημόσια. Μια μέρα όμως, όπως και στα υπόλοιπα ποιήματα, είχα την διάθεση και την έμπνευση για το ποίημα αυτό.

Το ποίημα είναι πολύ διακριτικό και δεν φωτογραφίζει τις διαφορετικές περιπτώσεις. Βεβαίως όμως το έτος (2020) περιλαμβάνεται στην ποιητική συλλογή. Τόσο στον πρόλογο, όσο και στην τηλεπαρουσίαση, με 1800 ζωντανές συμμετοχές ή μαγνητοσκοπημένες προβολές μέχρι σήμερα, το ποίημα αυτό δεν τόλμησε κανένας από τους «πέντε» παρουσιαστές να το ακουμπήσει. Ούτε στα περί τα εκατό σχόλια που έλαβα μετά την δημοσίευση… Μάλλον πρόκειται για δύσκολο ζήτημα…, παρότι το ποίημα είναι σαφώς θε-ανθρωπολογικό.

Ας δούμε στροφή τη στροφή μερικές νύξεις συνοπτικά, ως βάση για μια συζήτηση. Τα ερωτήματα που βάζω ας συζητηθούν.

2. Στροφή 1η

Αναφέρεται στον (χριστιανικό) «Παράδεισο» ως χώρο «Ελευθερίας». Τι μπορεί όμως να σημαίνει Ελευθερία στον Παράδεισο; Ποιος είναι ο Παράδεισος; Θέτει το ζήτημα της «Δοκιμής», δηλαδή Δοκιμασίας, Πειράματος. Τι είναι αυτή; Πως συνδυάζεται Ελευθερία και Δοκιμασία;

Οι «πρώτοι άνθρωποι», οι οποίοι συνειδητά δεν αναφέρονται, ονομάζονται «μύστες». Σε τι είναι οι μυημένοι όμως; Τίθεται επίσης η έννοια του «μεγάλου δρόμου». Ποιος όμως είναι αυτός; Τίθενται παράλληλα τα «μεγάλα εμπόδιά του». Ποια είναι αυτά και τι σχέση έχουν όλα τα ζητήματα της 1ης στροφής μεταξύ τους;

2. Στροφή 2η

Αφήνουμε απότομα τον «Παράδεισο» και βρισκόμαστε στην ιστορία. Δεν τίθεται το γιατί, αλλά αφήνεται στον αναγνώστη. Για μένα υπάρχει λόγος (αρχικό ερώτημα). Στην ιστορία θέτω τα μεγάλα ζητήματα των «ανταγωνισμών», τον «πόνο», τους «ιδρώτες» των ανθρώπων, τα ποτάμια «αίματος» που χύθηκαν με πολλούς τρόπους στα διάφορα μέρη της φύσης. Οφείλω να σημειώσω ότι με τα «αίματα» ξεκινά και το 1ο ποίημα της συλλογής («Αίματα και ρεύματα», που χωρίς να αναφέρεται ρητά, ο συγγραφέας γνωρίζει ότι είχε αφορμή το αίμα του Παύλου Φύσσα, Πάτρα, 04.11.2013). Για την στροφή αυτή θέτω και ένα δεύτερο ερώτημα – ζήτημα: Γιατί χύνεται το αίμα των ανθρώπων; Ποια σχέση έχουν και με το Τίμιο Αίμα στο Σταυρό του Θε-ανθρώπου;

3. Στροφή 3η

Στη στροφή αυτή παίρνουν σειρά οι «δίστομες μάχαιρες» του Ιησού Χριστού, αφορμή παίρνοντας από διάφορα σημεία της Καινής Διαθήκης, κυρίως όμως από τους «Υιούς Ζεβεδαίου» οι οποίοι Του έδειξαν: «Ιδού μάχαιραι δύο». Τόσο αυτοί, όσο και ο Ιστορικός Γιάννης Κορδάτος δεν κατενόησαν πλήρως ποιες είναι αυτές οι μάχαιρες, ενώ συχνά πολλοί ασκητές έδωσαν μόνο νηπτική διάσταση σ’ αυτές. Ο συγγραφέας τολμά να δώσει και μια χωροχρονικού επιπέδου νοηματοδότηση, ίσως επειδή έχει σπουδάσει και τη φυσική, την οποία εργάστηκε επί 50 έτη ποικιλότροπα…

Παράλληλα και με αφορμή το γεγονός των δύο μαχαιρών, αλλά  και άλλα γεγονότα (ο εθνικισμός των μαθητών στα μέρη της Τύρου και Σιδώνας και η απάντηση του Ιησού, η υπνηλία στο όρος των Ελαιών, τα ψέματα του Πέτρου κατά την Σύλληψη, ο φόβος των δέκα μαθητών πλην του Ιωάννη κατά την Σταύρωση, αλλά και μετά την Ανάσταση) και φυσικά πάνω απ’ όλα η προδοσία του Ιούδα Ισκαριώτη. Η Τύρος και η Σιδώνα αναφέρονται και στο ποίημα «Παλαιστίνη», 74ο , γραμμένο στις 02.09.2021, κι αυτό στην Κέρτεζη. Γιατί όμως ονομάζω τους μαθητές «ενθουσιώδεις και πανέτοιμους» και για ποιο ζήτημα;

 4. Στροφή 4η και τελευταία

Φεύγω από την εποχή του Θε-ανθρώπου και πηγαίνω στην 7η ημέρα της Εκκλησίας, στην ονομαζόμενη χριστιανική εποχή της ιστορίας. Η εκκλησία ταξιδεύει στο πέλαγος της ανθρωπότητας, των ιστορικών, επιστημονικών, τεχνολογικών, εκπαιδευτικών, θρησκευτικών, κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών  καταστάσεων και εκρήξεων.

Ταυτόχρονα σημειώνω ότι εντός της ιστορικής Εκκλησίας συμμετέχουν «οι μούτσοι κι οι καπετάνιοι». Νομίζω ότι αυτό σηκώνει μεγάλη συζήτηση… Χρησιμοποιώ όμως το ρήμα «μπλέχτηκαν» κι αυτό όχι τυχαία. Όχι μόνο γιατί η εικόνα που είχα ήταν από τα δίχτυα των ψαράδων μαθητών και την εξήγηση του Ιησού στο κάλεσμά Του, αλλά γιατί με πολλούς τρόπους «μπλεκόμαστε» στα δίχτυα της Εκκλησίας. Ποιοι μπορεί να είναι αυτοί; Έρχεται αυτό σε αντίθεση με την Ελευθερία, που βάλαμε στην πρώτη στροφή;

Οι αντιθέσεις μέσα στα «δίχτυα» σχετίζονται και με το «γιατροί και ασθενείς». Μπορεί και σε αυτό να γίνει μια συζήτηση, αν και πολλές φορές έχει συζητηθεί. Αυτό που αποφεύγεται συχνά και θέτει πολλά ερωτήματα και απαντήσεις είναι το «εραστές τυφλοί, ωραίου, ψευδούς, φανταχτερού». Τι σημαίνει «τυφλοί εραστές» στην ιστορική εκκλησία; Ποιο είναι το ωραίο; Ποιο το ψευδές και ποιο το φανταχτερό;

Η στροφή κλείνει με μεγάλη διακριτικότητα με αυτό που υπονοεί ο τίτλος, δηλαδή με τους «αποσχηματιστισμούς», αλλά δεν το λέει για δεύτερη φορά ευθέως. Το αφήνει στον αναγνώστη. Το μεγάλο ερώτημα είναι ποιά είναι τα «αχαρτογράφητα νερά»;

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το ποίημα και ο σχολιασμός θα αποτελέσουν σήμερα Δευτέρα 08.03.2021 εισήγηση σε μια διαδικτυακή εκκλησιαστική παρέα.

Παναγιώτης Α. Μπούρδαλας, Πάτρα, 26.02.2021/08.03.2021

Τι σημασία μπορεί να έχει σήμερα η ενασχόληση με την Ελληνική Επανάσταση;

Τι σημασία μπορεί να έχει σήμερα η ενασχόληση με την Ελληνική Επανάσταση;

Του Λάμπρου Ψωμά*

«Οι Κινέζοι επενδύουν στο μέλλον την ίδια ώρα που εμείς ασχολούμαστε πάλι με γεγονότα που έγιναν 200 χρόνια πριν». Με τον τρόπο αυτό το ένθετο Βήμα Science της εφημερίδας Το Βήμα της Κυριακής (φύλλο 20ής Δεκεμβρίου 2020) σχολίασε τη σημασία που αποδίδουν οι Κινέζοι στην ενασχόληση με τη Διαστημική. Το σχόλιο αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία προβληματισμού: Τι σημασία έχουν για εμάς σήμερα γεγονότα που έλαβαν χώρα πριν από 200 χρόνια; Μια λογική απάντηση νομίζω ότι θα πρέπει να βασίζεται σε μια οξεία κριτική που οφείλουμε στον σύγχρονο πολιτισμό μας (νεωτερικότητα): είναι ο πολιτισμός που αναζητά την ευτυχία του ατόμου μέσα από τον προσωπικό πλουτισμό. Είναι ο πολιτισμός του εγώ και όχι του εμείς, όπου το εγώ πρέπει να έχει όσο περισσότερα γίνεται και όχι απαραίτητα να είναι.

Δημοσιογράφοι και αστυνόμοι

Δημοσιογράφοι και αστυνόμοι

Του Γιώργου Σταματόπουλου*

Εκείνοι οι δημοσιογράφοι των [πολύ] πρωινών, αλλά και των επόμενων εκπομπών της τηλοψίας, έχουν μια δική τους άποψη για τη δημοκρατία και τους θεσμούς. Δεν δίνουν χώρο και δικαίωμα στους «αντιπάλους», στους διαφορετικούς, στους εγκληματίες, στους δολοφόνους· γι’ αυτούς μετράει ότι ο Κουφοντίνας έχει καταδικαστεί έντεκα φορές για ανθρωποκτονία, άρα τι ψάχνουμε τώρα, λένε ανενδοίαστα και προκλητικά. Δεν τους περνάει από το μυαλό ότι αυτός ο άνθρωπος μπορεί να έχει δικαιώματα και να τα διεκδικεί, τους φαίνεται ακατανόητο. Ακριβώς τους είναι ακατανόητο διότι ουδέποτε ενδιαφέρθηκαν να μάθουν πώς απολαμβάνουν αυτοί τις θεσούλες τους σήμερα, πόσοι αγώνες έχουν γίνει από ανθρώπους της Αριστεράς για να υπάρξει ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη και ψήφιση κοινωνικών δικαιωμάτων ώστε να προστατεύονται τα αδύνατα στρώματα της κοινωνίας από τις αυθαιρεσίες της εξουσίας (καλή ώρα).

Δημόσια Υγεία: Τι «ξέχασε» να μας πει ο κ. Τσίπρας;

Τι «ξέχασε» να μας πει ο κ. Τσίπρας;

Του Δημήτρη Ζιαζιά*

Αν έχεις τέτοιους φίλους (αντιπολίτευση), τι τους θέλεις τους εχθρούς (κυβέρνηση)

Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης παρουσίασε το πρόγραμμα για το Νέο ΕΣΥ σε διαδικτυακή εκδήλωση σε μια προσπάθεια να βγάλει τον ΣΥΡΙΖΑ από την αντιπολιτευτική ανυποληψία στην οποία έχει περιέλθει εδώ και ένα χρόνο. Παράλληλα, σα να μην κυβέρνησε ποτέ, σαν όλα τα αδιέξοδα και οι ελλείψεις στο ΕΣΥ να προέκυψαν μόλις τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, δεν έκανε καμιά στοιχειώδη αυτοκριτική για τη διάρκεια της δικής του διακυβέρνησης. Με ευχολόγια, αναμάσημα τετριμμένων τσιτάτων και εκθέσεις ιδεών επιχειρεί να στήσει ένα δίπολο ανάμεσα στην «κακιά ΝΔ» και τον καλό ΣΥΡΙΖΑ, στη λογική του ώριμου φρούτου.

Τα παραμύθια του παππού (5): Αλληλεγγύη και ρατσισμός στην εποχή του δράκου

Τα παραμύθια του παππού (5): Αλληλεγγύη και ρατσισμός στην εποχή του δράκου

ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ του παππού για την εποχή του κορωνοϊού

Του Βασίλειου Χριστόπουλου*

-Παππού, πες μου ξανά εκείνο το παραμύθι με τον κινέζικο δράκο, που ξεφυσούσε πάνω στους ανθρώπους… Φσσσς, φσσσς…. πφφφφ…
-Eπιμένεις να το λες παραμύθι αν και ξέρεις πως δεν είναι … Σου έχω πει πως στεναχωριέμαι κάθε φορά που σου μιλάω για το δράκο….
-Μη στενοχωριέσαι, παππού, πάει έφυγε ο δράκος…. Για πες μου, πώς περνούσατε τότε; Είχατε φαγητά να τρώτε ή πεινάσατε;
-Πώς σου ήρθε αυτό;

Ποιον συμφέρει ο θάνατος του Κουφοντίνα;

Ποιον συμφέρει ο θάνατος του Κουφοντίνα;

Του Κώστα Παπαδάκη*

Από ώρα σε ώρα κρίνεται πια η εξέλιξη της απεργίας πείνας του Δημήτρη Κουφοντίνα, που σήμερα μπήκε στην 50ή μέρα και παράλληλα στην 5η ημέρα απεργίας δίψας. Σύμφωνα με όσα χθες ο γιατρός Θοδωρής Σδούκος, που τον επισκέφθηκε στην ΜΕΘ του Γενικού Νοσοκομείου Λαμίας: «Η υπογλυκαιμία, συνοδευόμενη από επικίνδυνες ηλεκτρολυτικές διαταραχές, μπορεί να αποβεί ανά πάσα στιγμή μοιραία για το μυοκάρδιο και τον εγκέφαλο».

Συνεπώς, τα επόμενα δύο εικοσιτετράωρα θεωρούνται κρίσιμα για το αν θα ζήσει. Παρά τα όσα είχαν διαφανεί τις προηγούμενες εβδομάδες, τόσο με τις διαδοχικές δηλώσεις στήριξης του απεργού πείνας από τα κόμματα της Αριστεράς, όσο και από την ογκούμενη και διαρκώς εκδηλούμενη με χιλιάδες υπογραφές και κινητοποιήσεις συμπαράστασης στον Δημήτρη Κουφοντίνα, που έφτασε στο σημείο να προκαλέσει ακόμα και ρωγμές στο κυβερνητικό στρατόπεδο, με δειλές έστω δηλώσεις στελεχών του που καλούσαν την κυβέρνηση να ανταποκριθεί στις επιταγές του κράτους δικαίου, φαίνεται ότι η Νέα Δημοκρατία δεν είναι διατεθειμένη να υποχωρήσει.

ΕΙΝΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΝΗΘΙΚΗ;

ΕΙΝΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΝΗΘΙΚΗ;

Του Χάρη Ναξάκη*

Γιατί να μην μπορεί ένας φυλακισμένος να αγοράζει την αναβάθμιση του κελιού του, ένας γιατρός να πουλάει έναντι μιας ετήσιας αμοιβής την διαθεσιμότητα του τηλεφώνου του, δηλαδή να αγοράζουμε χωρίς να περιμένουμε στην ουρά την προνομιακή μας πρόσβαση σε έναν γιατρό, να μην διαθέτουμε το πρόσωπό μας ως διαφημιστικό χώρο και να μην πληρώνονται από το σχολείο τα παιδιά που παίρνουν καλούς βαθμούς; Γιατί να μην αγοράσω την δυνατότητα να καθυστερώ να πάρω τα παιδιά μου από τον παιδικό σταθμό έναντι ενός προστίμου που θα επιβάλλεται από τη διεύθυνσή του ή να μην πουλάμε την υπηκοότητα σε εύπορους μετανάστες; Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που ο πολιτικός φιλόσοφος Μ. Σαντέλ θέτει στο βιβλίο του “Τί δεν μπορεί να αγοράσει το χρήμα”, εκδόσεις Πόλις, 2016. Είναι όλα για πούλημα, υπάρχουν ηθικά όρια στην αγορά ή η οικονομική επιστήμη είναι από τις ιδρυτικές της αρχές ανήθικη; Το τελευταίο ερώτημα είναι το πιο κρίσιμο και το οποίο ο Μ. Σαντέλ το αφήνει μάλλον αναπάντητο, διότι αρκείται σε μια παράθεση παραδειγμάτων αγοραιοποίησης κοινωνικών σχέσεων και πρακτικών και σε μια έκκληση για μια ηθική οικονομία.

   Η οικονομική επιστήμη και ιδιαίτερα η νεοκλασσική φιλελεύθερη εκδοχή της στηρίζεται σε τρεις αρχές:

Τα σοβαρά ζητήματα που θέτει το κύμα καταγγελιών για σεξουαλική κακοποίηση

Τα σοβαρά ζητήματα που θέτει το κύμα καταγγελιών για σεξουαλική κακοποίηση

Του Κώστα Σιαμάντη*

«Μια σπίθα αρκεί για να ανάψει φωτιά στον κάμπο»

Μπορεί το συγκεκριμένο απόφθεγμα να το είχε χρησιμοποιήσει ο Μάο Τσε Τουνγκ για να περιγράψει το αναπόφευκτο της επαναστατικής πλημμυρίδας που θα συγκλόνιζε τη δεκαετία του ’30 απ’ άκρου σ’ άκρον την Κίνα, όμως η διαλεκτική της ρήσης κάλλιστα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τα όσα γινόμαστε μάρτυρες στις μέρες μας. Η σπίθα, στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι η Σοφία Μπεκατώρου. Μία τοποθέτησή της στο πλαίσιο της ημερίδας «Start to Talk/Σπάσε τη Σιωπή – Μίλησε, Μην Ανέχεσαι που διοργάνωσε το υπουργείο Αθλητισμού και η συνέντευξη την οποία έδωσε ακολούθως στο περιοδικό Marie Claire για τον βιασμό τον οποίο υπέστη το 1998, άνοιξε τον ασκό του Αιόλου. Ένα κύμα καταγγελιών σάρωσε τον χώρο της ιστιοπλοΐας και εξαπλώθηκε γρήγορα στον πανεπιστημιακό χώρο, στον χώρο της μουσικής και στον χώρο του θεάματος.

Ληστές, Δολοφόνοι, Τρομοκράτες, Άγιοι και Απεργία Πείνας

Ληστές, Δολοφόνοι, Τρομοκράτες,  Άγιοι και Απεργία Πείνας (upd)

Της Λαμπρινής Θωμά*

Δύο απεργίες πείνας συντάραξαν, τον 20ο αιώνα, την ρωμαιοκαθολική εκκλησία της Ιρλανδίας. Εκείνη του Τέρενς Μακ Σουίνυ, το 1920, την εποχή του απελευθερωτικού αγώνα της χώρας, ενάντια στην αποικιοκρατία και τη Βρετανία, κι εκείνη των μαρτύρων του H-Block, γνωστότερος εκ των οποίων είναι ο ηγέτης τους, Μπόμπυ Σαντς, το 1981, για τους ίδιους ακριβώς λόγους. 

Ο Τέρενς Μακ Σουίνυ (Terence MacSwiney) είχε συλληφθεί για προτροπή σε εξέγερση και δικάστηκε από στρατοδικείο. Ξεκίνησε την απεργία πείνας και άντεξε 74 ημέρες, πολλαπλά βασανιζόμενος, πριν παραδώσει το πνεύμα. Στην αρχή άφηναν δίπλα του, στο κελί του, ποσότητες φαγητών, κατόπιν προσπάθησαν να τον ταΐσουν με το ζόρι.. Η βαρβαρότητα της αυτοκρατορίας απέναντι του είχε προκαλέσει παγκόσμιες αντιδράσεις και ήταν η πρώτη φορά που έφερε τον Ιρλανδικό αγώνα στο προσκήνιο με τόσο θετικό τρόπο. Πορείες στην Ευρώπη, ψηφίσματα οργανώσεων, από την Καταλωνία ως τη Γερμανία, τέσσερις χώρες της Λατινικής Αμερικής επισήμως απευθύνθηκαν στον Πάπα, ζητώντας την παρέμβασή του… Η βρετανική κυβέρνηση δεν άκουσε. Επρόκειτο, είπε, για τρομοκράτη. Στην κηδεία του «τρομοκράτη» παραβρέθηκαν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι.

Βασίλης Μάγγος, 2020, του Παναγ. Α. Μπ.

Βασίλης Μάγγος, [2020]

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Κοίταξες το άδικο χωρίς λογισμό,

κατάματα.

Δεν φοβήθηκες, κι άφησες την καρδιά σου

να εκραγεί.

Οι άνανδροι όμως τους όρκους και σκοπούς

παράτησαν.

*****