Δημόσια παιδεία και δημόσιοι λειτουργοί μετά τα μνημόνια

• 

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

   Γνωρίζουμε οι ευρύτερα Καλαβρυτινές μάνες και γιαγιάδες, αλλά και οι Καλαβρυτινοί πατεράδες και παππούδες, με πόσους κόπους σπούδασαν στα Πανεπιστήμια από την περιοχή εκατοντάδες παιδιά (ειδικά μετά τη δεκαετία του 1950), χθεσινοί και σημερινοί επιστήμονες.

   Τα Πανεπιστήμια δεν είχαν δίδακτρα, τα βιβλία ήταν δωρεάν, υπήρχαν κουπόνια σίτισης σε σχετικά άπορους και δεν υπήρχε η σπάθη της διαγραφής των εργαζόμενων φοιτητών (πλην της απόπειρας του 1978 με το Ν. 815, που βρέθηκε για δεκαετίες στα σκουπίδια της ιστορίας)… Ανάμεσα σ’ αυτούς και ο γράφων, που προέρχεται από μια φτωχή αγροτική οικογένεια της Κέρτεζης, αλλά και πολλοί από σας….

  Πέρασαν κάποιες δεκαετίες με ιδιοτελείς και μονομερείς πολιτικές αρκετές φορές. Όμως, με το μηχανισμό των μνημονίων και της στενής επιτήρησης για δέκα ολόκληρα χρόνια (2010-2019) από τους «ετέρους» οδήγησαν το λαό στην απέλπιδα προσπάθεια ν’ αλλάξει καμιά δεκαριά κυβερνήσεις. Όμως οι 1000 περίπου νόμοι των μνημονίων έμειναν αλώβητοι. Κοντά σ’ αυτούς και μια βαθιά απογοήτευση που έστειλε πολλούς στην αποχή από τις εκλογικές διαδικασίες, έτσι που το 40% να είναι ένα μόνο 20%, και ν’ αντιστοιχεί στη μερίδα όσων περνούν ακόμα μια χαρά…

   Τώρα μετά τα βαθιά σκάνδαλα και την μονομερή διακυβέρνηση ήλθε η ώρα, από εκεί ψηλά, να πάει το μαχαίρι ακόμα πιο βαθιά στα δημόσια αγαθά. Δεν είναι μόνο οι συγκοινωνίες κι ο οδοντωτός (που μπήκε απότομο κυβερνητικό φρένο), ούτε τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τους λιγνίτες (που κάποια ανατινάζονται για να μη μπορούν να ξαναλειτουργήσουν).

   Είναι και η δημόσια υγεία που θέλει επί πλέον χρήματα από την οικογενειακή τσέπη (αν έχει μείνει λίπος…), αλλά κι η παιδεία. Λόγω της διαχρονικής ιδιότητάς μου ως λειτουργού της παιδείας, αλλά και την συνεχή ενασχόλησή μου, θα μου επιτρέψετε αυτή τη φορά να σημειώσω γι’ αυτήν και μη αρεστά πράγματα σε κάποιους… Η αφορμή δόθηκε από κάποιες πρόσφατες διεργασίες μέσα στις οποίες βρέθηκα και ο ίδιος.

ΙΙ. ΤΟ ΣΚΗΝΙΚΟ ΕΝ ΣΥΝΟΨΕΙ

   Βρισκόμαστε σε μια παρατεταμένη διακυβέρνηση από τη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη, με δύο θητείες (2019-2026). Ας κάνουμε μια μικρή επισκόπηση στην ευρύτερη εκπαιδευτική του πολιτική:

   α) Διατηρεί σχεδόν άθικτο όλο το νομοθετικό εκπαιδευτικό πλαίσιο που άφησε ο ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ του Αλέξη Τσίπρα. Άλλαξε λίγο το μέθοδο μετατροπής των Λυκείων σε προθάλαμο των ΑΕΙ. Εισήγαγε επί πλέον την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής στα τμήματα των ΑΕΙ, ενώ αξιοποίησε την Τράπεζα θεμάτων σε όλες τις τάξεις των Λυκείων. 20.000 υποψήφιοι κάθε χρόνο μένουν απέξω από τμήματα των ΑΕΙ, ενώ ταυτόχρονα όσοι διαθέτουν κομπόδεμα κατευθύνονται στα μειωμένης αξίας κολέγια.

   β) Νομιμοποίησε κάποια ιδιωτικά κολέγια αμφιβόλου επιστημονικής αξίας, παρακάμπτοντας το άρθρο 16 του Συντάγματος με το «έτσι θέλω» («Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης» (ΝΠΠΕ) που νομοθέτησε το 2024). Έτσι αυτά απέκτησαν σημαντική πελατεία… Τώρα επιθυμεί να αρθούν πλήρως όλα τα συνταγματικά εμπόδια για την ιδιωτικοποίηση της Ανώτατης Εκπαίδευσης, δηλαδή και της δημόσιας! 

   γ) Εισήγαγε την πιο ακραία μορφή τιμωρητικής αξιολόγησης που ισχύει στον Δυτικό κόσμο, ενώ ταυτόχρονα με δικαστικού και πειθαρχικού τύπους παρεμβάσεις αποδομεί το δικαίωμα της απεργίας. Σε χιλιάδες ανέρχονται οι διώξεις εκπαιδευτικών που απεργούν, ενώ πολλές απ’ αυτές καταρρίπτονται στα δικαστήρια. Κάποιες άλλες χρονίζουν ως φόβητρο. Την ίδια στιγμή η τιμωρητική αξιολόγηση έχει πέσει στα μάτια και όσων νόμιζαν ότι είναι θετικό να μπει στα σχολεία.

   δ) Διατηρεί σχεδόν αλώβητο το νόμο Κατρούγκαλου (5^ος 2016) της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ για την καθήλωση των συντάξεων στα τάρταρα (πλην ελάχιστων που διαθέτουν 40 συντάξιμα χρόνια εργασίας!), την αύξηση του ορίου ηλικίας στα 67 (η Ελλάδα βρίσκεται μέσα στις 10 χώρες του κόσμου μ’ αυτό το όριο ηλικίας) και των διαχωρισμό παλιών και νέων συνταξιούχων με διαφορετικές συντάξεις, παρότι έχουν τις ίδιες προϋποθέσεις! Κι ακόμα συνεχίζουν…

   ε) Διατηρεί το μισθολόγιο του ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (12^ος 2015) με το οποίο δεν ζουν αξιοπρεπώς οι εκπαιδευτικοί, ακόμη κι αν εργάζονται στον τόπο κατοικίας τους. Εκπαιδευτικοί μακριά απ’ αυτήν πληρώνουν από την τσέπη τους μόνο για να πάρουν μόρια προϋπηρεσίας. Να σημειώσουμε ότι το «καλάθι μορίων» διατηρείται από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ ανέπαφο. Οι αναπληρωτές (του εαυτού τους) ανέρχονται τα τελευταία χρόνια εκεί στις 40.000!, ενώ φέτος δεν έκαναν δηλώσεις για την επόμενη σχολική χρονιά 20.000 υποψήφιοι εκπαιδευτικοί!

   στ) Την ώρα που η ακρίβεια (ειδικά στα σούπερ μάρκετ και την ενέργεια) έχει φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη για το μέσο και χαμηλότερο οικογενειακό βαλάντιο, η κυβέρνηση συμμετέχει σε όλους τους περιφερειακούς πολέμους με τον τρόπο της, βουίζει ο τόπος και η δικαιοσύνη με τα οργανωμένου τύπου σκάνδαλα (Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, παρακολουθήσεις, κλπ), ταυτόχρονα ετοιμάζει (με ποιούς συμμάχους άραγε;) αλλαγή του συντάγματος με κατάργηση του άρθρου 16, την μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, του άρθρου 29 για τον ελέγχο των πολιτικών κομμάτων, κλπ.

   Να σημειώσουμε ότι ήδη το άρθρο 16 έχει πλαγιοκοπηθεί με την ισοτίμηση με τα δημόσια ΑΕΙ των κολεγίων, ενώ το πειθαρχικό δίκαιο των υπαλλήλων μπορεί να συγκριθεί με την προ μεταπολίτευσης εποχή…

ΙΙΙ. Η ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ…

   Η αντιπολίτευση είναι πολυτεμαχισμένη, από τα αριστερά έως τα δεξιά του παραδοσιακού πολιτικού φάσματος. Μοιάζει σαν να ψάχνεται να βρει τον βηματισμό της. Από τα κοινοβουλευτικά κόμματα τυπικά λειτουργούν με παραδοσιακού τύπου δημοκρατικές δομές μόνο τα τρία παλαιά κόμματα: ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ. Όλα τα υπόλοιπα είναι αρχηγικά. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί τεράστια προβλήματα και στην κοινοβουλευτική αντιπολίτευση για όλα τα ζητήματα. Εν προκειμένω και για τα ζητήματα της ακρίβειας, της υγείας, της παιδείας, της σύνταξης και ασφάλισης, αλλά και των δημοκρατικών δομών.

   Το φαινόμενο αυτό εκδηλώνεται πλέον εμφανώς τόσο στα συνδικάτα, όσο και στο όποιο κίνημα νεολαίας. Βεβαίως υπάρχουν ρεύματα, οάσεις και φιλότιμες προσπάθειες που είναι αξιόλογες, ακόμη και ελπιδοφόρες ως κοινωνική αντιπολίτευση και στο χώρο της παιδείας. Μερικές τέτοιες εκφάνσεις θα δείξουμε σήμερα. Μία εκφράστηκε στο πρόσφατο συνέδριο της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας (ΔΟΕ – 95^ο Συνέδριο). Η 2^η σε μια σημαντική πρωτοβουλία στην Πάτρα, στην οποία ήμουν καλεσμένος ως συνταξιούχος εκπαιδευτικός.

   Είχαμε όμως και μια περίεργη έως επικίνδυνη «προφητεία» του γνωστού διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας, αλλά και πολιτικού των μνημονίων, Γιάννη Στουρνάρα. Ευτυχώς καταγγέλθηκε από μια οργανωμένη μερίδα συνταξιούχων!

   Ας τις ψηλαφίσουμε και τις τρεις.

ΙV. Η ΟΜΟΦΩΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ 96^ΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ ΔΟΕ

   «Σημαντική η ομόφωνη απόφαση της 95ης ΓΣ της ΔΟΕ. Η εισήγηση για το νέο πειθαρχικό «δίκαιο» συμπεριλαμβάνει τα παρακάτω σημεία…

   1. Κατάργηση του πειθαρχικού δικαίου Ν. 5225/25

   2. Ο αγώνας του κλάδου ενάντια στην αντιεκπαιδευτική -αντιεπιστημονική αξιολόγηση του ν.46/92 και 4824/21 δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ιδιώνυμο αδίκημα.

   3. Άμεση Παύση των διώξεων /πειθαρχικών όλων των συναδέλφων που αγωνίζονται με βάση τις αποφάσεις της ΔΟΕ.

   4. Είμαστε αντίθετοι με την συνταγματική αναθεώρηση, που καταργεί τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, καταργεί το άρθρο 16 και 79 που θέτει δημοσιονομικό κόφτη στις κοινωνικές δαπάνες και τους μισθούς.

   5. Ζητήματα που άπτονται του πειθαρχικού δικαίου ( όχι του ποινικού) των εκπαιδευτικών καθώς και της παιδαγωγικής διάστασης της λειτουργίας των σχολείων δεν μπορεί να αποτελούν και αφορμή παρέμβασης των αστυνομικών αρχών.

   Επίσης, ομόφωνη απόφαση και για το πρόγραμμα δράσης: …».[1]

V. ΠΑΤΡΑ 26.06.2026: ΕΚΔΗΛΩΣΗ – ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑ

    «Με επιτυχία έγινε πραγματοποιήθηκε το Σάββατο το βράδυ το Φεστιβάλ Νεολαίας από τα έντυπα περιοδικά της Μαθητικής Αντιπληροφόρησης και του Dazibao, με την ευθύνη του φοιτητικού Αριστερού Δικτύου Νεολαίας στην Πάτρα, με θέμα ‘’Από το Εθνικό Απολυτήριο μέχρι την αναθεώρηση του άρθρου 16: Για ένα μέτωπο υπεράσπισης της δημόσιας παιδείας’’ και ομιλητές τους: 

   Γιώργο Ντάφλο, εκπαιδευτικό, γραμματέα της ΕΛΜΕ Αχαΐας, Δημήτρη Νομικό, φοιτητή του Μαθηματικού και μέλος του Αριστερού Δικτύου Νεολαίας, Αναστάση Νεδελάκο, μαθητή του 13ου ΓΕΛ, και Παναγιώτη Μπούρδαλα, συνταξιούχο εκπαιδευτικό, επικεφαλής του Παραρτήματος Αχαΐας της Πανελλήνιας Ένωσης Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών (ΠΕΣΕΚ). 

   Το πρώτο μέρος είχε θέμα το ζήτημα της παιδείας, από το σχολείο έως και τα μεταπτυχιακά. Ο Αναστάσης Νεδελάκος, μαθητής του 13ου ΓΕΛ, έδωσε φέτος πανελλαδικές κι έβγαλε δέκα μέρες μετά, πρόσφατη εμπειρία, συναισθήματα, αλλά και βαθύτερες σκέψεις. Ο Γιώργος Ντάφλος, εκπαιδευτικός, μίλησε ως Γραμματέας της Α’ ΕΛΜΕ Αχαΐας κι έθεσε τις αλλαγές στην εκπαίδευση με κριτικό πνεύμα. Ο Γιώργος Ψαρράς, ως ενεργός συνδικαλιστής στο Πανεπιστήμιο Πατρών, έθεσε με ωραίο λόγο την πλαγιοκόπηση του Πανεπιστημίου από τον νεοφιλελευθερισμό και τη μετατροπή του σε χώρο διδάκτρων. Εξού και η συνεχής προσπάθεια κατάργησης του άρθρου 16, που συμβολίζει συνταγματικά το κοινωνικό κράτος στην εκπαίδευση.

   Ο Παναγιώτης Μπούρδαλας, όπως σημειώνει ο ίδιος στο φ/β, … ‘’έδωσα ιστορική διάσταση στις αλλαγές στο δυτικό κόσμο και τα κινήματα άλλης λογικής. Παράλληλα έδωσα δύο παραδείγματα σύνδεσης των συνταξιοδοτικών ζητημάτων με το εργασιακό μέλλον της νεολαίας. Τέλος, έκλεισα με τον προωθούμενο ατομικό ανθρωπότυπο στον δυτικό κόσμο σε συνδυασμό με την ταξική διάσταση των νεοφιλελεύθερων αλλαγών. Έδειξα ότι η απάντηση γίνεται μέσω του συλλογικού ανθρώπου’’.

   Την εκδήλωση έκλεισε ο Δημήτρης Νομικός, φοιτητής του Μαθηματικού και μέλος του Αριστερού Δικτύου Νεολαίας. Έγιναν και δύο ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις και η εκδήλωση συνεχίστηκε με live μουσική από νεανικά συγκροτήματα της Πάτρας».[2]

VI. Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΣΕΚ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ

   «…Η Πανελλήνια Ένωση Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών (ΠΕΣΕΚ) δεν εκπλήσσεται από τις νέες δηλώσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα. Για ακόμη μια φορά, από το βήμα ενός συνεδρίου που χρηματοδοτείται και οργανώνεται από τα μεγάλα ιδιωτικά επενδυτικά συμφέροντα, ο εκλεκτός του εγχώριου και ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου ανέλαβε το ρόλο του προφήτη της καταστροφής για τη δημόσια ασφάλιση.

   Η κυνική ομολογία του ότι οι δημόσιες συντάξεις ‘’δύσκολα θα μπορούν στο μέλλον να εξασφαλίσουν επαρκή ποσοστά αναπλήρωσης’’ δεν αποτελεί μια αντικειμενική οικονομική διαπίστωση, αλλά μια ευθεία πολιτική ομολογία και το προαναγγελθέν έγκλημα μιας διαρκούς, προσχεδιασμένης επίθεσης ενάντια στα ασφαλιστικά δικαιώματα της εργατικής τάξης.

   Αν σήμερα οι συντάξεις δεν επαρκούν, αυτό δεν οφείλεται σε κάποια φυσική νομοτέλεια. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών: της χρόνιας υφαρπαγής των αποθεματικών των Ταμείων, των περικοπών που επιβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, της διαρκούς μείωσης της κρατικής χρηματοδότησης, της ελαστικής εργασίας, της ανεργίας και της συστηματικής υπονόμευσης του δημόσιου χαρακτήρα της κοινωνικής ασφάλισης.

Πίσω από τις εύηχες τεχνοκρατικές εκφράσεις, επί της ουσίας… λογιστικές αλχημείες, περί «ευρωπαϊκής στρατηγικής», «μακροπρόθεσμης αποταμίευσης» και «συμπληρωματικών σχημάτων», κρύβεται η πλήρης ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης και η μετατροπή της σε τζόγο.

   Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ντόπιοι υποστηρικτές της επιχειρούν να απαλλάξουν το κράτος και την εργοδοσία από την υποχρέωση να εγγυώνται αξιοπρεπή γηρατειά για όλους όσοι μόχθησαν μια ζωή στις σχολικές αίθουσες και στα εργοστάσια. Θέλουν να μετατρέψουν τη σύνταξη, από θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα και κατάκτηση αιματηρών ταξικών αγώνων, σε ατομικό ρίσκο και εμπόρευμα.

   Μας καλούν, ουσιαστικά, να τζογάρουμε τους κόπους μας στα «επαγγελματικά ταμεία» και στα χρηματιστήρια, την ίδια ώρα που οι συντάξεις μας, οι μισθοί των εκπαιδευτικών και των εργαζομένων παραμένουν καθηλωμένοι σε επίπεδα πείνας και η ακρίβεια λεηλατεί το λαϊκό εισόδημα.

   Με τι λεφτά θα αποταμιεύσει μακροπρόθεσμα ο εργαζόμενος, όταν δεν του φτάνει ο μισθός ούτε για το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα; Η απάντησή τους είναι ξεκάθαρη: όποιος έχει να πληρώσει στην ιδιωτική αγορά, θα έχει μια υποτυπώδη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και σύνταξη, ενώ οι υπόλοιποι θα καταδικαστούν στα ψίχουλα των συντάξεων της φτώχειας.

   Ως ΠΕΣΕΚ ξεκαθαρίζουμε προς την κυβέρνηση, την Τράπεζα της Ελλάδος και τους ευρωπαίους καθοδηγητές τους ότι αυτό το μέλλον δεν το αποδεχόμαστε. Οι συντάξεις μας δεν είναι «κόστος» ούτε «επενδυτικό κεφάλαιο» για τις πολυεθνικές των ασφαλειών. Είναι δεδουλευμένα, είναι η ίδια μας η ζωή.

   Αντί για νέα προνόμια στις ασφαλιστικές εταιρείες και στα επαγγελματικά ταμεία, απαιτείται αποκατάσταση των απωλειών των συνταξιούχων, ουσιαστικές αυξήσεις στις συντάξεις και πολιτικές που θα υπηρετούν τις κοινωνικές ανάγκες και όχι τα κέρδη των αγορών…

   Απαντάμε με ταξική αλληλεγγύη και οργανωμένο αγώνα. Δεν επαιτούμε. Απαιτούμε:

   Άμεση επαναφορά της 13ης–14ης σύνταξης/μισθού. Δεν είναι ‘’δώρο’’. Είναι δεδουλευμένα. Γενναίες αυξήσεις στους μισθούς και στις συντάξεις. Άμεση καταβολή των αναδρομικών του 11μήνου σε όλους. Χωρίς όρους, χωρίς αποκλεισμούς, χωρίς κοροϊδίες. Καμία περικοπή και καμία επιστροφή χρημάτων στις συντάξεις χηρείας. Κατάργηση όλων των αντιασφαλιστικών και αντισυνταξιουχικών νόμων Κουτρουμάνη – Λοβέρδου, Κατρούγκαλου, Βρούτση και όλων όσοι μετέτρεψαν τις συντάξεις μας σε φιλοδωρήματα και έδωσαν βορά την ασφάλιση στους ιδιώτες. Επίσης, Κατάργηση του ΦΠΑ στα είδη πλατειάς λαϊκής κατανάλωσης και του ειδικού φόρου κατανάλωσης στην ενέργεια. Υποστήριξη με πόρους και μόνιμο προσωπικό της Δημόσιας Υγείας, της Παιδείας, της Πρόνοιας, της Κοινωνικής Ασφάλισης και όλων των Κοινωνικών Αγαθών.

   Αθήνα, 19-06-26…».[3]

VII. ΔΕΝ ΜΕΝΟΥΝ ΟΜΩΣ ΜΟΝΟ Σ’ ΑΥΤΑ…

   Επιθυμούν ακόμα:

   1) Την αναθεώρηση του άρθρου 29 του Συντάγματος που αφορά στο πλαίσιο λειτουργίας, ίδρυσης και χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων. «Η κυβερνητική πρόθεση είναι να αλλάξει το πλαίσιο νομιμότητας των κομμάτων και να ελέγξει το σύστημα εκλογών και ανάδειξης κυβέρνησης. Προβλέπει έλεγχο των προϋποθέσεων συμμετοχής των πολιτικών κομμάτων στις εκλογές και εξάρτηση της ίδρυσης και λειτουργίας των κομμάτων από ειδικό νόμο (που προφανώς θα καθορίζει η κυβερνητική πλειοψηφία)…».

   2) Την άρνηση κατάργησης του άρθρου 86 (περί ευθύνης υπουργών) το οποίο ορίζει πως «μόνο η Βουλή έχει το δικαίωμα να ασκεί ποινική δίωξη εναντίον εν ενεργεία ή πρώην υπουργών και υφυπουργών». «Γεγονός που έχει οδηγήσει ώστε σε όλα τα σκάνδαλα υπουργοί και υφυπουργοί να μην διώκονται, καθώς η κυβερνητική πλειοψηφία ελέγχει τη Βουλή. Η αναθεώρηση που προτείνει, λόγω και της μεγάλης πίεσης που έχει δεχθεί από τα σκάνδαλα, είναι μια ανώδυνη τροποποίηση του σχετικού άρθρου…».  

   3) Τη θέσπιση συνταγματικών διατάξεων που, με περίβλημα την «αποκάθαρση και τον εξορθολογισμό του Τύπου» και την αντιμετώπιση της «πρόκλησης της τεχνητής νοημοσύνης», των ψεύτικων πληροφοριών και κατασκευασμένων ειδήσεων (fake news), θα επιτρέψουν μεγαλύτερη λογοκρισία, παρακολούθηση, περιορισμό, αποκλεισμό «μη αρεστών» φωνών.

   Ας είμαστε σε εγρήγορση και σώφρονες….

Σημείωση από το ΜτΒ: Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην ΩΡΑ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2026, φ. 102, σελ. 28-29.

Παραπομπές

[1] ΠΗΓΗ: Η πατρινή συνδικαλιστική κίνηση (φ/β, 26.06.2026): ΠΡέ²σα (Πρωτοβουλία Εκπαιδευτικών: Ενεργοποίηση – Συλλογικότητα – Αλληλεγγύη).

[2] ΠΗΓΗ: 21.06.2026, https://syntaxekpedeftikoi.blogspot.com/2026/06/16.html.

[3] ΠΗΓΗ: 19.06.2026, https://syntaxekpedeftikoi.blogspot.com/2026/06/blog-post_19.html.

Μια μέθοδος υπολογισμού δεκαδικών ψηφίων του π=3,14 …, μέσω του DNA

Του Μαρίνου Σπηλιόπουλου*

   Αν πεις ότι μπορεί να συνδέεται το π (πηλίκο της περιφέρειας ενός κύκλου προς τη διάμετρό του) με το DNA (γενετικό υλικό), όλοι θα πουν ότι δεν γίνεται, είναι ασύνδετα πράγματα, κάποιοι θα το χαρακτηρίσουν και πιο «βαριά» ότι είναι ασυναρτησία και ανοησία. Δηλαδή κάτι ανάλογο, σαν να θες να συνδέσεις το μήκος της σκιάς ενός ανθρώπου, με τα χρήματα που έχει στο παντελόνι του. Σε κάποιους αν επιμένεις, μπορεί να πάει το μυαλό τους στην διπλή έλικα του DNA και τη σχέση της με τον κύκλο. Εξάλλου έχει βρεθεί και κυκλικό DNA στους οργανισμούς.

   Πριν αναλύσουμε το θέμα της παρούσης εργασίας, ας πούμε λίγα λόγια για την εμφάνιση του π στην επιστήμη των μαθηματικών και της φυσικής. Στα μαθηματικά περιληπτικά το π, εμφανίζεται στη γεωμετρία: κύκλο, εμβαδό και όγκους δισδιάστατων (σχήματα με κύκλους, ημικύκλια κ.λπ.) και τρισδιάστατων (σφαίρα, κώνος, κύλινδρος κ.λπ.) σχημάτων. Σε άλλους μαθηματικούς κλάδους: στην κανονική κατανομή Γκάους (κωνοειδή καμπύλη), στις κωνικές τομές, στη θεωρία πιθανοτήτων (ειδικές περιπτώσεις), στις απειροσειρές, στις σειρές τόξου εφαπτομένη του Όιλερ και όχι μόνο. Στις «τρελές» εξισώσεις του αυτοδίδακτου Ινδού μαθηματικού Σρινιβάσα Ραμανουτζάν κ.λπ. Στη φυσική πάλι περιληπτικά: στην περίοδο εκκρεμούς, στην αρμονική ταλάντωση, στο κύκλωμα Τόμσον, δυνάμεις Κουλόμπ μεταξύ ηλεκτρικών φορτίων, κατανομή Μάξγουελ – Μπόλτσμαν, ενέργεια Φέρμι, Αρχή αβεβαιότητας (ή απροσδιοριστίας) του Χάιζεμπεργκ. Επίσης: στην κρίσιμη πυκνότητα του Σύμπαντος, την κοσμολογική σταθερά, στην εξίσωση του Στίβεν Χόκινγκ που περιγράφει το ρυθμό εξάτμισης μιας μαύρης τρύπας του Σύμπαντος κ.λπ. Βλέπουμε το π να μετέχει στους μαθηματικούς τύπους που διέπουν διάφορα φυσικά φαινόμενα του μικρόκοσμου και του μακρόκοσμου, από την συμπεριφορά του ηλεκτρονίου μέχρι την περιοδικότητα των ηχητικών και θαλασσίων κυμάτων, τους τυφώνες, τους σπειροειδείς γαλαξίες, τις μαύρες τρύπες του σύμπαντος κ.λπ. Θα ήταν παράλογο ή καλύτερα αφύσικο, να μην μετέχει και στο DNA το βασικό χημικό μόριο της ζωντανής ύλης, που περικλείει όλες τις πληροφορίες με βάση το γενετικό κώδικα για τη δομή και τις λειτουργίες των κυττάρων και κατ’ επέκταση των ζωντανών οργανισμών. Πολλοί λένε ότι η ζωή και η εξέλιξή της, καθώς και η ιστορία του κόσμου, των πραγμάτων και της ανθρωπότητας, έχει σπειροειδή μορφή. Κάτι σαν την μορφή του DNA.

Συνέχεια →

Από την κοιλάδα του Βουραϊκού στο Πανεπιστήμιο;

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

   Έχει ανοίξει πάλι η συζήτηση (σε κυβέρνηση Ν.Δ.), για τα λεγόμενα μη κρατικά πανεπιστήμια, αν και δεν υπάρχουν κρατικά και μη κρατικά, αλλά δημόσια και ιδιωτικά. Αυτή τη φορά δεν οδηγείται σε προσπάθεια αναθεώρησης του συντάγματος και του άρθρου 16 (και άλλων), αλλά για παράκαμψη του άρθρου 16! Θεωρεί ότι μπορεί να πάει με το άρθρο 28. Αυτό «αναφέρει ότι οι διακρατικές συμφωνίες υπερισχύουν του κοινού νόμου αλλά δεν υπερισχύουν του Συντάγματος (βλ. άποψη Ακρίτα Καϊδατζή, αναπληρωτή καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ[1]).

   Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που το τελευταίο διάστημα γινόμαστε μάρτυρες μιας νέας προσέγγισης από την πλευρά της κυβέρνησης, με αναφορά στην «ανάγνωση» του Άρθρου 16. Είναι πράγματι απορίας άξιο πώς μπορεί να «αναγνωστεί» το Άρθρο 16, ειδικά οι παράγραφοι 5 και 6 που αναφέρουν: «…5. H ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση…

6. Οι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι δημόσιοι λειτουργοί. Το υπόλοιπο διδακτικό προσωπικό τους επιτελεί επίσης δημόσιο λειτούργημα, με τις προϋποθέσεις που νόμος ορίζει…».[2]

ΙΙ. ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΕ;

Συνέχεια →

Ανεπίδοτη επιστολή …στην επιστολή της Νίκης Κεραμέως στους συνταξιούχους εκπαιδευτικούς!

Του Χρήστου Κάτσικα*

Είναι η δεύτερη χρονιά που η Νίκη Κεραμέως στέλνει Επιστολή στους εκπαιδευτικούς που συνταξιοδιοτήθηκαν με την οποία εκφράζει τη «βαθιά ευγνωμοσύνη» της ιδίας και του υπουργείου για την προσφορά τους.

Η υπουργός Παιδείας ευχαριστεί τους εκπαιδευτικούς για την ενεργό συμμετοχή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και για τη συμβολή τους στην υλοποίηση «σημαντικών αλλαγών», ενώ εύχεται στους βετεράνους εκπαιδευτικούς «το καλύτερο στον νέο κύκλο της ζωής τους».

Συνέχεια →

Η σχολική »επιτυχία» των μαθητών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα

Οι θεωρητικές προσεγγίσεις του L. Althusser και του P. Bourdieu στο ζήτημα της κοινωνικής αναπαραγωγής στο θεσμό του σχολείου

Του Βαγγέλη Τσούκα*

Οι ανισότητες στην κατανομή των εκπαιδευτικών ευκαιριών και ιδιαίτερα ως προς τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά είναι ένα θέμα που διερευνάται με ένα συστηματικό τρόπο εδώ και αρκετές δεκαετίες. Ο ΟΟΣΑ, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 είχε διοργανώσει διεθνείς συσκέψεις αναδεικνύοντας το ζήτημα αυτό και αναγνωρίζοντας το ταξικό πρόσημο των ανισοτήτων στην εκπαίδευση, αλλά και τις προεκτάσεις που έχει αυτό στην εκπαιδευτική πολιτική σε επίπεδο κάθε χώρας. Άλλωστε, από εκείνη την περίοδο ήταν έντονη η απαίτηση από μέρους της κοινωνίας και γενικευμένο το αίτημα για εξίσωση των εκπαιδευτικών ευκαιριών.

Η ΓΝΩΣΗ  ΩΣ  ΔΥΝΑΜΗ

Του Χρήστου Τσουκαλά*

Knowledge is power    …scientia potentia est.

    Η πιο πάνω διάσημη  φράση, που πολλοί κατά παράδοση  αποδίδουν στον Φράνσις Μπέικον, συνομήλικο του Γαλιλαίου, σηματοδοτεί θεμελιακή μεταστροφή στις σχέσεις φιλοσοφίας- επιστήμης –τεχνολογίας. Η αντίληψη αυτή χαρακτηρίζει τη νεότερη εποχή και αποτελεί κορυφαίο προωθητικό συντελεστή της ήδη εξελισσόμενης επιστημονικής επανάστασης. Καθώς μάλιστα αυτή είναι συστατικό στοιχείο της κυρίαρχης ιδεολογίας,  είτε επειδή  εκπορεύεται από την άρχουσα τάξη είτε επειδή  αποτελεί βασικό κριτήριο ανάδειξής της. Επίσης ως νέα αντίληψη, ως  νέα φιλοσοφία,  αντιστοιχεί σε κοινωνία στην οποία η ταξική σύνθεση και  πάλη  διαφοροποιείται.

     Καθώς η κοινωνία αλλάζει ευνοείται η αλλαγή ιδεολογίας, η αλλαγή κοσμοθεωρίας, η οποία με τη σειρά της ευνοεί αυτές τις  κοινωνικές αλλαγές. Είναι άλλωστε γνωστό πως: » δεν είναι η συνείδηση των ανθρώπων που καθορίζει το «Είναι» τους  μα αντίθετα  το κοινωνικό »Είναι» τους καθορίζει τη συνείδησή τους».  Η τελευταία βέβαια καθορίζει τη συμπεριφορά τους.

Πανεπιστήμια δύο ταχυτήτων

Του Νικήτα Χιωτίνη*

Τις τελευταίες ημέρες γίνεται πολύς λόγος για «Πανεπιστήμια δύο ταχυτήτων», με αναφορά στα πρώην ΤΕΙ και νυν Πανεπιστήμια και με αφορμή τις μετεγγραφές φοιτητών πρώην Τμημάτων ΤΕΙ, που δεν βρίσκουν αντίστοιχα Πανεπιστημιακά Τμήματα. Ας δούμε όμως καλλίτερα το ζήτημα αυτό και ας δούμε ποιά Πανεπιστημιακά Τμήματα συντηρούν την ύπαρξη πανεπιστημιακής εκπαίδευσης  «μειωμένης ταχύτητος».

Αρχικώς διαπιστώνουμε, από τον τρόπο που ασκούνται σήμερα τα επαγγέλματα και λειτουργεί η κοινωνία,  πως η επιχειρηματολογία περί «επαγγελματικών δικαιωμάτων» που δήθεν δίδουν οι Σχολές, είναι εν πολλοίς έωλη, σε πολύ λίγο χρόνο θα είναι απολύτως έωλη.  Τα όποια «επαγγελματικά δικαιώματα», τα δίνει πρωτίστως η αγορά, δηλαδή οι ανάγκες της κοινωνίας και δευτερευόντως τα επιστημονικά και επαγγελματικά Επιμελητήρια. Τα οποία Επιμελητήρια προσαρμόζονται και αυτά, ίσως με λίγη καθυστέρηση –ιδιαιτέρως στην Ελλάδα- με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.   

Εκσυγχρονισμός και συντηρητισμός στο λύκειο

Του Κώστα Θεριανού*

Ένα μέρος του τίτλου του παρόντος άρθρου είναι δανεισμένο από το βιβλίο του Αμερικανού παιδαγωγού Mάικλ Aπλ. Ο Aπλ στο βιβλίο του «Εκσυγχρονισμός και συντηρητισμός στην εκπαίδευση» (μτφρ.: Μαρία Δεληγιάννη, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2001) ανέλυε συστηματικά τη μεταρρύθμιση στο περιεχόμενο της εκπαίδευσης. Αυτή ήταν η στροφή προς ένα αμάλγαμα τεχνικών και φαινομενικά ουδέτερων γνώσεων (έμφαση στις νέες τεχνολογίες) σε συνδυασμό με τη στροφή στη «γεγονοτολογική» παραδοσιακή εκδοχή της Ιστορίας και την περιθωριοποίηση των κοινωνικών και πολιτικών επιστημών από το σχολικό πρόγραμμα.

Η «Αναβάθμιση του Σχολείου» και… η περιπέτεια της Κοινωνιολογίας

Του Δημήτρη Καλτσά*

Κάθε κυβέρνηση (αν όχι κάθε υπουργός) που έρχεται στην εξουσία, έχει τη φιλοδοξία (ή την ματαιοδοξία) να κάνει τη δική της/του μεταρρύθμιση. Οι εκπαιδευτικές «μεταρρυθμίσεις» διαδέχονται η μία την άλλη (Τρίτσης, Κακλαμάνης, Σουφλιάς, Αρσένης, Γιαννάκου, Διαμαντοπούλου, Γαβρόγλου) έως την Κεραμέως και «Αναβάθμιση του Σχολείου και άλλες διατάξεις».

Ταχύτατες κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές, η γρήγορη απαξίωση της γνώσης, τα νέα επιστημονικά δεδομένα, οι νέες παιδαγωγικές αντιλήψεις απαιτούν δραστικές παρεμβάσεις για την αποκατάσταση ατελειών, διόρθωση λαθών, εξάλειψη μειονεκτημάτων ή αναδιοργάνωση βασικών ή επικουρικών δομών της εκπαίδευσης, αλλά σε κάθε περίπτωση έπειτα από μελέτη και έρευνα των κοινωνικών και εκπαιδευτικών συνθηκών από ειδικούς επιστημονικούς φορείς.

Το υπουργείο, εν μέσω πανδημίας, που έχουν «παγώσει» δημοκρατικά δικαιώματα και η δυνατότητα συλλογικής αντίδρασης, οργάνωσε μια επικοινωνιακού χαρακτήρα τηλεδιάσκεψη όπου παρουσίασε τις αποφάσεις της, περιφρονώντας τους εκπαιδευτικούς, τους μαθητές και την κοινωνία. Αυτό καταστρατηγεί κάθε έννοια κοινωνικού διαλόγου, που αποτελεί προϋπόθεση και λειτουργία κάθε σύγχρονης δημοκρατικής πολιτείας.

Με το νέο νομοσχέδιο, με τον γενικό και αόριστο τίτλο η «Αναβάθμιση του Σχολείου και άλλες διατάξεις», γίνεται μια συντηρητική παιδαγωγική στροφή (εξετάσεις, ποινές, αριστεία, σχολεία δύο ταχυτήτων).

Βασικός άξονας και το μεγάλο στοίχημα, είναι η αξιολόγηση (εκπαιδευτικών μονάδων και εκπαιδευτικών).

Ένα θέμα με αρνητικό πρόσημο είναι η αντικατάσταση της Κοινωνιολογίας ως εξεταζόμενου μαθήματος από τα Λατινικά.

Στο πλαίσιο μια στερεοτυπικής και απλουστευμένης αντίληψης για το ρόλο των επιστημών, τα Λατινικά ταυτίστηκαν με το «Καλό» και η Κοινωνιολογία το «Κακό». Φυσικά ούτε τα Λατινικά εκφράζουν τον αναχρονισμό και τη συντήρηση ούτε η Κοινωνιολογία την πρόοδο και την επανάσταση και κυρίως τον κίνδυνο ανατροπής. Η ποιότητα της παρεχόμενη υπηρεσίας σχετίζεται με τον εκπαιδευτικό και την αξιολογική του ουδετερότητα, την παιδαγωγική του μέθοδο, αλλά κυρίως από το πρόγραμμα σπουδών. Σε ένα τέτοιο πρόγραμμα σπουδών θα μπορούσαν να συνυπάρξουν οι δύο επιστήμες.

Οι πολιτικές σκοπιμότητες (η δημόσια αξιολόγηση του αντιπροέδρου, τότε, της Ν.Δ. και για τον κίνδυνο που διατρέχουν τα παιδιά να γίνουν αριστερά) ή άλλες παρεμβάσεις που δαιμονοποιούν τις επιστήμες δεν έχουν θέση σε μια σύγχρονη αντίληψη για το σχολείο. Αυτός ο ανόητος και φαιδρός συνειρμός μάς ακολουθεί και μας εμποδίζει να σκεφτούμε τις κοινωνικές και παιδαγωγικές ανάγκες.

Με την κατάργησή της Κοινωνιολογίας, η κατεύθυνση των «Ανθρωπιστικών, Νομικών και Κοινωνικών Επιστημών» μετατρέπεται σε Κατεύθυνση «Ανθρωπιστικών» μόνο. Η παραμονή της Κοινωνιολογίας, ως εξεταζόμενου μαθήματος, κρίνεται αναγκαία και για πολλούς άλλους λόγους.

Σε μια εποχή ηθικής κρίσης, που αποτυπώνεται στην κοινωνία, την οικονομία και την πολιτική, οι πολίτες πρέπει να μάθουν να σκέπτονται και να κρίνουν. Να αξιολογούν και αμφισβητούν. Να προτείνουν και να ανατρέπουν τα κακώς κείμενα. Αποτελεί ουσιαστικά τη βάση των επιστημών της συμπεριφοράς και μπορεί να διαμορφώσει προσωπικότητες με κριτική σκέψη και κοινωνικό προβληματισμό και ολιστική αντίληψη για την κοινωνία. Οι μαθητές εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους και εκφράζονται με πληρότητα στο γραπτό λόγο (Έκθεση).

Αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες (συνεργασία, φιλία, αλληλεγγύη) Διαμορφώνουν στάσεις και αντιλήψεις για το σεβασμό του άλλου και την κοινωνική συνύπαρξη. Αναγνωρίζουν καλύτερα την κοινωνική διάρθρωση, τις κοινωνικές ανισότητες και τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Ευαισθητοποιούνται με τα προβλήματα κοινωνικής παθογένειας και μπορούν ή προσπαθούν να μπουν στην κατάσταση του άλλου (ενσυναίσθηση) και αντιλαμβάνονται ότι η κοινωνική και πολιτική συμμετοχή είναι προαπαιτούμενα για τη διαμόρφωση υπεύθυνων και ενεργών πολιτών.

Όμως, οι επιστήμες δεν έχουν (ή δεν πρέπει να έχουν) ιδεολογικό φορτίο και πολιτικές σκοπιμότητες. Αυτά βρίσκονται στη σκέψη μόνο αυτών που με σημαία τις κλασικές σπουδές πιστεύουν ότι μπορούν να σταματήσουν τη ροή της ιστορίας και της κοινωνίας και αντίθετα άλλων με σημαία την κοινωνική σκέψη μπορούν να καταργήσουν κάθε συντηρητισμό της κοινωνίας μας.

Τέλος, για να παραφράσω τον Καζαντζάκη, θα πω ότι «δεν υπάρχουν… επιστήμες. Υπάρχουν μόνο άνθρωποι που κουβαλούν τις επιστήμες κι αυτές παίρνουν το μπόι του ανθρώπου που τους κουβαλάει»…

* Ο Δημήτρης Καλτσάς είναι κοινωνιολόγος, εκπαιδευτικός στο 5ο ΓΕΛ.

ΠΗΓΗ: 04/05/2020, http://www.pelop.gr/?page=article&DocID=574742&srv=28&fbclid=IwAR3tRDKIAkOe-L4YPnfWst5O2-oIlrVGOrcVHLm7D36Gxi7pm5LUSwt3hxY