ΚΕΡΤΕΖΗ: προς Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.  …ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. Η ΑΦΟΡΜΗ

   Το φετινό καλοκαίρι αναστέναξε πάλι και πάλι ο γερο Πλάτανος στην κεντρική πλατεία της Κέρτεζης. Οι συζητήσεις κάθε επιπέδου και θέματος δεν έλειπαν καθόλου. Κάποια μέρα με πλησίασε επιστήμονας της Κέρτεζης και μου παραπονέθηκε. Δεν ξέρω αν το έκανε και σε άλλους. Δεν ρώτησα. Με άγγιξε πολύ και το πήρα προσωπικά. Δεν το ανέθεσα το ερώτημα, το πρόβλημα και τον αναστεναγμό σε θεσμικό όργανο. Αποφάσισα να το πάρω στην πλάτη μου.

   Μια μέρα πηγαίνοντας στα Καλάβρυτα μπήκα στο Κέντρο Πληροφόρησης της «Μονάδας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Χελμού-Βουραϊκού και Προστατευόμενων  Περιοχών Βόρειας Πελοποννήσου»  του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α του Υ.Π.ΕΝ. Πρόκειται για τον πρώην «Φορέα Διαχείρισης  Εθνικού Πάρκου ΧΕΛΜΟΥ-ΒΟΥΡΑΪΚΟΥ».

   Ο χώρος αυτός είναι στεγασμένος στα ΒΔ της κεντρικής πλατείας των Καλαβρύτων (παλαιό «Τουριστικό Περίπτερο»). Εκεί με καλοδέχτηκαν, όπως και όλους τους επισκέπτες. Πήρα ένα πλήθος από πολλά και διαφορετικά φυλλάδια και χάρτες. Τα μελέτησα κατόπιν στο σπίτι μου, στην Κέρτεζη… Και τότε με έπιασε διανοητικό «εγκεφαλικό». Η Κέρτεζη σχεδόν απουσίαζε από του χάρτες, τις αναφορές, τα στοιχεία, το κάλεσμα για επίσκεψη…[1]

ΙΙ. ΔΥΟ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΣΤΗ ΜΟΝΑΔΑ

    Τον παλιό Φορέα είχα επισκεφτεί το 2018 με αφορμή την έκδοση του πρώτου μου βιβλίου «ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΒΟΥΝΩΝ ΚΑΙ Η ΚΕΡΤΕΖΗ». Το βιβλίο το χάρισα στον φορέα με στόχο να δουν τις απαρχές του Βουραϊκού,[2] τις πηγές της Κέρτεζης, κλπ. Φέτος χάρισα και τους δύο επόμενους τόμους.

   Επισκέφτηκα τη Μονάδα Διαχείρισης στα Καλάβρυτα τον Σεπτέμβριο δύο φορές. Ο σκοπός μου ήταν να μιλήσω εκτενώς μαζί με τους ανθρώπους του, αφού είχα αποφασίσει το επόμενο άρθρο στην ΩΡΑ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ να αφορά ανοικτή επιστολή με θέμα την ένταξη πλήρως της Κέρτεζης στα ενδιαφέροντα της Μονάδας.

   Μπορώ να πω ευθύς εξαρχής ότι είχα πολύ καλή αντιμετώπιση. Μάλιστα με τις συζητήσεις και τα τηλέφωνα ανοίχθηκε και ο δικός μου ορίζοντας, ώστε η ανοικτή αυτή επιστολή να έχει θετικό, δημιουργικό και ωφέλιμο χαρακτήρα και όχι μιας απλής διαμαρτυρίας.

   Στο πλαίσιο αυτό γράφεται αυτή η ανοικτή επιστολή, παρότι η αφορμή ήταν η έλλειψη της Κέρτεζης στα αρχικά σχέδια του Φορέα.

   Η Μονάδα Διαχείρισης έχει ως αντικείμενο τη διαχείριση και προστασία του Εθνικού Πάρκου και του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO Χελμού-Βουραϊκού καθώς και τις περιοχές του δικτύου Natura 2000 της Βόρειας Πελοποννήσου, κάποιες εξ αυτών εντός της περιοχής του Χελμού- Βουραϊκού.

   Και ενώ η ύπαρξη των Εθνικών Πάρκων και των περιοχών NATURA 2000 θέτει περιορισμούς ως προς την ανάπτυξη έχοντας ως βασικό στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, η ύπαρξη του Γεωπάρκου  μπορεί να αποτελέσει, μεταξύ άλλων, σημαντική ευκαιρία για την ανάδειξη και τη στήριξη της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας, καθώς και για την προβολή και αξιοποίηση τόσο της φυσικής όσο και της πολιτιστικής και ανθρωπογενούς κληρονομιάς της περιοχής.

ΙΙΙ. ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ, ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

   Στα πλαίσια αυτών των συζητήσεων ήλθε και η ξενάγηση δύο επιστημόνων της Μονάδας την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026, δηλαδή πριν λίγες ημέρες. Πορευτήκαμε στα σημαντικά της Κέρτεζης, φυσικά μνημεία, πολιτιστικά, αρχαιολογικά, κλπ.

   Κατά τις συζητήσεις και με βάση παλιούς χάρτες, είδαμε αντιφάσεις, όπως π.χ. που είναι οι απαρχές του Βουραϊκού.[3] Με την αυτοψία στο Κεφαλόβρυσο και την αναφορά μου στην Νερομάννα και το παραπόταμο Λίθο ή Μοναστηριά  έγιναν μάρτυρες του ότι οι απαρχές του Βουραϊκού είναι στην Κέρτεζη.

   Μάλιστα, όπως τονίζεται και στο πρόσφατο βιβλίο μου, την θερινή και φθινοπωρινή περίοδο μόνο η Κέρτεζη διέθετε νερόμυλους και μάλιστα πολλούς.[4] Τα Καλάβρυτα και τα γύρω χωριά του οροπεδίου του Βουραϊκού διέθεταν λίγους ή έναν μόνο τη χειμερινή περίοδο. Εξάλλου, γι’ αυτό το λόγο στη 2^η Τουρκοκρατία η Κέρτεζη ήταν η έδρα του Καζά Καλαβρύτων.

   Η βασική εξήγηση των επιστημόνων για αυτές τις ελλείψεις και αντιφάσεις ήταν ότι η Κέρτεζη, παρά το πλήθος των φυσικών της μνημείων (πηγές, Καστανόδασος, Πλατανόδασος, Ελατοδάση, μικτά δάση, κλπ) είναι εκτός των ορίων  του Εθνικού Πάρκου και Γεωπάρκου αλλά εφάπτεται σε αυτά.

   Είναι, ωστόσο, εντός της περιοχής NATURA 2000 «Όρος Ερύμανθος». Το γεγονός αυτό το είδαμε και σε σχετικούς χάρτες. Σε έναν μάλιστα απ’ αυτούς αναφέρονται ορθά οι «Πηγές του Βουραϊκού», αλλά δεν αναφέρονται ούτε το όνομα των πηγών (Μεγάλο και Μικρό Κεφαλόβρυσο στα όρια του οικισμού), αλλά ούτε το όνομα της Κέρτεζης, ενώ αναφέρονται άλλοι οικισμοί που είναι τελείως έξω από τα όρια…[5]

   Στην πρώτη μας αυτή περιοδεία έδειξα τους επτά αρχαίους δρόμους που διέρχονταν ή ξεκινούσαν από την Κέρτεζη προς όλες τις κατευθύνσεις μέσα από διάσελα στις ανατολικές απολήξεις του Ερύμανθου ή στα όρια του οροπεδίου του Βουραϊκού.

   Παράλληλα έδειξα και κάποιες από τις πολλές διαδρομές, εντός του οικισμού, δίπλα στον Βουραϊκό, στο Καστανόδασος ή στο βόρειο Επάνω Δρόμο με τεράστια θέα. Η πρώτη τους εντύπωση είναι ότι με μια καλή επεξεργασία θα μπορούσαν να ενταχθούν αυτές οι διαδρομές στις προτάσεις του Κέντρου Πληροφόρησης προς τους επισκέπτες της ευρύτερης περιοχής. Αυτό το θεωρώ εξαίρετο!

ΙV. ΠΡΟΤΑΣΗ 2^η: ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ, Η ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ

  Κάναμε πολλές στάσεις και σε σημεία άξια για να χαίρονται οι Κερτεζίτες και οι Κερτεζίτισσες, αλλά και ενδιαφέροντα για ήπιο τουρισμό και σχετικές περιηγήσεις.

   Η πρώτη μας στάση ήταν το νέο δημοτικό μας σχολείο, που δυστυχώς, ενώ έσφυζε από ζωή όλα τα χρόνια του 2^ου μισού του 20^ου αιώνα και 15 χρόνια στις αρχές του 21^ου, τώρα έχει κλείσει ως σχολείο. Το κτίριο, πέτρινο της δεκαετίας του 1930, είναι διατηρητέο κι ακόμα αναζητείται η εκπαιδευτική του χρήση…

   Απέναντι χαζέψαμε την σύγχρονη Πλατεία Στριφτόμπολα, το τεράστιο ορειχάλκινο άγαλμα του Κερτεζίτη Δάσκαλου και Οπλαρχηγού του 1821, που ήταν το στήριγμα της Αγίας Λαύρας πριν το ξέσπασμα του 1821, ο ιθύνων νους της απελευθέρωσης των Καλαβρύτων (21 Μαρτίου 1821) και της Κέρτεζης (22 Μαρτίου 1821), αλλά και ο μόνος οπλαρχηγός των 50 αγωνιστών στην πρώτη νικητήρια ανοικτή μάχη στο Λεβίδι, όπου και έπεσε μαζί με άλλους 4![6]

   Στο κέντρο του διπλανού κοιμητηρίου στέκει σχετικά αγέρωχος ο Ι. Ν. της Κοίμησης της Θεοτόκου, μονόκλιτη Βασιλική με τρούλο, που περιμένει στήριξη και συντήρηση από τους θεσμούς εδώ και 20 χρόνια… Η εκτίμησή μου είναι ότι κτίστηκε μεταξύ 1454 και 1460, όταν διοικητής του οροπεδίου ήταν ο Γεώργιος Σφραντζής, το δεξί διπλωματικό χέρι του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου.[7]

   Περάσαμε από την εναπομείνασα αγορά της Κέρτεζης, σταθήκαμε στο ανακαινισμένο κτίριο Στριφτόμπολα (πρώην Ελληνικό και Δημοτικό σχολείο), στο κρεοπωλείο, στα δύο καφεστιατόρια, στα δύο μίνι μάρκετ, στην κεντρική πλατεία με την καφετέρια στο γερο Πλάτανο και στην νέα κεντρική (από τις αρχές του 19^ου αι.) πέτρινη εκκλησία της Γέννησης της Θεοτόκου, που διαθέτει και εξαίρετο πέτρινο καμπαναριό από τα τέλη του 19^ου αι.

   Περπατήσαμε με στάση στην περιοχή του τραυματισμένου «Εθνικού πύργου» (ιδιωτικού, του Χασαπόπουλου/«Λιάρου»), που και αυτός θεωρείται αρχιτεκτονικό τέκνο του Γεωργίου Σφραντζή, που το σόι του έμενε δίπλα μέχρι την γερμανική Κατοχή!

   Εκεί θαυμάσαμε το σχετικά στενό πέτρινο γεφύρι της δεκαετίας του 1930, και δείξαμε την καταστροφή του διπλανού νερόμυλου και της νεροτριβής.

  Στη συνέχεια ακολουθήσαμε το μυλαύλακο και τα νερά του Κεφαλόβρυσου, θαυμάσαμε τα πέτρινα σπίτια και είδαμε τα νερά του διπλού Κεφαλόβρυσου στην πιο ασθενική περίοδο για τις πηγές (Σεπτέμβριος). Μιας και βρεθήκαμε εκεί, περάσαμε δίπλα από το πολύ παλιό παρεκκλήσι του Αη Γιάννη, περπατήσαμε μια μικρή κλειστή διαδρομή και φτάσαμε στους πρόποδες του καστανόδασους (πλαγιά «Κουτσουβέρι»).

   Εκεί είδαμε και το τσιμεντωμένο από πάνω πέτρινο γεφύρι της δεκαετίας του 1930[8] (υπάρχουν άλλα δύο τέτοια αδελφά πέτρινα γεφύρια), τον χείμαρρο Ελλά που έρχεται από τα βάθη του καστανόδασους (Καρβελού), αλλά και την αφετηρία ενός από τους επτά αρχαίους δρόμους που οδηγούσε στα πίσω χωριά από το διάσελο της Φροξυλιάς… Επιστρέψαμε πάλι στον κεντρικό δρόμο.

   Σε όλες τις συζητήσεις περάσαμε από καμιά δεκαριά παλαιότερους, αλλά και σύγχρονους ξενώνες, στους οποίους μπορούν να μείνουν ένα ή περισσότερα βράδια θαυμαστές και περιηγητές της Κέρτεζης.

   Στη συνέχεια οδηγηθήκαμε στις απαρχές του Βουραϊκού, εκεί όπου συναντιούνται τα νερά του διπλού Κεφαλόβρυσου, της Νερομάννας όταν δεν συγκρατούνται, αλλά και του χείμαρρου Ελά, όταν έχουμε πολλά χιόνια ή βροχές… Δίπλα μας περνούσε νερό από το τυπικά μυλαύλακο, που έχει αιώνες ζωής. Αρχικά καταλήγει στους δίδυμους μύλους, όπου ο νεότερος βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση.

   Βεβαίως καταλήξαμε και στον Καλογερικό μύλο, που ενώ βρίσκεται σε ακόμη καλύτερη κατάσταση, η πολιτική του «Συλλόγου των εν Αθήναις Κερτεζιτών» τον έκανε ανενεργό λόγω της δημιουργίας ενός αλειτούργητου εκεί λαογραφικού μουσείου… Φυσικά έδειξα τη συνέχεια του μυλαύλακου προς άλλους δύο μύλους, οι οποίοι έχουν να λειτουργήσουν κι αυτοί πάνω από 60 χρόνια…

   Κι ενώ η πρότασή μου για επέκταση του γεωπάρκου της περιοχής γινόταν στη συζήτηση όλο και πιο ζωηρή, δεν παρέλειψα να επισκεφτούμε τα παλιά Αλώνια της Κέρτεζης δυο χλμ προς Καλάβρυτα.[9] Αγναντέψαμε δίπλα τη θέση του προχριστιανικού Οχυρού της Κέρτεζης, που στήριζε τους επτά αρχαίους δρόμους και την Κύναιθα.

   Δείξαμε επίσης τα όρια του Πλατανόδασους που φτάνει και διαπερνά τον οικισμό. Μίλησα για μυκηναϊκούς τάφους στην περιοχή. Κυρίως όμως έδειξα και περπατήσαμε αλώνια και πέτρινες αποθήκες, έστω κι αν στην περιοχή πλέον έχουν εισβάλει δυναμικά εδώ και 50 χρόνια εγκαταστάσεις στάβλων…

   Στο τέλος, στα ανατολικά όρια των Αλωνιών, σταματήσαμε και είδαμε από κοντά να στέκει σε πολύ καλή κατάσταση το πέτρινο ασβεστοκάμινο του Σχοινά… Το ίδιο ισχύει και για το άλλο στις Καμάρες (του Κρησαρομιχάλη).[10]

  Η επέκταση επομένως του Γεωπάρκου, ώστε να περιλαμβάνει και την Κέρτεζη, αποτελεί την δεύτερη μεγάλη πρόταση που ανοικτά κάνω, μαζί με τα μονοπάτια και φυσικά τους νέους χάρτες στους οποίους οφείλετε να έχετε πλέον και την Κέρτεζη, παλιά πρωτεύουσα της επαρχίας…, αλλά και κυρίαρχο πόλο του οροπεδίου του Βουραϊκού…

Παραπομπές

[1] ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, Όταν παιδεία και ποίηση συναντούν την επανάσταση 1821, Αρμός 2021, Επανέκδοση, Κεφ. Α΄ Η ειδική γεω-πολιτική θέση της Κέρτεζης στα βουνά του βόρειου Μωριά, σελ. 25-60.

[2] ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΒΟΥΝΩΝ ΚΑΙ Η ΚΕΡΤΕΖΗ, Αρμός 2018, Κεφ. Β΄, Οι απαρχές του Βουραϊκού, σελ. 73-82.

[3] ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΒΟΥΝΩΝ ΚΑΙ Η ΚΕΡΤΕΖΗ, ό. π., Κεφ. Α΄, ΙΙΙ. Το Κεφαλόβρυσο ως κεντρική πηγή της Κέρτεζης και του Βουραϊκού, σελ. 21-25. Επίσης, στο ίδιο, Κεφ. Α΄, V. Συμπληρωματικές πηγές και βρύσες της Κέρτεζης, β) «Η Νερομάννα», σελ. 38.

[4] ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤ’ ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΒΟΥΡΑΪΚΟΥ, ΑΡΜΟΣ 2026, Κεφ. Α΄, σελ. 36-51.

[5] Τετρασέλιδο έγχρωμο φυλλάδιο με χάρτη στην 4^η σελίδα του, που μοιράζεται στο Κέντρο Πληροφόρησης στα Καλάβρυτα από τον  «Φορέα Διαχείρισης Χελμού-Βουραϊκού» (Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ.) με θέμα «Οι Υγρότοποι στην Προστατευόμενη Περιοχή ΧΕΛΜΟΥ-ΒΟYΡΑΪΚΟΥ».

[6]  ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, Όταν παιδεία και ποίηση συναντούν την επανάσταση 1821,  ό. π., Κεφάλαιο Δ΄ VI. Ο κερτεζίτης δάσκαλος – αρχηγός Στριφτόμπολας, σελ. 111-120. Επίσης στο ίδιο, Κεφ. ΣΤ΄, ΙΙΙ. Το ασκέρι του Αναγνώστη Στριφτόμπολα στην ορκωμοσία στην Αγία Λαύρα, σελ. 162-163, και  ΙV. Ο Στριφτόμπολας ηγέτης στην απελευθέρωση της πόλης των Καλαβρύτων, σελ. 164-176. Επίσης, Κεφ. Θ΄ Δημοτικά τραγούδια για τον Αναγνώστη Στριφτόμπολα, σελ. 231-240. Επίσης, Κεφ. Ι΄ Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΛΕΒΙΔΙΟΥ ΠΟΙΗΤΙΚΑ, σελ. 241-285. Τέλος, Παράρτημα, VI. Αναγνώστης Στριφτόμπολας (Γεώργ. Β. Σχοινάς), σελ. 341-345 και VIII. H προσφορά της Κερτέζης στην έναρξη της επανάστασης το 1821 (Γεώργιος Β. Σχοινάς), σελ. 348-353.

[7] ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤ’ ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΒΟΥΡΑΪΚΟΥ,  ό. π., Κεφ. ΙΘ΄, σελ. Ι 2. ε) Πύργοι και πυργόσπιτα, υποσημ. 598, σελ. 405.

[8] ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΒΟΥΝΩΝ ΚΑΙ Η ΚΕΡΤΕΖΗ, ό. π., Κεφ. Γ΄, Τα γεφύρια στον κερτεζίτικο Βουραϊκό, σελ. 85-86, 100, 107-108, 109-110.

[9] ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΒΟΥΝΑ, Κεφ. ΙΑ΄,  II. Τ’ αλώνια της Κέρτεζης, σελ. 273-275.

[10] ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤ’ ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΒΟΥΡΑΪΚΟΥ, ό. π., Κεφ. ΙΘ΄, σελ. 425-429.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα ΩΡΑ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ, φ. 105, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026, στήλη ΒΟΥΡΑΪΚΕΣ ΝΥΞΕΙΣ, σελ. 28-29.

ΜΙΜΗΣ Α. ΝΙΚΟΛΑΟΥ: Από τη ζωή μου στην Κέρτεζη

(«Όσα είδα, όσα άκουσα, όσα έμαθα»: Βιβλιοπαρουσίαση)

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

   Η Κέρτεζη έζησε φέτος το Καλοκαίρι άλλη μία ευχάριστη συγγραφική έκπληξη! Ένα νέο βιβλίο μπήκε στη ζωή μας κι ένας νέος συγγραφέας εμφανίστηκε στα δημόσια πράγματα. Και προστίθεται σε αρκετούς παλαιότερους συγγραφείς, άνδρες και γυναίκες.

   Ο Δημήτριος (Μίμης) Α. Νικολάου, ο νέος μας Κερτεζίτης συγγραφέας, γεννήθηκε (1940) και μεγάλωσε στην Κέρτεζη. Γόνος ιερατικής οικογένειας, πολυμελούς, όπως πολλές στην επαρχία τα χρόνια εκείνα.

   Εδώ και αρκετά χρόνια είναι συνταξιούχος δάσκαλος και σχολικός σύμβουλος. Επί πλέον είναι και πτυχιούχος του τμ. Πολιτικής Επιστήμης και Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου (Αθήνα), αλλά και σημαντικός γνώστης της επιστημονικής Βυζαντινής μουσικής με πάρα πολλές δεκαετίες πάνω στο αναλόγιο (στην Κέρτεζη από μικρό παιδί και ακόμα είναι δυναμικά ενεργός).

Φαράγγι, Βουραϊκός, Οδοντωτός

Του Παναγιώτης Α. Μπούρδαλα*

Ι. ΟΙ ΠΛΗΜΥΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΟΜΟ ΦΡΕΝΑΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΟΔΟΝΤΩΤΟΥ

   Τη χρονιά που πέρασε τέσσερα γεγονότα μεγάλης εμβέλειας συζητήθηκαν τόσο στα καφενεία, όσο και σε θεσμικό επίπεδο στην περιοχή μας.

   Τα συμβάντα εντός και εκτός ΟΠΕΚΕΠΕ και οι παραπλήσιες κινητοποιήσεις αγροτών, κτηνοτρόφων και μελισσοκόμων.

   Η πλημμύρα από τις φράουλες και μάλιστα σχετικά δίπλα στον Βουραϊκό, αλλά σίγουρα στο κλειστό οροπέδιό του.

   Οι πραγματικές πλημμύρες από τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις, που εν τέλει γέμισαν με νερά τους υδροφόρους ορίζοντες, παρά τις πλημμύρες σε κομμάτια του αναδασμού.

   Και τέλος, το αργό στην αρχή, αλλά και το απότομο φρενάρισμα του ιστορικού οδοντωτού, που πλήττει εδώ κι ένα χρόνο εν μέρει και καίρια από τα μέσα Μαρτίου την τουριστική κίνηση στην πολίχνη των Καλαβρύτων.

Ένα τάβλι και λίγος καφές για όλες τις επιστήμες

(βιβλιοπαρουσίαση του νέου βιβλίου του Γιώργου Πλούμη)

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

   Ο Γιώργος Πλούμης τελικά δεν είναι μόνο χημικός και δεν ήταν μόνο συνάδελφος στα σχολεία. Είναι πλέον κι ένας αγαπημένος μου συγγραφέας. Όχι μόνο γιατί η γλώσσα του ρέει όπως τα νερά στα βουνά της κεντρικής Ρούμελης και στο Κρυοβούνι της, όχι μόνο γιατί συνδέει το παλιό με το καινούριο, αλλά και γιατί από τη μια μας διδάσκει με φόντο μεγάλες εικόνες και μικρές λεπτομέρειες, αλλά και από την άλλη με γυρίζει κι εμένα προσωπικά πίσω στα βουνά του βόρειου Μωριά και στην περιοχή των Καλαβρύτων.

   Ο Γιώργος φαίνεται ότι αγαπούσε πολύ τον παππού του Βαγγέλη, τον πατέρα της μητέρας του Βασιλικούλας. Τον βάζει, λοιπόν, στο κέντρο του μυθιστορήματός του. Τον βάζει δίπλα του και λίγο απέναντι. Όχι γιατί τους χωρίζουν δυο γενιές, όχι γιατί είχαν διαφορετική πορεία στη ζωή, αλλά γιατί ανάμεσά τους μπήκε ένα τάβλι.

Συνέχεια →

Τέμπη Πόρισμα κόλαφος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ

– Πιθανή η ύπαρξη άγνωστου καυσίμου- Δεν λειτουργούσε τίποτα

Κατόπιν ερώτησης για διευκρίνιση, οι ερευνητές είπαν πως έλαβαν υπόψη τους όλα τα δεδομένα, συνέκριναν τα στοιχεία και θεωρούν «εξαιρετικά απίθανο» τα έλαια σιλικόνης να προκάλεσαν την πυρόσφαιρα και με αυτό συμφωνούν επιπλέον αναλύσεις ειδικών που έχουμε και επαληθεύουν τα ευρήματα μας».

Κόλαφος για το σύστημα λειτουργίας του σιδηρόδρομου στην Ελλάδα αλλά και για την έκρηξη μετά τη σύγκρουση, ειναι το πόρισμα που παρουσίασε σήμερα ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών για την τραγωδία στα Τέμπη.

Το πόρισμα διαπίστωσε σειρά ελλείψεων και εικόνα διάλυσης στον σιδηρόδρομο με ευθύνη των κυβερνήσεων, του υπουργείου Μεταφορών, του ΟΣΕ, της Hellenic Train, της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων.

Με την 717 θα είχε αποφευχθεί η τραγωδία

Συνέχεια →

Για τον ιστορικό Αυχένα του Πριολίθου…

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΟΥ ΘΕΣΗ

   Στα νοτιοδυτικά της κοιλάδας του Βουραϊκού τα βουνά που συνδέουν τις τελευταίες απολήξεις του Ερύμανθου με τα νότια βουνά του κάμπου των Λουσών βρίσκεται το χαμηλότερο διάσελο, γνωστό ως αυχένας του Πριολίθου.  Ο αυχένας αυτός έχει υψόμετρο 1019 μ., όπως δείχνουν οι ειδικοί υψομετρικοί χάρτες.

   Η σχετικά σύγχρονη εποχή των αυτοκινητόδρομων ξεκίνησε από τις αρχές του 20^ου αι. Από τον αυχένα διέρχεται στην εποχή μας ο αμαξιτός δρόμος, που συνδέει την κοιλάδα του Βουραϊκού με την πολύ χαμηλότερη Κοιλάδα του αρχαίου Κλείτορα (του Αροάνιου ποταμού) στα νοτιοανατολικά του, που τώρα έχει ως κέντρο την Κάτω Κλειτορία. Ταυτόχρονα αποτελεί και διασταύρωση, που συνδέεται και με την περιοχή του Σοποτού, την Ι. Μ. Αγίων Θεοδώρων και φυσικά με το Λιβάρτζι, με την Ψωφίδα, όπως και με τα γύρω χωριά.

   Στα νεολιθικά χρόνια ο αυχένας αποτελούσε το χαμηλότερο υψόμετρο με το οποίο οι αρχαίοι Αρκάδες ατένιζαν στα βορειοανατολικά την τεράστια λίμνη, όπου σήμερα δεσπόζει ο γόνιμος κάμπος του οροπεδίου του Βουραϊκού (Ερασίνου ή Καλαβρυτινού ποταμού).

Συνέχεια →

Για τις προτάσεις ονοματοδοσίας δρόμων και πλατειών του οικισμού της Κέρτεζης

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. Η ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΟΝΟΜΑΤΟΔΟΣΙΑΣ

Η Κέρτεζη, όπως έχουμε αναδείξει πρόσφατα,[1] αποτελούσε έως περίπου το 1780 την έδρα του καζά Καλαβρύτων, ενώ παλιότερα ήταν η διοικητική έδρα του Γεωργίου (Σ)φραντζή, με παραχώρηση από τον Θωμά Παλαιολόγο (μετά την πτώση της Πόλης). Πάντοτε όμως ήταν ο έτερος οικιστικός και παραγωγικός πόλος της κοιλάδας του Βουραϊκού, μαζί με τα Καλάβρυτα. Γι’ αυτό αποτέλεσε μετά το 1821 και δύο φορές έδρα δήμου (Καλλιφωνίας). Μάλιστα μέχρι τα μέσα του 20^ου αι. λειτουργούσαν ακόμα οι επτά συγκοινωνιακοί  δρόμοι (για ζώα και ανθρώπους), που είχαν ως ομφαλό την Κέρτεζη και προς όλες τις κατευθύνσεις.

Ως κεφαλοχώρι, λοιπόν, εκτείνεται σε μεγάλη έκταση και συνεχώς επεκτείνεται με δεύτερες κατοικίες, κυρίως Κερτεζιτών  μεταναστών. Έτσι έχει πολλούς μαχαλάδες (συνοικίες) και επί μέρους γειτονιές. Όλοι αυτοί οι λόγοι, μαζί με τους περιβαλλοντικούς, την διαχωρίζουν εντός του οικισμού με πολλούς δρόμους, όχι όμως όλοι της ίδιας αξίας ως προς την κίνηση. Οι περισσότεροι είναι βατοί για μικρά αυτοκίνητα, ενώ αρκετοί και για μεσαία φορτηγά, πλην βεβαίως του κεντρικού δρόμου (από τα τέλη του 19^ου αι..

Συνέχεια →

Συνολική πρόταση

ονοματοδοσίας δρόμων και πλατειών του οικισμού της Κέρτεζης

Δρόμοι και πάροδοι της ανατολικής Κέρτεζης Μέρος ΙΙΙ

Άμισθη μελέτη του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Συνέχεια από το προηγούμενο – 2^ο: Συνολική πρόταση ονοματοδοσίας δρόμων και πλατειών του οικισμού της Κέρτεζης – Ο κεντρικός δρόμος | Αποικία Ορεινών Μανιταριών (tomtb.com)

Για λόγους μεθοδολογικούς όλοι οι άλλοι δρόμοι, μεγαλύτερης ή μικρότερης προσβασιμότητας, όπως και οι πάροδοι, θα διαμοιραστούν γεωγραφικά. Η σειρά παρουσίασης θα έχει μόνο γεωγραφικά κριτήρια, ώστε να γίνεται η παρουσίαση καλύτερα κατανοητή. Στις αρχικές παρουσιάσεις στο διαδίκτυο είχα πλούσιο φωτογραφικό υλικό, το οποίο δεν μπορεί να μπει εδώ. Πάντως, ούτως ή άλλως, θα χρειαστεί ανεπίσημος και κατόπιν ειδικός επίσημος χάρτης, εφόσον το Κοινοτικό Συμβούλιο πάρει απόφαση να προχωρήσει το ζήτημα.

Ως δυτικό όριο της ανατολικής Κέρτεζης θα ορίσουμε του «Σαρδούνη το λαγκάδι» και την «οδό Αη Σαράντα» που βρίσκεται στη δυτική του όχθη. Θα ξεκινήσουμε από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Αρχικά θα παρουσιάσουμε την βορειοανατολική πλευρά που είναι σχετικά πυκνοδομημένη και κατόπιν θα πάμε νοτιοανατολικά, όπου έχουμε μόνο ένα δρόμο, κι αυτόν σε ορφανή κατάσταση.

1) Οδός αρχαίας Κύναιθας

Συνέχεια →

Συνολική πρόταση ονοματοδοσίας δρόμων και πλατειών του οικισμού της Κέρτεζης – Γ. Ο κεντρικός δρόμος ως «Υ» – Μέρος ΙΙ

Άμισθη μελέτη του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Συνέχεια από το Μέρος Ι: Συνολική πρόταση ονοματοδοσίας δρόμων και πλατειών του οικισμού της Κέρτεζης, Εισαγωγή και Πλατείες | Αποικία Ορεινών Μανιταριών (tomtb.com)

Μετά από τα σχόλια στο f/b, αλλά και την ευμενή αποδοχή σε κατοίκους του χωριού, σκέφτηκα να σπάσει ο μεγάλος κεντρικός δρόμος σε μέρη. Έτσι θα δοθούν και περισσότερα ονόματα, αλλά θα είναι και πιο εύχρηστη.

Ας ξεκινήσουμε νοερά από τα ανατολικά του οικισμού, όπου και εξαπλώνεται με νέες οικίες. Εξάλλου ο αυτοκινητόδρομος πλέον αποτελεί τη μοναδική είσοδο και έξοδο σε αντίθεση με τους επτά παλαιούς δρόμους με τα ζώα. Μια ονομασία οφείλει λοιπόν να δοθεί από την είσοδο μέχρι και το κτήριο του νέου δημοτικού σχολείου, με όριο δλδ του «Σαρδούνη το λαγκάδι».

1) Οδός Κερτεζιτών Αγωνιστών – κόκκινο χρώμα

Συνέχεια →