Αρχείο συντάκτη Φιλαλήθης

Ο αντιδραστικός ορθολογισμός (β')

Για την οπισθοδρόμηση στα “ορθολογιστικά φώτα” του 18ου αιώνα (μέρος Β’)

 

       
Του φιλαλήθη/philalethe00

 

Ήδη είπαμε στο προηγούμενο μέρος για την πασιφανή “ήττα των ορθολογιστικών φώτων” προς κάτι ανώτερο· ήδη λίγο πριν, οπότε, για ένα ολόκληρο αιώνα (17ο), όπως το λέει ο d’Alembert στα “στοιχείRomanticismα φιλοσοφίας” του*, είχε κυριαρχήσει στην Δύση η φιλοσοφία του Καρτέσιου, υπήρχε αναγνώριση στο τέλος ενός έργου του περί Φιλοσοφίας, ότι το σίγουρο είναι, ότι πολύ πιο βέβαια από ό,τι αναφερόταν εκεί ήσαν αυτά που αποκαλύπτει ο Θεός. Τώρα, ερχόμαστε σε μία νέα σύνθεση που είναι κοντά σε αυτήν την παραδοχή του Καρτέσιου**, είναι μία νέα σύνθεση και είναι μία μετεπαναστατική σύνθεση. Ας το πούμε και αλλιώς: στους αντιδιαφωτιστές δεν υπάρχουν παρά ελάχιστοι αποκαταστασιακοί, δηλαδή αυτοί που θα ήθελαν να επαναφέρουν κάποιους θεσμούς ή όλους του Παλαιού Καθεστώτος (ancien regime), παρά την ατελεύτητη βαρβαρότητα που φτάνει σε ένα ολοκληρωτισμό χωρίς όρια, που εγκαινιάζουν οι Νέοι Χρόνοι στο όνομα του Διαφωτισμού, στο όνομα της Πατρίδας και της Δημοκρατίας. Παρ’ όλ’ αυτά σήμερα, εν Ελλάδι, παρατηρούμε την δράση κάποιων ακαδημαϊκών ή αρθρογράφων που, από την δεκαετία του ’90 εντονότερα, μας κήρυτταν την – εξ ορισμού αντιδραστική – επιστροφή στον ορθολογισμό, τον Ορθό Λόγο, την επιστήμη, δηλαδή την επιτομή της αστικής ιδεολογίας.

 

Η ευγονική κ ατάγεται από τον Διαφωτισμό, όπως επισημαίνει ο Χορκχάιμερ στο "τέλος του Λόγου"

Πολλοί μπορεί να απορήσουν λίγο με αυτήν την επισήμανση· διότι πρωί και βράδυ, οι αναγνώστες-κατηχητές της κατηχητικής βίβλου της κοινωνίας, όπως και οι φορείς ενός διανοητικού “ακαδημαϊκού ψευδοριζοσπαστισμού”, μας γαλουχούν στην ιδέα, ότι η “επιστήμη”, ο Ορθός Λόγος, δηλαδή η αποθέωση της σωστής συλλογιστικής κττ, όλα αυτά, λοιπόν, είναι κάποια επιτομή, πεμπτουσία του ό,τι είναι σωστό, του ό,τι αναδεικνύεται τώρα από τα πράγματα, εκ των πραγμάτων, ως αξία για την οποία αξίζει η μεταξίωση/απαξίωση των αξιών. Δεύτερον, αρκετοί συκοφαντούν με τον πιο χυδαίο και εξωπραγματικό τρόπο κάθε ιδέα που κρίνει, ασκεί κριτική ή απορρίπτει τον αστικό Διαφωτισμό, χωρίς να γνωρίζουν το τεράστιο εύρος αυτής της ομάδας. Μάλιστα, κάποιοι θα θυμούνται, ότι ο Λεωνίδας Κύρκος,  σε παρουσίαση βιβλίου νεοφιλελεύθερου-ακραιοκαπιταλιστή διαφωτιστή μας μίλησε για το μέγιστο ανόμημα του τότε μισητού αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου: ήταν, ότι άσκησε κριτική στον Διαφωτισμό. Και συμπλήρωσε με το μαργαριτάρι που θα έπρεπε να μας κάνει να ψυχανεμιστούμε, ότι η παίδευση του προσώπου αυτού είναι μάλλον άκρως χαμηλή: ότι “επιστρέψαμε στον Μεσαίωνα” (sic). Άλλοι, από την νεοφιλελεύθερη άκρα Δεξιά ως την ανανεωτική αριστερά και υποστηρικτές της Ντόρας Μπακογιάννη, θεωρούν, ότι οι “αντιδιαφωτιστές” είχαν κύρια γνωρίσματα αυτά τα οποία τα είδαμε στις φασιστικές ιδεολογίες. Βεβαίως, πρόκειται για την πλήρη αντιστροφή της κριτικής της σχολής της Φραγκούρτης του δυτικού μαρξισμού, που είδε στον φασισμό ακριβώς τον Διαφωτισμό, ή ένα νομοτελειακά εξελιγμένο Διαφωτισμό και “εργαλειακό ορθολογισμό”.

 

Ως “πολιτισμικό υπόστρωμα του καπιταλισμού”

 

Ο αστικός/δυτικός Διαφωτισμός δεν είναι ένας ούτε έχει μια μονοτροπία. Ακόμη, υπάρχουν διάφορες ποικιλίες Διαφωτιστών· δεν μπορούμε να συγκρίνουμε τον Βολταίρο με τον Ντενί Ντιντερό και τους Εγκυκλοπαιδιστές(στους οποίους ανήκε) ούτε μπορούμε να συγκρίνουμε τον Βολταίρο με τον Ρουσσώ, ο οποίος ήταν ένα μίγμα Διαφωτιστή και αντιδιαφωτιστή/Ρομαντικού. Γεγονός, όμως, δείχνει να είναι αυτό που είπε ο Ζακ Ελλύλ για τον αστό με μία λεπτή ειρωνεία, ότι “έχει πάρει στα σοβαρά τον Ρουσσώ, τους Εγκυκλοπαιδιστές και τους Οικονομολόγους.” Αυτό, νομίζω, ότι θα μπορέσουν να το αποδεχθούν και ορισμένοι (ή όλοι) οι ακραιφνείς υποστηρικτές του δυτικού Διαφωτισμού, πλην με κάποια εντιμότητα και όχι σκοπιμότητα. Με άλλα λόγια, οι σκοποί και τα γνωρίσματα του Διαφωτισμού συνδέονται στενά με την οικονομική ανάπτυξη και, ουσιαστικά, την αποδέσμευση της οικονομίας και των σκοπών της από αυτό που υπήρξε στην Δυτική Ευρώπη, δηλαδή την ασφυκτική και ανίερη εξουσία του “Κλήρου”. Οι Εγκυκλοπαιδιστές το τονίζουν αυτό ξεκάθαρα και εξ αρχής: η οικονομία πρέπει να είναι αυτόνομη και όχι εξαρτώμενη από την γαλλική “Εκκλησία”·ο δε Βολταίρος είναι ο ίδιος ένας περιώνυμος καπιταλιστής.

Μεγάλο ενδιαφέρον και επικαθοριστική σημασία παρουσιάζει, ότι η σχολή της Φραγκφούρτης, με βασικούς της συγγραφείς τον Χορκχάιμερ, Αντόρνο και Μαρκούζε(μπορούμε να επεκτείνουμε πολύ την λίστα με δευτερεύοντα ονόματα) και κύριο έργο(opus magnum) την “Διαλεκτική του Διαφωτισμού” , ασκεί κριτική στον Διαφωτισμό ως περίπου πολιτισμικό υπόστρωμα του καπιταλισμού. Ο Χορκχάιμερ θα μιλήσει στην “Έκλειψη του Λόγου” για την “ορθολογικότητα που είναι το υπόστρωμα της σύγχρονης βιομηχανικής κουλτούρας”, ενώ, από την άλλη, για το πώς η (δυτική) “Εκκλησία” διαδραμάτισε ρόλο διαφωτιστή, δηλαδή διαχωριστή της πίστης από την δεισιδαιμονία(αυτό που ευαγγελίστηκε ο Βολταίρος ακριβώς, με άλλα λόγια, διάκριση που χάθηκε βαθμιαία έπειτα) τους αιώνες πριν τον 18ο, ενώ βλέπει στην καταδίκη του Γαλιλαίου κ.α. μία επιστημολογική και όχι “θεολογική” διαμάχη. Στο “τέλος του Λόγου” μας μιλάει για το πώς θεμελιώδη στοιχεία του Ναζισμού βρίσκονται εν σπέρματι στον Διαφωτισμό, όπως η Ευγονική ή ο “αντισημιτισμός”. Η κριτική που γίνεται είναι συντριπτική, μάλλον αναπάντητη, και καταδεικνύει την νομοτελειακή φύση του περάσματος από τον Διαφωτισμό στον φασισμό· όπως δηλαδή το είπε και ο G. Therborn: “Ο φασισμός είναι η αλήθεια ολόκληρης της προσπάθεια ς του αστικού Διαφωτισμού από την εποχή του Βάκωνα να απελευθερώσει τον άνθρωπο από τα δεσμά της προκατάληψης”.

Ο Γκαίτε, πρόδρομος του αντιδιαφωτισμού και του Ρομαντισμού

Είναι προφητικό αυτό που έγραψε ο Γκαίτε κάπου εναντίον του αστικού Διαφωτισμού, κινούμενος στο πνεύμα της τοτινής καθολικής αντίδρασης: “ο Λόγος γίνεται ανοησία/ γεννά μάστιγες” (=“Reason becomes nonsense/boons afflictions”). Το ίδιο και η σχολή της Φραγκφούρτης: “ο Λόγος γίνεται Μύθος”.

Πρόκειται για δεινή αλήθεια, για όσους μπορούν και θέλουν να κατανοήσουν εις τέλος… (συνεχίζεται)


 

* το αναφέρει ο Ernst Cassirer στο “Διαφωτισμός και θρησκεία”, εκδ. Έρασμος.

 

** αναφέρεται από τον Norman Hampson στο βιβλίο του “Ο διαφωτισμός” (εκδ. Παπαζήση),  στην εισαγωγή.

***

 

Βιβλιογραφία:

 

1) “Έκλειψη του Λόγου”, Μαξ Χορκχάιμερ, εκδ. Κριτική

 

2) “Το τέλος του Λόγου”, Μαξ Χορκχάιμερ, εκδ. Έρασμος

 

3) “Διαλεκτική του Διαφωτισμού”, Τέοντορ Αντόρνο-Μαξ Χορκχάιμερ, εκδ. Ύψιλον

 

4) “Εξέγερση και μελαγχολία: ο ρομαντισμός στους αντίποδες της νεωτερικότητας”, Michael Löwy- Robert Sayre, μτφ. Εναλλακτικές εκδόσεις

 

5) “The essential Drucker”, Πήτερ Ντράκερ, εκδ. HarperBusiness

 

6) “Διαφωτισμός και θρησκεία”, E. Cassirer, εκδ. Έρασμος

 

7) “Μεταμόρφωση του αστού”, Ζακ Ελλύλ, εκδ. Νησίδες

 

8 ) “Εθνισμός και Αριστερά”, Θ. Ζιάκας, εκδ. Πελεκάνος

 

9) “Οι εγκυκλοπαιδιστές”, Φίλιπ Μπλόμ, εκδ. Ωκεανίδα

 

10) “Ο διαφωτισμός: Μία αποτίμηση για τις παραδοχές, τις θέσεις και τις αξίες του”, Νόρμαν Χάμπσον, εκδ. Παπαζήση

Ο αντιδραστικός ορθολογισμός (α')

Για την οπισθοδρόμηση στα “ορθολογιστικά φώτα” του 18ου αιώνα (μέρος Α’)

                                                                          

Του φιλαλήθη/philalethe00

 

"Θα ομολογήσουμε καταρχάς πως έχουμε τόσο παράξενα καταχρασθεί αυτές τις λέξεις, π ρ ό ο δ ο ς  τ ο υ   δ ι α φ ω τ ι σ μ ο ύ , σ ύ ν τ α γ μ α , ε λ ε υ θ ε ρ ί α , ι σ ό τ η τ α , ώστε να απαιτείται θάρρος σήμερα για να τις χρησιμοποιήσουμε με μια λογική έννοια. Τα πιο φρικτά εγκλήματα, οι πιο ολέθριες θεωρίες έχουν διαπραχθεί, έχουν εξαπλωθεί στο όνομα του διαφωτισμού.  Η γελοιότητα και η φρίκη έχουν συνδεθεί μ’αυτές τις φιλοσοφικές φράσεις, που δίχως μέτρο έχουν προφέρει λιβελογράφοι και δολοφόνοι. Σφαγιάστηκαν οι λευκοί, για να αποδειχθεί η αναγκαιότητα να απελευθερωθούν οι μαύροι· χρησιμοποιήθηκε η λογική για να εκθρονίσει τον Θεό· και η τελειοποίηση του ανθρώπινου είδους μας έκανε να κατεβούμε χαμηλότερα κι από το επίπεδο του κτήνους (Chateaubriand, σκέψεις και αφορισμοί, σ.127)".
Σας έχω πει, όπως νομίζω, ότι τον τελευταίο καιρό αφιερώνω κάποιον χρόνο να διαβάσω γαλλικά, έτσι είχα την ευκαιρία να έρθω σε επαφή με κάποια πολύ σημαντικά, και συν τοις άλλοις ωφέλιμα, κείμενα σε αυτήν την γλώσσα. Ως γνωστόν, κατά τον 18ο αιώνα, λόγω της “καθαρά ορθολογικής φιλοσοφίας του (18ου αιώνα)” (Μπερντιάεφ), θεωρείτο σε παραδοσιακούς κύκλους της Ρωμηοσύνης ότι “αθεΐζουσιν οι εν Φραγγία (=Γαλλία) σπουδάζοντες”. Διότι, εύλογα, από εκεί τότε ερχόταν, ένα φιλοσοφικό ρεύμα που αυτοαποκλήθηκε Διαφωτισμός, που δεν είχε, βέβαια, σχεδόν ποτέ αθεϊστικό χαρακτήρα, αλλά απλώς αντικαθολικό, πλην, όμως, είχε μια γνωσιολογική αφετηρία που η Δύση παραδεχόταν από τον Μεσαίωνα (πρβλ. νεοβαρλααμισμός) και, επίσης, είχε χάσει την ιεράρχηση μεταξύ ανθρώπινης και “κατά Θεόν φιλοσοφίας”*.

Ο Σατωμπριάν θεωρείται ευρέως ως ο μεγαλύτερος άνδρας των "γραμμάτων και των τεχνών"

της Γαλλίας του 19ου αι., ένας ακραιφνής αντιαστός και Χριστιανός Ρομαντικός.

 

 
Αλλά, όπως είδα εγώ μέσα από την σχετική μελέτη, και όπως μπορεί να δη ο όποιος μελετητής και όπως, τέλος, παρατηρείται γενικώς, από τις αρχές- αρχές του 190υ αιώνα (ας πούμε, το 1802), έχουμε μία τεράστια αναλαμπή του καθολικισμού. Έχουμε φαινόμενα τόσο χαρακτηριστικά και καταδεικτικά τούτου όπως τα παρακάτω αναφερόμενα…

1) Το 1800-1802 γράφεται και εκδίδεται όλο το μνημειώδες έργο του Φρανσουά-Ρενέ Σατωμπριάν που λέγεται “Το πνεύμα του Χριστιανισμού” (“Le Genie du Christianisme”) που περιλαμβάνει και τα δύο επεισόδια Ρενέ και Αταλά. Εκεί μιλάει για το πώς τα πάθη, οι καημοί θα λέγαμε, της ανθρώπινης καρδιάς και η φύση εναρμονίζονται απολύτως με τον Χριστιανισμό (“la religion chretienne”, όπως γράφει κάπου).

2) Ο Ναπολέων Βοναπάρτης ανακηρύσσεται βασιληάς το 1804 (1804-1789=15), διακηρύσσοντας και διατρανώνοντας την “συμφιλίωση της επανάστασης με την εκκλησία (=γαλλικός παπισμός)” και “την επιστροφή στην αγία θρησκεία των πατέρων”.

3) Αναδύονται τεράστιες μορφές όπως ο Lamennais ή ο “μεγάλος αντιδραστικός”  Ζοζέφ ντε Μαΐστρ. Ο Λαμενέ θα γράψει το “Paroles d’un croyant” (=λόγια ενός πιστού), όπου και θα υποστηρίξει, ότι ο Χριστιανισμός πρεσβεύει αποκλειστικώς την δημοκρατία(πράγμα που ισχύει, αν μιλάμε για την πιο πλατιά και βαθιά δημοκρατία, όπως λέει κάπου και ο π. Μεταλληνός, δηλαδή για ένα πολιτικό εξισωτισμό), δείχνει, μαζί με άλλους, πώς όλες οι δημοκρατικές αρχές προέρχονται από τον Χριστιανισμό και αποκαλύπτει τις συνωμοσίες των βασιληάδων και των μοναρχικών (Μποσυέ κ.α.). Αυτά, και όχι μόνο, έχουν ως αποτέλεσμα αυτό που θα ισχυριστεί ο πρώιμος Ορθόδοξος Μπερντιάεφ, ότι “ο καθολικισμός του 19ου αιώνα είναι ασύγκριτα βαθύτερος από τον καθολικισμό του 17ου και του 18ου“.

Πολύ όντως νηφάλια μελέτη επί του φαινομένου του "διαφωτισμού"

Καταλαβαίνουμε μετά από όλα αυτά, ότι στην Γαλλία των αρχών του 19ου αιώνα, είχαν ήδη νικηθεί τα (αστικά) διαφωτιστικά ιδεώδη, ή μάλλον είχαν υπερβαθεί προς κάτι (θεωρούμενο ως) ανώτερο – γεγονός αναμφισβήτητο, που, αν ήμασταν της φιλοσοφίας της προόδου” θα έπρεπε να μας προξενή σίγουρα μεγάλη αμηχανία. Ο Σατωμπριάν θεωρούσε, ότι η Γαλλική Επανάσταση είχε προέλθει από κάποιες θαυμάσιες θεωρητικές αρχές, όπως την ελευθερία και την ισότητα, αλλά και μία τεράστια διαφθορά των ηθών· αυτό φαινόταν στο πόσο μισαλλόδοξη υπήρξε η “Επανάσταση”, όπως και η θρησκεία του Λόγου, απέναντι στον Χριστιανισμό, στο πόσα και πόσο φρικαλέα, ιδιαίτερα την περίοδο του Μεγάλου Τρόμου (1793 και εξής), εγκλήματα είχαν γίνει στο όνομα των αρχών αυτών και του Διαφωτισμού

 

*όπως λέει ο Άγ. Αθανάσιος Πάριος στην “αντιφώνησιν” του, ένα από τα πλέον αγαπημένα βιβλία του μεγάλου Φώτη Κόντογλου, όπως μας αναφέρει ο φίλος του καθ. Φιλοσοφίας  στην Αμερική Κ. Καβαρνός στον οποίον το σύστησε.

Όπιο του λαού ή φαρμάκι των αστών

Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού ή, μήπως, ο αθεϊσμός το φαρμάκι των αστών (;)

 

                                                                        Του φιλαλήθη/philalethe00 

 

 

Σε συνέχεια μίας παλαιότερής μας ανάρτησης περί “σκουληκιού του σοσιαλισμού”, ήθελα να προσθέσω κάποια πράγματα, επί τη ευκαιρία και αφορμή μίας συζήτησης που είχα με κάποιους φίλους από την Νεολαία του ΚΚΕ προχθές.

Η συζήτησή μας πήγε ταχέως στο θέμα της “θρησκείας”, όπου και τελείωσε αργότερα, λέγοντας εγώ, ότι ο μαρξισμός είναι θρησκεια(και εγώ είμαι εναντίον της θρησκείας ως Ορθόδοξος), όπως το έλεγε, άλλωστε, και ο Ανατόλ Λουνατσάρσκι. Και κοιτάξτε τι βασικά πράγματα δεν ξέρουν και συνήθως(κατά ποσοστό 99%, θεωρώ, οπωσδήποτε) δεν μαθαίνουν ποτέ οι σχετικοί συναγωνιστές στα κοινωνικά  και φίλοι(που, βέβαια, έφεραν σταυρούς πλειοψηφικώς). Είναι μεν δύο και απλά, αλλά θεμελιώδη και σκοπίμως μένουν στην αφάνεια, αραχνιάζουν και “τα τρώγει η μαρμάγκα”……

Α) Η φράση “η θρησκεία είναι το όπιο του λαού” βρίσκεται στην “Κριτική της φιλοσοφίας του Δικαίου του Χέγκελ” του Καρλ Μαρξ, όπου θεωρεί ακόμη, επηρεασμένος και από το κλίμα του πανεπιστημίου όπου σπούδαζε, ως αριστερός εγελιανός ή νέος εγελιανός ή ανήκων στην αριστερή πτέρυγα των υποστηρικτών της πανλογιστικής φιλοσοφίας του Γερμανού ιδεαλιστή φιλοσόφου Γκ. Χέγκελ, ότι η θρησκεία είναι η βάση και όχι το Κεφάλαιο ή οι παραγωγικές σχέσεις ή η πάλη των τάξεων. Έχει υποστηριχθεί από πολλούς, ότι η φράση αυτή δεν είναι του Μαρξ, αλλά του Λουδοβίκου Φόυερμπαχ, χωρίς να δοθή “πηγή”. Ο Στέλιος Ράμφος έλεγε σε σχετικό συνεδριακού τύπου χριστιανομαρξιστικό διάλογο πριν περίπου τριάντα χρόνια(με εκδομένα πρακτικά), ότι είναι στην πραγματικότητα του Μπρούνο Μπάουερ, άθεου θεολόγου, και εισηγητή της “θεωρίας του μυθισμού”. Και ο Μπάουερ και ο Φόυερμπαχ ήσαν αυτό που είπαμε πριν: αριστεροί εγελιανοί. Και, βέβαια, ήσαν, όπως έλεγαν ακόμη και οι Σοβιετικοί θεωρητικοί, “της αστικής δημοκρατικής μερίδας”.
 
Εδώ, άλλωστε, είναι ένας από τους τομείς όπου η μαρξιστική θεωρία προδίδει και ότι δημιουργήθηκε από τέκνα όχι του προλεταριάτου και του λαού, αλλά από τέκνα της αστικής τάξης και φορείς της αστικής ιδεολογίας, όπως απέδειξε και ο Ζακ Ελλύλ στην “μεταμόρφωση του αστού”. Αλλά πάντως όχι και να παίρνουμε στα σοβαρά ένα ρητό που αντιπροσωπεύει μία φάση που ήλθε και παρήλθε -σύντομα…

Β) Στην σοβιετική Ρωσσία, έλεγε ο Μπερντιάγεφ, δεν δείχθηκε σεβασμός προς το πνεύμα του Μαρξ, παρά μόνο σε ένα χυδαίο αντιθρησκευτικό πνεύμα ίσως, που είναι ό,τι γνωρίζει η ρωσσική νεολαία της διασποράς. Έτσι, στους τοίχους της Σοβιετίας, ήταν γραμμένα κατά συρροήν δύο συνθήματα: ένα είναι αυτό που είπαμε περί “οπίου του λαού”. Δεύτερο είναι αυτό που μπήκε και στο Σοβιετικό Σύνταγμα και είναι το “όποιος δεν θέλει να εργάζεται, δεν πρέπει και να τρώει” («εί τις μη θέλει εργάζεσθαι μηδέ εσθιέτω» Θεσ. Β: 3:10).

Αυτή είναι, όντως, η βασική θέση που ορίζει τον σοσιαλισμό και βάσει αυτής το Κεφάλαιο δεν αξίζει καθόλου εισόδημα, ενώ οι εργαζόμενοι είναι αντικείμενα εκμετάλλευσης του μόχθου τους (πρβλ. υπεραξία κτλ.). Αλλά βλέπετε την αντίφαση; Η θέση που προσδιορίζει τον σοσιαλισμό είναι παρμένη από τα κείμενα της θρησκείας, που είναι το όπιο του λαού!!!

Και το ερώτημα είναι: πώς θα βγάλουμε την σημερινή υπαρκτή, αστική αριστερά από την αφασία της; Βλέπετε τον τρόπο;

Η ερειπωμένη πολιτεία & παρελάσεις υπερηφάνειας

  Η “ερειπωμένη πολιτεία” και οι “παρελάσεις υπερηφάνειας”

 

                                   Του φιλαλήθη/philalethe00

 

Την παρελθούσα Κυριακή έλαβε χώρα εν μέσαις Αθήναις το γνωστό φεστιβάλ και παρέλαση «υπερηφάνειας» των ομοφυλοφίλων / αμφισεξουαλικών κλπ. καταπιεσμένων ομάδων του πληθυσμού. Επρόκειτο, άραγε, για αυτό που μας πληροφόρησαν ορισμένα ΜΜΕ, δηλαδή για μια «γιορτή ισότητας»; Αν κρίνουμε από την σχετική ανάρτηση στη επίσημη ιστοσελίδα του «φεστιβάλ» που διενεργείται εδώ και έξη έτη, όχι … ακριβώς: «…είμαι περήφανος/περήφανη γι’ αυτό που είμαι κι επειδή σε μία κοινωνία που παραμένει ομοφοβική δεν κρύβομαι, ζω τη ζωή μου όπως θέλω και διεκδικώ τα δικαιώματα μου.»

Επί ποδός όλο το Ρωμαΐικο!

 Επί ποδός όλο το Ρωμαΐικο!

 

 Του φιλαλήθη/philalethe00
 
 
Τα πράγματα περιπλέκονται στο (κατά Πατροκοσμά) ψευτορωμαΐικο. Ήδη αιτηθήκαμε την πρώτη δόση βοήθειας από τον τριμερή μηχανισμό στήριξης, με, βεβαίως, μεγάλη ποσοστιαία, συμμετοχή, του ΔΝΤ. Σύνοδος του Εκοφίν αποφάσισε, ότι θα υλοποιηθεί οπωσδήποτε μηχάνευμα στήριξης των οικονομιών που απειλούνται με πτώχευση με ποσό που ακόμη κυμαίνεται, είναι μη-αποφασισμένο (πάνω από μισό τρισ. ευρώων), αλλά που θα συμμετέχει πάλι το ΔΝΤ! Μετά το ναυάγιο (της νηός Ελλάδας) που συντελέστηκε με την υπερψήφιση του πακέτου στήριξης προ ημερών, είναι όντως αμφίβολο, αν δεν θα ωφελήσει μόνον την Πορτογαλία, της οποίας τα επιτόκια όντως έφθασαν εκεί που ήσαν τα ελλαδικά προ μερικών εβδομάδων, την Ισπανία κτο. (Αυτή είναι η άποψη του Κρούγκμαν και ο δικός μου λογισμός.)

Το πιο ανησυχητικό μέσα σε όλα αυτά είναι, μάλλον, η εμπλοκή του ΔΝΤ και η “επισημοποίησή” του. Ο πρώην επί κεφαλής οικονομολόγος για την Παγκόσμια Τράπεζα Τζόσεφ Στίγλιτς, που αναφέραμε στο προηγούμενό μας άρθρο εδώ, έλεγε στο “Globalization and its discontents” (μτφ. “Η μεγάλη αυταπάτη”, εκδ. Λιβάνη), ότι ο Τζ. Μ. Κέυνς που εμπνεύστηκε το ΔΝΤ “θα γύριζε μέσα στον τάφο του, αν μπορούσε να δει τι έχει συμβεί στο παιδί του (σ.13)”. Ο πρώην εργαζόμενος στο ΔΝΤ και βασικός συντελεστής των ενεργειών του στην Λατινική Αμερική, την Αφρική, και την Καραϊβική Ντάβισον Μπαντού, αφού παραιτήθηκε το 1988, συνέταξε μια ανοιχτή επιστολή στον τοτινό πρόεδρο του ΔΝΤ (αντίστοιχο του Στρως-Καν) M. Camdessus. Ανέλυσε εξαντλητικά τα έργα και τις ημέρες του ΔΝΤ, μεταξύ των οποίων και την κατάρτιση απατηλών και χαλκευμένων (π.χ. υπερδιπλασιασμός κόστους εργασίας!) στατιστικών στοιχείων, ώστε να παρουσιάσει ασταθείς χώρες όπου ήθελε να παρέμβει, “βάζοντας χέρι” στις όλβιες, πλουσιότατες παραγωγικές πηγές και πόρους τους, π.χ. πετρέλαιο. Ο ίδιος ο Μπαντού δηλώνει(αντλώ τις πληροφορίες, και εδώ μεταφράζω από N. Klein, 2007, σ.261) : “Για εμένα η παραίτηση είναι μια ανεκτίμητη απελευθέρωση, διότι με αυτό κάνω το πρώτο μεγάλο βήμα προς το μέρος όπου μπορώ να πλύνω τα χέρια μου από αυτό που βλέπω ως το αίμα εκατομμυρίων ανθρώπων και λιμοκτονούντων λαών. […] μερικές φορές, αισθάνομαι, ότι δεν υπάρχει αρκετό σαπούνι σε όλο τον κόσμο για να με ξεπλύνει από τα πράγματα που, όντως, έκανα στο όνομά σας.”

Αλήθεια, ποια ήσαν τα πράγματα, τα “πλέον θανάσιμα φάρμακα”, όπως τα ονομάζει, που έκανε και έδωσε στο όνομα του ΔΝΤ ο έξοχος αυτός τεχνοκράτης των οικονομικών; “Απολύσεις, περικοπές μισθών, και το όλο φάσμα των πολιτικών της δομικής αναδιάρθρωσης. (οπ.π.)” Έτσι, χώρες όπως το Τρινιδάδ και Τομπάγκο “καταστράφηκαν οικονομικά πρώτα και μεταλλάχθηκαν αμέσως μετά.” Θα μου αντιτείνετε ορισμένοι, ίσως, ότι το ΔΝΤ μπορεί να έχει (κάπως) αλλάξει έκτοτε. Άλλωστε, αυτό δεν είπε ο πρόεδρός του, Ντόμινικ Στρως-Καν, όταν αποδοκιμάστηκε πυξ-λαξ από εξαγριωμένους φοιτητές στην Αγγλία (“αυτό ήταν το παλιό ΔΝΤ” – σ.σ.: που έφταιγε για τα παγκόσμια δεινά); Άλλωστε, δεν πρόσθεσε τώρα τελευταία, πριν μερικά χρόνια ήγουν, και την φτώχεια (=poverty) στα προβλήματα που θέλει να αντιμετωπίσει; Ανταπαντώ, ότι αυτά θα τα δούμε στο τι προτείνει (και μόνον εκεί). Και βλέπουμε, όντως, τα μέτρα που έχουν ληφθεί, είτε αφορούν τις απολύσεις και τις αποζημιώσεις τους, είτε τις περικοπές στους μισθούς/επιδόματα των ΔΥ και τις συντάξεις, είτε ο,τιδήποτε. Μα δεν συμφωνείτε, ότι είναι εκμαγείο, “με καρμπόν”, των προγραμμάτων του ΔΝΤ, σχεδόν, προ δεκαετιών, και ακόμη είμαστε στην πρώτη φάση του πράγματος;… Κάμετε τις αντιπαραβολές…

Οι πορείες της πέμπτης του μηνός, οσοδήποτε υποβαθμισμένες από τους εγχώριους εξωνημένους και μη ψιττακίσκους των ΜΜΕ, μας έδειξαν, ότι η αντίδραση είναι απλώς καθολική, οι αριθμοί προσέγγισαν ή υπερέβησαν (δύσκολο να αποτιμηθεί) τις 400 χιλιάδες ανθρώπων στα αστικά κέντρα, αλλά και σε πολλές μικρές “επαρχιακές πόλεις”… Οι θάνατοι των ανθρώπων είναι ό,τι πιο απευκταίο, είτε ως μέρος, ας πούμε με γράφημα, μίας καμπύλης αδιαφορίας στις λαϊκές αντιδράσεις είτε ως εκμεταλλεύσιμο συμβάν από μια κυβέρνηση ηθικώς έκπτωτη που έχει διαλύσει το προεκλογικό συμβόλαιο με τον κυρίαρχο λαό, αλλά και κάθε “ιώτα” του καταστατικού της. Όμως, είναι αλήθεια, ότι, όπως ο φόβος της τιμωρίας από μία καλή εξουσία-διακονία (ενδέχεται να) χλιαραίνει το κοινωνικό, αλλά και ατομικό, κακό, έτσι και ο φόβος της επανάστασης, κατά τους Πατέρες όπως τον ιερό Χρυσόστομο, είναι εκτός από αναπόφευκτος, και ευεργετικός, καθώς περιστέλλει το κακό της εξουσίας (βλ. σχετικά στο δίτομο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Στ. Παπαδόπουλος, εκδ. Απ. Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος). Εμείς ξέρουμε, όπως το αποδεικνύει και ο μέγιστος Ζακ Ελλύλ στο έργο του “Αναρχία και Χριστιανισμός” (εκδ. Νησίδες, 2009), ότι όσο λιγότερο βίαιες οι αντιδράσεις τόσο πιο αποτελεσματικές. Έτσι, η μόνη αντιγραφειοκρατική επανάσταση που επέτυχε – μας γράφει – ήταν αυτή των Χριστιανών σοσιαλιστών εργατών της Αλληλεγγύης του Λεχ Βαλέσα στην Πολωνία… Πολύτιμη νουθεσία του συγγραφέα αυτά προς όλους αυτές τις στιγμές, θαρρώ…

Διότι μονον έτσι θα αποτινάξουμε προς ώραν την τυραννία που απλώνεται σαν παράλυση από κώνειο στο κορμί της χώρας και θα αποφύγουμε την πορεία μέσα στην Αχερουσία προς το “απόλυτο μηδέν”, που λέει και ο ποιητής… Αυτός στον οποίον “εδόθη πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί γης” ας είναι μαζί μας, σας, όλους…

σ. φ.:  υπό δημοσίευσιν ενδεχομένως στην “Χ”, όμως οι καταστάσεις απαιτούν την προδημοσίευση  :-)

Για το 21, ιστορία & ποίηση

Τα μάτια μου δεν είδαν τόπο ενδοξότερο από τούτο το αλωνάκι…

 

                              Του φιλαλήθη/philalethe00

 

Προχθές δόθηκε η καλή αγγελία στην 15ετή κορούλα, προστάτιδα κόρη, ότι “εποίησε Αυτή μεγαλεία ο Δυνατός” και “επέβλεψεν επί την ταπείνωσιν της δούλης Αυτού” κτλ.. Αλλά, βέβαια, είναι και η απαρχή της κήρυξης της Επανάστασης του 1821, που ο Ίωνας Δραγούμης έλεγε, ότι προήλθε από την νοσταλγία της λεγόμενης “βυζαντινής” αυτοκρατορίας, με νέα μορφή.

Πράγματι, αυτός ήταν ο οραματισμός του Ρήγα – που προσέβλεπε ρητά βάσει του Θούριού του, στον ξεσηκωμό των Ορθόδοξων Χριστιανών με “όρκο επάνω στον σταυρό”! -, του Πατριαρχείου, του Αλέξανδρου Υψηλάντη.
Ο τελευταίος, όπως και άλλοι, των οποίων αφορίστηκε το κίνημα στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες, ήξερε πολύ καλά  – είχε πληροφορηθή -, όπως και άλλοι πρωτεργάτες, το “σικέ” του πράγματος, αφού ο Πατριάρχης ήταν μυημένος στην επανάσταση και την Φιλική Εταιρεία, παρά το ότι, συμμετέχοντας βαθύτατα στην οδύνη της αποτυχίας των Ορλωφικών, θα μπορούσε κάλλιστα να συνταχθή με την μετριοπαθέστερη και “συνετότερη” μερίδα. Για αυτό και ο γνωστός μεγάλος πατριώτης ποιητής Αριστοτέλης Βαλαωρίτης λέει το “Μη λησμονείτε, παιδιά, το σκοινί του Πατριάρχη”. Με αυτό το σκοινί απαγχονίζονταν οι αποστάτες της Υψηλής Πύλης. Πάντως, ο Πατριάρχης έσωσε πάρα πολλές ζωές με αυτή του την ενέργεια…

Σε αυτήν την συνάφεια, λοιπόν, σήμερα έχουμε να σας παρουσιάσουμε και

α) ένα στιχουργήμα του “Φώτανδρου του Έλληνα”

β) αναδημοσίευση από ένα παληότερο άρθρο για τον Άγιο Μακάριο τον Νοταρά, θερμότατο και μπροστάρη επαναστάτη και πρωτεργάτη της Φιλοκαλικής Αναγέννησης, που θα βρείτε πατώντας εδώ.

Παληά, επαναστατική σημαία, πριν τις παρεμβάσεις των ξένων, που… πρόσθεσαν τις "ρίγες"

 

Α

“Θέση, υπόθεση, επίθεση, αντίθεση

λέξεις που ψάχνουν για πατρίδα

να τίθενται σύνορα γεωγραφικά

να υποτίθεται ότι στα όρη έχουν οχυρά

να επιτίθενται εις στρατεύματα εχθρικά

να αντιτίθενται σε ήθη ξενικά

πάντως όπως και νά ‘χει

χρόνος κυλάει σα ρυάκι

και παρασύρει νου και λογισμό στο διάβα

και το δικό μου βλέμμα πέφτει σε Καιάδα

κοιτώ τριγύρω στα μπαλκόνια των πολυκατοικιών

φυτρώσανε σημαίες

ηχούν οδύνες τοκετού από πατρίδα μάνα

που δεν ξεγέννησαν οι μαίες

μόνη εγέννησε στο σκλαβωμένο αέρα

και δίχως συμπαράσταση τα έβγαλε πέρα

ήρωες είναι τα παιδιά της

και Έλληνες κρατά στην αγκαλιά της

πατρίδα μου γλυκιά

σε αγαπώ βαθιά

ως τη βαθιά

και τρίσβαθη καρδιά”.

Ελληνικής συνέχειας μικρά

 Μικρές σημειώσεις για το θέμα της ελληνικής συνέχειας

 

                                                      Του φιλαλήθη/philalethe00

 

Υπάρχουν ορισμένες εξαιρετικά σημαίνουσες και μη-κυκλοφορούσες τρεχόντως στην “πολιτική αγορά” επισημάνσεις που οφείλουμε να κάνουμε σχετικά με το θέμα της συνέχειας ή ασυνέχειας του ελληνισμού. Δυστυχώς, ορισμένοι δοκιμιογράφοι θολώνουν τα ύδατα και κάνουν αυτό για το οποίο έχει κατηγορηθή ευρέως ο Ιάκωβος Φαλμεράγιερ. Δηλαδή, ότι δεν “κάνουν επιστήμη, αλλά μισελληνισμό”. Έλληνες(ελληνόφωνοι, έστω) όντες.

Όπως σημείωνε ο ακαδημαϊκός και λόγιος Κων/νος Δεσποτόπουλος σε πρόσφατο άρθρο του, το θέμα της ελληνικής συνέχειας δεν απασχολούσε πριν τον 19ο αιώνα, διότι δεν συζητείται κάτι αυτονόητο.                                 
Όπως και το θέμα της ιστορικής ύπαρξης του Χριστού και των ανεπανάληπτων σημείων που επιτέλεσε δεν υπήρχε προ του 18ου αιώνα με τους μεγάλους αμφισβητίες – με τους μεγάλους ιδεολογικούς κάλους, βέβαια, σε μερικά από αυτά απαντούσε και ο Ένγκελς σε ειδικό του βιβλίο για τον Μπάουερ- που ήθελαν να ρίξουν την εξουσία του αριστοτελικού Κράτους του Θεού – κατ’ Αυγουστίνο – του παπισμού και να φέρουν την ελεύθερη οικονομία (βλ. Εγκυκλοπαίδεια) και την δημοκρατία, δηλαδή τον παράδεισο επί Γης.

1) Έτσι, ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος δεν έκανε, βασικά, “πατριωτικό χρέος”, όπως νομίζουν ορισμένοι δέσμιοι ιδεολογημάτων, αλλά όντως επιστήμη, μάλιστα διακηρυγμένα πιστότατη στις πηγές.

2) Πρώτος ο οποίος ανακίνησε το ζήτημα της ελληνικής συνέχειας είναι, βασικά, ο Φαλμεράγιερ, ο οποίος έκοβε και έραβε κομματάκια και λέξεις από χρονογράφους, για να τους κάνη να πουν αυτά που ο ίδιος ήθελε. Κατά συνέπεια, οι θεωρητικοί της ασυνέχειας έχουν αυτήν την καταγωγή.

3) Ο Κ. Παπαρρηγόπουλος θεωρείται, ότι ήταν αυτός που απάντησε,και υποδειγματικά, στον Φαλμεράγιερ, ότι τον κατατρόπωσε με τις μελέτες του, απαντώντας σημείο-προς-σημείο στις συκοφαντίες του, που εντάσσονται στο ρεύμα του γερμανικού ανθελληνισμού(υπήρχε, βέβαια, και ακμαιότατος φιλελληνισμός) για τον οποίο έχει κάνει κάποιες σχετικά καλές επισημάνσεις και ο Φρ. Νίτσε. Γεγονός, όμως, είναι, ότι ο Παπαρρηγόπουλος δεν ήταν ο πρώτος που υπέβαλε σε κριτική τις θεωρίες και τα θεωρήματα του Φαλμεράγιερ. Ήταν ο Zinkeisen, ιστορικός ομοεθνής με τον Φ.. Ο οποίος απέδειξε την ιδεολογική χρήση (βλ. και παραπάνω, μισελληνισμός) των πηγών.

4) Σε αυτήν την συνάφεια, πρέπει να σημειώσουμε το εξής: στην ρωσσική γλώσσα, δεν υπάρχει μία λέξη για τον λαό, τους λαούς και το έθνος, όπως υποστηρίζει ο καθ. Γ. Βελούδης στο τελευταίο του – φείδομαι χαρακτηρισμών – άρθρο στην εφ. “Ελευθεροτυπία του Σαββάτου”. Αυτό είναι τόσο ψευδές όσον ότι τάχα ο όρος ελληνισμός (επαν)ανακαλύφθηκε από τον …Ντρόυζεν. Δυστυχώς, άνθρωποι αυτής της ιδεολογίας(δογματικός “ιστορικός υλισμός”) ασχολήθηκαν λίγο με το έθνος, διότι δεν τους ενδιέφερε ούτε το έθνος ούτε, απείρως περισσότερο, το “αν-ορθολογικό του μυστήριο”, αλλά τους ενδιέφερε το πρόβλημα της καταπίεσης (-και αυτό όχι …ολοκληρωτικά συχνά). Όμως, όπως αναφέρει σχετικά και ο μέγιστος Ρώσσος φιλόσοφος Μπερντιάεφ στις “επιστολές για την κοινωνική φιλοσοφία”, στην ρωσσική υπάρχουν δύο λέξεις σχετικές. Η μία είναι όντως η λέξη narod, που σημαίνει λαός, εξ ου και narodniki, που είναι το κίνημα των λαϊκιστών, που βέβαια έχει συχνά μία ταξική έννοια. Δεύτερον, υπάρχει η λέξη νάτσια για το έθνος, που δεν είναι ρωσσική, δηλαδή είναι δάνειο. Εδώ έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε, ότι παρά το ότι στην Ρωσσία δεν υπήρξε ποτέ καμιά αστική επανάσταση, κάτι για το οποίο φρόντισε και ο ίδιος ο Λένιν κατηγορώντας ως αιρετικούς του διαλεκτικού υλισμού (Πλεχάνωφ) αντιμάχους που έμεναν στο “γράμμα του μαρξισμού”, η συνείδηση της ρωσσικότητας ήταν διάχυτη, και μάλιστα στους πιο αντιαστούς ανθρώπους, λογίους, καλλιτέχνες κτλ., όπως ο Ντοστογιέφσκι, ο Γκόγκολ, ο Κομιάκωφ, ακόμη και στον “λαϊκιστή” Μπακούνιν!

5) Με την ευκαιρία, να παρατηρήσουμε, ότι η “ελλην-ορθόδοξη” αυτοσυνείδηση ανιχνεύεται πολύ πριν από κάποιους αρχαιομαθείς λογίους. Κλασσικές έχουν μείνει οι σχετικές “αποφάνσεις” όπως αυτή του Αγ. Ιωάννη Γ’ Βατάτζη Δούκα του Ελεήμονος, στον οποίον οφείλουμε την ανάκτηση της Πόλης, περί γένους Γραικών-Ελλήνων. Αλλά και ο αυτοκράτορας Μανούλ Παλαιολόγος είναι χαρακτηριστικό το πώς ενεθάρρυνε τους Ρωμηούς υπερασπιστές της Μακεδονίας θυμίζοντάς τους την καταγωγή τους από τους Φίλιππο και Αλέξανδρο*. Αλλά και ο Ν. Καβάσιλας, όπως το αναφέρει ο Ράνσιμαν στην “τελευταία βυζαντινή αναγέννηση”, προηγήθηκε του Πλήθωνα.

6)Το ελλαδικό κρατίδιο, στην (κοραϊκή) εθνικιστική του περίοδο(τώρα βαίνει την αεθνιστική του), δεν είχε καμιά σχέση με καμιά τέτοια αντίληψη, και άνθρωποι με γιερή αυτοσυνειδησία, όπως ο μεγάλος θεωρητικός του νεοελληνικού πολιτισμού Ίωνας Δραγούμης, το εμίσησαν βαθύτατα.  Το ελλαδικό κρατίδιο είχε να κάνει με μία επιφανειακή-μετακενωτική αρχαιομανία, και, όπως περίπου υπέροχα το διαπίστωνε ο Δραγούμης, με μία αρχαιομορφία και ξενοτροπία. Τα πάντα που ήσαν εγχώρια χαλάστηκαν, κατ’εξοχήν οι κοινότητες, μπήκαν αρχαιόπρεπα ονόματα για ξενικά πράγματα (όπως “δήμος” και “σύνταγμα”!) και, επίσης, η ψώρα του Κοραή κατέληξε σε ένα δίχως όρια πιθηκισμό των “προκομμένων Ευρωπαίων”(Μακρυγιάννης) τόσο που έστελνε το (αστικό) Κράτος τα κορίτσια στην Ευρώπη για να… σπουδάσουν “νοικοκυρική”. Είναι, λοιπόν, σαφέστατο, ότι οι σημερινοί θεωρητικοί της ασυνέχειας μοιάζουν ως απευθείας απόγονοι αυτής της κοσμοθεωρητικής αντίληψης. Κέντρο της δικής τους χώρας είναι, βέβαια, η αρχαία Αθήνα, που πριν δεν ήταν παρά ένα λασποχώρι, όπως θα έλεγε και η Ε. Γ.- Αρβελέρ, και όχι η Κωνσταντινούπολη, μεσα σε μία πολυεθνική, ρωμαΐικη σύλληψη, βέβαια…

Τέλος, η σημερινή απάλειψη του έθνους μέσα στον οικουμενισμό της παγκόσμιας αγοράς δεν είναι τίποτε άλλο από την διαλυτική ένταση της εθνοτικής καταπίεσης που η χώρα υπέφερε από την αρχή της δυτικής τυραννίας, που, βέβαια, είναι επεκτεταμένη γενικώς. Η άρση της εθνοτικής καταπίεσης φαίνεται, ότι δεν ενδιαφέρει κάποιους “υλιστές”, απεναντίας. Άραγε η κοινωνική χειραφέτηση που την προϋποθέτει τους ενδιαφέρει;

Όπως και να έχει, τίποτα δεν χάθηκε οριστικά. Ακόμη...

 

*το αναφέρει ο Ι. Μ. Χατζηφώτης στο “Βυζάντιο και Εκκλησία”

Ο "χυδαίος υλισμός" ως επιστήμη

Η επιστροφή του "χυδαίου υλισμού" ως επιστήμης

 

Του φιλαλήθη/philalethe00

 

 

Υπάρχει ένα  θέμα που με απασχολεί επί καιρό πολύ. Σε πολλές περιπτώσεις συγχρόνων «επιστημόνων» («αμόρφωτων επιστημόνων», που είναι μάλλον πλεονασμός κατά Καστοριάδη) και “διανοητών”, βλέπουμε ένα άκρως, χονδροειδές υλιστικό πνεύμα. Οι απριορισμοί, οι προκαταλήψεις εγγίζουν το επίπεδο του «ιδεολογικού κάλου».  Βεβαίως, όλοι γνωρίζουμε, ελπίζω, ότι ο «επιστημονικός υλισμός», καθώς και ο επιστημονισμός (scientism), που υπονοούν και τον «επιστημονικό αθεϊσμό», είναι ιδεολογίες που κατέπεσαν πολύ καιρό πριν, όπως, άλλωστε, και ο (αστικός ευρωπαϊκός) Διαφωτισμός από την «ρομαντική δημιουργική αντίδραση» του 19ου αι.. Συγκεκριμένα, για αυτό υπήρξε, όπως έχει ξαναγραφτεί πολλάκις, ομολογία του ιδίου του σκαπανέα (μαζί με τον Haeckel) του υλισμού των φυσικών επιστημών, βιολόγου και φιλοσόφου Hans Driesch (1867-1941): ο υλισμός, είπε τότε, κάπου στο δεύτερο τέταρτο του 20ου αιώνα, είναι μία θεωρία πλέον ξεπερασμένη. Ο δε θετικισμός (positivism) κατά πολλούς, π.χ. Σεφέρη (ο “επιστημονικός πολιτισμός της Δύσης” ακριβέστερα) και Max Horkheimer, οδήγησε στην ναζιστική άκρα φρικίαση και, άρα, σε μία καθολικότερη κατάπτωση αυτών των ιδεολογιών και φιλοσοφημάτων.

Επίσης δε, στην άνοδο ενός πνευματικότερου κλίματος με μορφές επιστημόνων όπως ο (Χριστιανός) Planck, ο de Broglie κ.α..

 

Ο Max Planck, γνωστός από τα "κβάντα" που ανακάλυψε. Η βασική γραμμή της κρατικοποιημένης σοβιετικής φιλοσοφίας τον ήθελε "εκπρόσωπο της αστικής αντίδρασης και του κλήρου"
 
Ο ίδιος  ο Β’ Π.Π., ο ναζισμός ειδικά, χαρακτηρίστηκε από την χρήση της επιστήμης ως δικαιώνουσα συλλογιστική μαζικών σφαγών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ευγονική.* Θα πει κανείς, ότι η Ευγονική δεν είναι βιολογία, είναι βιολογισμός, παρόμοιος με αυτόν του βιταλιστή(όπως και ο Driesch, βλ. θέληση για δύναμη) Νίτσε. Και, επίσης, ότι «άλλο είναι επιστήμη και άλλο επιστημονισμός» (Μπερντιάεφ). Οπωσδήποτε, αλλά την διαφορά στο όργανο γνώσης κτιστού –ακτίστου ή, αντιστοίχως, φυσικού- μεταφυσικού την έχουν δεχθεί οι Πατέρες, μεγάλοι φιλόσοφοι όπως ο όχι πρώιμος Λούντβιχ Βιτγκενστάιν (φιντεϊσμός-αποφατισμός) ή ο Καντ. Επίσης, μέγιστοι επιστήμονες όπως ο Σρέντιγκερ. Δεν την δέχονται, όμως, άνθρωποι όπως, π.χ., ο μέγιστος απολογητής του αθεϊσμού της σήμερον, ο φορέας του «καθολικού δαρβινισμού» συγγραφέας καθ. Βιολογίας Ρίτσαρντ Ντώκινς. Ο Ντώκινς ανήκει, συγκεκριμένα και μεταξύ άλλων, στην ομάδα εκείνη που ονομάζουμε προωθητές της νεοφιλελεύθερης γενετικής. Με άλλα λόγια, η … «φυσική επιλογή» διαλέγει, προκρίνει τους ατομιστές/καπιταλιστές, διότι έχουμε τα “selfish genes”(τίτλος παλιότερου βιβλίου του Ντώκινς, εγωιστικά γονίδια)**. Βεβαίως, το ίδιο περίπου έλεγε και ο Χίτλερ, που αναφερόταν στον Hegel, όπως και ο Μαρξ, για την Ιστορία: ευνοεί τους ανελέητους. Και είναι, πάντοτε, απορίας άξιον, αν μπορεί κανείς να δεχθεί με συνέπεια τον δαρβινισμό δίχως να δεχθεί τον κοινωνικό δαρβινισμό, που δικαιώνει τον πιο ακραίο καπιταλισμό, πράγμα που ήξεραν πολύ καλά π.χ. ο Σύνδεσμος Αμερικανών Βιομηχάνων και ο πρώτος, Τζ. Ντ. Ροκφέλερ. Άλλά αυτά όλα δεν είναι… μεταφυσικές απόψεις(που οι Πατέρες, όπως και οι Γάλλοι Διαφωτιστές, καταδίκαζαν ως φανταστικές και μη-πραγματικές), είναι… επιστήμη.
 
Το ίδιο ισχύει για την θεωρία περί μιμιδίων(memes) στα οποία ανήκει, βεβαίως, και η «θρησκεία» ως «διανοητικός ιός» (sic). Δυστυχώς, ο μέγιστος αυτός απολογητής έχει προσχωρήσει, όπως του καταλόγισαν εμμέσως και πολλοί ομοιδεάτες του, στον αθεϊστικό φονταμενταλισμό. Στην Ελλάδα, βέβαια, πολλοί αποβλακωμένοι «προοδευτικοί» δεν έχουν καταλάβει γρυ από τις χοντράδες του «Dawkins του δογματιστή» (περιοδικό Prospect, πατήστε εδώ), τον θεωρούν σπουδαίο και ότι μάχεται τον … (θρησκευτικό) ανορθολογισμό, ένα ευγενές καθήκον***. Δεν ξέρουν, π.χ., ότι μέγιστος των ανορθολογιστών υπήρξε ο αυτοαποκαλούμενος «αντίχριστος» και μηδενιστής Φ. Νίτσε…

 

Hans Driesch, πατήρ και κηδευτής του "υλισμού των φυσικών επιστημών"

Παρόμοια  ισχύουν και για άλλες περιπτώσεις. Θα έχετε ακούσει, χάριν παραδείγματος, τις απόψεις επιφανούς καθηγητού Φυσικής, του Δ. Νανόπουλου. Ο ίδιος έχει ασχοληθεί με κάποια θέματα της «νευροεπιστήμης», ας πούμε της επιστήμης που μελετά τον ανθρώπινο εγκέφαλο και τις λειτουργίες του. Ένας από τους σπουδαιότερους και πιο ευσυνείδητους συγγραφείς πάνω σε αυτά τα θέματα, ο Π. Μπρέγκιν, έγραφε, ότι η επιτομή ενός εγχειριδίου της νευροεπιστήμης (neuroscience) είναι, ότι η λειτουργία του εγκεφάλου είναι καλυμμένη από μυστήριο (“shrouded in mystery”), και δεν γνωρίζουμε πώς ακριβώς και ποιες ουσίες συμμετέχουν στην μεταβίβαση των σημάτων από ένα νευρώνα στον άλλο. Π.χ. μέχρι πρότινος δεν ήταν γνωστή η συμμετοχή κάποιον ουσιών που λειτουργούν και ως νευροδιαβιβαστές, που απαιτούνται(δεν γνωρίζουμε παρά ελάχιστους), ώστε να μεταβιβαστεί το σήμα. Θεωρείτο, ότι όλα εξαντλούνταν στις ηλεκτρομαγνητικές διεργασίες. Αυτό, όμως, δεν επτόησε ορισμένους, που οπωσδήποτε θα σκέφτεστε, ότι εκπροσωπούν το πεντόσταγμα του άκρατου σκοταδισμού και της προπέτειας, να μας πουν, ότι τα πάντα είναι ηλεκτρομαγνητισμός, άρα δεν υπάρχει ούτε ψυχή ούτε πνεύμα ούτε νους (καρδία) με την πασίγνωστη στην Ορθοδοξία «φυλακή» και κάθαρσή του, που άγει στον φωτισμό και, μετά, την θέωση.

Η μόνη "μεταφυσική" που ανέχεται ο αγαπητός μας κος καθηγητής είναι η παγανιστική φυσιολατρία του Σπινόζα, που έγραψε την Ηθική του "more geometrico", δηλαδή με τρόπο γεωμετρικό

Οπωσδήποτε, μου τέθηκε το ζήτημα σχετικά με το πώς έβγαλαν την αυτοεκπληρούμενη προφητεία με τέτοια … αξιοθαύμαστη σαφήνεια από αυτά τα ψηγματάκια γνώσης περί εγκεφάλου(έλλειμμα που είχαν προπεί οι Πατέρες). Οι απορίες άρχισαν να μου λύνονται διαβάζοντας πρόσφατα για την «γενική γραμμή της σοβιετικής φιλοσοφίας» από τον Ν. Μπερντιάεφ (εκδ. Σιδέρης, 1977, σσ. 150-198), που μας μιλάει για την πάλη του διαλεκτικού υλισμού εναντίον άλλων ειδών υλισμού με πλήρη ενημέρωση της σοβιετικής γραμματείας του 1931, αλλά και νωρίτερα. Ένας από αυτούς, που καταδικάστηκε ως αίρεση είναι ο «αστικός» και αντιδιαλεκτικός μηχανιστικός υλισμός του πρώην εκλεκτού Ν. Μπουχάριν, ενώ άλλος είναι ο «χυδαίος υλισμός», «χονδροειδής υλισμός», των Μπύχνερ και Μολεσότ. Αυτοί οι τελευταίοι όντως είχαν διατυπώσει ακριβώς αυτές τις θεμελιώδεις υλιστικές θέσεις που με θαυμάσιο πνεύμα μαθητείας επαναδιατυπώνουν ως τάχα πορίσματα της μεγάλης θέας επιστήμης οι προαναφερθέντες.

Ο Λ. Μπύχνερ (1824-1899) -τα φιλοσοφήματά του παρουσιάζονται ως πορίσματα της επιστήμης από ορισμένους ιδεολόγους του επιστημονισμού κ.τ.ο.

Δηλαδή δεν υπάρχει τίποτα πέραν της ύλης, εκδήλωση της οποίας είναι τα πάντα, είτε ψυχή, είτε πνεύμα, είτε το «βίωμα της θέωσης» είτε ο,τιδήποτε. Όπως επίσης «η σκέψη χωρίζεται από το μυαλό όπως η χολή από το συκώτι» (!!). Αλλά, αν αυτά φαίνονται, και αναμφισβήτητα είναι, ακραιφνείς χοντράδες κάποιων ησσόνων φιλοσόφων του 19ου αι. («ο μωρός μωρά λαλήσει»), σίγουρα είναι μέγιστη ανευθυνότητα να τα σύρουμε ρετουσαρισμένα από τους τάφους τους σε ευπίστους ακροατές και σήμερα, δεν είναι έτσι;

*O Horkheimer γράφει στην “έκλειψη του Λόγου” του, ότι η Ευγονική έχει τις ρίζες της στον Διαφωτισμό.

 

**έτσι εξηγείται, αν και εν μέρει μόνο, γιατί ακροδεξιοί καπιταλιστές, ήτοι νεοφιλελεύθεροι, κονδυλοφόροι προωθούν τον Ντώκινς και λοιπούς …αγιατολλάδες-φανατικούς-προπαγανδιστές.

 

***Δεν θέλω να είμαι προσωπολήπτης, αλλά μία τυπική τέτοια περίπτωση είναι η – αξιόλογη εν μέρει – “βιβλιοθήκη” της εφ. Ελευθεροτυπίας. Το μόνο που κατάλαβε και μας επισήμανε από το βιβλίο του συναδέλφου του Ντώκινς “Η αυταπάτη του Ντώκινς;” είναι, ότι τον θεωρεί ως τον μέγιστο απολογητή του αθεϊσμού. Αυτό είναι σωστό μεν, αλλά τα συμφραζόμενα δείχνουν, ότι χρησιμοποιείται, για να υποδείξει και τον απίθανο εκφυλισμό αυτού του χώρου.

Ο μέγιστος δυτικόφιλος Herzen στην Δύση

  

Όταν ο δυτικόφιλος Χέρτσεν ήρθε στην Δύση, δοκίμασε σκληρή απογοήτευση…

  Του φιλαλήθη/philalethe00

 

…κι αμέσως αντιλήφθηκε πόσο περιορισμένο ήταν το αστικό πνεύμα των Ευρωπαίων.”

Και αμέσως παρακάτω:

“Στάθηκε αμέσως αντίθετος σ’αυτή την αστικοποίηση των δυτικών κρατών που ο ρώσος πάντα εμίσησε”.

 

  

Το παράθεμα είναι από το κείμενο του Νικολάι Μπερντιάεφ “Ψυχολογία του ρωσικού μηδενισμού και αθεϊσμού” που περιλαμβάνεται στο εξαιρετικό “Ο χριστιανισμός και το πρόβλημα του κομμουνισμού” (εκδ. Σιδέρη, 1977, σειρά πειστήρια).
Πόσο μας χρειάζονται τέτοια κείμενα σήμερα είναι όντως εύλογο, ευνόητο, έως αυτόλογο, και αυτονόητο. Εδώ βλέπουμε μία όψη του προβλήματος μεταξύ δυτικόφιλων και σλαβόφιλων, που ήσαν οι κύριες τάσεις της ιντελλιγκέντσια, δηλαδή της ρωσσικής διανόησης του 19ου αιώνα. Εχθρός αμφοτέρων η πραγματικότητα, αλλά με ένα τρόπο διαφορετικό από αλλήλων. Οι δε προσέβλεπαν στην προ του Μεγάλου Πέτρου(†1725), ήτοι αυταρχικού εκσυγχρονιστή, εποχή και εξιδανίκευαν κάθετι ρωσσικό ως ρωσσικό, οι μεν είχαν εξιδανικεύσει τις δυτικές δημοκρατίες, αυτές τις ρουσσοιακωβίνικες δημοκρατίες, όπως λέει υποτιμητικά ο συγγραφέας αλλού. Βεβαιότατα, μας θυμίζει, άλλοτε αμυδρά και άλλοτε ζωντανά και καταλεπτώς, κάποιες δικές μας ιδεολογικές ομάδες. Έτσι, έχουν διατυπωθή ποικίλες απόψεις από τους δικούς μας “διανοητές”.

N. Μπερντιάεφ(1874-1948)

 

Σλαβόφιλοι, και… “νεορθόδοξοι”, Δύση και Ανατολή

Ο Π. Κονδύλης είχε γράψη, στην “παρακμή του αστικού πολιτισμού“, εισαγωγή, για την υποτιθέμενη αντιγραφή των μοτίβων όσων μιλούν για την πνευματική Ανατολή εν αντιθέσει με την τεχνοκρατική και ορθολογιστική(για την ακρίβεια: ρατσιοναλιστική) Δύση.  Είχε πη, ότι αντιγράφουν τις θέσεις των σλαβοφίλων και, ίσως, πανσλαβιστών φιλοσόφων του 19ου αιώνα. Αρχηγός αυτής της σχολής ήταν ο μεγάλος φιλόσοφος και λογοτέχνης Κομιάκωφ. Βεβαίως, αυτό είναι αρκετά έως τελείως λάθος και φαίνεται, ότι ο Κονδύλης(την μεταχειριζόμαστε εδώ απλώς ως υλικό προς διάλογο και, άρα, λόγο)  αργότερα αναίρεσε αυτήν την ιδέα. Όλοι θυμόμαστε, βέβαια, ότι το κίνημα αυτό που χαρακτηρίστηκε λαθεμένα νεορθόδοξο, έχει χαρακτηριστικό εκπρόσωπο τον Χ.Γιανναρά, του οποίου τις θέσεις και ο φιλορθόδοξος Έλληνας μαρξιστής Κωστής Μοσκώφ μεταχειρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα έξοχα “Δοκίμιά” του, για να προσεγγίσει την Ορθοδοξία ως “παραδεδομένη ιδεολογία” του τόπου, το ανάλογο, δηλαδή, του Hegel όσον αφορά την Δύση.
Π. Κονδύλης
Βεβαίως, όπως έχει παρατηρήση και ο π. Ν. Λουδοβίκος στο “Ορθοδοξία και εκσυγχρονισμός”, οι πηγές του Γιανναρά, ευρύτερα της θεολογίας του ‘60 δεν βρίσκονται, όσον αφορά την Ρωσσία, στον 19ο αιώνα, αλλά στον 20ο αιώνα. Είναι οι π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, Βλαδίμηρος Λόσσκυ, Παύλος Ευδοκίμωφ. Για αυτό ακριβώς και ο μακαριστός γέρ. Θεόκλητος Διονυσιάτης αναφέρει και επιτίθεται σε όλους αυτούς, επιτιθέμενος στους “νεορθοδόξους” ως φορείς μίας “νέας ορθοδοξίας”.
π. Φλωρόφσκυ

π. Γ. Φλωρόφσκυ

Δεύτερον, τέτοιες απόψεις για την Δύση είχαν και ο Μπερντιάγεφ και ο Ντοστογιέφσκυ. Ο Μπερντιάγεφ, ιδιαίτερα, είχε πολύ σκληρές απόψεις για τα δύο αυτά κινήματα, που έλεγε, ότι αντιπροσωπεύουν την πνευματική εφηβεία του ρωσσικού λαού, και προ της αυτοσυνειδησίας του. Ο Μπερντιάγεφ, επίσης, πολέμησε τα “ορθολογιστικά Φώτα” πάρα πολύ εξ αρχής, θεωρώντας, βέβαια τον εαυτό του, την ίδια εποχή, εν πολλοίς συνεχιστή της νικήτριας πνευματικής αντίδρασης στα Φώτα, ιδιαίτερα του καθολικού χριστιανικού ρομαντικού κινήματος του 19ου αιώνα, από τον ντε Μαιστρ και τον Σατωμπριάν έως ακόμη και τον …κόμη Μονταλλαμπέρ.

 

ντε Μαιστρ, συκοφαντήθηκε ως παλινορθωτής της Μοναρχίας, εισηγητής της φυσιοκρατικής κοινωνιολογίας

Έτσι, θα συμφωνούσε με αυτό που είπε αργότερα ο Κονδύλης αναφερόμενος στο θέμα(“Από τον 20ο στον 21ο αιώνα”, εκδ. Θεμέλιο), ότι Δύση δεν σημαίνει μόνο ρατσιοναλισμό και τεχνοκρατικό πνεύμα.

Είδωλα και εικόνες

  Είδωλα και εικόνες

 

Του Φαίδωνα Μαλιγγούδη

 

Όσο περνούν οι μέρες, όσο βουλιάζουμε ως κοινωνικό σύνολο ακόμη πιο βαθιά στο τέναγος της πρωτόφαντης οικονομικής κρίσης, τόσο περισσότερο αποκαλύπτονται μπρός στα μάτια του κάθε απλού συνέλληνα όλο και περισσότερες λεπτομέρειες από το τερατούργημα που μας άφησε “πεσκέσι”, εγκαταλειποντας τα δώματα της Εξουσίας, η προηγούμενη κυβέρνηση και ο αρχηγός της. Το μέγεθος του φαινομένου αυτού (στο οποίο στο προσεχές μέλλον θα αναφερόμαστε πλέον χρησιμοποιώντας αυγκεκριμένους τεχνικούς όρους της νομικής επιστήμης) εμφανίστηκε μάλιστα προχθές- με την δραματική έκκληση του σημερινού πρωθυπουργου, στα αισθήματα φιλοπατρίας όλων μας- σε μια πληρέστερη διάσταση.

  Τώρα φάνηκε ξεκάθαρα- μετά τη δραματική έκκληση του σημ. Πρωθυπουργού, ο οποίος, ευθαρσώς, πήρε και την ευθύνη για τα αναμφισβήτητα επαχθή μέτρα του Προγράμματος Σταθερότητος- ο αυθεντικός χαρακτήρας της δημόσιας εικόνας που καλλιεργούσε σε όλο το διάστημα της διακυβέρνησής του, ο προηγούμενος αιρετός μας ηγέτης. ΄Ενα στιλ σοβαροφάνειας με εξαγγελίες για κάποιες δραματικές αποφάσεις (“για το καλό” του σημερινού πληθυμού) που όμως δεν παρουσιάστηκαν ποτέ. Η δημόσια εμφάνιση του τέως πρωθυπουργού παρέμεινε, σε όλη τη διάρκεια της πενταετούς θητείας του, ένα εκτόπλασμα, ένα είδωλο χωρις κάποιο αυθεντικό πρωτότυπο. Μια δημόσια εικόνα, την οποία ο τέως πρωθυπουργός αποκαθήλωσε ο ίδιος όταν, προφανώς κουρασμένος από το παιχνίδι, κατάλαβε ότι η κρίση είχε πλέον περάσει από την Κερκοπορτα εντός των τειχών .

 

  Η δημοσιονομική κρίση ( για την οποία δεν θα πρέπει να είμαστε “ευγνώμονες” σε κανέναν άλλον παρά στους ίδιους τους εαυτούς μας και στους αιρετούς άρχοντες που επιλέγουμε) έφερε όμως στο προσκήνιο, με κάποια δηλητηριώδη δημοσιεύματα στον ξένο τύπο, μια πτυχή από τη συλλογική νοοτροπία που, διαχρονικά, χαρακτηρίζει την Εσπερία. Πρόκειται για την εικόνα του “σχισματικού Έλληνα” (Graecus schismaticus) που εκπορεύεται από την παπική ιστοριογραφία και περνά στην ακαδημαϊκή διδασκαλία του μεσαιωνικού πανεπιστημίου της Δύσης.

  Μια εικόνα που δεν εκριζώνεται ούτε μετά τη Mεταρρύθμιση, ούτε μετά την εκκοσμίκευση και τον ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό της διανόησης του Διαφωτισμού: η Aνατολή τοποθετείται στον πολιτισμικό χάρτη που χαράσσει η Δύση σε υποδέεστερη μοίρα. Iδιαίτερα κατά τον 19ο αιώνα, όταν η αποικιοκρατική Eυρώπη ασκεί όχι μόνο την εξουσία επί του του 85% της έκτασης του πλανήτη μας αλλά και ελέγχει τη γνώση για τον πολιτισμό, τις γλώσσες και τις “νοοτροπίες” των κατοίκων του επιβάλλει αυτάρεσκα το σχήμα της “προοδευτικής” και “ορθολογιστικής” Δύσης απέναντι στις “οπισθοδρομικές”, “παραδοσιακές” και “μυστικοπαθείς” κοινωνίες της Aνατολής . Στην πολιτισμική αυτή κλίμακα που καθορίζει η Δύση, οι ορθόδοξες κοινωνίες τοποθετούνται στην Aνατολή, σε κάπως υψηλότερη κλίμακα από εκείνες του Iσλάμ και των υπόλοιπων ανατολικών θρησκειών. Aπό τον κανόνα αυτόν δεν μπορεί να εξαιρεθεί ούτε η προοδευτική διανόηση του 19ου αι, η οποία παραμένει δέσμια των βαθεία ριζωμένων στερεοτύπων της Δύσης. Στο φιλοσοφικό σύστημα του Hegel, φερ ειπείν, ο κόσμος των ορθοδόξων σλάβων δεν αποτελεί καν ιστορική κατηγορία, ενώ πρόδηλη είναι στον νεοεγελιανό Marx η ελάχιστη σημασία που αποδίδει στον πολιτισμό και την ιστορική παρουσία των ορθοδόξων ανατολικών Σλάβων.

  Μια συλλογική νοοτροπία που διαχρονικά χαρακτηρίζει τη στάση της Εσπερίας απνέναντι μας, την οποία (είναι δυστυχώς αλήθεια) φροντίζουμε και μόνοι μας να διαπορούμε ακέραια…

 

Σ.φ.:Πηγή: http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=128548