Αρχείο συντάκτη Το Μανιτάρι του Βουνού

Για μια Θεολογία της Παρακλήσεως

Για μια Θεολογία της Παρακλήσεως

Του Χριστόφορου Αρβανίτη*

Εισαγωγή στη θεολογία των Κατανυκτικών Εσπερινών

Για την Ορθόδοξη Εκκλησία η ζωή του ανθρώπου είναι μια συνεχής πορεία που έχει ως σκοπό και στόχο το πέρασμα από την κατ΄εικόνα της εικόνας του Θεού δημιουργία στην καθομοιωτική κατά χάριν θέωσή του. Αυτή την πορεία του ανθρώπου προς την κατά χάριν θέωση, η Εκκλησία την χαρακτηρίζει ως πνευματική και την τοποθετεί στο πλαίσιο του κινητού και εορταστικού της κύκλου, καλώντας τους πιστούς σε συμπόρευση με τα ιστορικά της πρόσωπα, την Ιστορία της, η οποία δεν είναι άλλη από τη ζωή των Αγίων της. Ιδιαιτέρως, όμως, υπερτονίζει την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και του Τριωδίου ως το «στάδιο των αρετών», όπου ο πιστός καλείται να προγυμνασθεί σωματικά και πνευματικά με σκοπό να υποδεχθεί τον αναστάντα εκ νεκρών Κύριο, μέσα από ασκήσεις πνευματικές και σωματικές. Αν εντάξουμε αυτή την πορεία στη ροή του ιστορικού χρόνου θα δούμε ότι υπάρχει το στάδιο της προετοιμασίας που ξεκινά από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, ακολουθεί με την Κυριακή του Ασώτου και καταλήγει με τη λεγόμενη Κυριακή της Αποκρέω. Και οι τρεις αυτές εβδομάδες, καλούνται, κατά την εκκλησιαστική γλώσσα «προφωνήσιμες», καθώς προγυμνάζουν τους πιστούς, (κατά τον τρόπο της προετοιμασίας που κάνουν οι αθλητές, το λεγόμενο «ζέσταμα» πριν να μπουν στο στάδιο διεξαγωγής του αγώνα), για να εισέλθουν στο Κατανυκτικό περιβάλλον της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Επιχειρώντας να κωδικοποιήσουμε τα βασικά σημεία αυτού του Κατανυκτικού περιβάλλοντος, ώστε να βοηθηθούμε στην κατάδειξη του επιδιωκόμενου στόχου, δίνουμε τέσσερις λέξεις, τις οποίες είναι εύκολα να συγκρατήσουμε στη μνήμη μας: νηστεία, εγκράτεια, αλληλεγγύη και μετάνοια. Πρόκειται για ένα τετραδιάστατο αρχιτεκτονικό πνευματικό σχέδιο με διάφορα επίπεδα, στα οποία ο πιστός καλείται να μεταβεί διαδοχικά, αντιμετωπίζοντας τις δυσκολίες που εμφανίζονται μπροστά του, υπερβαίνοντάς τες και αξιοποιώντας τις ασκήσεις που του προσφέρονται από την Εκκλησία. Σε αυτό το πλαίσιο των προσφερόμενων πνευματικών γυμνασμάτων  εντάσσονται και οι Κατανυκτικοί Εσπερινοί των πέντε Κυριακών της Μ. Τεσσαρακοστής. Με μια προσεκτική ανάλυση των τροπαρίων που συνθέτουν τις εσπερινές αυτές ακολουθίες καταλήγουμε όσον αφορά στο περιεχόμενο και τη στοχοθέτησή τους επιγραμματικά στα εξής χαρακτηριστικά:

1ον Αναμνηστικό

2ον Σωτηριολογικό-Απελευθερωτικό

3ον Παρακλητικό

Ανοιχτή πρόταση προς όλα τα μέλη και ΔΣ των ΕΛΜΕ / Πρωτοβάθμιων σωματείων Δασκάλων και προς τις ΟΛΜΕ και ΔΟΕ

Ανοιχτή πρόταση προς όλα τα μέλη και ΔΣ των ΕΛΜΕ  / Πρωτοβάθμιων σωματείων Δασκάλων  και προς τις ΟΛΜΕ και ΔΟΕ

«Ο άνθρωπος αποκτά το πραγματικό του πρόσωπο θέλοντας να είναι και ασφαλής και ελεύθερος, ισορροπώντας την ηθική και τη βιολογική του υπόσταση»

                                                                                           Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος

Σχολεία κλειστά. Εκπαιδευτικοί σε αυτοπεριορισμό, χωρίς άμεσα εκπαιδευτικά και παιδαγωγικά καθήκοντα. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι σχεδόν αδύνατο να λειτουργήσει συνολικά και εκτεταμένα˙ άλλωστε αποτελεί ένα συμπληρωματικό εργαλείο που μόνο για ειδικούς λόγους χρειάζεται να χρησιμοποιείται και όχι να υποκαθιστά τη δια ζώσης εκπαιδευτική διαδικασία.

Διαμορφώνοντας την παρακάτω πρόταση, δεν μας διαφεύγει στο ελάχιστο ότι η τρέχουσα κρίσιμη κατάσταση δεν είναι αποτέλεσμα της φύσης ή κάποιας τυχαιότητας, αλλά μια από τις συνέπειες του παγκόσμιου συστήματος οργάνωσης που θυσιάζει ανθρώπινες ζωές και τον πλανήτη τον ίδιο ακόμη, προκειμένου να  εξασφαλίσει τα κέρδη των λίγων.

Ωστόσο, μπορούμε και από αυτή τη θέση να κάνουμε μια χειρονομία αλληλεγγύης, μια κίνηση ίσως, συνδράμοντας στην όσο το δυνατόν πιο θετική έκβαση της παρούσας κατάστασης.

Προτείνουμε, λοιπόν, να συνεισφέρουμε για να καλυφθούν ανάγκες σε ιατροφαρμακευτικό υλικό προστασίας και ίασης προσωπικού και ασθενών στα νοσοκομεία και τις μονάδες υγείας. Επιπλέον, γνωρίζοντας ότι χιλιάδες εγκλωβισμένοι πρόσφυγες στα νησιά διαβιούν σε κτηνώδεις συνθήκες, στερούμενοι τα στοιχειώδη μέσα υγιεινής και πρόληψης (για να μην μιλήσουμε για περίθαλψη) είναι επιτακτική η ανάγκη αποστολής ανάλογου υλικού στους καταυλισμούς. Τόσο επιτακτική, όσο και η συνεχής απαίτηση για αποσυμφόρηση των καταυλισμών με σεβασμό στην ανθρώπινη υπόστασή τους, στις ανάγκες και τις επιθυμίες τους, εγείροντας μια επίμονη αντίθεση και αντίσταση στη σκοτεινή εθνικιστική παράνοια που είναι εν εξελίξει.

Η συγκεκριμένη πρόταση δεν πρέπει επ’ ουδενί να μετατραπεί σε μια κίνηση εντυπωσιασμού ή φιλανθρωπίας. Και βέβαια, αν και στάθηκε η αφορμή για το σχηματισμό της πρότασης, δεν είναι ο «κορωνοϊός» η κινητήριος δύναμη. Ως δημόσιοι λειτουργοί της εκπαίδευσης αισθανόμαστε ταξική εγγύτητα με τους λειτουργούς της υγείας, αφού βιώνουμε ο καθένας στο πεδίο του τις οδυνηρά αρνητικές επιπτώσεις των περικοπών αφενός σε προσωπικό, αφετέρου σε υποδομές, ωράρια, απολαβές κ.ο.κ. Ομοίως, με τους πρόσφυγες όχι μόνο δεν έχουμε να χωρίσουμε κάτι και δε λησμονούμε τις συνθήκες που τους έσπρωξαν στην προσφυγιά, αλλά τους αναγνωρίζουμε ως το εργατικό δυναμικό που τώρα περισσεύει και υφίσταται την πιο άγρια εκμετάλλευση.

Περαιτέρω, δεν επιδιώκουμε σε καμιά περίπτωση να μπαλώσουμε τα τεράστια κενά της Πολιτείας και να αναλάβουμε τις ευθύνες των αρμόδιων κυβερνητικών φορέων. Οφείλουμε διαρκώς να αγωνιζόμαστε για άμεση πρόσληψη προσωπικού στον τομέα της υγείας και της παιδείας, βελτίωση των υποδομών, επίταξη των ιδιωτικών νοσοκομείων και λήψης κάθε αναγκαίου μέτρου στην κατεύθυνση της κοινωνικής ευημερίας.

΄Εχουμε όμως τη δυνατότητα, με τη συγκεκριμένη μικρή χειρονομία, να δείξουμε πως η ιδιώτευση και το «ο καθένας μόνος εναντίον όλων» μπορούν να σπάσουν, όταν συλλογικά παίρνει το πάνω χέρι η αλληλεγγύη και η αλληλοβοήθεια. Είναι η στέρεη βάση για να σταθεί στα πόδια της μια κοινότητα και είναι μια αρχή για άνοιγμα σε κοινές διεκδικήσεις.

Τέλος, σε ό,τι αφορά το πρακτικό μέρος αυτής της πρότασης, θεωρούμε ότι μπορούν να υπάρξουν πολλές εναλλακτικές, εξαρτώμενες από τις ιδιομορφίες, αλλά και τις ανάγκες (που ήδη εξυπηρετούνται) καθεμιάς ΕΛΜΕ και  πρωτοβάθμιου σωματείου των δασκάλων. Ως παραδείγματα μόνο, αναφέρουμε τα εξής:

1. Να δοθεί άμεσα ποσό από τα αποθεματικά των ταμείων των παραπάνω προς τις ενώσεις και τα συνδικάτα της υγείας σε συνεννόηση μαζί τους, ώστε να αγοραστούν τα απαραίτητα υλικά. Σε περιοχές που δεν υπάρχει ακόμη ανάγκη στα νοσοκομεία, τα υλικά να σταλούν στους καταυλισμούς.

2. Κάθε τοπική ΕΛΜΕ να κάνει καμπάνια στα μέλη της καλώντας τους συναδέλφους να ενισχύσουν τα ταμεία για το σκοπό αυτό.

3.  Η ΟΛΜΕ και η ΔΟΕ να αναλάβουν τη διάχυση της καμπάνιας πανελλαδικά και να έρθουν σε επαφή με τους φορείς – τις αλληλέγγυες συλλογικότητες που ακόμα δραστηριοποιούνται σε καταυλισμούς προσφύγων.

Σε καμιά περίπτωση τα χρήματα που θα δοθούν να μην τα διαχειριστεί το Κράτος.

Πάτρα, 20/03/2020

Οι εκπαιδευτικοί

Πανδημία: Οι πραγματικές αιτίες, ο σκοταδισμός και οι θεωρίες συνωμοσίας

Πανδημία: Οι πραγματικές αιτίες, ο σκοταδισμός και οι θεωρίες συνωμοσίας

Του Αλέκου Αναγνωστάκη*

Είναι βράδυ Κυριακής και έχω μπροστά μου την ιστοσελίδα coronavirus.jhu.edu την οποία συγκρότησαν ο καθηγητής Μηχανολογίας και Συστημάτων Μηχανικής στο πανεπιστήμιο Johns Hopkins, Lauren Gardner, με τη μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ensheng Dong.

Το ταμπλό δείχνει την εξάπλωση του κορονοϊού στις διάφορες χώρες σε πραγματικό χρόνο. Ο κορονοϊός, από την ίδια τη φύση του, φέρνει τον άνθρωπο ενώπιον της μοίρας του, τον ανυψώνει επομένως πάνω από τα σύνορα, τα κράτη, τον εθνικισμό, το ρατσισμό, τον θρησκευτικό φανατισμό.

Αυτός είναι και ένας από τους θεμελιώδης  λόγους που παλιά και σύγχρονα σκοταδιστικά ρεύματα και αυταρχικά καθεστώτα επιχείρησαν να αποκρύψουν ή να υποτιμήσουν το όλο ζήτημα (Τραμπ, Ερντογάν, Βόρεια Κορέα κ.α.) ή να του προσδώσουν μυστικιστική, υπερφυσική και εξωκοινωνική προέλευση και περιεχόμενο.

Πέντε μέρες πριν, παρακολουθήσαμε ανακοίνωση των τζιχαντιστών που καλούσε τους πολίτες να εγκαταλείψουν τη «μολυσμένη Ευρώπη», προφανώς προς την «αμόλυντη» Αφρική ή προς αμόλυντες χώρες της Ασίας.

Σήμερα, 16 Μάρτη, ο ιός έχει επεκταθεί σε 26 χώρες της Αφρικής στις οποίες τα κρούσματα ανέρχονται ήδη από 100 έως 900. Ο ισλαμοφασιστικός σκοταδισμός και η κατάρρευσή του, θα έλεγε κάποιος.

Αλήθεια τώρα; Να τα γκρεμίσουμε τα δημόσια νοσοκομεία;

Αλήθεια τώρα; Να τα γκρεμίσουμε τα δημόσια νοσοκομεία;

Των Γιάννη Αναγνωσταρά και Άντας Παραφόρου

Τα κρούσματα του κορωνοϊού- Covid 19 αυξάνουν στα 352 και τα ελληνικά μέσα μαζικής ενημέρωσης κατακρίνουν σφόδρα τους Βρετανούς για την «ανοσία της αγέλης» με την οποία πειραματίζονται στην Αγγλία μετατρέποντας τη χώρα σε ένα τεράστιο εργαστήριο. Την ίδια ανοσία αγέλης σε ανύποπτο για την κοινωνική συνοχή χρόνο αντανακλούσαν οι δηλώσεις «επιφανών» στελεχών της κυβέρνησης και «διακεκριμένων» δημοσιογράφων για κλείσιμο και γκρέμισμα των νοσοκομείων (Μάιος 2019, ραδιοφωνικός σταθμός Σκάϊ 100,3).

Πανδημία και εκκλησιαστική ζωή – Για τα δύσκολα, 2ο

Πανδημία και εκκλησιαστική ζωή – Για τα δύσκολα, 2ο

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου*]

Μέσα σε λίγες μέρες έχουν γραφτεί πάρα πολλά, με το σκηνικό της πανδημίας να αλλάζει δραματικά κάθε ώρα (στις 27 Φεβρουαρίου είχα κάνει την πρώτη ανάρτηση, και τα μέτρα της σοφής Ορθόδοξης Μητρόπολης Κορέας τότε φάνταζαν… αλλόκοτα). Δυο σκέψεις ακόμη καταθέτω στην ελευθερία των τέκνων του Θεού.

Η παράδοση της Εκκλησίας βοά ότι η γλώσσα δεν είναι μέρος της αποκάλυψης. Την αποκάλυψη την κάνει ο Θεός, και μετά είναι δουλειά του ανθρώπου να την διατυπώσει με τις ανθρώπινες γλώσσες˙ ουδεμία γλώσσα μονοπωλεί ιερότητα ή αποτελεί αποκάλυψη.

Παρόμοια, ο τρόπος τέλεσης της Ευχαριστίας και τα αντικείμενα που υπηρετούν το κοινωνείν δεν ταυτίζονται με την Ευχαριστία. Έχει επισημανθεί κατά κόρον αυτές τις μέρες ότι οι χριστιανοί δεν κοινωνούσαν πάντα με κοινό κουταλάκι, ούτε και σήμερα στη λειτουργία του αγίου Ιακώβου. Η επίσης κατά κόρον ανασυρθείσα σύσταση του αγίου Νικοδήμου Αγιορείτη για απολύμανση (σε ξύδι) των σκευών με τα οποία κοινώνησε ασθενής σε καιρό επιδημίας, δείχνει ομοίως την μη-ταύτιση Ευχαριστίας και τρόπων της. Το να κανονιστούν λοιπόν τώρα τρόποι διαφορετικοί από τους καθιερωμένους, είναι και θεμιτό και ζητούμενο. Αλλά, προσοχή: Για ποιον λόγο; Εδώ είναι τα δύσκολα. Για να παραμένει η κοινότητα πιστή στην ταυτότητά της και στον Κύριό της. Όχι για να ενδώσει στην όποια δημαγωγία, ούτε για να πλειοδοτήσει στην ψευδαίσθηση αθανασίας, την οποία καλλιεργεί η ναρκισσιστική εποχή μας. Το να παραμείνει η Εκκλησία πιστή στην ταυτότητά της σημαίνει πολλά, και οπωσδήποτε σημαίνει να μην ταυτίσει την λειτουργική ζωή με μία μόνο έκφρασή της. Όχι για να κάνει τη μοντέρνα ή την προοδευτική. Αλλά για να μην προσχωρήσει στην αίρεση των «ιερών γλωσσών» και στην ειδωλοποίησή τους.

Κοροναϊός: Γιατί θα Πρέπει να Δράσουμε ΤΩΡΑ

Κοροναϊός: Γιατί θα Πρέπει να Δράσουμε ΤΩΡΑ

Του Tomas Pueyo

Μετάφραση: Γιάννης Μπούρδαλης και Χρήστος Μωυσής

Disclaimer: Το παρόν άρθρο αποτελεί μετάφραση αυτού εδώ, το οποίο έχει γράψει ο κύριος Tomas Pueyo, τον οποίο και ευχαριστούμε πολύ. Παρακαλώ πολύ εάν είστε εξοικειωμένοι με τα αγγλικά, ίσως σας βολεύει καλύτερα το original.

Είναι προϊόν συνεργασίας του αγαπητού φίλου Γιάννη και εμού.

Disclaimer: This is an almost exact translation of this article of Tomas Pueyo, after he allowed translations on twitter. We definitely believe that his analysis is of crucial value and has a lot to offer to the public. Thus, we took the decision to translate it to Greek, in order for it to reach a broader audience. So, thank you Tomas!

Τελευταία ενημέρωση: 11/3/2020

Με τις τελευταίες εξελίξεις σχετικά με τον Κοροναϊό, μάλλον είναι πολύ δύσκολο να αποφασίσουμε τι πρέπει να κάνουμε σήμερα. Είναι σωστό να αναμένουμε περισσότερες πληροφορίες; Να δράσουμε άμεσα; Πώς όμως;

Σε αυτό το άρθρο, θα καλύψουμε τα παρακάτω ζητήματα, με πολλά διαγράμματα, δεδομένα, μοντέλα και πλήθος πηγών:

  • Πόσα κρούσματα κοροναϊού προβλέπεται ότι θα υπάρξουν σε μια περιοχή;
  • Τι θα συμβεί εάν αυτή η πρόβλεψη για τα κρούσματα γίνει πραγματικότητα;
  • Τι πρέπει να κάνουμε σε αυτή την περίπτωση;
  • Πότε ακριβώς πρέπει να δράσουμε;

Τα συμπεράσματα που βγάλετε διαβάζοντας αυτό το άρθρο πιθανότητα θα είναι τα εξής:

Ο κοροναϊός έρχεται σε όλους μας.

Έρχεται με εκθετικό ρυθμό: Σταδιακά στην αρχή, και μετά ξαφνικά αυξάνεται πολύ γρήγορα.

Είναι ζήτημα ημερών. Ίσως μόνο μιας εβδομάδας ή δύο.

Όταν έρθει, το σύστημα υγείας θα υπερφορτωθεί.

Οι συμπολίτες μας θα νοσηλεύονται στους διαδρόμους.

Οι εργαζόμενοι του τομέα υγείας θα εξαντληθούν, ή θα πάθουν υπερκόπωση. Μερικοί ίσως πεθάνουν.

Θα πρέπει να αποφασίσουν ποιός ασθενής θα λάβει οξυγόνο και ποιός θα πεθάνει.

Ο μόνος τρόπος να αποτραπεί αυτό το σενάριο είναι ο περιορισμός των κοινωνικών επαφών (ο αγγλικός όρος είναι social distancing) σήμερα. Όχι αύριο. Σήμερα.

Το τελευταίο σημαίνει κάθε άνθρωπος να παραμένει σπίτι του όσο περισσότερο μπορεί, ξεκινώντας από τώρα.

Κάθε πολιτικός, δημοτικός σύμβουλος, ή επιχειρηματίας, έχει την δύναμη αλλά και την ευθύνη να το αποτρέψει.

Μπορεί σήμερα να υπάρχει φόβος: Τι θα συμβεί αν αντιδράσω υπερβολικά; Θα με κοροϊδέψουν; Θα θυμώσουν μαζί μου; Θα φαίνομαι ηλίθιος; Δεν είναι καλύτερο να περιμένω πρώτα τους υπόλοιπους να δράσουν; Θα πλήξω την οικονομία τόσο πολύ;

Αλλά σε 2–4 εβδομάδες, όταν όλος ο πλανήτης θα είναι σε καραντίνα, όταν οι λίγες ημέρες “κοινωνικής απομόνωσης” θα έχουν σώσει ζωές, κανείς δεν θα επικρίνει αυτήν την επιλογή: Αντιθέτως θα υπάρχει ευγνωμοσύνη που πάρθηκε η σωστή απόφαση.

Οκ, ας ξεκινήσουμε.

1. Πόσα κρούσματα Κοροναϊού θα υπάρξουν σε μια περιοχή;

Ποια είναι η εικόνα παγκοσμίως αυτή τη στιγμή;’

Στην Κίνα, ο συνολικός αριθμός των κρουσμάτων αυξήθηκε εκθετικά, μέχρι που η μετάδοση του ιού αναχαιτίστηκε. Σε επόμενο στάδιο όμως, ο ιος μεταδόθηκε στο εξωτερικό, και τώρα πρόκειται για πανδημία την οποία κανείς δεν μπορεί να σταματήσει.

Μέχρι σήμερα, αυτό οφείλεται κυρίως στην Ιταλία, στο Ιραν και στη Νότια Κορέα:

Υπάρχουν τόσα κρούσματα στην Νότια Κορέα, την Ιταλία και την Κίνα, που είναι δύσκολο να δούμε τις υπόλοιπες χώρες. Ας εστιάσουμε όμως στην κάτω δεξιά γωνία.

Υπάρχουν δεκάδες χώρες με εκθετικούς ρυθμούς αύξησης των κρουσμάτων. Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες ανήκουν στη Δύση.

Εάν συνεχιστεί η αύξηση με αυτό το ρυθμό για μία εβδομάδα, το αποτέλεσμα είναι αυτό:

Εάν θέλετε να καταλάβετε τι πρόκειται να συμβεί, ή πώς να το αποτρέψετε, πρέπει να ερευνήσουμε τις περιπτώσεις κρατών που έχουν ήδη περάσει από αυτό το στάδιο: Την Κίνα, τις Ανατολικές χώρες με εμπειρία στην πανδημία του SARS, και την Ιταλία.

Κίνα

Η συνέχεια εδώ: https://medium.com/@xristos.amc/%CE%BA%CE%BF%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%B1%CF%8A%CF%8C%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%AF-%CE%B8%CE%B1-%CF%80%CF%81%CE%AD%CF%80%CE%B5%CE%B9-%CE%BD%CE%B1-%CE%B4%CF%81%CE%AC%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CF%89%CF%81%CE%B1-baf841655a8f

Μετά φόβου Θεού και κορονοϊού…

Μετά φόβου Θεού και κορονοϊού…

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. Εισαγωγικά

Ο κορονοϊός, εκτός από αναστατώσεις, παθογένειες, ασθένειες και θανάτους (σύντομα) σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο, έφερε στην επιφάνεια και ζητήματα στη λειτουργική ζωή των τοπικών εκκλησιών εκ των έξω. Οι τοπικές Εκκλησίες ζουν μέσα στον κόσμο και υφίστανται τα πλαίσια που τους καθορίζουν οι αντιλήψεις, οι κοσμοθεωρίες, τα «πιστεύω» και οι εκάστοτε συσχετισμοί δύναμης στις κοινωνίες. Έτσι οι παντός είδους πιέσεις, δίκαιες ή άδικες, υγειονομικού, φοβικού ή ιδεολογικού επιπέδου αναγκάζουν τις ηγεσίες των τοπικών εκκλησιών σε αποφάσεις.

Έτσι βγαίνουν με ένταση και έκταση και οι εσωτερικές διαφοροποιήσεις που οφείλονται σε μονομερείς οράσεις των πραγμάτων. Θα εντοπίσω αρχικά δύο πολύ εμφανείς:

1. Την ιδεολογικού και κοσμοθεωρητικού επιπέδου επίθεση των νεοδιαφωτιστών με βασικά επιχειρήματα τον ορθολογισμό, τις επιστήμες, την υγεία, την ισονομία και τα συναφή. Και οι περισσότεροι επικεντρώνουν στην κοινή συμμετοχή κατά τη Θεία Ευχαριστία.

2. Την θρησκευτικού τύπου εμμονή, πολλές φορές με μια θεολογική μονομέρεια που θυμίζει παλαιά προβλήματα, πολλά από τους πρώτους αιώνες, που οδήγησαν σε τοπικές και οικουμενικές συνόδους. Κάποια εντοπίστηκαν πολύ νωρίτερα και περιλαμβάνονται και στις επιστολές της Καινής Διαθήκης.

ΙΙ. Περί επιστήμης και «θρησκείας»

Η συμμετοχή στην έρευνα της κοινής μας φύσης σε επίπεδο φύσης/σύμπαντος, κοινωνίας/πολιτείας, ιστορίας/πολιτισμού, κλπ είναι μια αρχέγονη διαδικασία σχεδόν σε όλους τους λαούς. Οι μέθοδοι που ακολουθήθηκαν δεν ήταν πάντα ίδιοι, αλλά αυτό δεν αναιρεί την πρόοδό της. Ο κεντρικός αυτός κανόνας – κατεύθυνση είναι ενσωματωμένος και στην ιστορία του παλαιού Ισραήλ, αλλά και του νέου (Εκκλησίας).

Οφείλουμε όμως να σημειώσουμε ότι κάθε πορεία εξερεύνησης έχει σχέση με τις προτεραιότητες αυτών που αποφασίζουν και χρηματοδοτούν, αλλά ιδεολογικά σπρώχνουν για τις συνέπειες των ερευνών (εφαρμογές, πωλήσεις εφαρμογών, ιδεολογικές ή κοσμοθεωρητικές ερμηνείες, κλπ). Έτσι οι πολλαπλές εφαρμογές και τα επιβεβαιωμένα πειράματα, αφενός μεν γίνονται σιγά σιγά κτήμα της ανθρωπότητας, έστω και μετά από συγκρούσεις ή συνθέσεις. Κλασσικό παράδειγμα η παγκόσμια σύγκρουση και τελική σύνθεση για το τι «είναι» το φως. Παράλληλα όμως δίνονται νέα στοιχεία για μια νέα ερμηνεία των πάντων. Οι ερμηνείες είναι πολλές, συχνά αντικρουόμενες, και οι εκφραστές τους με μια ιδεολογικού τύπου «αδράνεια» δεν παραδίδουν τόσο εύκολα τα όπλα.

Αυτές οι συγκρούσεις δεν αποτελούν μόνο προνόμιο των φυσικών και εν γένει «θετικών» επιστημών, αλλά επεκτείνονται σε όλους τους τομείς έρευνας και ερμηνείας. Οι συγκρούσεις και τα λάθη αυτά είναι θεμιτά, γιατί μέσω αυτών οδηγούμαστε σε ανώτερα επίπεδα γνώσης και αλήθειας. Όμως συχνά δεν γίνεται χωρίς προβλήματα ή θύματα. Ένα παράδειγμα αποτελεί ο τρόπος «εκμετάλλευσης» της φύσης μέσω των οποίων αναδείχτηκε τις τελευταίες δεκαετίες το εν γένει οικολογικό ζήτημα σε τοπικό και πλανητικό επίπεδο. Γι αυτό δεν μπορεί η κάθε επιστήμη να θρησκειοποιηθεί.

Οι συγκρούσεις αυτές, όσον αφορά τις ιστορίες, κοινωνιολογίες και τα πρακτικά αποτελέσματα των θρησκειών και εκκλησιών αποτελούν κι ένα καμίνι για τα μικρά και μεγάλα της ζωής, στο βίο και την πολιτεία μας. Το αν ομάδες ανθρώπων αποτελούν αλάτι, χώμα ή δηλητήριο για τους ανθρώπους δεν είναι μόνο ένα ζήτημα που θα κριθεί στο «επέκεινα». Κρίνεται πρώτα και πάντα στο «εδώ και τώρα». Κι αυτό είναι ανεξάρτητο αν αυτό το πιστεύουμε ή όχι. Λειτουργεί αντικειμενικά και κρίνεται. Στις μέρες μας έχουμε δύο μείζονα ζητήματα που κρινόμαστε, τουλάχιστον σε επίπεδο προθέσεων: Πως τοποθετούμαστε στους πρόσφυγες και μετανάστες αφενός και πως τοποθετούμαστε σε ζητήματα δημόσιας υγείας (εν προκειμένω οι εποχικές γρίπες και ο κορονοϊός).

ΙΙΙ. Περί θε-ανθρωπολογίας

Τα γεγονότα που σχετίζονται με την Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης (Κολυμπάρι 2016) είτε στο εσωτερικό της, είτε με την αποχή του παλαίφατου Πατριαρχείου Αντιοχείας, είτε των νεότερων (Ρωσίας, Γεωργίας) αποδεικνύουν ότι οι θεολογικές και θεανθρωπολογικές συγκρούσεις δεν είναι άμοιρες και στο εσωτερικό των τοπικών ορθοδόξων εκκλησιών. Ας θυμηθούμε ακόμα την σύγκρουση Ελλαδικής Εκκλησίας και Οικουμενικού Πατριαρχείου στις απαρχές του 21ου αι. ή τις πρόσφατες με αφορμή τα της Ουκρανίας. Πίσω από τις συγκρούσεις πολλοί ορθά βλέπουν πολιτικές, οικονομικές και γεωπολιτικές παραμέτρους. Όμως κι αυτές κατά την ταπεινή μου γνώμη αποτελούν επιφάνειες διαφορετικών θεολογικών τοποθετήσεων, διαφοροποιήσεων και συγκρούσεων, που μόνο πολυποίκιλα συνοδικά και λειτουργικά  μπορούν να ξεπεραστούν.

Να μου επιτρέψετε στο σημείο αυτό να σας κοινοποιήσω ένα μικρό γεγονός που με οδήγησε ν’ ανέβω επίπεδο συνειδητοποίησης όσον αφορά τη θεολογία στη σχέση «θείου και φύσης», «θείου και ανθρωπίνου». Όντας ενεργός καθηγητής φυσικής σε δημόσιο σχολείο στην Αχαΐα, έδινα εξετάσεις στο μάθημα της «Δογματικής» στον αείμνηστο, αξιαγάπητο και μακαριστό Νίκο Ματσούκα στη Θεσσαλονίκη. Λόγω της εργασίας μου δεν είχα το προνόμιο να παρακολουθώ τα μαθήματά του στις παραδόσεις του. Η εξέταση ήταν προφορική σε τρεις τόμους άνω των χιλίων σελίδων. Έχοντας σημειώσει ότι είμαι πτυχιούχος φυσικής μου έκανε και μία κεντρική για το ζήτημα που ομιλούμε ερώτηση, δεδομένου μάλιστα ότι επί χρόνια κυκλοφορούσε (και μάλλον ακόμα κυκλοφορεί μια βλακώδης αντορθόδοξη τοποθέτηση). Η ερώτηση λοιπόν αφορούσε το περπάτημα του Ιησού πάνω στα κύματα και την θεολογική ερμηνεία του φαινομένου, σε συσχετισμό με το αρχικό περπάτημα και κατοπινό βούλιαγμα του μαθητή Πέτρου.

Η αντορθόδοξη θέση που κυκλοφορούσε (και έχει προτεσταντικού τύπου αφετηρία) αναφέρεται ότι στα «σημεία» που πραγματοποιούσε ο Ιησούς υπήρχε «προσωρινή» αναστολή των φυσικών νόμων!!! Έτσι στο συγκεκριμένο ισχυρίζονται ότι αναστέλλεται η βαρύτητα! Αυτή την έννοια της αναστολής τη βλέπουν και στα πολλαπλά αγιάσματα της εκκλησίας και την «μετουσίωσή» τους από φυσικά, γήινα υλικά σε «θεία». Μάλιστα κάποιοι το προχωρούν περισσότερο και τα βλέπουν ως «ματζούνια» μ’ ένα κατά το λιγότερο ή περισσότερο μαγικό τρόπο.

Τι περίμενε λοιπόν ο αγαπητός καθηγητής να πω ως βαθύτερη ερμηνεία; Φυσικά όχι τα προηγούμενα. Ως φυσικός βεβαίως δεν μπορούσα να μιλήσω για αναστολή της βαρύτητας, όπως δεν μπορώ να μιλήσω και για αναστολή των χημικών, φυσικών και βιολογικών ιδιοτήτων όλων, μα όλων, των υλικών που «αγιάζει» η εκκλησία. Περίμενε λοιπόν να μιλήσω για τις εισόδους Ακτίστων θείων Ενεργειών εντός της κτιστής φύσης, οπότε γίνεται «σύνθεση» και «αντίδοση» ιδιωμάτων. Βασικός όμως παράγοντας είναι η πίστη. Η πίστη όμως δεν είναι διανοητική, αλλά βιωματική, δεν είναι μόνιμη, αλλά προσωρινή. Γι’ αυτός ο «πιστός» Πέτρος βούλιαξε. Αντίθετα η «άπιστη», «αλλόπιστη», «αλλοεθνής» Χαναναία είχε μεγάλη Πίστη κι έγινε η χάρη της, ενώ οι μαθητές ζητούσαν από τον Ιησού να την «απολύσει», να την διώξει.

IV. Οι αγιασμοί και η Μεταλαβιά

Το κεντρικό θεολογικό ζήτημα που επανέρχεται πλέον και κορυφώνεται επί της ουσίας είναι η σχέση «θείου και ανθρωπίνου». Δεν θέλω να ασχοληθώ με τις άλλες ερμηνείες (Πιστεύω) για την πολυποίκιλη ύπαρξη και ζωή. Θα μιλήσω με βάση -εννοείται- τη δική μου ορθόδοξη χριστιανική πίστη. Και τα δύο ζητήματα, λοιπόν, που αναδεικνύονται στις ημέρες μας (Μετανάστες και Μεταλαβιά) ουσιαστικά αυτό το ζήτημα φέρνουν στο προσκήνιο. Και αυτό είναι μια ευκαιρία να χαρούμε, όχι για πολλά άσχημα που κάνουμε ή λέμε, αλλά γιατί μπορούμε να ανέβουμε επίπεδο Γνώσης, «πιστοί» και «άπιστοι».

Υπάρχουν κατά την ταπεινή γνώμη μου δύο όψεις αυτού του ζητήματος που πλέον έγιναν εμφανείς. Βεβαίως υπάρχουν πάρα πολλά ζητήματα που μπορούμε να κάνουμε προβολές για τον προσωπικό βίο μας και την κοινή πολιτεία μας[1]. Ο τρόπος που βλέπουμε τους «άλλους», τους «ξένους», τους «μπάσταρδους», τα «πιόνια» του πολέμου. Εκεί κρίνεται η προσωπική Πίστη για τον άνθρωπο. Και η δεύτερη πως βλέπουμε τη «Θεία Ευχαριστία». Εκεί κρίνεται πως πιστεύουμε το Θεό (όχι βλέπουμε, γιατί ο Θεός «βλέπεται» αλλού). Και με την μετοχή μας, όπως και με την αποχή μας, στην «Μεταλαβιά» ρισκάρουμε οι ορθόδοξοι χριστιανοί τα πάντα.

Για τα ζητήματα φυσικά δεν θα επικαλεστώ το βίντεο που παίζει με το «ματζούνι»/αγιασμός του πρώην Καλαβρύτων και Αιγιαλείας, που πάντα καταφέρνει να μιλά μονομερώς (επιεικώς το λέω), αλλά επακριβώς θεωρώ ότι διδάσκει αντορθόδοξα. Θα επικαλεστώ και θα αντιγράψω μέρος της εγκυκλίου του νέου Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου:

«…Ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί γνωρίζουμε ότι ο Θεός χρησιμοποιεί υλικά μέσα για να επικοινωνήσει μαζί μας τις ευλογίες και την παρουσία Του. Η γεμάτη χάρη παρουσία των εικόνων, των λειψάνων, του Αγιάσματος, των σταυρών, αντικειμένων (όπως τα λουλούδια) και ακόμη και ο ασπασμός του χεριού ενός ιερέα, μεταφέρουν στον πιστό τη χάρη και την ενέργεια του Θεού. Τα ίδια υλικά στοιχεία που μπορούν να μεταφέρουν τις ευλογίες του Θεού υπόκεινται επίσης στη θραυσμένη φύση του πεσμένου μας κόσμου. Η επιστήμη και ο λόγος που μας έδωσε ο Θεός απαιτούν να χρησιμοποιούμε όλα τα διαθέσιμα μέσα για να προστατεύσουμε τους εαυτούς και τις οικογένειές μας από την εξάπλωση του Covid-19 και κάθε άλλης ασθένειας. Σε μια τέτοια κρίση, πρέπει να ασκούμε επαγρύπνηση ως κοινότητα, μήπως οι εκκλησίες μας γίνουν σημεία μετάδοσης της νόσου…»[2].

Αντίθετα η Δ.Ι. Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος δεν ασχολήθηκε καθόλου με άμεσο θεολογικό λόγο με το ζήτημα αυτό. Το απέφυγε επιμελώς…[3]. Φυσικά και οι δύο ηγεσίες ανέφεραν μέτρα προφύλαξης. Ο μεν Αρχιεπίσκοπος Αμερικής έβαλε τρεις κεντρικούς άξονες: α) Σημαντική προσωρινή αποχή από τις Ακολουθίες και τη Θεία Λειτουργία, β) Πολλά μέτρα προφύλαξης και υγιεινής για τους λίγους που θα εκκλησιαστούν. Σημειώνω κυρίως αυτό: «6) Οι πιστοί δεν θα λάβουν το Αντίδωρον από τους Κληρικούς, αλλά από μόνοι τους όταν φεύγουν από την εκκλησία. Την Τετάρτη (Άγιο Ευχέλαιο), κάθε ιερέας θα χρίσει τον κάθε πιστό χρησιμοποιώντας ξεχωριστά βαμβακάκια». γ) Για την μετοχή στη Θεία Ευχαριστία ήταν πλάγιος και προσεκτικός.

Έβαλε το κεντρικό ζήτημα θεωρητικά, το οποίο θεανθρωπολογικά είναι η βάση της ευχαριστιακής θεολογίας και εκκλησιολογίας: «Τα άχραντα μυστήρια, η Αγία Ευχαριστία, δεν είναι απλά ένα ουσιαστικό στοιχείο αλλά το ίδιο το σώμα και το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Για την «Μεταλαβιά» όμως αρκέστηκε να σημειώσει τρία σημεία: α) «Ως εκ τούτου, συμβουλεύουμε αυτούς που αισθάνονται σωματικά άσχημα να απέχουν από τις λειτουργικές συγκεντρώσεις μέχρι να είναι σίγουροι για τη διάγνωσή τους. Η ακολούθηση των βασικών βημάτων της καλής υγείας, όπως συνιστάται από τις υγειονομικές αρχές, δεν είναι μόνο λογική, αλλά συνετή και κατανοητή από τους άλλους. Στην πραγματικότητα, είναι μια πράξη αγάπης», β) «8) Η Ευχαριστία θα διανεμηθεί όπως συνήθως», γ) «…και οι κληρικοί μπορούν να τους επισκεφθούν στο σπίτι για να τους προσφέρουν τα Μυστήρια.».

V. Τα «άχραντα μυστήρια» και το «Δόγμα» της Χαλκηδόνας

Να επισημάνω προκαταρκτικά ότι για την ευχαριστιακή θεολογία τα «Άχραντα μυστήρια» αποτελούν αυτό που λέει ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής, αλλά και η Δ.Ι. Σύνοδος σημειώνει: «Τα άχραντα μυστήρια, η Αγία Ευχαριστία, δεν είναι απλά ένα ουσιαστικό στοιχείο αλλά το ίδιο το σώμα και το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Για την διαχρονική πίστη αυτή, που έχει ως αφετηρία τα του Μυστικού Δείπνου, οι χριστιανοί προσφέρουν προσεγμένα ένζυμα στάρινα ψωμιά, τα πρόσφορα, και προσεγμένο «κρασί», το λεγόμενο «νάμα». Όχι μόνο προσφέρονται τα καλύτερα ψωμιά, με τα καλύτερα πρώτα υλικά, αλλά και η ίδια η διαδικασία είναι προσεκτική και με όλους τους κανόνες υγιεινής. Και φυσικά δεν προσφέρονται μπαγιάτικα, δηλαδή με μύκητες. Παράλληλα επιλέγονται τα καλύτερα κρασιά, φυσικά μη ξινισμένα, που στην εποχή μας είναι εμφιαλωμένα.

Το ψωμί και το κρασί με συλλογική προσευχή (και των απόντων συχνά με την νοερά ευχή) επικαλούνται τον αγιασμό από τον ίδιο τον Ιησού και «μεταβάλλονται» -όχι «μετουσιώνονται» – σε «Σώμα και Αίμα» του Ιησού Χριστού με αγιασμό, δηλαδή με Άκτιστες θείες ενέργειες. Εδώ δεν αναστέλλονται ούτε οι φυσικές, ούτε οι χημικές, ούτε οι βιολογικές ιδιότητες των υλικών. Ο Θεός Λόγος προσλαμβάνει τα υλικά και τα ενώνει υπερφυσικά με το αναστημένο κορμί του. Και εισάγονται στο κορμί των πιστών όπως πίνει και τρώει ο άνθρωπος. Οι τρόποι όμως μετάδοσης έμειναν στην ορθόδοξη εκκλησία επί 2000 χρόνια  ίδιοι και απαράλλακτοι μόνο για τους κληρικούς, δηλαδή χωριστά ο αγιασμένος άρτος και ο οίνος, ενώ για όλους στη θεία Λειτουργία του Ιακώβου (23 Οκτώβρη με εμβάπτιση του άρτου στον αγιασμένο οίνο). Για τους πιστούς και καθαρά για πρακτικούς λόγους έπαψε κάποια στιγμή με συνοδική απόφαση αυτός ο τρόπος και εισήχθη η χρυσή λαβίδα.

Στη σημερινή εποχή έχει εισαχθεί σε πολλούς «μαζικούς» χριστιανούς μια νεο-αρειανική προσέγγιση για το «Σώμα και το Αίμα». Ξεχνιέται ο Θεός Λόγος πίσω από τα αισθητά «άχραντα μυστήρια». Και τότε μπορείς να ομιλεί κανείς μονομερώς μεν, αλλά πλήρως ορθολογικά. Και οι πιστοί κατηγορούνται για «ανορθολογιστές». Από την  άλλη πολλοί κληρικοί και οι περισσότεροι λαϊκοί ξεχνούν την υλική υπόσταση των «θείων δώρων» είτε με μια νεο-νεστοριανική προσέγγιση, όπου δηλαδή ο Θεός Λόγος κρατά μια απόσταση από τα αγιασμένα υλικά. Πολύ χειρότερα και ειδικά στην εποχή μας με μια νέο-μονοφυσιτική προσέγγιση όπου τα υλικά, ως υλικά, έχουν απορροφηθεί τελείως. Με αυτή τη νέο-μονοφυσιτική προσέγγιση μπορεί να ερμηνευτεί και η γνώμη της Δ. Ι. Συνόδου ότι «…Για τα μέλη της Εκκλησίας, η προσέλευση στην Θεία Ευχαριστία και η κοινωνία από το Κοινό Ποτήριο της Ζωής, ασφαλώς και δεν μπορεί να γίνει αιτία μετάδοσης ασθενειών, γιατί οι πιστοί όλων των εποχών, γνωρίζουν ότι η προσέλευση στη Θεία Κοινωνία, ακόμη και εν μέσω πανδημίας, συνιστά…». Την γνώμη αυτή απέφυγε επιμελώς ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής.

Θεωρώ ότι το δόγμα της Χαλκηδόνας (4η οικουμενική σύνοδος) ότι ο Ιησούς Χριστός είναι Θε-άνθρωπος «…εν δύο φύσεσιν, ασυγχύτως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, αχωρίστως…» μπορεί να αποτελέσει μια εμβάθυνση στο θέμα της Μεταλαβιάς. Δεν θα το κάνω μόνος μου, ούτε σήμερα. Μπορώ όμως να σημειώσω το «ασυγχύτως» που τονίζει ότι τα υλικά του αγιασμένου άρτου και οίνου συνεχίζουν να έχουν και κατά την «Θεία Κοινωνία» όλες τις φυσικές, χημικές και βιολογικές τους ιδιότητες. Έτσι ερμηνεύω γιατί ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής στέλνει τους μεγάλου κινδύνου χριστιανούς στα σπίτια τους, όπου και μπορούν να κοινωνήσουν.

Οφείλουμε να σημειώσουμε συμπληρωματικά στο σημείο αυτό ότι η μετοχή στη «Θεία Ευχαριστία» έχει τρεις βασικές προϋποθέσεις, αλλά και τεράστιους κινδύνους, όχι μόνο πνευματικούς.

Οι τρεις προϋποθέσεις αναφέρονται πριν την μετοχή στην Μεταλαβιά, αλλά δεν γνωρίζω πόσοι συνειδητοποιούμε την κεντρική τους σημασία: ««Μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης προσέλθετε». Τι είναι ο φόβος Θεού; Μήπως είναι αυτό που καταδίκασε ο Ιησούς στον τρίτο πειρασμό, «ουκ εκπειράσεις Κύριον τω Θεώ σου»; Μήπως θεωρούμε ότι ο Θεός είναι «υποχρεωμένος» μέσω της ευχαριστιακής  θεανθρωπολογίας να μας κάνει «σώνει και καλά» «σώμα και αίμα του»; Τι είδους είναι η πίστη μας; Βιωματική, θρησκευτική ή ιδεολογική; Ποια είναι η αγάπη μας για τους δίπλα και τους «άλλους»; Κι αν κοινωνούμε με ασθένειες που «κολλούν» στην λαβίδα και μεταφερθούν στον επόμενο;

Ποιος είναι ο τεράστιος κίνδυνος όταν κοινωνούμε χωρίς τις τρεις προϋποθέσεις, δηλαδή «αναξίως» (ως προς το τρόπο); Ας διαβάσουμε μόνο τι λέει δύο χιλιάδες χρόνια πριν ο Απόστολος Παύλος και συχνά όσοι μας κοινωνούμε απερίσκεπτα: «Γιατί όποιος τρώει τον άρτο και πίνει τον οίνο με τρόπο ανάξιο, χωρίς να αναγνωρίζει σ’ αυτά το σώμα του Κυρίου, αυτό που τρώει κι αυτό που πίνει φέρνουν πάνω του καταδίκη. Έτσι εξηγείται γιατί έχετε ανάμεσά σας πολλούς ελαφρά και βαριά αρρώστους, καθώς και αρκετούς θανάτους».[4]

VI. Τι άλλο μπορεί να γίνει;

Τώρα που είμαστε οι πολλοί εν θερμώ και εν μέρει ο φόβος μπορεί να μετατραπεί σε πανικό, αλλά και ευκαιρία τόσο ιδεολογικού πολέμου, αλλά και θεολογικών μονομερειών αιρετικών αποκλίσεων, είναι προτιμότερη η ψυχραιμία, η κατανόηση, αλλά όχι η αμνήστευση λανθασμένων απόψεων και χειρισμών.

Προσωπικά προτείνω να συζητηθούν τέσσερις πλευρές, όσο γίνεται πιο γρήγορα:

α) Ανάπτυξη της ευχαριστιακής και λειτουργικής θε-ανθρωπολογίας σ’ όλα τα συνοδικά επίπεδα των τοπικών ορθοδόξων εκκλησιών. Η Εγκύκλιος του Αμερικής Ελπιδοφόρου είναι μια αρχή. Να καταδικαστούν απόψεις περί «μαντζουνιών».

β) Η προσωρινή τουλάχιστον αύξηση του τύπου Μεταλαβιάς στους πιστούς που έχουν οι κληρικοί ή γίνεται με την Θεία Λειτουργία του Ιακώβου του Αδελφοθέου.

γ) Να ασπασθεί η Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος τα μέτρα που πήρε η Αρχιεπισκοπή Αμερικής.

δ) Να είναι έτοιμες οι εκκλησιαστικές ηγεσίες και για τέλεση ακολουθιών με ελάχιστα πρόσωπα (όπως π.χ. στα γήπεδα) και συμμετοχή των πιστών μέσω της νοεράς ευχής (βλέπε θεολογία του νέου αγίου μας Σωφρονίου του Έσσεξ) και θεία κοινωνία στα σπίτια.

* Ο Παναγιώτης Α. Μπούρδαλας είναι καθηγητής φυσικής, πτ. θεολογίας, συνδικαλιστής και συγγραφέας.


[1] Πολλά απ’ αυτά κουβεντιάζονται στο περσινό βιβλίο μου «ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ», «55 σημαδούρες κοινωνικής και υπαρκτικής θε-ανθρωπολογίας», εκδόσεις Αρμός, 2019.

[2] 09 Μαρτίου 2020 15:06,  TheCaller.gr

[3] 09.03.2020 19:20, https://www.ethnos.gr

[4] Α΄ Κορ. ια΄, 29-30). Και πιο ανεπτυγμένο χωρίς μετάφραση: «…ώστε ός αν εσθίη τον άρτον και τον οίνον αναξίως, ένοχος έσται του σώματος και του αίματος του Κυρίου. Δοκιμαζέτω δε άνθρωπος εαυτόν, και ούτως εκ του άρτου εσθιέτω και εκ του ποτηρίου πινέτω. Ο γαρ εσθίων και πίνων αναξίως κρίμα εαυτώ εσθίει μη διακρίνων το σώμα του Κυρίου. Δια τούτο εν υμίν πολλοί ασθενείς και άρρωστοι και κοιμώνται ικανοί. Ει γαρ εαυτούς διεκρίνομεν, ουκ αν εκρινόμεθα. Κρινόμενοι δε υπό του Κυρίου παιδευόμεθα, ίνα μη συν τω κόσμω κατακριθώμεν. Ώστε, αδελφοί μου, συνερχόμενοι εις το φαγείν αλλήλους εκδέχεσθαι. Ει δε τις πεινά, εν οίκω εσθιέτω, ίνα μη εις κρίμα συνέρχησθε…», Α΄ Κορ. ια΄, 27-34.

Το όνειρο του νοικοκυρεμένου και επιχειρηματικού πανεπιστημίου σε μια νοικοκυρεμένη πόλη είναι εφιάλτης!

Το όνειρο του νοικοκυρεμένου και επιχειρηματικού πανεπιστημίου σε μια νοικοκυρεμένη πόλη είναι εφιάλτης!

Συνέλευση Εργαζομένων/ανέργων από την Πλατεία Συντάγματος

Η προηγούμενη κυβέρνηση προκειμένου να εξασφαλίσει την ταξική ειρήνη, παρουσιάστηκε ως πολιτική δύναμη που «δικαιώνει» αγώνες. Αγώνες που είχαν προηγηθεί και των οποίων η μορφή και το περιεχόμενο είχε ως ένα βαθμό καθοριστεί από τις φιλοσυριζάδικες κινηματικές δυνάμεις. Μέρος της αφομοιωτικής της πολιτικής ήταν να χαϊδέψει μεταξύ άλλων και τα αυτιά του αγωνιζόμενου κομματιού της πανεπιστημιακής κοινότητας. Από τις πρώτες της κινήσεις το 2015 ήταν να επαναπροσλάβει τους απολυμένους –από το 2013– διοικητικούς υπαλλήλους, όπως έκανε και με τις καθαρίστριες του Υπουργείου Οικονομικών, τους καθηγητές των ΕΠΑΛ και τους σχολικούς φύλακες. Σε δεύτερο χρόνο, ξεμπέρδεψε με ορισμένες πλευρές του νόμου Διαμαντοπούλου (ο οποίος είχε βέβαια εν μέρει «μείνει στα χαρτιά»): κατάργησε τα Συμβούλια Ιδρύματος, ακύρωσε το όριο φοίτησης (ν+2), επανέφερε το άσυλο –όλα πάγια αιτήματα του φοιτητικού κινήματος–, δεν θέλησε όμως, βέβαια, να εμποδίσει την ουσία του: την εμβάθυνση της επιχειρηματικοποίησης των πανεπιστημίων.

     Από το 2015 και ύστερα, πέρα από κάποιους σποραδικούς αγώνες (με προεξέχον το παράδειγμα του αγώνα για τη φοιτητική στέγη με την πολυήμερη κατάληψη του ΙΝΕΔΙΒΙΜ), το κίνημα στα πανεπιστήμια, σε σύμπνοια με την υπόλοιπη  κοινωνία, δεν κατάφερε να ορθώσει το ανάστημά του απέναντι στην –προσεκτικά σχεδιασμένη από την αριστερά του κεφαλαίου– επίθεση στον κοινωνικό μισθό. Δεν κατάφερε, επομένως, να ανακόψει τη διαδικασία συνεχιζόμενης επιχειρηματικοποίησης των πανεπιστημίων και τη συνεπακόλουθη εντατικοποίηση και όξυνση του ελέγχου της παραγωγικής και αναπαραγωγικής εργασίας φοιτητών και ερευνητών. Ούτε και ανέτρεψε την αφομοιωμένη συνθήκη του να δουλεύεις παράλληλα με τις σπουδές σου (συνήθως μαύρα), το καθεστώς των κακοπληρωμένων κι απλήρωτων πρακτικών, ή τη σταδιακή εξώθηση σε επέκταση του φοιτητικού βίου με την κωδική ονομασία «μεταπτυχιακές σπουδές» (βλ. 120% αύξηση μεταπτυχιακών φοιτητών την τελευταία δεκαετία και αύξηση του αριθμού των μεταπτυχιακών προγραμμάτων από μόλις 51 το 1993 σε 1481 το 2019), πληρώνοντας μάλιστα δίδακτρα (στο 82% των προγραμμάτων).

ΤΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΤΗ ΛΕΝΕ ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ

ΤΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΤΗ ΛΕΝΕ ΠΡΟΣΦΥΓΙΑ

Της Νίνας Γεωργιάδου*

Η γυναίκα της προσφυγιάς είναι δέκα φορές κυνηγημένη. Δεν υπάρχει πιο κυνηγημένος άνθρωπος στον πλανήτη. Θήραμα στο σαφάρι πολέμων, δεσμοφυλάκων, μαυραγοριτών και νταβατζήδων.

Μεγαλωμένη σε σκληρή πατριαρχία, συρρικνώνει την ύπαρξη της από παιδί, αν όχι απ’ την κοιλιά της μάνας της. Βομβαρδισμένη και ανέστια, πενθεί θανάτους, χωρίς καν τάφους για να θρηνήσει.

Δεν έχει σπίτι, δεν έχει πατρίδα, ούτε παρελθόν και συνήθως ούτε μέλλον. Δεν έχει ταυτότητα, ούτε υπόσταση και συνήθως ούτε ελπίδα. Κάποιες φορές δεν έχει ούτε γλώσσα. Οι Αφγανές καταπίνουν τη γλώσσα τους και τα φαρσί γιατί ξέρουν πως οι χιλιάδες βόμβες που ρήμαξαν τις ζωές τους, βαφτίστηκαν ‘μη πόλεμος’.

Δεν έχει χέρια. Δυο φορτωμένες προεκτάσεις των μωρών της. Δεν έχει ούτε πόδια. Δυο πληγές απ’ το νυχτερινό περπάτημα στα βουνά και στα χιόνια.

‘Εχει μόνο φόβο και βλέμματα. Τα δικά της διεσταλμένα μάτια και τα καχύποπτα ή πρόστυχα των άλλων. Οι συνοριοφύλακες παντού τη μεταχειρίζονται βίαια και χυδαία. Ο δουλέμπορας τη σπρώχνει στη βάρκα πρόστυχα. Δεν μπορεί ούτε να διαμαρτυρηθεί. Μπαίνει τρεκλίζοντας, σφίγγοντας τα μωρά της. Τους κλείνει το στόμα για να μην κλάψουν. Το ταξίδι στον Αχέροντα θέλει σκοτάδι και σιωπή.

Θηλάζει και εξαντλείται. Φτάνει κάπου που δεν είναι προορισμός. Είναι ένας τόπος άτοπος.
Είναι λάσπη, πηχτή πολυκοσμία σε λασπόνερα ή λιντσάρισμα. Ή δε φτάνει πουθενά, καθώς περιδινίζεται στο νερό μέχρι το πάτο της θάλασσας. Σαν εικόνα εκκλησιάς, φαρισαίε, τη φίλησες. Σαν άνθρωπο, τη φτύνεις.

Αν γεννηθεί ένας νέος Ευριπίδης, θα γράψει νέες Τρωάδες που θα τις πει Προσφύγισσες. Την Ανδρομάχη Αϊσά και την Εκάβη, Λάβαμπους. Για να μείνει ένα αποτύπωμα του παρόντος στο μέλλον.

Θα είναι η γυναίκα της προσφυγιάς. Κακοποιημένη από τις βόμβες στον πόλεμο και την παλιανθρωπιά στην ειρήνη.

ΠΗΓΗ: 08.03.2020, https://www.facebook.com/profile.php?id

* Η Νίνα Γεωργιάδου είναι συνταξιούχος εκπαιδευτικός.

Η μονή των αδελφών της Λαύρας του όρους Βελιά

Η μονή των αδελφών της Λαύρας του όρους Βελιά

Του Γιώργου Β. Μάρκου*

Πρόκειται για το μοναστήρι της Αγίας Λαύρας και η Βελιά είναι η γνωστή σε όλους μας βουνοκορφή που «σκεπάζει» τα Καλάβρυτα.

Οι διαφορετικές διατυπώσεις των ονομάτων είναι προφανές ότι οφείλονται αφ’ ενός στην απόσταση των 200 χρόνων από τη συγγραφή του κειμένου και αφ’ ετέρου στην εθνικότητα του συγγραφέα.

Αυτά τα δύο όμως χαρακτηριστικά του κειμένου είναι και εκείνα που του δίνουν τη μέγιστη εθνικού βάρους ιστορική σημασία του.