Αρχείο συντάκτη Το Μανιτάρι του Βουνού

Πανεπιστήμια δύο ταχυτήτων

Πανεπιστήμια δύο ταχυτήτων

Του Νικήτα Χιωτίνη*

Τις τελευταίες ημέρες γίνεται πολύς λόγος για «Πανεπιστήμια δύο ταχυτήτων», με αναφορά στα πρώην ΤΕΙ και νυν Πανεπιστήμια και με αφορμή τις μετεγγραφές φοιτητών πρώην Τμημάτων ΤΕΙ, που δεν βρίσκουν αντίστοιχα Πανεπιστημιακά Τμήματα. Ας δούμε όμως καλλίτερα το ζήτημα αυτό και ας δούμε ποιά Πανεπιστημιακά Τμήματα συντηρούν την ύπαρξη πανεπιστημιακής εκπαίδευσης  «μειωμένης ταχύτητος».

Αρχικώς διαπιστώνουμε, από τον τρόπο που ασκούνται σήμερα τα επαγγέλματα και λειτουργεί η κοινωνία,  πως η επιχειρηματολογία περί «επαγγελματικών δικαιωμάτων» που δήθεν δίδουν οι Σχολές, είναι εν πολλοίς έωλη, σε πολύ λίγο χρόνο θα είναι απολύτως έωλη.  Τα όποια «επαγγελματικά δικαιώματα», τα δίνει πρωτίστως η αγορά, δηλαδή οι ανάγκες της κοινωνίας και δευτερευόντως τα επιστημονικά και επαγγελματικά Επιμελητήρια. Τα οποία Επιμελητήρια προσαρμόζονται και αυτά, ίσως με λίγη καθυστέρηση –ιδιαιτέρως στην Ελλάδα- με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.   

Εκεί που η Πολιτεία επεμβαίνει, δηλαδή πρέπει να επεμβαίνει, αν δεν θέλει να αποτελεί τροχοπέδη προόδου,  είναι μόνο στα ελάχιστα προστατευόμενα επαγγέλματα ιδιαίτερης βαρύτητος, επαγγέλματα όμως που  ολοένα λιγοστεύουν σε αριθμό, εξ αιτίας του διαμορφούμενου τρόπου λειτουργίας των κοινωνιών. Αλλά και αυτό όταν το κάνει, το κάνει με την καθοδήγηση των σχετικών επιστημονικών Επιμελητηρίων και Συλλόγων. Πράγμα που σημαίνει ότι η όποια συζήτηση για ζητήματα επαγγελματικών δικαιωμάτων, πρέπει να διεξάγεται με τα Επιμελητήρια αυτά. Είναι αλήθεια πως πολλάκις τα Επιμελητήρια λειτουργούν συντεχνιακά, με την κακή έννοια του όρου,  αλλά   θεωρούμε βέβαιο  πως οσονούπω θα πάψουν να το κάνουν: «ανάγκα και Θεοί πείθονται», στην προκειμένη περίπτωση   το «ανάγκα» προέρχεται από την κοινωνία και από τον τρόπο που αυτή εξελίσσεται.

Έτσι λοιπόν,  τα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα «δεύτερης ταχύτητας» δεν είναι αυτά που δεν δίνουν δήθεν «επαγγελματικά δικαιώματα», αλλά είναι αυτά που αδυνατούν να ακολουθήσουν τον τρόπο εξέλιξης της κοινωνίας, τον τρόπο εξέλιξης της θεωρίας και της πρακτικής. «Δεύτερης ταχύτητας» είναι τα Ιδρύματα που παραμένουν προσκολλημένα σε παρωχημένους τρόπους και στόχους εκπαίδευσης, χωρίς αντίκρισμα στις ολοένα και περισσότερο απαιτητικές επιστήμες, στις ολοένα και περισσότερο απαιτητικές πρακτικές. Παλαιότερα τα Πανεπιστήμια ήταν απολύτως προσανατολισμένα σε εξειδικευμένες πρακτικές, πρακτικές που εξελίσσονταν σχετικά αργά και χωρίς εκπλήξεις. Οι απόφοιτοι της δεκαετίας του -60, ασκούσαν τις επιστημονικές εξειδικεύσεις που διδάσκονταν, μέχρι να συνταξιοδοτηθούν.

Έκτοτε όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει και εξακολουθούν να αλλάζουν σχεδόν ανεξέλεγκτα. Ο απόφοιτος του παλαιού αυτού τύπου Πανεπιστημίου, βλέπει σήμερα την επιστήμη του να έχει αλλάξει ριζικά. Ενδεχομένως μάλιστα η επιστήμη του να έχει πάψει να ανταποκρίνεται  σε κάποια κοινωνική ανάγκη. Πέραν τούτου  οι σημερινοί έφηβοι θα αλλάξουν επάγγελμα τέσσερεις φορές, κατά μέσο όρο, στη διάρκεια της ζωής τους, όπως μας εξηγούν σχετικοί μελετητές.

Έτσι λοιπόν, τα σημερινά Πανεπιστήμια δεν πρέπει να στοχεύουν σε παροχή εξειδικεύσεων που γρήγορα θα αλλάξουν ή θα πάψουν να χρειάζονται. Οφείλουν αρχικώς να προσφέρουν στους φοιτητές τους μία ευρύτερη και θεμελιώδη γνωσιολογία. Μια γνωσιολογία που θα τους επιτρέπει  να εξειδικεύονται στην κάθε φορά νέα μορφή της επιστήμης τους,  αλλά ακόμα και τη μεταπήδηση τους σε άλλη επιστήμη. Τούτο γίνεται και θα γίνεται   με ολοένα και μεγαλύτερη συχνότητα,  με εξειδικεύσεις και μετεκπαιδεύσεις. Σε αυτό στοχεύουν οι μεταπτυχιακές σπουδές επιπέδου master και διδακτορικού, όσο και τα διάφορα προγράμματα «δια βίου εκπαίδευσης».

Με βάση τα ανωτέρω η Ευρώπη προέβη στην περίφημη   Συνθήκη της Μπολώνια, συνθήκη που αρχικώς δικαίως πολεμήθηκε, καθ’ όσον εμφανίστηκαν κάκιστες εφαρμογές της. Πρόκειται όμως περί Συνθήκης απολύτως σωστής, άλλωστε   περίπου όλα τα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια την έχουν πλέον υιοθετήσει. Δηλαδή   τρία χρόνια ή τέσσερα χρόνια (κλίνουμε στα τέσσερα) θεμελιώδους εκπαιδεύσεως, στη συνέχεια εξειδίκευση επιπέδου master, δύο ή τριών ετών και  στη συνέχεια Διδακτορικός τίτλος. Προηγουμένως, τη δεκαετία του -80, η τότε Επίτροπος Edith Cresson  διακήρυττε πως μπορούσε κάποιος να αρχίσει τις σπουδές του στην Ιατρική και κάποια στιγμή να γίνει δικηγόρος, ευελιξία που εισήχθη έκτοτε ως  κανόνας στα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια.   

Το πρόβλημα αρκετών παλαιοτέρων Ελληνικών Πανεπιστημίων, είναι πως εμμένουν εν πολλοίς στον παλαιό στόχο τους, δίδοντας εξειδικεύσεις.  Δεν επιτρέπουν καμία ευελιξία στους φοιτητές τους να μεταπηδήσουν σε άλλες επιστήμες και δεν κατανοούν πως οι επιστήμες που θεραπεύουν εξελίσσονται με ρυθμό αδύνατον να προβλεφθεί και κυρίως να καλυφθεί από αυτές, με την «ενσωματωμένη εξειδίκευσή» τους.  Δεν κατανοούν, ή δεν έχουν επαρκώς ενστερνιστεί, πως ο στόχος τους πρέπει πλέον να αυτός που προείπαμε: να δίνουν στους φοιτητές τους ισχυρή γνωσιολογική θεμελίωση, που θα τους επιτρέπει να ακολουθούν την φρενήρη εξέλιξη των επιστημών, αλλά και την ενεργό συμμετοχή τους σε αυτήν. Βεβαίως αυτή η ισχυρή γνωσιολογική θεμελίωση μπορεί να απαιτεί, τρία, τέσσερα, πέντε και έξι χρόνια. Οι γιατροί, π.χ., σπουδάζουν έξι χρόνια προτού εξειδικευθούν.

Η επινόηση του «ενσωματωμένου master» για τα σημερινά πενταετή Πανεπιστημιακά Τμήματα, καίτοι στόχευσε σε κάποιου είδους «ακαδημαϊκή δικαιοσύνη», δηλαδή 4+1=master, με βάση τη Συνθήκη της Μπολώνια, κινδυνεύει  να εγκλωβίσει τους φοιτητές τους σε ολοένα και μέτριες εξειδικεύσεις, με αδύνατη βασική παιδεία. Τούτο το κατανοούν τα Επιμελητήρια, παρά τις συντεχνιακές εμμονές που ακόμα επικρατούν, αλλά που δεν θα επικρατούν για πολύ καιρό ακόμα.

Πριν λίγο καιρό τα τετραετή ΤΕΙ ονομάσθηκαν Πανεπιστήμια. Τούτο έγινε γιατί έπρεπε επί τέλους το ελληνικό εκπαιδευτικό τοπίο να συμβαδίσει με το διεθνές. Είχαμε επανειλημμένως επισημάνει και αναλύσει, ήδη από τη δεκαετία του -90, το γιατί ο μη ακαδημαϊκός χαρακτηρισμός τριτοβάθμιων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων τετραετούς φοιτήσεως ως Πανεπιστήμια, συνιστά περίπου ποινικό αδίκημα από πλευράς Πολιτείας.  Ο υπουργός Γαβρόγλου τόλμησε να κάνει το αυτονόητο, καθόσον οι μέχρι τότε υπουργοί έθεταν εαυτόν δέσμιο συντεχνιακών και αντιεπιστημονικών εμμονών. Παρά του ότι ίσως να έγιναν ορισμένα σφάλματα –είχαμε μάλιστα κατονομάσει Σχολές που είναι παράλογο να απαιτούν τέσσερα χρόνια σπουδών και έπρεπε να μετατραπούν σε τριετείς ή διετείς σχολές μεταλυκειακής  εκπαίδευσης- το όλο εγχείρημα έπρεπε να γίνει και εν πολλοίς πέτυχε, ιδίως με τις συνενώσεις επιτυχημένων Τμημάτων ΤΕΙ.

(Στο ερώτημα γιατί τα πρώην τριετή ΚΑΤΕΕ, μετεξελίχθησαν στα τετραετή ΤΕΙ, που δικαίως ονομάσθηκαν Πανεπιστήμια, η απάντηση είναι απλή: για τον ίδιο λόγο που το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο από Σχολή πετράδων μερικών εβδομάδων, εξελίχθηκε σε Πανεπιστήμιο, ομοίως η Βιομηχανική Σχολή του Πειραιά και η Πάντειος Σχολή επίσης σε Πανεπιστήμια. Ίσως δικαίως και η Χαροκόπειος Σχολή Οικιακής Οικονομίας έγινε εν μια νυκτί Πανεπιστήμιο με πολλά Τμήματα. Οι παλαιότερες πρακτικές των πετράδων, πχ., και των ηλεκτρολόγων με το κατσαβίδι,  εξελίχθησαν σε πρακτικές που απαιτούσαν ανώτατη εκπαίδευση, με περισσότερο εξειδικευμένους καθηγητές. Όπερ και εγένετο).

Τα σημερινά Πανεπιστημιακά Τμήματα-πρώην ΤΕΙ, μπορούν να αρθούν στην πρώτη ταχύτητα εκπαίδευσης. Μπορούν δηλαδή να ακολουθήσουν τις απαιτήσεις του παρόντος, χωρίς την αδράνεια του παρελθόντος, από το οποίο δυσκολεύονται να απαλλαγούν αρκετά από τα παλαιότερα Πανεπιστημιακά Τμήματα. Αντί δηλαδή να προσπαθούν να μοιάσουν με τα παλαιότερα Πανεπιστημιακά Τμήματα, π.χ.  με τα επινοημένα «ενσωματωμένα master», που κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό,  ας ακολουθήσουν τη διεθνή πρακτική: Μετά τις τετραετείς ή πενταετείς βασικές σπουδές, ας δημιουργήσουν  ανανεωνόμενες   μεταπτυχιακές σπουδές, πραγματικά δηλαδή master. Αν μάλιστα οι μεταπτυχιακές αυτές εξειδικεύσεις διαρκούν πέραν του ενός έτους και είναι υψηλού επιπέδου,  η αγορά είναι αυτή που θα αναγνωρίσει τη σημαντικότητά τους. Θεωρούμε πως επίσης θα αναγνωριστούν και από τα υφιστάμενα Επιμελητήρια, που ήδη έχουν υπεισέλθει σε ανάλογες συζητήσεις (π.χ. συζητείται πως ένας απόφοιτος Πολιτικός Μηχανικός,  δεν μπορεί να έχει δικαίωμα υπογραφής οποιουδήποτε έργου αμέσως μετά τη λήψη του πτυχίου του, αλλά οφείλει να  ακολουθήσει μια «πυραμίδα ευθύνης» και «πυραμίδα εξειδίκευσης»: εδώ πρέπει να γίνει η όποια σχετική συζήτηση μεταξύ ΤΕΕ και πανεπιστημιακών  Τμημάτων Μηχανικών των πρώην ΤΕΙ).  

Ας πάψουν οι νέοι της χώρας μας να σκέφτονται όπως οι παππούδες τους (το λέω καίτοι οδεύω ολοταχώς προς αυτήν την ηλικία)……. Το ίδιο και οι γονείς τους, αλλά το ίδιο και οι πολιτικοί διαχειριστές μας.

ΠΗΓΗ: 01/07/2020, https://www.esos.gr/arthra/68419/panepistimia-dyo-tahytiton

* Ο Νικήτας Χιωτίνης είναι Δρ αρχιτεκτονικής/msc φιλοσοφίας, πρώην Καθηγητής ΤΕΙ.

ΚΑΙΡΟΣ_Για τις πρόσφατες εκπαιδευτικές αλλαγές και τα νέα ωρολόγια προγράμματα

Για τις πρόσφατες εκπαιδευτικές αλλαγές και τα νέα ωρολόγια προγράμματα

Από τον Πανελλήνιο Θεολογικό Σύνδεσμο «Καιρός»

Με αφορμή τη δημοσίευση του Ν. 4692/2020, με τίτλο «Αναβάθμιση του Σχολείου και άλλες διατάξεις», καθώς και την πρόσφατη ανακοίνωση των ωρολογίων προγραμμάτων για το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο, oΠανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «Καιρός» επαναλαμβάνει δημόσια τις βασικές θέσεις του για το σύγχρονο σχολείο και για τη θέση του μαθήματος των Θρησκευτικών σε αυτό.

Ως εκπαιδευτικοί της σχολικής τάξης έχουμε γνωρίσει στα τελευταία χρόνια πολλές εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και αλλαγές. Οι περισσότερες από αυτές εκκινούσαν απλώς από μια διάθεση διαφοροποίησης από την όποια προγενέστερη εκπαιδευτική πολιτική, χωρίς να κομίζουν ένα ουσιαστικό όραμα για την παιδεία και την αναβάθμισή της. Οι πρόσφατες αλλαγές, για μία ακόμη φορά, περιορίζονται σε οργανωτικά και διαχειριστικά ζητήματα της εκπαίδευσης, χωρίς έναν σαφή εκπαιδευτικό προσανατολισμό, ο οποίος θα μπορούσε να εγγυηθεί την προσδοκώμενη «αναβάθμιση». Οι παλινωδίες γύρω από τους προσανατολισμούς και το περιεχόμενο της «γενικής» παιδείας, η προσκόλληση σε παρωχημένες διαδικασίες μηχανιστικής μάθησης, καθώς και ο εγκλωβισμός του Λυκείου στον ρόλο ενός «προθαλάμου» για την τριτοβάθμια εκπαίδευση εξακολουθούν να είναι τα βασικά χαρακτηριστικά και της νέας μεταρρύθμισης.

Η χρησιμοθηρική αντίληψη για την παιδεία, για την οποία ο «Καιρός» μίλησε ήδη με την ιδρυτική Διακήρυξή του, όχι μόνο δεν ανατρέπεται, αλλά διευρύνεται και παγιώνεται. Το μείζον πρόβλημα της εκπαίδευσης δεν είναι το ποια μαθήματα θα επιβιώσουν ως πανελλαδικά εξεταζόμενα μαθήματα και πόσες ώρες θα αναλάβει η κάθε ειδικότητα στο ωρολόγιο πρόγραμμα. Το ωρολόγιο πρόγραμμα, οι απουσίες των μαθητών, οι προαγωγικές εξετάσεις και το σύστημα εισαγωγής στο πανεπιστήμιο είναι σημαντικά αλλά όχι θεμελιώδη ζητήματα, όταν οι αλλαγές που επιδιώκονται περιορίζονται στη μεταβολή επιμέρους διαδικασιών. Το ουσιώδες είναι το πώς η σχολική εκπαίδευση θα προετοιμάσει ενεργούς πολίτες, οπλισμένους με ουσιώδη μάθηση και αυθεντικά μορφωτικά εφόδια. Η ανάγκη αυτή γίνεται επιτακτική στην εποχή της κοινωνικής κρίσης, κατά την οποία η προϊούσα εκκοσμίκευση, η κοινωνική ανομία, καθώς και άλλες αναφυόμενες κοινωνικές τάσεις, απειλούν ευθέως την κοινωνική συνοχή, τη δημιουργική ανάπτυξη και τις οικουμενικές πολιτιστικές αξίες.

Στις πρόσφατες αλλαγές που ανακοινώθηκαν, διαπιστώνεται σαφώς μια τάση υποβάθμισης των μαθημάτων που θεμελιώνονται στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, στην τέχνη και στον πολιτισμό, καθώς και μια οπισθοχώρηση από το όραμα για την προώθηση της ανακαλυπτικής και διερευνητικής μάθησης. Ταυτόχρονα, δίνεται έμφαση σε έναν εξετασιοκεντρικό προσανατολισμό της διδασκαλίας, ο οποίος όχι μόνο δεν αποδεσμεύει, αλλά ενισχύει την υποταγή του σχολείου σε μια ωφελιμιστική προσέγγιση χωρίς ορίζοντα, από την οποία επωφελούνται επί δεκαετίες γνωστά εξω-εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, εις βάρος των μαθητών και της ουσιαστικής μαθησιακής ανάπτυξής τους, καθώς και των οικογενειών τους.

Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση φονταμενταλιστικών τάσεων, έντονων θρησκευτικών συγκρούσεων και νέων κοινωνικών προκλήσεων, καθώς και από την ανάδυση πρωτόγνωρων ανθρωπολογικών, κοινωνικών και ηθικών διλημμάτων, παραμένουμε προσηλωμένοι στο όραμα για την αναβάθμιση της θρησκευτικής εκπαίδευσης στο σύγχρονο ελληνικό σχολείο. Αυτή η θέση απορρέει από τις θέσεις μας για το σύγχρονο σχολείο και δεν θεμελιώνεται σε ένα στενό συντεχνιακό συμφέρον. Ωστόσο, στις διάφορες μεταρρυθμιστικές προσπάθειες των τελευταίων χρόνων διαπιστώνουμε μια τάση κλιμακούμενης συρρίκνωσης του μαθήματος των Θρησκευτικών. Ταυτόχρονα, μέσα από τις προωθούμενες αλλαγές εμφαίνονται παλινωδίες, που ενισχύουν στερεοτυπικές προσεγγίσεις γύρω από τη μορφωτική και παιδαγωγική αποστολή του μαθήματος. Ενδεικτικά, υπενθυμίζουμε ότι στα τελευταία χρόνια συρρικνώθηκε η διδασκαλία του μαθήματος στη Γ΄ τάξη Γενικού Λυκείου, επιπλέον, στο Ε.ΠΑ.Λ. και ακόμη περισσότερο στο εσπερινό ΕΠΑΛ, καθώς και στην Ε΄ και την ΣΤ΄ Δημοτικού. Το μάθημα των Θρησκευτικών απουσιάζει, επίσης, είτε ως αυτοτελές μάθημα είτε ως θεματικός κύκλος, σε άλλες δομές εκπαίδευσης όπως είναι τα Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. και τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας.

Οι αρμόδιοι του Υπουργείου Παιδείας αγνόησαν τη διαμαρτυρία του Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου «Καιρός», που υποβλήθηκε κατά τη φάση της διαβούλευσης επί του σχεδίου του Ν. 4692/2020, σχετικά με την περικοπή κατά μία ώρα της διδασκαλίας των Θρησκευτικών στην Ε΄ και στην ΣΤ΄ Δημοτικού, αντίστοιχα. Η περικοπή αυτή ξεκίνησε προ τετραετίας ως προσωρινή και παγιώνεται με τις πρόσφατες αλλαγές, παρά το ότι το ισχύον Πρόγραμμα Σπουδών των Θρησκευτικών ορίζει τη διδασκαλία του μαθήματος για δύο ώρες την εβδομάδα -και μάλιστα σε συνεχόμενο δίωρο- και παρά τις επανειλημμένες Αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας ότι το μάθημα διδάσκεται «επί ικανό αριθμό ωρών διδασκαλίας εβδομαδιαίως», ώστε να εκπληρώνει τον σκοπό του. Εκφράζουμε την έντονη διαμαρτυρία μας γι’ αυτή την εξέλιξη.

Ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος Καιρός» θα συνεχίσει να αγωνίζεται για την αναβάθμιση της θρησκευτικής εκπαίδευσης στο ελληνικό σχολείο. Είμαστε αντίθετοι σε κάθε αλλαγή, η οποία γίνεται ερήμην των εκπαιδευτικών και των πραγματικών αναγκών των μαθητών. Οραματιζόμαστε μια εκπαίδευση ανοικτών οριζόντων και δημιουργικής μάθησης, η οποία θα προωθεί την «ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των μαθητών, ώστε, ανεξάρτητα από φύλο και καταγωγή, να έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες και να ζήσουν δημιουργικά», όπως μονότονα επισημαίνει ο επί δεκαετίες ισχύων εμβληματικός νόμος της εκπαίδευσης (Ν. 1566/1986).

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Χρήστος Καρακόλης Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α.   Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Γεώργιος Καπετανάκης Δρ Θεολογίας

ΠΗΓΗ: Δημοσιεύθηκε : 30 Ιούνιος 2020, http://www.kairosnet.gr/news/general/832-o-panellinios-theologikos-syndesmos-kairos-gia-tis-prosfates-ekpaideftikes-allages-kai-ta-nea-orologia-programmata

Ποικίλες κλειστές διαδρομές στην Κέρτεζη των νερών και του πράσινου – Ι. Η μικρή οικιστική διαδρομή

Ποικίλες κλειστές διαδρομές στην Κέρτεζη των νερών και του πράσινου – Ι. Η μικρή οικιστική διαδρομή

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Α. Εισαγωγικά

Πριν ενάμισυ χρόνο πάρθηκε η αρχική απόφαση από το Περιβαλλοντικό Κέντρο Κλειτορίας-Ακράτας για ένταξη και της Κέρτεζης στα βιωματικά εκπαιδευτικά και εν γένει περιβαλλοντικά μαθήματα. Πρόσφατα (9 Ιούνη 2020) είχαμε και την επίσκεψη και των τεσσάρων στελεχών του κέντρου στην Κέρτεζη, όπου και τους ξεναγήσαμε σε τρεις διαδρομές γύρω από τις απαρχές του κερτεζίτικου Βουραϊκού περνώντας και από πολλά φυσικά και τεχνικά μνημεία.

Παράλληλα ο Σύλλογος Κερτεζιτών Αθήνας με έχει παρακαλέσει να σχεδιάσω μερικές διαδρομές. Έτσι αποφάσισα να τις σχεδιάσω, εμπλουτίσω με φωτογραφικό οδοιπορικό και φυσικά συγκεκριμένα σχόλια. Σε κάποια σημεία θα κάνω ειδικές παρατηρήσεις για διευκόλυνση των περιπατητών και οδοιπόρων. Όλες οι διαδρομές θα έχουν αφετηρία και τέρμα την κεντρική μας πλατεία, όπου ο Πλάτανος και η πέτρινη εκκλησία της Παντάνασσας (Γέννηση της Θεοτόκου).

Θα ξεκινήσουμε με την πιο μικρή διαδρομή που μπορούν να κάνουν και μικρά παιδιά του νηπιαγωγείου ή των πρώτων τάξεων του δημοτικού, είτε με τους γονείς τους, είτε μέσω του περιβαλλοντικού Κέντρου και των νηπιαγωγών ή δασκάλων τους. Θα την ονομάσω «η μικρή οικιστική διαδρομή» για χάρη της συνεννόησης. Όλες οι νότιες διαδρομές θα περνούν από τον Πύργο του Φραντζή/«Λιάρου», θα εφάπτονται του πεσμένου νερόμυλου και νεροτριβής Λαφογιάννη/«Λιάρου», το Κεφαλόβρυσο, τον Αη Γιάννη, τις τρεις πέτρινες γέφυρες και τις παρυφές του καστανόδασους.

Για καλύτερη εικόνα θα υπάρχουν δύο σχέδια των διαδρομών. Ένα πάνω σε κοντινή φωτογραφία και ένα σε απόσπασμα του παγκόσμιου χάρτη (google map). Θα συμπληρώνονται με πλήθος φωτογραφιών κατά τη διαδρομή, νοητές στάσεις και σχόλια. Κάποια σχόλια θα αναρτηθούν σε δεύτερη φάση. Πατώντας δεξί κλικ σε κάθε φωτογραφία βγαίνει πολύ μεγαλύτερη και φυσικά καθαρή «σε νέα καρτέλα».

Β. Η μικρή οικιστική διαδρομή

Ξεκινάμε από τη θέση 1 (κεντρικός πλάτανος και Παντάνασσα με το πέτρινο επιβλητικό καμπαναριό), περνάμε στη θέση 2 ( στην προέκταση του μεγάλου αλλά σκεπασμένου πέτρινου γεφυριού στο παραπόταμο Λίθο που έρχεται από τα έλατα. Κατόπιν θα πάρουμε ένα μέρος ενός παλιού στενού δρόμου του οικισμού με στάση στη θέση 3, όπου και το πέτρινο ορατό γεφύρι του «Γιαγουδή»/»Πλιάκα» πάνω από την κοίτη του ποταμίσκου των κεντρικών νερών από το Κεφαλόβρυσο.

Στη θέση 4 θα φανταστούμε τον πολύ παλαιό (από την τουρκοκρατία) νερόμυλο και νεροτριβή που δούλευε μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1960. Στα είκοσι μέτρα συνδέονται ο παραπόταμος Λίθος με τα κεντρικά νερά του Κεφαλόβρυσου και στα τριάντα με τον χείμαρρο Ελα. Είμαστε λοιπόν δίπλα στις απαρχές του Βουραϊκού.

Στη θέση 5 θα πλησιάσουμε από κοντά και την είσοδο του μισού πλέον πύργου του πρώην πρωθυπουργού της Κωνσταντινούπολης Φραντζή με τις πολεμίστρες του και δίπλα το μισοπεσμένο σπίτι των Φραντζαίων.

Θα συνεχίσουμε παράλληλα με το μυλαύλακο μέχρι την πλατεία «Ομόνοιας» στην θέση 6 (και 11), που λειτουργεί ως πολλαπλό πέρασμα και μικρό πάρκινγκ, όπου και ο τριπλός διαχωρισμός των νερών του κεφαλόβρυσου. Θα φτάσουμε και θα σταθούμε αρκετά μέχρι την διπλή πλατεία του Κεφαλόβρυσου (θέση 7) με τις δύο μεγάλες του πηγές, τον πλάτανο, τα δύο έλατα και τον πρώτο τριπλό διαχωρισμό των νερών του για άρδευση των κήπων.

Στη θέση 8 θα συναντηθούμε με το ναό που τιμάται το Γενέθλιο του Ιωάννη του Προδρόμου (Αη Γιάννης), δεύτερος αρχαιότερος σωζόμενος στην Κέρτεζη. Θα ακολουθήσουμε ένα δεύτερο στενό οικιστικό δρομίσκο και θα φτάσουμε στο πέτρινο σκεπασμένο γεφύρι στα Ρηγέϊκα (θέση 9), πάνω στον χείμαρρο Ελά, που διαπερνά το νοτιοδυτικό καστανόδασος. Εκεί έχουμε φτάσει και στις παρυφές του καστανόδασους όπου και θα το «ακουμπήσουμε» οπτικά.

Στη θέση 10 θα δούμε το κρυφό νεραύλακο που άρδευε του κήπους στα νοτιοδυτικά του χωριού και κάτω από τον Αη Γιάννη, πορευόμενοι σε νέο δρομίσκο που αντικατέστησε στα μέσα του 20ου αι. τον δρομίσκο του «Γιαγουδή». Θα φτάσουμε πάλι στην πλατεία Ομόνοιας (θέση 11), αλλά θα πορευτούμε από τον αυτοκινητόδρομο, που ένα μέρος του αποτελεί σκέπασμα του κεντρικού ποταμίσκου με τα νερά του Καφαλόβρυσου.

Στη θέση 12 θα δούμε από τα βόρεια τον μισό σωζόμενο πύργο του Φραντζή/«Λιάρου» και το σπίτι του… Στη θέση 13 ξαναπερνάμε τον παραπόταμο Λίθο και τερματίζουμε στην κεντρική πλατεία 14. Είναι η ώρα να πιούμε ή να φάμε σε ένα από τα πολλά καφεστιατόρια…

Δείτε τη διαδρομή στον παγκόσμιο χάρτη βλέποντας προς τον βορρά:

Γ. Πλούσιο φωτογραφικό υλικό και σχόλια

Το οικόπεδο της πλατείας οι πληροφορίες λένε ότι δωρήθηκε από την οικογένεια Τσιρίκου ή Τζιρίκου τέλος του 18ου αι με αρχές του 19ου. Τότε φυτεύτηκε και ο πλάτανος.

Μετά την Επανάσταση και κατά τα έτη 1829-1831 (το ελληνικό σχολείο της Κέρτεζης βρήκε τη 2η προσωρινή στέγη και) λειτούργησε πάλι με 81 μαθητές και 1 μαθήτρια (66 ντόπιοι και 16 από τα γύρω χωριά) στο παλιό γυναικωνίτη της Παντάνασσας (πλατεία). Χρηματοδοτήθηκε από 46 οικογένειες της Κέρτεζης με 1057 γρόσια. Συνεχίστηκε η λειτουργία του, αλλά με διακοπές [Γιούλα Γ. Κωνσταντοπούλου, «Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ, Διδακτορική διατριβή, 2009, σελ. 139 κ. εξής].

Το αρμολόι του εξωτερικού του τοίχου πραγματοποιήθηκε το Φθινόπωρο του 2018 και στέφεται από επιτυχία. Σοφατίστηκε κατά κάποιες πληροφορίες το 1962. Τότε δεν υπήρχε η σύγχρονη προσθήκη αρμολογήματος. Το σοφάτισμα είχε χαρακτήρα ασφάλειας των τοίχων, που είχαν κτιστεί πολύ πριν το 1870 με αργιλώδη λάσπη της περιοχής κι άχυρο. Περισσότερα στο βιβλίο «ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ», ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑ, εκδ. Αρμός 2019, σελ. 248-250.

Επιλέχθηκε και μεταφέρθηκε (αισθητικά σωστά) το μεγαλύτερο μέρος τους αριστερά της νέας κεντρικής πόρτας, εις βάρος όμως της ιστορίας του ναού. Ευτυχώς παρέμεινε  ένα μέρος τους, που φανερώνει τα δεξιά όριά της και διασώζεται μέρος της ιστορίας του ναού. Επομένως ο παλιός γυναικωνίτης, όπου και το προσωρινό ελληνικό σχολείο το 1828-1831 ήταν αρκετά πιο μπροστά από τον σύγχρονο.

Το 1965 προστέθηκε και το γνωστό ρολόι του με δωρητή τον (+) Παναγιώτη Γεωργίου Χαραλαμπόπουλο, μετανάστη στις ΗΠΑ. Η νέα μεταλλική σκεπή του τρούλου του καμπαναριού αποτελεί ανακαίνιση με δωρεά του 2008 των εν Η.Π.Α. κερτεζιτών υιών του (+) Ιωάννη Στεφανόπουλου.

Η κεντρική πλατεία τον κρύο χειμώνα είναι ορφανή και ο πλάτανος γυμνός… Στο βάθος φαίνεται η πέτρινη βρύση που κτίστηκε κατά την τελευταία ανακαίνιση αρχές δεκαετίας του 2000.

Ι. Ναός Γέννησης της Θεοτόκου, νέος πολιούχος, δεσπόζει επί της κεντρικής πλατείας με καμπαναριό και ρολόι, όπου τον συμπληρώνει υπεραιωνόβιος Πλάτανος. Πανηγυρίζει στις 8 Σεπτέμβρη. Κατά τον λαογράφο και ιστοριοδίφη κερτεζίτη Ανδρέα Χρυσάνθου Βορύλλα / «Κεκέ», πρέπει το οικόπεδο να δωρήθηκε από Τσιρικέους περί το 1800. Άρχισε να κτίζεται σταδιακά. Ολοκληρώθηκε η φάση λειτουργίας του πριν τον 20ο αι.  Απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι οι περισσότερες κινητές παλαιές του εικόνες έχουν αγιογραφηθεί το 1870. Πολύ αργότερα προστέθηκε το (υπάρχον) ξυλόγλυπτο Δεσποτικό, που αποτελεί δωρεά του 1953 (επιγραφή) από τους (+) Χρίστο και Αλκιβιάδη Κουτσοχέρα. Η αποπεράτωση του Γυναικωνίτη έγινε το 1956, με δωρεά του Αθανασίου Σ. Κούρτη. Το νέο τέμπλο έγινε ομοίως το 1956. Οι βόρεια και ανατολική πόρτα (βημόθυρα) που είχε από τον 19ο αι. με τους αρχαγγέλους Γαβριήλ και Μιχαήλ φυλάσσονται στην Αγία Βαρβάρα.

Η αρχιτεκτονική του είναι τρίκλιτος Βασιλική με γυναικωνίτη και με τρείς Αγίες Τράπεζες και τρεις μεγάλες κόγχες. Η μεγάλη και κεντρική Αγία Τράπεζα μετά από σχετικό «δημοψήφισμα» έχει αφιερωθεί στη Γέννηση της Θεοτόκου. Η δεξιά Αγία Τράπεζα, που αντιστοιχεί στο δεξιό κλίτος, έχει αφιερωθεί στην Αποκεφάλιση του Τιμίου Προδρόμου και γι’ αυτό εορτάζει και λειτουργεί στις 29 Αυγούστου. Η αριστερή, που αντιστοιχεί στο αριστερό κλίτος, έχει αφιερωθεί στον Απόστολο Πρωτόκλητο Ανδρέα και λειτουργεί στις 30 Νοέμβρη, εξού και το αριστερό εικονοστάσι του εντός του Ναού.

Έτσι και οι τρεις προτάσεις για το νέο Πολιούχο πήραν τη θέση τους. Εάν παρατηρήσει κανείς τις εικόνες του τέμπλου, θα δει εικόνες και για τις τρεις αφιερώσεις. Το παλαιό τέμπλο ήταν ξυλόγλυπτο, ενώ το νεώτερο είναι γύψινο και έγινε το 1957-58 με διακόσμηση των αδελφών Κοντογιώργη από τον γειτονικό Πριόλιθο.

Το εσωτερικό των τριών κογχών με την Πλατυτέρα στην κεντρική και μεγαλύτερη και άλλους αγίους Λειτουργούς, όπως δεξιά και αριστερά του κυρίως Ναού των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, αγιογραφήθηκε το 1971, με δωρεές ενοριτών.

Το οικόπεδο επί του οποίου κτίστηκε ο νέος κεντρικός ναός οι πληροφορίες λένε ότι δωρήθηκε από την οικογένεια Γιαννόπουλου τέλος του 18ου αι με αρχές του 19ου. Ο ναός όμως τελείωνε λίγα μέτρα ανατολικότερα. Κατά το αρμολόι του 2018 φάνηκε η θέση που ήταν η κεντρική είσοδος.

Η βρύση στη διασταύρωση των δρόμων του Υ του χωριού, στο κέντρο. Πρόκειται για βρύση που σήμερα είναι στο χώρο στάθμευσης, κοντά στα κλειστά πλέον «ουρητήρια». Παλαιότερα ήταν λίγο πιό δυτικά. Διευκόλυνε την γύρω γειτονιά και είχαν πρόσβαση σ’ αυτήν τα βόρεια σπίτια στα «Παναγουρέϊκα», τα νότια μέχρι του «Γιαγουδή», αλλά και μερικά πιο κοντινά σπίτια, όπως μερικά από τα «Τσιρικέϊκα». Περισσότερα για τις Βρύσες εντός του οικισμού στο βιβλίο «ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΒΟΥΝΩΝ ΚΑΙ Η ΚΕΡΤΕΖΗ», ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, ΚΕΦ. Α΄, σελ. 15-38.

Η ξεθεμελιωμένη πέτρινη και πλήρως τοξωτή γέφυρα στα «Τσιρικέϊκα». Πρόκειται για πέτρινη και πλήρως τοξωτή γέφυρα που ένωνε, στο κέντρο της Κωμόπολης, τον βόρειο κερτεζίτικο μαχαλά με την περιοχή περί το Κεφαλόβρυσο. Ήταν η βασική και μοναδική εκεί μέχρι το 1930. Η γέφυρα άρχισε να παραμελείται και να ξηλώνεται. Το Καλοκαίρι του 1972 ξεθεμελιώθηκαν οριστικά οι βάσεις της –πάλι επί στρατιωτικής χούντας- μετά την τσιμεντένια επέκταση της νέας και δημιουργίας πάρκινγκ. Διηγούνται πως πολλοί συνέχιζαν να περνούν από εκεί τα ζώα τους (κατσίκες, άλογα, μουλάρια, βόδια, κλπ). Το φωτογραφικό σχεδίασμα είναι από το βιβλίο του Ανδρέα Χρυσ. Βορύλλα – «Κεκέ»: «Κέρτεζη: Ευρήματα-μνημεία κλπ», ΑΘΗΝΑ 2003. Περισσότερα για τις Βρύσες εντός του οικισμού στο βιβλίο «ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΒΟΥΝΩΝ ΚΑΙ Η ΚΕΡΤΕΖΗ», ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Α. ΜΠΟΥΡΔΑΛΑΣ, ΚΕΦ. Γ΄, σελ. 81-116.

Η πορεία του παραπόταμου Λίθου με τα νερά της νερομάννας Χειμώνα και άνοιξη και το λιώσιμο του χιονιού στον ανατολικό Ερύμανθο (Καλλιφώνια όρη) και δυτικά του οικισμού. Βρισκόμαστε πάνω από την καλυμμένη πέτρινη γέφυρα στου «Σμπίγου».

Η πέτρινη γέφυρα στου «Σμπίγου», στο κέντρο του χωριού. Πρόκειται για μία από τις παλαιές πέτρινες γέφυρες του χωριού (κατασκευής 1933-1936). Ενώνει 100 μέτρα δυτικά της κεντρικής πλατείας το βόρειο χωριό με όλους τους μαχαλάδες περί το Κεφαλόβρυσο. Η πέτρινη βάση της γέφυρας είναι ορατή μόνο από τα ανατολικά, αλλά η πρόσβαση στην κοίτη του παραπόταμου μπορεί να γίνει με δυσκολία από την αυλή της οικίας του Παναγιώτη Σπ. Χασαπόπουλου/«Σμπίγου». Διακρίνεται στα βόρεια η περίεργη τεχνική απόκρυψης μεγάλου μέρους της λαξευτής παλαιάς γέφυρας. Φαίνεται στο βάθος η διαπλάτυνσή της (Ιούλιος του 2016).

Ο εναπομείνας παλαιός δρόμος πριν του «Γιαγουδή» μετά τον παραπόταμο Λίθο και τα Τσιρικεϊκα (σημερινό πάρκιγκ) που οδηγούσε μέχρι τα Ρηγεϊκα. Περνούσε ανατολικά του Πύργου και από τον παλαιό μύλο των Λαφογιάννη/Λιάρου. Ένα κομμάτι μετά τον μύλο έχει χαθεί.

Η λαξευτή μικρή πέτρινη ξυλογέφυρα στου «Γιαγουδή». Πρόκειται για πέρασμα από  τον κεντρικό αύλακα του Κεφαλόβρυσου προς το παραπόταμο Λίθο, πενήντα μέτρα πριν την ένωσή του με τον Καρβελοχείμαρρο, στην τομή του «Υ» της Κέρτεζης.

Ο δρομίσκος του «Γιαγουδή» έχει ανάγκη κάθε άνοιξη καθάρισμα από τα χόρτα αφού πλέον δεν χρησιμοποιείται καθημερινά. Είναι όμως χρήσιμος για εκπαιδευτικούς και περιπατητικούς σκοπούς.

Η ιδιόμορφη και μοναδική μικρή γέφυρα στο μυλαύλακο του «Λιάρου». Ως γνωστό, στην πλατεία «Ομόνοιας», μεταξύ των Αγγελοπουλέϊκων σπιτιών, το νερό του Κεφαλόβρυσου μοιράζεται στα τρία. Το νότιο αυλάκι σταθερά λειτουργεί και ως μυλαύλακο. Κοντά στον μύλο και πάνω του στέκεται αγέρωχη η εν λόγω γέφυρα. Ενώνει τον δρομίσκο που οδηγεί βόρεια από τον μαχαλά στου «Τσάκαλη» προς το μύλο του «Λιάρου» κι απο εκεί μέσω «Γιαγουδή» στο κέντρο, περνώντας πάνω από το μυλαύλακο με νερά του Κεφαλοβρύσου. 

Το μυλαύλακο που οδηγεί το νερό πρώτα στην νεροτριβή των Λαφογιάννη/Λιάρου (δύο περίπου μ. αριστερά/βόρεια της στροφής βρίσκεται στα ανατολικά σε βάθος τριών μέτρων η στέρνα της. Κατόπιν το μυλαύλακο οδηγούσε στο μύλο. Στην ευθεία τα νερά του μυλαύλακου μπορούν να παρακάμψουν νεροτριβή και μύλο με το άνοιγμα της σιδερένιας κόφτρας.

Το εν λόγω μυλαύλακο με λίγα νερά και φόντο τον Πύργο και τις άγκυρες του πρώην δύτη Ανδρέα Κ. Χασαπόπουλου/ «Λιάρου»

Η κλειστή βρύση με τον παραδοσιακό τσιμεντένιο σχηματισμό (κατασκευής 1929) στην πλατεία Ομονοίας – Αγγελοπουλαίων, μπροστά στην οικία Ρουμελιώτη. Κάτω ο κλασσικός κούτουλας που χρησίμευε και για να πίνουν νερό τα διερχόμενα ζώα.  Βλέπουμε βορειοδυτικά τον Αύγουστο του 2015.

* Ο Παναγιώτης Α. Μπούρδαλας γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κέρτεζη. Είναι απερχόμενος εκπαιδευτικός φυσικής, πτ. θεολογίας και συγγραφέας.

Χαιρετίσματα στην Αριστεία

Χαιρετίσματα στην Αριστεία

Του Γιάννη Σπυράλατου*

»Εις οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάρτης», έλεγε ένα παλιό σύνθημα γραμμένο στους τοίχους της Αθήνας τη δεκαετία του 1980. Ευφυολόγημα ή αναγραμματισμός, σε κάθε περίπτωση, ψυχαναλυτικά, γλώσσα λανθάνουσα λέγει την αλήθεια. Και είναι αλήθεια, αφού η πατρίς μας άφησε χρόνους και την θέση της πήρε η πάρτηΑπό την εποχή του Εμείς βρεθήκαμε στην αποθέωση του Εγώ… Με τη διάψευση των ουτοπιών και των μεγάλων αφηγήσεων στη μεταμοντέρνα εποχή, το φάντασμα όχι του κομμουνισμού αλλά της αριστοκρατίας ξαναεμφανίζεται στην Ευρώπη και την Ελλάδα. Σε μια κοινωνία οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, με εξουθενωμένη τη μικρομεσαία τάξη, οι ιδέες και τα faux bijoux της ‘’εκπαιδευτικής αριστείας’’ και της ‘’σχολικής αυτονομίας’’ έγιναν της μόδας.

Το δέσιμο των κρίκων της ‘’χρυσής’’ αλυσίδας είχε ήδη αρχίσει από τη δεκαετία του εκσυγχρονισμού (1990) και ολοκληρώθηκε μέσα στην κρίση του 2010. Οι επιχρυσωμένοι και γυαλιστεροί κρίκοι της αυτονομίας, της καινοτομίας, της αξιολόγησης και της αριστείας σφυρηλατήθηκαν επιμελώς σε βάθος χρόνου για να φορεθούν όταν έρθει η ώρα. Τελευταία, η αστραφτερή αριστεία τυφλώνει τους ‘’ανοιχτομάτηδες’’ που αναζητούν μια θέση στον ήλιο των Προτύπων.

Αν και περίοδος καλοκαιρινή, το Υπουργείο Παιδείας που είναι και Θρησκευμάτων θυμήθηκε τη σαρακοστή και βάφτισε το κρέας (Πειραματικά) ψάρι (Πρότυπα) για τον χορτασμό γονέων και μαθητών που λιγουρεύονται την αριστεία. Ως εκ θαύματος με το νόμο 4692(ΦΕΚ, τ. Α. 111/12-6-2020) εμφανίστηκαν δεκάδες Πρότυπα σχολεία έτοιμα ν` ανοίξουν τις πύλες τους για του άριστους του μέλλοντος.

Δευτέρα, 29 Ιουνίου 2020, ανήμερα Πέτρου και Παύλου (Π. Π.), δωδεκαετείς μαθητές που δεν πρόλαβαν καλά καλά να σηκωθούν από την εκπαιδευτική τηλεόραση σύρονται για εξετάσεις στα (Π)ρώην (Π)ειραματικά και νυν Πρότυπα. Μήπως είναι η μέρα του Π για την ‘’εκπαιδευτική αριστεία’’; Μια σχολική χρονιά που όλοι προάγονται, πανδημίας ένεκεν, φαίνεται ότι οι μόνοι που εξετάζονται είναι οι δωδεκαετείς υποψήφιοι άριστοι. Μήπως γιατί η κουλτούρα αριστείας αρχίζει πάση θυσία από τα δώδεκα;

Ως θεολόγος, δεν θα αντισταθώ στον πειρασμό να υποθέσω ότι το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων προβάλλει το πρότυπο της σοφίας του δωδεκαετούς Ιησού, που άφησε άναυδους Γραμματείς και Φαρισαίους στο Ναό, για να δώσει την ευκαιρία στα σημερινά παιδιά να αποδείξουν ποιος είναι ο πραγματικός πατέρας τους. Οι επιτυχόντες άριστοι θα είναι Υιοί Θεού ενώ οι αποτυχόντες παιδιά ενός κατώτερου Θεού.

Βεβαίως, το πρότυπο της αριστείας τελικά είναι για λίγους και εκλεκτούς, ενώ η απάντηση για το τι σημαίνει αριστεία στην κοινωνία παραμένει σχετική ανάλογα με την τάξη του καθενός. Στη συγκεκριμένη περίπτωση για το Υπουργείο Παιδείας φαίνεται ότι το brand name των Προτύπων κάνει τη διαφορά και η ονομασία προέλευσης κατοχυρώνει την αξία. Με την αριστοκρατία(αριστεία) έρχεται από κοντά και η αξιοκρατία(αξιολόγηση) που κρατά φύλλο και φτερό. Η εξέλιξη της τραγωδίας είναι γνωστή, εκ των προτέρων, αφού το έργο όπου παίχτηκε στα αγγλικά ή τα αμερικάνικα, όλα τα σχολεία έγιναν φύλλο και φτερό στον άνεμο, χωρίς να επέλθει στο τέλος η κάθαρση των παθημάτων της εκπαίδευσης. Η αριστεία και η αξιολόγηση μαθητών και δασκάλων δεν αναβαθμίζει την παιδεία και τη δημοκρατία, όπως υποκριτικά υποστηρίζουν μερικοί καλοπληρωμένοι καλοθελητές. Η έννοια του ‘’άριστου’’ και του ‘’αξιολογημένου’’ μαθητή και δασκάλου αντιθέτως οξύνει την ανισότητα και τις ταξικές αντιθέσεις(σχολικές και κοινωνικές).

Στη συγκυρία και τη σύγχυση ακούστηκε κι αυτό: Ο φιλελευθερισμός είναι αντίθετος με την εξίσωση προς τα κάτω (υπονοώντας την ‘’ισοπέδωση’’ του πάλαι ποτέ κομμουνισμού) ίσως γι’ αυτό το λόγο γέμισε η χώρα Πρότυπα για την εξίσωση προς τα πάνω. Δυστυχώς όμως τα ρετιρέ είναι ολίγα και μετρημένα, ενώ τα ασανσέρ χαλασμένα και η κινητικότητα προς τα πάνω περιορισμένη. Η δεκαετία του ‘60, όταν η εκπαίδευση ήταν μοχλός ανάπτυξης και ανόδου (ατομικής και κοινωνικής) έχει παρέλθει οριστικά και αμετάκλητα. Stultum est sperare…, για τους λάτρεις των Λατινικών που επέστρεψαν.

Ωστόσο, πολλοί γονείς από ένστικτο ή παράδοση θέλοντας να σώσουν τα παιδιά τους διερωτώνται: Γιατί οι δάσκαλοι είναι εναντίον της αριστείας και της αξιολόγησης; Μήπως ο Πορτοσάλτε έχει δίκιο; Γιατί να μη γίνουμε μια κοινωνία αρίστων και όχι τεμπέληδων; Τα Πρότυπα σχολεία ίσως είναι χρυσή ευκαιρία να σωθούν τα παιδιά μας. Είναι ένα λαχείο. Κι αν του κάτσει; Προβληματίζεται ο μικροαστός. Μέσα στις επερχόμενες εξετάσεις, τον πανικό και την απελπισία γονείς και εκπαιδευτικοί συμπαρασύρονται σε μία σχέση ιδιαίτερη. Γιατί η αριστεία είναι ιδιαίτερη και τα ιδιαίτερα κοστίζουν. Από το τυράκι των εξετάσεων ίσως τρώνε πολλοί κι` όταν τρως δεν πρέπει να μιλάς, όπως σοφά λέει ο Λαός. Οι ιδιαίτερες σχέσεις ενδέχεται να δημιουργήσουν εξαρτήσεις και όταν έρθει η ώρα για το μεγάλο όχι, η παγίδα της αριστείας και η ψευδαίσθηση της κοινωνικής ανέλιξης θα έχει πιάσει γονείς και δασκάλους.

Εξ άλλου οι αξίες της αριστοκρατίας και της ανταγωνιστικότητας τηλε-διαμορφώνονται από την αόρατη Παγκόσμια Αγορά και αποτιμώνται καθημερινά στα Χρηματιστήρια Αξιών Ανατολής και Δύσης. Αυτές τις αξίες του επιχειρείν (κέρδους), της καινοτομίας και της αριστείας επιχειρούν να επιβάλουν ως πρότυπο παιδείας οι γνωστοί άγνωστοι της αγοράς. Θα τα καταφέρουν; Θα τους αφήσουμε; Οι Ομοσπονδίες Γονέων και Εκπαιδευτικών θα πάρουν θέση μάχης για το ζήτημα ή θα μείνουν μόνο στα λόγια και τις διακηρύξεις; Γονείς, κηδεμόνες και εκπαιδευτικοί, ήρθε ο καιρός να μην υπολογίζουν μόνο την πάρτη τους αλλά με συνέπεια και χωρίς ψευδαισθήσεις να αποδείξουν στην πράξη το όραμα που έχει ο καθένας για το πρότυπο της κοινωνίας του μέλλοντος.

29 Ιουνίου, μαθητές, γονείς και δάσκαλοι αντιστέκονται και αγωνίζονται ενάντια στις δεξιότητες και αδεξιότητες του εκπαιδευτικού συστήματος που δομείται πάνω στα ερείπια αυτής της ‘’παιδείας’’.

Με ψυχή βαθιά, παλεύουν για ενιαία μόρφωση χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς, λαϊκή και δημοκρατική παιδεία, με τη βεβαιότητα ότι ‘’οι έσχατοι έσονται πρώτοι’’.

ΠΗΓΗ: 26.06.2020, https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/326045_hairetismata-stin-aristeia

* Ο Γιάννης Σπυράλατος είναι εκπαιδευτικός, θεολόγος.

Θεολογία και Παράδοση: το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας

Θεολογία και Παράδοση: το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας

Του Αρχιμ. π. Θεοδόσιου Μαρτζούχου*

“Ιδέες επαναλαμβανόμενες, ή Ζωή παλλόμενη;

Θεία Ευχαριστία

Μικρόβια

Και Ναοί… αντιμικροβιακά καταφύγια

____________________________

Γι’ αυτό σου λέω

Μην κοιμάσαι είναι επικίνδυνο.

Μην ξυπνάς, θα μετανοιώσεις.”

Τ. Λειβαδίτης

Κάθε Κυριακή οι χριστιανοί μαζεύονται εδώ και δυο χιλιάδες χρόνια και επιτελούν ανάμνηση του θανάτου και της Αναστάσεως του Χριστού με τρόπο που τους έδειξε και τους είπε Εκείνος.

Πήρε το βράδυ του Μυστικού (όχι με την έννοια του κρυφού, αλλά του ασύλληπτου στο νου του ανθρώπου) Δείπνου στα χέρια Του ψωμί και κρασί (συστατικές τροφές της ανθρώπινης ζωής) τα «ανέφερε» στο Θεό και Πατέρα Του τα ευλόγησε και μας είπε ότι αυτά είναι το Σώμα Του και το Αίμα Του. Οι χριστιανοί επειδή Τον αγαπούν και Τον εμπιστεύονται αποδέχονται την διαβεβαίωση Του γι’ αυτό. Ότι δηλαδή είναι Σώμα και Αίμα Του, παρά τα φαινόμενα! Για τα μάτια του σώματος συνεχίζουν να είναι ψωμί και κρασί, στα μάτια όμως της πίστεως είναι Σώμα και Αίμα Του. Άλλωστε και όταν Εκείνος ήταν στη γη ανάμεσά μας, δεν ήταν αντιληπτή στα μάτια μας η θεότητα. Διαρκώς την ανθρώπινη υπόσταση βλέπαμε. Ακόμα περισσότερο όπως λέει και η μεσαιωνική προσευχή «Adoro te devote Latens Deitas…»: «Πάνω στο Σταυρό ήταν κρυμμένη μόνο η θεότητα, εδώ είναι κρυμμένη και η ανθρώπινη ιδιότητα.

Και στις δύο ωστόσο, πιστεύοντας και ομολογούντας τες, ζητώ εκείνο που ζήτησε ο μετανοημένος ληστής: Χωρίς πληγές σαν το Θωμά, να εξετάζω· «Ο Θεός μου» και εγώ να σε ομολογώ. Σ΄ εσένα να έχω την ελπίδα μου· Εσένα ν’ αγαπώ».

Και πλάι απ’ το νερό που στάζει συλλαβίζοντας … το μέλλον μας έχει πολλή ξηρασία

Και πλάι απ’ το νερό που στάζει συλλαβίζοντας … το μέλλον μας έχει πολλή ξηρασία

Του Παναγιώτη Σωτηρόπουλου*

Επιτρέψτε μου, ποιητική αδεία, την αυθαίρετη σύνθεση των στίχων του τίτλου. Μπορεί ο λόγος τους να φαντάζει αδύναμος ως ανάχωμα στην επέλαση που μεθοδικά προετοιμάζουν οι οιηματίες της εξουσίας, αλλά διατηρεί την εσωτερική δύναμη που επίμονα χαράζει το βράχο κι ανοίγει μυστικές διαδρομές. Μοιάζει με την Ομηρική μισγάγκεια, το αντάμωμα από ρυάκια που σμίγουν για να γίνουν ορμητικός ποταμός. Κρύβει το θαύμα της ζωής που δυναμικά ανανεώνεται ως ευλογία εξ ουρανού με τις πρώτες σταγόνες της βροχής. Την άφατη στιγμή που ο διψασμένος νομάδας φέρνει με την παλάμη του νερό στα χείλη για να νοτισθούν. Όταν νιώθει τη λυτρωτική επίδραση μέσα του πως μαζί με τη δίψα φεύγουν κι όσα ανομήματα κουβαλούσε: ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ. Αμφίδρομη στην ανάγνωση της η καρκινική γραφή, δίσημη κι η ερμηνεία της, ένα παράδοξο: «Του σκοτωμένου το παγούρι έχει νερὸ και φως ακόμα». Τα ορμητικά νερά του Αχέροντα έπρεπε να διασχίσει ο ψυχοπομπός Ερμής, για να παραδώσει τις ψυχές στον Άδη. Πόσοι νοιάζονται άραγε σήμερα για τη την παράλειψη που συνοψίζει τα ουσιώδη του ανθρωπισμού; ‘’εδίψησα, και ουκ εποτίσατέ με’’.

Εκσυγχρονισμός και συντηρητισμός στο λύκειο

Εκσυγχρονισμός και συντηρητισμός στο λύκειο

Του Κώστα Θεριανού*

Ένα μέρος του τίτλου του παρόντος άρθρου είναι δανεισμένο από το βιβλίο του Αμερικανού παιδαγωγού Mάικλ Aπλ. Ο Aπλ στο βιβλίο του «Εκσυγχρονισμός και συντηρητισμός στην εκπαίδευση» (μτφρ.: Μαρία Δεληγιάννη, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2001) ανέλυε συστηματικά τη μεταρρύθμιση στο περιεχόμενο της εκπαίδευσης. Αυτή ήταν η στροφή προς ένα αμάλγαμα τεχνικών και φαινομενικά ουδέτερων γνώσεων (έμφαση στις νέες τεχνολογίες) σε συνδυασμό με τη στροφή στη «γεγονοτολογική» παραδοσιακή εκδοχή της Ιστορίας και την περιθωριοποίηση των κοινωνικών και πολιτικών επιστημών από το σχολικό πρόγραμμα.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΨΕΜΑ…

ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΨΕΜΑ...

ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ  ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2020…

Της Μαρίας Φούκα*

Δεν θα πω αν μου άρεσαν ή όχι… Είναι θέματα εξετάσεων και έτσι θα τα αντιμετωπίσω… Κατά πόσο δηλαδή πληρούν τις προϋποθέσεις ως τέτοια, απευθύνονται στην πλειοψηφία των μαθητών της Γ΄ Λυκείου, ετών 18, και κατά πόσο ανταποκρίνονται στις ανάγκες, στις αναζητήσεις και στην ψυχολογία τους…

Τα κείμενα που δόθηκαν, τα δυο πεζά και το ένα ποιητικό, υπέροχα!! Οι ερωτήσεις των θεμάτων  Α και Β   μια χαρά…

Το Γ και το Δ  θέμα όμως  (45 μόρια παρακαλώ) θεωρώ ότι, έτσι όπως είναι διατυπωμένα, υποδεικνύουν και δέχονται ως σωστή απάντηση μόνο μια, πράγμα εντελώς απαράδεκτο και αντιδημοκρατικό…

Αντιγράφω το Γ΄ ΘΕΜΑ...

Για τον εκκλησιαστικό γάμο: Μήπως είναι ευκαιρία ν’ αναθεωρήσουμε πολλά;

Για τον εκκλησιαστικό γάμο: Μήπως είναι ευκαιρία ν’ αναθεωρήσουμε πολλά;

Της Καλομοίρας Κουμπή*

Ο κορωνοϊός είναι γεγονός πως αναστάτωσε τη ζωή μας και ανέτρεψε την καθημερινότητά μας. Οι αναταράξεις αυτές δεν περιορίστηκαν στην προσωπική-επαγγελματική και κοινωνική πλευρά της ζωής μας, αλλά επηρέασαν και την εκκλησιαστική ζωή μας, αφού για μεγάλο διάστημα δεν ήταν δυνατή η συμμετοχή μας στις Εκκλησιαστικές συνάξεις. Η επιστροφή στην κανονικότητα, όπως διαπιστώνουμε δεν είναι πλήρης επιστροφή. Κάποιες αλλαγές στη ζωή μας, ήλθαν για να μείνουν για περισσότερο ή και για πάντα. Μήπως, όλο αυτό είναι και μια ευκαιρία για αναθεωρήσεις πραγμάτων, συνηθειών και τακτικής, προς το ουσιαστικότερο;

Παραδοσιακό ψωμί Κέρτεζης με προζύμι στην πόλη

Παραδοσιακό ψωμί Κέρτεζης με προζύμι στην πόλη

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Η περίοδος του δίμηνου εγκλεισμού λόγω κορονοϊού και πολιτικής της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, μου έδωσε την ευκαιρία να δοκιμάσω την διαδικασία ζυμώματος ψωμιού με το παραδοσιακό προζύμι. Αυτό έγινε βεβαίως σε μικρή ποσότητα. Η μοναδική διαφορά ήταν η χρήση ηλεκτρικής κουζίνας αντί παραδοσιακού οικογενειακού ξυλόφουρνου.

Η πλήρης και αναλυτική περιγραφή της οικιακής παρασκευής του παραδοσιακού χωριάτικου ψωμιού έχει γραφτεί στο υπό έκδοση νέο βιβλίο μας (Β΄ τόμος) με τίτλο: «Η οικονομία στα βουνά και η Κέρτεζη», που προγραμματίζεται να εκδοθεί από τις εκδόσεις Αρμός τον επόμενο χρόνο. Εδώ θα παρουσιάσουμε με συντομία και με σχετικές διαδικασίες την Παρασκευή για ένα σύγχρονο σπίτι με 1,7 κιλά αλεύρι.

Ι) Υλικά

προζύμι 100 γραμμαρίων, αλεύρι ολικής άλεσης 1 κιλό, αλεύρι κίτρινο 700 γραμμάρια, μία κουταλιά της σούπας ξύδι, μία με δύο πρέζες ψιλό αλάτι, μία πρέζα (μαύρη) ζάχαρη, λάδι για άλειμμα των ταψιών, χλιαρό νερό όσο πάρει.

ΙΙ) Ανάχρεια (εργαλεία)