Τα μέτωπα του πολέμου:

Η σημερινή εξέλιξη της κρίσης, τα υπόλοιπα στάδια της, η επιχειρούμενη μεταφορά «πόρων» στα δημόσια ταμεία, οι συνέπειες των ΔΝΤ-ΕΕ μέτρων, καθώς επίσης τα πλεονεκτήματα μίας ελεύθερης Ελλάδας

Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, το δεύτερο στάδιο της «χρηματοπιστωτικής κρίσης» κορυφώθηκε πιθανότατα το 2008 – ενώ ακόμη δεν γνωρίζουμε την πλήρη έκταση του. Η «υποψία» μας αυτή οφείλεται στο ότι, η «διαδικασία» της παροχής πιστώσεων, με ενυπόθηκα δάνεια χαμηλής εξασφάλισης, συνεχίζεται ακόμη και σήμερα στις Η.Π.Α. – με διάφορα «τεχνάσματα», καθώς επίσης με τη συμμετοχή των κρατικών κυρίως τραπεζικών ιδρυμάτων (Freddy Mac και Fannie Mae). Φυσικά, στο τέλος θα κληθούν ξανά οι αμερικανοί πολίτες να αναλάβουν τις συνέπειες των «χειρισμών» της κυβέρνησης τους – κρίνοντας από τα τεράστια ελλείμματα (άνω του 1,5 τρις $), το «τύπωμα» χρημάτων, καθώς επίσης από το συνεχώς αυξανόμενο δημόσιο χρέος της υπερδύναμης.   

Περαιτέρω, τα διάφορα πιστωτικά ιδρύματα της «δύσης» (τράπεζες κλπ), αφού βρέθηκαν σε πραγματικά άθλια κατάσταση, διασώθηκαν τελικά από τα κράτη – με τη «βοήθεια» των χρημάτων (φορολογικών, πληθωριστικών) των Πολιτών τους, οι οποίοι δυστυχώς αποδέχθηκαν αδιαμαρτύρητα την «καταδίκη» τους (Αμερικανοί, Γερμανοί, Ιρλανδοί κα). Ουσιαστικά λοιπόν, «μεταφέρθηκαν» οικονομικοί πόροι από τους ιδιώτες στις τράπεζες, αυξάνοντας προφανώς το συνολικό ιδιωτικό χρέος. Στη συνέχεια, το τραπεζικό σύστημα αυτονομήθηκε, κατευθύνοντας τα ποσά της «διάσωσης» του όχι στην πραγματική Οικονομία (επενδύσεις, θέσεις εργασίας κλπ), αλλά στις κερδοσκοπικές χρηματοπιστωτικές αγορές – απειλώντας ταυτόχρονα τους «πάλαι ποτέ» σωτήρες του. 

Ευρισκόμενοι τώρα στο τρίτο στάδιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης (άρθρο μας: ΠΡΩΣΟΙ, ΓΑΛΑΤΕΣ & ΣΑΞΟΝΕΣ: Τα έξι διαφορετικά στάδια της κρίσης, οι ευρωπαϊκές ανισορροπίες, η περιορισμένη διάρκεια των νομισματικών ενώσεων, η «συνεταιριστική» νοοτροπία της Ένωσης, οι φυλετικές διαμάχες και ο Ελληνικός παράγοντας  21/3/2010), διαπιστώνουμε την ύπαρξη πολλαπλών «πολεμικών μετώπων» – προερχομένων κυρίως από τη «διάσωση» των τραπεζών η οποία, όπως αναλύσαμε, προκάλεσε μία τεράστια ανισορροπία στο «δυτικό σύστημα»:

(α)  Στο πρώτο μέτωπο «εμφανίζεται» το πανίσχυρο χρηματοπιστωτικό σύστημα από τη μία πλευρά, με τα εθνικά κράτη τοποθετημένα απέναντι του – εν πρώτος τα μικρότερα, ενώ τα μεγαλύτερα (ενδεχομένως με πρώτη τη Μ. Βρετανία, μετά τις εκλογές) θα ακολουθήσουν στο τέλος (άρθρο μας: ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΒΟΜΒΑ ΜΕΓΑΤΟΝΩΝ: Η επίθεση των κερδοσκόπων στο «σύστημα», η τεράστια απειλή που «ελλοχεύει» για τον πλανήτη, καθώς επίσης η πιθανότητα να εξέλθει η χώρα μας από τη μεγαλύτερη κρίση της Ιστορίας της, χωρίς να υποχρεωθεί σε συμβιβασμό  28/4/2010).

Οι υπερμεγέθεις τράπεζες των ισχυρότερων κρατών της «δύσης», όπως η Goldman Sachs και η Deutsche Bank, αυτονομημένες από τις χώρες τους, στοιχηματίζουν τεράστια ποσά (όπως στα CDS, ενώ δεν εγκαταλείπουν εύκολα τη μάχη) εις βάρος των ασθενέστερων Οικονομιών – έχοντας πλέον τη βεβαιότητα πως, είτε θα κερδίσουν τα πολλαπλάσια, είτε θα διασωθούν από τις εθνικές κυβερνήσεις τους. Όμως, οι πρώτες απώλειες είναι ήδη γεγονός, μετά την άρνηση ουσιαστικά της ΕΚΤ να υποκύψει στις αξιολογήσεις των «τριών αδελφών» – τουλάχιστον όσον αφορά τα Ελληνικά ομόλογα.        

(β)  Το δεύτερο αφορά τις Η.Π.Α. οι οποίες, πιστές στο αξίωμα του Clausewitz (η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση), τοποθετήθηκαν «πολεμικά» απέναντι στην Ευρωζώνη, προωθώντας τα πιόνια τους ανάλογα, στην παγκόσμια σκακιέρα (άρθρο μας: ΣΚΑΚΙ ΜΕ ΤΟ ΔΙΑΒΟΛΟ: Τα όπλα «αιχμής» της αμερικανικής υπερδύναμης, η «επέλαση» στην Ευρώπη, το «ημερολόγιο» της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, τα «παιχνίδια εξουσίας», το «εξιλαστήριο θύμα», ο ύπατος αρμοστής και τα συμπεράσματα  21/4/2010). Τα συναλλαγματικά οφέλη κυριαρχούν εν πρώτοις, με το δολάριο να κερδίζει άνετα τη μάχη – με «έπαθλο» τη «μονοπωλιακή» διατήρηση του, στο «βάθρο» του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος.

(γ)  Το τρίτο έχει σχέση με την ίδια την Ευρωζώνη και τις χώρες της (κατ' επέκταση με ολόκληρη την ΕΕ), οι οποίες αγωνίζονται να αποφύγουν την ηγεμονία της Γερμανίας – την οποία δυστυχώς μόλις αντιλήφθηκαν (άρθρο μας: ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ: Η ραγδαία εξελισσόμενη «δημοσιονομική κρίση», σηματοδοτεί το ξεκίνημα ενός επικίνδυνου «εμφυλίου πολέμου» ο οποίος, με αφετηρία την Ευρωζώνη, απειλεί να επεκταθεί σε όλες τις ανεπτυγμένες «δυτικές» οικονομίες  19/1/2010). Η ενδεχόμενη «απόσυρση» της Γερμανίας από το Ευρώ διαγράφεται ήδη «αχνά» στον ορίζοντα, αφού έχει πλέον ολοκληρωθεί η λεηλασία των «εταίρων» της – ενώ η «παραγωγική μηχανή» της είναι μάλλον απαραίτητη σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς τα «εμπόδια» του κοινού νομίσματος.       

(δ)  Το τέταρτο επικεντρώνεται στους Πολίτες, στο εξωτερικό των χωρών τους. Για παράδειγμα, οι «καταληστευμένοι» από την κυβέρνηση τους Γερμανοί Πολίτες, οι οποίοι πλήρωσαν από τους δικούς τους πόρους τα σφάλματα των τραπεζών τους στις Η.Π.Α., ενώ υπέμεναν μειώσεις μισθών τα τελευταία 10 χρόνια, τοποθετούνται εναντίον των Ελλήνων Πολιτών – στα πλαίσια της «πλύσης εγκεφάλου» που τους ασκείται σκόπιμα, από ορισμένα «στρατευμένα» ΜΜΕ της χώρας τους.

Με τον «έξυπνο» αυτό τρόπο, η κυβέρνηση τους κατορθώνει σχετικά εύκολα να τους αποπροσανατολίσει – ισχυριζόμενη ότι, η σημερινή μείωση του βιοτικού επιπέδου τους, οφείλεται στα μελλοντικά δάνεια που ενδεχομένως θα δοθούν στην Ελλάδα – όχι στις ηγεμονικές βλέψεις του «πρωσικού κράτους» τους, όπως αποδεικνύεται από τα γεγονότα.

Έτσι, «ξεχνούν» πως οι πραγματικοί μισθοί τους μειώθηκαν πάνω από 15% μετά την είσοδο της χώρας τους στην Ευρωζώνη (ένα απείρως μεγαλύτερο ποσόν, από το μέρος του δανείου που τους αναλογεί για την Ελλάδα), καθώς επίσης ότι οι ίδιοι έχουν κληθεί να πληρώσουν τις επισφάλειες εκατοντάδων εκατομμυρίων € των τοπικών τραπεζών τους – οι οποίες ανήκουν στο γερμανικό δημόσιο και διευθύνονται από, ανεπαρκείς προφανώς, «δημόσιους λειτουργούς».

(ε)  Το πέμπτο «μέτωπο» ορίζεται από τους «γηγενείς» Πολίτες στο εσωτερικό των χωρών τους (επίσης από τους αυτόχθονες και τους αλλοδαπούς, με έμμεσα επακόλουθα το ρατσισμό ή την ξενοφοβία), οι οποίοι τοποθετούνται έντεχνα, από τις εκάστοτε κυβερνήσεις τους, σε αντιμαχόμενες «παρατάξεις». Για παράδειγμα, στην Ελλάδα διαπιστώνουμε ότι, ο τεράστιος δανεισμός του κράτους δημιουργεί, μέσα από την κρίση, δύο «σύγχρονες» τάξεις, με νέες «ταξικές» διαφορές – γεγονός  που «συμβαδίζει» ουσιαστικά με το γνωστό μας «διαίρει και βασίλευε».

Οι τάξεις αυτές είναι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας, με περίπου 1.000.000 μόνιμους «μισθοφόρους», «αιρετούς άρχοντες» και έμμισθα κομματικά στελέχη (αυτό που στην ουσία ονομάζουμε «Κράτος»), καθώς επίσης ο ιδιωτικός τομέας, με περίπου 4.000.000 εργαζομένους πολίτες, ελεύθερους επαγγελματίες και μικροεπιχειρηματίες. Προς στιγμήν δε φαίνεται να έχει κερδίσει μία μάχη ο ιδιωτικός τομέας, αφού τα άμεσα μέτρα «εξυγίανσης» της Ελληνικής Οικονομίας περιόρισαν τις αμοιβές των δημοσίων υπαλλήλων – ενδεχομένως με στόχο να ικανοποιηθεί η μεγαλύτερη ομάδα, ο ιδιωτικός τομέας, ξεχνώντας και αυτός με τη σειρά του ότι, τόσο οι έμμεσοι φόροι, όσο και η ύφεση, θα απαιτήσουν επαυξημένα τη δική του επίσης «συνδρομή», στην «αιμοδοσία» του κρατικού χρέους. 

(στ)  Το τελευταίο μέτωπο τοποθετείται μεταξύ των κρατών και των πολιτών τους, όπου τα κράτη προσπαθούν να μετακυλήσουν τις ευθύνες τους (διαφθορά, διαπλοκή, κακοδιαχείριση, υπερβολικές δαπάνες κλπ) στους Πολίτες, ενώ αυτοί με τη σειρά τους, τα όποια δικά τους σφάλματα (μειωμένη φορολογική συνείδηση, αδιαφορία για τα κοινά κα), στις κυβερνήσεις τους (άρθρο μας: ΠΟΛΙΤΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ: Οι καινούργιοι εχθροί των κρατών, οι αντιδραστικές κοινωνίες που αναπτύσσονται ραγδαία, καθώς επίσης οι πολιτικές ηγεσίες, πιθανόν «παραγνωρίζουν» τη σημασία των συνεχώς υψηλότερων χρεών, τα οποία απειλούν «ευθέως ανάλογα» την εμπιστοσύνη των πολιτών στις χώρες τους  6/1/2010). Έτσι, δημιουργείται ένα εκρηκτικό μίγμα στις μεταξύ τους «σχέσεις», το οποίο εμποδίζει «εκατέρωθεν» κάθε προσπάθεια «εξυγίανσης».        

ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΣΤΑΔΙΑ

Το ότι ευρισκόμαστε ακόμη στο τρίτο στάδιο, δεν σημαίνει ότι όλα τα υπόλοιπα δεν εξελίσσονται «υπόγεια» – ανεξάρτητα δηλαδή από το εάν έχουν εμφανισθεί στην επιφάνεια ή όχι. Έτσι λοιπόν, οι πολλαπλές «κοινωνικές εξεγέρσεις» (4^ο στάδιο) «κυοφορούνται», οι πολιτικές ανακατατάξεις (5^ο στάδιο) επίσης, ενώ οι γεωπολιτικές εξελίξεις (6^ο στάδιο) είναι μάλλον ορατές – ιδιαίτερα μετά την «επιβολή» του ΔΝΤ στην Ελλάδα (ουσιαστικά μία «πολεμική» βάση των Η.Π.Α., εντός της Ευρωζώνης), καθώς επίσης μετά τις «πιέσεις» που εξασκήθηκαν  από τις Η.Π.Α. προς τη Γερμανία, για να αποδεχθεί την οικονομική «ενίσχυση» της χώρας μας.

Συνεχίζοντας, η Δημοκρατία ευρίσκεται σε άμυνα, ενώ παρατηρείται μία άνευ προηγουμένου «επέλαση» του Ολοκληρωτισμού – αφού η συγκεκριμένη μορφή πολιτεύματος μπορεί να επιλύσει πολύ πιο εύκολα τα προβλήματα της ανεργίας, καθώς επίσης της αναδιανομής εισοδημάτων (άρθρο μας: PAX GERMANICA: Η φτώχεια μίας Δημοκρατίας είναι πολύ καλύτερη από την υλική ευημερία η οποία, καθώς ισχυρίζονται, συνυπάρχει με τον Ολοκληρωτισμό, όπως ακριβώς η ελευθερία είναι καλύτερη από τη δουλεία (Δημόκριτος)  6/3/2010).  

Βέβαια, το ΔΝΤ (Παγκόσμια Τράπεζα) είναι αφενός μεν όργανο της εξωτερικής πολιτικής των Η.Π.Α., αφετέρου του αδρανούς κεφαλαίου, το οποίο στεγάζεται στη Wall Street. Ως εκ τούτου, η επιλογή της Γερμανίας να καταφύγει στις «δεξιότητες» του, με στόχο την επίλυση του Ελληνικού προβλήματος, είναι μάλλον ατυχής – γεγονός που αποδεικνύει το τεράστιο έλλειμμα ηγεσίας της μεγάλης αυτής χώρας, αλλά και των υπολοίπων κρατών της Ευρωζώνης, τα οποία το αποδέχθηκαν. Εξ αυτού, είναι εμφανές το τεράστιο πρόβλημα της Ε.Ε., η οποία είναι αδύνατον να συνεχίσει μία αυτόνομη πορεία, μη διαθέτοντας ικανή ηγεσία.

Πόσο μάλλον αφού, σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, πρόθεση του ΔΝΤ (πηγή: Spiegel) είναι να παραμείνει τουλάχιστον δέκα χρόνια στην Ελλάδα, έτσι ώστε να «επιλύσει» ριζικά τα διαρθρωτικά της προβλήματα – ενταφιάζοντας προφανώς τη Δημοκρατία, καταπνίγοντας την Ελευθερία και υποτάσσοντας τους Πολίτες (άρθρο μας: ΤΟ ΡΕΚΒΙΕΜ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ: Ο καταμερισμός των ευθυνών της συνθηκολόγησης στους Έλληνες Πολίτες, στους διαμορφωτές της κοινής γνώμης, στις κυβερνήσεις, στους κερδοσκόπους και στην ΕΕ  25/4/2010). Κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, η Ελληνική κυβέρνηση συνετέλεσε τα μέγιστα στην συγκεκριμένη «επιλογή», αφού αυτή πρότεινε αρχικά τη «λύση ΔΝΤ» στην Ευρώπη, η οποία απλά την αποδέχθηκε – ενώ έκανε τα πάντα για να την προκαλέσει (εκλογές, διόγκωση του ελλείμματος, καθυστέρηση των μέτρων κλπ).

Φυσικά το ΔΝΤ, εκτός από «όργανο», είναι και μία επιχείρηση, η οποία αποβλέπει σε κέρδη. Όπως δε έχουμε αναφέρει στο παρελθόν, ευρισκόμενο από το 2007 και μετά χωρίς πελάτες, ήταν υποχρεωμένο να αναζητήσει καινούργιους. Ανεξάρτητα λοιπόν από το πόσο συμμετείχε στις αιτίες που προκάλεσαν τη χρηματοπιστωτική κρίση, η πληθώρα νέων πελατών που του προμήθευσε (Ανατολική Ευρώπη, Ελλάδα κλπ), ήταν ότι καλύτερο θα μπορούσε να του συμβεί, μετά τη δύσκολη περίοδο, η οποία ακολούθησε την «καταστροφική» διαχείριση των κρίσεων του ΄90 εκ μέρους του (Ασία, Αργεντινή, Ρωσία, Βραζιλία κλπ) – «διαχείριση» η οποία του κόστισε τη απώλεια του συνόλου σχεδόν των πελατών του. 

Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΠΟΡΩΝ

Από την παραπάνω μικρή ανάλυση συμπεράναμε, μεταξύ άλλων ότι, ουσιαστικά «μεταφέρθηκαν» οικονομικοί πόροι από τους ιδιώτες στις τράπεζες, αυξάνοντας προφανώς το συνολικό ιδιωτικό χρέος.

Όσον αφορά την Ελλάδα τώρα, επειδή η «αρρώστια» εμφανίσθηκε κατ' αρχήν στο δημόσιο τομέα της, επιλέχθηκε η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων από τους ιδιώτες, στα ταμεία του κράτους. Επειδή όμως οι Έλληνες Πολίτες μάλλον δεν «συναίνεσαν» (μειωμένα φορολογικά έσοδα), ενώ τόσο η κυβέρνηση τους, όσο και η υπόλοιπη Ευρώπη (κυρίως η Γερμανία) ήταν πεπεισμένοι ότι δεν επρόκειτο να αποδεχθούν την «αιμοδοσία», όπως οι «συμπολίτες» τους σε άλλες δυτικές οικονομίες (Η.Π.Α. κλπ), θεωρήθηκε απαραίτητος ο εξαναγκασμός τους – με τη βοήθεια του ΔΝΤ.

Άλλωστε, ήταν γνωστές οι υψηλές «φοροδοτικές» ικανότητες των Ελλήνων Πολιτών, όπως πολύ εύκολα συμπεραίνεται από τον Πίνακα Ι που ακολουθεί (ας σημειωθεί εδώ ότι, το αυξημένο ιδιωτικό χρέος υποδουλώνει τους Πολίτες στο κράτος τους, αφού τους καθιστά απόλυτα εξαρτημένους από τις «υπηρεσίες» του):

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Συνολικό χρέος, δημόσιο και ιδιωτικό

Πηγή: Συνδυασμός στοιχείων από Κομισιόν, McKinsey Global Institute και μελέτη της Deutsche Bank, σύμφωνα με την οποία το ιδιωτικό χρέος της Ελλάδας είναι 123% του ΑΕΠ, ενώ της Πορτογαλίας 239%

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

*    Δημόσιο και ιδιωτικό, εσωτερικό και εξωτερικό

**   Πρόβλεψη 2010

Όπως φαίνεται καθαρά από τον Πίνακα Ι, το συνολικό ιδιωτικό χρέος των Ελλήνων Πολιτών (νοικοκυριά) είναι πολύ χαμηλότερο, από το αντίστοιχο των υπολοίπων επιλεγμένων κρατών. Μία από τις αιτίες είναι η περιορισμένη «μεταφορά πόρων» εκ μέρους τους στο δημόσιο – πιθανότατα σαν αποτέλεσμα των κατά πολύ χαμηλότερων «υπηρεσιών» που τους προσφέρονται, σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη. Εκτός αυτού, οι Έλληνες αναρωτιούνται (εννοούμε αυτούς που διαθέτουν πράγματι φορολογική συνείδηση), εάν τα χρήματα τους διαχειρίζονται σωστά από το δημόσιο – ότι δεν «αναλώνονται» δηλαδή στη διαφθορά, στο χρηματισμό, στις υπερβολικές δαπάνες ή στην «κάλυψη» των «εισπρακτικών» κενών που προέρχονται από τη φοροαποφυγή των πολυεθνικών (οι οποίες έχουν «αλώσει» τη χώρα τα τελευταία έτη, επιδεινώνοντας το πρόβλημα των δημοσίων εσόδων).        

Στα πλαίσια λοιπόν της ενεργοποίησης του ΔΝΤ, αποφασίσθηκε η καταναγκαστική «μετάγγιση», μέσω της αύξησης των εμμέσων φόρων, σε συνδυασμό με τη μείωση των αμοιβών (συντάξεων κλπ) – ανεξάρτητα από την τεράστια ύφεση (Stagflation), την οποία θα προκαλέσει η «θανατηφόρα» αυτή μέθοδος.

Στην προκειμένη περίπτωση οι Έλληνες, αντιμετωπίζοντας μελλοντικά έναν πληθωρισμό της τάξης του 5% (λόγω της επίδρασης των εμμέσων φόρων – τα τρομακτικά αποτελέσματα του «στασιμοπληθωρισμού», στα επιτόκια και αλλού, θα ακολουθήσουν πολύ σύντομα), με μειωμένες ή «παγωμένες» αμοιβές, θα αναγκασθούν να ρευστοποιήσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία (να δανεισθούν κλπ), έτσι ώστε να αποφύγουν μία δραματική, απότομη πτώση του βιοτικού τους επιπέδου.

Επομένως, θα μεταφερθούν έμμεσα τα δικά τους περιουσιακά στοιχεία στο δημόσιο, για την εξόφληση των χρεών του – ανεξάρτητα από το εάν έχουν οι ίδιοι την ευθύνη ή όχι, όπως ακριβώς συνέβη και με τους πολίτες των υπολοίπων χωρών. Δυστυχώς, την ίδια «πορεία» θα ακολουθήσουν και τα περιουσιακά στοιχεία του Ελληνικού Δημοσίου τα οποία, συμπεριλαμβανομένης της ακίνητης περιουσίας του, υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τα 350 δις € – από τα οποία όμως ένα μικρό μόνο μέρος θα συμβάλλει στην πληρωμή του χρέους (άρθρο μας: Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΒΡΑΖΙΛΙΑΣ: Οι αιτίες που οδήγησαν τη χώρα στην «παρακμή», η είσοδος του ΔΝΤ, η εφαρμογή του «διαρθρωτικού» προγράμματος του συνδίκου, τα αποτελέσματα του, καθώς επίσης τα διδάγματα για την Ευρώπη και την Ελλάδα  9/4/2010).      

Ολοκληρώνοντας, επειδή αναφέρεται ευρύτατα η «οικονομική ενίσχυση» της χώρας μας από την ΕΕ και το ΔΝΤ, σαν κάποιο «δώρο» που μας προσφέρθηκε, παραθέτουμε εν πρώτοις τον Πίνακα ΙΙ.        

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: Λήξη Ομολόγων, με ημερομηνία καταγραφής 29.04.2010*, σε δις €

Πηγή: Bloomberg

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Σύμφωνα με τον Πίνακα ΙΙ, η χώρα μας θα χρειασθεί, απλά για την εξυπηρέτηση του υφιστάμενου δανεισμού της έως το 2013, το ποσόν των 103,7 δις €. Στο ποσόν αυτό, θα προστεθούν οι τόκοι και τα μέχρι τότε ελλείμματα των προϋπολογισμών της, τα οποία υπολογίζουμε αισιόδοξα (με ετήσιο μέσον όρο το 6% επί ΑΕΠ 240 δις € για τέσσερα έτη), στα 14,4 δις € Χ 4 = 57,6 δις €. Συνολικά λοιπόν θα απαιτηθούν, στην καλύτερη των περιπτώσεων, 161,3 δις € δάνεια, από τα οποία έχουν εξασφαλισθεί τα 110 δις € (με βάση την ανακοίνωση του Euro group).

Προφανώς, τα 110 δις € δόθηκαν επειδή αποφασίσθηκε η «απομάκρυνση» της Ελλάδας από το διεθνές πιστωτικό σύστημα, λόγω των τεράστιων κινδύνων που προβλεπόταν για ολόκληρο τον πλανήτη – μεταξύ άλλων, σαν αποτέλεσμα των επιθέσεων των κερδοσκόπων εναντίον της, τις οποίες ουσιαστικά προκάλεσε η ανεύθυνη (αν όχι σκόπιμη) στάση της Γερμανίας, αλλά και η έμμονη ιδέα της κυβέρνησης μας να αναζητάει παντού δανεικά, αντί να ασχοληθεί με τη λήψη ουσιαστικών «μέτρων» στο εσωτερικό της (άρθρο μας: ΣΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΝΑ: Η Ελλάδα στο επίκεντρο της αμερικανό-ευρωπαϊκής διαμάχης, τα σφάλματα μας, οι «αλλότριες» ευθύνες και ο υπερπληθωρισμός ομολόγων, ο οποίος φαίνεται να εξελίσσεται σε μία καταστροφική πανδημία  23/1/2010).  

Δηλαδή, αντί να δανεισθεί αυτό το ποσόν η χώρα μας από τις διεθνείς αγορές, όπως συνέβαινε ανέκαθεν, θα το δανεισθεί από την ομάδα ΕΕ-ΔΝΤ. Εάν βέβαια αργότερα τα καταφέρει, τότε δεν θα χρησιμοποιήσει το δηλητηριώδες «πακέτο» που της προσφέρθηκε. Φυσικά, τα 110 δις € οφείλουν να επιστραφούν στους δανειστές με τόκους – ενώ δεν είναι καθόλου σίγουρη η «επάνοδος» της Ελλάδας στο διεθνές πιστωτικό σύστημα, από το οποίο θα χρειαστεί σύντομα τα υπόλοιπα 51,3 δις € (161,3 – 110,0).

Ακόμη λιγότερο σίγουρη είναι η επίλυση των προβλημάτων της, αφού κατέφυγε αναγκαστικά στη μείωση των ονομαστικών αμοιβών (σχεδόν ποτέ στην Ιστορία δεν έχει γίνει αποδεκτή από τους εργαζομένους) και στην αύξηση των φόρων, εν μέσω παγκόσμιας και εγχώριας ύφεσης – μη έχοντας τη δυνατότητα μίας «ανταγωνιστικής» υποτίμησης του νομίσματος της (άρθρο μας: Δημόσιο Χρέος: Μήπως θα πρέπει κάποτε να μας εξοφλήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση τις υποχρεώσεις της, επιτρέποντας μας να εξοφλήσουμε σωστά τις δικές μας;  23/4/2009).  

Πολύ περισσότερο, επειδή η μείωση των αμοιβών αφορά μόνο το δημόσιο τομέα, ο οποίος δεν ανταγωνίζεται τις υπόλοιπες χώρες – ενώ ο ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να ανταπεξέλθει με τεράστιες πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες πολύ πιθανόν θα «αποδεκατίσουν» έναν μεγάλο αριθμό μικρομεσαίων επιχειρήσεων της χώρας, αποβιομηχανοποιώντας την ολοσχερώς (άρθρο μας: Πληθωριστικός αποπληθωρισμός: Ένα ιδιαίτερα σκοτεινό και οξύμωρο υποθετικό σενάριο γα τις μικρές Οικονομίες  5/3/2009).  

Επομένως, η «αντιστροφή της τάσης» μέσω των «κλασσικών» ΔΝΤ-μεθόδων είναι εξαιρετικά αμφίβολη – με αποτέλεσμα τα «μέτρα» που λήφθηκαν να αποβούν στην κυριολεξία καταστροφικά, «εγκληματικά» ίσως για τη χώρα μας.

ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ  

Το βασικότερο πλεονέκτημα μας, είναι αναμφίβολα το μεγαλύτερο πρόβλημα μας: το διογκωμένο δημόσιο δηλαδή, το οποίο είναι η πηγή των περισσοτέρων «δεινών» μας. Ειδικότερα, από τον Πίνακα ΙΙΙ που ακολουθεί, φαίνεται καθαρά ότι, όλες οι χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου (αλλά και οι Η.Π.Α., η Μ. Βρετανία, η Ιαπωνία κα), έχουν αντίστοιχα προβλήματα με την Ελλάδα. Εν τούτοις, καμία από αυτές δεν έχει τόσο μεγάλα περιθώρια διορθωτικών κινήσεων, όσο η χώρα μας, ενώ από καμία χώρα δεν ζητήθηκε να αυτοκτονήσει – με την κυβέρνηση της να το αποδέχεται άνευ όρων.   

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ: Δημόσιο χρέος 2007 – Πρόβλεψη δημοσίων χρεών προς ΑΕΠ το 2010 στην Ευρωζώνη – Έλλειμμα 2009

Πηγή: ΕΕ – Κομισιόν – IQ

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Για παράδειγμα, η Πορτογαλία, αποβιομηχανοποιημένη πολύ περισσότερο από την Ελλάδα (ουσιαστικά, η βιομηχανία της περιορίζεται στα τσιμέντα, καθώς επίσης στην παραγωγή ξύλου και χαρτιού), έχει ελάχιστες δυνατότητες περιορισμού των δημοσίων δαπανών της, καθώς επίσης μηδαμινή δημόσια περιουσία. Εκτός αυτού, τα χρέη του ιδιωτικού τομέα της είναι ύψους 239% επί του ΑΕΠ της – ενώ τα αντίστοιχα των Ελλήνων είναι περί το 123% του ΑΕΠ. Όσον αφορά δε το κόστος εργασίας, αυξήθηκε 5% από την είσοδο της στην Ευρωζώνη – της Ελλάδας παρέμεινε σταθερό, ενώ της Γερμανίας μειώθηκε κατά 15%.   

Επομένως, η Ελλάδα μπορεί πολύ πιο εύκολα να διορθώσει τα λάθη της, χωρίς να υποχρεωθεί στον τεράστιο στασιμοπληθωρισμό (πληθωριστικός αποπληθωρισμός), με τον οποίο «απειλείται» από το ΔΝΤ – απλά περιορίζοντας τις δαπάνες (άρθρο μας: Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ: Η ανάγκη περιστολής των κρατικών δαπανών, η «συγκράτηση» των αμοιβών, η εξισορρόπηση του εμπορικού ισοζυγίου, η κερδοφορία των εθνικών επιχειρήσεων, ο περιορισμός των δημοσίων επενδύσεων και οι απαιτήσεις μας από την ΕΕ  30/1/2010). Εάν όμως «υποκύψει» στις «ΔΝΤ-μεθοδεύσεις», τότε οι δυνατότητες της μηδενίζονται – αφού το ΑΕΠ θα υποχωρήσει κάτω από τα 200 δις €, με το χρέος να εκτοξεύεται στα 400 δις € (200% του ΑΕΠ). Κατά την άποψη μας, μία λογική ηγεσία είναι αδύνατον να ακολουθήσει αυτό το δρόμο – εκτός εάν υπηρετεί άλλες σκοπιμότητες ή γνωρίζει πληροφορίες που εμάς μας διαφεύγουν.   

Στο ίδιο παράδειγμα, η Πορτογαλία, με εξαγωγές περίπου 50 δις $, είναι πολύ δύσκολο να τις αυξήσει – πόσο μάλλον με κύριο αποδέκτη των προϊόντων της την Ισπανία, η οποία πλήττεται σε τεράστιο βαθμό από την ανεργία (άνω του 20%). Η Ελλάδα όμως, με εξαγωγές περί τα 17 δις $ (τρείς φορές λιγότερες από την Πορτογαλία), είναι πολύ πιο εύκολο να τις αυξήσει – ειδικά επειδή έχει τη δυνατότητα να επεκταθεί στη Ρωσία, καθώς επίσης στις Αραβικές και λοιπές χώρες της «Ανατολής».  

Ένα επόμενο πλεονέκτημα της Ελλάδας είναι ο τραπεζικός τομέας της, ο οποίος έχει πληγεί ελάχιστα από την κρίση – σε σύγκριση τουλάχιστον με την Ιρλανδία, η οποία υποχρεώθηκε να αναλάβει χρέη 80 δις € των τραπεζών της, ή με την Ισπανία, η οποία ήδη «φοβάται» την κατάρρευση κάποιων τραπεζών της (λόγω της «υπερτιμολόγησης» των κατασκευαστικών δανείων κλπ). Επίσης οι εισηγμένες εταιρείες της οι οποίες, κάτω από ομαλές συνθήκες, θα αξιολογούνταν τουλάχιστον δύο φορές παραπάνω (ποσόν που υπερβαίνει τα 70 δις €, σε σχέση με τη σημερινή τους κεφαλαιοποίηση ).  

Τρίτο πλεονέκτημα είναι η οικοδομική δραστηριότητα και οι σχετικά ομαλές τιμές των ακινήτων στην Ελλάδα – σε σύγκριση με την αντίστοιχη κατάσταση της Ισπανίας, η οποία έχει υποχρεωθεί σε τεράστια ανεργία λόγω της, στηριγμένης στα ακίνητα, ανάπτυξης της οικονομίας της (άρθρο μας: Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ: Η μαζική επίθεση των κερδοσκόπων στην Ελλάδα, οι δέκα μεγαλύτεροι πιστωτές της, καθώς επίσης αναφορές στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία, στη Γερμανία και στη Γαλλία  4/3/2010).

Τέταρτο πλεονέκτημα είναι οι καταθέσεις των Πολιτών της, οι οποίες υπερβαίνουν τα 200 δις € – οπότε θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν εσωτερικά το δημόσιο χρέος, κατά το παράδειγμα της Ιαπωνίας (δημόσιο χρέος 200% του ΑΕΠ). Ειδικά όσον αφορά αυτό το σημείο, αδυνατούμε να καταλάβουμε την άρνηση της κυβέρνησης μας να εκδώσει Εθνικά Ομόλογα – κάτι που είχαμε προτείνει τόσο εμείς, όσο και πολλοί άλλοι, έγκαιρα στο παρελθόν (άρθρο μας: ΕΘΝΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ: Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, η «διττή» τους ωφέλεια και ο ευρύτερος προβληματισμός των τραπεζών, ο οποίος ενδεχομένως θα σημάνει το οριστικό τέλος της «συστημικής» παντοδυναμίας τους  30/10/2009). Ελπίζουμε κάποια στιγμή να εξηγήσει η κυβέρνηση μας τη στάση της, η οποία έχει «προβληματίσει» τους Έλληνες σε μεγάλο βαθμό.       

Πέμπτο πλεονέκτημα είναι η συνειδητοποίηση της Γερμανίας ότι, τυχόν χρεοκοπία χωρών της ΕΕ, θα έχει δυσμενή αποτελέσματα, όχι μόνο για το χρηματοπιστωτικό της σύστημα, αλλά και για τις επιχειρήσεις – μείωση των γερμανικών εξαγωγών και απώλεια πιστώσεων. Ήδη η χώρα κατακλύζεται από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της, οι οποίες αναζητούν εξασφάλιση των εξαγωγικών τους πιστώσεων από το κράτος τους (Πίνακας IV):

ΠΙΝΑΚΑΣ IV: Γερμανικές εξαγωγές 2009 και ασφάλειες στις 28.02.10

Πηγή: Σύνδεσμος Ασφαλιστών Γερμανίας (GDV)

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Σημείωση: Οι συνολικές εξαγωγές της Γερμανίας το 2009 ήταν 803,9 δις € – επομένως, οι εξαγωγές στις τέσσερις παραπάνω χώρες αποτελούν το 11,84% του συνόλου

Χωρίς να επεκταθούμε περισσότερο, φαίνεται καθαρά ότι η χώρα μας έχει αρκετά πλεονεκτήματα – εάν αποφάσιζε να λύσει μόνη της τα προβλήματα της, χωρίς τη βοήθεια «εξωθεσμικών» οργανισμών. Επομένως, η προσφυγή της στο ΔΝΤ είναι αναμφίβολα ένα τεράστιο λάθος, αν όχι μία εγκληματική ενέργεια (άρθρο μας: ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΨΕΥΔΩΝ ΕΛΠΙΔΩΝ: Οι σχεδιασμοί της Κομισιόν, η ανεξέλεγκτη αποβιομηχανοποίηση και ο ανατροφοδοτούμενος φαύλος κύκλος του χρέους, «προδιαγράφουν» την ολοκληρωτική απώλεια της ανεξαρτησίας μας  29/12/2009), η οποία θα έπρεπε να εμποδιστεί με κάθε τρόπο – ενδεχομένως ακόμη και με την κατάθεση ασφαλιστικών μέτρων εναντίον της προσφυγής στο ΔΝΤ από τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα τα οποία, όπως τουλάχιστον ανακοινώνουν, δεν συμφωνούν, στο σύνολο τους, με μία τέτοια ενέργεια της κυβέρνησης μας.    

Ολοκληρώνοντας, οι Έλληνες Πολίτες δεν έχουν εκλέξει το ΔΝΤ για να τους κυβερνήσει ενώ, εάν η σημερινή πολιτική ηγεσία αδυνατούσε να ανταπεξέλθει με τις απαιτήσεις μίας χρηστής, ορθολογικής και ανεξάρτητης διοίκησης ενός κράτους, τότε δεν είχε κανένα λόγο να θέσει υποψηφιότητα στις εκλογές. Η «άγνοια» των πραγματικών μεγεθών της Ελληνικής Οικονομίας που «ισχυρίζεται» (αν και αμφιβάλλουμε τεκμηριωμένα, αφού ήταν σε όλους γνωστές οι Εκθέσεις της ΤτΕ και του ΔΝΤ από τον Αύγουστο του 2009), δεν αποτελεί προφανώς καμία δικαιολογία, αφού είναι υποχρεωμένη να ανταπεξέλθει με τα πραγματικά δεδομένα – ενώ δεν επιτρέπεται καν να σκέφτεται μία νέα, πρόωρη προσφυγή στους εκλογείς, υπό τις σημερινές, αντίξοες συνθήκες (όπως δυστυχώς έπραξε η προηγούμενη κυβέρνηση μας, οδηγώντας την Ελλάδα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας)   

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 04. Μαΐου 2010, 

viliardos@kbanalysis.com 

* Ο κ. Β. Βιλάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου 

ΥΓ (05.05.2010): Δύσκολα θα μπορούσε να φαντασθεί κανείς ότι, το 4^ο στάδιο της κρίσης, οι κοινωνικές εξεγέρσεις, θα ερχόταν τόσο σύντομα – κρίνοντας από τους τρείς νεκρούς σήμερα στην Αθήνα. Η «χρεοκοπία» όμως ενός κράτους ή, καλύτερα, ενός «συστήματος», παρομοιάζεται με την έκρηξη ενός ηφαιστείου, τα επακόλουθα της οποίας είναι αδύνατον να προβλεφθούν. Δυστυχώς, το τεράστιο σημερινό «έλλειμμα» ηγετών παγκοσμίως, είναι κατά πολύ μεγαλύτερο του «προϋπολογιστικού». Ας ελπίσουμε ότι δεν θα ζήσουμε «καταστάσεις» ΔΝΤ – Αργεντινής στη χώρα μας:

Η ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗΣ: Ιστορικά στοιχεία, παραλληλισμοί, οι αιτίες της κρίσης, η μεγάλη ύφεση, η υπερχρέωση, η στάση πληρωμών, τα καταναγκαστικά μέτρα της κυβέρνησης και τα αποτελέσματα τους  3/1/2010  

Πολιτική και Οικονομία: Πως θα μπορούσε να γίνει η Ελλάδα η ωραιότερη, η πλουσιότερη και η πιο πολιτισμένη χώρα της Ευρώπης;  30/5/2009

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2100.aspx

Ελεεινοί θεατρινισμοί σε ευτελές μελόδραμα*

Του Γιάννη Στρούμπα

Η διπλωματική κινητικότητα των προηγούμενων ημερών αναφορικά με την οικονομική κρίση στην Ελλάδα και τις επιδράσεις της στην Ε.Ε. οδήγησε τελικά τις ευρωπαϊκές χώρες σε συμφωνία ως προς τον μηχανισμό οικονομικής στήριξης που θα ενεργοποιείται στο εξής τόσο σε σχέση με την περίπτωση της ίδιας της Ελλάδας όσο και κάθε χώρας-μέλους που θ' αντιμετωπίσει πιθανώς αντίστοιχο πρόβλημα.

* α΄ δημοσίευση: εφημ. «Αντιφωνητής», αρ. φύλλου 294, 1/5/2010.

«Με αφετηρία τη δική μας κρίση εμπλουτίστηκε το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Πρόκειται για μεγάλη επιτυχία της Ελλάδας, του ελληνικού λαού αλλά και όλης της Ευρώπης», τόνισε ο Έλληνας πρωθυπουργός κ. Γιώργος Παπανδρέου σχολιάζοντας τη συμφωνία (26/3/2010) και διαβλέποντας στο τέρμα του προβλήματος θετική εξέλιξη, επειδή οι χώρες της Ε.Ε. βρήκαν πεδίο συνεννόησης κι αλληλοϋποστήριξης, μα κι επειδή η Ελλάδα θα υποχρεωθεί να λειτουργεί διαφανέστερα κι ευρυθμότερα: «Έχουμε ήδη ιδρύσει την ανεξάρτητη στατιστική υπηρεσία και αυτό είναι ένα παρά πολύ θετικό σήμα στην Ευρώπη και διεθνώς. Η Ελλάδα γίνεται από τις πιο διαφανείς οικονομίες στην Ευρωζώνη», πρόσθεσε ο κ. Παπανδρέου (26/3/2010).

Η πραγματική προσδοκία της Ελλάδας από τη συμφωνία των ευρωπαϊκών χωρών ήταν να αποκλιμακωθεί η πίεση των «αγορών», ώστε να επιτευχθεί ο επιζητούμενος δανεισμός με «λογικά» επιτόκια. Η συγκεκριμένη ωστόσο «θετική εξέλιξη» που διέβλεπε ο πρωθυπουργός δεν ευοδώθηκε. Η ευφορία από την εξέλιξη των διαβουλεύσεων αποδείχτηκε βραχύβια. Η διατήρηση των επιτοκίων δανεισμού για την Ελλάδα σε υψηλά ποσοστά τον Απρίλιο επανέφερε την αμηχανία και τις σπασμωδικές κινήσεις στο κυβερνητικό επιτελείο. Η καταφυγή στον λεγόμενο «μηχανισμό στήριξης» ενεργοποιείται πλέον. Η χώρα τίθεται υπό την επιτήρηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και των αντίστοιχων ευρωπαϊκών οργάνων.

Οι εξελίξεις είναι δυσοίωνες. Ωστόσο, η μακροχρόνια παραμονή του ζητήματος στην επικαιρότητα πρόσφερε τουλάχιστον τη δυνατότητα της συνειδητοποίησης πως η προσέγγιση των οικονομικών ζητημάτων από τον πολιτικό και τον δημοσιογραφικό κόσμο της χώρας μας γίνεται σήμερα υπό ένα εντελώς νέο, παράδοξο πρίσμα, που όχι μόνο εισάγει και νέα ήθη στην πολιτικοοικονομική σκηνή αλλά ανατρέπει εντελώς μία πάγια θέαση των διακρατικών σχέσεων. Τα νέα κριτήρια προσέγγισης των εξελίξεων υπερβαίνουν τις προηγούμενες αναλύσεις κι επαναπροσδιορίζουν τη θεώρηση των διεθνών διεργασιών.

Οι αναλύσεις των διεθνών εξελίξεων είχαν μονίμως ως κεντρικό κριτήριο για την ερμηνεία τους τα συμφέροντα των εμπλεκόμενων χωρών. Η δράση των Η.Π.Α., για παράδειγμα, στη Μέση Ανατολή ερμηνευόταν με βάση τα εθνικά συμφέροντα της υπερδύναμης, την ανάγκη της να ελέγχει τους ενεργειακούς δρόμους και να επιβάλλει το νόμισμά της ως το μέσο των διεθνών συναλλαγών. Με βάση τα εθνικά συμφέροντα της Ρωσίας ερμηνευόταν η δική της απόπειρα να εξαρτήσει ενεργειακά την Ευρώπη. Στην περίπτωση της ελληνικής οικονομικής κρίσης τα εθνικά συμφέροντα όσων χωρών είναι πιθανό να εμπλέκονται στην υπόθεση εξατμίστηκαν! Η κρίση, στη συντριπτική πλειοψηφία των προσεγγίσεων, αποσυνδέθηκε από την περίπτωση να υποδαυλίζεται από άλλα κράτη και αποδόθηκε αποκλειστικά σε ιδιώτες που επιδίδονται σε συστηματικό πλουτισμό κερδοσκοπώντας ακόμη και εις βάρος ολόκληρων χωρών! Την ίδια ερμηνεία προέκρινε κι ο κ. Παπανδρέου: «Αυτό τον αγώνα δεν μπορούμε να τον δώσουμε μόνοι μας και πρέπει να πείσουμε εταίρους και διεθνείς συνομιλητές μας ότι εάν δεν μπουν κανόνες στις αγορές και περιορισμοί στους κερδοσκόπους που τζογάρουν κυριολεκτικά σε βάρος ολόκληρων κοινωνιών, το θύμα αύριο δεν θα είναι μόνο η Ελλάδα αλλά κάθε χώρα που θα βρεθεί σε οικονομική δυσκολία, αλλά και ολόκληρη η Ευρώπη» (19/3/2010). Όταν λοιπόν τα αίτια της κρίσης προσδιορίζονται με τον συγκεκριμένο τρόπο από τα επισημότερα πολιτικά χείλη, το αντίστοιχο ερμηνευτικό μοντέλο νομιμοποιείται αναμφισβήτητα.

Τι συμβαίνει επομένως; Όντως μεταλλάχτηκαν οι προσανατολισμοί; Η σκόπευση των κυβερνήσεων δεν περιλαμβάνει πλέον «εθνικούς στόχους»; Τα προβλήματα των κρατών δεν οφείλονται στους μεταξύ τους ανταγωνισμούς, στην τάση τους να υπερκεράσει το ένα το άλλο, παρά αποδίδονται σε ιδιωτικά οικονομικά λόμπι, που κινούνται πέρα από κάθε φαντασία και προωθούν αποκλειστικώς τα επιχειρηματικά τους συμφέροντα; Ο Έλληνας πρωθυπουργός τη συγκεκριμένη ερμηνεία υιοθέτησε, γι' αυτό και όλη του η διπλωματική εκστρατεία επικεντρώθηκε στην τιθάσευση των «αγορών» και των κερδοσκοπικών τους παιχνιδιών. Σε όμοιο πλαίσιο ερμηνείας εντάσσονται οι συζητήσεις του με τους Ευρωπαίους πολιτικούς ηγέτες προς την κατεύθυνση του ελέγχου και του περιορισμού των ασύδοτων «αγορών». Τα ίδια ισχύουν για τις επαφές του με τον Αμερικανό πρόεδρο κ. Μπάρακ Ομπάμα. Στην περίπτωση των Η.Π.Α. μάλιστα το ενδιαφέρον εντείνεται ακόμη περισσότερο, καθώς οι «αγορές» είναι τράπεζες που εδρεύουν εκεί.

Αν συνεπώς ο Έλληνας πρωθυπουργός προσφεύγει στη συνδρομή των Η.Π.Α., όπου εδρεύουν οι «αγορές», προφανώς δεν αντιμετωπίζει τις τελευταίες ως κρατικό όργανο με το οποίο η υπερδύναμη ασκεί πιέσεις κι επιβάλλει τη θέλησή της παγκοσμίως, αλλά ως ιδιώτες που δρουν ανεξάρτητοι, με ισχύ μάλιστα κράτους εν κράτει! Κι όχι μόνο κράτους εν κράτει, μα εξουσιαστικής δύναμης που καταδαμάζει την υφήλιο, εφόσον οι «αγορές» παρουσιάζονται ως ευρωστότερες από ολόκληρες χώρες και τις χορηγούν δάνεια! Αν οι «αγορές» δεν θεωρούνταν αυτόνομες αλλά όργανα της εξωτερικής πολιτικής των Η.Π.Α., η καταφυγή στην πολιτική βοήθεια της υπερδύναμης δεν θα είχε κανένα νόημα. Αντιθέτως θα χαρακτηριζόταν άτοπη και άκαιρη, μέχρι και κωμική. Εδώ όμως προβάλλει αντιμέτωπη η ερμηνεία – όχι τόσο διαδεδομένη, ωστόσο κατατεθειμένη – που διαβλέπει στον ρόλο των «αγορών» όχι απλώς κερδοσκοπικό χαρακτήρα αλλά σχέδιο αποσταθεροποίησης της Ε.Ε. μέσω των πληγμάτων στην Ελλάδα και στο ευρώ. Η ερμηνεία αυτή αντιφάσκει με την προηγούμενη παραδοχή, γιατί την αποσταθεροποίηση της Ε.Ε. προφανώς δεν την αποζητούν κάποιοι απλοί ιδιώτες αλλά οι ανταγωνιστικές Η.Π.Α., άρα οι «αγορές» θα πρέπει να ελέγχονται και ν' αποτελούν αντικείμενο μεταχείρισης από τη χώρα στην οποία εδρεύουν. Άλλωστε, αν οι «αγορές» είχαν χαρακτήρα «ιδιωτικό», θα 'ταν αδιανόητο να αποσκοπούν στην ισοπέδωση των πελατών τους, γιατί αν τους οδηγούσαν σε κατάρρευση, θα λειτουργούσαν αυτοκαταστροφικά εξολοθρεύοντας τους οργανισμούς εις βάρος των οποίων παρασιτούν.

Πόσο αυτόνομα λοιπόν λειτουργούν οι «αγορές»; Κατά πόσον ελέγχονται ή ελέγχουν; Και πού διοχετεύουν τα υπερκέρδη τους; Μόνο σε ιδιωτικές ανάγκες των ιδιοκτητών τους; Το θέμα είναι άκρως συγκεχυμένο και κάθε «απόλυτη» ερμηνεία παρακινδυνευμένη. Όπως κι αν ειδωθεί η υπόθεση, κάποια άλλη σκοπιά της θα αμφισβητεί τις υπόλοιπες ερμηνείες. Σ' ένα τόσο θολό τοπίο η Ελλάδα καλείται να στηριχτεί στα πόδια της, να επιδείξει ευελιξία, συνέπεια και σοβαρότητα, χωρίς παλινωδίες και τυχοδιωκτισμούς. Οι έως τώρα εξελίξεις όμως δεν επιβεβαιώνουν ούτε την ύπαρξη σοβαρότητας ούτε την ύπαρξη σχεδίου.

Η δυσχερής θέση στην οποία βρέθηκε η χώρα δεν ήταν προϊόν μόνο μιας προβληματικής οικονομίας· ήταν προϊόν της κοντόθωρης τακτικής της ελληνικής κυβέρνησης, που ακολουθώντας το πρότυπο της προηγούμενης κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας επέλεξε να διατυμπανίσει τα οικονομικά ελλείμματα της χώρας για να παρουσιάζει ότι παρέλαβε «χάος» προς εσωκομματική κατανάλωση, χωρίς να υποψιάζεται το στραπάτσο σε διεθνές επίπεδο. Τον εξυπνακισμό της τον πλήρωσε με τη σε βάρος της Ελλάδας οικονομική εξέλιξη και την κερδοσκοπική πίεση που της ασκήθηκε. Το πρώτο τούτο καταστροφικό σφάλμα ακολουθήθηκε από μία ανερμάτιστη απόπειρα εκβιασμού της Ε.Ε., ο οποίος ωστόσο ασκήθηκε με τρόπο τραγικά παιδαριώδη. Γιατί όταν κανείς προσπαθεί να επιβάλει τη θέση του, δεν την υπονομεύει εξαρχής διασπείροντας στα μέσα ενημέρωσης ότι, για παράδειγμα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο είναι απλώς διαπραγματευτικό χαρτί που διαδραματίζει ρόλο «περιστρόφου πάνω στο τραπέζι» με στόχο τους Ευρωπαίους εταίρους. Η απροκάλυπτη παραδοχή του θεάτρου προκαλεί θυμηδία, επιτείνει την ανυποληψία και, φυσικά, ακυρώνει κάθε διαπραγματευτικό μέσο, έστω κι αν πρόκειται για το άκομψο μέσο του εκβιασμού. Γι' αυτό και το περίστροφο εκπυρσοκρότησε στα χέρια αφελούς παιδιού που έπαιζε μαζί του χωρίς να γνωρίζει τον τρόπο χειρισμού του.

Με δεδομένο τον πολιτικό αριβισμό που εκδηλώθηκε, διαψεύστηκε φυσιολογικά η επιμονή του Έλληνα πρωθυπουργού στην «περήφανη» θέση πως η χώρα δεν επιθυμεί οικονομική βοήθεια παρά μόνο πολιτική στήριξη· παράλληλα καταδείχτηκε η ελληνική διπροσωπία και ο όλος παραλογισμός. Προπάντων αποκαλύφτηκε η ελληνική γύμνια και γελοιότητα, σε μια υπόθεση με διαστάσεις μελοδράματος: σαν να είναι η Ελλάδα μία ταπεινή και καταφρονεμένη, μία αδίκως κατατρεγμένη, ένας Βασιλάκης Καΐλας που εξελίσσεται σε Νίκο Ξανθόπουλο σε ελληνικό μελό του '60, σε ανηλεή καταδιωγμό από αδίστακτους πλουτοκράτες! Μόνο που για να υποδυθεί η χώρα τον αντίστοιχο ρόλο, θα πρέπει να 'ναι «φτωχή μεν πλην τίμια», θα πρέπει να διέπεται δηλαδή από ηθικό μεγαλείο. Στην περίπτωσή της ωστόσο τα χρηστά πολιτικά ήθη έχουν χαθεί από καιρό κάπου στον λαβύρινθο της διαπλοκής. Για τη χώρα παραμένουν ανυπέρβλητα προβλήματα το ηθικό έλλειμμα και η αναξιοπιστία. Κι όσο η κάθαρση δεν συντελείται, η παράσταση θα συνεχίζεται με ελεεινούς θεατρινισμούς σε ευτελές μελόδραμα χωρίς χάπι εντ.

Γιάννης Στρούμπας

Μια άλλη οπτική της κρίσης, ευχαριστιακή.

Της Βασιλικής Νευροκοπλή

Αφήστε τους προφήτες να βγαίνουν στους δρόμους και να προφητεύουν δεινά. Τις μάγισσες να εξαγοράζουν την αγωνία των απλοϊκών. Τα μυθικά τέρατα να ξυπνούν, να βγάζουν καπνούς απ' το στόμα και νύχια γαμψά, απειλώντας όλους όσους αφελώς πίστεψαν στην ύπαρξή τους.

Επιτρέψτε μου… Βλέπετε, εγώ γεννήθηκα στη Σαλονίκη. Την πόλη της ομίχλης. Της πρώτης Φιλοσοφικής σχολής, της πρώτης τηλεόρασης, του πρώτου ραδιοφώνου, των λογοτεχνών, της ιστορίας, του Βυζαντίου. Την πόλη της εσωστρέφειας, της πνευματικής παραγωγής, του Ησυχασμού.

Διδάχθηκα πως η απόγνωση γεννιέται από τα ψευδή αισθήματα πως πρώτη φορά συμβαίνει κάτι τραγικό, πως είμαι ο μόνος που το περνάω, πως πάνω μου βαραίνει μια κατάφορη αδικία, πως φταίω για όλα εγώ. Η αλήθεια όμως είναι πάντα ένα ανάποδο κάτοπτρο. Και η αλήθεια μόνο στην απόγνωση δεν οδηγεί. Αντίθετα, ελευθερώνει από κάθε απελπισία. Διακατέχεται από ανεμπόδιστη ελπίδα και πίστη.

Ο σύγχρονος άνθρωπος, όλοι εμείς οι ζώντες δηλαδή, δεν είναι ξεκομμένος από το παρελθόν του. Δεν τελειώνει με τον θάνατό του. Αν τον δούμε μέσα στο σύνολο της Ιστορίας του, τότε η πραγματικότητά του θα πάρει πάλι τις πραγματικές της διαστάσεις. Και η ανθρωπότητα έζησε πολύ πιο τραγικές στιγμές απ' αυτές που ζούμε σήμερα κι εξακολούθησε να υπάρχει. Σε περιόδους κρίσεων δε, όλως παραδόξως και εντελώς ανέλπιστα, μεγαλούργησε κιόλας. Καταλαβαίνω πως δεν είναι εύκολο να ξεβολεύεται κανείς. Καταλαβαίνουμε όμως πού μας οδήγησε το βόλεμα;
Θα τολμήσω να εκφράσω πόσο με γοητεύει όλη αυτή η κρίση. Τον μεγάλο μου θαυμασμό προς όλη αυτήν την αναταραχή. Τον ενθουσιασμό μου για τον κλυδωνισμό της οικονομίας που ανατρέπει την τάξη του κόσμου και περισσότερο της χώρας μας. Το καίριο και πολύτιμο αίσθημα της ανασφάλειας.

Όχι, δεν είμαι κακεντρεχής, δεν είμαι βολεμένη, δεν έχω υλικά αποθέματα ώστε να χαιρεκακώ με την εξαθλίωση των άλλων. Το αντίθετο μάλιστα. Απλώς είμαι από τη Θεσσαλονίκη κι αυτό το χώμα που με έθρεψε, μου έμαθε πως το θαύμα γεννιέται απ' τις στάχτες. Μου έμαθε να βλέπω μέσα απ' την ομίχλη με την οποία τόσο εξοικειώνεσαι σ' αυτόν τον τόπο. Γιατί μέσα σε όλον αυτόν τον ζόφο, βλέπω την εγρήγορση των ανθρώπων και τον επαναπροσδιορισμό τους. Βλέπω το ξύπνημα κοιμισμένων συνειδήσεων, το νέο όραμα να αφυπνίζεται. Βλέπω ανθρώπους να παραιτούνται από τη δουλειά τους αποφασισμένοι να ζουν με λιγότερα αλλά ουσιαστικότερα. Άλλους που στέλνουν βιογραφικά στο εξωτερικό και ενώνονται με τον έξω κόσμο καθώς ο μέσα δεν τους φτάνει. Βλέπω ν' ανθίζουν αρετές ξεχασμένες, όπως η υπομονή, η αλληλεγγύη, η γενναιοδωρία. Να φυτεύονται στα μπαλκόνια μαϊντανοί και δυόσμοι, να χαζεύουν οι διαβάτες στην παραλία το ηλιοβασίλεμα που πριν προσπερνούσαν. Χτυπούν τα τηλέφωνα και αυξάνονται οι προσκλήσεις στα σπίτια για το κοινό φαγητό, την κοινή τράπεζα. Κλείνουν τηλεοράσεις και ανοίγουν βιβλία. Απομονώνονται οι μίζεροι και οι τρομολάγνοι, αποζητάται η παρηγοριά, ο άλλος λόγος που είναι και λόγος ύπαρξης που θα γεμίσει τα σπλάχνα μας. Η στάχτη του οικονομικού ηφαιστείου απαγορεύει το πέταγμα των υψηλών μας φρονημάτων και μας διδάσκει απ' την αρχή πως για να πετάξουμε πρέπει πρώτα να μάθουμε να περπατάμε, -κάτι που λησμονήσαμε μέσα στην ευμάρεια.

Έχει μεγάλη χάρη η κρίση, η ανασφάλεια, ο κλυδωνισμός. Έχει τόση χάρη όση και η αρρώστια, η αναπηρία, η ανέχεια. Γιατί όπως ακριβώς ο άνθρωπος δεν είναι μόνο αγαθά, ασφάλεια, σιγουριά, δεν είναι και μόνον υγεία, ικανότητες, ανάγκες. Ήταν, είναι και θα παραμένει κάτι πολύ περισσότερο από όλα αυτά. Κάτι που φανερώνεται και φωτίζεται μόνον όταν όλα κλονίζονται και σταθεί μόνος, γυμνός και τετραχηλισμένος μπροστά στο θαύμα της ύπαρξης, μόνος με τον εαυτό του, μόνος με τον έρωτά του, μόνος με τον θάνατο, μόνος με τον Θεό του.

Δεν ωφελούν οι κλάψες. Δεν οδηγούν πουθενά οι μιζέριες. Οι εκφοβισμοί απλώς παραλύουν τη κρυμμένη δυναμική. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε καθένας στο πόστο του, ίσως περισσότερο σιωπηλά αλλά με περισσότερο πείσμα. Η διαφορά θα είναι η εγρήγορση, ο εσωτερικός επαναπροσδιορισμός, η επαναξιολόγηση της ζωής, των σχέσεων, των αγαθών και του νοήματος που μένει αδιάπτωτο στους αιώνες.

Κρίνω πως είμαστε πάρα πολύ τυχεροί και οφείλουμε μεγάλη ευγνωμοσύνη στους καιρούς που μας χαρίζουν τη δυσκολία τους. Μπροστά, λοιπόν, με ανοιχτές αισθήσεις. Η ζωή είναι σαν τα παιδιά. Μας οδηγεί αλάνθαστα αν την εμπιστευτούμε… αλλά για να την εμπιστευτούμε πρέπει πρώτα να την ανακαλύψουμε…

2 Mαϊου 2010

Γκουαντανάμο…

Του παπα Ηλία Υφαντή

Σήμανε της οργής η ώρα!
Ξεσηκωθείτ' όλοι μαζί…
Ποιος λέει πως το λόγο τώρα
Στο «Διεθνές» το μαγαζί
Δεν έχουνε οι δολοφόνοι
Κι οι ειδεχθείς Νεοναζί!…

Λίβανε, Ιράκ και Σομαλία
Αφγανιστάν, Γάζα, Σερβία,
Στη συμφορά δεν είστε μόνοι!
Τώρα της Γης οι δολοφόνοι
Γαζώνουνε και την Ελλάδα!…

Και την πετούν κουρελιασμένη
Στου Γκουαντανάμο τον Καιάδα…

Ποιοι τις κερκόπορτες ανοίξαν;
Και στους Ναζί τους δρόμους δείξαν;
Να μας χτυπήσουν απ' τις πλάτες…

Η οικονομική μας χούντα!
Και οι πολιτικοί εφιάλτες!

Παπα-Ηλίας, 01-05-2010

http://papailiasyfantis.wordpress.com

e-mail: papailiasyfantis@gmail.com

Το πολιτικό αδιέξοδο και το αδιέξοδο των ελίτ

Του Θόδωρου Ντρίνια

Αυτό το νόημα έχει και η ραγιάδικη πρόσκληση της κυβέρνησης προς το ΔΝΤ και όχι η είσπραξη ολίγων δις ευρώ, τα οποία κατά γενική ομολογία δεν φτάνουν ούτε για «ζήτω» μπροστά στον όγκο του χρέους. Το ΔΝΤ αναλαμβάνει ουσιαστικά τον οικονομικό έλεγχο της χώρας από τώρα με το βλέμμα σε εκείνη τη στιγμή. Τότε που θα πρέπει να επιτελέσει το βασικό, από καταβολής του ρόλο: την προστασία των διεθνών πιστωτών από τις χρεοκοπημένες ή υπό χρεοκοπία χώρες.

Η διαφαινόμενη οικονομική κατάρρευση θα τελεστεί παρά τις απίστευτες αγριότητες που είναι έτοιμη να διαπράξει (και ήδη διαπράττει) η κυβέρνηση σε βάρος των λαϊκών εισοδημάτων, των κοινωνικών κατακτήσεων και της εθνικής κυριαρχίας. Αυτό ακριβώς το γεγονός θα αποβεί καθοριστικό για τη μετατροπή της οικονομικής καταιγίδας σε τυφώνα που θα πλήξει το ανυπόληπτο πλέον πολιτικό σύστημα εξουσίας, έτσι όπως διαμορφώθηκε από τις ιδιαίτερες συνθήκες της μεταπολίτευσης και δώθε.

Είναι σαφές και στον πιο αδαή ότι πολύ σύντομα η οικονομική κρίση θα μετατραπεί σε πολιτική κρίση υψηλής έντασης, ικανή να αποσταθεροποιήσει το πολιτικό σκηνικό. Προς τούτο συγκλίνουν δύο βασικοί παράγοντες:

Πρώτον, η διάρρηξη των ευρύτερων κοινωνικών συμμαχιών που διαμόρφωσαν το πεδίο μιας γενικευμένης συναίνεσης γύρω από το αίτημα της (καταναλωτικής) ευμάρειας, πάνω στο οποίο στήριξε τη νομιμοποίησή του το πολιτικό σύστημα την τελευταία εικοσαετία. Οι συμμαχίες διαλύονται, λόγω της καταστρεπτικής οικονομικής κρίσης,  καθώς αποδιαρθρώνονται οι κοινωνικοί παίκτες που τις σύναψαν. Αν για τη βιομηχανική εργατική τάξη αυτό συνέβη ήδη εδώ και είκοσι χρόνια και για την αγροτική την τελευταία δεκαετία, σήμερα θα βιώσουμε το καθοριστικό σμπαράλιασμα των πολυπληθών και ετερόκλητων μεσαίων στρωμάτων.

Δεύτερον, το στρατηγικό αδιέξοδο των ελίτ που απαρτίζουν την άρχουσα τάξη της χώρας. Η κυρίαρχη επιλογή της παρασιτικής πρόσδεσης στο άρμα της Δύσης (είτε στην «ατλαντική» της εκδοχή είτε στην «ευρωπαϊκή» της αντίστοιχη, ιδιαίτερα μετά το '80), που διαμόρφωνε συνθήκες αέναης αναπαραγωγής της κυριαρχίας τους στο εσωτερικό της χώρας δείχνει πια να εξαντλείται. Ο εκπαρασιτισμός της χώρας τη στιγμή που θριαμβεύει ανοίγει το δρόμο και για τη γενική κατάρρευσή της, ενώ ταυτόχρονα τα «άλογα» που σέρνουν το Δυτικό άρμα κουτσαίνονται μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του '08 – με μικρές πιθανότητες πλήρους ίασης – και στρέφονται με άγριες διαθέσεις εξόντωσης απέναντι στα παράσιτα που έσερναν μαζί τους, όπως το ελληνικό. Η «Δύση», η «Ευρώπη», ή όποιο ήταν κάθε φορά το όραμα-στόχος των ελληνικών ελίτ, ξεθωριάζει βίαια αν δεν στρέφεται εναντίον των εμπνευστών του, αφήνοντάς τους εκστατικούς απέναντι στο μέγεθος της ανατροπής.

Σ' αυτό το τελευταίο ζήτημα, της άρχουσας τάξης, αξίζει να μείνουμε λίγο ακόμη. Από αρκετούς παρουσιάζεται ότι όλος αυτός ο ορυμαγδός μέτρων και η οικονομική κατοχή από ΔΝΤ και ΕΕ γίνονται μόνο για να «συνεχίσει την κερδοφορία της η πλουτοκρατία» (π.χ. άποψη ΚΚΕ). Όση δόση αλήθειας και αν έχει αυτό το σχήμα παραμένει υπεραπλουστευτικό. Είναι η συνέχιση μιας άποψης που ήθελε την  κρίση, όταν ακόμα ήταν στα πρώτα στάδια, «κατασκευασμένη». Η αλήθεια είναι ότι οι ελίτ θα προσπαθήσουν να μετακυλήσουν την κρίση στην πλάτη των λαϊκών μαζών ώστε να υποστούν τις λιγότερες δυνατές απώλειες. Αναμενόμενο. Δεν σημαίνει, όμως ότι η επιβίωσή τους είναι και εξασφαλισμένη ή ότι θα συνεχίσουν να αναπαράγονται με τον τρόπο και την επιτυχία που το έκαναν την προηγούμενη περίοδο. Στην πραγματικότητα, η «πλουτοκρατία» δεν είναι μια αδιαφοροποίητη και πολτοποιημένη κατηγορία όπως παρουσιάζεται. Δεν είναι μια «μεταφυσική» οντότητα. Έχει σάρκα, οστά και όνομα. Είναι μια «υλική» κοινωνική κατηγορία, η οποία αποτελείται από συγκεκριμένες ελίτ (του χρήματος, της παραγωγής, του εμπορίου, της διοίκησης, του πνεύματος και της τεχνικής), με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και συμφέροντα, ενίοτε αντιτιθέμενα μεταξύ τους, που όμως ομονοούν σε ένα κοινό πρόγραμμα ηγεμονίας. Στην Ελλάδα, οι ελίτ αυτές επέτυχαν ένα συγκεκριμένο τρόπο αναπαραγωγής τους και συγκρότησαν το πρόγραμμα της ηγεμονίας τους κυρίως μέσα από τους κατά φύσιν και παρά φύσιν δεσμούς τους με το Κράτος  (την εργολαβία, την επιδότηση, την ιδιωτικοποίηση/εκποίηση ή την κατοχή λειτουργιών του κράτους) και μέσα από τη διαχείριση (ή καταλήστευση καλύτερα) των ευρωπαϊκών προγραμμάτων και επιδοτήσεων. Εισερχόμενη σταδιακά η χώρα υπό τον έλεγχο των διεθνών πιστωτών της, τα κανάλια αυτά της αναπαραγωγής των ντόπιων ελίτ περιορίζονται, κόβονται ή καθίστανται προβληματικά. Από δω κι εμπρός, σε κάθε δημόσια εργολαβία μεγάλου μεγέθους, κάθε εκποίηση δημόσιας περιουσίας (και δυστυχώς θα έχουμε άφθονη τέτοια), κάθε εξοπλιστικό πρόγραμμα, κάθε τεράστιο ευρωπαϊκό «πακέτο», την προτεραιότητα θα την έχουν τα επιχειρηματικά συμφέροντα που συνδέονται απευθείας με το ΔΝΤ, τους διεθνείς πιστωτές ή τις κυβερνήσεις αυτών. Και οι αποφάσεις θα λαμβάνονται από τους ανθρώπους που θα έχουν οι παραπάνω τοποθετήσει ως τοποτηρητές στην ελληνική δημόσια διοίκηση. Οι πρόσφατες ντόπιες επιχειρηματικές αυτοκρατορίες «εθνικών εργολάβων» (π.χ. Μπόμπολας), «εθνικών προμηθευτών» (π.χ. Κόκκαλης) ή «εθνικών εκπολιτιστών» (π.χ. Λαμπράκης) θα κλονιστούν (αν δεν κλονίζονται ήδη). Και ας μην αναφερθούμε στις ντόπιες τράπεζες, οι οποίες στην πλειοψηφία τους και παρά τη λογιστική κερδοφορία τους, σώζονται προς το παρόν μόνο χάρη στα χρήματα που τους δανείζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα…

Γι' αυτό κι επιμένουμε ότι η «πλουτοκρατία» βρίσκεται και αυτή σε στρατηγικό αδιέξοδο καθώς καταρρέουν κομβικές επιλογές της, γεγονός που εντείνει το αδιέξοδο του επίσημου πολιτικού κόσμου. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άρχουσες ελίτ σκοπεύουν να αυτοκτονήσουν. Το αντίθετο. Χρειάζονται, όμως, τον απαραίτητο χρόνο για να διαμορφώσουν ένα νέο εφικτό στρατηγικό σχέδιο. Στο μεσοδιάστημα πολλά από τα μέλη τους θα συντριβούν ενώ πιθανά να αναδυθούν καινούρια προσαρμοσμένα στις νέες συνθήκες της οικονομικής κατοχής. Ήδη στα πιο προχωρημένα τμήματα των ελίτ αναπτύσσεται σταδιακά κινητικότητα. Ξεχασμένες εφεδρείες του παραδοσιακού αστικού κόσμου (πριν από τα «νέα τζάκια») ανακαλούνται, δυναμικοί επιχειρηματίες-ατζέντηδες μη δυτικών συμφερόντων δραστηριοποιούνται, εκφραστές του νέο-φαναριωτισμού και της οικονομικής και γεω-πολιτικής συμμαχίας με την Τουρκία συντονίζονται, εκπρόσωποι της «παραγωγικής» αντίληψης εμφανίζονται, κλπ. Δεν είναι καθόλου τυχαία η υπερπροβολή διανοητών σαν το Μαρκεζίνη, επιχειρηματιών σαν το Βγενόπουλο ή το Δασκαλόπουλο ή η επανεμφάνιση παροπλισμένων πολιτικών όπως ο Παπαδόπουλος και ο Σημίτης. Στόχος όλης αυτής της κινητικότητας φαίνεται να είναι η προσπάθεια εκτίμησης της κατάστασης και κυρίως η στήριξη του πολιτικού σκηνικού, το οποίο εύκολα μπορεί να καταρρεύσει στο επόμενο διάστημα. Κάτι τέτοιο θα ήταν καταστροφικό για τις ελίτ, αν συμβεί πριν μπορέσουν να συγκροτήσουν στοιχειωδώς ένα νέο στρατηγικό σχέδιο. Επομένως, διαμορφώνονται από τώρα οι βραχυ-μεσοπρόθεσμες πολιτικές εναλλακτικές και δουλεύονται κυρίως μέσω των κυριακάτικων ναυαρχίδων του Τύπου και των ενημερωτικών τηλεοπτικών εκπομπών:

– Κυβέρνηση εθνικής ενότητας (ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΛΑΟΣ) ή μεγάλος συνασπισμός (ΝΔ, ΛΑΟΣ), σε περίπτωση που το ΔΝΤ και η Γερμανία επιβάλλουν άμεσα νέα θανατηφόρα (για τα λαϊκά εισοδήματα και το εναπομείναν κοινωνικό κράτος) μέτρα, ώστε να ελεγχθούν τυχόν ανεξέλεγκτες κοινωνικές αντιδράσεις.

– Ανάδειξη μιας βοναπαρτικής, επιχειρηματικής προσωπικότητας που θα κυβερνήσει με «σιδερένια πυγμή» και αδιαφορία για το Σύνταγμα, στα πρότυπα του Μπερλουσκόνι (τηρουμένων των αναλογιών), σε περίπτωση που η λαϊκή οργή δεν κατευναστεί και άρα θα χρειαστεί να διοχετευτεί στα ανώδυνα κανάλια της απαξίωσης των «παλιών, άχρηστων και τεμπέληδων πολιτικών» και πριν γίνει επικίνδυνη για την ίδια τη σταθερότητα του συστήματος.

Συμπεραίνοντας,

θα λέγαμε ότι σύντομα οδεύουμε σε μια κατάσταση όπου θα αρχίσει να ισχύει το πρώτο σκέλος του παλιού λενινιστικού ορισμού για την επαναστατική κατάσταση: «οι επάνω να μην μπορούν πλέον να κυβερνήσουν όπως πριν,…». Χωρίς, δυστυχώς, να μπορούμε να πούμε το ίδιο και για το δεύτερο σκέλος: «…και οι από κάτω να μη θέλουν πλέον να κυβερνηθούν όπως κυβερνούνταν μέχρι τότε». Και όμως. Είναι ακριβώς η στάση που εν τέλει θα κρατήσουν «οι από κάτω», η οποία θα καθορίσει την τελική έκβαση των πραγμάτων. Είναι αυτή που θα επιβεβαιώσει ή θα ανατρέψει σενάρια κυριαρχίας και καταπίεσης, που θα απορρίψει ή θα αποδεχτεί πολιτικές υποτέλειας, που θα τους καταστήσει κυρίαρχους και αξιοπρεπείς στον τόπο τους ή διεθνείς δουλοπάροικους, που θα δώσει νέα πνοή και μέλλον στον τόπο ή θα ανοίξει το δρόμο στον αφανισμό του.

Αυτό, όμως, είναι θέμα επομένων κειμένων και μεγαλύτερου αριθμού συντακτών…

ΠΗΓΗ: Μηνιαία εφημερίδα ΡΗΞΗ, τχ.  63, Κυριακή 2 Μαΐου 2010.

Για μια νέα αρχή 

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

Η προσφυγή μας στο διεθνές νομισματικό ταμείο είναι πλέον γεγονός, παρά τις φρούδες ελπίδες μας, ότι τελικά θα ήταν δυνατό να αποτραπεί αυτή. Βέβαια είναι ακόμη ενωρίς να συνειδητοποιήσουμε το τί ακριβώς μας περιμένει, αφού ελάχιστα γνωρίζουμε από τα όσα συνέβησαν σε άλλες χώρες, οι οποίες εξαναγκάστηκαν πριν από μας να προσφύγουν στον ίδιο οργανισμό των ισχυρών του χρήματος. Αλλά και να γνωρίζαμε, η ελπίδα θα μας εμπόδιζε να δεχθούμε ότι θα υποστούμε και εμείς τα ίδια.

Εν όψει των εξελίξεων καλό είναι να κάνουμε ανασκόπηση των γεγονότων της τελευταίας τριακονταετίας των σχετικών με την οικονομική κρίση που μας μαστίζει.

Στις 28 Ιουνίου του 1979 υπογράφεται η Πράξη προσχώρησης της Ελλάδας στην ΕΟΚ, η οποία τίθεται σε ισχύ από την 1 Ιανουαρίου του 1981. Πιστευόταν τότε από πολλούς ότι με την ένταξη της χώρας μας στην Κοινότητα θα επιτυγχανόταν η σταθεροποίηση του δημοκρατικού του πολιτεύματος και των θεσμών της, θα ενισχυόταν η θέση μας έναντι της Τουρκίας, η οποία συνιστούσε διαρκή απειλή, η Κοινότητα θα στήριζε τις προσπάθειες του ελληνικού κράτους για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας και της κοινωνίας του και η χώρα μας θα επιτύγχανε την ανεξαρτοποίησή της στο διεθνές και περιφερειακό σύστημα και την ενεργό συμμετοχή της στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ενοποίησης (από κείμενο εκ του διαδικτύου). 

Οι μύθοι πρώτος και δεύτερος καταρρίπτονται από την διαπίστωση ότι το δημοκρατικό πολίτευμα κατέλυαν επίορκοι αξιωματικοί κατ' εντολήν έξωθεν. Το τελευταίο πραξικόπημα σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε υπό την επίβλεψη των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ και συνιστά αφέλεια να διακρίνουμε τον κακό από την καλή και δημοκρατική Ευρώπη. Η χούντα ανέλαβε τον άχαρο ρόλο της προδοσίας της Κύπρου. Η Ευρώπη ουδέν έπραξε τόσο για την αποκατάσταση της ακεραιότητας κράτους μέλους της, της Κύπρου, όσο και για τον περιορισμό των τουρκικών προκλήσεων κατά της χώρας μας και γιατί δεν έχει τη δύναμη και γιατί τα συμφέροντά της αντίκεινται στο κοινό περί δικαίου αίσθημα.

Στον τομέα του «εκσυγχρονισμού» της κοινωνίας διαδραματίστηκαν πολλά συμβάντα, τα οποία δεν αναλύσαμε ποτέ σε βάθος. Πληθώρα τα νομοσχέδια, τα οποία κατέστησαν νόμοι, μέσω των οποίων επιδιώχθηκε η απεμπόληση της παράδοσης και η υιοθέτηση κοινωνικών κανόνων της Δύσης. Η οικογένεια δέχθηκε απανωτά πλήγματα (Μετακύλιση του γάμου στην τέταρτη δεκαετία, καθώς επίκεντρο του βίου αποτελούν πλέον οι σπουδές και η επαγγελματική ανέλιξη και όχι η οικογένεια. Πληθώρα νομίμων πλέον εκτρώσεων προ αλλά και μετά τον γάμο. Διευκολύνσεις στη διάλυση της οικογένειας με την απλούστευση της διαδικασίας έκδοσης διαζυγίου. Προβολή της μονογονεϊκής οικογένειας ως φυσιολογικής υπό τις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες.

Εντατικοποίηση της εργασίας προς κάλυψη επιπλάστων αναγκών στα πλαίσια του καταναλωτικού τρόπου ζωής, με αποτέλεσμα τα μέλη της οικογένειας σπάνια να συναντώνται. Προβολή της ομοφυλοφιλίας ως φυσιολογικής σεξουαλικής σχέσεως). Στον τομέα αυτό όντως έχουμε εξευρωπαϊστεί!

Στον τομέα του εκσυγχρονισμού της οικονομίας, του μόνου που ενδιαφέρει τον μονοδιάστατο δυτικότροπο homo economicus, πολλοί προβάλλουν ως επιτεύγματα την οικονομική στήριξη της Κοινότητας προς τη χώρα μας και την απόκτηση ισχυρού νομίσματος, με αποτέλεσμα να απαλλαγούμε από τις συχνότατες υποτιμήσεις της δραχμής κατά το παρελθόν. Όμως η πραγματικότητα είναι σκληρή. Κατ' αρχήν έχει επιμελώς αποκρυβεί από τον λαό μας ότι σημαντικό μέρος των χορηγηθέντων ποσών επανήλθαν στη χώρα μας, η οποία τα είχε προκαταβάλει στα πλαίσια των συμφωνιών, δεν αποτελούν δηλαδή τα ποσά αυτά εξ ολοκλήρου βοήθεια των εταίρων μας με στόχο την οικονομική σύγκληση. Απεναντίας είναι εύκολο να δειχθεί ότι σε πλείστες όσες περιπτώσεις αυτοί καθόριζαν τον τρόπο διάθεσης των ποσών.

Έτσι εκτελέστηκαν μεγάλα έργα "βιτρίνας" προς εξυπηρέτηση της βιομηχανίας και των εργολάβων των ισχυρών χωρών της ΕΕ (νέο αεροδρόμιο, ζεύξη Ρίου-Αντιρρίου, αυτοκινητόδρομοι στη θέση των σιδηροδρόμων, εξοπλισμοί). Σημαντικό μέρος των ποσών διασπαθίστηκε από τους υπερμάχους της ΕΕ τόσο σε κυβερνητικό όσο και φιλοκυβερνητικό επίπεδο. Παράγοντες της πολιτικής, της οικονομίας, της εκτέλεσης έργων, της δημοσιογραφίας απέκτησαν σημαντική περιουσία μέσω των έργων των ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Και οι κομματικοί ημέτεροι "επιμόρφωσαν" μέχρι εξαντλήσεως τις στρατιές των ημετέρων ανέργων σε επιδοτούμενα σεμινάρια Και επειδή αυτά δεν αρκούσαν για την αύξηση της κατανάλωσης εισαγομένων προϊόντων, έπρεπε και ο κοινωνικά εκμαυλισμένος λαός να αυξήσει την αγοραστική του δύναμη. Αυτό επετεύχθη μέσω του εξωτερικού δανεισμού. Ουδείς πολιτικός στάθηκε υπεύθυνα ενώπιον του προβλήματος που μακροπρόθεσμα θα εκαλείτο να αντιμετωπίσει η χώρα με την αύξηση του δημοσίου χρέους της προς εξωτερικούς προς αυτήν παράγοντες. Ουδείς πολίτης διερωτήθη πώς απέκτησε τόση αγοραστική δύναμη, αφού η εγχώρια παραγωγή κατρακυλούσε συνεχώς, μετά την ένταξή μας, καθώς ήμασταν ανήμποροι να αντέξουμε στον θεμιτό και αθέμιτο ανταγωνισμό της παγοσμιοποιημένης αγοράς, γιατί είχαμε υπογράψει την κατάργηση των δασμών και "εκτελέσαμε" την εγχώρια βιομηχανία, ενώ οι εταίροι μας δεν είχαν δεσμευθεί με την υποχρέωση να προτιμούν τα κοινοτικά αγροτικά προϊόντα. Και ενώ εμείς διαρκώς αγοράζαμε εξοπλισμό των βιομηχανικά ισχυρών, μειώναμε την παραγωγή μας, τόσο βιομηχανική, όσο και αγροτική. Σήμερα εισάγουμε σχεδόν τα πάντα!

Τώρα που οι δανειστές μας ζητούν πίσω τα δανεισθέντα, συνερχόμαστε από τον λήθαργο με αποτέλεσμα να συνειδητοποιούμε τον αρρωστημένο μεγαλοϊδεατισμό που μας διακατείχε από την ανάληψη των Ολυμπιακών αγώνων ως την τέλεση αυτών στην  χώρα μας, μεγαλοϊδεατισμό που κορυφώθηκε με την τυχαία ποδοσφαιρική επιτυχία μας (απόδειξη ότι δεν επαναλήφθηκε), μέσω του οποίου φθάσαμε στο κατάντημα να επικρίνουμε ως μεγαλοϊδεατισμό τη λαχτάρα των προγόνων μας για σύνδεση με τον εθνικό κορμό των αλυτρώτων αδελφών μας! Κατά τη τριακονταετία που διέρρευσε αμβλύνθηκε όσο ποτέ κατά το παρελθόν πέρα από το θρησκευτικό αίσθημα και το εθνικό, ώστε να ακούμε απαθείς από επίσημα χείλη, ότι πρέπει να αποδεχθούμε τη μείωση της εθνικής μας κυριαρχίας. Να που ήρθε κι' αυτό, το οποίο οι ιθύνοντες ασφαλώς εγνώριζαν και ο λαός αποδεχόταν με αντάλλαγμα την οικονομική ευμάρεια. Τώρα αντιλαμβάνονται οι πολλοί (κάποιοι θα παραμείνουν αδιόρθωτοι) την κρισιμότητα της κατάστασης. Όχι μόνο θα αντιμετωπίσουν οξύ το σύνδρομο της στέρησης με θεριεμένο το καταναλωτικό πάθος, αλλά θα βλέπουν ολοένα και πιο προκλητική την παρουσία των επιτηρητών του παγκοσμίου κεφαλαίου, οι οποίοι θα αποφασίζουν όχι μόνο για θέματα εργασίας, αλλά και παιδείας, ακόμη και εθνικά. Και απέναντί τους θα ορθώνονται πελώρια τα ερωτηματικά της νέας γενιάς: Γονείς, γιατί φάγατε το ψωμί μας;

Ας σπεύσουμε να διορθώσουμε το τραγικό λάθος μας, έστω και τώρα. Στρέψαμε την πλάτη μας στον Θεό, καταφρονήσαμε την παράδοσή μας και πιστέψαμε στα όμορφα λόγια ανθρώπων, που ακόμη εμφανίζονται με τον ρόλο των σωτήρων μας, ενώ είναι πασιφανές ότι είναι εντολοδόχοι ξένων συμφερόντων. Πίσω ολοταχώς στις ρίζες μας. Όσοι "καλοπεράσαμε" αυτά τα χρόνια ας θυμηθούμε τη σκληρή ζωή της νιότης μας, τη ζωή τη γεμάτη στερήσεις. Ας επιστρέψουμε στη γη που περιφρονήσαμε. Ας αρκεστούμε στα όσα αυτή μας δίνει, μειώνοντας δραστικά την κατανάλωση και καταπολεμώντας τα εισαγόμενα προϊόντα. Μπόρα είναι κι αυτή και θα περάσει, όπως και τόσες άλλες. Κάποτε θα ξαναφράξουμε το "αμπελάκι" μας (κρατικός προστατευτισμός) και θα το καλλιεργήσουμε με αγάπη και πνεύμα κοινωτικό που τόσο μας έλλειψε, καθώς προσβληθήκαμε βαρειά από τον εγωπαθή ατομοκεντρισμό της Δύσης.

                                                                        "ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ", 3-5-2010                   

Η πορεία της Ελλάδας στην Ε.Ο.Κ παγώνει το 1967 λόγω της επιβολής της δικτατορίας. Μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974, η Ελλάδα συνέχισε τον ευρωπαϊκό της προσανατολισμό και στις  12 Ιουνίου 1975 καταθέτει αίτηση για πλήρη ένταξη στην Ε.Ο.Κ.  Παρά τις αρχικές επιφυλάξεις της Επιτροπής, η οποία είχε εκφραστεί θετικά για την ένταξη της Ελλάδας αλλά θεωρούσε απαραίτητη μια προενταξιακή περίοδο, οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις ξεκινούν ένα χρόνο αργότερα έπειτα από απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών. Οι διαπραγματεύσεις λήγουν επιτυχώς και στις 28 Ιουνίου του 1979 υπογράφεται η Πράξη Προσχώρησης της Ελλάδας στην Ε.Ο.Κ. , η οποία τίθεται σε ισχύ από την 1 Ιανουαρίου του 1981. 

Οι λόγοι για τους οποίους η Ελλάδα θεωρούσε σημαντική την συμμετοχή της στην Ε.Ο.Κ. ποικίλουν. Πρώτα από όλα, η συμμετοχή στην Κοινότητα θα βοηθούσε το ελληνικό κράτος στην σταθεροποίηση του δημοκρατικού του πολιτεύματος και των θεσμών του. Ήταν επίσης βέβαιο ότι η Κοινότητα θα στήριζε τις προσπάθειες του ελληνικού κράτους για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας και της κοινωνίας του, πράγμα που συνέβη μέσω των Ολοκληρωμένων Μεσογειακών Προγραμμάτων και των ΚΠΣ.

Επιπλέον, η Ελλάδα θέλησε μέσα από την συμμετοχή της στην Κοινότητα να ενισχύσει την θέση της έναντι της Τουρκίας, η οποία αποτελούσε την μεγαλύτερη απειλή μετά μάλιστα την εισβολή και κατάληψη του βόρειου εδάφους της Κύπρου. Τέλος, επιθυμούσε Τέλος, επιθυμούσε την περαιτέρω ανεξαρτητοποίησή της στο διεθνές και περιφερειακό σύστημα καθώς και την ενεργό συμμετοχή της στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Θεωρίες μάθησης και βασικές έννοιες που σχετίζονται μ' αυτές

Της Αμαλία Κ. Ηλιάδη*

Οι ψυχολόγοι της εκπαίδευσης έχουν αναπτύξει πολλές και συνήθως αντικρουόμενες θεωρίες σχετικά με τη διαδικασία της μάθησης, και καθεμιά από αυτές τις θεωρίες συνεπάγεται ένα σύνολο από σχετικές διδακτικές πρακτικές. Οι τρόποι με τους οποίους ένας εκπαιδευτικός αναπτύσσει διδακτικές τεχνικές εξαρτώνται από το πώς αυτός ο εκπαιδευτικός ορίζει τη μαθησιακή διαδικασία. Επομένως, οι εκπαιδευτικοί που έχουν ικανή θεωρητική κατάρτιση στην ψυχολογία διαθέτουν μια επιστημονική βάση για επαγγελματικές αποφάσεις που θα οδηγήσουν στις πιο αποτελεσματικές διδακτικές μεθόδους.

Οι κυριότερες θεωρίες μάθησης, εμπλουτισμένες με νέα στοιχεία και με αναφορά στις πιο πρόσφατες εξελίξεις στην ψυχολογία της μάθησης, συνειδητά παρουσιάζονται ανταγωνιστικές, έτσι ώστε όσοι σπουδάζουν για να γίνουν επαγγελματίες εκπαιδευτικοί να μπορούν να εμβαθύνουν ολοένα και περισσότερο στους σκοπούς και στη φύση της διδακτικής-μαθησιακής διαδικασίας. Αναλυτικά, παρουσιάζονται στην εισήγηση αυτή ορισμένες  διακριτές θεωρίες μάθησης, παλαιότερες και σύγχρονες. Η παρούσα παρουσίαση περιέχει  ενότητες με θέμα τη σχέση μεταξύ των θεωριών μάθησης και της εκπαίδευσης με υπολογιστές, καθώς και της χρήσης του Διαδικτύου ως πηγής πληροφοριών. Οι διάφορες θεωρίες μάθησης  αναφέρονται και απευθύνονται σε μαθητές, σε φοιτητές, στους εν ενεργεία εκπαιδευτικούς, στους κάθε τύπου εκπαιδευτές και προσφέρουν μια περιεκτική εικόνα των σπουδαιότερων από τις επικρατούσες, συνολικές «εκπαιδευτικές» θεωρίες και των συναφών ζητημάτων,  παρουσιάζοντας τις συνέπειές τους στη διδακτική διαδικασία.

Βασικές έννοιες και σύντομη ανάλυσή τους:

 1. Αναρωτιέται κανείς γιατί η μάθηση στην τάξη αποτελεί πρόβλημα.
 Μια θεωρία μάθησης αποτελεί ένα σύστημα απόψεων,  το οποίο προσπαθεί να ερμηνεύσει επιστημονικά το φαινόμενο της ανθρώπινης ικανότητας για μάθηση και παράλληλα να διευρύνει τους τρόπους-δρόμους εμπλουτισμού της. Υπάρχουν πολλές θεωρίες μάθησης ακριβώς για τους λόγους που προαναφέραμε: η πολυπλοκότητα και το πολυεπίπεδο του φαινομένου της μάθησης απαιτεί συνεξέταση μιας σειράς παραγόντων: ψυχολογικών, βιολογικών, κοινωνικών, οικονομικών, πολιτικών, υπό την ευρεία και στενότερη έννοια, πολιτισμικών κ.α.

Οι θεωρίες μάθησης αξιολογούνται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με την οπτική γωνία από την οποία προσεγγίζει κανείς το ζήτημα. Στις σχολικές  πρακτικές αντανακλώνται διάφορες θεωρίες μάθησης. Κάποιες βασικές θεωρίες μάθησης γεννήθηκαν πριν από τον  εικοστό αιώνα.  Οι δύο κύριες θεωρίες μάθησης του εικοστού  αιώνα χαρακτηρίζονται από ιδέες καινοτόμες για την εποχή τους.

Η  γενετική επιστημολογία του Piaget  σχετίζεται με τη θεωρία της μάθησης που πρεσβεύει τη σταδιακή αφομοίωση γνώσεων, πληροφοριών και σχημάτων σκέψης και διανόησης από το παιδί, ανάλογα με την ηλικιακή και διανοητική του ωριμότητα. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία μάθησης,  σύνθετες και δυσκολονόητες έννοιες, όσο απλά κι αν είναι δοσμένες, δεν μπορούν να γίνουν κατανοητές από ένα μικρό παιδί. Αντίθετα ο Σκίνερ πρεσβεύει πως όσο υψιπετής και δυσνόητη κι αν είναι μια έννοια ή θεωρία, αν αυτή δοθεί- εξηγηθεί στο μικρό παιδί με εύληπτο, σαφή και απλό τρόπο για τα δεδομένα της ηλικίας του, είναι δυνατό να προσπελασθεί δημιουργικά από αυτό. 

Από την άλλη μεριά,  οι Συνθήκες Μάθησης του Gagné αποτελούν μάλλον μια μέθοδο διδασκαλίας παρά μια θεωρία της μάθησης, αφού αξιοποιούν συγκεκριμένα νοητικά σχήματα-νοητικούς χάρτες σε συγκεκριμένες συνθήκες μάθησης χωρίς να τεκμηριώνονται με μια ευρεία και συστηματική επιστημονική (ψυχοπαιδαγωγική) επιχειρηματολογία.

2. Στη σημερινή σχολική πρακτική ενυπάρχουν οι ακόλουθες ιστορικές θεωρίες μάθησης: αυτή που βασίζεται στη  νοητική πειθαρχία και εκείνη που στηρίζεται στη μάθηση μέσω εξέλιξης ή αυτοπραγμάτωσης. Και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις  η αφομοιωμένη αντίληψη αποτελεί βασική παράμετρο-συντελεστή μιας αποτελεσματικής μαθησιακής διαδικασίας.

3. Οι δύο κύριες ομάδες των σύγχρονων θεωριών μάθησης είναι η συμπεριφοριστική και η αλληλεπιδραστική.

Οι ιστορικές και ιδεολογικές καταβολές των σημερινών νεοσυμπεριφορισμών ανάγονται στη θεωρία του Παβλώφ για την αντανακλαστική ή εξαρτημένη μάθηση, ενώ  οι καταβολές της αλληλεπιδραστικής ψυχολογίας του γνωστικού πεδίου ανάγονται ουσιαστικά στη θεωρία του στρουκτουραλισμού-δομισμού, ο οποίος άκμασε στις ανθρωπιστικές, κοινωνικές και ιστορικές σπουδές κατά τις δεακαετίες 1950-1960. Η φιλοσοφική σκέψη πίσω από τις δύο ομάδες αυτών των  ψυχολογικών θεωριών είναι στην πρώτη περίπτωση σχετικά μονολιθική, καθώς αποθεώνει το ρόλο του ερεθίσματος στη διαδικασία της μάθησης και στη δεύτερη περίπτωση αρκετά πιο πολύπλοκη, πολυσήμαντη και πολυσυλλεκτική καθώς λαμβάνει υπόψιν πολλούς παράγοντες συνδιαμορφωτικούς της μαθησιακής διαδικασίας. Οι δύο ομάδες θεωριών ορίζουν έτσι συμπληρωματικά την πραγματικότητα και η παρακίνηση για την κάθε ομάδα σημαίνει ώθηση με διαφορετικούς τρόπους στη μάθηση.

4. Οι δύο ομάδες των σύγχρονων θεωριών μάθησης  περιγράφουν τη μαθησιακή διαδικασία με όρους παραβολής-παραδειγμάτων, αναρωτούμενες: Τα ανθρώπινα όντα και τα κατώτερα ζώα μαθαίνουν με τον ίδιο τρόπο; Είναι η μάθηση εξαρτημένη από τη σχέση ερεθίσματος- αντίδρασης;  Είναι η μάθηση ανάπτυξη ενοράσεων; Πώς η αλλαγή στην παρατηρήσιμη συμπεριφορά σχετίζεται με τη μάθηση;

 Πώς η διεργασία της ανθρώπινης σκέψης γίνεται κατανοητή από τις δύο ομάδες μαθησιακών θεωριών,  οι οπαδοί των  οποίων εξαντλούν τις δυνατότητες σύνδεσής τους με τη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα.

5. Κατά τον  Skinner η συντελεστική, εξαρτημένη μάθηση  λειτουργεί με μαθηματική σχεδόν ακρίβεια.  Ο Skinner χρησιμοποίησε τα ζώα στη μελέτη της συντελεστικής εξαρτημένης μάθησης όπως περίπου είχε κάνει στο παρελθόν ο Παβλώφ και στήριξε τις διδακτικές διεργασίες του στην ψυχολογική θεωρία του σταθερού ψυχικού αντανακλαστικού.

Βέβαια η συντελεστική εξαρτημένη μάθηση δε  σχετίζεται με τη φυσιολογία και τη φαινομενολογία αλλά τις καθαρά ψυχικές διεργασίες όπως η ενίσχυση. Επομένως,  η φύση της συντελεστικής εξαρτημένης μάθησης ή ενίσχυσης εξαρτάται από τους ψυχικούς μηχανισμούς που αναπτύσσει η ανθρώπινη οντότητα ως ενότητα ψυχής, πνεύματος και σώματος. Οι διαδικασίες της ενίσχυσης και της εξάλειψης στη συντελεστική εξαρτημένη μάθηση μπορούν  να εφαρμοστούν  στη σχολική πρακτική εξατομικευμένα και με την μακροπρόθεσμη προσδοκία για βελτιωμένα αποτελέσματα.

6. Το έργο Σκέψη και Γλώσσα του Vygotsky υπαινίσσεται μια θεωρία μάθησης η οποία βασίζεται στη μελέτη της ψυχολογίας. Ο Vygotsky προσέγγισε τη γλώσσα σε στενή σύνδεση, σχεδόν ανακλαστική σχέση με τη σκέψη. Το πρόβλημα και η προσέγγιση του Vygotsky  που συσχέτισε τις προσωπικές ιστορίες των  ανθρώπων με τις γνωστικές δομές του τρόπου σκέψης τους ή του τρόπου λειτουργίας του εγκεφάλου τους, αποκαλύπτει τη φύση της ανθρώπινης μάθησης η οποία με τη σειρά της οδηγεί στην ανάπτυξη και τη μάθηση των παιδιών. Επομένως  η μάθηση είναι μια εξελικτική διαδικασία ανάπτυξης που υποστηρίζεται από γονείς και δασκάλους. Η Ζώνη Επικείμενης Ανάπτυξης μαζί με την  ψυχολογική πλαισίωση  συσχετίζουν το παιχνίδι με τη μάθηση του παιδιού.

7.  Η γνωστική-αλληλεπιδραστική, αφηγησιοκεντρική– πολιτισμική ψυχολογία του Bruner πραγματεύεται τη μάθηση και τη διδασκαλία ως τον σκοπό της εκπαίδευσης που θα υλοποιηθεί με  την ανθρώπινη παρακίνηση. Σε αυτό το πλαίσιο  ο ρόλος της λαϊκής  ψυχολογίας σε συνάρτηση με  το Εγώ είναι κομβικός. Εξάλλου  η μάθηση κατά τον Bruner  είναι μια γνωστική-αλληλεπιδραστική  διεργασία.  Τα πρότυπα του κόσμου συμβάλλουν στη μάθηση η οποία εν τέλει είναι μια αφηγησιοκεντρική διεργασία. Έτσι  η διδακτική θεωρία του Bruner επικεντρώνεται στην «αφήγηση» πολιτισμών.

8.  Η γραμμική-αλληλεπιδραστική κοινωνικο-γνωστική θεωρία μάθησης του Bandura στηρίζεται πρωτίστως στη γνωστική αλληλεπίδραση.

Τα γνωρίσματα της γραμμικής αλληλεπιδραστικής κοινωνικο-γνωστικής θεωρίας μάθησης του Bandura εξαρτώνται από τη φύση και τα κίνητρα του ανθρώπινου είδους, δηλαδή την  αμοιβαία ψυχολογική αλληλεπίδραση, τη  γνωστική ενίσχυση και τις πρακτικές εφαρμογές τους στην καθημερινή συμβίωση των ανθρώπων.

9.  Η αλληλεπιδραστική θεωρία μάθησης γνωστικού πεδίου στοχεύει κατ' αρχήν στον ορισμό του ψυχολογικού  πεδίου ή ζωτικού  χώρου στον οποίο λαμβάνουν χώρα  οι ενοράσεις. Θα μπορούσαμε ενορατικά να διδάξουμε αριθμητική καθώς και άλλα αντικείμενα γιατί  οι πηγές της αλληλεπιδραστικής θεωρίας μάθησης γνωστικού πεδίου είναι οι πρωτογενείς δομές του εγκεφάλου. Η αλληλεπιδραστική θεωρία μάθησης γνωστικού πεδίου διαφέρει από τις θεωρίες εξαρτημένης μάθησης ερεθίσματος-αντίδρασης, καθώς η ολιστική θεώρηση αποτελεί γι' αυτήν το εκ των ων ουκ άνευ πλαίσιο λειτουργίας του ανθρώπου ως ψυχοπνευματικής ενότητας. 
 Οι οπαδοί της αλληλεπιδραστικής θεωρίας γνωστικού πεδίου εφαρμόζουν την έννοια του ζωτικού χώρου σε καταστάσεις διδασκαλίας-μάθησης ως μια αλλαγή στις ενοράσεις ή τις γνωστικές δομές. Οι γνωστικές δομές των ζωτικών χώρων μπορεί να αλλάζουν ανάλογα με την ένταση των ενδιαφερόντων αυτού που μαθαίνει.  Η ευφυΐα, επίσης, συνδέεται με τη μάθηση, αφού  η σημασία της ψυχολογίας γνωστικού πεδίου  για τις καταστάσεις διδασκαλίας-μάθησης είναι συνάρτηση της ικανότητας-δεξιότητας που παρουσιάζει ένα άτομο και η οποία με τη σειρά της ενισχύει την αυτοεκτίμησή του.

10.  Η  μάθηση «μεταφέρεται» – προσαρμόζεται  σε νέες καταστάσεις αφού η «μεταφορά»  είναι το πρόβλημα-ζητούμενο και η γενίκευση αποτέλεσε την κεντρική ιδέα στη  «μεταφορά».

Τα βασικά ερωτήματα σε μια μελέτη της μεταφοράς αφορούν τη νοητική πειθαρχία που συνεπάγεται τη γενική «μεταφορά» και το πώς η αφομοιωμένη αντίληψη σχετίζεται με τη μεταφορά της μάθησης. Οι οπαδοί αυτού του «συνδετισμού»  έχουν ορίσει τη μάθηση ως μελέτη και εφαρμογή προσαρμογής. Η  συντελεστική εξαρτημένη μάθηση του Skinner συνεπάγεται για τη μεταφορά της μάθησης τον ορισμό της μάθησης ως προσαρμογή και ευελιξία.

11. Η θεωρία της μάθησης σχετίζεται με τη διδακτική πράξη μέσω του  ρόλου των εκπαιδευτικών κατά την ελευθεριακή διδασκαλία η οποία συντελεί τα μέγιστα στην αυτόνομη ανάπτυξη του μαθητή-εκπαιδευόμενου. Με την κατανόηση εκ μέρους του δασκάλου που  σημαίνει σεβασμό στις ιδιαιτερότητες του κάθε μαθητή περιορίζεται συνεχώς η απηρχαιωμένη και στείρα μάθηση μνημονικού τύπου και παράλληλα διευρύνεται η διδασκαλία και η μάθηση του ερμηνευτικού-κατανοητικού τύπου, η οποία διαφέρει ως προς την ποιότητα και τη διάρκεια του μαθησιακού αποτελέσματος.
 Ακόμη, προωθείται σημαντικά ο διερευνητικός-κατανοητικός τύπος διδασκαλίας και μάθησης που με τη σειρά του  διαφέρει από τον ερμηνευτικό-κατανοητικό. Με τους τρόπους αυτούς τα πράγματα εξελίσσονται και σταδιακά αναβαθμίζονται, βελτιώνονται και εν τέλει εκσυγχρονίζονται.

12. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να διδάσκουν κατά το πνεύμα της ερμηνευτικής κατανόησης αρκεί να έχουν μυηθεί και οι ίδιοι ως μαθητές-εκπαιδευόμενοι σε αυτόν. Επιφανείς ψυχολόγοι και παιδαγωγοί ανέπτυξαν τον ερμηνευτικό-κατανοητικό τύπο διδασκαλίας.

Οι δάσκαλοι της ερμηνευτικής-κατανοητικής διδασκαλίας πρέπει να έχουν ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά: να είναι κριτικά και ολιστικά τοποθετημένοι απέναντι στο γνωστικό τους αντικείμενο, να προσεγγίζουν με ανοιχτό μυαλό την «πρωτοτυπία»- «απόκλιση» του μαθητή τους από την πεπατημένη οδό του πνεύματος, να αφήνουν περιθώρια για δημιουργικές διαφοροποιήσεις των μαθητών τους από την προς μελέτη ύλη και προπάντων να επιμορφώνονται-ενημερώνονται οι ίδιοι συνεχώς πάνω στα καινούρια δεδομένα της επιστήμης τους, της παιδαγωγικής και της ψυχολογίας προκειμένου να μπορούν να λειτουργήσουν οι πιο πάνω απαραίτητες προϋποθέσεις.

Οι βασικές μέθοδοι της διδασκαλίας ερμηνευτικού-κατανοητικού τύπου βρίσκονται σε απόλυτη αντιστοιχία με τα βασικά χαρακτηριστικά του δημιουργικού, εμψυχωτή εκπαιδευτικού: είναι ανοιχτές, διαλογικές, συνεργατικές, εξατομικευμένες. Στο πλαίσιο αυτό οι δάσκαλοι μπορούν να χρησιμοποιούν με αποδοτικό τρόπο τα σχέδια μαθήματος, τους νοητικούς χάρτες, τις ιδέες του Morrison που έχουν προαγάγει τον ερμηνευτικό-κατανοητικό τύπο διδασκαλίας, τις απόψεις των Bloom και Block  που προώθησαν την αφομοιωτική διδασκαλία.

Ο  ερμηνευτικός-κατανοητικός τύπος μάθησης αξιολογείται με την ανατροφοδότηση και την αναθεώρηση που προκύπτει μετά τη διαδικασία αξιολόγησης.

13.  Ο διερευνητικός-κατανοητικός τύπος διδασκαλίας και μάθησης εφαρμόζεται κατά τη διεξαγωγή της διερευνητικής  διδασκαλίας.  Η φύση της στοχαστικού τύπου διδασκαλίας και μάθησης έρχεται αρωγός στις τυχόν δυσκολίες εφαρμογής. Η  στοχαστικού τύπου μάθηση προωθείται με την  ανάδειξη προβλήματος, την επίλυση προβλήματος και την εφαρμογή κατά περιπτώσεις των προτεινόμενων λύσεων. Σε πολλές  θεματικές περιοχές είναι εφαρμόσιμη η στοχαστική διδασκαλία η οποία είναι μοναδική στην κριτική της διάσταση.

14. Οι θεωρίες διδασκαλίας-μάθησης σχετίζονται στενά  με την εκπαίδευση με υπολογιστές. Για την κατανόηση αυτής της στενής σχέσης πρέπει κάποιος εκπαιδευτικός προηγουμένως να έχει απαντήσει στα ακόλουθα ερωτήματα:

    Τι είναι οι υπολογιστές και πώς λειτουργούν;

    Ποια είναι τα συστατικά μέρη ενός υπολογιστή;

    Πώς οι υπολογιστές επεξεργάζονται τις πληροφορίες;

    Πώς επηρεάστηκε η διδασκαλία και η μάθηση από τις πρόσφατες αλλαγές στους υπολογιστές     και στη χρήση τους;

   Ποια είναι η θεωρητική-ψυχολογική θεμελίωση της εκπαίδευσης με υπολογιστές;

   Πώς η νοητική πειθαρχία και ο κλασικός ανθρωπισμός του  εικοστού αιώνα σχετίζονται με την εκπαίδευση με    υπολογιστές;

    Πώς η παράδοση του συμπεριφορισμού σχετίζεται με την εκπαίδευση με υπολογιστές;

    Ποια είναι η φύση της εκπαίδευσης με υπολογιστές στην ερμηνευτική κατανόηση;

    Πώς μπορούν οι δάσκαλοι να χρησιμοποιούν τους υπολογιστές για να διδάσκουν με στόχο     την ημι-διερευνητική κατανόηση;

    Πώς μπορούν οι δάσκαλοι να χρησιμοποιήσουν τους υπολογιστές στη διδασκαλία διερευνητικού-κατανοητικού     τύπου;

    Πώς πρέπει να είναι μια διδακτική ενότητα στη διερευνητική κατανόηση;

    Ποιος είναι ο ρόλος των προβλημάτων σε μια διδακτική ενότητα διερευνητικής κατανόησης;

    Πώς μπορεί να χρησιμοποιείται ο υπολογιστής ως πηγή δεδομένων;

    Πώς μπορεί να αξιολογηθεί η διερευνητική μάθηση;

    Ποια είναι τα κριτήρια της αξιολόγησης;

 (Τα συμπεράσματα σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις πρέπει να σημειωθεί πως  είναι πάντα προσωρινά).

* Η Αμαλία Κ. Ηλιάδη είναι  φιλόλογος-ιστορικός (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ' το Α.Π.Θ.)

Χώρος εργασίας: Μουσικό Γυμνάσιο-Λύκειο Τρικάλων

Δ/νση κατοικίας: Μ. Πιτσάκου 21, Τ.Κ. 42100 Τρίκαλα, Τηλ. & Fax:  2431071402, ailiadi@sch.gr, http://users.sch.gr/ailiadi,

http://blogs.sch.gr/ailiadi, http://www.matia.gr

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

ΘΕΩΡΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ (β΄ έκδοση αναθεωρημένη και συμπληρωμένη)

Συγγραφείς: Morris L. Bigge, Samuel S. Shermis

Μετάφραση: Φοίβος Αρβανίτης

Επιμέλεια: Ρέμος Αρμάος, Νίκη Φίλλιπς

Εγχειρίδιο ψυχολογίας για την εκπαίδευση, α΄ τόμος,

Caroline Golder, Daniel Gaonac'h, BKM: 4578  

Εγχειρίδιο ψυχολογίας για την εκπαίδευση, β΄ τόμος

Caroline Golder, Daniel Gaonac'h, BKM: 4582  

Διδακτικές προσεγγίσεις της διαθεματικότητας

Alain Maingain, Gérard Fourez, Barbara Dufour, ΒΚΜ: 5765

Λειτουργική διδακτική. Στόχοι, στρατηγικές, αξιολόγηση

Michel Minder, BKM: 6307

Εισαγωγή στις θεωρίες της ανθρώπινης ανάπτυξης

Neil J. Salkind, ΒΚΜ: 6187

Ψυχοκινητική αγωγή

Νικόλαος Γ. Μπίνιας, Γεώργιος Δ. Δράκος, ΒΚΜ: 5440

Μουσειοπαιδαγωγική και εκπαίδευση στις φυσικές επιστήμες – Θεωρία και πράξη

επιμ. Παναγιώτης Β. Κόκκοτας, Κατερίνα Πλακίτση, ΒΚΜ: 5457

Τα μονοπάτια της μάθησης – Eφαρμογές στην εκπαιδευτική πράξη

Αργυρώ Πρόσκολλη, Ειρήνη Μουτζούρη-Μανούσου, ΒΚΜ: 5755

Τα μαθηματικά των παιδιών 4-6 ετών. Αριθμοί και χώρος

Χρυσάνθη Σκουμπουρδή, Σόνια Καφούση, ΒΚΜ: 6677

Παιχνίδια ψυχοκινητικής αγωγής για μικρά και μεγάλα παιδιά
Dieter Krowatschek, ΒΚΜ: 6233

Επάγγελμα εκπαιδευτικός: Aνάγνωση και κατανόηση. Ψυχολογία της ανάγνωσης

Caroline Golder, Daniel Gaonac'h, BKM: 5165  

Η σκέψη στην εκπαίδευση

Matthew Lipman, BKM: 5764  

Η κοινωνική ανάπτυξη της νοημοσύνης

Gabriel Mugny, Willem Doise, BKM: 0213  

Θεωρίες της ανθρώπινης ανάπτυξης

Neil J. Salkind, BKM: 0535  

Λογοτεχνία, γλώσσα και εκπαίδευση

Ιωάννα Παπαβασιλείου-Χαραλαμπάκη, BKM: 6232  

Στοιχεία διδακτικής και παιδαγωγικής. Με αναλυτικά σχέδια μαθήματος και θέματα διαγωνισμών του ΑΣΕΠ, Βασίλειος Χ. Πάσχος, BKM: 6357

Διδακτική των φυσικών επιστημών στην προσχολική και στην πρώτη σχολική ηλικία – Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές, Κατερίνα Πλακίτση, BKM: 6536  

του Νίκου Βεντούρα

Κόντρα στις παραδοσιακές αντιλήψεις που θέλουν την Ευρωπαϊκή Ένωση μια άκαμπτη γραφειοκρατία, η τελευταία αντέδρασε άμεσα: όρισε διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ για τις 2 Μαΐου, συζήτηση επί των διαπραγματεύσεων στις 4 Μαΐου και τηλεδιάσκεψη των ηγετών των χωρών – μελών της Ε.Ε. για τις 10 Μαΐου. Αν μέχρι τότε δεν έχει διευθετηθεί το ζήτημα, η Ε.Ε. είναι διατεθειμένη να προχωρήσει, χωρίς καθυστέρηση σε πρόσθετες διαβουλεύσεις.

Χάρη σε αυτές τις εξελίξεις η κυβέρνηση φαίνεται να ανακτά την αξιοπιστία της! Ιδίως ο πρωθυπουργός δικαιώνεται πανηγυρικά για την προεκλογική του διαβεβαίωση ότι «λεφτά υπάρχουν». Πράγματι, λεφτά υπάρχουν εν αφθονία στα ταμεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, και σύντομα 25 δισ. από αυτά τα λεφτά θα γεμίσουν τα κρατικά μας ταμεία εν είδει δανείου, αρκεί να συμμορφωθούμε με μια σειρά μετριοπαθείς απαιτήσεις.

Σύμφωνα, άλλωστε, με τον Στέφανο Μάνο, «τα μέτρα που ζητάει το ΔΝΤ, για το σύνολο του ελληνικού λαού θα είναι χρήσιμα και ευχάριστα», ενώ, όπως δήλωσε, «θα πλήξουν συντεχνίες». Ο πάντα δίπλα στον εργάτη πολιτικός, αναφέρεται βέβαια στις τρεις μεγάλες συντεχνίες που λυμαίνονται την οικονομική ζωή του τόπου, και συγκεκριμένα την συντεχνία των δημοσίων υπαλλήλων, την συντεχνία των ιδιωτικών υπαλλήλων και τη συντεχνία των ελεύθερων επαγγελματιών.

Σύμφωνα με την Ελευθεροτυπία, «ο υπουργός Οικονομίας στην συνέντευξη Τύπου μίλησε επίσης ανοιχτά στο ποιους τομείς θα γίνουν οι σκληρότερες παρεμβάσεις-μεταρρυθμίσεις που προωθεί (ασφαλιστικό, αγορά εργασίας), ενώ έκανε ιδιαίτερη μνεία στην εκμετάλλευση της δημόσιας περιουσίας (αποκρατικοποιήσεις)». Πρόκειται για μια σειρά από φιλολαϊκά μέτρα τόνωσης της αγοράς, υπό την αυστηρή επίβλεψη του πρωθυπουργού και προέδρου της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, κ. Παπανδρέου. Ειδικά οι μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό και την αγορά εργασίας αναμένεται να πλήξουν ιδιαίτερα το μεγάλο κεφάλαιο.

Ακόμη, σύμφωνα πάντα με την έγκυρη εφημερίδα της συμπολίτευσης, «αναφορικά με τα σενάρια περί αναδιάρθρωσης του χρέους της χώρας, ο κ. Παπακωνσταντίνου τα αρνήθηκε κατηγορηματικά». Η παραπάνω δήλωση σημαίνει πως η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να πάρει τα «πουκάμισα» των κερδοσκόπων με άλλο τρόπο (ίσως με γλυκόλογα) και όχι μέσω της αναδιάρθρωσης του χρέους η οποία ενέχει το κίνδυνο να τους αφήσει τελείως τσίτσιδους.
Η χώρα διατηρεί την αξιοπρέπεια της, και δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει στην εύκολη λύση της πτώχευσης και αναδιάρθρωσης του χρέους, αν προηγουμένως δεν ξεπουλήσει ό,τι έχει και δεν έχει προσπαθώντας να πληρώσει στο πολλαπλάσιο το διεθνές κερδοσκοπικό κεφάλαιο και τους ευγενείς δανειστές μας με το σπρέντ του 6%. Σε αντίθεση, άλλωστε, με την Ισπανία και την Πορτογαλία η χώρα μας διαθέτει ένα μοναδικό πλεονέκτημα, και συγκεκριμένα εκατοντάδες μικρά και μεγάλα νησιά προς πώληση.

Εντωμεταξύ, έμαθαν -στην Ευρώπη- ότι ζοριζόμαστε και πλάκωσε και ο Κον-Μπεντίτ, ο θρυλικός «Κόκκινος Ντάνυ» του Μάη του '68. Ο ευρωβουλευτής των Πρασίνων (κάτι σαν πασόκος του ευρωκοινοβουλίου με ολίγη από Τρεμόπουλο), ήρθε στη χώρα μας για να μιλήσει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, επ' αφορμή της κυκλοφορίας  στα ελληνικά του βιβλίου του «Τι να κάνουμε;» Φίλοι της «Ρήξης» που διάβασαν το προσχέδιο του άρθρου πρόσφεραν την άποψή τους για το «τι να κάνει» ο Ντάνυ, αλλά το ήθος της στήλης δεν μας επιτρέπει να την αναδημοσιεύσουμε.

Το αισιόδοξο είναι ότι η χώρα δεν θα μπορούσε να έχει καλύτερη ηγεσία για να αντιμετωπίσει την παρούσα κρίση. Σε αντίθεση με τον κ. Καραμανλή, ο οποίος (σύμφωνα με φήμες) έπαιζε Playstation αδιαφορώντας για τα προβλήματα του τόπου, ο νυν πρωθυπουργός συμπάσχει τόσο με τον καϋμό του απλού πολίτη ώστε «δεν κοιμάται κάθε βράδυ και κλαίει», σύμφωνα με τον γραμματέα του ΠΑΣΟΚ, κ. Σωκράτη Ξυνίδη. Όπως υποστηρίζουν καλά πληροφορημένες πηγές, ο πρωθυπουργός, μετά την ανακοίνωση περί επίσπευσης της ευρωπαϊκής στήριξης, προσπαθεί να φανεί δυνατός, ενώ ακούστηκε να προσπαθεί να στηρίξει την καταβεβλημένη σύζυγό του με τα λόγια, «Άντα μην κλαις θα γυρέψουμε βερεσέ απ' τον μπακάλη».