Οικονομική κρίση και Οικιακή Οικονομία

Της Ευαγγελίας Κροκίδη*

Η εποχή μας έχει χαρακτηριστεί από την μεγαλύτερη κρίση των τελευταίων χρόνων. Ιδιαίτερα στη Ελλάδα η κρίση αυτή αντιμετωπίζεται με πολύ μεγάλη συζήτηση και προσπάθειες για την διαχείρισή της. Όλες αυτές οι συζητήσεις συνοδεύονται από αρκετή δόση απαισιοδοξίας και κατάθλιψης ή απλού αλλά σοβαρού άγχους στην καλύτερη προσπάθεια.

Μήπως όμως όλο αυτό που συμβαίνει και βρήκε απροετοίμαστους όλους και όλες θα μπορούσε να έχει καλύτερες μεθόδους αντιμετώπισης;

Από τον 19ο αιώνα, τις εποχές που οι Έλληνες προσπαθούσαν να στήσουν το ελληνικό κράτος για να γίνει το σύγχρονο κράτος της ευημερίας των πολιτών του, μια από τις σοβαρότερες έννοιες ήταν η αντιμετώπιση των οικονομικών της οικογένειας ή του οίκου που στην εποχή της σύγχρονης επιστήμης της οικονομίας ονομάστηκε νοικοκυριό. Και εκείνες τις εποχές που οι ρόλοι των φύλων ήταν αυστηρά καθορισμένοι, οι γυναίκες είχαν την αποκλειστική ευθύνη των οικονομικών της οικογένειας, ζώντας στον ιδιωτικό χώρο του σπιτιού τους και έχοντας την μοναδική και αποκλειστική ευθύνη της ανατροφής των παιδιών τους.

Τότε λοιπόν αναπτύχθηκε η επιστήμη της Οικιακής Οικονομίας, της επιστήμης ή και «τέχνης» για άλλους που θα μπορούσε να οδηγήσει στην ευδαιμονία του οίκου. Αποτέλεσε βασικό μάθημα στους χώρους που εκπαιδεύονταν οι γυναίκες άρα βασικό στοιχείο της γυναικείας εκπαίδευσης και της ανάπτυξης του φεμινιστικού κινήματος όπως αυτό εξελίχθηκε στην πορεία της ιστορίας σε όλο τον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πρώτες φεμινίστριες σε διεθνές επίπεδο αλλά και στην Ελλάδα, μετέφεραν την επιστήμη της Οικιακής Οικονομίας, με όλα τα χαρακτηριστικά της, από τον ιδιωτικό χώρο του σπιτιού τους στις αίθουσες των παρθεναγωγείων και στους χώρους εργασίας όταν οι γυναίκες κατάφεραν να βρουν το δρόμο για το δημόσιο βίο.

Βασικό στοιχείο λοιπόν της Οικιακής Οικονομίας ήταν η διαχείριση των οικονομικών του οίκου. Θέμα που πρωτοαναφέρεται και από τον Ξενοφώντα  στο έργο του «Οικονομικός», αποδεικνύοντας έτσι περίτρανα ότι βασικό μέλημα όλων των οικογενειών από την αρχή της ανθρώπινης ιστορίας με την ύπαρξη των χρημάτων ή την απλή ανταλλαγή των αγαθών που βοηθούσαν στην καθημερινότητα αλλά και την ανάπτυξη των νοικοκυριών ήταν πάντα η σωστή διαχείριση των πόρων της οικογένειας.

Και φτάνουμε στο σήμερα. Η έννοια των πόρων έχει αποκτήσει και άλλο νόημα όταν αυτοί δεν είναι μόνο αγροτική ή οικιακή παραγωγή αλλά και ενεργειακή διαχείριση του περιβάλλοντος, ανάγκη για εξοικονόμηση ανθρωπίνων και υλικών πόρων καθώς και η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης που έχει αποκτήσει καθοριστική σημασία στην σύγχρονη κοινωνία και στην ανάπτυξη των πολιτών της.

Οι οικογένειες, με όποια μορφή και αν έχουν, συνεχίζουν να είναι το κύτταρο της κοινωνίας. Είναι πάντα εκείνες στις οποίες γεννιούνται και μεγαλώνουν παιδιά. Ο ιδιωτικός χώρος του σπιτιού είναι το περιβάλλον στον οποίο τα παιδιά αναπτύσσονται και διαμορφώνουν τις προσωπικότητες τους πριν αρχίσουν την δημόσια κοινωνικοποίησή τους.

Και ύστερα έρχεται το σχολείο. Με τις νέες μορφές μάθησης που αναπτύσσονται στον 21ο αιώνα παίζει σημαντικό ρόλο στις καινούριες ανάγκες και τα δεδομένα που παρουσιάζονται με αλματώδεις ρυθμούς. Η Οικιακή Οικονομία και σε αυτό το εκπαιδευτικό περιβάλλον παίζει σημαντικό ρόλο.

Η επιστήμη της Οικιακής Οικονομίας, η οποία στην σύγχρονη μορφή της στοχεύει στην ευημερία του ατόμου, της οικογένειας, της ομάδας και φυσικά της κοινότητας, με την σωστή διαχείριση ανθρωπίνων και υλικών πόρων μπορεί και πρέπει να είναι επίκαιρη αλλά και αναγκαία. Στην σύγχρονη εποχή που η διαχείριση των πόρων της οικογένειας δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των γυναικών και που η ισότητα των δυο φύλων θεωρείται δεδομένο η εκπαίδευση πρέπει να συνεισφέρει και σε αυτή την διάσταση. Και με την σημαντική βοήθεια που μπορεί να προσφέρει το διδακτικό αντικείμενο της Οικιακής Οικονομίας όπως αυτό διδάσκεται, με ελλείψεις δυστυχώς, στις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου.

Η Οικιακή Οικονομία είναι η επιστήμη που μπορεί να βοηθήσει τα ζευγάρια και τις οικογένειες στην λήψη αποφάσεων στην καθημερινή τους ζωή. Θα τους βοηθήσει να θρέψουν τους εαυτούς τους αλλά και τα παιδιά τους με τις σωστές τροφές, να μπορέσουν να διαχειριστούν τα οικονομικά τους στις δύσκολες οικονομικά εποχές που βιώνουμε, να διαχειριστούν το σπίτι τους με τις σωστές ενεργειακές πολιτικές που θα τους εξασφαλίσουν αειφορία και εξοικονόμηση πόρων στο καθημερινό τους βίο.

Θα μπορέσουν να αποκτήσουν βασικές αρχές πρώτων βοηθειών, οικογενειακού αντισεισμικού σχεδίου, οικογενειακού προγραμματισμού. Θα μάθουν βασικά οικονομικά στοιχεία που θα τους βοηθήσουν να υλοποιήσουν τον οικογενειακό τους προϋπολογισμό, τα έξοδα τους αλλά και να μάθουν τεχνικές που θα τους δώσουν εύκολες λύσεις στα καθημερινά προβλήματα της ζωής τους. Και φυσικά για όλα αυτά δεν θα τους είναι απαραίτητη η πληροφόρηση από τα τηλεοπτικά μαγκαζίνο τα οποία προσφέρουν μεν γνώσεις, αμφιβόλου πολλές φορές όμως ποιότητας, αφού εκείνοι που τις προσφέρουν δεν έχουν ούτε τις κατάλληλες γνώσεις αλλά ίσως ούτε και τον τρόπο να μεταφέρουν τα σωστά στοιχεία. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα όλων εκείνων των κυριών, ευυπόληπτων κατά τα άλλα, που μαγειρεύοντας στην οθόνη της τηλεόρασης στις πρωινές εκπομπές μεταφέρουν τους καλύτερους τρόπους για την καταστροφή όλων των θρεπτικών στοιχείων που μπορεί να περιέχουν οι τροφές που βρίσκονται διαθέσιμες για κατανάλωση στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις. Τα μέλη της οικογένειας θα έχουν αποκτήσει τις γνώσεις που τους είναι απαραίτητες για την ευημερία τους από το σχολείο μέσα από το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας που θα τους δώσει παράλληλα και όλες εκείνες τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για να είναι επιδέξιοι καταναλωτές και κριτές εκείνων που βλέπουν και ακούν γύρω τους από τα ΜΜΕ όπως αυτά έχουν αναπτυχτεί στην σύγχρονη Ελλάδα.

Το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας σήμερα θα πρέπει να βρει τον δρόμο που του αξίζει. Στην εποχή που οι οικονομικές δυσκολίες απαιτούν την σωστή χρήση των οικονομικών πόρων, τώρα, που η εξοικονόμηση ενέργειας είναι το σημαντικότερο στοιχείο για την επιβίωση της ανθρωπότητας η εκπαίδευση οφείλει να δώσει στην επιστήμη της Οικιακής Οικονομίας το χώρο που της αξίζει.

Σήμερα που οι διατροφικές ανάγκες έχουν οδηγήσει στην χρήση μεταλλαγμένων τροφίμων και στην ανάγκη παρασκευής της τροφής με τους κατάλληλους τρόπους για την σωστή πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για την πρόληψη ασθενειών, τώρα που οι ανάγκες της οικογένειας είναι σαφώς μεγαλύτερες και πιο επείγουσες η Οικιακή Οικονομία, οι στόχοι και το περιεχόμενο της, μπορεί να έχουν τις λύσεις αλλά και τον τρόπο να βοηθήσουν τις σύγχρονες κοινωνίες.

Αρκεί να της δοθεί το βήμα για να μπορέσει να συνεισφέρει με όλες τις δυνατότητες που έχει ως επιστήμη με την σύγχρονη μορφή της και να απαλειφτούν οι έμφυλες και εκπαιδευτικές προκαταλήψεις που την ακολουθούν. 

* Η Ευαγγελία Κροκίδη είναι Σχολική Σύμβουλος Οικιακής Οικονομίας, Msc στις Σπουδές Φύλου, Υποψήφια Διδάκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, Σύνδεσμος για την Ελλάδα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Οικιακής Οικονομίας.

ΠΗΓΗ: 13/09/2010 – 14:57, http://www.alfavita.gr/artro.php?id=9375

Εκλογές και Μνημόνιο

του Βένιου Αγγελόπουλου

            Παλιά, παίζαμε στην αλάνα πολεμικά παιχνίδια, ινδιάνοι και καμπόηδες, σταυροφόροι και σαρακηνοί, Βίκιγκς και αντι-Βίκιγκς, ανάλογα με το έργο πούχαμε δει στο θερινό σινεμά. Όταν είπαμε να χωριστούμε σε Έλληνες και Τούρκους, κανείς δε θέλησε να κάνει τον Τούρκο…

            Προχτές στην τηλεόραση, από τους εννιά υποψήφιους περιφερειάρχες Αττικής κανείς δε θέλησε να κάνει τον υπερασπιστή του μνημονίου. Ούτε καν αυτοί που το κόμμα τους τόχε ψηφίσει. Κανείς δεν τόλμησε: το μνημόνιο έχει καταδικαστεί στα μάτια του λαού. Οι αυτοδιοικητικές εκλογές θα εξελιχθούν σε δημοψήφισμα με ποσοστά Τσαουσέσκου εναντίον του μνημονίου. Αθροιστικά.

Η ομοφωνία σταματάει εκεί. Υπάρχουν οι απολογητές του «μονόδρομου», που θεωρούν το μνημόνιο κάτι σα θεϊκή τιμωρία για τις αμαρτίες μας – αλόγιστα ξοδέψαμε. Και αυτοί που λένε πώς άλλοι έφαγαν κι άλλοι πληρώνουν, και πως πρέπει να αλλάξουμε ρότα: οι αριστεροί.

            Κι όμως, ο λόγος της Αριστεράς δεν πείθει. Για πολλούς το πολιτικό μας σύστημα χρεοκόπησε, κι η Αριστερά μαζί του. Τα επιτελεία της αναλώθηκαν σε καρεκλομαχίες και «διεμβολισμούς» πολιτικών χώρων (ενώ αυτοί αποσυντίθενται), αντί να δουν τις εκλογές σαν ευκαιρία οργάνωσης της κοινωνικής αντίστασης απέναντι όχι μόνο στο μνημόνιο, αλλά και στις συνθήκες που το έφεραν και που θα φέρουν και το επόμενο.

            Αλλά ο κόσμος της Αριστεράς παραμένει ζωντανός. Πάντα προδομένος, μα όχι πια ευκολοπίστευτος. Σιχτιρίζοντας. Πέρα από την καταδίκη του μνημονίου, από τους αριστερούς υποψήφιους οι αριστεροί περιμένουν (και συστρατεύονται μαζί τους) κάτι άλλο από την ανάλυση των βλαβερών συνεπειών του, τις γενικόλογες πολεμικές ιαχές, την αναφορά σε δάφνες και παράσημα του παρελθόντος.

            Περιμένουν (και συνδιαμορφώνουν) απαντήσεις στο ερώτημα, πώς, συγκεκριμένα, θα οργανωθεί η αντίσταση στη «θεομηνία» του μνημονίου, πώς θα αξιοποιηθούν σαν χαρακώματα οι αυτοδιοικητικοί θεσμοί, πώς θα οργανωθεί η συμμετοχή του κόσμου της εργασίας. Και περιμένουν μαζί τους όλοι όσοι φτύνουν το σύστημα αλλά αισθάνονται αδύναμοι απέναντί του.

            Και για το κάνουμε ακόμα πιο λιανά (και βεβαίως όχι εξαντλητικά), μπορεί η Τοπική Αυτοδιοίκηση να δημιουργήσει δομές αλληλεγγύης; Μπορεί να φορολογήσει τράπεζες που δρουν στο έδαφός της; Μπορεί να μειώσει τη βεντάλια των αμοιβών; Μπορεί να ξεσκεπάσει τις λαμογιές στα δημόσια έργα και να επιβάλει διαφάνεια; Μπορεί να ιδρύσει λαϊκά συμβούλια για να εκφράζονται και να ελέγχουν οι κάτοικοι; Μπορεί να μελετήσει τα νομικά εμπόδια σε τέτοιες ενέργειες και να βρει παραθυράκια ή να δημιουργήσει ρήγματα; Και άλλα πολλά.

            Πάντα μπορούμε να ελπίζουμε πως, έστω και την τελευταία στιγμή, θα επικρατήσει σαφήνεια στόχων και ενότητα δράσης (τα δύο πάνε μαζί, ειδεμή, κλαύτα Χαράλαμπε), αν όχι παντού, τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό. Ώστε οι αυτοδιοικητικές εκλογές να γίνουν ένα αρχικό βήμα συλλογικής αντίστασης. Απέναντι στο μνημόνιο και στο σύστημα που μας πάει εκατό χρόνια πίσω.

            Ειδεμή, ας περιμένουμε την επόμενη σφαλιάρα με αισιοδοξία: κάποτε η κοινωνία θα αντιδράσει.

* (ang@math.ntua.gr)

22/9/2010

Σημείωση: Μας στάλθηκε ευγενικά από το συγγραφέα, με την υπογράμμιση ότι δημοσιεύτηκε στο "Δρόμο της Αριστεράς" Σαββάτο 25/9/2010.

Το Μνημόνιο και οι 40 κλέφτες

Του Στάθη (Σταυρόπουλου)*

Αμέσως μετά τις ρηξικέλευθες προχειρότητες (ή μήπως τις θανατηφόρες δεσμεύσεις;) της χώρας μας με το Ισραήλ, η Ελλάδα άρχισε να εισπράττει τα πρώτα επίχειρα απ’  τον Αραβικό κόσμο: αίφνης το Αλ Τζαζίρα στο αφιέρωμά του προ ολίγων ημερών για την επέτειο της ίδρυσης της Τουρκικής Δημοκρατίας (που ταυτίζεται με την ήττα των Ελλήνων στην Ανατολία) απέδωσε στον ελληνικό στρατό την πυρπόληση της Σμύρνης, χωρίς προσέτι να βρει ούτε μία λέξη να πει για τη Μικρασιατική Καταστροφή – τους Ελληνες πρόσφυγες (τότε, κάτι σαν τους Παλαιστίνιους σήμερα)…

Λίγες μέρες μετά, η Συρία (πιάνοντας τον κυρ Δρούτσα και τον Γιωργάκη στον ύπνο – αλλά αυτό είναι το λιγότερο) αναγνώρισε τη FYROM με το όνομα που γουστάρουν ο σλαβομακεδονικός εθνικισμός και ο αμερικανικός (τουλάχιστον) ιμπεριαλισμός. Οσο για τον λαλίστατο (τρεις συνεντεύξεις την ημέρα στο εξωτερικό και δύο στο εσωτερικό) πρωθυπουργό μας, σιωπή, κιχ, μούγκα…
Βλέπετε, οι διεθνείς σχέσεις της χώρας έχουν περιορισθεί στο να μας αγοράζουν (Κατάρ) και να μας πουλάνε (Συρία) κατά το δοκούν (των αφεντικών τού Αλεξ Ρόντος)…

Δεν θα έλεγα (ακόμα) ότι είναι καμερομανής ο κ. Πρωθυπουργός, αλλά φαίνεται ότι τη βρίσκει με τη δημοσιότητα, ότι το απολαμβάνει…

Δεν έχει περάσει μέρα απ' όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας (για να τη θέσει υπό κατοχήν) που να μη δίνει μια-δυο συνεντεύξεις καθ’  εκάστην, να μην οργανώνει «ανοιχτές» στον Τύπο συνεδριάσεις, να μην ομιλεί διαρκώς παντού, σε αργόσχολους και μη, στο εξωτερικό και το εσωτερικό, αυτό το Σαββατοκύριακο το σώου συνεχίσθηκε μετά βαΐων και κλάδων στους Δελφούς – δεν έχει πια σημασία τι λένε! σχέδια επί σχεδίων, όπως αυτά που ανακοίνωσε η κ. Μπιρμπίλη στους Αθηναίους (τα ίδια από εικοσαετίας) ή στους Θεσσαλονικείς (τα ίδια από τεσσαρακονταετίας).

Όμως φαίνεται ότι ως γκάτζετ τουλάχιστον, ο κ. Παπανδρέου έχει γίνει το αγαπημένο πετ της ΝΕΤ. Το μισό και βάλε δελτίο ειδήσεων είναι το διαρκές ριάλιτυ σώου του κ. Γιώργου Α. Παπανδρέου. Παραπρασίνισε το πρόγραμμα και η πολλή χλωροφύλλη δηλητηριάζει πολλούς παρουσιαστές, από πρωίας έως νυκτός· οι οποίοι φαίνεται να απολαμβάνουν και οι ίδιοι το κουτόχορτο που προσπαθούν να ταΐσουν τους τηλεθεατές.

Ενδιαφέρον! Αλλο να ‘σαι παπαγαλάκι και να λες, χάριν του αφεντικού, πράγματα που δεν πιστεύεις, κι άλλο να 'σαι μπούφος και να πιστεύεις ότι δουλειά του δημοσιογράφου είναι να την πέφτει στους πολλούς και τους απλούς…

* ΣΤΑΘΗΣ Σ. 27.ΙΧ.2010,  stathis@enet.gr  

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 27 Σεπτεμβρίου 2010,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=207139

Θαυμαστές απατεώνων

Του παπα Ηλία Υφαντή

Δύο εντιμότατοι και διαπρεπείς εκπρόσωποι της βαριάς βιομηχανίας εξαπάτησης του λαού συζητούν στην τηλεόραση: Ο ένας πολυχρήματος (και με πολλά ΜΜΕ) δημοσιογράφος και ο άλλος πολυκτήμονας πολιτικός.

Και αποφαίνονται για ένα τρίτο πολυκτήμονα και πολυχρήματο πολιτικό ότι πρόκειται για εντιμότατο άνθρωπο. Για να θυμίζουν τον Πολύβιο Δημητρακόπουλο, που έλεγε: «Αν κλέψεις εκατό δραχμές σε λένε άτιμο, ενώ αν κλέψεις εκατό εκατομμύρια, σε λένε μεγάτιμο»!..

Και, ασφαλώς με την ίδια λογική και το ίδιο πνεύμα ήταν εντιμότατοι στους παλιούς, κακούς καιρούς και οι εξοχότατοι κόμητες και δούκες και βαρώνοι. Και προπάντων οι μεγαλειότατοι βασιλιάδες.

Που είχαν σαν έμβλημά τους το «ισχύς μας η αγάπη του λαού». Του λαού, που τον είχαν καταδικασμένο στη φτώχεια και τη δυστυχία.

Και των οποίων τα υπόγεια ήταν γεμάτα απ’ τα κουφάρια δολοφονημένων πολιτών, που έπεφταν στη δυσμένειά τους.

Με τις Βαστίλες τους και τα Παλαμήδια τους και τα Γεντί Κουλέ τους, τα γεμάτα από ανθρώπους, που κι αν ακόμη ήταν εγκληματίες, ήταν, σε σύγκριση με τους εντιμότατους και μεγαλειότατους, αγγελούδια.

Για να μην ξεχνούμε βέβαια ότι οι εντιμότατοι αυτοί κακούργοι δεν δίσταζαν να κλείσουν στη φυλακή και ήρωες, όπως τον Κολοκοτρώνη, το Μακρυγιάννη, κλπ. Και άγιους και σοφούς. Επειδή τολμούσαν να πουν κάποιες αλήθειες ή να διεκδικήσουν κάποια δικαιώματα για το λαό.

Και το πάντων θλιβερό και αποκαρδιωτικό είναι ότι το αφελές και εύπιστο κοπάδι του όχλου «έπινε νερό στ’ όνομά τους». Σε σημείο, που να μείνει παροιμιώδες το χαρακτηριστικό εκείνο για την ηλιθιότητά τους σλόγκαν. Δηλαδή το «ελιά -ελιά και Κώτσιο βασιλιά»!

Που δυστυχώς δεν έχει αλλάξει καθόλου και στις μέρες μας. Όπου τα κοπάδια θαυμάζουν και τρέχουν ξωπίσω από ανάλογους απατεώνες, που μας ξεπουλάνε και μας υποδουλώνουν. Όχι περιστασιακά και επιλεκτικά. Αλλά συλλήβδην. Κι εμάς και τη χώρα μας…

Ακολουθώντας, βέβαια, και θαυμάζοντας τα δόγματα πίστεως των, από τηλεοπτικής καθέδρας αποφαινομένων, αλάθητων και εντιμότατων παπών της πολιτικής και δημοσιογραφικής απατεωνίας ….

Παπα-Ηλίας, 28-9-2010

http://papailiasyfantis.wordpress.com

http://profitikatragoudia.Wordpress.com

Έκρηξη στα μεταπτυχιακά

Ρεκόρ με περίπου 90.000 φοιτητές που κάνουν μάστερ και διδακτορικό

ΕΡΕΥΝΑ Του Χρήστου Κάτσικα*

Τον αριθμό-ρεκόρ των 87.958 έχουν φτάσει οι νέοι και οι νέες που κάνουν μεταπτυχιακές ή διδακτορικές σπουδές.   Από αυτούς, 52.000 φοιτούν στα 459 προγράμματα σπουδών των ελληνικών πανεπιστημίων, 11.000 στα 26 προγράμματα του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου και περίπου 25.000 σε πανεπιστήμια του εξωτερικού (οι περισσότεροι στο Ηνωμένο Βασίλειο).

Παράλληλα, το ακαδημαϊκό έτος 2009-2010 υπολογίζεται ότι ο αριθμός των πτυχιούχων που κατέθεσαν αίτηση για τη διεκδίκηση μιας θέσης στα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών των ελληνικών πανεπιστημίων ξεπέρασε τις 100.000, καθώς είναι πλέον συνηθισμένο φαινόμενο για τις 25 ή 30 θέσεις ενός μεταπτυχιακού προγράμματος να κατατίθενται έως και δεκαπλάσιες αιτήσεις.

Για παράδειγμα, μόνο στα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών του ΕΑΠ κατατέθηκαν τον Δεκέμβριο 2009 περίπου 45.000 αιτήσεις και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών περίπου 10.000 αιτήσεις. Ανάλογη είναι η εικόνα και σε άλλα μεγάλα ιδρύματα της πρωτεύουσας αλλά και της περιφέρειας. Και επειδή η ζήτηση είναι πολύ μεγαλύτερη από την προσφορά, χιλιάδες πτυχιούχοι κάθε χρόνο καταφεύγουν στο εξωτερικό προκειμένου να πετύχουν την εγγραφή τους σε κάποιο μεταπτυχιακό πρόγραμμα.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Μανόλη Δρεττάκη, ανάμεσα στα έτη 2000-2001 και 2008-2009:

Το σύνολο των μεταπτυχιακών φοιτητών διπλασιάστηκε. Σε όλα τα ΑΕΙ σημειώθηκε αύ ξηση και σε ορισμένα ο αριθμός τους πολλαπλασιάστηκε. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στα Πανεπιστήμια Θεσσαλίας (εξαπλασιασμός), Μακεδονίας (σχεδόν πενταπλασιασμός) και Χαροκόπειο και Ιόνιο (τετραπλασιασμός).

Το σύνολο των φοιτητών για μεταπτυχιακό τίτλο (μάστερ) υπερδιπλασιάστηκε. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στα Πανεπιστήμια Αιγαίου (δεκαεξαπλασιασμός!), Θεσσαλίας (υπερεπταπλασιασμός). Το σύνολο των φοιτητών για διδακτορικό σημείωσε επίσης αύξηση, αλλά μικρότερη από εκείνη των φοιτητών για μεταπτυχιακό τίτλο. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στα Πανεπιστήμια Θεσσαλίας (εξαπλασιασμός), Θράκης (σχεδόν πενταπλασιασμός) και Χαροκόπειο (πενταπλασιασμός).
Εξαιτίας των μεταβολών αυτών σημειώθηκε μια μικρή αποκέντρωση των μεταπτυχιακών φοιτητών από τα ΑΕΙ της Αττικής και (περισσότερη) από τα ΑΕΙ της Θεσσαλονίκης προς εκείνα της λοιπής χώρας. Παρ΄ όλα αυτά, σχεδόν τα 2/3 του συνόλου των μεταπτυχιακών φοιτητών φοιτούσαν (ή ήταν εγγεγραμμένοι) στα ΑΕΙ της Αττικής και της Θεσσαλονίκης.

Ένα νέο τοπίο

Είναι πλέον ορατό διά γυμνού οφθαλμού ότι ένα νέο τοπίο έχει δημιουργηθεί στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Μια νέα οροφή, της οποίας τα θεμέλια και η γεωγραφική εξάπλωση δημιουργούν σταθερά έναν δεύτερο κύκλο σπουδών.

Πρόκειται για μια αναδυόμενη πραγματικότητα, όπου οι προπτυχιακές σπουδές αποτελούν πλέον τον πρώτο κύκλο σπουδών στον οποίο συσσωρεύεται μια χαμηλής ποιότητας μαζική εκπαίδευση, χωρίς πόρους και υποδομές, αποκομμένη αναγκαστικά από το οξυγόνο της βασικής έρευνας και λειτουργικά προσαρμοσμένη στις φθηνότερες και προφανώς αναποτελεσματικότερες μορφές διδασκαλίας. Πάνω από τον πρώτο κύκλο έχει ήδη συγκροτηθεί (και συνεχώς ενισχύεται) ο δεύτερος κύκλος σπουδών, που δεν είναι άλλος από τον «γαλαξία» των μεταπτυχιακών προγραμμάτων με επιλογή φοιτητών και δίδακτρα.

Ουσιαστικά έχουν καθιερωθεί δύο πανεπιστήμια. Ένα προπτυχιακό και ένα πανεπιστήμιο… μεταπτυχιακών προγραμμάτων.

Φτωχαίνει ο πρώτος κύκλος

Την προηγούμενη περίοδο σε πολλά πανεπιστημιακά τμήματα για να δημιουργηθεί μεταπτυχιακό πρόγραμμα αφαιρέθηκαν μαθήματα από τον προπτυχιακό κύκλο (δηλαδή μαθήματα που παλιότερα οι φοιτητές διδάσκονταν πριν από το πτυχίο τους) και μεταφέρθηκαν στο μεταπτυχιακό! Σε άλλες πάλι περιπτώσεις αντιγράφτηκαν μαθήματα του προπτυχιακού κύκλου για να διδάσκονται στον μεταπτυχιακό, με περισσότερες λεπτομέρειες και διαφορετικά συγγράμματα απ΄ ό,τι πριν από το πτυχίο.

Ιδιωτικοποιείται ο δεύτερος κύκλος

Την τελευταία δεκαετία είναι εμφανής μια τάση του κράτους να αποποιείται την ευθύνη για την εξασφάλιση της δημόσιας χρηματοδότησης των μεταπτυχιακών σπουδών και μια προσπάθεια λειτουργίας των μεταπτυχιακών με τη λογική της ανταποδοτικότητας. Παράλληλα, τα δίδακτρα- που πολλά από αυτά τα «προγράμματα» έχουν ήδη θεσπίσει- προδιαγράφουν με σαφήνεια τον ρητά ιδιωτικό χαρακτήρα που θα αποκτήσουν οι σπουδές που θα ακολουθούν τον πρώτο κύκλο, ως δεύτερος, μεταπτυχιακός κύκλος σπουδών, όπως προβλέπει η «διαδικασία της Μπολόνια». Μάλιστα, από το νέο ακαδημαϊκό έτος αναμένεται μείωση του αριθμού των προγραμμάτων μεταπτυχιακών σπουδών.

* xkatsikas@xkatsikas.gr

ΠΗΓΗ: ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ Παρασκευή 24 Σεπτεμβρίου 2010, http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artid=4595664

Το τέλος του Δημόσιου Πανεπιστημίου  

Του Παναγιώτη Σωτήρη

Οι εξαγγελίες Διαμαντοπούλου και Παπανδρέου στην περιβόητη «συνάντηση εργασίας» στους Δελφούς σηματοδοτούν της έναρξη της μεγαλύτερης πολεμικής επιχείρησης ενάντια στο Δημόσιο Πανεπιστήμιο.

Εκμεταλλευόμενοι τη συνθήκη «έκτακτης ανάγκης» που έχει επιβληθεί με το Μνημόνιο, επιδιώκουν να ανατρέψουν οτιδήποτε όρισε την ανώτατη εκπαίδευση στον τόπο μας και να εμπεδώσουν μια ακραία εκδοχή επιχειρηματικής εμπορευματοποιημένης κατάρτισης. Η παρουσία στη συνάντηση εργασίας του Πορτογάλου Υπουργού Επιστήμης, Τεχνολογίας και Ανώτατης Εκπαίδευσης, ενός πραγματικού «εκπαιδευτικού δολοφόνου» που σχεδίασε την πλήρη εφαρμογή της «Διαδικασίας της Μπολόνια» στην Πορτογαλία, κάθε άλλο παρά τυχαία ήταν.

Η εικόνα του μελλοντικού πανεπιστημίου που σκιαγράφησε η Διαμαντοπούλου ήταν εφιαλτική. Η πάγια κρατική χρηματοδότηση θα αντικατασταθεί από το περιβόητο «κουπόνι» (voucher) του φοιτητή και τα πανεπιστήμια θα διαγκωνίζονται για την προσέλκυση φοιτητών για να μην χρεοκοπήσουν, ενώ με αυτό τον τρόπο ανοίγει και ο δρόμος για την επιβολή διδάκτρων. Στο όνομα της αυτοτέλειας τα ΑΕΙ θα εξωθηθούν στην άγρα χορηγών και στην αναγκαστική εμπορευματοποίηση των παροχών τους. Η χρηματοδότηση θα εξαρτάται από μηχανισμούς τιμωρητικής αξιολόγησης με βάση αγοραία κριτήρια. Κάθε έννοια αυτοδιοίκησης και ακαδημαϊκής αυτοτέλειας των ΑΕΙ θα αναιρεθεί.

Οι σύγκλητοι θα υποκατασταθούν από «συμβούλια διοίκησης» με εκπροσώπους των επιχειρήσεων και διορισμένους μάνατζερ, ενώ κάθε είδους συμμετοχή στη διοίκηση των φοιτητών και του μεγαλύτερου μέρους των διδασκόντων θα καταργηθεί. Με τις υποχρεωτικές συγχωνεύσεις ΑΕΙ και τον περιβόητο «εκπαιδευτικό Καλλικράτη» θα δούμε μαζικές καταργήσεις τμημάτων και συρρίκνωση ιδρυμάτων. Η μετάβαση από τα τμήματα στις Σχολές θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη ρευστοποίηση των πτυχίων και πλήρη αποσύνδεση ακαδημαϊκών τίτλων και επαγγελματικών δικαιωμάτων. Τα προγράμματα σπουδών θα «πιστοποιούνται» από ιδιωτικές εταιρείες οδηγώντας σε ακραίες μορφές τυποποίησης και ιδεολογικής αποστείρωσης. Οι αλλαγές στο σύστημα εξετάσεων και τους ρυθμούς σπουδών θα οδηγήσουν σε μαζικές διαγραφές φοιτητών. Η ζωντανή διδασκαλία και ο διάλογος μέσα στο αμφιθέατρο θα υποκατασταθεί από τα πακέτα «εκπαιδευτικού λογισμικού».

Εάν εφαρμοστούν αυτά τα μέτρα, τότε θα μιλάμε για το τέλος του Δημόσιου Πανεπιστημίου, για την αναίρεση του δημόσιου και δωρεάν χαρακτήρα του, για την πλήρη ανατροπή των εργασιακών σχέσεων, για την αποστείρωση από κάθε κινηματική δράση, για την υπονόμευση του εργασιακού μέλλοντος των φοιτητών, για τον υποχρεωτικό εξοστρακισμό της κριτικής επιστημονικής σκέψης και του ριζοσπαστικού στοχασμού.

Η συμπόρευση όλων των πρυτανικών αρχών με την κυβερνητική πολιτική, η ανοιχτή συναίνεση της ηγεσίας της ΠΟΣΔΕΠ στον πυρήνα των μεταρρυθμίσεων, η επιμελώς καλλιεργημένη εχθρότητα προς τις κινητοποιήσεις, οι αυταπάτες όσων από την πανεπιστημιακή αριστερά θεώρησαν ότι το μείζον είναι οι «θετικές προτάσεις» και η εκκαθάριση της προηγούμενης αγωνιστικής ηγεσίας της ΠΟΣΔΕΠ, τροφοδότησαν, δυστυχώς, την αλαζονεία της κυβέρνησης.

Απέναντι σε μια πρόκληση τέτοιου μεγέθους όσοι επιμένουν να αγωνίζονται για μια δημόσια ανώτατη εκπαίδευση που να αντιστοιχεί στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας και τις διεκδικήσεις των κοινωνικών κινημάτων δεν έχουν άλλο δρόμο από αυτό την καθολική σύγκρουση με την επίθεση στο Δημόσιο Πανεπιστήμιο.

Η συγκρότηση μαχητικού αγωνιστικού μετώπου πανεπιστημιακών, φοιτητών, εργαζομένων στο πανεπιστήμιο, η κλιμάκωση των κινητοποιήσεων, η εμπιστοσύνη στη δημοκρατία των γενικών συνελεύσεων, η συμμαχία με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό κίνημα και τους εργαζομένους μπορούν να κάνουν αυτή τη σύγκρουση νικηφόρα. Το οφείλουμε, ως αναπόδραστο ηθικό χρέος, σε όσους αγωνίστηκαν εδώ και πολλές δεκαετίες για τη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση.

ΠΗΓΗ: 26/09/2010 – 23:10, http://www.alfavita.gr/artro.php?id=10415

Μηρυκάζοντας λωτούς αθανασίας

Του Γιάννη Ποταμιάνου

Φοβάμαι τις μνήμες μου

με γονατίζουν

Τσαμπιά τα δάκρυα

κρέμονται

στις δεντροστοιχίες

των ματιών μου

Ροδάκινα τα μαγουλά

φλογισμένα

Κρεμασμένα ηλιοβασιλέματα

Αναδύονται τα συναισθήματα

αφρός

Το κύμα, γλύφει τις πληγές

Σβήνει τα σημάδια τους ο χρόνος

Απλώνονται τα χέρια μου

ψηλαφούν

άδειες οι χειραψίες

Τυποποιημένες οι ανθρώπινες

επαφές, κονσέρβες

Άδεια τα πρόσωπα,

κουκουλοφόροι της μοναξιάς

Στον γύψο των media,

καλουπώνονται οι σκέψεις

Σταματά ο χρόνος

Ας πηγαινοέρχεται το εκκρεμές

Κινήσεις πανομοιότυπες

Επανάληψη

Ο χρόνος τρέχει, σαν σκύλος

κυνηγάει την ουρά του

Δεν προχωράει

αυτοαναιρείται ξαναρχίζοντας

Και εγώ  αφουγκράζομαι ενεός

την ηχώ, των αινιγμάτων,

Που αφήνω ανέπαφα

Σε κάθε αιώρησή του

Η καθημερινότητα μαραίνει

την βούλησή μου

κλαδεύει τις προοπτικές μου

Χαράζουν στο πρόσωπό μου

μονοπάτια

τα ξεχασμένα όνειρα

Και όταν τα μπράτσα μου

δραπετεύουν απ’ τους καθρέφτες,

σωπαίνω

Και καθώς στη μήτρα της σιωπής

ανθίζει ένα λουλούδι

Αδράχνω στη λιπόσαρκη

αγκαλιά μου, την ελπίδα

και εκπέμπω φως

Τώρα που ξέπεσαν οι θεοί

Εγώ κρατώ τους κεραυνούς

Κι’ όταν οι θύελλες κοπάσουν

Μια ηλιαχτίδα θα φωτίσει

τα μάτια των παιδιών

Τότε θα δραπετεύσω προς το μέλλον

Εισπνέοντας βαθιές ανάσες

αισιοδοξίας

Μηρυκάζοντας αργά λωτούς

Αθανασίας

27 Μαρτίου 2010, Γιάννης Ποταμιάνος

Σοσιαλφιλελεύθερη και μεταμοντέρνα «Αριστερά»

Του Τάκη Φωτόπουλου*

Ενώ η κοινοβουλευτική χούντα του ΠΑΣΟΚ προχωρά αδίστακτα στο άνοιγμα κάθε αγοράς στις πολυεθνικές (με τελευταία αυτή των μεταφορών) και – όπως προανήγγειλε ο «Γιωργάκης» – απώτερος στόχος είναι το ξεπούλημα κάθε περιουσιακού στοιχείου του Δημοσίου (συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής περιοχών όπως το Ελληνικό σε άθλια Λας Βέγκας!), οι λαϊκές αντιδράσεις εξακολουθούν να είναι αποσπασματικές.

Και αυτό, γιατί η χούντα αφήνεται ανενόχλητη από τους εργατοπατέρες να «σαλαμοποιεί» το λαϊκό κίνημα κατά των μέτρων (μια οι λιμενεργάτες, μετά οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι φορτηγατζήδες, οι σιδηροδρομικοί κ.ο.κ.), ενώ, βέβαια, αν αντιμετώπιζε κοινή δράση από τα λαϊκά στρώματα που πληρώνουν σήμερα το χρέος, πιθανώς θα είχε ήδη χρειαστεί -μαζί με την τρόικα που εκπροσωπεί τη διεθνή αγυρτεία των τραπεζιτών- τα ελικόπτερα που χρησιμοποίησαν στην αντίστοιχη περίπτωση η αργεντινέζικη ελίτ και το ΔΝΤ.

Στο μεταξύ, η κοινοβουλευτική χούντα μετατρέπεται ταχύτατα στο ημι-ολοκληρωτικό καθεστώς που έχω περιγράψει, ψηφίζοντας «εν κρυπτώ, σε τμήμα θερινών διακοπών και χωρίς καμιά ιδιαίτερη εξήγηση», τη μετατροπή των διαδηλωτών εναντίον της σε «τρομοκράτες» (με τις συνεπαγόμενες εξοντωτικές ποινικές κυρώσεις), είτε πρόκειται για τους σιδηροδρομικούς και τους φορτηγατζήδες, που «διαταράσσουν την ασφάλεια των συγκοινωνιών», είτε για φοιτητές που σπάνε τα τζάμια τραπεζών κ.λπ.

Και όλα αυτά, χωρίς η χούντα αυτή να έχει την παραμικρή νομιμοποίηση, εφόσον ποτέ δεν έθεσε στην κρίση του λαού τα συγκεκριμένα κτηνώδη μέτρα, που αλλάζουν ριζικά τη ζωή της μεγάλης πλειοψηφίας, τα οποία η ίδια «αποφασίζει και διατάσσει», ενώ τα μέλη του λόχου της απλά τα ψηφίζουν για να μη χάσουν το περιπόθητο (και κερδοφόρο) «βουλευτιλίκι» ή «υπουργιλίκι». Περιττό να σημειωθεί ότι όταν αντιμετωπίζουμε παρόμοιο «σφετερισμό της λαϊκής κυριαρχίας», που παραβιάζει (έστω άτυπα) θεμελιακούς κανόνες ακόμη και της αντιπροσωπευτικής «δημοκρατίας», τότε τίθεται θέμα για ποιους «νόμους» και «Συντάγματα» μιλάμε.

Αλλά το επόμενο εύλογο ερώτημα είναι «η Αριστερά τι κάνει;» Στην πραγματικότητα, όμως, δεν υπάρχει ούτε μπορεί να υπάρξει ενιαία Αριστερά. Αρχικά, πρέπει να γίνει η διάκριση μεταξύ ρεφορμιστικής και αντισυστημικής Αριστεράς, που δεν γίνεται με βάση το κριτήριο τρόπου κατάκτησης της εξουσίας (το παλαιό δίλημμα «ρεφορμισμός ή επανάσταση»), αλλά με βάση τους στόχους και τη στρατηγική της. Με βάση αυτό το κριτήριο, ιστορικά, η ρεφορμιστική Αριστερά περιελάμβανε το τμήμα εκείνο της Αριστεράς που επιδίωκε την κοινωνική αλλαγή, είτε μέσα από την κατάκτηση της κρατικής εξουσίας και «μεταρρυθμίσεις από τα πάνω» (π.χ. τα παλαιά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα) είτε μέσα από τη δημιουργία αυτόνομων από το κράτος βάσεων εξουσίας, που θα πίεζαν τις ελίτ για «μεταρρυθμίσεις από τα κάτω» (κινήσεις της «κοινωνίας των πολιτών», τα διάφορα μονοθεματικά κινήματα π.χ. φεμινιστικά, οικολογικά, ταυτότητας κ.λπ.).

Σε αντίθεση με αυτή την Αριστερά, αναπτύχθηκε η αντισυστημική Αριστερά, που εκινείτο με βάση ένα καθολικό πολιτικό πρόταγμα και στρατηγική ανατροπής του «συστήματος», όπως αυτό εκφράζεται με τους κύριους θεσμούς της νεοτερικότητας, την καπιταλιστική οικονομία της αγοράς και το πολιτικό συμπλήρωμά της στην αντιπροσωπευτική «δημοκρατία». Δεδομένης, μάλιστα, της ιστορικής αποτυχίας της ρεφορμιστικής Αριστεράς, που έδειξε η κατάρρευση της σοσιαλδημοκρατίας και η ανατροπή σχεδόν όλων των σημαντικών κοινωνικών κατακτήσεων, μια νέα αντισυστημική Αριστερά ανατέλλει σήμερα, που έχει διδαχθεί τα ιστορικά μαθήματα του 20ού αιώνα. Φυσικά, διαφοροποιήσεις υπάρχουν και μέσα στη ρεφορμιστική και την αντισυστημική Αριστερά. Έτσι πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ σοσιαλφιλελεύθερης «αριστεράς», που άμεσα στηρίζει τις ελίτ και τα ληστρικά μέτρα, και της υπόλοιπης ρεφορμιστικής Αριστεράς, που τα επικρίνει αλλά χωρίς συνήθως να προτείνει βάσιμη εναλλακτική λύση.

Τυπικό παράδειγμα της πρώτης περίπτωσης είναι η στήριξη των εγκληματικών μέτρων ως «αναπόφευκτων», με βάση το αστήρικτο επιχείρημα ότι χωρίς τα μέτρα αυτά θα έπρεπε να γίνει άμεση στάση πληρωμών, με κατάληξη τη γνωστή καταστροφολογία, εάν βγαίναμε από την ΟΝΕ (την οποία όμως προτείνουν ακόμη και διεθνείς ορθόδοξοι οικονομολόγοι ως τη μόνη εναλλακτική λύση για την αποφυγή των ληστρικών μέτρων!) και την Ε.Ε. (που πρότεινε εμπεριστατωμένα η στήλη και ρεύματα της αντισυστημικής Αριστεράς). Και, φυσικά, δείχνει είτε ασυγχώρητη άγνοια είτε εσκεμμένη αποσιώπηση απόψεων, όπως αυτές που έχουν διατυπωθεί από τη στήλη αυτή, ο ισχυρισμός ότι δεν έχουν δοθεί απαντήσεις σε παρόμοια ερωτήματα. Μοιραίο, επομένως, το γελοίο συμπέρασμα… παγκαλικού τύπου ότι «όλοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα έχει στις τωρινές συνθήκες χάσει την αυτονομία της, δεν αντιλαμβάνονται πως η τυχόν έξοδός μας από την Ε.Ε. θα οδηγούσε στον τύπο της αυτονομίας που η Αλβανία έχει σήμερα ή, ακόμη χειρότερα, αυτή που είχε επί Χότζα»,1 όπου προφανώς ανήκουν η Ισλανδία, η Νορβηγία κ.λπ.

Όσον αφορά την υπόλοιπη ρεφορμιστική Αριστερά, ένα σημαντικό μέρος της προσπαθεί να εκμεταλλευθεί το πολιτικό κενό που άφησε η μετάλλαξη των παλαιών σοσιαλδημοκρατών σε σοσιαλφιλελεύθερους (τύπου ΠΑΣΟΚ), προτείνοντας… κεϊνσιανές λύσεις. «New Deal» «και άλλα παραμύθια», που είναι εντελώς άσχετα με τη σημερινή διεθνοποιημένη καπιταλιστική οικονομία της αγοράς. Ένα άλλο μέρος της μιλά γενικά και αόριστα για την «Αριστερά του 21ου αιώνα», ή την «Αριστερά των κινημάτων», επικαλούμενη και το πολύ… διαφωτιστικό σύνθημα «ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός». Ωστόσο, είναι φανερό ότι η έλλειψη ενός κοινού αντισυστημικού στόχου που χαρακτηρίζει αυτή τη «μεταμοντέρνα Αριστερά» (πέρα βέβαια από τον ασαφή και απλά αρνητικό στόχο «ενάντια στον καπιταλισμό»), σε συνδυασμό με τη σύνθεση τέτοιων συμμαχιών, που συνήθως αποτελούνται από ετερογενή κινήματα με αντικρουόμενους στόχους, αναπόφευκτα οδηγεί στον πολυπερπατημένο δρόμο των ρεφορμιστικών πολιτικών, που είναι βέβαια εντελώς ανεπαρκείς για να αντιμετωπίσουν την πολυδιάστατη κρίση, την οποία δημιούργησε η σημερινή διεθνοποιημένη οικονομία της αγοράς.

Με άλλα λόγια, η μεταμοντέρνα ρεφορμιστική αριστερά δεν είναι σε θέση να εγείρει αιτήματα ριζοσπαστικά, όπως η έξοδος από την Ε.Ε., που απαιτούν οι συνθήκες για την έξοδο από την κρίση, εφόσον, σε τελική ανάλυση, στηρίζεται στον «ελάχιστο κοινό παρονομαστή» των συνιστωσών της. Γι’ αυτό και το «μαξιμαλιστικό» αίτημα που κάποιοι θέτουν μέσα σε αυτή (έξοδος από την ΟΝΕ και παύση πληρωμών), όπως έχω δείξει, είναι ανεφάρμοστο μέσα στην Ε.Ε.!

Αλλά και στην αντισυστημική Αριστερά υπάρχουν παρόμοιες διαφοροποιήσεις, μεταξύ, από τη μια μεριά, της κομμουνιστογενούς Αριστεράς, που εμπνέεται από το γνωστό καθολικό πρόταγμα και η οποία, γενικά, θέτει θέμα εξόδου από την Ε.Ε. (παρ’ όλο που κάποια ρεύματα σε αυτήν μιλούν για «καπιταλιστική απεξάρτηση» που την παραπέμπει στις ελληνικές καλένδες) και, από την άλλη, της ελευθεριακής.

Φυσικά, και στην τελευταία, επίσης, υπάρχουν διαφοροποιήσεις, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη εισαγωγή μεταμοντέρνων ρευμάτων, που εμφανίζονται ως «αντιεξουσιαστικά», τα οποία, αδυνατώντας να δουν την άμεση δημοκρατία σαν καθολικό πρόταγμα, την προτείνουν ουσιαστικά σαν… διαδικασία που προκύπτει μέσα στα «κινήματα» και, αναπόφευκτα, καταλήγουν στο ίδιο «μαξιμαλιστικό αίτημα» με τη μεταμοντέρνα ρεφορμιστική Αριστερά…

* http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos  

1. Ν. Μουζέλης, «Τα διλήμματα της Αριστεράς», Το Βήμα, 12/9/2010

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση,  Ελευθεροτυπία, Σάββατο 25 Σεπτεμβρίου 2010,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=206644

Το μυστικό σχέδιο Παπανδρέου – Ερντογάν για το Αιγαίο

ΠΡΟΣ ΝΕΟ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ ΕΛΣΙΝΚΙ;

Του  Σωτήρη Σιδέρη  

Πολιτική απόφαση για ραγδαία κλιμάκωση των  μυστικών διαπραγματεύσεων Ελλάδας – Τουρκίας με στόχο την διευθέτηση των προβλημάτων στο Αιγαίο  έχουν πάρει οι πρωθυπουργοί Γιώργος Παπανδρέου και Ταγίπ Ερντογάν και σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες  έχουν συμφωνήσει, ότι μέχρι το τέλος του χρόνου ο πρώτος πυλώνας  μιάς διμερούς συμφωνίας θα είναι έτοιμος προς δημοσιοποίηση. 

Η συμφωνία θα περιλαμβάνει την – ασύμμετρη – επέκταση  των χωρικών υδάτων και του εναερίου χώρου της Ελλάδας με τη σύμφωνη γνώμη της Τουρκίας, ενώ όλα δείχνουν ότι η χώρα μας έχει παραιτηθεί από το δικαίωμα να ορίσει Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες, θέμα που εξετάζουμε στη συνέχεια. Το εύρος της επέκτασης θα ποικίλει καθώς στο Βόρειο Αιγαίο  θα είναι μεγαλύτερη, και στα Δωδεκάνησα πολύ μικρότερη, και θα ταυτίζεται ο εναέριος χώρος με τα χωρικά μας ύδατα που σήμερα ο μεν εθνικός εναέριος χώρος είναι δέκα μίλλια τα δε χωρικά μας ύδατα 6 μίλλια. Έχοντας υπόψη την εικόνα που επικρατεί στις δύο χώρες, είναι βέβαιο ότι οι συμφωνίες θα προκαλέσουν πολιτική θύελλα.

Ταυτόχρονα με την δημοσιοποίηση της συμφωνίας οι δύο  πρωθυπουργοί, θα δώσουν στην δημοσιότητα ένα Κείμενο Αρχών που θα υπογραμμίζει την επιτυχία  της διπλωματίας, αλλά ταυτόχρονα,  θα δεσμεύει τις δύο χώρες τόσο όσον αφορά την τήρηση των συμφωνηθέντων όσο και για τις πολιτικές του μέλλοντος. Είναι πολιτική απόφαση να κλείσουν όλα τα προβλήματα και να μην υπάρξουν εκκρεμότητες για το μέλλον.

Έτσι, οι δύο κυβερνήσεις θα δεσμεύονται για την τήρηση των όσων συμφωνηθεί για τον εναέριο χώρο, το FIR και τα χωρικά ύδατα και θα δηλώνουν ότι κλείνει το κεφάλαιο αυτό. Δηλαδή αν π.χ.  σε ορισμένες περιοχές του Αιγαίου τα χωρικά ύδατα και ο εναέριος χώρος θα είναι 7 ή 8 μίλλια, η Ελλάδα θα δεσμευθεί  ότι θα σεβαστεί τη συμφωνία και παράλληλα, θα δεσμευθεί ότι παραιτείται από το δικαίωμα επέκτασης στα δώδεκα μίλλια. Εννοείται ότι θα αποσυρθούν  και οι θεωρίες  περί γκρίζων ζωνών εκ μέρους της Άγκυρας.  Παράλληλα, το ντοκουμέντο της συμφωνίας,  θα προδιαγράφει τις επόμενες ενέργειες των δύο κυβερνήσεων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, πιθανότατα το διαδικαστικό πλαίσιο για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας. Άλλωστε η συμφωνία για τα χωρικά ύδατα και τον εναέριο χώρο είναι προαπαιτούμενο για την προσφυγή στην Χάγη. Σημειώνεται ότι το συνυποσχετικό που απαιτείται για την προσφυγή στο ΔΔΧ πρέπει να ψηφιστεί από το κοινοβούλιο.

Η δημοσιοποίηση του Κειμένου Αρχών θα σηματοδοτήσει την έναρξη του δεύτερου κύκλου διαπραγματεύσεων,  θα αφορούν την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και θα είναι  οι πλέον δύσκολες  από πολιτική άποψη, γιατί θα πραγματοποιούνται κάτω από την πίεση των αντιδράσεων που  θα εκδηλωθούν και στις δύο χώρες τόσο για τον εναέριο χώρο και τα χωρικά ύδατα,  όσο και για το Κείμενο Αρχών.

Οι διαπραγματεύσεις λοιπόν  για την υφαλοκρηπίδα, είτε θα οδηγήσουν σε διμερή συμφωνία ,είτε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, κάτι που πλέον αντιμετωπίζουν θετικά και οι Τούρκοι σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές. Ωστόσο το θέμα της Χάγης δεν είναι τόσο απλό. Με   λίγα λόγια το ΔΔΧ δεν πρόκειται να αποφανθεί ότι το Αιγαίο ανήκει στην Ελλάδα ή  ότι η Τουρκία δεν έχει συμφέροντα.   Ειδικότερα στην ελληνική πολιτική σκηνή οι διαφοροποιήσεις είναι δυνατόν να δυναμιτίσουν το κλίμα και να προκαλέσουν πολιτική θύελλα με επιπτώσεις και στην οικονομία,  αν οι πολιτικές δυνάμεις δεν είναι από πριν ενημερωμένες για τα σχέδια Παπανδρέου –Ερντογάν. Οι κοινωνικές και πολιτικές ισορροπίες στην Ελλάδα είναι εύθραυστες και η επίδραση του Μνημονίου στην πολιτική συμπεριφορά ίσως επιδράσει καταλυτικά και στα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής που οξύνονται μέρα με την ημέρα.

Το κατ’ αρχήν ερώτημα που ήδη απασχολεί τον πολύ στενό κύκλο των ενημερωμένων παραγόντων του υπουργείου Εξωτερικών, είναι ότι το Κείμενο Αρχών απαιτεί τεράστια προσοχή και υψηλού επιπέδου διαπραγματευτική ικανότητα προκειμένου να μην οδηγήσει την Ελλάδα σε  διπλωματική τραγωδία εν μέσω δεσμεύσεων  και συμφωνιών  που  μπορεί να οδηγήσουν σε  ολοκληρωτική κηδεμονία της χώρας. Άλλο πράγμα ο λογικός συμβιβασμός, άλλο πράγμα η ταπεινωτική αλλαγή του καθεστώτος του Αιγαίου.

Την περασμένη Πέμπτη 9 Σεπτεμβρίου κορυφαίοι διπλωματικοί παράγοντες, εμπειρογνώμονες και εξωυπηρεσιακές προσωπικότητες πήραν μέρος σε πολύωρη  κλειστή σύσκεψη κατά την οποία αναλύθηκαν κυρίως, η τακτική, οι προθέσεις και οι δυνατότητες της Τουρκίας και οι ελληνικές απαντήσεις. Στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης αναπτύχθηκε έντονος προβληματισμός για το γεγονός ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση σε όλα τα επίπεδα, καθώς έχει ισχυρή διεθνή υποστήριξη, έχει ισχυρές συμμαχίες και ένα πολιτικό σκηνικό χωρίς προβλήματα, έχει πολιτικό και διαπραγματευτικό σχέδιο, σε αντίθεση με την Ελλάδα και το πολιτικό της προσωπικό  που βρίσκεται εγκλωβισμένο στο Μνημόνιο. Κυρίως αναλύθηκε η επιθετικότητα της Άγκυρας  που ποιοτικά είναι κλιμακούμενη. Ταυτόχρονα  στην ίδια σύσκεψη επισημάνθηκε η ανάγκη, η πολιτική ηγεσία της χώρας να πεί ορισμένες αλήθειες στον λαό, που συμπυκνώνονται στην διαμόρφωση μιάς νέας αντίληψης για τα δίκαια και τα δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο. Σαφώς και η Τουρκία έχει τα αδύνατα σημεία της τα οποία και επισημάνθηκαν στην σύσκεψη.

Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές η Τουρκία και προσωπικά ο κ. Ερντογάν είναι αυτός που πλέον βάζει τα χρονοδιαγράμματα. Όσον αφορά την κατ’ αρχήν συμφωνία και το κείμενο αρχών ο Τούρκος πρωθυπουργός είναι αυτός που υπογράμμισε την ανάγκη η πρώτη φάση των διαπραγματεύσεων να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του χρόνου ώστε να επικεντρωθεί στη συνέχεια στον προεκλογικό αγώνα ενόψει των εκλογών του επομένου έτους. Επίσης ο κ. Ερντογάν είναι αυτός που έχει προτείνει και οι συνομιλίες για την υφαλοκρηπίδα να έχουν χρονικό ορίζοντα. Έλληνες διπλωμάτες έχουν διαμηνύσει την κυβέρνηση ότι η Άγκυρα θα επιδιώξει το ταχύτερο δυνατό να υπάρξει ένα νέο καθεστώς στο Αιγαίο γιατί όπως επισημαίνουν η Τουρκία θεωρεί αυτή τη στιγμή αδύναμη την Ελλάδα και επειδή το μεγάλο πρόβλημα εστιάζεται στο Καστελόριζο, θα επιδιώξει την  παραίτηση ή την αδρανοποίηση της χώρας μας όσον αφορά  την πρόσβαση στις ενεργειακές πηγές της Ανατολικής Μεσογείου.

ΤΟ ΠΙΡΙ ΡΕΙΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ…

Ενδεικτική της αυτοπεποίθησης που αισθάνεται η Τουρκία έναντι της Ελλάδας  ήταν  η πολυήμερη παραμονή του «Πίρι Ρέις» εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, νότια του Καστελλόριζου τον Αύγουστο.

Σύμφωνα με  καλά πληροφορημένες πηγές  το τουρκικό σκάφος διενήργησε  σεισμικές έρευνες  χρησιμοποιώντας πλέγμα καλωδίων που ακουμπούσαν στο βυθό λαμβάνοντας σήματα, που μετά από επιστημονική ανάλυση προσδιορίζουν με ακρίβεια το είδος των κοιτασμάτων. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα  με την ανάλυση εγκύρων νομικών κύκλων, καταδεικνύει την απόλυτη επιθετικότητα της Τουρκίας και την απόλυτη παθητικότητα που επέδειξε το ελληνικό κράτος. Με απλά λόγια, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Τουρκία πραγματοποίησε τον Αύγουστο έρευνες σε περιοχή που δεν της ανήκει και η Ελλάδα δεν έχει τολμήσει ποτέ να κάνει έρευνες σε περιοχή που σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της ανήκει, τουλάχιστον κατά ένα μεγάλο μέρος. Επρόκειτο για μια μονομερή, άκρως επιθετική κίνηση της Τουρκίας που βασίστηκε στην μονομερή  άποψη ότι το Καστελόριζο δεν έχει δική του υφαλοκρηπίδα. Επιπροσθέτως οι Τούρκοι, στις απαντήσεις τους στα ελληνικά διαβήματα ανέφεραν ένα ακόμη στοιχείο: ότι νοτίως του Καστελλόριζου δεν ισχύει το Πρωτόκκολο της Βέρνης  και γι αυτό έχουν δικαίωμα για έρευνες. Ας σημειωθεί ότι η Ελλάδα έχει καταγγείλει το Πρωτόκκολο της Βέρνης εδώ και περίπου 25 χρόνια, αλλά για λόγους που δεν εξηγούνται, το θέμα αυτό εξακολουθεί να παρεμβάλλεται μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας με τη χώρα μας να μην είναι σε θέση να πείσει, ούτε καν την εσωτερική κοινή γνώμη για ποιους λόγους εμφανίζεται να μην έχει αρχή και τέλος η πολιτική της. Να πεί δημόσια δηλαδή αν ισχύει ή όχι το Πρωτόκκολο της Βέρνης και ποιοι κανόνες ισχύουν όσον αφορά τις έρευνες. Κυρίως όμως να πεί στον ελληνικό λαό γιατί δεν πραγματοποιεί έρευνες στο ίδιο σημείο που πραγματοποίησε η Τουρκία τον Αύγουστο.

Οι ίδιοι νομικοί κύκλοι αναλύοντας συνολικά την συμπεριφορά της Τουρκίας  έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Άγκυρα μέσω μιάς συμφωνίας θέλει να μετατρέψει το Αιγαίο σε ανοιχτή θάλασσα. Δεν θέλει δηλαδή ζώνες ελεύθερης ναυσιπλοΐας  που δικαιούται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, αλλά ανοιχτή  «κοινή» θάλασσα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΉ

Είναι προφανές ότι οι Ελληνες διαπραγματευτές και η ομάδα των νομικών που τους πλαισιώνει εργάζονται πάνω σε χάρτες. Για παράδειγμα, υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχει περίπτωση να δεχθεί η ελληνική πλευρά ότι το Καστελλόριζο δεν έχει υφαλοκρηπίδα. Το θέμα είναι πόση επήρρεια έχει η υφαλοκρηπίδα του ελληνικού νησιού, δηλαδή πόσο εύρος έχει και προς ποια κατεύθυνση εκτείνεται ώστε να συμπεριλάβει πιθανούς ενεργειακούς πόρους. Η Τουρκία από την πλευρά της θεωρεί ότι τα δικά της παράλια έχουν την περισσότερη επήρεια και κατά συνέπεια το Καστελλόριζο έχει ελάχιστα δικαιώματα. Ακόμη και το Δικαστήριο της Χάγης δεν είναι βέβαιο ότι θα πάρει μια απόφαση που θα είναι με σαφήνεια υπέρ της Ελλάδας ή της Τουρκίας. Αυτό αφορά σε μεγάλο ποσοστό και τα Δωδεκάνησα. Σε κάθε περίπτωση, σημαντική επίδραση θα έχει η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Οσο περισσότερο τα επεκτείνει τόσο μικρότερη θα είναι η ζώνη των τουρκικών συμφερόντων.

Σύμφωνα με έγκυρους νομικούς κύκλους η Ελλάδα μπορεί να κηρύξει μονομερώς ΑΟΖ σε συνεργασία με την Κύπρο ή και άλλες χώρες. Επισημαίνουν όμως ότι άλλο η κήρυξη και άλλο η οριοθέτηση. Γιατί η απόλαυση των δικαιωμάτων δηλαδή των ενεργειακών πόρων απαιτεί οριοθέτηση. Η Τουρκία αντιδρά ακριβώς στην οριοθέτηση και σημειώνει ότι σε διεθνές επίπεδο υπάρχει κοινή οριοθέτηση της ΑΟΖ, κατά συνέπεια δεν τίθεται θέμα να αποδεχθούν την άποψη ότι η Ελλάδα μπορεί και να κηρύξει και να οριοθετήσει μονομερώς την ΑΟΖ. Σε κάθε περίπτωση, όσο μεγαλύτερη επήρεια καταλογιστεί στο Καστελλόριζο, τόσο περιορίζονται τα δικαιώματα της Τουρκίας. Η βεβαιότητα ότι στην ανατολική Μεσόγειο υπάρχουν υδρογονάνθρακες,  έχει προκαλέσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον και η ιδέα και μόνο ότι η Τουρκία μπορεί να έχει περιορισμένη πρόσβαση προκαλεί νευρική κρίση στην Αγκυρα. Είναι λοιπόν  πρωτίστως ζήτημα πολιτικής αυτοπεποίθησης και σχεδιασμού τι ακριβώς θα διεκδικήσει η Ελλάδα και υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα ότι οι πρόσφατες επιτροπές κολλεγιακού τύπου που επινοήθηκαν από τον πρωθυπουργό για τον στρατηγικό σχεδιασμό της κυβέρνησης δεν αφορούν  τα μεγάλα αυτά θέματα.

ΠΡΟΣ ΝΕΟ ΕΛΣΙΝΚΙ;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι μεγάλες ευρωπαικές πρωτεύουσες είναι ενημερωμένες για τις ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις. Το γεγονός ότι παράλληλα εντατικοποιούνται οι διεργασίες στο Κυπριακό δεν είναι άσχετο με την επιδίωξη να κλείσουν,  ίσως ταυτόχρονα όλα τα θέματα της περιοχής μεταξύ των οποίων και το Μεσανατολικό προκειμένου, να υπάρξει μια νέα τάξη πραγμάτων στην περιοχή που θα έχει ως άξονες. Πρώτον, την εκμετάλλευση των ενεργειακών πηγών της Ανατολικής Μεσογείου πού σύμφωνα με εκτιμήσεις μπορούν να εξισορροπήσουν την ηγεμονία της Ρωσίας  και να δώσουν ένα ισχυρό πλεονέκτημα στη Δύση στον τομέα αυτό και δεύτερο, να αποσαφηνιστεί το μέλλον των σχέσεων με το Ιράν. Γιατί μια λύση στο παλαιστινιακό  θα αλλάξει ριζικά τα δεδομένα. Υπό το πρίσμα αυτό οι ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις  δεν πρέπει να αντιμετωπιστούν ως μεμονωμένο γεγονός, αλλά να ενταχθούν στο πλαίσιο των υπό δημιουργία νέων  γεωστρατηγικών αξόνων.

Υπό το πρίσμα αυτό, είναι πολύ πιθανό τους επόμενους τρείς μήνες να σημειωθούν πολύ σοβαρές εξελίξεις. Ήδη δρομολογείται διεθνής διάσκεψη για το Κυπριακό και η ελληνοκυπριακή πλευρά τελεί υπό καθεστώς απαράδεκτων πιέσεων και εκβιασμών εκ μέρους μεγάλων χωρών που στηρίζουν την τουρκική εκδοχή  επίλυσης του προβλήματος  ενώ είναι πιθανό η Αθήνα, προκειμένου να διασφαλίσει ορισμένα ζωτικά συμφέροντα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο να  διαπραγματευθεί ένα νέο Ελσίνκι. Δηλαδή το πρώτο στάδιο της συμφωνίας και το Κείμενο Αρχών να αποτελέσουν μια μορφή κοινοτικού κεκτημένου.  Το μεγάλο ερώτημα (και πρόβλημα) είναι ότι σε σχέση με το 1999 η Ελλάδα δεν έχει διαπραγματευτικό πλαίσιο, δεν έχει την στήριξη σχεδόν καμμιάς χώρας σε σχέση με το παρελθόν και κυρίως έχει αντιπάλους όπως διαφάνηκε στο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών την περασμένη Δευτέρα όπου παρατηρήθηκε μια αξιοσημείωτη στροφή υπέρ της Τουρκίας και την ευρωπαϊκή της προοπτική. Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται σε διαδικασία διευθέτησης  των κορυφαίων εθνικών θεμάτων αλλά το πολιτικό σύστημα και στις δύο χώρες είναι βαριά άρρωστο και διερωτάται κανείς ποια κοινοβούλια,  ποιες πολιτικές δυνάμεις και ποιες πνευματικές ή οικονομικές ελίτ θα συζητήσουν, θα εγκρίνουν ή θα απορρίψουν συμφωνίες όταν δεν είναι σε θέση  να προκαλέσουν μια στοιχειώδη διαυγή συζήτηση για το μέλλον αυτής της χώρας.

ΠΗΓΗ: http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=1099:to-&catid=81:kivernisi&Itemid=198