Μεσσίες και Μεσσιανισμός 

 

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

 

Μεσσσίας είναι η ελληνική έκφραση της εβραϊκής λέξης που στα ελληνικά αποδίδεται ως χριστός. Είναι δηλαδή αυτός που χρίεται με λάδι προκειμένου να αναλάβει, με βάση την εβραϊκή παράδοση, αξίωμα ιερατικό, βασιλικό ή προφητικό. Ο εβραϊκός λαός στην πολυετή σκλαβιά του υπό διαφόρους κατακτητές αντλούσε ελπίδα, και εξ αυτής δύναμη να υπομένει, με την πίστη στην έλευση του μεσσία, ο οποίος όχι απλώς θα λύτρωνε τον εκλεκτό λαό του Θεού από τα δεινά, αλλά και θα τον καθιστούσε κυρίαρχο επί των άλλων λαών.

Ο Μεσσίας ήλθε, όταν ήλθε και το πλήρωμα του χρόνου, πλην όμως δεν τον δέχθηκαν οι δικοί του, οι Ιουδαίοι. Και όχι μόνο δεν τον δέχθηκαν, αλλά και τον σταύρωσαν. Ήταν η τιμωρία Του για την εισαγωγή στον κόσμο των "λογικών" του υπερλόγου. Επέλεξε ως τόπο για τη γέννησή του στάβλο βρωμερό καταφρονώντας τη χλιδή του παλατιού των εγκοσμίων βασιλέων. Φανέρωσε την έλευσή του σε κάποιους απόμακρους μάγους, που δεν γνωρίζουμε τί απόγιναν μετά την προσκύνησή Του, και σε κάποιους αγράμματους βοσκούς ανήμπορους να μεταδώσουν με πειθώ το μήνυμά του στους ανθρώπους των γραμμάτων και της τέχνης. Εμφανίστηκε ως κομίτης στον ναό σε παιδική ηλικία και κατέπληξε τους ιεροδιδασκάλους και μετά χάθηκε για χρόνια πολλά. Και όταν ξαναεμφανίστηκε, συνοδευόμενος από αγράμματους ψαράδες, έδειξε έντονη τη διάθεση να συγκρουστεί κατά μέτωπο μ' εκείνους που ξημεροβραδιάζονταν διαβάζοντας ό,τι ήταν γραμμένο γι' Αυτόν στις διφθέρες. Κατάφερε βέβαια να συγκινήσει βαθειά τον λαό, όμως το λαό και μόνο τον αστοιχείωτο, που δεν είχε ιδέα για προφητείες και για την έλευση του μεσσία. Αυτόν τον λαό συγκέντρωσε, παρηγόρησε, γιάτρεψε, έδωσε ελπίδες, ενδυνάμωσε, ώστε να αντέχει στις επί γης θλίψεις. Τον άκουγαν και οι νομοδιδάσκαλοι, μέσω παρευρισκομένων εγκαθέτων τους, και τον μελέτησαν αιώνες αργότερα άλλοι που αρνήθηκαν να τον ακολουθήσουν. Οι πρώτοι τον απέρριψαν κατηγορηματικά, διότι δεν είχε την παραμικρή διάθεση να πραγματώσει το όνειρό τους της επίγειας κυριαρχίας. Οι άλλοι, επειδή δήθεν γεννούσε ελπίδες για απόλαυση σε κάποιαν άλλη ζωή, επειδή, για να χρησιμοποιήσουμε σύγχρονη γλώσσα, πλημμύρισε τον κόσμο με ακάλυπτες επιταγές.

 

Οι επικριτές του στάθηκαν εντελώς ανήμποροι να κατανοήσουν το βάθος της διδασκαλίας Του. Έχοντας παγιωμένη της αντίληψη περί της ανθρώπινης φύσεως, η οποία για την Εκκλησία του Χριστού είναι η μετά την πτώση των πρωτοπλάστων φύση, η πεπτωκυία στη θεολογική γλώσσα, επέκριναν το ευαγγελικό μήνυμα ως την κατ' εξοχήν ουτοπία της ιστορίας (Δεν θα σχοληθούμε με τους άλλους που ασέλγησαν επί της ιστορίας αρνούμενοι την ιστορικότητα του προσώπου του Χριστού). Γι' αυτό και ο όρος μεσσιανισμός στους νεότερους χρόνους είναι ταυτόσημος με τη διασπορά φρούδων ελπίδων. Όλοι αυτοί οι κυριαρχούμενοι από τη λογική, την οποία λάτρευσαν ως μοναδική θεά, παραβλέποντας το ότι ο καθένας μας λατρεύει διαφορετική λογική, εκείνη δηλαδή που αρμόζει στην προσωπικότητά του, καταφρόνησαν τόσο τον ευαγγελικό λόγο, όσο και την ιστορία.

Ο Χριστός, σε αντίθεση προς τους ποικίλους δημαγωγούς και λαοπλάνους όλων των εποχών, υπήρξε το ανεπανάληπτο πρότυπο συνέπειας λόγων και έργων. Κήρυξε τη φτώχια και παρέμεινε χωρίς να έχει πού να γείρει το κεφάλι Του. Θεράπευε και χανόταν ευθύς μέσα στο πλήθος ή ζητούσε να μη γνωστοποιηθεί το συμβάν. Ευεργέτησε τον λαό, αλλά απέφυγε την ανταπόδοση με το να δεχθεί αξιώματα απ' αυτόν. Κήρυξε την αγάπη και συγχώρεσε στον σταυρό τους σταυρωτές του και κυρίως τους ηθικούς αυτουργούς.

Ο Χριστός αναπτέρωσε την ελπίδα των καταπιεσμένων υπό το βάρος της αμαρτίας προσώπων. Δεν ήλθε να θρέψει, δεν ήλθε να θεραπεύσει, δεν ήλθε να ιδρύσει την τέλεια κοινωνία. Ήλθε να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός. Ο Χριστός δεν απευθύνθηκε σε λαό (γι' αυτό και οι ηγέτες των Εβραίων τον σταύρωσαν), αλλά στον καθένα από μας. Και απευθύνθηκε στον καθένα μας με τρόπο εντελώς "ανορθολογικό": Ζήτησε από μας να άρουμε τον σταυρό μας, αν θέλουμε να τον ακολουθήσουμε. Μας διαβεβαίωσε μάλιστα ότι στον κόσμο αυτόν θα έχουμε θλίψη. Η μόνη ελπίδα που μας προσέφερε ήταν το θάρρος, επειδή μας διαβεβαίωσε ότι αυτός υπήρξε ο νικητής (νενίκηκε). Η προσφορά της αιώνιας ζωής δεν είναι ανταπόδοση για μια προτεσταντικού τύπου πίστη, η οποία παρέχει τη βεβαιότητα της σωτηρίας μέσω μιας τυπικής γραφειοκρατικής ομολογίας. Η αιώνια ζωή είναι κατάκτηση μετά από κοπιαστικό αγώνα για την υπέρβαση της πεσμένης φύσεώς μας, έναν αγώνα για τη μετάβαση στο καθ' ομοίωσιν.

Καθηλωμένοι στην αναπηρική πολυθρόνα της "λογικής των παθών" αρνηθήκαμε τη βεβαιότητα να σταθούμε και πάλι στα πόδια μας, γι' αυτό ούτε καν επιχειρούμε. Και στροβιλιζόμαστε διαρκώς προσανατολιζόμενοι προς ποικίλους μεσσίες που κατά καιρούς εμφανίζονται σπείροντας στον κόσμο τον μεσσιανισμό τους τον αρρωστημένο, τον μεστό από αλαζονεία έπαρση και ιδιοτέλεια. Είναι κατ' αρχήν οι κλασικοί δημαγωγοί που θυσιάζουν τους λαούς τους προς ίδιον όφελος, ίδιοι και απαράλλαχτοι από τους Φαραώ της Αιγύπτου ώς τους πλανητάρχες του καιρού μας. Είναι οι κοινωνικοί μεταρρυθμιστές που επαγγέλλονται την δικαιοσύνη δίχως ανάγκη μεταβολής του ατόμου (το πρόσωπο είναι άγνωστο στις ιδεολογίες). Είναι οι πάσης φύσεως διανοητές, οι οποίοι στο όνομα της ελευθερίας δήθεν, απορρίπτουν τη μεταφυσική ελπίδα, αποδεχόμενοι με υπερηφάνεια το μαρτύριο του Προμηθέα δεσμώτη, του πλέον συμπαθούς γι' αυτούς ήρωα της αρχαίας μυθολογίας, ταυτίζοντας με περισσή έπαρση τον Δία με τον σταυρωμένο και αναστημένο Χριστό! Όλοι αυτοί σε στιγμές ειλικρίνειας ομολογούν την τραγωδία του ανθρώπου δεσμώτη των παθών, αλλά χωρίς ελπίδα εκτινάσσονται στο άκρο του κυνισμού αποδεχόμενοι το αναλλοίωτο της ανθρώπινης φύσεως. Άλλοι τέλος, κατά τον 19^ο αιώνα, κυρίως, έθρεψαν τις ελπίδες και τις λαχτάρες των πονεμένων προβάλλοντας τον επιστημονικό μεσσιανισμό ως πανάκεια του συνόλου των προβλημάτων του ανθρώπου, θεωρουμένου ως βιολογικού όντος και μόνο. Και ναι μεν η επιστημονική έρευνα δια των αποτελεσμάτων της προσέφερε βίο άνετο σε κάποιους προνομιούχους λαούς, οι οποίοι έχουν επωφεληθεί στο έπακρο (ακόμη και ληστευμένα όργανα τους παρέχει αυτή από απόκληρους του πλανήτη), αλλά σε βάρος της συντριπτικής πλειονοψηφίας των συνανθρώπων μας, οι οποίοι διαβιούν ακόμη στην προεπιστημονική εποχή, χωρίς κάποιους κήρυκες να δώσουν και σ' αυτούς ελπίδα. Απεναντίας η κατάστασή τους επιδεινώνεται από έτος σε έτος λόγω της απληστίας των ολίγων, οι οποίοι όμως βιώνουν το μαρτύριο του υπαρξιακού κενού, το οποίο ως νέος αετός κατατρώγει τα σπλάχνα του αγέρωχου επαναστάτη κατά του θεού της αγάπης και της θυσίας.

Όλοι αυτοί που διέδωσαν την κατηγορία του ουτοπικού για τον ευαγγελικό λόγο απέστρεψαν τα μάτια τους από την ιστορία, την οποία έγραψαν μικρόψυχοι. Έτσι στάθηκαν ανήμποροι να κατανοήσουν τη μαρτυρία μέσω του μαρτυρίου εκατομμυρίων μαρτύρων της πίστεως. Στάθηκαν ανήμποροι να κατανοήσουν την ηθική ανάβαση εκείνων που περιφρόνησαν στο έπακρο ό,τι ο κόσμος θεωρεί αξία, δηλαδή πλούτο, αξιώματα και ηδονές. Οι μάρτυρες και οι όσιοι πέραν του ότι μαρτύρησαν για την πίστη τους έδωσαν και την καλή μαρτυρία που καταρρίπτει την κατασυκοφάντηση του λόγου του Χριστού ως ουτοπικού. Βέβαια μέρος ευθύνης έχουμε και εμείς που δηλώνουμε πιστοί και φορείς της ελπίδας Του. Εμείς που μετρούμαστε και ξανανετρούμαστε για επιβεβαίωση ότι ανήκουμε στους πολλούς, ενώ δηλώνουμε μαθητές εκείνου που τόνισε "μη φοβού το μικρόν ποίμνιον". Εμείς που σπεύδουμε να υπερασπιστούμε "χριστιανικές" κοινωνίες (ιδέ τον αγώνα για την αναγνώριση των χριστιανικών ριζών του ευρωπαϊκού πολιτισμού) και με την υποκριτική μας στάση δίνουμε την αφορμή να λοιδορείται εξ αιτίας μας το όνομα Εκείνου.

Αλλά οι επικριτές του γνωρίζουν ότι είναι ανήμποροι να πλήξουν τον κατήγορό τους που στέκεται και σήμερα ενώπιον της ανθρωπότητος και τονίζει: "Τίς ελέγχει με περί αμαρτίας;" Αν κατανοήσουμε το πρώτο μάθημα που μας έδωσε, τη φάτνη, όλα τα άλλα είναι εύκολα. Χριστός  γεννάται και εφέτος για να αναγεννήσει όλους εμάς.

                                                                              

 "ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ", 20-12-2009              

Η αριστερά μετά τον «Δεκέμβρη»

 

Συνέντευξη του Αλέκου Αλαβάνου στον «ΙΟ»*

 

Στην πρώτη του συνέντευξη εφ' όλης της ύλης μετά την κρίση στην ηγεσία του ΣΥΝ και του ΣΥΡΙΖΑ, το στέλεχος της αριστεράς, που δηλώνει «απλό μέλος του ΣΥΡΙΖΑ», αναπτύσσει τις θέσεις του στο νέο μετεκλογικό σκηνικό.

 

Ο Αλέκος Αλαβάνος ήταν φλογερός στις αναφορές του στον «Δεκέμβρη», ανήσυχος για τις επιπτώσεις της σκληρής ευρωπαϊκής πολιτικής, προβληματισμένος από τα πολιτικά αδιέξοδα του Συνασπισμού, διαφοροποιημένος από τις παλιές αριστερές αγκυλώσεις των «εθνικών» πολιτικών και αποφασισμένος να δώσει τη μάχη κοινωνικής και πολιτικής «ανάταξης» του ΣΥΡΙΖΑ. Μπορεί να διαφωνεί ή να συμφωνεί κάποιος με τις απόψεις του αλλά οφείλει να αναγνωρίσει την καθοριστική συμβολή του στο να γίνει και πάλι ελκυστικός και μαζικός ο χώρος της ριζοσπαστικής και ανανεωτικής αριστεράς και μάλιστα σε μια πολύ δύσκολη ιστορική καμπή.

ΙΟΣ: «Ο Δεκέμβρης δεν είναι απάντηση, είναι ερώτηση», λέει το γνωστό σύνθημα. Εσείς έχετε απάντηση;

 

ΑΛΕΚΟΣ ΑΛΑΒΑΝΟΣ: Είχαμε ένα κίνημα πρωτοφανές, με επίκεντρο πολύ μικρές ηλικίες. Ο πυρήνας του ήταν μαθητές και μαθήτριες. Εξερράγη κάτω από μια βαριά αφορμή. Ενας θάνατος μπορεί μέχρι και να αλλάξει τη μοίρα μιας χώρας. Είχε ένταση, είχε διάρκεια, είχε ζωτικότητα. Είναι φυσικό να μην έχει την ικανότητα να προβάλλει σαφείς στόχους. Κυρίως έφερνε μέσα στην πολιτική ζωή ένα νέο υποκείμενο, δηλαδή τη νεολαία με τις πιο ευαίσθητες ηλικίες. Επομένως η πρόκληση είναι προς τους πολιτικούς σχηματισμούς, να δώσουν απαντήσεις στα παιδιά που δεν μπορούσαν να τις βρουν μόνα τους, αλλά και που δεν δέχτηκαν να φορέσουν κάποιο κοστούμι οποιασδήποτε πολιτικής δύναμης, ακόμα και της αριστεράς. Η απάντηση, δυστυχώς, από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ έμεινε αποκλειστικά στα ζητήματα των μορφών των εκδηλώσεων, της δημόσιας τάξης. Δεν κατανόησε τίποτε από το εκρηκτικό κοινωνικό μήνυμα της εξέγερσης. Είναι μια απάντηση αυταρχισμού, καταστολής, ανοησίας και αδυναμίας να συλλάβουν το εκτεταμένο και βαθύ πρόβλημα που αντιμετωπίζει η νέα γενιά.

 

Ο Δεκέμβρης της νεολαίας

 

Για τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν κομβική στιγμή ο Δεκέμβρης. Σηματοδότησε μια τομή, μια πτώση στις δημοσκοπήσεις κι ένα στοίχημα. Πώς το αποτιμάτε εσείς ύστερα από ένα χρόνο;

 

– Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν η μόνη πολιτική δύναμη η οποία άντεξε στις πιέσεις, στήριξε τον Δεκέμβρη. Δεν αναζήτησε άλλοθι να την κοπανίσει. Μπορούσε να βρει άλλοθι στις φωτιές, στις συμμορίες των ανταρτών και στο πλιάτσικο που βλέπει κανείς σχεδόν πάντοτε σε αυθόρμητες εξεγέρσεις. Ο Θανάσης Τεγόπουλος υπογράμμισε θετικά αυτόν το ρόλο του ΣΥΡΙΖΑ («Κ.Ε.», 6.12.09). Δεν έχασε απολύτως τίποτα από αυτό ο ΣΥΡΙΖΑ. Ηταν η «άλλη» δύναμη που ξεχώριζε από όλη αυτήν την ομαδοποίηση του συστήματος. Στην κοινωνία υπήρχε μια αντιφατική αντίδραση. Ακόμα και στους εμπόρους έβλεπες από τη μια θυμό για τις φλεγόμενες κούκλες στις βιτρίνες αλλά από την άλλη -επειδή ο καθένας είχε παιδί, εγγόνι, ανιψιό- έβλεπες και μια αγάπη και μια κατανόηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ τις μέρες του Δεκέμβρη κέρδισε σε στήριξη και σε εμπιστοσύνη μέσα στην κοινωνία. Υπήρξε η κορυφαία στιγμή του.

 

Παρά το γεγονός ότι έγινε τότε μια φοβερή προσπάθεια από τα ΜΜΕ να απαξιωθεί;

 

– Αυτή η προσπάθεια είχε γίνει περίπου στον ίδιο βαθμό και με το άρθρο 16. Δεν έχασε τίποτα τότε ο ΣΥΡΙΖΑ. Ισως το καινούριο στοιχείο τον Δεκέμβρη ήταν η σύμπηξη ενός πολιτικού μετώπου, του οποίου τη γραμμή διαμόρφωνε το ΚΚΕ και την υιοθετούσε η Ν.Δ., το ΛΑΟΣ και κεντρικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ, όπως ο Πάγκαλος και όχι ο ίδιος ο Γιώργος Παπανδρέου -προς τιμήν του. Αντέξαμε. Το αρνητικό για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι δεν είχε την ικανότητα να δώσει συνέχεια στον Δεκέμβρη. Δεν μπόρεσε να θέλξει τα πιο πρωτοπόρα, τα πιο ατίθασα, τα επαναστατικά πνεύματα, τους αντισυμβατικούς μικρούς ηγέτες, τους μικρούς Γαβριάδες. Οι συμβατικοί κώδικες, η κομματικοποιημένη γλώσσα, οι ιεραρχικές πρακτικές νέων στελεχών στον ΣΥΝ και στον ΣΥΡΙΖΑ δεν απαντούσαν στη δίψα για ελευθερία μιας επαναστατημένης νεολαίας. Η συντριπτική μας ήττα ήταν ότι οι περισσότεροι μικροί ήρωες του Δεκέμβρη στράφηκαν στον αντιεξουσιαστικό χώρο. Και είναι στοιχεία ευαίσθητα, νέες και νέοι που έχουν αναζητήσεις, που διαβάζουν, που βιώνουν υπαρξιακό χάος. Για μένα είναι προς τιμή του Νιώτη ότι τα παιδιά του ήταν στο «Ρεσάλτο». Το λέω αυτό, γιατί διέκρινα μια «συγκατάβαση» απέναντι σ' έναν πολιτικό που τα παιδιά του προσπαθούν να βγουν μέσα από όρια και στερεότυπα που εγκλωβίζουν την όλη συμπεριφορά των νέων.

 

Μήπως εδώ βρίσκεται η μόνιμη αδυναμία της αριστεράς να συνδεθεί με τα αυθόρμητα κινήματα;

 

– Σε πρόσφατες αναλύσεις για τον Δεκέμβρη έγιναν παραπομπές στο Πολυτεχνείο, εκεί που η δικιά μου γενιά βρέθηκε μπροστά σε ένα αυθόρμητο κίνημα. Υπήρχε τότε καχυποψία, φοβία, προσπάθεια ελέγχου από οργανωμένες δυνάμεις της αριστεράς αλλά και προσπάθεια να κλείσει στα γρήγορα αυτό το γεγονός. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όμως, στις σχέσεις του με το αυθόρμητο είχε κάνει πολύ σημαντικά βήματα. Δεν ήταν σαν το ΚΚΕ, που θεωρεί εχθρό το αυθόρμητο, ανακαλύπτοντας παντού και πάντα μόνο προβοκάτορες και μυστικές υπηρεσίες. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ πιο ανοιχτός, η μαθητεία του στο Κοινωνικό Φόρουμ, οι εμπειρίες από τις δυνάμεις που τον συνθέτουν τού δίνουν αυτή τη δυνατότητα. Δεν είναι, όμως, μέχρι το τέλος ανοιχτός. Εσωτερικά, ο ίδιος είναι δομημένος για το μη αυθόρμητο. Το κακό δεν είναι τόσο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ απομακρύνεται από το αυθόρμητο. Το αυθόρμητο απομακρύνεται από το ΣΥΡΙΖΑ. Τον θεωρεί ένα χώρο που δεν ανταποκρίνεται στα εξεγερσιακά του κριτήρια ως χώρος ελευθερίας, διαλόγου, συμμετοχής και εξουσίας στην ίδια τη βάση.

 

Οι επιθέσεις στον ΣΥΡΙΖΑ

 

Στο τέλος του Δεκέμβρη διαπίστωνε κανείς ένα αυξανόμενο άγχος του ΣΥΡΙΖΑ να ξανακερδίσει τον μεσαίο χώρο που του έδινε ψηλά νούμερα στις δημοσκοπήσεις. Τότε έγιναν και οι επαφές με την ΠΟΑΣΥ, αλλά και η οπισθοχώρηση μπροστά στην Κανέλλη που κουνούσε απειλητικά στα κανάλια το Ημερολόγιο του Δεκέμβρη που έβγαλε η «Αυγή».

 

– Λίγες κοινωνικές οργανώσεις αντιλήφθηκαν τη θέση μας, όπως η Ομοσπονδία Αστυνομικών. Με την έννοια ότι σε επίπεδο επίσημης τουλάχιστο τοποθέτησης έδειχνε μια κατανόηση, ότι πρόκειται κατά βάθος για ένα κοινωνικό φαινόμενο. Με αυτές τις συναντήσεις, ναι, θέλαμε να καθησυχάσουμε τον κόσμο, θέλαμε να πούμε «θέλουμε αυτή τη φλόγα που έχουν μέσα τους τα παιδιά να τη δούμε και να δώσουμε επειγόντως απαντήσεις». Το πρόβλημα εδώ βρισκόταν στον ΣΥΝ. Μέσα στον ΣΥΝ υπάρχει μια τάση που διαφοροποιήθηκε ανοιχτά από τη θέση του ΣΥΡΙΖΑ. Τη στιγμή της αδυσώπητης και καθολικής επίθεσης του συστήματος ενάντια μας. Χωρίς να υιοθετεί ίσως το λεξιλόγιο της Παπαρήγα, του Καρατζαφέρη και της Μπακογιάννη, είχε όμως την ίδια άποψη, ότι είμαστε πολύ ανεκτικοί, ότι έχουμε φύγει από τις αρχές της δημοκρατικής αριστεράς. Το αποτέλεσμα ήταν να χάσει αρκετά η μοναχική αλλά πρωταγωνιστική τοποθέτηση του ΣΥΡΙΖΑ την αιχμηρότητά της, τη δυναμική της και κυρίως την αξιοπιστία της. Η κρίσιμη φάση, όμως, εκεί που χάθηκε το παιχνίδι, είναι μετά τα γεγονότα. Εκεί που δεν κερδίσαμε την εμπιστοσύνη και δεν δώσαμε τη συνέχεια.

 

* Μήπως και ο ΣΥΡΙΖΑ αρκέστηκε στις τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις, ενώ αυτό για τα παιδιά ήταν τελικά απωθητικό;

 

– Η εμπειρία μου λέει ότι δεν φοβόμαστε τα ΜΜΕ. Εάν η αριστερά έχει το δικό της μήνυμα, κανένα μέσο δεν μπορεί να της το διαλύσει. Ισα ίσα, η επίθεση των ΜΜΕ, και στο άρθρο 16 και τον Δεκέμβρη, μας πρόσφερε κάτι στο οποίο είχαμε ένα μεγάλο έλλειμμα: την πολιτική ταυτότητα. Η δικιά τους συγχορδία μάς έδινε την ταυτότητα μιας μαχητικής δύναμης σε επαφή με την κοινωνία, με τις αδυναμίες της ενδεχομένως, αλλά που έχει όραμα και ορίζοντες έξω από το σύστημα. Πολλές φορές βλέπουμε τον Δεκέμβρη μόνο ως ένα μακροσκοπικό κοινωνικό φαινόμενο κι έτσι είναι κυρίως. Αλλά ο Δεκέμβρης υπάρχει και σε μικροσκοπικό επίπεδο, είναι μέσα στην οικογένεια. Είναι ο γιος ή η κόρη, το ανίψι, το εγγόνι, το παιδί του γείτονα, που έχει ημικρανίες ή πανικό ή ακμή ή είναι απομονωμένο στο Διαδίκτυο, ή πάσχει από κατάθλιψη, ή κάνει σχολική άρνηση ή έχει επιτυχίες που φέρνουν ματαιώσεις και ανεργία ή κινδυνεύει να γίνει πρεζόνι. Αυτά είναι τα μαρτύρια που οδήγησαν στην εξέγερση. Στη συλλογική τους διάσταση παίρνουν έναν εξεγερσιακό χαρακτήρα. Και θα ξαναπάρουν αν δεν υπάρξουν απαντήσεις.

 

Η σπονδυλική στήλη του Δεκέμβρη ήταν το κίνημα του άρθρου 16. Αυτός ο κόσμος έζησε μια κρίση τρομερή. Κατάφερε να νικήσει μέσα από τους θεσμικούς διαύλους, στο δρόμο επί ένα χρόνο, ανατρέπει την πολιτική του ΠΑΣΟΚ, ανατρέπει μία συνταγματική μεταρρύθμιση και ξαφνικά την επόμενη μέρα εμφανίζεται από τον ουρανό μια οδηγία, για τα κολέγια, και ακυρώνεται το Σύνταγμα, ακυρώνεται η νίκη. Αυτό δεν είναι ένα μάθημα για τα όρια των θεσμών;

 

– Τα όρια των θεσμών είναι όρια της αριστεράς μόνο αν θεωρεί απαραβίαστους τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Δεν συμμερίζομαι αυτή την άποψη. Δεν μπορεί πάντως κανένας να πει ότι η ικανότητα αυτού του κινήματος να ακυρώσει τη συνταγματική μεταρρύθμιση είναι κάτι το οποίο πρέπει να προσπεράσουμε. Είναι μοναδικό τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη: ένα εκπαιδευτικό κίνημα να ακυρώνει μια έτοιμη συνταγματική μεταρρύθμιση. Η ίδια η αριστερά, όμως, δεν μπόρεσε να αναδείξει αυτή την επιτυχία. Να κάνει μια παύση ένα Σαββατοκύριακο. Να το γιορτάσει. Να καλέσει σε πάρτι την κοινωνία μέσα στα πανεπιστήμια. Μπήκε σε μια διαδικασία συνέχισης των αγώνων με τις ίδιες ακριβώς μορφές για το νόμο-πλαίσιο. Η ΠΟΣΔΕΠ, που βρέθηκε πολύ κοντά στους φοιτητές, ίσως και λόγω αυτής της επιμονής, οδηγήθηκε τελικά σε αδιέξοδο.

 

Όμως ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ τους έφερε σε αυτή τη θέση. Ήδη νωρίτερα η μισή πανεπιστημιακή του δύναμη αποδέχτηκε το νόμο της Γιαννάκου.

 

– Υπάρχει ένα ερώτημα. Γιατί χάθηκαν τόσοι καθηγητές, οι οποίοι πήγαν με εκείνη την άποψη; Κι εδώ πέρα σας φέρνω ένα στοιχείο, το οποίο αναδείχνει ο Δημήτρης Σεβαστάκης στην «Ελευθεροτυπία» (9.12.09). Πρέπει να έχεις μια αριστερά εξεγερσιακή, αντισυστημική, οραματική, αλλά την ίδια ώρα πρέπει να έχεις τη δυνατότητα να έχεις μια έμπρακτη και εμπράγματη αριστερά. Να παρεμβαίνεις και σε μικρές αλλαγές που πρέπει να γίνουν στο σήμερα. Αυτές θα πείσουν ότι δεν είναι ιδιοτελής η αριστερά, ότι είναι χρήσιμη, ότι θέλει, έχοντας ένα όραμα, κάθε μέρα να κάνουμε ένα βήμα μπροστά. Θυμάμαι τις πιο καυτές μέρες του άρθρου 16. Οταν είχαμε τον Πολύδωρα να λέει ότι «είστε αντισυνταγματικό κόμμα», εμείς στα γραφεία της Κουμουνδούρου από το πρωί μέχρι το βράδυ κάναμε συσκέψεις, προκειμένου να διαμορφώσουμε λεπτομερειακά τις θέσεις μας για τον τρόπο εισαγωγής στο Πανεπιστήμιο, την αναγέννηση του Λυκείου, τον αντι-νόμο πλαίσιο τον δικό μας. Αυτά, δυστυχώς, δεν μπόρεσαν να γίνουν κατάκτηση των οργανωμένων μας δυνάμεων και σε επίπεδο πολιτικό και σε επίπεδο συνδικαλιστικό. Ετσι ένας κόσμος, που είχε μια φιλοδοξία να φτιάξει ένα καλύτερο δημόσιο πανεπιστήμιο, να ωθείται στο άλλο στρατόπεδο, να συμπλέει με στοιχεία που ήταν προσανατολισμένα σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση, της ιδιωτικοποίησης και εμπορευματοποίησης.

 

Ο «εργατικός Δεκέμβρης»

 

Μιλήσατε για τον επερχόμενο «εργατικό Δεκέμβρη». Υπάρχουν δομές στην κοινωνική οργάνωση των διαφόρων στρωμάτων αλλά και στον ΣΥΡΙΖΑ που θα μπορούν να υποδεχτούν αυτόν τον εργατικό Δεκέμβρη, που αναμφίβολα έρχεται;

 

– Όχι, δυστυχώς. Γίνεται ανοικτή συζήτηση για πρωτοφανή μέτρα ενάντια στον κόσμο της εργασίας και ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ δεν έχουν προκηρύξει καν μια προειδοποιητική απεργία. Ακόμα και στον ΣΥΡΙΖΑ το σκέφτονται. Πιστεύω με σαφήνεια ότι το «άρθρο 16» των ημερών που έρχονται είναι το Σύμφωνο Σταθερότητας και η Συνθήκη του Μάαστριχτ σε σχέση ακριβώς με την επερχόμενη έκρηξη του κόσμου της εργασίας και της ανεργίας.

 

Δεν είναι λίγο μεταχρονολογημένη αυτή σας η πεποίθηση;

 

– Όχι. Εάν δείτε τις τοποθετήσεις μας στη Βουλή, σε όλα τα μεγάλα εργασιακά θέματα κατά τη διακυβέρνηση της Ν.Δ., ήταν κεντρικό ζήτημα το Σύμφωνο Σταθερότητας και το είχαμε αναδείξει πολύ έντονα με την παγκόσμια οικονομική κρίση. Ατυχώς, έχουμε μια βαριά κληρονομιά που έρχεται από τον ΣΥΝ, όταν είχε ταχθεί υπέρ της Συνθήκης του Μάαστριχτ επί Μαρίας Δαμανάκη. Τότε είχα διαφωνήσει. Ως ευρωβουλευτής ήμουν αντικομματικός, όλες οι τοποθετήσεις μου ήταν ενάντια στο Μάαστριχτ. Οι κυβερνητικές πολιτικές κινούνται ασφυκτικά μέσα στα όρια του Συμφώνου Σταθερότητας. Η Ελλάδα γίνεται το θύμα της εκδικητικής μανίας των αγορών, όλων αυτών των αμαρτωλών στελεχών των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των Βρυξελλών που βρίσκονταν μπροστά στο απόσπασμα πριν από μερικούς μήνες. Ητανε για να κλειστούν στους ευρωπαϊκούς και τους παγκόσμιους Κορυδαλλούς και σήμερα παριστάνουν τους αξιολογητές και τους εισαγγελείς. Χρησιμοποιούν την Ελλάδα ως πειραματόζωο. Βγάζουν τα απωθημένα τους. Κερδοσκοπούν. Ζητούν τον αποκεφαλισμό του εργαζόμενου και το ΠΑΣΟΚ σκύβει το κεφάλι. Με αυτή την έννοια, νομίζω, διαμορφώνονται συνθήκες για μια παλλαϊκή αντίδραση.

 

Είναι πολύ εύκολο να αποδοθούν όλα στον μπαμπούλα της Ε.Ε. Ποιο ρόλο παίζει η εσωτερική διακυβέρνηση;

 

– Σε μία τελευταία του εκτίμηση ο οίκος Moody's έλεγε ότι η Ελλάδα είναι ο «αδύναμος κρίκος» της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Αυτόν τον όρο χρησιμοποιώ εδώ και δύο χρόνια. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει έρθει στο κέντρο της διεθνούς δημοσιότητας απρόσμενα πολλές φορές. Με το άρθρο 16. Με τον Δεκέμβρη. Με το Βατοπέδιο. Με το δημοσιονομικό χρέος. Με τα ελλείμματα. Με τις πυρκαγιές. Είναι δύο κατηγορίες θεμάτων: Η μία έχει σχέση με την παθολογία της χώρας, οικονομική, θεσμική, οικολογική. Η άλλη, με τα κινήματά της. Ο Αλέν Μπαντιού είπε ότι ο Δεκέμβρης έφερε έναν άνεμο ελευθερίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ακριβώς λόγω αυτής της θέσης, δηλαδή να είμαστε ο πιο προβληματικός εταίρος, ο αδύναμος κρίκος και ταυτόχρονα να διαθέτουμε μια κινηματική ικανότητα, ίσως λόγω ιστορικής κληρονομικότητας, γινόμαστε μια χώρα με ξεχωριστά χαρακτηριστικά μέσα στην Ευρώπη. Ειδικά η αριστερά πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι η Ελλάδα μπορεί να παίξει ένα σημαντικό ρόλο μέσα στην Ευρώπη, στην αποδόμηση του Συμφώνου Σταθερότητας, που σημειωτέον κανείς δεν μπορεί πια να το υποστηρίζει φανατικά. Αυτό τι σημαίνει; Οτι ξαναγυρνάμε σε μια κλειστή εθνική πολιτική; Οχι. Σημαίνει ότι ακριβώς το πρόβλημα της Ελλάδας οφείλουμε να το κάνουμε ευρωπαϊκό, πρόβλημα όλου του ευρωπαϊκού κοινωνικού και αντικαπιταλιστικού κινήματος και να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια ριζική τομή στο θέμα του Συμφώνου Σταθερότητας. Οπως είχε πάει να γίνει με το γαλλικό «όχι» στο ευρωδημοψήφισμα. Γιατί δεν μπορεί η αριστερά να δεχτεί ότι αυτή την κρίση, που οφείλεται και στην παγκόσμια καπιταλιστική κρίση, αλλά και -συμφωνώ εδώ μαζί σας- κυρίως στην ανικανότητα της άρχουσας τάξης της Ελλάδας, να την πληρώσουν οι εργαζόμενοι.

Οι ελληνικές κυβερνήσεις προσπαθούν να λύσουν την κρίση από τη μεριά του κεφαλαίου εις βάρος της εργασίας. Βρισκόμαστε σε ένα κομβικό σημείο. Πιστεύω ότι και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα ζούμε «τέλος εποχής». Μου έρχεται στο μυαλό η χρεοκοπία της χώρας στο τέλος του 19ου αιώνα. Συνοδεύτηκε από τυχοδιωκτισμούς και ήττες σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής. Τελικά ολοκληρώθηκε με την κατακρήμνιση όλης της πολιτικής τάξης της εποχής και με την ανάδειξη της αστικής τάξης ειδικά της διασποράς, ενώ τότε έκανε δυναμικά την εμφάνισή του και το οργανωμένο εργατικό κίνημα στην Ελλάδα.

 

Η αριστερά και η Ευρώπη

 

Υπάρχουν δύο διαφορετικές αρνητικές, ιδεολογικές τοποθετήσεις σε σχέση με την Ελλάδα στην Ευρώπη που είναι πολύ καθαρές. Η μία είναι του ΚΚΕ και η άλλη είναι του ΛΑΟΣ. Υπάρχει περιθώριο για τον ΣΥΡΙΖΑ να δώσει τη δικιά του νέα αυτόνομη εκδοχή;

 

– Στο χώρο της πολιτικής συναντάμε δύο πολωτικές προσεγγίσεις στην Ευρώπη. Η αρνητική, είναι αυτή που λέτε, του ΚΚΕ, υποκριτικά και του ΛΑΟΣ, που υποστηρίζει ότι δεν δίνουμε λόγο στην Ευρώπη, ότι τα ζητήματα λύνονται σε εθνικό επίπεδο, ότι πρέπει να γυρίσουμε στη δική μας αγορά, να γυρίσουμε στη δραχμή. Υπάρχει και η κυρίαρχη άποψη, την οποία υιοθετεί η Ν.Δ., το ΠΑΣΟΚ, και διεισδύει ακόμα και στην αριστερά, η οποία λέει ότι η Ευρώπη θέτει τα όρια μας. Πρέπει να σεβόμαστε ως ιερές τις κεντρικές επιλογές της Ε.Ε. και να προσπαθούμε να είμαστε πιο πειθαρχικοί, πιο σκληροί με την εργασία, πιο νοικοκύρηδες. Καμιά από αυτές τις γραμμές δεν είναι η γραμμή της ριζοσπαστικής αριστεράς. Πολλά ζητήματα κεντρικά έχουν φύγει εκτός συνόρων εδώ και αιώνες, και αυτό έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις με την ολοκλήρωση. Δεν μπορούν παρά να λυθούν σε επίπεδο ευρωπαϊκό, αν όχι πλανητικό. Κι αν αυτά δεν λυθούν σε αυτή τη διάσταση, τότε το πλοίο με την εθνική σημαία δεν θα φθάσει ποτέ σε ασφαλές λιμάνι. Ακόμα και μια λαϊκή προοδευτική επιλογή σε μια χώρα θα προσκρούει σε συγκεκριμένα όρια. Τι σημαίνει αυτό; Οτι περνάς στην κυρίαρχη άποψη; Οχι. Σημαίνει ότι εσύ είσαι συγκρουσιακός με τις επιλογές. Σημαίνει ότι δίνεις μεγάλο βάρος στους κοινούς αγώνες σε υπερεθνικό επίπεδο. Σημαίνει ότι τους στόχους σου προσπαθείς να τους κάνεις ευρωπαϊκούς στόχους. Μ' αυτή την έννοια, όταν θέτω το θέμα του Συμφώνου της Σταθερότητας είναι γιατί δίνει τη δυνατότητα σε μια χώρα που είναι σε ακραία κατάσταση να προκαλέσει αλλαγές, οι οποίες μπορούν να βρουν στήριξη και να βιωθούν θετικά και στις άλλες χώρες της Ευρώπης.

 

Θεωρείτε πιθανό να οδηγήσει αυτή η κρίση του «τέλους εποχής» σε εθνικιστική αναδίπλωση την ελληνική πολιτική τάξη, σε συνδυασμό με την ανάδειξη του Σαμαρά; Να γίνουν στόχος, δηλαδή, οι μετανάστες ή τα γειτονικά κράτη για να ξεπεραστούν εσωτερικά προβλήματα;

 

– Πιστεύω ότι οι κυρίαρχες τάξεις στο ουσιαστικό επίπεδο, που είναι το οικονομικό, δεν θα το κάνουν. Είναι ήδη διασυνδεμένες τόσο πολύ με τις ευρωπαϊκές οικονομικές δομές, τη διασυνοριακή διάσταση του κεφαλαίου και την εξειδίκευση που έχουν, ως μια επιθετική αιχμή στο χώρο των Βαλκανίων που δεν θα το κάνουν. Είναι κλητήρες και ελάχιστες φορές εταίροι. Ομως μπορεί να συμβεί σε πολιτικό επίπεδο, να καλλιεργηθεί δηλαδή η εθνική φοβία και να προταθεί μια «εθνική αναγέννηση». Ενδεχομένως αυτό θα το δούμε όχι μόνο στο ΛΑΟΣ αλλά και στη Ν.Δ. του Σαμαρά, ο οποίος το έχει δοκιμάσει. Είχε δοκιμάσει τη σκληρή δόση της πατριδοκαπηλίας, αλλά ενδεχομένως από την «ηρωίνη» περάσει τώρα στο «χασίς», σε πιο μαλακή ουσία, που θα τον κάνει πιο αξιόπιστο στον ευρωπαϊκό χώρο και θα του δίνει τη δυνατότητα να κάνει τη δημαγωγία του με τις κόκκινες κίτρινες γραμμές.

 

Στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής έχετε διανύσει κι εσείς προσωπικά και ο ΣΥΡΙΖΑ ένα τόξο από μια φάση «εθνικής αντιπολίτευσης» έως σήμερα.

 

– Συμφωνώ. Στην προσωπική βάση που το θέσατε, υπάρχει μια πορεία. Δεν είναι μόνο στα εθνικά θέματα. Εγώ θα διευρύνω το «κατηγορητήριό» σας. Ημουν στο κομμουνιστικό κίνημα και ζήσαμε την άδοξη κατάρρευση του παγκόσμιου σοσιαλιστικού εγχειρήματος. Υπήρξαν διεργασίες, υπήρξαν δοκιμές, υπήρξαν αναζητήσεις, αστοχίες και ευστοχίες σε μια πολιτικά κατακλυσμιαία εποχή. Αυτή η διεργασία συνεχίζεται. Οσα λέω σήμερα δεν θεωρώ δεδομένο ότι θα τα υποστηρίζω με τον ίδιο ακριβώς τρόπο μετά από δύο χρόνια. Σημασία έχει να κάνεις «μετεπικοινωνία». Να προσεγγίζεις κριτικά την ίδια τη δική σου επικοινωνία. Οσο για τον ΣΥΡΙΖΑ, ναι έχει ένα εύρος τέτοιο. Επειδή παραμένει ως μία συνάθροιση, κυρίως σε επίπεδο κεντρικής πολιτικής γραμμής, συνιστωσών, δεν τολμάει να θίξει τα ζητήματα τα δύσκολα. Γι' αυτό οφείλει να γίνει ένας χώρος δημοκρατικός σε ταχύτατο διάστημα, αν θέλει να επιβιώσει. Αυτό σημαίνει ότι μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες τα μέλη του θα κάνουν επιλογές. Θα αποφασίζουν αν είμαστε υπέρ ή κατά του σχεδίου Ανάν, αν είμαστε με αυτή την κόκκινη γραμμή ή με την άλλη στη σχέση μας με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και ποιες θέσεις έχουμε απέναντι στην Τουρκία.

 

Στο «καθαρτήριο» της βάσης

 

Δηλώσατε πριν από λίγες μέρες την ιδιότητα «μέλος του ΣΥΡΙΖΑ». Μέλος του ΣΥΝ δηλώνετε;

 

– Για μένα η περίοδος Συνασπισμού, με τις όμορφες και δύσκολες στιγμές της, έχει ολοκληρωθεί. Προσωπικά ούτε οι ομαδοποιήσεις ούτε οι ισορροπίες ούτε ο κομματικός κομφορμισμός μπορούν πια να με εκφράσουν. Φοβάμαι ότι η κρίση στο ΣΥΝ έχει γίνει ήδη κρίση σε όλο το κοινό εγχείρημα. Η Ανανεωτική πτέρυγα κάνει κριτική στον ΣΥΡΙΖΑ ως αναχρονιστικό. Εχει όμως την ευθύνη στην υπερνομαρχία, στον μητροπολιτικό χώρο της πρωτεύουσας, όπου ζει η μισή Ελλάδα. Σας ρωτάω: Ποιες ανανεωτικές προτάσεις, γνωρίζετε; Ποιες ανανεωτικές ιδέες; Ποια ανανεωτικά εναλλακτικά σχέδια; Θεωρώ πως ο θάνατος του Μιχάλη Παπαγιαννάκη, με τον οποίο είχαμε μια εγγύτητα, που ήρθε μετά από απόσταση, μια φιλία μετά από αντιπαλότητα, υπήρξε ορόσημο. Στο αριστερό ρεύμα υπάρχουν περισσότερο ισορροπίες, παρά πολιτική. Φτάνουμε πια σε παράλογα σημεία. Στη Συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ υποστήριζαν όλοι κάτι πολύ απλό: μέλη γίνονται όσοι το ζητούν. Εξαίρεση ο ΣΥΝ, που διαφωνεί και θέλει να είναι μέλη αυτοδικαίως όσοι είναι και μέλη των συνιστωσών. Και όμως το ένα τρίτο στον ΣΥΝ, οι ανανεωτικοί, δηλώνει ότι δεν θα γίνει μέλος. Κατάσταση Ιονέσκο. Αχρηστες έριδες. Ιερογλυφικά για την κοινωνία. Περιττό, εντελώς περιττό, κλίμα παρακμής. Ο ΣΥΝ έχει εξαιρετικά αξιόλογο κόσμο και εύχομαι να βρει τον δρόμο που του αξίζει.

 

Ο ΣΥΡΙΖΑ, τελικά, ποια μορφή πρέπει να έχει;

 

– Τον ΣΥΡΙΖΑ αυτή τη στιγμή δεν τον βλέπω ως κόμμα. Φοβάμαι τις ετικέτες. Οταν βάζεις μια ετικέτα κάπου, βιάζεις ένα ζωντανό οργανισμό να προσαρμοστεί στους κανόνες της. Βλέπω τον ΣΥΡΙΖΑ ως ένα καινοτόμο, πρωτότυπο, πρωτοποριακό εγχείρημα. Μέχρι πριν ένα χρόνο ήτανε το καμάρι της αντικαπιταλιστικής Ευρώπης. Τον βλέπω ως ένα χώρο σε εξέλιξη. Δεν χρειάζεται να μπει σε καλούπια. Είναι ένας χώρος που θέλει δημοκρατία, θέλει συμμετοχή των μελών, θέλει αναγνώριση της ιδιότητας του μέλους, θέλει τοπικές και κλαδικές κινήσεις, οι οποίες θα έχουν πλήρη ευθύνη για το χώρο τους, θέλει οριζόντια συνεργασία, θέλει σώματα αντιπροσώπων με πλήρη ευθύνη να εκλέγουν την ηγεσία του και να επιλέγουν τις κατευθυντήριες γραμμές για τα χρόνια που έρχονται. Με την ομιλία μου στη Συνδιάσκεψη έκλεισα από την πλευρά μου όλα τα ερωτήματα που έρχονταν από το παρελθόν. Ομολογώ ότι αισθάνθηκα ήρεμα με τη θερμή ανταπόκριση που είχε. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι για καιρό σε ένα σταυροδρόμι. Αυτό που είναι σημαντικό για μένα είναι να προχωρήσει μια συσπείρωση δυνάμεων και προσώπων, από τη βάση και την ηγεσία με ενδιαφέρον για θετικές δράσεις, που συνηχούν οι ανησυχίες και οι προσδοκίες τους, που έχουν πίστη στο εγχείρημα της ριζοσπαστικής αριστεράς, ώστε να διασωθεί το εγχείρημα. Να αποκτήσει πάλι δυναμισμό, αυτοπεποίθηση, εκτίμηση μέσα στην κοινωνία. Να επανακτήσει το αξιακό του φορτίο, το ηθικό πλεονέκτημα και να προχωρήσει σε αιχμηρές πρωτοβουλίες που θα τον ξαναφέρουν πρωταγωνιστή των εξελίξεων.

 

«Απλό μέλος» ή de facto ηγέτης του ΣΥΡΙΖΑ; Κάποιοι σας κατηγορούν για βοναπαρτισμό.

 

– Πιστεύω ότι χρειαζόμουν αυτή την περίοδο «απομάκρυνσης». Για μένα έγινε το αντίθετο από τον Δάντη, όπου από το καθαρτήριο πας στον παράδεισο. Εγώ από τον παράδεισο της ηγεσίας πήγα στο καθαρτήριο. Μου δόθηκε όμως η δυνατότητα, στο διάστημα αυτό, να καταλάβω ότι υπάρχει ένας κόσμος με ανησυχίες, με ερωτηματικά, με κριτικές από τον οποίο είχα τις αποστάσεις μου όχι από σνομπισμό, δεν είναι τέτοια η αντίληψή μου, πες από φόρτο εργασίας. Ηρθε λοιπόν ένας σύντροφος του ΣΥΡΙΖΑ και μου είπε: «αυτό που χρειαζόσουν για να πας ακόμα πιο πέρα ήταν να ταπεινωθείς». Με αυτή την έννοια, θα έλεγα ότι οι σχέσεις μέλους-ηγέτη είναι υπό ερωτηματικό για μένα. Προβληματίζομαι και δεν το έχω απαντήσει ακόμη.

 

* ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΟΥ: ΤΑΣΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΡΙΜΗΣ, ΑΝΤΑ ΨΑΡΡΑ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΨΑΡΡΑΣ / ios@enet.gr Ο «ΙΟΣ» ΣΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ:

http://www.iospress.gr

 

ΠΗΓΗ: Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 20 Δεκεμβρίου 2009,  http://www.enet.gr/?i=news.el.politikh&id=113842

 

Πριν το λυκαυγές… της του Χριστού Γέννας…

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

Ο Μένανδρος λέει: «Όσοι, από τη φύση τους, δεν είναι προικισμένοι, καυχιούνται για πρόγονους τους, που ήταν ξακουσμένοι».

Αφού ακόμη και οι Τούρκοι, που δεν έχουν πολιτισμικές περγαμηνές, έφτασαν στο σημείο να προσπαθούν άρον-άρον να κάμουν τον Όμηρο πρόγονό τους. Και να συσχετίσουν το όνομά του με το τούρκικο Ομάρ.

Πράγμα βέβαια, που δεν ισχύει για τις τρεις δεκατετράδες γενεών, που επικαλείται ο Ματθαίος στο ευαγγελικό ανάγνωσμα της προ των Χριστουγέννων Κυριακής, προκειμένου να αναγάγει την καταγωγή του Χριστού στο Δαβίδ και τον Αβραάμ. Γιατί, όπως και πάλι λέει ο Μένανδρος, «οι προικισμένοι είν' ευγενείς έστω κι αν είναι μαύροι. Γιατί ο σοφός Ανάχαρσις ήταν απ' τη Σκυθία (χώρα βαρβάρων) …»!

Το πόση σημασία δίνει ο Ματθαίος στη μεγαλοσύνη και την αγιοσύνη των προγόνων του Χριστού φαίνεται από το γεγονός ότι μεταξύ αυτών δεν διστάζει να συμπεριλάβει και κάποιους, για τους οποίους κανένας προγονολάτρης δεν θα ήταν ιδιαίτερα υπερήφανος.

Η αναφορά στις τρεις δεκατετράδες γενεών των προγόνων του Χριστού έγινε απλά, επειδή ήταν απαραίτητη για τους χριστιανούς, που προέρχονταν απ' τους Εβραίους. Επειδή σύμφωνα με τους προφήτες, περίμεναν το Χριστό απ' τη γενιά του Δαβίδ.

Με άλλα λόγια ο Χριστός δεν είχε ανάγκη να ζητιανέψει την αίγλη και την ανταύγεια κανενός. Ήταν αυτόφωτος και αυτοδύναμος. Και κάτι ακόμη πολύ περισσότερο: Σκέπασε, σαν τον Ήλιο, με το φως του πολλά λαμπερά αστέρια. Και προγενέστερα και μεταγενέστερα. Αλλά και συγκαιρινούς του. Που συγκέντρωναν επάνω τους τα φώτα της επικαιρότητας, όταν εκείνος ζούσε και δρούσε στο περιθώριο της Παλαιστίνης. Γιατί…

Άλλες οι «βουλές» της επικαιρότητας και άλλες της …διαχρονικότητας. Οι Αύγουστοι και οι Ηρώδες, που τότε «έλαμπαν», με τα κακουργήματά τους, με το πέρασμα του χρόνου, ξεθώριασαν και πέρασαν στο περιθώριο. Κι αν σήμερα τους θυμούμαστε, είναι γιατί υπήρξαν συγκαιρινοί του Χριστού.

Του οποίου η πνευματική αυτοκρατορία παραμένει εδώ και δυο χιλιάδες χρόνια η μεγαλύτερη απ' οποιαδήποτε άλλη.. Παρά την φοβερή πολεμική, που αντιμετώπισε, όχι μόνο ο ίδιος και οι Απόστολοι και οι χριστιανοί των τριών πρώτων αιώνων, απ' τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία και τους Εβραίους, αλλά και σε όλη τη διάρκεια των αιώνων, που μεσολάβησαν, μέχρι και σήμερα. Και παρά τις προδοσίες και τις διαστροφές με τις οποίες υπονόμευσε και παραμόρφωσε το έργο του η αναξιότητα της συντριπτικής πλειονότητας των διαδόχων του.

Και ασφαλώς ασύγκριτα διαφορετικότερες και τελείως απρόβλεπτες θα είναι οι «βουλές» της αιωνιότητας, κάτω απ' το πρίσμα της οποίας αποτιμώνται σε τελική ανάλυση τ' ανθρώπινα στο σύνολό τους.

Βέβαια υπάρχουν και σήμερα εκείνοι, που ψάχνουν να βρουν κάποιες ευαγγελικές φράσεις, φαινομενικά αμφίσημες, για να κλονίσουν την αξιοπιστία της ταυτότητας του Χριστού.

Οι οποίοι στρατολογούν εξωνημένες συνειδήσεις, που τις περιβάλλουν με φανταχτερούς τίτλους και ψεύτικη λάμψη μέσα απ' τις ακριβοπληρωμένες διαφημίσεις. Για να προσβάλλουν την αξιοπιστία του Χριστιανισμού και να προβάλουν τα, πέρα από κάθε ιστορική δεοντολογία, σχετικά με το Χριστό, μυθιστορήματά τους.

Που είτε εκδίδονται ως βιβλία, είτε σκηνοθετούνται ως έργα της μικρής ή της μεγάλης οθόνης. Με δήθεν ανακαλύψεις και αποκαλύψεις, που κάνουν οι ακριβοπληρωμένοι και εγκάθετοι αυτοί σοφοί βλάκες. Και που ο ακατέργαστος όχλος τρέχει να απολαύσει τη μαύρη και ελεεινή προπαγάνδα τους…

Βέβαια στη συγχορδία αυτή φαίνεται να συμμετέχουν και κάποιοι, «Ελληναράδες». Που, όπως πολλά δείχνουν μπορεί, σε κάποιες περιπτώσεις, να μην είναι καν Έλληνες. Κι όμως πουλάνε υπερπατριωτισμό και μάλιστα αρχαιοελληνικό.

Και άρον-άρον επιδιώκουν να μας γυρίζουν στην εποχή της σύγκρουσης ανάμεσα στον ελληνισμό και το χριστιανισμό. Έτσι, μια και σήμερα δεν βρίσκουμε λόγους να τρωγόμαστε, αυτοί αγωνίζονται να τους εφεύρουν. Και βέβαια έχουν τους λόγους τους. Που είναι να υπονομεύουν, κατ' αυτόν τον τρόπο, και το χριστιανισμό και τον ελληνισμό. Τις αδιαμφισβήτητες, δηλαδή, συντεταγμένες του νεοελληνικού μας πολιτισμού…

Κι ακόμη υπάρχουν και αυτοί, που βρίσκουν ξεπερασμένο, τάχα, το χριστιανισμό, Και οι οποίοι, όσο περισσότερο διατείνονται ότι πάνε να δημιουργήσουν μια νέα καλύτερη εποχή, τόσο περισσότερο οπισθοχωρούν σε μια πρωτοφανή βαρβαρότητα.

Γιατί μπορεί το ποτάμι της ιστορίας να πορεύεται απ' το χτες προς το αύριο, αλλά οι ανθρώπινες πράξεις αξιολογούνται με βάση την κατακόρυφη κλίμακα της ηθικής.

Και μπορεί κάποιοι σύγχρονοι μας, όπως, για παράδειγμα, ο Χίτλερ, ο Μπους, κλπ, να βρίσκονται στο ναδίρ της ηθικής καταβαράθρωσης, αλλά κάποιοι αρχαίοι, όπως ο Κομφούκιος και ο Σωκράτης, ανέβηκαν κάπου κοντά στο ζενίθ του ηθικού μεγαλείου.

Και αυτό ισχύει και για μας τους (λεγόμενους) χριστιανούς, που κοπτόμαστε και καυχόμαστε για τον χριστιανισμό μας και την ορθοδοξία μας.

Γιατί, βέβαια, σίγουρα κάποιοι-οι άγιοι- διαδραμάτισαν σπουδαίο ρόλο στην ιστορία του χριστιανισμού. Και κάποιοι άλλοι-οι μυστικοί- πήγαν ακόμη πιο πέρα κι απ' την ιστορία. Και έζησαν καταστάσεις, που ούτε εκείνοι μπορούν να τις εκφράσουν («ουκ εξόν λαλήσαι», λέει ο Παύλος) αλλά ούτε κι εμείς θα μπορούσαμε να τις καταλάβουμε….

Αλλά στη συντριπτική μας πλειονότητα, ως κοινωνική και πνευματική πραγματικότητα, βρισκόμαστε ακόμη στην προϊστορία του χριστιανισμού.

Κι ενώ κάποιοι μπορεί να μιλούν για το λυκόφως του χριστιανισμού, η πραγματικότητα φωνάζει πως απέχουμε πολύ ακόμη κι απ' το λυκαυγές του…

 

Καλά Χριστούγεννα!

 

Παπα-Ηλίας, 18-12-2009

 

http://papailiasyfantis.blogspot.com

http://papailiasyfantis.wordpress.com

e-mail: papailiasyfantis@gmail.com

 

Ελαστικές σχέσεις εργασίας στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Έφη Καλαμαρά

 

Τα τελευταία χρόνια το εργασιακό τοπίο στην εκπαίδευση έχει αλλάξει δραματικά, όπως άλλωστε και στους περισσότερους εργασιακούς χώρους. Ο σύγχρονος εργαζόμενος υποχρεώνεται να ενταχθεί σε μια διαδικασία συνεχούς ανασυγκρότησης, ώστε να ανταποκρίνεται σε διαρκώς μεταβαλλόμενα εργασιακά πλαίσια και να εξασφαλίζει απασχόληση.Σε αυτές τις συνθήκες αναδεικνύεται η κεντρική σημασία της καταρτισιμότητας. Μια « αγορά» που κατευθύνεται από τις νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις είναι εκείνη που καθορίζει ποιά γνώση και σε ποιές συνθήκες είναι αξιόλογη και αυτές οι ιεραρχήσεις μεταφέρονται και στην εκπαιδευτική «αγορά» και την αποικίζουν.

Η εκπαίδευση μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε κατάρτιση ενώ οι λεγόμενες ευέλικτες εργασιακές σχέσεις παίρνουν ποικίλες απειλητικές μορφές και τείνουν να κυριαρχήσουν στο χώρο της Δημ. Παιδείας διαρρηγνύοντας ταυτόχρονα τους δεσμούς αλληλεγγύης που παραδοσιακά συνέχουν τους εργαζόμενους. Συνήθως η αλλαγή των εργασιακών σχέσεων και γενικά τα εργασιακά θέματα θεωρούνται στενά επαγγελματικά ζητήματα που αφορούν μόνο τους ίδιους τους εργαζόμενους.

 Η σημερινή όμως νεοφιλελεύθερη εκπαιδευτική πολιτική από τη μια απαιτεί την μεγαλύτερη δυνατή εργασιακή απόδοση και από την άλλη προωθεί όλο και περισσότερο υποβαθμισμένες μορφές εργασίας στα σχολεία. Το είδος και η ποιότητα των εργασιακών σχέσεων όμως έχουν καθοριστική επίδραση στο εκπαιδευτικό έργο.

Η διδασκαλία είναι ένα φαινόμενο με διπλή όψη : έχει ταυτόχρονα παιδαγωγική και εργασιακή διάσταση. Είναι και μεταβίβαση της γνώσης και η εργασία των εκπαιδευτικών. Βλέποντας τα πράγματα απ΄ αυτή την σκοπιά δε μπορεί να διαπιστώσουμε τη στενή αλληλεξάρτηση της μιας πλευράς με την άλλη και τη σημασία που έχει το είδος και η ποιότητα του εργασιακού καθεστώτος στη διαμόρφωση του εκπαιδευτικού έργου.

Σήμερα εμφανίζεται ένας νέος τύπος εργαζόμενου στην εκπαίδευση:ο απασχολήσιμος με καμιά σταθερότητα στην εργασία, υποαμειβόμενος και εργασιακά περιπλανώμενος, με υποτυπώδη κοινωνική ασφάλιση που ποτέ δεν μπορεί να του εξασφαλίσει συνταξιοδότηση. Προσωρινότητα και αβεβαιότητα σε κάθε στιγμή της ζωής στη διαμονή, στις σχέσεις, στη δουλειά. Πώς γίνεται ο εκπαιδευτικός σʼ αυτές τις συνθήκες εργασίας να αποδώσει στο εκπαιδευτικό του έργο; Και για να μιλήσουμε και με νούμερα- για το σχολικό έτος 2008/2009- 89.000 μόνιμοι καθηγητές στην Δευτεροβάθμια, 3.600 αναπληρωτές, 12.800 ωρομίσθιοι (4.800 + 8.000 στην Πρόσθετη Διδακτική Στήριξη) δηλ το 15,5 % των καθηγητών είναι αναπληρωτές και ωρομίσθιοι.

Βασικός μοχλός προώθησης τέτοιων εργασιακών σχέσεων στο χώρο της εκπαίδευσης στάθηκε η ύπαρξη μιας μακροχρόνιας ανεργίας, που ανάγκασε πολλούς πτυχιούχους παιδαγωγικών και καθηγητικών σχολών νʼ αποδεχτούν τους χειρότερους εργασιακούς όρους προκειμένου ν΄ εξασφαλίσουν μερικά μόρια που θ΄ ανοίξουν το δρόμο για τη μονιμοποίηση τους. Για δεκαετίες η προσωρινή εργασία των εκπαιδευτικών αποτελούσε ένα μικρό διάστημα του εργασιακού τους βίου που αποτελούσε συνήθως τον προθάλαμο του μόνιμου διορισμού.

Από τα τέλη της δεκαετίας του ʼ80 και τις αρχές της δεκαετίας του ʼ90 τα πράγματα παίρνουν διαφορετική τροπή. Στην περίοδο αυτή προσωρινή εργασία αποχτά πιο μόνιμα χαρακτηριστικά κυρίως με την μεγάλη αύξηση των χρόνων αναμονής για διορισμό που σε πολλές περιπτώσεις ισοδυναμούσε με αδυναμία μόνιμου διορισμού, εξαιτίας των χαμηλού αριθμού διορισμών. Η κατάργηση της ενιαίας επετηρίδας διορισμών με το νόμο 2525/97, οδήγησε στη δημιουργία έξι νέων κατηγοριών αδιορίστων (διαίρει και βασίλευε) με τη θεσμοθέτηση ισάριθμων επετηρίδων. Έτσι το σώμα αυτό έπαψε να έχει ενιαία συμφέροντα και άρα να μάχεται γύρω από ενιαίους στόχους. Ο αναπληρωτής εκπ/κός διδάσκει 21 ώρες την βδομάδα, έχει ασφάλεια ΙΚΑ, απολύεται κάθε καλοκαίρι, προσλαμβάνεται ίσως και αρχές Νοεμβρίου, και βέβαια κάθε σχολική χρονιά μπορεί να αλλάζει τόπο εργασίας και διαμονής.

Τα τελευταία χρόνια διογκώθηκε όμως ιδιαίτερα ένας νέος τύπος εργασιακής σχέσης στα σχολεία. Ο ωρομίσθιος. Αυτός εργάζεται για έναν μόνο συγκεκριμένο αριθμό ωρών μαξιμουμ 11 ώρες, περιφέρεται από σχολείο σε σχολείο για να συμπληρώσει ωράριο, δεν πληρώνεται για διακοπές και αργίες, έχει λειψή κοινωνική ασφάλιση από την οποία δεν μπορεί ποτέ να συνταξιοδοτηθεί πληρώνεται με μεγάλη χρονική καθυστέρηση ίσως και ενός χρόνου και με μια καθαρά εξευτελιστική αμοιβή. Κάτω από τέτοιες εργασιακές συνθήκες η επιστημονική και παιδαγωγική υπόσταση αυτού του εκπαιδευτικού κομματιού είναι υπονομευμένη. Μιλάμε για μια κατάσταση πλήρους εργασιακής ομηρίας τόσο στην εκάστοτε κυβέρνηση όσο και στην κομματική διοίκηση της εκπαίδευσης. Εργασιακή ομηρία που γίνεται πολύ χειρότερη από την έλλειψη συνδικαλιστικής κάλυψης των ωρομισθίων. Η ωρομισθία ξεκίνησε από την περιφέρεια της εκπαιδευτικής πράξης και επεκτείνεται σιγά -σιγά στο κανονικό πρόγραμμα. Έτσι παύει ν΄ αποτελεί μια απλή εξαίρεση του κανόνα των εργασιακών σχέσεων και γίνεται μία από τις τρεις εργασιακές ταχύτητες που διαμορφώνουν σήμερα το εργασιακό status στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Πρίν το 2004 οι αναπληρωτές και οι ωρομίσθιοι ήταν 50%-50%, όμως τώρα τα πράγματα άλλαξαν υπερ των ωρομισθίων. Μέσω του ΕΠΕΑΕΚ προσλαμβάνουν ωρομίσθιους και αποφεύγουν την χρηματοδότησή τους από τον κρατικό προϋπολογισμό. Η ένταξη της χρηματοδότησης των ωρομισθίων σ΄ αυτά τα προγράμματα εξασφαλίζει φθηνή εργασία για το κράτος – εργοδότη και εξευτελιστική πληρωμή για τους ίδιους. Τα 12 ή 9 ευρώ μεικτά που σημαίνουν 9 ή 7 καθαρά ευρώ την ώρα δείχνουν το μέγεθος της εκμετάλλευσης και το πραγματικό πρόσωπο της μαύρης εργασίας, πάνω στην οποία οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές στηρίζουν την πραγματοποίηση του εκπαιδευτικού έργου.

 Η εισαγωγή τέτοιου είδους εργασιακών σχέσεων αποτελεί όχι μόνον εργασιακή οπισθοδρόμηση που αφορά μόνο ένα κομμάτι εκπαιδευτικών αλλά μια γενικότερη οπισθοδρόμηση που αφορά την ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία. Αξίζει να υπογραμμίσουμε την κατάσταση που επικρατεί στις απομονωμένες και δυσπρόσιτες περιοχές της χώρας, όπως και στις υποβαθμισμένες περιοχές των μεγάλων αστικών κέντρων,όπου ο θεσμός των αναπληρωτών και ωρομισθίων κυριαρχεί και όπου συνήθως φοιτούν και τα παιδιά των περιθωριοποιημένων κοινονικών στρωμάτων και των μεταναστών.

Η πρόταση για αντισταθμιστικές εκπαιδευτικές πολιτικές όπως είναι πχ η καθιέρωση των Περιοχών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας συναντά είτε την αδιαφορία των κυβερνήσεων, είτε την μερική αποδοχή της στα λόγια και κυρίως αποσπασματικά. Επιβάλλεται αν θέλουμε να μιλάμε για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης να γίνουν αλλαγές όχι μόνο στη Δομή και στο Περιεχόμενο, στα αναλυτικά προγράμματα και στα βιβλία αλλά και στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και στις εργασιακές σχέσεις, Κάθε εργαζόμενος στην Αβάθμια, Ββάθμια ή την Γβάθμια εκπ/ση πρέπει να έχει μόνιμες σχέσεις εργασίας. Η μοναδική λύση για να μην υπάρχουν κάθε σχολική χρονιά κενά στα σχολεία μέχρι και το τέλος του πρώτου τριμήνου θα ήταν η κατάργηση κάθε μορφής μερικής απασχόλησης (δηλ κατάργηση της εργασιακής σχέσης του ωρομισθίου και αναπληρωτή με εξαίρεση την πραγματική αναπλήρωση), η κάλυψη όλων των κενών με μόνιμους εκπαιδευτικούς λειτουργούς, με σταθερή εργασιακή σχέση πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης.

Γιατί δεν μπορούμε να μιλάμε για αναβαθμισμένο Δημόσιο Σχολείο με υποβαθμισμένους καθηγητές.

 Γιατί δεν μπορούμε να μιλάμε για αναβάθμιση στην εκπαίδευση χωρίς γεναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης.

 

ΠΗΓΗ: Η ΑΥΓΗ, Ημερομηνία δημοσίευσης: 29/11/2009,

http://www.avgi.gr/blog.avgi.gr/2009/06/ArticleActionshow.action?articleID=508194

Η ΔΙΖΩΝΙΚΗ ΔΙΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ

Του Λουκή Γ. Λουκαΐδη*

Πριν μπω στο θέμα της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας πιστεύω ότι πρέπει να πω λίγα λόγια για την έννοια του ομοσπονδιακού κράτους. Ομοσπονδιακό κράτος είναι το κράτος που σε αντίθεση με το ενιαίο αποτελείται από περιοχές που έχουν καθορισμένη αυτονομία την οποία εφαρμόζει η κάθε μια με δικά της  όργανα (εκτελεστικά, νομοθετικά και δικαστικά) ενώ παράλληλα υπάρχει μια κεντρική κυβέρνηση (ομοσπονδιακή) η οποία έχει αρμοδιότητες που ασκούνται απ' ευθείας σε ολόκληρο το ομοσπονδιακό κράτος, δηλαδή σε όλες τις περιοχές, με άλλα δικά της
(ομοσπονδιακά) όργανα (εκτελεστικά κλπ). Συνεπώς ο λαός των σχετικά αυτόνομων περιοχών υπάγεται απ' ευθείας σε δυο εξουσίες εκείνη της κεντρικής κυβέρνησης και εκείνη της περιοχής όπου κατοικεί.

Οι εξουσίες αυτές κατά κανόνα δεν συγκρούονται. Τα περισσότερα κράτη είναι ενιαία π.χ. Γαλλία, Σουηδία, Ελλάς κ.α. Παραδείγματα ομοσπονδιακών κρατών είναι οι Η.Π.Α., Καναδάς, Αυστραλία, Ελβετία.

Ο κλασσικός τρόπος δημιουργίας του ομοσπονδιακού κράτους είναι δια της συνένωσης δυο ή περισσότερων κρατών υπό μια κοινή εξουσία ανεξάρτητη των εξουσιών κάθε κράτους τα οποία το απαρτίζουν (πχ ΗΠΑ, Ελβετία). Υπάρχει όμως και η περίπτωση δημιουργίας ομοσπονδιακού κράτους δια της αποσύνθεσης ήδη υφισταμένου ενιαίου κράτους (π.χ. Ρωσία, Βραζιλία). Το ομοσπονδιακό  κράτος είναι πολύπλοκο και πολυδάπανο λόγω των πολλών κρατικών οργάνων και διαδικασιών που απαιτούνται για την λειτουργία του.

Βασικές προϋποθέσεις σε κάθε ομοσπονδιακό κράτος είναι η ενότητα του μέσω του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ολόκληρη την επικράτεια του(δικαίωμα εγκατάστασης ιδιοκτησίας, πολιτικά δικαιώματα κλπ), του κοινού νομίσματος, των κοινών βασικών αρχών δικαίου και της απαγόρευση φυλετικών διακρίσεων. Στα ομοσπονδιακά κράτη δεν
νοείται να διαχωρίζονται οι περιοχές που συνθέτουν το κράτος ή τα ανθρώπινα δικαιώματα με βάση φυλετικά κριτήρια ή, στην περίπτωση των ατομικών δικαιωμάτων, ανάλογα με την περιοχή που τυγχάνει να εισέρχεται ένας υπήκοος του κράτους. Ο διαχωρισμός ενός ομοσπονδιακού κράτους σε περιφέρειες βασιζόμενες σε φυλετικά κριτήρια συνεπάγεται:

α) την παραβίαση της απαγόρευσης φυλετικών διακρίσεων σύμφωνα με τους κανόνες του αναγκαστικού διεθνούς δικαίου που επιφέρει σύμφωνα με τη Συνθήκη της Βιέννης 1980 ακυρότητα οποιασδήποτε διεθνούς συμφωνίας που προβλέπει τέτοια παραβίαση και

β) τη δημιουργία πόλωσης μεταξύ των περιφερειών που απαρτίζουν το κράτος και τη δημιουργία κινδύνου αντιπαλότητας και προώθησης θεμάτων σε κάθε περιφέρεια πάνω σε εθνικιστικά κριτήρια μάλλον παρά κριτήρια που εξυπηρετούν το κράτος σαν σύνολο με αποτέλεσμα να δημιουργούνται διαχωριστικές παρά ενοποιητικές τάσεις, οι οποίες να διασπούν και ακόμη να ανεξαρτητοποιούν τις περιφέρειες.

Αυτά τα αρνητικά στοιχεία εντείνονται αν οι περιφέρειες είναι δυο όπως συνέβη με τη Τσεχοσλοβακία, η οποία τελικά χωρίστηκε σε δυο ανεξάρτητα κράτη έστω και αν δεν υπήρχαν τα επιπρόσθετα προβλήματα αναγκαστικού φυλετικού διαχωρισμού και αποκλεισμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε οποιαδήποτε περιοχή. Εξάλλου η σύνθεση ενός ομόσπονδου κράτους με δυο μόνο ισότιμες περιοχές αποτελεί από μόνο του πρόβλημα λόγω της δυνατότητας κάθε περιφέρειας, ανεξάρτητα  αν ο πληθυσμός της αποτελεί μειοψηφία στο σύνολο του κράτος, να μπλοκάρει από μόνη της τις αποφάσεις της κεντρικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Στην Κύπρο το προτεινόμενο ομοσπονδιακό κράτος θα απαρτίζεται (όπως ο όρος διζωνική εξυπακούει) από δυο μόνο περιφέρειες και θα κυβερνώνται από τις δυο κοινότητες Ε/Κ και Τ/Κ αντιστοίχως.

Τέτοιο πολιτειακό κατασκεύασμα δεν υπήρξε ούτε αναμένεται να υπάρξει άλλο ποτέ σε όλο τον κόσμο. Για να επιτευχθεί δε αυτό απαιτείται:

α) δημιουργία περιοχών βάσει γεωγραφικού διαχωρισμού και κοινοτικών/φυλετικών διακρίσεων και

β) αποκλεισμός των  πολιτικών δικαιωμάτων και της πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες με ίση μεταχείριση των μελών κάθε κοινότητας στην περιοχή που θα διοικείται από την άλλη κοινότητα.

Και οι δυο αυτές συνέπειες θα συγκρούονται με διεθνείς Συνθήκες Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που οπωσδήποτε θα συνεχίσουν να δεσμεύουν την Κύπρο. Βέβαια οι Τούρκοι ζητούν επιπρόσθετα να αποκλεισθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα εγκατάστασης  και περιουσίας σε κάθε περιοχή σε σχέση με την κοινότητα της άλλης περιοχής.

Και τούτο διότι για την εξασφάλιση της δικοινοτικής μορφής της λύσης που θα συνεπάγεται διοίκηση της μιας από τις δυο περιοχές από τους Τ/Κ επιδιώκεται η πλειοψηφία των κατοίκων και της ακίνητης ιδιοκτησίας να είναι Τ/Κ πάνω σε μόνιμη βάση.

Ουσιαστικά οι Τούρκοι επιδιώκουν ένα εθνικό ξεκαθάρισμα στην περιοχή που θα διοικούν για να διαιωνίσουν την τουρκοποίηση της περιοχής αυτής ως πρόδρομο ανεξαρτητοποίησής τους ως κρατικής οντότητας για να μην πω και τουρκοποίηση της υπόλοιπης Κύπρου. Αυτή ήταν πάντοτε η Τουρκική επιδίωξη και πέτυχαν ουσιαστικά την υλοποίηση της με το Σχέδιο Ανάν. Ένα Σχέδιο που καταδίκασε ο Κυπριακός λαός αλλά που δυστυχώς συνεχίζουν ορισμένοι πολιτικοί να προσπαθούν να το επαναφέρουν αφού το τσιμεντώσουν.

Με τα δεδομένα λοιπόν της Κύπρου η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία θα πάσχει από τα εξής σοβαρά προβλήματα:

θα διαχωρίζεται το κράτος σε δυο περιοχές Ε/Κ και Τ/Κ που η κοινοτική διακυβέρνησή τους θα καταστήσει την Τ/Κ περιφέρεια ουσιαστικά ανεξέλεγκτη. Και τούτο λόγω

α) της διαχρονικής πολιτικής της Τουρκίας για ανεξαρτησία της Τ/Κ περιοχής,

β) της άρνησης της Τ/Κ πλευράς να υπαχθεί σε μια κεντρική κυβέρνηση με ευρείες εξουσίες σε ολόκληρο το ομοσπονδιακό κράτος και

γ) την απαίτηση της Τουρκικής πλευράς για λήψη των αποφάσεων της κεντρικής κυβέρνησης σε σχέση με όλα τα θέματα με τη σύμφωνη  γνώμη της Τ/Κ περιφέρειας.

Οι Τουρκικές αυτές  απαιτήσεις έγιναν ήδη αποδεκτές από την παρούσα κυβέρνηση.

Συνέπεια αυτή της κατάστασης είναι ότι

α) οι έποικοι θα πολλαπλασιάζονται και νόμιμα και απεριόριστα λόγω του ελέγχου των βορείων συνόρων της Κύπρου από μία ανεξέλεγκτη Τ/Κ διοίκηση υποταγμένη στην Τουρκία,

β) οι Ε/Κ θα στερούνται βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τ/Κ περιφέρεια και

γ) θα καταλήξουμε σε νομιμοποίηση ουσιαστικής διχοτόμησης που θα οδηγήσει τελικά σε ένα ανεξάρτητο Τ/Κ κράτος που πολύ ευκολότερα παρά τώρα θα τύχει διεθνούς αναγνώρισης και που θα επεκτείνει την επιρροή του και στην υπόλοιπη Κύπρο.

Το σχέδιο Ανάν που διευκόλυνε τα Τουρκικά σχέδια και διέλυε την Κυπριακή Δημοκρατία συντάχθηκε από την ομάδα των συνεργατών του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Στην ομάδα αυτή πρωταρχικό ρόλο διαδραμάτισε ως νομικός σύμβουλος για το σχέδιο ο Ελβετός Didier Pfirter.

Σε ένα άρθρο που δημοσίευσε το 2007[i] προ τιμή του φίλου του επίσης Ελβετού Προέδρου, τότε, του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Κου Wildhaber παραδόξως, καταδικάζει το γεωγραφικό διαχωρισμό ξεχωριστών εθνικών ομάδων λέγοντας  τα εξής:

«Από πλευράς ανθρωπίνων δικαιωμάτων ο γεωγραφικός διαχωρισμός δυο ξεχωριστών εθνικών ομάδων είναι εξαιρετικά προβληματικό εγχείρημα που δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς επέμβαση με πολύ οδυνηρούς και δραστικούς τρόπους με τις ζωές και τα ανθρώπινα δικαιώματα του επηρεαζόμενου λαού.

Οποτεδήποτε αυτό συνέβηκε οι ζωές των θυμάτων κατεστράφησαν σε ουσιαστικό βαθμό και μόνο τα παιδιά τους ή άλλοι απόγονοι τους μπόρεσαν λίγο πολύ να αναπτύξουν ρίζες κάπου αλλού. Κάτω από ομαλές συνθήκες φαίνεται κυριολεκτικά αδύνατο να βρεθεί ένα νόμιμο δημόσιο συμφέρον που θα ήταν αρκετά ισχυρό για να δικαιολογήσει μια τέτοια δραστική επέμβαση στα ανθρώπινα δικαιώματα.»

Βέβαια στη συνέχεια ο κ. Pfirter προσπαθεί να δικαιολογήσει το ρόλο του στο σχέδιο Ανάν που κατέληξε στην υιοθέτηση ενός τέτοιου γεωγραφικού φυλετικού διαχωρισμού και παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων λέγοντας ότι βρήκε την κατάσταση στην Κύπρο με προϋπάρχοντα γεωγραφικό διαχωρισμό των δυο κοινοτήτων που ήταν αποτέλεσμα βίας και παραβίαζε ήδη τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και γι' αυτό προσπάθησε όσο ήταν δυνατό να συμβιβάσει μέσα στο σχέδιο τα ασυμβίβαστα.

Υπενθυμίζω πάλιν εδώ την κατάρρευση της διζωνικής ομοσπονδίας της Τσεχοσλοβακίας που ήταν διαμελισμένη σε δυο περιφέρειες που κατοικούντο από Τσέχους και Σλοβάκους αντιστοίχως. Η κατάρρευση επήλθε μόλις έφυγε το κομμουνιστικό  σύστημα που επιβαλλόταν από τη Σοβιετική Ένωση δια της βίας και επενεργούσε σαν ενοποιητικό στοιχείο. Σημειώνω εδώ ότι μετά την απελευθέρωση της από το κομμουνιστικό καθεστώς και παρόλο που τα ανθρώπινα δικαιώματα όπως της ελεύθερης εγκατάστασης,  ιδιοκτησίας και πολιτικών δικαιωμάτων ήταν κατοχυρωμένα βάσει τη Ευρωπαϊκής σύμβασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων την οποία η Τσεχοσλοβακία επικύρωσε, η κατάρρευση του ομόσπονδου κράτους δεν αποφεύχθηκε.

Και τούτο οφειλόταν απλώς στη διπεριφερειακή φύση του κράτους και στο γεωγραφικό de facto διαχωρισμό των δυο εθνικών ομάδων. De facto γεωγραφικός διαχωρισμός εθνικών ομάδων υπάρχει και στο Βέλγιο που γι' αυτό και μόνο τον λόγο κινδυνεύει να διαλυθεί.

Η χώρα αυτή είναι μεν ομόσπονδο κράτος άλλα παρά την εκ των πραγμάτων διαίρεση σε περιφέρειες που κατοικούνται από διαφορετικές εθνικές κοινότητες το Σύνταγμα διασφαλίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα χωρίς φυλετικές διακρίσεις όπως ορισμένοι στην Κύπρο  εκ του πονηρού διατείνονται.

Στο Βέλγιο υπάρχει ελευθερία εγκατάστασης και ιδιοκτησίας όλων των Βέλγων σε ολόκληρη την επικράτεια της χώρας. Χρήσιμη είναι και η αναφορά στη  Βοσνία και Ερζεγοβίνη. Το πρόβλημα είναι γνωστό. Υποτίθεται ότι δόθηκε λύση σ' αυτό με τη συμφωνία Dayton στις Η.Π.Α. Η λύση στηριζόταν και προέβλεπε διαχωρισμό και ξεχωριστά δικαιώματα των τριών εθνικών ομάδων του πληθυσμού δηλ. των Σέρβων, των Βοσνίων και των Κροατών. Κατοχύρωνε συνεταιρική και εκ περιτροπής διακυβέρνηση της χώρας με βάση εθνικιστικά και φυλετικά κριτήρια.

Μέχρι σήμερα η λύση αυτή δεν λειτουργεί. Διατηρείται επιφανειακά και τυπικά λόγω της παραμονής των ευρωπαϊκών στρατευμάτων που βρίσκονται εκεί για την υλοποίηση της λύσης. Η ένταση υπάρχει, η δυσλειτουργία συνεχίζεται και μόλις φύγουν τα στρατεύματα αναμένεται ότι το όλο πολιτειακό κατασκεύασμα θα καταρρεύσει.

Εδώ αξίζει να αναφέρουμε τι έγραψε η νομικός σύμβουλος Gro Nystuen που έλαβε μέρος στις σχετικές διαπραγματεύσεις στο Dayton για την εν λόγω λύση.[ii] Επαναλαμβάνω επί λέξει το σχετικό κείμενο της με δική μου μετάφραση από τα αγγλικά.

«Στις διαπραγματεύσεις αναφορικά με τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, οι υπεύθυνοι-μεσολαβητές είχαν την τάση να θεωρούν τις προοπτικές κατάληξης σε μια πολιτική διευθέτηση, τόσο σημαντικές που μια ενδελεχής νομική ανάλυση των πτυχών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στα Συντάγματα της χώρας αυτής δεν διεξάχθηκε. Κατά το χρόνο των διαπραγματεύσεων, ειδικότερα λόγω της αποτυχίας της διευθέτησης 18 μήνες προηγουμένως, θεωρήθηκε ως πολύ επικίνδυνο να εγερθούν ανησυχίες σχετικά με την εθνικιστική διάκριση που θα συμπεριλαμβανόταν στο συνταγματικό σύστημα. Υπήρχε ο φόβος ότι αυτό από μόνο του θα μπορούσε να καταστρέψει τις προοπτικές για μια συμφωνία. Βλέποντας όμως πίσω και σαν ένα μάθημα που πήραμε φαίνεται ξεκάθαρα ότι θα ήταν καλύτερη λύση να ακολουθήσουμε τις παραμέτρους του διεθνούς δικαίου κάνοντας την εθνικιστική ισορροπία του συστήματος προσωρινή. Αυτό θα επέτρεπε μια πολιτική εξέλιξη στη Βοσνία που τελικά θα μπορούσε να κατευθυνθεί προς μια πολιτική ενοποίηση παρά όπως αποδείχθηκε ένα τσιμέντωμα της αρχικής πολιτικής της διάσπασης και αποσύνθεσης.»

Και συνεχίζει η εν λόγω νομικός:

«Η απροθυμία να εξεταστούν αυτά τα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε σχέση με την συμφωνία ειρήνης του Dayton είχε σαν αποτέλεσμα ένα νομικό πλαίσιο που είναι ασυμβίβαστο με το διεθνές δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και που πράγματι κατακρίθηκε γι' αυτό το λόγο. Αλλά ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι είχε σαν αποτέλεσμα ένα πλαίσιο που εμποδίζει μια πολιτική εξέλιξη προς τη κατεύθυνση ενός γνήσιου πολυεθνικού συστήματος, το συνταγματικό σύστημα διασφαλίζει ότι η προσήλωση στην εθνικότητα θα παραμείνει ουσιαστικό στοιχείο για κάθε πρόσωπο και για κάθε πολιτικό κόμμα στη Βοσνία στο προβλεπτό μέλλον.

Η προσήλωση στην εθνικότητα θα είναι η κινητήριος δύναμη πίσω από τα πολιτικά επιχειρήματα για σχεδόν κάθε πολιτικό θέμα. Η συνεχής διάσπαση θα επικρατεί. «Το συμπέρασμα αυτού του βιβλίου» καταλήγει η εν λόγω συγγραφεύς «είναι συνεπώς ότι είναι καλύτερα να τυγχάνουν χειρισμού τα ενδεχόμενα προβλήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε διαπραγματεύσεις για την ειρήνη μάλλον παρά να αγνοούνται. Έστω και αν ακόμη είναι δελεαστικό βραχυπρόθεσμα να παραγνωρίζονται ενδεχόμενα επίμαχα ζητήματα σχετιζόμενα με ανθρώπινα δικαιώματα, υπάρχει μεγαλύτερη ελπίδα επίτευξης πλήρους εφαρμογής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μακροπρόθεσμα αν τα θέματα αυτά τυγχάνουν χειρισμού με ανοικτό και συστηματικό τρόπο. Επίσης είναι προτιμότερο να καταλήγεις σε συμφωνίες που περιέχουν προσωρινές επεμβάσεις σε ανθρώπινα δικαιώματα μάλλον παρά να συμφωνείς σε διευθετήσεις στις οποίες αυτά τα θέματα δεν έτυχαν προσοχής και συνεπώς συνιστούν μόνιμες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως έγινε με τη συμφωνία Dayton».

Είναι για αυτό που πρέπει να προτάξουμε επιτέλους τις αρχές της Ε.Ε. όπου ανήκει και η Κύπρος δηλαδή την ελευθερία, τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου προς όφελος όλων των κατοίκων της Κύπρου.

Μόνο με βάση τις αρχές αυτές μπορεί να υπάρξει ένα ενωμένο κυπριακό κράτος όπου όλοι οι κάτοικοι θα απολαμβάνουν τα ίδια ανθρώπινα δικαιώματα ανεξάρτητα με την περιοχή που εισέρχονται και ανεξάρτητα από την εθνική τους καταγωγή.

Αν οι αρχές αυτές θα υιοθετηθούν θα έχουν σαν αποτέλεσμα να φέρουν μαζί όλες τις εθνικές κοινότητες για να συνεργαστούν για το κοινό συμφέρον της Κύπρου αντί να ανταγωνίζεται η μια την άλλη και να κατευθύνονται από εθνικά ελατήρια ή φιλοδοξίες. Αυτό είναι που ισχύει σε όλα τα δημοκρατικά κράτη. Επίσης μόνο με βάση τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ανάφερα θα αποφευχθεί ο πολλαπλασιασμός των εποίκων και η διχοτόμηση πάνω σε νόμιμη μόνιμη βάση.

Βέβαια υπάρχει και το επιχείρημα: είναι τώρα πια δυνατόν να αλλάξει η πολιτική μας ηγεσία κατεύθυνση και να ζητά την εφαρμογή των εν λόγω αρχών;

Eίναι γεγονός ότι το ομοσπονδιακό διζωνικό δικοινοτικό κράτος  έγινε αποδεκτό πριν πολλά χρόνια από την πολιτική μας ηγεσία και συνεχίζει η αποδοχή αυτή  από τον παρόντα Πρόεδρο της Δημοκρατίας παρόλο ότι μεσολάβησαν τέτοια γεγονότα που άλλαξαν ριζικά τις πραγματικές και πολιτικές συνθήκες  έτσι που να επιβάλλουν αλλαγή της πολιτικής μας στο θέμα αυτό.

 

Τα γεγονότα αυτά ήσαν βασικά τα εξής:

(α) η ανακήρυξη του ψευδοκράτους το 1983 από τους Τ/Κ,

(β) η έναρξη ισχύος της συνθήκης της Βιέννης του 1980 που προβλέπει για την ακυρότητα διεθνών συμφωνιών που είναι αντίθετες με κανόνες του αναγκαστικού δικαίου όπως εκείνους που είναι ασυμβίβαστοι με τη λύση για την οποία μιλούμε,

(γ) η καταδίκη της Τουρκίας από το ΕΔΑΔ για συνεχείς και μαζικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων,

(δ) οι προτάσεις των Τ/Κ στις δικοινοτικές συνομιλίες που απομακρύνονται από την παραδοσιακή έννοια του ομόσπονδου κράτους και στηρίζουν μάλλον περισσότερο την έννοια της συνομοσπονδίας, τη συνεργασία δηλαδή δυο ανεξαρτήτων κρατών,

(ε) η απόρριψη από το λαό του σχεδίου Ανάν ο πυρήνας του οποίου ήταν η έννοια της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και

(στ) φυσικά η ένταξη μας στην Ε.Ε., η οποία προϋποθέτει και απαιτεί το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που περιλαμβάνουν τις δημοκρατικές αρχές διακυβέρνησης και την απαγόρευση φυλετικών διακρίσεων.

Η λύση της διζωνικής δικοινοτικής ομόσπονδης κυπριακής πολιτείας υιοθετήθηκε, λόγω και της δικής μας πολιτικής στο θέμα αυτό, σε ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και άλλων διεθνών οργανισμών.

Δυστυχώς αντί οι πολιτικές μας ηγεσίες να αναπροσαρμόζουν τις επιδιώξεις τους σύμφωνα με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις άλλες αρχές του διεθνούς δικαίου επέμεναν στη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία.

Όμως παρά την παραχώρηση αυτή οι Τούρκοι για 35 ολόκληρα χρόνια επεδίωκαν ακόμα χειρότερη λύση για την Κύπρο, μια λύση που θα εξυπηρετούσε αποκλειστικά τα συμφέροντα της Τουρκίας.

Έστω και τώρα όμως πιστεύω ότι μεταξύ νομιμοποίησης της διχοτόμησης- που όπως εξήγησα προηγουμένως θα επέλθει οπωσδήποτε με την παρούσα πολιτική- και της εφαρμογής των αρχών της Ε.Ε. δεν βλέπω γιατί οι ξένοι να μπορούν λογικά να αντιτάξουν την πρώτη πορεία αντί της δεύτερης. Έχω τη γνώμη ότι θα προτιμούσαν να μη δεχτούν στην οικογένεια τους ένα κράτος διαμελισμένο βάσει φυλετικών διακρίσεων. Αυτό βέβαια προϋποθέτει και μια από μέρους μας αλλαγή πολιτικής, μια αγωνιστική στρατηγική και πολλές προσπάθειες.

Οι Τούρκοι θα το δεχτούν; Οι Τούρκοι δεν δέχονται ούτε κράτος ενοποιημένο με βάση αρχές ούτε καν τις αρχές της Ε.Ε. Συνεπώς επειδή οι θέσεις τους είναι αδιάλλακτες και καταστρεπτικές για την πατρίδα μας έχουμε τουλάχιστον υποχρέωση να υπερασπίσουμε τον κυπριακό λαό με ασπίδα τις αρχές της Ε.Ε. Και να προσπαθήσουμε να πείσουμε τους ξένους για την ορθότητα των επιδιώξεων μας αφού τους ενημερώσουμε για τις απαράδεκτες θέσεις των Τούρκων κάτι που δεν έγινε αποτελεσματικά από την πολιτική μας ηγεσία.

Η συνεχής δε αρνητική Τουρκική στάση σε σχέση μάλιστα με από μέρους μας παραχωρήσεις πέρα ακόμη και από τις αρχές που ανάφερα, που συνεχίζει μέχρι σήμερα δίνει την ευκαιρία στην πολιτική μας ηγεσία να εκθέσει την Τουρκία ως κατέχουσα μια ευρωπαϊκή χώρα για 35 χρόνια ως παραβιάζουσα τα ανθρώπινα δικαιώματα  και ως επιδιώκουσα μια λύση που να διχοτομεί την Κύπρο δίνοντας έτσι σε μας το δικαίωμα να επανέλθουμε στη διεκδίκηση αρχών και αξιών πάνω στις οποίες να στηρίζεται  η λύση του προβλήματος μας. Η διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία καταστρατηγεί τα ανθρώπινα δικαιώματα και αποτελεί σίγουρη συνταγή για καταστροφή της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Κυπριακού Ελληνισμού. Πρέπει να την αποτρέψουμε. Σε αυτή την προσπάθεια πρέπει όλοι μας να στρατευθούμε.

 

Το χρωστούμε στους νεκρούς ήρωες μας, στα  παιδιά μας, στις επόμενες γενιές, στην πατρίδα μας.

 

* Ο Λουκής Γ. Λουκαΐδης είναι Δικηγόρος και τ. δικαστή του ΕΔΑΔ στην Κύπρο.

 

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (ΚΥΠΡΟΣ), Ανανέωση σελίδας: 10.12.2009,

 http://web.me.com/tanea_london/greeknews-tanea.com/%CE%91%CE%BD%CE%AC%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%B9%CF%82-7.html

 

Σημείωση: Οι υπογραμμίσεις έγιναν από τον admin.

---

[i] Ηuman Rights Democracy and the Rule of Law: Liber amicorum Luzius
Wildhaber, 2007, p. 595 et seq.

 

[ii] Achieving Peace or Protecting Human Rights? Martinus Nijhoff Publishers,
2005, pp 133-136.

 

ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΙΣΤΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ

 

Τα 3 Α της τριπλής αποτυχίας

MOODY'S, STANDARD & POOR'S ΚΑΙ FITCH ΔΕ… ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΟΜΙΛΟΥΝ*

 

του Λεωνίδα Βατικιώτη

 

Μπορεί στην Ελλάδα και σε μια σειρά άλλες χώρες, τα δημόσια οικονομικά των οποίων είναι στην κόψη του ξυραφιού, να κρεμόμαστε από τα χείλη των εταιρειών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, στις ΗΠΑ όμως δέχονται σφοδρότατη κριτική λόγω των τεράστιων ευθυνών τους στο ξέσπασμα της τρέχουσας οικονομικής κρίσης.

Πρόσφατα, το αμερικανικό περιοδικό TIME δημοσίευσε μια λίστα με τους 25 βασικότερους υπαίτιους της οικονομικής κρίσης. Μεταξύ αυτών ήταν οι δύο τελευταίοι πρόεδροι των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον και Τζορτζ Μπους, ο πρωθυπουργός της Κίνας, Γουέν Γιαμπάο, ο πρώην διοικητής της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας, Άλαν Γκρίνσπαν, γνωστός κι ως «μάγος» την εποχή της παντοδυναμίας του, ο πρωθυπουργός και κεντρικός τραπεζίτης της Ισλανδίας, Ντέιβιντ Όντσον, ο υπουργός Οικονομικών του Μπους και διευθυντής της Goldman Sachs πριν εγκαταλείψει τις δάφνες του ιδιωτικού τομέα για να υπηρετήσει το δημόσιο συμφέρον, Χανκ Πόλσον, και μία γυναίκα, η Κάθλιν Κόρμπετ, επικεφαλής της εταιρείας αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, Standard & Poor's ή S&P στη ζαργκόν δημοσιογράφων, επιχειρηματικού κόσμου και οικονομολόγων.

Η S&P, θυγατρική της McGraw Hill, μαζί με την Fitch Ratings, θυγατρική της Fimalac και την Moody's Investors Service, οι «3 μεγάλες» όπως συχνά αποκαλούνται ελέγχουν τουλάχιστον το 85% της αγοράς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας. Από τον αυστηρότατο έλεγχό τους περνούν ή θα έπρεπε τουλάχιστον να περνούν όλα τα ομόλογα που εκδίδει ο ιδιωτικός και δημόσιος τομέας, συμπεριλαμβανομένης της πιο μικρής επιχείρησης και του πιο ισχυρού κράτους από την μια άκρη της γης μέχρι την άλλη, με σκοπό να βαθμολογήσουν το αξιόχρεό τους και να καθοδηγήσουν τους επενδυτές. Η τρομακτική δύναμή τους έγινε αντιληπτή πρόσφατα στην Ελλάδα, στις 7 Δεκέμβρη συγκεκριμένα, όταν μια απλή υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας του ελληνικού δημοσίου από «Α-» (που είχε δοθεί πάλι κατόπιν υποβάθμισης στις 22 Οκτώβρη) σε «ΒΒΒ+» από τον οίκο Fitch στάθηκε αρκετή για να προκαλέσει ένα τσουνάμι διεθνών αντιδράσεων και, κυρίως,  κινδυνολογίας σε σημείο που να συζητιέται ακόμη κι από σοβαρά κατά τ' άλλα έντυπα το ενδεχόμενο κήρυξης χρεοστασίου, όπως πριν μια δεκαετία είχε πράξει, για παράδειγμα, η Αργεντινή.

Αρχικά, πρέπει να τονιστεί, ότι κάθε τέτοια αξιολόγηση συνοδεύεται από… δάκρυα και αίμα. Μένοντας στα κρατικά ομόλογα, αποφάσεις υποβάθμισης των διεθνών οίκων αξιολόγησης συνεπάγονται αυτόματα μια άνοδο του επιτοκίου που πρέπει να πληρώνει το κάθε κράτος για να συγκεντρώσει τα ποσά που χρειάζεται και να καλύψει τις δανειακές του ανάγκες. Αυτό με τη σειρά του συνεπάγεται αφαίμαξη του κρατικού προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα όλο και περισσότερα δημόσια έσοδα να κατευθύνονται στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, στην περίπτωση εκείνη που οι αξιολογήσεις είναι αρνητικές, αντί για συντάξεις. Ειδικότερα για την χώρα μας, με κάθε 1 μονάδα που αυξάνεται η διαφορά των επιτοκίων μεταξύ των γερμανικών και των ελληνικών ομολόγων (το spread, όπως λέγεται στα… ελληνικά) τα δημόσια ταμεία επιβαρύνονται με το μυθικό ποσό των 900 εκ. ευρώ!

Το ερώτημα επομένως που αβίαστα προκύπτει αφορά την αξιοπιστία που διαθέτουν οι «3 μεγάλες» για να επιτελούν αυτό το τεράστιας οικονομικής και πολιτικής (αν σκεφτούμε τις παρενέργειες) σημασίας έργο. Κι η απάντηση είναι πως η ανώτερη και πιο σίγουρη βαθμολογία τους, το «ΑΑΑ» αφορά πριν απ' όλα την παταγώδη αποτυχία και των τριών εταιρειών να επιτελέσουν με αξιοπιστία και αντικειμενικότητα το έργο που έχουν αναλάβει!

Η διεθνής οργή για το ρόλο των «3 μεγάλων» βγήκε στην επιφάνεια με αφορμή τις ευθύνες που επωμίστηκαν για το ξέσπασμα της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, που ως σημείο αφετηρίας είχε τα υποβαθμισμένα στεγαστικά δάνεια στην αμερικανική κτηματική αγορά. Οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πρωτοφανή κερδοσκοπία που προηγήθηκε του σκασίματος της φούσκας γιατί αυτές οι εταιρείες βάφτιζαν τα σκουπίδια… χρυσάφι. Συγκεκριμένα εν χορώ και οι τρεις εταιρείες έδωσαν πολλές φορές την υψηλότερη δυνατή βαθμολογία στα τιτλοποιημένα δάνεια που κυκλοφορούσαν από τράπεζα σε τράπεζα ως ενέχυρο, τα οποία στη συνέχεια, όταν αποδείχθηκαν ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια του ευρύτερου πιστωτικού συστήματος, αποκαλέστηκαν «τοξικά». Πριν ο θησαυρός όμως αποδειχθεί άνθρακας, τιτλοποιημένα δάνεια υπό την μορφή δομημένων ομολόγων, με την ανώτερη δυνατή αξιολόγηση των εταιρειών αυτών είχαν αποκτήσει την έξωθεν καλή μαρτυρία για να εισέλθουν στα πιο συντηρητικά χαρτοφυλάκια, που μη έχοντας δικούς τους μηχανισμούς ελέγχου του αξιόχρεου για κάθε ένα από τα χιλιάδες ομόλογα που κυκλοφορούν στην αγορά, εμπιστεύονταν τυφλά την Moody's, την S&P και την Fitch, που τώρα με ύφος αδέκαστου κριτή ρίχνουν στα Τάρταρα την ελληνική οικονομία.

Το αποτέλεσμα είναι σήμερα στην αμερικανική αγορά να υπάρχει κατακλυσμός μηνύσεων από συνταξιοδοτικά ταμεία που όταν εμπιστεύτηκαν την κρίση τους ζημιώθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Για παράδειγμα, ο γενικός εισαγγελέας του Οχάιο, λόγω του ότι το συνταξιοδοτικό ταμείο της αμερικανικής Πολιτείας έχασε 500 εκ. δολ. ακολουθώντας τις οδηγίες των «3 μεγάλων» τους άσκησε δίωξη κατηγορώντας τις πως «προκάλεσαν καταστροφή στις αμερικανικές αγορές παρέχοντας αδικαιολόγητες και υψηλές αξιολογήσεις για τα ομόλογα που καλύπτονταν από στεγαστικά δάνεια με αντάλλαγμα επικερδέστατες χρεώσεις στους εκδότες των ομολόγων»! Το κατηγορητήριο καταπέλτης συνεχίζει με τα ακόλουθα: «Οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας έπαιξαν κεντρικό ρόλο στη χειρότερη οικονομική κρίση που προκλήθηκε στο Οχάιο μετά τη Μεγάλη Ύφεση του 1930. Οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας διαβεβαίωσαν τα συνταξιοδοτικά ταμεία των υπαλλήλων μας ότι πολλά απ' αυτά τα ομόλογα διέθεταν την υψηλότερη αξιολόγηση και τον χαμηλότερο κίνδυνο. Ωστόσο πούλησαν την επαγγελματική τους αντικειμενικότητα και ακεραιότητα στον μεγαλύτερο πλειοδότη»!

Το δεύτερο παράδειγμα δικαστικής προσφυγής εναντίον των εταιρειών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας προέρχεται από το Calpers, το συνταξιοδοτικό ταμείο των δημοσίων υπαλλήλων της Καλιφόρνιας, που καλύπτει 1,6 εργαζόμενους. Ένα ταμείο με ενεργητικό (που θα ζήλευαν πολλά κράτη) ύψους 180 δισ. δολ. το οποίο λόγω των συμβουλών της Moody's το 2006 να επενδύσει σε 3 συγκεκριμένα δομημένα ομόλογα που κατέρρευσαν τη διετία 2007 – 2008 ζημιώθηκε στο τέλος του 2008 πάνω από 1 δισ. δολ. Στο κατηγορητήριο υπάρχουν πραγματικά διαμάντια. Επισυνάπτεται για παράδειγμα εσωτερική ηλεκτρονική αλληλογραφία υπαλλήλων της αξιολογικής εταιρείας στο οποίο αναφέρεται ότι «από τους βαθμούς που δίνουν δεν αξίζουν ούτε οι μισοί»! Σε άλλο μήνυμα υπάλληλος της εταιρείας κάνοντας πλάκα με αυτά που είχαν δει τα μάτια του εύχεται απευθυνόμενος σε άλλον: «ας ελπίσουμε όλοι να είμαστε πλούσιοι και συνταξιοδοτημένοι όταν θα καταρρεύσει αυτός ο πύργος από τραπουλόχαρτα»! Τα δύο παραπάνω παραδείγματα δεν είναι και τα μοναδικά. Δικαστικές προσφυγές εναντίον των εταιρειών αξιολόγησης είναι σε εξέλιξη επίσης από το συνταξιοδοτικό ταμείο των εργαζομένων στην Ινδιάνα, από τον γενικό εισαγγελέα του Κονέκτικατ, κ.α.

Παρόλα αυτά το φαινόμενο δεν είναι και τόσο καινούργιο. Η πρώτη φορά που οι εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας εκτέθηκαν ανεπανόρθωτα ήταν με την κατάρρευση του αμερικανικού ενεργειακού γίγαντα της Enron, το 2002. Τότε μαζί με τις «3 μεγάλες» σήμανε το τέλος της αθωότητας και των λοστικοελεγκτικων εταιρειών που επί χρόνια έβρισκαν τα λογιστικά βιβλία και τον ισολογισμό της Enron αψεγάδιαστο. Όπως και τώρα έτσι και τότε πολλοί πιστωτές κατέφυγαν στη δικαιοσύνη. Ομοσπονδιακό δικαστήριο όμως έριξε στα μαλακά τις εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας δεχόμενο την υπερασπιστική τους γραμμή ότι κι αυτές εξαπατήθηκαν από την Enron. Επίσης τους αναγνώρισε ένα ελαφρυντικό: ότι όπως κι ο Τύπος λειτουργούν συμβουλευτικά και τίποτε παραπάνω!

Επιστρέφοντας στις πρόσφατες αποκαλύψεις, πίσω από την εκτεταμένη επιχείρηση παραπλάνησης των επενδυτών φάνηκε ότι υπήρχαν δύο αιτίες που συνιστούσαν θεμελιακή σύγκρουση συμφέροντος. Η πρώτη αιτία σχετίζεται με το γεγονός ότι οι εν λόγω εταιρείες πληρώνονταν από αυτούς που εξέδιδαν τα ομόλογα. Κι ως γνωστό ο πελάτης έχει πάντα δίκιο. Η δεύτερη αιτία σχετίζεται με την υπέρβαση των εργασιών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας και την επέκταση των δραστηριοτήτων τους ακόμη και σε επαγγελματικές δραστηριότητες δημιουργίας επενδυτικών προϊόντων. Κι όπως ο καθένας μπορεί να φανταστεί αυτά ακριβώς τα προϊόντα τα βαθμολογούσαν στη συνέχεια με την καλύτερη δυνατή βαθμολογία. Αυτές ακριβώς οι αιτίες είναι που οδήγησαν τις «3 μεγάλες» ακόμη και μια μέρα πριν την κατάρρευση της Lehman Brothers, στις 13 Σεπτέμβρη 2008, να την βαθμολογούν με «Α», «Α2» και «Α+». Εξ ίσου γενναιόδωρες ήταν οι Standard & Poor's, η Fitch κι η Moody's απέναντι σε όλους τους κολοσσιαίους χρηματοπιστωτικούς ομίλους που βρέθηκαν πέρυσι στο μάτι του κυκλώνα κι οδηγήθηκαν στη χρεοκοπία: AIG, Bear Sterns, Merrill Lynch. Η μια είχε καλύτερη βαθμολογία από την άλλη, που θα τη ζήλευαν το ομόλογα του ελληνικού ή του ισπανικού δημοσίου που δέχονται συνεχείς υποβαθμίσεις… Το πόσο διαβλητή κι αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης τελικά ήταν η διαδικασία αξιολόγησης είχε φανεί κι από τα παζάρια που γίνονταν πέρυσι το φθινόπωρο στο απόγειο της κρίσης μεταξύ του αμερικανικού δημοσίου, των «3 μεγάλων» και των υπό πτώχευση εταιρειών για τους ρυθμούς που θα ακολουθήσει η υποβάθμιση των ομολόγων των υπό πτώχευση εταιρειών ώστε να μην πάρουν ανεξέλεγκτο χαρακτήρα και ρυθμούς χιονοστιβάδας οι αρνητικές συνέπειες από τα συνεχή «κανόνια».

Το τι διακυβευόταν από κάθε συμφωνία αναφέρθηκε καθαρά στους New York Times στις 15 Ιουλίου 2009 σε ρεπορτάζ σχετικά με τα δομημένα ομόλογα που έσκασαν στα χέρια των συνταξιούχων της Καλιφόρνιας: «Το αντίτιμο που λάβαιναν οι εταιρείες αξιολόγησης για να συμβάλουν στην δημιουργία αυτών των επενδυτικών προϊόντων κυμαίνονταν από 300.000 μέχρι 500.000 κι έφθαναν μέχρι το 1 εκ. για κάθε συμφωνία». Πως η Moody's ακόμη και μετά την υποβάθμιση πολλών δομημένων ομολόγων της να μην εκδίδει έκθεση με τον ακόλουθο τίτλο, που πέρασε στην ιστορία: «Δομημένα επενδυτικά οχήματα: Μια όαση ηρεμίας στη δίνη των υποβαθμισμένων κτηματικών δανείων»!

Η σύγκρουση συμφέροντος των εταιρειών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας περιγράφηκε με πολύ παραστατικό τρόπο από το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel στις 5 Ιούνη: «Οι "3 μεγάλες" μπορούν να παρομοιαστούν με γεροντοφρικιά μέσα σε μια ομάδα δασκάλων που παίρνουν το τσιγαρλίκι τους από τους μαθητές τους κι όταν φθάνει η κατάσταση ευφορίας τούς ανταμείβουν με την καλύτερη βαθμολογία»! Οι New York Times το έθεταν πιο ευγενικά στις 9 Δεκέμβρη: «είναι σαν ένα εστιατόριο να πληρώνει τον κριτικό για να αξιολογήσει τα πιάτα του μόνο αν η ετυμηγορία του αποδεικνύεται ιδιαίτερα ευνοϊκή».

Απέναντι σ' αυτή την κατάσταση η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να λάβει αυστηρά μέτρα που θα συμπεριλαμβάνονται στο πακέτο των προτάσεων ρύθμισης της χρηματοπιστωτικής αγοράς, για να μην επαναληφθούν τα λάθη που οδήγησαν σ' αυτή την κρίση. Σ' αυτό το πλαίσιο για παράδειγμα συζητιέται η εκ βάθρων αναθεώρηση του τρόπου πληρωμής τους ώστε στο εξής η αμοιβή να μην προέρχεται από τους εκδότες, αλλά από τους επενδυτές. Οι υπόλογοι (Standard & Poor's, Fitch και Moody's) συναινούν στην ανάγκη αλλαγής του ρυθμιστικού πλαισίου, αναγνωρίζοντας τις ευθύνες τους. Στην από δω μεριά του Ατλαντικού, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έλαβε από τον Μάιο μια σειρά αποφάσεων που εισάγει αυστηρότερα κριτήρια για την λειτουργία των εταιρειών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας στο έδαφος των 27 κρατών μελών της ΕΕ.

Ακόμη κι έτσι όμως παραμένει το ερώτημα για την σκοπιμότητα αξιολόγησης των κρατών με κριτήρια και μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τις επιχειρήσεις. Γεννάται επίσης το ερώτημα για το πόσο ανεξάρτητη και πραγματικά αδιάβλητη μπορεί να είναι μια διαδικασία τόσο ευαίσθητη όταν βρίσκεται στα χέρια του ιδιωτικού τομέα όπου μέτρο των πάντων είναι η κερδοφορία. Δεν φανταζόμαστε για παράδειγμα για ποιον άλλο λόγο πέρα από το να αποκομίσει νέα κέρδη μπορεί να απέκτησε το 19% των μετοχών της Moody's η εταιρεία Berkshire Hethaway του Ουόρεν Μπάφετ, γνωστού κι ως Μίδα; Μήπως επομένως το σημαντικότερο συμπέρασμα που πρέπει να εξαχθεί από την πρόσφατη κρίση είναι πως ορισμένες νευραλγικού χαρακτήρα για το οικονομικό σύστημα δραστηριότητες αξιολόγησης (όπως επίσης κι ο έλεγχος των ανωνύμων εταιρειών που μέχρι πριν 20 χρόνια στην Ελλάδα ασκούταν αποκλειστικά και μόνο από το κράτος) πρέπει να ασκούνται στο εξής από τον δημόσιο τομέα;

 

* Το άρθρο θα δημοσιευτεί στο περιοδικό Διπλωματία

 

Ο συμβολισμός του ασύλου

 

Του Γιάννη Πανούση*

 

Ένας νους, πριν γίνει αριστερόστροφος ή δεξιόστροφος πρέπει να είναι κοινός, δηλαδή να συν-κοινωνεί με τη λογική, να εκφράζεται με ειλικρίνεια και να κατανοείται από τους άλλους. Στο ζήτημα του πανεπιστημιακού ασύλου διαπιστώνουμε μια εσκεμμένη ασάφεια στους λόγους πολιτικών και ακαδημαϊκών και μια βολική αφασία στο δημοσιογραφικό ρεπορτάζ.

Θα επιχειρήσω να κωδικοποιήσω τα σημεία όχι τριβής, αλλά σιωπής.

1. Η θεσμοθέτηση του πανεπιστημιακού ασύλου στο νόμο-πλαίσιο του 1982 αποτύπωνε και συμβόλιζε την ιστορική νίκη της Δημοκρατίας επί της φασιστικής χούντας και όχι τη βίαιη επιδρομή γνωστών – άγνωστων κουκουλοφόρων κατά των δημοκρατικών θεσμών.

2. Το άσυλο είναι ακαδημαϊκό και όχι κοινωνικό, ώστε να «συμμετέχουν» σε αυτό άλλες κοινωνικές τάξεις. Αυτό είναι δεδομένο γιατί η σχετική διάταξη βρίσκεται σε πανεπιστημιακό νόμο και όχι σε νόμο κοινωνικής πολιτικής ή κοινωνικής αλληλεγγύης. Αρα, δεν πρόκειται για «άσυλο του λαού». Αλλο θέμα αν θέλει η πολιτεία να θεσμοθετήσει και να αναγνωρίσει πολλούς χώρους «κοινωνικού ασύλου».

 

3. Πρόκειται για άσυλο και όχι για ασυλία. Δεν επιτρέπεται, συνεπώς, ούτε κάποιος ποινικά διωκόμενος να αναζητεί στο άσυλο προστασία ούτε μέσα στους χώρους του ασύλου να τελούνται οποιασδήποτε φύσης εγκλήματα (και όχι μόνο κακουργήματα).

4. Υπερασπιστές του ασύλου είναι τα αναφερόμενα στον πανεπιστημιακό νόμο μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας και όχι τρίτοι.

5. Η προστασία του ασύλου κακώς προσεγγίζεται σαν αστυνομικό πρόβλημα, διότι «εκ των έσω» υπονομεύεται.

6. Η όποια κατοχύρωση του ασύλου δεν έχει καμιά σχέση με ακραίες απειθαρχίες μέσα στα ιδρύματα, όπου δεν υπάρχει και δεν εφαρμόζεται κανένας κανόνας δεοντολογίας και πολιτισμού.

7. Η ακαδημαϊκή κοινότητα υπεκφεύγει (αν δεν υποκρίνεται) όταν ισχυρίζεται ότι μπορεί να (αυτο)προστατευτεί. Κοντά 30 χρόνια και δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι μισοί φοβούνται και ορισμένοι «γνωρίζουν»;

 

8. Οι πολιτικοί υπεκφεύγουν (αν δεν υποκρίνονται) όταν λένε ότι «θα εφαρμοστεί ο νόμος». Το πολιτικό ερώτημα είναι τι κάνουν όταν δεν εφαρμόζεται (όπως συμβαίνει εδώ και δεκαετίες) ο νόμος. Αλλάζουν τον νόμο ή κοιτούν αλλού;

9. Στις χώρες όπου δεν αναγνωρίζεται θεσμικά το άσυλο ουδεμία αστυνομική ή άλλη δύναμη δεν σκέφτεται καν να εισέλθει στους χώρους. Οταν όμως το κράτος αποφανθεί ότι συντρέχουν οι λόγοι για να εισέλθει, τότε όλοι εμπιστεύονται το κράτος και όχι τους «επαγγελματίες – επαναστάτες».

10. Μπορεί να επιτευχθεί μια νέα κοινωνική και ακαδημαϊκή συμφωνία για το άσυλο όπως αυτή του Ν. 1168/82;

Κατά τη γνώμη μου όχι. Εχουμε το «άσυλο» που μας αξίζει (εντός και εκτός).

Δεν ήμασταν το 1982 έτοιμοι για να διαχειριστούμε τόσες ελευθερίες και δεν είμαστε τόσο άδολοι το 2009 για να μη φοβόμαστε την «εκδίκηση» των ελευθεριών που προδώσαμε.

 

* Ο κ. Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

 

Σημείωση admin: Βιογραφικό του εδώ

http://www.media.uoa.gr/main/gr/faculty_gr/panoussis_gr.html

 

ΠΗΓΗ: Ημερομηνία δημοσίευσης: 16-12-09, http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_16/12/2009_383796

Σχετικά με το άμεσο μέλλον της εκπαίδευσης

 

Του Δημήτρη Βεργίδη*

Ομόφωνα οι πολιτικοί αρχηγοί των κοινοβουλευτικών κομμάτων στην ελληνική Βουλή καταδίκασαν το νεοφιλελευθερισμό για την επαπειλούμενη κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και μας προειδοποίησαν για τις δυσβάσταχτες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της  κρίσης του τραπεζικού συστήματος.

Πολιτικοί και οικονομολόγοι στην Ευρώπη και στην Αμερική θεωρούν τις νεοφιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές καταστροφικές για το τραπεζικό σύστημα και για την πραγματική οικονομία, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος.

Τα νεοφιλελεύθερα ιδεολογήματα, όμως, δεν εφαρμόσθηκαν μόνο στο τραπεζικό σύστημα και στην οικονομία, με καταστροφικά όπως αποδείχθηκε αποτελέσματα. Εφαρμόζονται και στην εκπαιδευτική πολιτική από την Ευρωπαϊκή Ένωση και από τις εθνικές κυβερνήσεις. Τα βασικά δόγματα της νεοφιλελεύθερης εκπαιδευτικής πολιτικής είναι:

α. Η εκπαίδευση είναι εμπόρευμα και συνεπώς οι φορείς παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών πρέπει να λειτουργούν με τους όρους της αγοράς.

β. Οι εκπαιδευόμενοι είναι πελάτες και έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν «ελεύθερα» εκπαιδευτικές υπηρεσίες, αξιοποιώντας τις παρεχόμενες ευκαιρίες, ανάλογα με τα ενδιαφέροντα, τις προτεραιότητες και τις επιλογές τους, για τις οποίες είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι οι ίδιοι (όπως και οι κάτοχοι πιστωτικών καρτών και οι δανειολήπτες).

γ. Οι εκπαιδευτικές ευκαιρίες παρέχονται τόσο από δημόσιους όσο και από ιδιωτικούς φορείς, στο πλαίσιο του ελεύθερου ανταγωνισμού για την προσέλκυση πελατών (όπως και τα τραπεζικά προϊόντα).

δ. Ρόλος του κράτους είναι η απορρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος και η διευκόλυνση του ελεύθερου ανταγωνισμού στην αγορά εκπαιδευτικών ευκαιριών, ώστε η αγορά εκπαιδευτικών υπηρεσιών να αυτορρυθμίζεται ελεύθερα χωρίς κρατικό παρεμβατισμό (όπως αυτορρυθμίστηκε η αγορά τραπεζικών προϊόντων με καταστροφικά αποτελέσματα).

Τις συνέπειες των νεοφιλελεύθερων δογμάτων τις ζούμε στο επίπεδο της οικονομίας. Θα πρέπει να τις ζήσουμε και στο επίπεδο της εκπαίδευσης; Θα πρέπει να περιμένουμε την απαξίωση και την κατάρρευση της εκπαίδευσης για να θρηνήσουμε εκ των υστέρων στα ερείπια και να ζητήσουμε την παρέμβαση της πολιτείας για να διασωθεί ό,τι μπορεί να διασωθεί; Ποιο θα είναι το κόστος της κατάρρευσης του εκπαιδευτικού συστήματος που προκαλεί η νεοφιλελεύθερη απορρύθμιση;   

 Η εμπορευματοποίηση και η ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης που επιδιώκουν οι νεοφιλελεύθερες αγοραίες εκπαιδευτικές πολιτικές οδηγούν στην απορρύθμιση της εκπαίδευσης, δια του πληθωρισμού των φορέων και των τίτλων σπουδών. Η ασυδοσία των αγορών έχει αποδειχθεί καταστροφική και η αυτορρύθμιση με βάση το ατομικό κέρδος και τις «ελεύθερες» ατομικές επιλογές εκπαιδευτικών υπηρεσιών οδηγεί στην αποδιοργάνωση των θεσμών, στην υποβάθμιση της εκπαίδευσης και στην αγοραπωλησία πτυχίων.

Ζητάμε την άμεση ανατροπή των νεοφιλελεύθερων εκπαιδευτικών πολιτικών, την παρέμβαση σε όλα τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της χώρας μας ώστε να αποτραπεί η απορρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος. Τώρα γνωρίζουμε εκ του αποτελέσματος, με τον πιο δραματικό τρόπο ότι το δόγμα της αγοράς που αυτορρυθμίζεται προς το συμφέρον όλων μας είναι καταστροφικό και επικίνδυνο.

Ζητάμε να μην παράγονται εκπαιδευτικά τοξικά προϊόντα σε βάρος του εθνικού και του δημοσίου συμφέροντος.

 

* Ο Δημήτρης Βεργίδης είναι καθηγητής με γνωστικό αντικείμενο «Επιμόρφωση και Εκπαιδευτική Πολιτική» στο Παιδαγωγικό τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης στο πανεπιστήμιο Πατρών.

 

Σημείωση admin: Το άρθρο γράφτηκε στις 4 Νοεμβρίου 2008 και δημοσιεύεται με τη συναίνεσή του.  Σύντομο βιογραφικό συγγραφέα μπορείτε να δείτε εδώ:

http://www.elemedu.upatras.gr/?section=589&itemid691=762&secondary=966

Tο αρχονταρίκι…

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

Έλεγε κάποιος δικαστής,
Αρμόδιος και εκφραστής
Της τρίτης εξουσίας,
Ου μην αλλά και εραστής
Της άγαν προνομιακής
Αυτών μισθοδοσίας:

-Άρχοντας να 'ναι ο δικαστής!
Ως ήταν και ως τώρα…
Για να μην είναι ευάλωτος
Σε μίζες και σε δώρα!

Και είπε κάποιος χωρικός
Των τριακοσίων τριάντα,
Όπου δεν είχε μετρητά
Και κρέντιτο στη μπάνγκα:

 

-Άρχοντας είν' οπ' έχει αρχές
Και δικαιοφροσύνη!
Κι όχι απληστία ακόρεστη
Και αδικοφροσύνη…

Όπου ζητάει πάντοτε
Του δίκιου τα πρεπούμενα
Κι όχι αυξήσεις άπληστες
Και δη «καθυστερούμενα»…

 

Αυτός, που διαρκώς πολλά
Και πιότερα γυρεύει,
Αυτός το δίκιο του λαού
Μάλλον δεν διαφεντεύει.

Των πλούσιων συμφέροντα
Μάλλον θα υποστηρίζει
Και των αρχόντων τ' άδικο
Πιότερο θα στηρίζει…

Γιατί, όπως λέει ο λαός
Και δίκαια σατιρίζει:

«Το σκύλο, όπου ταΐζουνε,
Εκεί κι αυτός γαβγίζει»…

 

Παπα-Ηλίας, 17-12-2009

 

http://papailiasyfantis.blogspot.com

http://papailiasyfantis.wordpress.com

e-mail: papailiasyfantis@gmail.com

Η στάση του ΠΑΜΕ απέναντι στα συνδικάτα 

Μια επικίνδυνη ταχτική, μια «αριστερή» απεργοσπασία.

 

Του  Γιώργου Σόφη *

 

Μπροστά στην απεργία της 17/12 η ηγεσία και τα μέλη του ΠΑΜΕ εγκαινίασαν μια πρωτοφανή ταχτική. Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχαν κηρυγμένες απεργιακές κινητοποιήσεις, το ΠΑΜΕ καλούσε κατ' αρχάς τα μέλη του σε συμμετοχή στην απεργία που το ίδιο εξάγγειλε.

Η πρωτοφανής αυτή ενέργεια, δηλαδή της συμμετοχής σε μια απεργία χωρίς συνδικαλιστική κάλυψη, αποτελεί ένα νέο στοιχείο της πολιτικής του ΠΑΜΕ και κατ' επέκταση του ΚΚΕ στη πολιτική και συνδικαλιστική σκηνή. Η ενέργεια αυτή έχει τα εξής σημαντικά χαρακτηριστικά.

Πρώτον οδηγεί σε τυχοδιωκτική στάση τους εργαζόμενους που θα ακολουθήσουν τις επιλογές του ΠΑΜΕ, αφού είναι πιθανόν να βρεθούν απέναντι στην εργοδοσία χωρίς έστω και την στοιχειώδη κάλυψη από κάποιο σωματείο.

Δεύτερον εξατομικεύουν τη σχέση του εργαζόμενου με την απεργία, αφού η συλλογική δράση αντικαθίσταται με την ατομική συμπεριφορά ανεξάρτητα απ' τις όποιες συλλογικές αποφάσεις.

Τρίτον οδηγεί σε ρήξη μέσα στο ίδιο το συνδικαλιστικό κίνημα οδηγώντας το στην παράλυση και την διάλυση αφού παύουν πια να λειτουργούν οι όποιες αποφάσεις είτε των Δ.Σ., ή των γενικών συνελεύσεων των εργαζομένων.

Στη πραγματικότητα η στάση αυτή του ΠΑΜΕ ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου μέσα στο συνδικαλιστικό κίνημα. Αφού αρχικά φρόντισε να αποτρέψει κάθε κινητοποίηση από ομοσπονδίες που δεν ελέγχει, στη συνέχεια καταστρατηγεί τις όποιες δομές έχει καταχτήσει το συνδικαλιστικό κίνημα, μέσα από πολύμορφους και παρατεταμένους αγώνες.
Στην πραγματικότητα δημιουργεί το κατάλληλο έδαφος για την οριστική διάσπαση του συνδικαλιστικού κινήματος και ανοίγει το δρόμο στην απεργοσπασία με όποια μορφή και αν αυτή εμφανίζεται.

Αλήθεια μετά απ' αυτή τη στάση του ΠΑΜΕ, που απαξιώνει απόλυτα την έννοια του συνδικάτου, ποιος θα μπορέσει να σταματήσει το δρόμο της απεργοσπασίας της ΠΑΣΚ και της ΔΑΚΕ, που και αυτοί με την σειρά τους θα καλούν να συμμετέχουν τα μέλη τους σε μια απεργία ή να απεργοσπαστούν κατά το δοκούν και όχι φυσικά με τις αποφάσεις των συνδικάτων.

Αλήθεια θα έπρεπε το ΠΑΜΕ να απαντήσει που και πότε προκάλεσε γενικές συνελεύσεις ή έστω συγκεντρώσεις των εργαζομένων για να πάρουν την όποια απόφαση για τις κινητοποιήσεις. Στη πραγματικότητα έκανε το ακριβώς αντίθετο. Αποφάσισε την απεργία και στη συνέχεια την ΕΠΕΒΑΛΕ στα σωματεία και τις ομοσπονδίες που ελέγχει, ενώ ταυτόχρονα απαιτούσε και από τις υπόλοιπες συνδικαλιστικές οργανώσεις να στοιχηθούν πίσω από το ΠΑΜΕ.

Η ενέργεια αυτή του ΠΑΜΕ είναι μια απεργοσπαστική ενέργεια ανεξάρτητα με ποιο μανδύα επιχειρούν να την καλύψουν. Οι δήθεν κορώνες ότι με τον τρόπο αυτό αποκαλύπτουν την γραφειοκρατία και την υποταγή της στη κυβερνητική πολιτική είναι ψεύτικες αφού στην πραγματικότητα και αυτοί κινούνται στην ίδια ακριβώς γραμμή, με τις ξεχωριστές τους συγκεντρώσεις, με την αποχή τους από τη δράση των συνδικαλιστικών οργάνων, βοηθάνε την γραφειοκρατία να μετατοπίζει τις ευθύνες της απ' τα πραγματικά προβλήματα των εργαζομένων.

Τέλος η ενέργεια αυτή του ΠΑΜΕ είναι βαθιά αντιδημοκρατική αφού καταστρατηγεί κάθε έννοια οργανωμένου συνδικαλιστικού κινήματος. Καταπατά τις στοιχειώδεις αρχές λειτουργίας, όπως την αρχή της πλειοψηφίας ενώ προλειαίνει το έδαφος και για μια οριστική ρήξη μέσα στις γραμμές του κινήματος. Είναι φανερό ότι δεν έχουν καταφέρει μέχρι σήμερα να συσπειρώσουν την απαιτούμενη κρίσιμη μάζα προς την κατεύθυνση αυτή. Όμως είναι απόλυτα βέβαιο ότι αποτελεί μία από τις πρώτες προτεραιότητες της ηγεσίας του, κάτι που με μεγάλη χαρά αναμένει και η άρχουσα τάξη, με την οποία υποτίθεται ότι συγκρούεται η πολιτική του ΚΚΕ και του ΠΑΜΕ και γι' αυτό άλλωστε εισπράττει συνεχώς και τον θαυμασμό της πλουτοκρατίας.

Μπροστά στην νέα κατάσταση που διαμορφώνεται το ριζοσπαστικό και πραγματικό ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα οφείλει να πάρει μέτρα.

Οφείλει πρώτα απ' όλα να αποκαλύψει τις πραγματικές αιτίες της στάσης του ΠΑΜΕ.
Οφείλει επίσης να τραβήξει μία απόλυτα διαχωριστική γραμμή και να μην υπάρχει καμία ταλάντευση για το πραγματικό χαρακτήρα του ΠΑΜΕ. Δεν μπορεί να υπάρχει καμία απολύτως ψευδαίσθηση ή εφησυχασμός.

Τέλος πρέπει να καταγγελθεί η στάση αυτή και να απαιτηθεί μέσα από τις γενικές συνελεύσεις των εργαζομένων να τοποθετηθούν καθαρά και ξάστερα τα μέλη του ΠΑΜΕ, αν θεωρούν τον εαυτό τους κομμάτι του ενωμένου συνδικαλιστικού κινήματος ή όχι.

* Ο Γιώργος Σόφης είναι μέλος του Δ.Σ. της ΕΛΜΕ Νότιας Αθήνας