ΟΟΣΑ και PISA: Εκδοχές μονοπωλιακού υπερεθνικού «επιθεωρητισμού» στην εκπαίδευση

Των Γιώργου Μαυρογιώργου,

Αλεξίας Γιάγκου*, Θεοδώρας Σιαήλου, Έλενας Χρισοφίδου**
                   

Μέσα στη δίνη της κρίσης που αντιμετωπίζει ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός , η εκπαίδευση δε μένει ανεπηρέαστη. Πολλές χώρες-μέλη της Ε.Ε. εφαρμόζουν πολιτικές εναρμόνισης και συνδυάζουν εθνικές προτεραιότητες με επιλογές που δρομολογούνται  στο πλαίσιο άσκησης ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής πολιτικής, νεοφιλελεύθερης κοπής, σε καθεστώς γενικευμένης κρίσης.

Σε προηγούμενη ανάλυσή μας (Πολίτης της Κυριακής, 23.10.11), είχαμε υποστηρίξει ότι έχουν καταγραφεί τάσεις μετατροπής της εκπαίδευσης σε εμπόρευμα και υπηρεσία και ότι ένα δρομολογηθεί ένα διεθνές δίκτυο σχέσεων εξουσίας, επιτήρησης, συμμόρφωσης, συστηματικής αξιολόγησης, πιστοποίησης «εκπαιδευτικών προϊόντων» και  «εκπαιδευτικών υπηρεσιών» και ανταγωνισμού. Σε αυτό πρωτοστατούν σημαντικοί υπερεθνικοί καπιταλιστικοί οργανισμοί, με σημαντικότερο τον Οργανισμό Οικονομικής Ανάπτυξης και Συνεργασίας (ΟΟΣΑ). 

Ο ΟΟΣΑ: ο ασυναγώνιστος σύμβουλος

Ο ΟΟΣΑ, με «συμβουλευτικές εκθέσεις»,  πουλάει εμπειρογνωμοσύνη για την άσκηση πολιτικής και στην εκπαίδευση. Οι βασικοί του νεοφιλελεύθεροι πολιτικοιδεολογικοί άξονες  κινούνται γύρω από την ενθάρρυνση ενός ακραίου  διεθνούς ανταγωνισμού, με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, την περιστολή των δαπανών και  την υποχρηματοδότηση της εκπαίδευσης, την αύξηση των ελέγχων, την ένταση των εξεταστικών διαδικασιών, την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων των εκπαιδευτικών, την αποκέντρωση της χρηματοδότησης, την ελεύθερη επιλογή σχολείου, το «μπόλιασμα καλών διεθνών πρακτικών» και, γενικώς, την προώθηση τεχνοκρατικών και  διαχειριστικών προσεγγίσεων στο σχεδιασμό των εκπαιδευτικών αλλαγών.

Στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών που αναπτύσσει, διεθνώς, ο ΟΟΣΑ προωθεί ένα οικουμενικό αξιολογικό «παράδειγμα», με εξωτερικούς «αντικειμενικούς» εμπειρογνώμονες και ομάδες ειδικών που διεκδικούν να διαμορφώνουν το κυρίαρχο «ερευνητικό-αξιολογικό παράδειγμα». Με αίτηση των χωρών-μελών, ο ΟΟΣΑ διενεργεί, με αμοιβή, διάφορες  αξιολογήσεις. Κυρίαρχη θέση κατέχει η αξιολόγηση δομών και διάρθρωσης των εκπαιδευτικών συστημάτων που συνήθως συνοδεύεται από συνταγολόγιο για αναγκαίες εκπαιδευτικές αλλαγές. Είναι, πλέον, υπόθεση ρουτίνας: Κυβερνήσεις χωρών κάθε φορά που σχεδιάζουν  εκτεταμένες εκπαιδευτικές αλλαγές νεοφιλελεύθερου προσανατολισμού, καταφεύγουν στον ΟΟΣΑ και αναθέτουν την «εργολαβία» αξιολόγησης του εκπαιδευτικού τους συστήματος. Πληρώνουν, δηλαδή, τον ΟΟΣΑ, κυρίως, για να «αγοράζουν» πιο εύκολα την  αποδοχή και νομιμοποίηση ειλημμένων, πολλές φορές, αποφάσεων. Συμπληρωματική προς αυτή τη δραστηριότητα είναι  οι τακτές διεθνείς συγκριτικές «έρευνες αξιολόγησης»  της  επίδοσης σχολείων και  μαθητών σε προεπιλεγμένους τομείς.

PISA: προαιρετική   συμμετοχή και υποχρεωτικός ανταγωνισμός

Ο ΟΟΣΑ, από το 2000, εφαρμόζει, με την οικονομική συνδρομή των συμμετεχόντων κρατών,  ένα μεθοδολογικά περίτεχνο Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης των Μαθητών, το γνωστό ως PISA (Programme for International Student Assessment). Συνήθως, αναφέρεται ως η έρευνα PISΑ (που παραπέμπει και στο συμβολισμό του Πύργου της Πίζας). Επιλέγουμε να το αποδίδουμε ως το (πρόγραμμα) PISA και όχι η (έρευνα) PISA. Αυτό δεν είναι μια ασήμαντη πτυχή.  Η έρευνα, όταν είναι μάλιστα διεθνής, διεκδικεί υψηλούς βαθμούς  υπόληψης και αποδοχής. Στην περίπτωση του PISA, όμως, δεν έχουμε να κάνουμε, απλώς, με «έρευνα». Πρόκειται, κυρίως, για «πρόγραμμα» που έχει  σημαντικές προεκτάσεις στην ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία των εκπαιδευτικών συστημάτων.

Η συμμετοχή των χωρών λέγεται ότι είναι προαιρετική, στη βάση «συμφωνημένου» πλαισίου. Όσο, όμως, οι αποφάσεις συμμετοχής λαμβάνονται σε υψηλό κυβερνητικό επίπεδο, χωρίς να ερωτώνται αυτοί που θα συμμετάσχουν ως «δείγμα»(:σχολεία, διευθυντές, εκπαιδευτικοί και μαθητές), το PISA γίνεται υποχρεωτικό. Άπαξ και  αποφασίζεται η συμμετοχή, ουσιαστικά συνυπογράφεται η αποδοχή των θεωρητικών και πολιτικοιδεολογικών αρχών και της πρακτικής, παιδαγωγικής και διδακτικής, ιδεολογίας που το υποβαστάζει. Η συμμετοχή σ αυτό, άλλωστε, εκφράζει το «δεδηλωμένο» ενδιαφέρον των κυβερνήσεων ώστε, με βάση τα αποτελέσματα, να ασκούν ρυθμιστικές παρεμβάσεις για υψηλότερες επιδόσεις, στο πλαίσιο ενός εντεινόμενου παγκόσμιου ανταγωνισμού. Ακόμα και στην περίπτωση που οι κυβερνήσεις δεν αξιοποιούν τα συμπεράσματα, η πιλοτική και κύρια εφαρμογή του PISA, με την πάροδο του χρόνου, αθόρυβα και σιωπηρά προωθούν συγκεκριμένες παιδαγωγικές και διδακτικές απόψεις και πρακτικές.

 Όπως διαβάζουμε σε πρόσφατη δημοσίευση του PISΑ, ένας από τους βασικούς στόχους των πολιτικών που ασκούνται  στην εκπαίδευση είναι να καταστήσουν τους πολίτες ικανούς ώστε να αξιοποιούν τις ευκαιρίες που τους δίνει η παγκοσμιοποιημένη αγορά της οικονομίας (:Τόσο καθαρά). Σύμφωνα με το σχετικό σκεπτικό, οι επιδόσεις των μαθητών και των σχολείων, σε εθνικό επίπεδο, δεν προσφέρονται για αξιολογήσεις και συγκρίσεις διεθνούς επιπέδου. Έτσι, ουσιαστικά προτείνεται η συγκρότηση  ενός «ολοκληρωτικού» υπερθνικού συστήματος αξιολόγησης για το μαθητή ως μονάδα, το σχολείο ως μονάδα και το εκπαιδευτικό σύστημα μιας χώρας ως μονάδα. Η παγκόσμια  αγορά  χρειάζεται διεθνείς ενιαίους συγκριτικούς  δείκτες πιστοποίησης των επιδόσεων των νέων. Το PISA αναλαμβάνει να δώσει τους ορισμούς των επιδόσεων, τη μεθοδολογία  και την ανάλυση των αποτελεσμάτων. Έχει αναπτύξει μια σειρά επιτροπών και οργάνων για τη θεωρητική θεμελίωση του όλου εγχειρήματος, το σχεδιασμό, την υλοποίηση, την ανάλυση και τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.

PISA: το μονοπωλιακό παγκόσμιο «εξεταστικό παράδειγμα»

Κάπως έτσι, το PISA, ως ένας διεθνής, πλέον, «οίκος» αξιολόγησης, με την ισχυρή συνδρομή του ΟΟΣΑ,  έχει διεισδύσει στην «αγορά των αξιολογικών εκθέσεων», σε παγκόσμιο επίπεδο και έχει αποκτήσει τα προσδιοριστικά στοιχεία  μονοπωλιακού καθεστώτος. Όταν το 2000, είχαμε την παρθενική του εφαρμογή, πήραν μέρος μόλις 32 χώρες. Σήμερα συμμετέχουν 68 χώρες. Το επόμενο έτος (2012) είναι προγραμματισμένη η πέμπτη διεθνής αξιολόγηση της επίδοσης των μαθητών στην Κατανόηση Κειμένου, στα Μαθηματικά και στις Επιστήμες. Κάποια στιγμή συμπεριλήφθηκε στα εξεταστικά τετράδια  και η «επίλυση προβλήματος» Για πρώτη φορά, το 2012, θα γίνει αξιολόγηση των μαθητών στην πλοήγηση, ανάγνωση και κατανόηση ψηφιακών κειμένων.

Από το σχετικό ενημερωτικό υλικό προκύπτει ότι το πρόγραμμα αξιολογεί τις επιδόσεις των μαθητών, μετά το τέλος του εννιάχρονου υποχρεωτικού σχολείου. Αυτό σημαίνει ότι το PISA ασκεί τις όποιες επιδράσεις στο περιεχόμενο του «λαϊκού» σχολείου. Το Πρόγραμμα δεν  ενδιαφέρεται  για τις επιδόσεις με όρους του «ισχύοντος σχολικού προγράμματος». Το γεγονός αυτό από μόνο του υποδηλώνει ότι προωθείται ένα άλλο «παράλληλο» άτυπο πρόγραμμα που, ενδεχομένως, αντιστρατεύεται το «ισχύον». Αν, βέβαια, συμπίπτουν οι προσανατολισμοί του «ισχύοντος» με τις απαιτήσεις του PISA, τότε υπάρχουν προϋποθέσεις για υψηλές επιδόσεις.

Δηλώνεται ότι αξιολογείται ο βαθμός στον οποίο τα εκπαιδευτικά συστήματα έχουν ετοιμάσει τους 15χρονους μαθητές, με την αποφοίτηση από το υποχρεωτικό σχολείο,  «να χρησιμοποιούν γνώσεις και δεξιότητες για να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής». Είναι εμφανές ότι αυτές οι διατυπώσεις, ως ένα βαθμό, αντανακλώνται στο Πλαίσιο Αρχών των νέων αναλυτικών προγραμμάτων της Κύπρου. Διαπιστώνουμε, δηλαδή, μια τάση εναρμόνισης και προσήλωσης προς το PISA. Το ίδιο ισχύει και την περίπτωση του «Νέου Σχολείου» της Ελλάδας. Αυτό είναι μια ένδειξη των επιδράσεων που ασκούνται με την «αποθεωτική»  διείσδυση του PISA. Άραγε, σιγά-σιγά δημιουργείται πλαίσιο αρχών για αναλυτικά προγράμματα προσηλωμένα στο «παιδαγωγικό παράδειγμα» PISA;

Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να ισχυριστούμε ότι το εννιάχρονο υποχρεωτικό σχολείο αξιολογείται με ενιαία κριτήρια παγκόσμιας εμβέλειας. Τα αποτελέσματα αναπόφευκτα ανοίγουν το χορό των πολλαπλών συγκρίσεων, ιεραρχικών κατατάξεων και συσχετίσεων. Η ανακοίνωσή τους πυροδοτεί κύκλο έντονων αντιπαραθέσεων εφ όλης της ύλης. Έτσι κι αλλιώς τίθενται σημαντικά ζητήματα που έχουν να κάνουν με την εγκυρότητα, την αξιοπιστία, την κοινωνική/πολιτισμική μυωπία, κ.α. Άραγε, πώς είναι δυνατόν να αξιολογούνται με τα ίδια δοκίμια επιδόσεις που οφείλονται σε διαφορετικούς παράγοντες; Έχουμε συμφωνήσει ότι καλή σχολική επίδοση είναι αυτό που μετράν τα δοκίμια του PISA; Ποιες νέες μορφές κοινωνικής διάκρισης δημιουργεί η καθιέρωση της παιδαγωγικής PISA; Όταν ένα σύστημα αξιολόγησης ενσωματώνει την κοινωνική διάκριση, πώς είναι δυνατόν να μας δώσει προτάσεις για την άμβλυνσή της; Θεωρούμε εξαιρετικά ατεκμηρίωτο τον επίσημο ισχυρισμό ότι το  PISA «εξετάζει (sic) εάν οι μαθητές είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι για την ενήλικη ζωή». Το PISA παίζει με τις υποσχέσεις!

Αυτή η αμφισβήτηση έρχεται να συγκρουστεί με τη θρηνωδία, που αναπτύσσεται από τις κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις, για την τελευταία θέση, την αναποτελεσματικότητα της εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών, τη σχολική αποτυχία, την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων εντατικοποίησης των συνθηκών εκπαίδευσης, κ. α. Πολύ συχνά γίνονται προτάσεις για άμεση υιοθέτηση «δάνειων», «δοκιμασμένων» και «καλών πρακτικών» από τους άριστους! Η όλη διαδικασία έχει τα βασικά χαρακτηριστικά της έντονης συζήτησης που γίνεται κάθε φορά που  ανακοινώνονται, στην Ελλάδα και στην Κύπρο, τα αποτελέσματα των «εθνικών» εισαγωγικών εξετάσεων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση (πτώση των βάσεων, λεξιπενία, κρίση, κ.α.). Οι κυβερνητικοί παράγοντες, πάντως, «αγοράζουν» και κρατούν στα χέρια τους μια έκθεση «ανεξάρτητων» διεθνών εμπειρογνωμόνων και μπορούν να την επικαλούνται και να την αξιοποιούν, με δυνατότητες πολλαπλών χρήσεων, για μια τριετία, μέχρι να έρθει η επόμενη φορά, για να αρχίσει ο χορός απ την αρχή. Έτσι, ο ανταγωνισμός εγκαθιδρύεται,  εντείνεται και πυροδοτεί την προετοιμασία για την επόμενη τριετία.

Το PISA, με κεκτημένη γοητεία, επιδεικνύει μια ιδιότυπη ιμπεριαλιστική διείσδυση στα εκπαιδευτικά πράγματα πολλών χωρών. Αν και δε χρειάζεται εγχώριους θιασώτες για τη διαφήμισή του, τους χρησιμοποιεί.  Ποντάρει στην αποπλανητική ιδεολογία της έντασης της αξιολόγησης, της διεθνούς σύγκρισης, του  διεθνούς ανταγωνισμού και της  κατάταξης, της «αριστείας», των «έξυπνων» θεμάτων, των ειδικών, της κοινωνικής ουδετερότητας, της μεθοδολογικής μανίας, της στατιστικής, κ. α.

Η διείσδυσή του έχει ένθερμους υποστηρικτές τους εξουσιαστικούς προπαγανδιστές της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας οι οποίοι του αναθέτουν και το «έτοιμο πακέτο» αξιολόγησης. Δεν ενοχλεί το γεγονός ότι το PISA υποβαθμίζει και εκθρονίζει  ακόμα και τις θεμελιώδεις γνώσεις από το εννιάχρονο υποχρεωτικό σχολείο υπέρ δεξιοτήτων για ευέλικτη σχέση εργασίας. Στη σχετική ιστοσελίδα του PISA βρίσκουμε εκτενές αρχείο εκθέσεων προηγούμενων ετών ή θεωρητικών και μεθοδολογικών διευκρινίσεων, αναλύσεων και συμβουλευτικών προτάσεων, όπως βρίσκουμε και δοκίμια που χρησιμοποιηθήκαν στο παρελθόν. Γνωρίζουμε ότι η διδασκαλία και η μάθηση στο σχολείο επηρεάζονται ασφυκτικά από τη μορφή και το περιεχόμενο της αξιολόγησης που κυριαρχεί. Κάνουμε την υπόθεση  ότι το PISA προωθεί ένα «παγκόσμιο εξεταστικό παράδειγμα» που ασκεί πολλαπλές επιδράσεις στη μορφή και στο περιεχόμενο της υποχρεωτικής εκπαίδευσης στις χώρες μέλη που συμμετέχουν. Σε αυτές τις επιδράσεις συμπεριλαμβάνουμε και την αντανάκλαση των κυρίαρχων  παραδοχών του ιδεολογικού άρματος PISA:υποθάλπεται και ενισχύεται η ιδεολογία, του ατομικισμού και του ανταγωνισμού  με όρους αδιάλειπτης σύγκρισης που ευνοεί μια παγκόσμια ομοιομορφία με τεχνοκρατικά κριτήρια και δείκτες που απορρέουν από το νεοφιλελεύθερο πρόταγμα.

Το εννιάχρονο υποχρεωτικό σχολείο ως φροντιστήριο για το PISA!

Το PISA εισβάλλει, ως άλλος επιθεωρητής, στα σχολεία δυο φορές (πιλοτική-βασική) στα τρία χρόνια. Με τα δοκίμια αξιολόγησης προωθεί συγκεκριμένη αντίληψη για τη σχολική γνώση, τη διδασκαλία, τη μάθηση, τη σχολική επιτυχία, το μαθητή, κ.ά., και υποδηλώνει ένα σύστημα αρχών, αντιλήψεων και επιλογών που προβάλλουν (και ως ένα βαθμό επιβάλλουν) αντίστοιχες αρχές στην οργάνωση της ίδιας της εκπαιδευτικής δια¬δικασίας.

Αυτό συνιστά μια συγκεκριμένη μορφή άσκησης κοινωνικού ελέγχου στην ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία. Αυτή η εξέλιξη, σε τελευταία ανάλυση, σημαίνει ότι η συμμετοχή στις διαδικασίες του PISA ανοίγει τις προϋποθέσεις για εκχώρηση του ελέγχου της ίδιας της παιδαγωγικής και διδακτικής πράξης στους ορισμούς της ενιαίας υπερεθνικής  και αυστηρά συγκεντρωτικής «επιθεωρητικής» του εξουσίας. Τόσο οι χώρες που κατακτούν τα πρωτεία όσο κι αυτές που  προσδιορίζονται από το σύνδρομο της τελευταίας θέσης, ανταγωνίζονται με κοινό σημείο αναφοράς το «εξεταστικό παράδειγμα» PISA. Αυτό σημαίνει ότι η όλη υπόθεση έχει εξελιχθεί ήδη σε ένα μηχανισμό «παρακυβέρνησης» των εκπαιδευτικών συστημάτων των χωρών που συμμετέχουν, με επιλογή των ίδιων των κυβερνήσεων. Φανταστείτε, κυνηγώντας την πρωτιά, η «προαιρετική» συμμετοχή να έχει ως αποτέλεσμα τη μετατροπή των σχολικών μονάδων και των εκπαιδευτικών συστημάτων σε  φροντιστήρια διεθνούς πατέντας για τη  συμμετοχή στο PISA! Βέβαια, η εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων,  έχει επεκταθεί δραματικά σε όλα τα πεδία της υποτιθέμενης εθνικής κυριαρχίας. Η εκπαίδευση δε θα μπορούσε να είναι η εξαίρεση. Η εκπαίδευση σε όλες τις εποχές και σε όλες τις χώρες αποτελούσε, πάντα, το διακύβευμα έντονων ιδεολογικών και πολιτικοιδεολογικών συγκρούσεων. Στην παρούσα συγκυρία η εκπαίδευση προωθείται ώστε να γίνει πεδίο-«φιλέτο υπηρεσιών» για  επενδύσεις με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Το PISA, ως ο νεοφιλελεύθερος «επιθεωρητής», έχει αναλάβει, την υπόθεση της παιδαγωγικής και της διδασκαλίας. Επειδή, μάλιστα, είναι υπερεθνικός, συγκεντρωτικός, αποκλειστικός και μονοπωλιακός, ο επιθεωρητής PISA δε «μασάει». Μέσα στη θύελλα και τον ανεμοστρόβιλο της κοινωνικής κατακραυγής και  των πολύ δυσμενών, και για την εκπαίδευση, συνθηκών που δημιουργούνται σε πολλές χώρες, ετοιμάζει την εαρινή εισβολή του 2012…

* Διδάσκων στο σεμινάριο. Ομότιμος καθηγητής Παιδαγωγικής. Αντιπρόεδρος του Επιστημονικού  Συμβουλίου του ΥΠΠΟ. Ιστοσελίδα  http://pep.uoi.gr/gmavrog  email: gmavrog@cc.uoi.gr

** Μεταπτυχιακές  φοιτήτριες στο Τμήμα ΕΠΑ του Πανεπιστημίου της Κύπρου (Σεμινάριο: Αξιολόγηση και Ο εκπαιδευτικός ως Διανοούμενος)

 ΠΗΓΗ: 19-11-2011, http://www.alfavita.gr/artrog.php?id=50832

Τεχνοκρατία, κοινωνικός αυταρχισμός και «συναίνεση»

ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΔΑΣΟΣ- ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΨΥΧΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Του Νικόλα Σεβαστάκη*

Στη δεκαετία του ’30, το Γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, το τότε ονομαζόμενο Sfio (Γαλλικό Τμήμα της Εργατικής Διεθνούς) διασπάστηκε. Μια σειρά στελεχών του, οι αποκαλούμενοι néos (νεοσοσιαλιστές) υιοθέτησαν το σύνθημα της «εποικοδομητικής επανάστασης» θεωρώντας ότι η εποχή των σύνθετων οργανισμών, ο καιρός των «τεχνικών και των μηχανικών» καθιστά παρωχημένη την ταξική κοινωνικοπολιτική οπτική των πραγμάτων.

Στον αέρα εκείνων των καιρών βρισκόταν η γοητεία του μεγάλου πλάνου, του Κράτους Σχεδιαστή, της επανάστασης των μάνατζερ για την οποία θα γράψει λίγο πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ο Αμερικανός Τζέημς Μπάρναμ.

Πολύ γρήγορα, ωστόσο, αυτός ο προδρομικός διαχειριστικός τεχνοκρατισμός συνδέθηκε με την ιδέα του ισχυρού αυταρχικού κράτους. Πολλές από τις προσωπικότητες της γαλλικής και βελγικής σοσιαλτεχνοκρατίας (από τον Γάλλο Marcel Deat ως τον Bέλγο Henri de Man) δεν θα αντισταθούν στη γοητεία της φασιστικής «τάξης» και θα καταλήξουν συνεργάτες του καθεστώτος του στρατηγού Πεταίν στη φιλoγερμανική κυβέρνηση του Βισύ.

Ένα άλλο κομμάτι του «νεοσοσιαλισμού» θα επιλέξει, φυσικά, τον Ντε Γκωλ και την «Ελεύθερη Γαλλία». Από αυτήν τη δεύτερη πτέρυγα θα αναδυθεί ένας τεχνοκρατικός μοντερνισμός του κέντρου ο οποίος μετά τη δεκαετία του ’50 θα επιδιώξει να εκφράσει τα «νέα μεσαία στρώματα» και τις προσδοκίες τους για κοινωνική άνοδο. Εδώ θα κυριαρχήσει ο θαυμασμός για τον αμερικανικό δυναμισμό και η ανακάλυψη της νέας ηπείρου του έξυπνου μάνατζμεντ για την «ανανέωση της πολιτικής».

«Dragonfly», Χαρακτικό του Σίκο Μουνακάτα, 1958

Παρόμοια ταξίδια σε πτυχές της ευρωπαϊκής πολιτικής ιστορίας μπορεί να είναι χρήσιμα. Γιατί, πέραν των άλλων, μαρτυρούν ότι στις συνθήκες μιας μεγάλης κοινωνικής και πολιτικής κρίσης, η προσφυγή στο τεχνοκρατικό παράδειγμα συνδέεται με διάφορες τάσεις αυτονόμησης των ελίτ από κοινωνικές αναφορές και βασικές πολιτικές αξίες όπως η λαϊκή κυριαρχία. Το τεχνοκρατικό παράδειγμα μπορεί να αλλάζει μέσα στον χρόνο, ανάλογα με τη διεθνή συγκυρία και τις εθνικές περιστάσεις. Στους καιρούς του «σχεδιοποιημένου καπιταλισμού» ο τεχνοκρατισμός ήταν κατά βάση η αναζήτηση ενός μοντέλου αποτελεσματικής κοινωνικής διεύθυνσης με αιχμή τον κρατικό προγραμματισμό. Στις σημερινές συνθήκες της νεοφιλελεύθερης κυριαρχίας, το παράδειγμα δεν είναι φυσικά ο μηχανικός αλλά ο ειδικός της οικονομικής διακυβέρνησης, ο γνώστης του κόσμου των επιχειρήσεων και των χρηματοπιστωτικών δομών.

Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, είτε με τους παλιούς όρους «κρατικού διευθυντισμού», είτε στο πλαίσιο της διεθνικής δικτατορίας των αγορών, η εκσυγχρονιστική τεχνοκρατία έρχεται σε σύγκρουση τόσο με την πολιτική δημοκρατία όσο και με τα κοινωνικά δικαιώματα. Η περιφρόνηση για την πολιτική διαφωνία και η απέχθεια για τους αγώνες που αμφισβητούν τη μονοφωνική «ενότητα» των κορυφών, όλα αυτά αποτελούν βεβαίως στοιχεία μιας δεξιάς αφήγησης του κόσμου. Η πολιτική αντιπαλότητα θεωρείται περίπου ανυπόφορος αναχρονισμός αν όχι συνταγή αναποτελεσματικότητας. Και από αυτή την πρωταρχική απαξίωση μέχρι την αναγόρευση των απεργιών ή της όποιας εκδήλωσης κοινωνικής ανυπακοής ως επικίνδυνων εθνικών παρεκκλίσεων ο δρόμος είναι μικρός.

Το πρόβλημα που θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε στο μέλλον – και από μια άποψη ήδη από τώρα – είναι λοιπόν το «ιδεολογικό μίγμα» που αποτελεί όπως φαίνεται κοινή συνισταμένη των ευρωπαϊκών ελίτ και των εγχώριων μνημονιακών θυλάκων. Η κυβέρνηση συμβιβασμών του κ. Παπαδήμου δεν αποκρυσταλλώνει στην καθαρή του μορφή αυτό το μίγμα. Είναι, όντως, μεταβατική, όχι όμως με την έννοια μιας παρένθεσης αλλά με την έννοια του προπλάσματος, της πρώτης, και πολύ ατελούς, «υποτύπωσης» ενός νέου προτύπου. Οι πρόθυμοι υποστηρικτές της στα μήντια και στο πολιτικό προσωπικό εκδηλώνουν ηχηρά τη δυσαρέσκειά τους για αυτή την απόσταση από το ιδεατό πρότυπο, από την καθαρότητα που θα ήθελαν.

Η επιθυμία τους είναι ένα ομογενοποιημένο «κόμμα του κράτους και των αγορών», ένα κόμμα της καθαρής μνημονιακής τάξης δίχως αναστολές και καθυστερήσεις, χωρίς την παρεμβολή παράσιτων στη μετάδοση της μοναδικής αλήθειας.

Η αντίσταση σε αυτή τη νέα «εθνική αφήγηση», για να χρησιμοποιήσω τον όρο του συρμού, δεν είναι εύκολη. Διότι αυτή η συγκεκριμένη αφήγηση επιχειρεί να αποκτήσει μια εσωτερική δυναμική στη βάση των «ευρωπαϊκών εκβιασμών» αναπαράγοντας καθημερινά τα τελεσίγραφα του Ρομπάι, του Μπαρόζο, της Μέρκελ ή του Σαρκοζύ. Αλλά αυτή η αναπαραγωγή έχει τα όριά της. Και το ίδιο επισφαλής και αβέβαιη είναι η κατασκευή χαρίσματος (έστω ενός ισχυρού τεχνοκρατικού προφίλ) όταν προσκρούει στις αθλιότητες της καθημερινής εμπειρίας των πολλών. Η προσπάθεια αγοράς πολιτικού χρόνου μέσα από ένα ελεγχόμενο άνοιγμα του συστήματος σε «προσωπικότητες της κοινωνίας των πολιτών» (κατά τη σχετική ρητορική) δύσκολα μπορεί να εξασφαλίσει την πολυπόθητη νομιμοποίηση. Και ας καταβάλλει τόσες φιλότιμες προσπάθειες ο Αλέξης Παπαχελάς και το Μέγκα για τον νέο αστέρα της «υπευθυνότητας» Γιώργο Καρατζαφέρη…

* Ο Νικόλας Σεβαστάκης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ

ΠΗΓΗ: 20 Νοεμβρίου 2011, http://enthemata.wordpress.com/2011/11/20/sevastakis-23/

ΟΤΑΝ «ΚΥΒΕΡΝΟΥΝ» ΟΙ ΤΕΧΝΟΚΡΑΤΕΣ

Του Γιώργου Κ. Καββαδία*

«Υπήρχε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Δεν μπορούσε να προχωρήσει άλλο η προηγούμενη κατάσταση».

                                                         Μ. Χρυσοχοϊδης, υπουργός, ΝΕΤ 13-11-2011

Το «πραξικόπημα των τραπεζιτών»  (TIME,  αμερικανικό περιοδικό)

Όσο και αν ο κυρίαρχος λόγος  ανάγει σε φετίχ – μαγική λύση την συγκυβέρνηση, η αλήθεια είναι ότι  το πολιτικό σύστημα σε συνθήκες απαξίωσης και έντονης λαϊκής πίεσης για να ξεπεράσει τους κλυδωνισμούς του επιδιώκει να εκτονώσει τη λαϊκή οργή και να αποπροσανατολίσει τη λαϊκή συνείδηση.

Με τις συνταγές της «εθνικής σωτηρίας» και τη συγκυβέρνηση των πιο συντηρητικών δυνάμεων που στοχεύουν τον «εχθρό-λαό». Με πολιτικές που κουρελιάζουν κάθε έννοια  λαϊκής κυριαρχίας και εθνικής ανεξαρτησίας επιχειρείται η ανασυγκρότηση του μνημονιακού μπλοκ με την παρέμβαση ντόπιων και ξένων θεσμικών και εξωθεσμικών παραγόντων και την συνδρομή ακόμη και της ακροδεξιάς. Πέρα από τις εκτιμήσεις για «θεσμική εκτροπή» και «κοινοβουλευτικό πραξικόπημα» η αλήθεια είναι ότι συμφέροντα του κεφαλαίου και των ξένων, «δάνειων» δυνάμεων δεν τηρούν προσχήματα και προφάσεις. Διορίζουν τους δικούς τους ανθρώπους, τραπεζίτες, αφού τους αναγορεύσουν σε «ουδέτερους τεχνοκράτες» και σε «μοναδικές εθνοσωτήριες λύσεις».

Μετά τον Λ. Παπαδήμο ακολούθησε και ο Μ. Μόντι στην Ιταλία.   Με μεγάλη ευκολία ξεπερνιούνται δευτερεύουσε αντιθέσεις  δικαιώνοντας τον αρχιερέα της ακροδεξιάς που πριν από δύο χρόνια δήλωνε: «Προτείνω τον Λουκά Παπαδήμο ως πρωθυπουργό, με τους πολιτικούς αρχηγούς να τον στηρίζουν για μια διετία για παράδειγμα» (Γ. Καρατζαφέρης, 18-2-2009). Ο ίδιος σήμερα τονίζει ότι  «δεν υπάρχουν διαφορές μεταξύ τους» και προβάλλει την θεωρία των δύο κόσμων: «οι ευρωπαϊστές εναντίον των κομμουνιστών» (14-11-2011).

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Μ. Βορίδης διατυμπανίζει ότι αυτή η κυβέρνηση έχει «ορισμένες βασικές ιδεολογικές προϋποθέσεις, κι εκεί υπάρχει μια κοινή ταυτότητα». Κοινή ιδεολογική βάση, με άλλα λόγια, μια ναζιστική παραλλαγή του νεοφιλελευθερισμού, η «Προεδρευομένη Τραπεζική Δικτατορία» (κατά τον χαρακτηρισμό του Μ. Γκίβαλου). Αυτή είναι η «νέα Μεταπολίτευση» που λειτουργεί ως πολιτικο – ιδεολογικό πλυντήριο της Ακροδεξιάς,  όπως μας υποσχέθηκαν τα κυρίαρχα πολιτικά κόμματα.

Ας διώξουμε τις όποιες αυταπάτες σκορπούν απλόχερα και με το αζημίωτο οι πρόθυμοι ιδεολογικοί υπηρέτες του συστήματος. Η κυβέρνηση του «τεχνοκράτη» Λ. παπαδήμου με 38 υπουργούς της προηγούμενης κυβέρνησης συν 10 από Ν.Δ. και ΛΑ.ΟΣ., δηλαδή τα υλικά κατεδάφισης ενός ερειπωμένου πολιτικού συστήματος, κυβερνά πάνω στις ράγες που έχει θεμελιώσει η  Ε. Ε. και το Δ.Ν.Τ.  Επελαύνει πάνω στα συντρίμμια των λαϊκών δικαιωμάτων με το μανδύα της νέας, υπεύθυνης, πατριωτικής λύσης για τη «σωτηρία της χώρας»! Είναι μια κυβέρνηση «πολεμικής ετοιμότητας» που κραδαίνει τον «μονόδρομο» των μνημονίων, με στόχο τη … σωτηρία της κερδοφορίας του κεφαλαίου και την εγκαθίδρυση ενός ταπεινωτικού  καθεστώτος Εθνικής Υποτέλειας και απροκάλυπτης πια Ξενοκρατίας, όπως επιτάσσει η Νέο-αποικιακού τύπου συμφωνία της 26^ης Οκτώβρη.

Άλλωστε ο ζυγός των μνημονίων δεν είναι προσωρινός. Οι ίδιοι οι κυβερνώντες μιλούν για υπερδεκαετή ορίζοντα μέτρων, χωρίς μείωση του χρέους στο τέλος που σημαίνει έναν ατέρμονα κύκλο αντιλαϊκών πολιτικών με άμεσο στόχο το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας και του ορυκτού πλούτου της χώρας.

Η «άνοδος των τεχνοκρατών» (Guardian, βρετανική εφημερίδα)

Η επέλαση των τεχνοκρατών που προέρχονται από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα και ανεβαίνουν την πολιτική ιεραρχία χωρίς εκλογές φαίνεται και από τον διορισμό  Μ. Μόντι στην Ιταλία και είναι αποτέλεσμα της πολύχρονης και συστηματικής δουλειάς εξωθεσμικών πμηχανισμών, όπως η περιβόητη Τριμερής Επιτροπή. Στον κατάλογο των μελών του Ευρωπαϊκού τμήματος  της Τριμερούς, όπου προεδρεύει ο νέος πρωθυπουργός της Ιταλίας, Μ. Μόντι, υπάρχουν τρεις Έλληνες: ο πρωθυπουργός, Λ. Παπαδήμος, ο δημοσιογράφος Α. Παπαχελάς και ο πρώηνπρόεδροος και διευθύνων σύμβουλος του ΟΤΕ Π. Βουρλούμης, οι καθηγητές Λ. Τσούκαλης και Κ. Καρράς. Σε προηγούμενες συνεδριάσεις της Επιτροπής συμμετείχε και ο πρώην πρόεδρος του ΣΕΒ, Ο. Κυριακόπουλος [1].  Η Τριμερής Επιτροπή είναι ένα πανίσχυρο λόμπι τραπεζιτών και πολιτικών που ιδρύθηκε το 1973 εκφράζοντας  την ανάγκη συνεννόησης μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και Ιαπωνίας. Η πλειονότητα των μελών της προέρχεται από το χώρο της φασίζουσας άκρας Δεξιάς.

Σύμφωνα με τον Γ. Βασσάλο εκπρόσωπο της Οργάνωσης Παρατηρητήριο της Ευρώπης των Πολυεθνικών η Τριμερής «είχε ως ρητό στόχο τον περιορισμό των δημοκρατικών κατακτήσεων των λαών και την αύξηση της εξουσίας των εταιρειών»[2]. Τέλος ο ίδος ο Λ. Παπαδήμος ανήκει στους σημαντικούς παράγοντες του συστήματος που προκάλεσε την σημερινή κρίση: διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος επί κυβέρνησης Κ. Σημίτη που σηματοδότησε την πορεία προς την ΟΝΕ με την «δημιουργική λογιστική» και κάθε είδους αλχημείες προκειμένου να επιτευχθεί η ένταξη της Ελλάδας.

Όλα αυτά τούτες τις μέρες που πολλοί χύνουν το δηλητήριο της λήθης για την μεγάλη εξέγερση του Πολυτεχνείου.  38 χρόνια πριν οι εξεγερμένοι διαλαλούσαν: «Η εγκαθίδρυση της  Λαϊκής κυριαρχίας συνδέεται αναπόσπαστα με την Εθνική Ανεξαρτησία από τα ξένα συμφέροντα, που χρόνια στηρίζουν την τυραννία της χώρας μας». (Από τη διακήρυξη της Σ.Ε. του Πολυτεχνείου).

Στη σημερινή δικτατορία των τραπεζιτών και των αγορών ο λαός μπορεί να πάρει τις τύχες στα χέρια του , αν αρνηθεί τον εκβιασμό «ευρώ ή χρεοκοπία» για να μην έχει και ευρώ και χρεοκοπία. Τώρα που το καθεστώς της υποτέλειας και της ξενοδουλείας περνά μια βαθιά κρίση και τα κυρίαρχα κόμματα χαλκεύουν νέα δεσμά καταδικάζοντας το λαό στον αργό θάνατο της «ελεγχόμενης χρεοκοπίας», με διλλήματα του τύπου «μνημόνιο ή τανκς/banks», η ορμητική εισβολή του λαού στο προσκήνιο  είναι βασική προϋπόθεση για να ανατραπεί η πολιτική της εξαθλίωσης και της εξάρτησης, για την αποδέσμευση από κάθε ιμπεριαλιστικό οργανισμό.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.

[1] Γ. Κορωναίος, Η Τριμερής Επιτροπή και η Ελλάδα, «Επίκαιρα», τ. 109, 17/11 – 23/11/2011.

[2] Α. Χατζηστεφάνου, Ο Παπαδήμος η Τριμερής και ο Αριστοτέλης, «Επίκαιρα», τ. 109, 17/11 – 23/11/2011.

* http://gkavadias.blogspot.com

ΠΗΓΗ: 18-11-2011, http://www.alfavita.gr/artrog.php?id=50757

ΕΔΩ ΠΑΠΠΑΣ, ΕΚΕΙ ΠΑΠΠΑΣ, ΝΑ Ο ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ!

Του Νίκου Μπέκη*

Νάτο λοιπόν, όλο το αστικό μπλοκ συνασπισμένο και αρραγές απέναντι στο λαό, να ρίχνει τις μάσκες και να επιδεικνύει, για πρώτη φορά στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, ένα τέτοιο εύρος δυνάμεων και συσπείρωσης, από την ακροδεξιά μέχρι τις παρυφές της αριστεράς, και από τον ΣΕΒ και τα συγκροτήματα των διαπλεκόμενων ΜΜΕ, μέχρι τους εμποροβιοτέχνες και τις παρυφές των εργατοϋπαλληλικών σωματείων!

Και αφού για ένα διάστημα κέρδισαν χρόνο τάχα με διαβουλεύσεις, κομματικές και εσωκομματικές διευθετήσεις και παζάρια, παρουσίασαν τελικά τον προαναγγελθέντα αχυράνθρωπο στο ρόλο του πρωθυπουργού μιας παράνομης, αντισυνταγματικής, μαύρης κυβέρνησης, που θέλει να αποτελειώσει ό,τι άφησε σε εκκρεμότητα η προηγούμενη. Παπαδήμος ο εκλεκτός  της ΤΡΟΙΚΑ, δηλαδή του ΔΝΤ, των ξένων και ντόπιων τραπεζών, του μπλοκ των δυνάμεων που προαναφέρθηκαν.

ΜΠΗΚΕ Ο ΛΥΚΟΣ ΣΤΟ ΜΑΝΤΡΙ!

Λέγαμε, σ’ ένα προηγούμενο άρθρο, και συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε πως δεν έχει καμιά σημασία ποιος θα είναι τελικά ο δοτός πρωθυπουργός, ο εντολοδόχος των συνασπισμένων δυνάμεων κατοχής της χώρας. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι θα ακολουθήσει την ίδια και χειρότερη πολιτική εξόντωσης των εργαζομένων, της μεσαίας αστικής τάξης, την ίδια και χειρότερη πολιτική εκποίησης του Εθνικού Πλούτου σ’ όλες τις μορφές του, την ίδια και χειρότερη πολιτική υποδούλωσης της χώρας στα ξένα αφεντικά.

Για καθαρά συμβολικούς λόγους όμως πρέπει να σημειώσουμε ότι ο Παπαδήμος:

1ο. Ήταν διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας από το 1994 έως το 2002 περίπου. Σ’ όλη δηλαδή την περίοδο που ο αλήστου μνήμης Σημίτης, αυτή η ποντικομαμή, παρέδιδε, μέσω της Goldman Sachs, την Ελλάδα στην Ευρωζώνη. Ακριβώς την ίδια περίοδο εξελίχθηκε και το μέγα σκάνδαλο του χρηματιστηρίου.

2ο. Ήταν μέχρι το 2010, λίγο πριν αναλάβει να μας «σώσει» δηλαδή, αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Τουτέστιν ανώτερο στέλεχος του ενός (εκ των τριών) μέλους της ΤΡΟΙΚΑ!

3ο. Έχει ένα αξιοζήλευτο βιογραφικό. Διαβάστε και θαυμάστε: Γεννήθηκε το 1947, αποφοίτησε απ’ το κολλέγιο Αθηνών, σπούδασε στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ), πήρε πτυχίο Φυσικής, μεταπτυχιακό δίπλωμα ηλεκτρολόγου μηχανολόγου και, καπάκι, διδακτορικό στα Οικονομικά! Δούλεψε στην Αμερική και το 1985 επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου ο «Έξω οι Αμερικάνοι-Έξω το ΝΑΤΟ», γνωστός λαθρέμπορος του Σοσιαλισμού, Ανδ. Παπανδρέου τον προώθησε ταχύτατα στην ιεραρχία του τραπεζικού κατεστημένου!

ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΑΡΧΗ  ή ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΥΚΑΙΡΊΑ = ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ!

Ο Παπαδήμος δήλωσε, προσπαθώντας να καταπραΰνει την οργή του κόσμου για το πολιτικό σύστημα, ότι δεν είναι πολιτικός! Ίσως δεν υπολογίζει ότι ο κόσμος πια, με το πολιτικό κριτήριό του, ξέρει ή καταλαβαίνει λίγο πολύ πως πολιτικοί και τραπεζίτες είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Οι τραπεζίτες, και μάλιστα οι κορυφαίοι τραπεζίτες σαν τον Παπαδήμο, ασκούν πολιτική και αντίστροφα οι πολιτικοί, και μάλιστα οι εντολοδόχοι πολιτικοί, υπηρετούν τους τραπεζίτες! Στο πλαίσιο αυτό, είναι δύσκολο να απαντήσει κανείς ποιοι απ’ αυτούς είναι πιο μισητοί απ’ τον κόσμο: Οι πολιτικοί, σαν τον Παπανδρέου, τον Σαμαρά, τον Καρατζαφέρη και λοιπούς  ή τα “Golden Boys” σαν τον Παπαδήμο, τον Τρισσέ κ.α.

Πάντως, όλο το επικοινωνιακό σύστημα, που στηρίζει αυτή την εκτρωματική τρικομματική κυβέρνηση, έχει φάει τα λυσσακά του να πείσει πως είναι η τελευταία, τάχα, ευκαιρία να σωθεί η χώρα, πως είναι μια νέα ελπιδοφόρα αρχή, πως μετά τον Παπαδήμο είναι το χάος. Ο ίδιος μάλιστα, μόλις προχθές, έκανε απίστευτες δηλώσεις-κηρύγματα εθελοδουλίας, ζητώντας να ευγνωμονούμε τους Ευρωπαίους που μας βοηθούν (!) και ξεχνώντας, φυσικά, να αναφέρει τα ληστρικά επιτόκια, τις εμπράγματες εγγυήσεις, το αλώνισμα του εθνικού μας πλούτου. Αυτό που τα παπαγαλάκια, οι φυλλάδες της διαπλοκής, τα ξεφωνημένα ΜΜΕ και όλος ο συρφετός των πολιτικών και κομματικών στελεχών αποκαλούν «τελευταία ευκαιρία» και «δεύτερη αρχή», δεν συνιστά παρά τα εξής τρία απλά πράγματα:

1ο. Λήθη σε ό, τι έχει προηγηθεί, όχι μόνο στις καταστροφικές απώλειες εισοδημάτων και κλοπής παραγόμενου πλούτου αλλά και των πολιτικών και ποινικών ευθυνών των υπευθύνων. Να ξεχάσουμε δηλαδή όσα πληρώσαμε, όσες δουλειές χάσαμε, όσες επιχειρήσεις κλείσαμε, όσους φόρους και χαράτσια πληρώσαμε και πληρώνουμε, όσες ταπεινώσεις δεχτήκαμε και δεχόμαστε.

2ο. Προετοιμασία να πληρώσουμε άλλα τόσα και ακόμα περισσότερα στο βωμό των κερδών των μεγάλων αφεντικών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Επιπλέον προετοιμασία να δεχτούμε την εκχώρηση της εθνικής μας κυριαρχίας στο Διευθυντήριο των ευρωπαϊκών και αμερικανικών τραπεζών.

3ο. Τελική χρεοκοπία, αφού πρώτα οι εν λόγω τράπεζες έχουν απομυζήσει, σαν τις βδέλλες, ό, τι πόρο και ικμάδα έχουμε ακόμα ως λαός και ως χώρα.

Αυτοί ελπίζουν ότι θα πετύχουν τους στόχους τους. Εμείς θα αγωνιστούμε να τους ματαιώσουμε. Η πρώτη μάχη, με την εφαρμογή της εφεδρείας-απόλυσης χιλιάδων εργαζομένων θα είναι αποφασιστική.    

* Ο Νίκος Μπέκης  είναι εκπαιδευτικός στη Βέροια.

ΠΗΓΗ: 21/11/2011, http://anexartitosima.wordpress.com/2011/11/21/…83/

Θα μας πιάσουν ξανά με τις πυτζάμες;

του Παναγιώτη Μαυροειδή

Το κύριο άρθρο, στο φύλλο της βασικής εφημερίδας της αριστεράς  “Αυγή” της 21ης Απριλίου 1967 (που δεν κυκλοφόρησε  φυσικά ποτέ), είχε τίτλο “Η δικτατορία είναι αδύνατος”. Η ελληνική αριστερά, ΔΕΝ υποτίμησε απλά το κίνδυνο μιας  μεγάλης αντιδημοκρατικής και αντικοινωνικής τομής από μια στρατιωτική χούντα. Απλούστατα, ΔΕΝ πήρε χαμπάρι και αποκοίμιζε το λαό με παραμύθια. Φυσικά δεν ήταν οι μόνοι.

Ο πρωθυπουργός Π. Κανελλόπουλος ετοίμαζε μέχρι αργά την πρώτη προεκλογική του ομιλία, μέχρι να συλληφθεί. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης παραπονέθηκε  ότι οι Γερμανοί που τον συνέλαβαν στην κατοχή δύο φορές νύχτα, τον άφησαν να φορέσει τα ρούχα του. Ο λοχαγός όμως  που μπούκαρε στο διαμέρισμα  τον πήρε όπως τον βρήκε. Με τις πυτζάμες… Ίδιο το σκηνικό με όλο το πολιτικό προσωπικό.

Που κολλάνε τώρα όλα αυτά; Επίκειται  πραξικόπημα και χρειάζεται επαγρύπνηση; Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ποτέ, όσο και αν ψάχνουμε αναλογίες για να βοηθηθούμε ή για να καλύψουμε τις αδυναμίες μας. Αφορμή για την ίσως  πικρόχολη αναφορά αποτελεί η αίσθηση ότι η αριστερά – η μοναδική και τυπικά αντιπολιτευτική δύναμη μετά τη συγκρότηση της μαύρης κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ-ΝΔ-ΛΑΟΣ – την ώρα της μεγάλης ευθύνης απέναντι στο λαό, φαίνεται ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ, με τα μάτια στο κοινοβούλιο, τις εκλογές και τα ποσοστά της. Αντιμετωπίζει τις εξελίξεις σαν συνηθισμένες και θεωρεί τα όπλα της μάχης (και από τις δύο μεριές)  δεδομένα από παλιά. Και όμως!  Η μεγάλη υπερ-αντιδραστική τομή σε βάρος της κοινωνίας και της εργαζόμενης πλειοψηφίας ΔΕΝ επίκειται, αλλά ΣΥΝΤΕΛΕΙΤΑΙ ΤΩΡΑ!

Πολλοί θα θυμούνται τον Άγγελο Χάγιο, να μιλάει για ΧΟΥΝΤΑ κυβέρνησης, κεφαλαίου  και Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΠΡΙΝ από τα μνημόνια και να σηκώνονται πέτρες εναντίον του. Όχι μόνο από τους υποκριτές και γνωρίζοντες  του αστικού στρατοπέδου, αλλά και από τους αφελείς και μακαρίως κοιμούμενους της ‘’καθώς πρέπει’’ αριστεράς, που έκαναν λόγο για ‘’λαϊκισμό’’ και ‘’ισοπεδωτικές λογικές’’. Να όμως, που τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα.

Ενώ δεν στριγγλίζουν ερπύστριες από τεθωρακισμένα στους δρόμους, όλες οι πτυχές της κοινωνικής  ζωής, περνούν με γοργό ρυθμό στην απόλυτη οικονομική και πολιτική κατοχή του κεφαλαίου, της επιχειρηματικής λογικής, της αγοράς. Ενώ δεν έχουμε ξένο στρατό κατοχής να διαβαίνει τα σύνορα και να κάθεται στο σβέρκο μας, έχουμε άμεση υπαγωγή βασικών πολιτικών, οικονομικών, λειτουργιών της χώρας στον έλεγχο των ηγεμονικών καπιταλιστικών χωρών σε επίπεδο και ΕΕ αλλά και γενικότερα μέσω ΔΝΤ. Η  μεταφορά αρμοδιοτήτων  από το εθνικό στο υπερεθνικό πεδίο και  από τα θεσμικά όργανα (σε  μια χώρα) στα εξωθεσμικά, δεν είναι εκτροπή και ακύρωση της αστικής δημοκρατίας και του ”κανονικού” καπιταλισμού, αλλά σύγχρονες τάσεις του ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Ή του  ‘’απόλυτου’’ καπιταλισμού κατά την εύστοχη έκφραση  του Κ. Πρέβε (Ελευθεροτυπία 19/11/11). Οι τάσεις αυτές επιβάλλονται ακριβώς από τις ηγεμονικές καπιταλιστικές χώρες και αποτελούν πλευρές της αστικής προσπάθειας απάντησης στην κρίση. Διεκδικούν να αφαιρέσουν το ζωτικό και καθοριστικό πεδίο διαμόρφωσης της εργατικής πολιτικής και επιβολής της λαϊκής θέλησης, που είναι το εθνικό πεδίο.

Έχει σημασία να υπογραμμίσουμε πως η πορεία προς τον περιορισμό της δημοκρατίας, με συμβολική έκφραση και την είσοδο των ακροδεξιών του ΛΑΟΣ στη κυβέρνηση, δεν έρχεται  ‘’από το παράθυρο’’, από τη δράση κάποιου σκοτεινού μηχανορράφου παρακράτους, αλλά ‘’από τη πόρτα’’. Κοινοβουλευτικά, θεσμικά, με γραβάτα και  με την ευλογία της ΕΕ. Ήταν αλήθεια πολύ  διαδεδομένη η φαντασίωση, ακόμη και στην αριστερά, ότι η δήθεν ‘’αντικειμενικά προοδευτική’’  καπιταλιστική ανάπτυξη θα σαρώσει την τάση προς τη δικτατορική μορφή διακυβέρνησης και την κατάρα του εθνικισμού και δη του βαλκανικού εθνικισμού. Άποψη προσφιλής ειδικά στον Ευρωπαϊκό νότο και τα Βαλκάνια, που έχουν υποφέρει και από τους χούντες και από τον εθνικιστικό φανατισμό. Πως διαβάζει αυτές τις εξελίξεις η αριστερά;

Το ΚΚΕ ίδρωσε να συνειδητοποιήσει  ότι  υπάρχει θέμα ιδιαίτερης μορφής και ποιότητας της καπιταλιστικής κρίσης και δεν πρόκειται απλά για κάποιο συνηθισμένο καθοδικό κύκλο. Έβγαλε τους πάντες – και ειδικά την αντικαπιταλιστική αριστερά – τρελούς μέχρι να αποφασίσει να θέσει  θέμα διαγραφής του χρέους, εξόδου από ευρώ-ΕΕ  στον παρόντα πολιτικό χρόνο και όχι στο σοσιαλιστικό επέκεινα. Αυτή τη στιγμή, είναι σαφώς μετατοπισμένο θετικά από την αφασία της περασμένης χρονιάς. Θέτει, έστω με αντιφάσεις τα παραπάνω ζητήματα, προβάλει την ανάγκη της λαϊκής εξουσίας ως προϋπόθεση και αναγκαίο πλαίσιο για την υλοποίηση αυτών των στόχων, μιλά για πτώση της κυβέρνησης του ‘’μαύρου μετώπου’’.  Ορίζοντας ωστόσο, είναι η … διενέργεια εκλογών. Και αυτό δεν προδίδει μόνο την επιβίωση των χρόνιων αυταπατών των αλλαγών μέσω του κοινοβουλίου, τη στιγμή που ο κόσμος το απαξιώνει στη σκέψη του. Καθορίζει και τη λογική της ‘’κατά μόνας’’ δράση, με άρνηση κάθε αγωνιστικής ενότητας δράσης των αριστερών και μαχόμενων δυνάμεων, έτσι ώστε να οριοθετείται κατάλληλα ο χώρος του καθενός και να εισπράττονται χωρίς μπερδέματα τα δέοντα στην εκλογική κάλπη.

Το μεγαλύτερο κόμμα της κομμουνιστικής αριστεράς, δε φαίνεται να συνειδητοποιεί το μέγεθος του κοινωνικού κανιβαλισμού σε βάρος της κοινωνίας, αλλά και της αναγκαιότητας όσο και δυνατότητας για ένα ποιοτικό μετασχηματισμό και ανάταξη του εργατικού, κοινωνικού, αντικαπιταλιστικού μπλοκ, με όρους πολιτικής  ανατροπής της επίθεσης, αλλά και αφαίρεσης της αστικής πρωτοκαθεδρίας στις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις.  Ο ρόλος της ΕΕ και του ΔΝΤ στη στήριξη του αστικού μπλοκ και της αντεργατικής επίθεσης,  αποκρύβεται μέσα σε ένα γενικό αγώνα ‘’ενάντια στο κεφάλαιο’’.  Όλα τα μεγάλα ερωτήματα που τίθενται με μαζικούς όρους πλέον στην κοινωνία για τη πορεία της χώρας, μετατίθενται να απαντηθούν στο πλαίσιο του ‘’σοσιαλισμού που γνωρίσαμε’’. 

Το πρόβλημα είναι διπλό. Από τη μια,  υποτιμούνται το βάθος της επίθεσης της διεθνούς κεφαλαιοκρατίας, οι τεράστιοι κίνδυνοι για μια καταβαράθρωση του παραγωγικού και κοινωνικού ιστού της χώρας, που θα αποτελεί επιβραδυντική υποθήκη για οποιαδήποτε αντικαπιταλιστική πορεία με τους εργαζόμενους στο τιμόνι και έγνοια στις κοινωνικές ανάγκες. Δεν τίθενται σήμερα μόνο ιδιοκτησιακό ζήτημα για  μια δημόσια επιχείρηση. Η μετάβαση από μια μισο-καπιταλιστική λειτουργία με δευτερεύοντα κοινωνικά χαρακτηριστικά, σε μια τυπική καπιταλιστική επιχείρηση, μέσω της ιδιωτικοποίησης, θα σημάνει πολύ περισσότερα πράγματα από τις αντιδραστικές αλλαγές στις  εργασιακές σχέσεις και τη μείωση του αριθμού των απασχολούμενων. Θα αλλάξει τη θέση όλων των κοινωνικών στρωμάτων,  τη δυνατότητα πρόσβασης και απολαβής  των κοινωνικών αγαθών. Θα αναδιατάξει τις κοινωνικές συμμαχίες. Θα χτυπήσει ριζικά τη δυνατότητα κοινωνικής πίεσης πάνω στη λειτουργία των επιχειρήσεων, μέσω της πολιτικής πίεσης στο κράτος και τις κυβερνήσεις (π.χ. διαμόρφωση τιμολογίων).

Αλλά  υπάρχει και κάτι ακόμη που συχνά ξεχνιέται: Πολλές επιχειρήσεις, δημόσιες, αλλά και ιδιωτικές, μέσω ιδιωτικοποίησης, ξεπουλήματος ή εξαγορών, θα βρεθούν στα χέρια μεγαλύτερων μονοπωλιακών ομίλων, όχι απαραίτητα για να δουλέψουν ‘’πιο καπιταλιστικά’’, αλλά για  να σβήσουν από το χάρτη στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένου καπιταλιστικού καταμερισμού. Μην ξεχνάμε την διάλυση απαξίωση τριών λαμπρών ναυπηγείων, το ξεπάστρεμα της βιομηχανίας ζάχαρης και της επεξεργασίας καπνού.  Και η απαξίωση της βιομηχανίας πάει πάντα μαζί με την απαξίωση των εργασιακών ικανοτήτων και της ίδιας της εργατικής τάξης σε μια άμορφη μάζα ανειδίκευτων ή ανέργων.  Όποιος θέλει να ζήσει η ελληνική κοινωνία, οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα, με αξιοπρέπεια και χωρίς τη κατάρα του ξενιτεμού, δε μπορεί να μη δει αυτή τη διάσταση. Πολύ περισσότερο η αριστερά που διεκδικεί μια αντικαπιταλιστική πορεία της χώρας, πρέπει να πει  όχι στο ξεχαρβάλωμα της χώρας, στη διάλυση όλης της υποδομής και του κοινωνικού πλούτου που έχτισε η εργαζόμενη πλειοψηφία με ιδρώτα και αίμα για δεκαετίες. Αυτή η διαδικασία, ως αποτέλεσμα, αποτελεί το ανάλογο της ισοπέδωσης του Ιράκ  ή της Λιβύης με τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ, με συμμετοχή φυσικά και των ευρωπαίων.

Το ΚΚΕ όμως φαίνεται, πως υποτιμά και τις δυνατότητες για μια ποιοτική αναδιάταξη του κοινωνικού υποκειμένου που μπορεί να συγκροτηθεί πολιτικά σε μια  μαχόμενη αντικαπιταλιστική, αντι-ΕΕ, αντιιμπεριαλιστική βάση. Η αστική τάξη χωρών όπως η Ελλάδα, μπαίνει σε τροχιά υποβάθμισης της θέσης της. Αυτό, ανάμεσα στα άλλα, σημαίνει ότι  όλο και με πιο δύσκολους όρους  θα μπορεί  να οικοδομεί υλικές συμμαχίες με κοινωνικά στρώματα και να παρουσιάζει την ταξική της στρατηγική ως παν-κοινωνική στρατηγική και εθνικό μονόδρομο. Η πολιτική παίζεται πάντα πάνω στις αντιφάσεις, δηλαδή ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΆ. Η εργατική πολιτική έχει ευκαιρία σήμερα. Μπορεί  να απογυμνώσει την αστική πολιτική από τον εθνικό, δηλαδή παν-κοινωνικό μανδύα, αλλά και – αυτό είναι το σπουδαιότερο -, να ανυψώνει την εργατική απελευθερωτική προοπτική ως τη μοναδική παν-κοινωνική παν-εθνική λύση. Αυτή είναι η ηγεμονία που πρέπει να διεκδικηθεί.

Φυσικά θα πρόκειται για μια δύσκολη προσπάθεια,  παιχνίδι με τη φωτιά. Η επαναστατική πολιτική όμως, είναι τέτοια, ακριβώς όταν αναλαμβάνει ρίσκα. Ας θυμηθούμε,  πόσο κοντά ήταν  ο στρατηγός Σαράφης, στο  να αναλάβει επικεφαλής του αντάρτικου του αστικού μπλοκ ενάντια στις δυνάμεις του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, μόλις λίγους μήνες πριν αναλάβει την στρατιωτική αρχηγία του ΕΛΑΣ αλλάζοντας στρατόπεδο. Το ότι πρόκειται για παιχνίδι με τη φωτιά, με πολλούς κινδύνους, θα φανεί αν δούμε τα πράγματα και από την άλλη όψη.

Ευρύτατες δυνάμεις, πέραν του ΚΚΕ, από το ΕΠΑΜ του Δ. Καζάκη, τη ΣΠΙΘΑ (ή και ΕΛΑΔΑ εσχάτως…) του Μ. Θεοδωράκη, έως την ΚΟΕ, με διαφορετικό τρόπο φυσικά η καθεμία, θέτουν με ένταση την ανάγκη μιας αντίθετης ιεράρχησης πολιτικών στόχων και συνθημάτων: ‘’Πατριωτικό μέτωπο ενάντια στην ευρωκατοχή, να σωθεί η χώρα και βλέπουμε’’. Θεωρούν πως οι αναφορές στον αντικαπιταλιστικό αγώνα συνιστούν αχρείαστη ιδεολογική διαίρεση και τροχοπέδη στην ευρύτερη συσπείρωση για δημοκρατία, λαϊκή κυριαρχία και εθνική ανεξαρτησία. Είναι όμως ακριβώς  η καπιταλιστική ανάπτυξη και ακόμη περισσότερο η καπιταλιστική κρίση, που  παροξύνουν  την τάση προς την αντι-δημοκρατία. Που φέρνουν  την επιθετική ρατσιστική αντεργατική ακροδεξιά στο τιμόνι, αλλά και απογειώνουν  τον επιθετικό εθνικισμό των ηγεμονικών καπιταλιστικών κρατών και οργανισμών σε βάρος των λαών και των μικρότερων χωρών. Δεν είναι σωστό  επομένως να ανασταλεί ο αντικαπιταλιστικός προσανατολισμός των αγώνων, για να προταχθούν χρονικά και ποιοτικά τα ζητήματα της εθνικής ανεξαρτησίας, της ‘’κατοχής’’ και της ‘’συνταγματικής εκτροπής’’. Δεν είναι ώρα για ένα ‘’αντιχουντικό  ή αντιφασιστικό μέτωπο’’ χωρίς πρόσημο και ‘’ιδεολογικές χροιές’’, με στόχο  την επανασύσταση του καπιταλισμού και της εθνικής κυριαρχίας όπως την ξέραμε χθες. Επιστροφή στο παρελθόν, δεν υπάρχει.  Η ιστορία είναι αδυσώπητη, δεν κάνει στάσεις, δεν ξαναγράφεται, θέτει τα διλλήματα προχωρώντας…

Είναι ώρα για ένα κοινωνικό και πολιτικό μέτωπο αντικαπιταλιστικού προσανατολισμού, που θα ενισχύεται οργανικά από την απαίτηση για ψωμί, δημοκρατία και απελευθέρωση από τα δεσμά ΕΕ, ΔΝΤ και αγοράς. Που θα ανασυσταίνει τις  λαϊκές  παραδόσεις και πόθους για εθνική αξιοπρέπεια και λαϊκή κυριαρχία, σε σύγχρονη βάση. Που σημαίνει σε σύνδεση με τον κοινωνικό αγώνα για κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και της νέο-αποικιακής επιβολής των ιμπεριαλιστικών καπιταλιστικών κρατών σε βάρος των λαών και μικρότερων χωρών. Άλλωστε, υπάρχει πάντα το σκληρό ερώτημα, ‘’ποιος θα τα κάνει αυτά;’’ Η αστική τάξη της Ελλάδας και οι πολιτικοί της; Ή μια συμμαχία με  τμήματα της που έχουν ‘’εθνική συνείδηση’’;   Όχι άλλες τραγικές αυταπάτες…

Γράφει ο Ε. Μπιτσάκης στην ΕΠΟΧΗ (20/11/2011): ‘’Όμως σήμερα στην Ελλάδα δεν υπάρχει ξένος κατακτητής. Σήμερα, η ιστορικά ξεπερασμένη ελληνική αστική τάξη, από «κοινού συμφέροντος» με την EE, έχει συγκροτήσει ένα ιστορικά ανέκδοτο καθεστώς υποτέλειας. Σήμερα, λοιπόν, ο αγώνας είναι βασικά ταξικός. Κύρια πλευρά της αντίθεσης είναι η ταξική. Το στοιχείο του πατριωτισμού είναι παράγωγο και δευτερεύον. Υποτάσσεται και υπηρετεί το ταξικό.’’

Ο ορισμός ωστόσο της πολιτικής αφασίας και του επικίνδυνου αποπροσανατολισμού, βρίσκεται στη στάση του γαλαξία των δυνάμεων που κινούνται γύρω από το ΣΥΡΙΖΑ. Οι αστειότητες του Α. Τσίπρα για την ‘’προστασία που παρέχει η  ΕΕ έναντι του κινδύνου πτώχευσης που αντιπροσωπεύει το ΔΝΤ’’, έχουν φυσικά καταχωνιαστεί. Αποκτούν ένα σχετικό προβάδισμα οι  φωνές από τις αριστερές  τάσεις του,  υπέρ της εξόδου από την Ευρωζώνη (αλλά όχι και από την ΕΕ). Είναι πραγματικά όμως απογοητευτικό να συνειδητοποιεί κανείς τη λαγνεία αυτού του χώρου με το ζήτημα των εκλογών, των συμπράξεων, των συγκολλήσεων, σε ένα αιώνιο φαντασιακό παιχνίδι συμμετοχής στη διαχείριση, που προδίδει μεγάλη απόσταση από τις λαϊκές αγωνίες. Φαίνεται αντιφατικό και παράξενο, να συνυπάρχουν εν τέλει στην ίδια κοίτη,  τόσο διαφορετικές φωνές.  Από τη μια, η Ν. Βαλαβάνη  κάνει λόγο για ‘’ένα μέτωπο εκατομμυρίων ανθρώπων… γύρω από μερικά απλά συνθήματα-άμεσους στόχους πάλης; Όπως: Τέρμα στη δικτατορία των Μνημονίων’’.  Από την άλλη, η ηγετική ομάδα του ΣΥΝ, περηφανεύεται πως χτίζει ένα νέο άξονα πολιτικής συμμαχίας με τον Ν. Κοτζιά (βασικό σύμβουλο του Γ. Παπανδρέου στην ακμή του και πρόεδρο του ΠΑΣΟΚικού κέντρου διαμόρφωσης πολιτικής ΙΣΤΑΜΕ), δυσαρεστημένους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, ίσως και με το Μ. Θεοδωράκη. Ένα νέο μίγμα σοσιαλδημοκρατίας είναι σε εκκόλαψη. Πως γίνεται λοιπόν; Μια χαρά γίνεται, όταν ξεχνιούνται δύο απλά πράγματα που ορίζουν την αριστερά ουσιαστικά και όχι συμβατικά. Η ταξική κοινωνική αναφορά και ο στόχος της αντικαπιταλιστικής ανατροπής.

Στον αντίποδα τους, βρίσκεται η αντιμετώπιση του κόσμου της εργασίας ως ‘’target group’’ (ιδιαίτερη ομάδα στόχος, εκλογική πελατεία) και η λογική της διαχείρισης πάσει θυσία, για εξομάλυνση των ανισοτήτων και την αποφυγή περιπετειών. Υπερβολές; Δυστυχώς όχι… Ας δούμε, σε μια καλή εκδοχή, πως απαντάει η Ν. Βαλαβάνη στο θέμα της εξόδου από την ευρωζώνη και τη πρόκληση που μας θέτει το αστικό μπλοκ: ‘’Και το νόμισμα; θα μου πείτε. Ας μην το αφήσουμε να γίνει εμπόδιο στην πλατύτερη δυνατή συμπαράταξη εργαζόμενων ανθρώπων.’’. Ε μα πια αυτό το γαμημένο το νόμισμα… και αυτή η αναθεματισμένη η ΕΕ… Θα τα χαλάσουμε για αυτό; Περίπου ένα ‘’τεχνικό ζήτημα’’, που δεν αξίζει το κόπο να χαλάσει την ‘’ευκαιρία της αριστεράς’’. Μήπως είναι  η ώρα η αριστερά  να ξεχάσει τις συζητήσεις του σαλονιού, τα βολέματα με τα εργαλεία και τα σχήματα του χθες, τα κρυψίματα και την καταφυγή στο μέλλον;  Μήπως πρέπει να σταματήσει να κινείται ανάμεσα στις  πυτζάμες της αφέλειας και τα κοστούμια της σιγουριάς και των ομαλών πολιτικών κοινοβουλευτικών εξελίξεων;

Η σύγκρουση που έχει επιβάλλει το αστικό μπλοκ, σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο, είναι εξαιρετικά βίαιη και καταιγιστική. Δεν αποφεύγεται με ξόρκια, ούτε με γονυκλισίες. Η αριστερά πρέπει αποδείξει πως μπορεί να μετασχηματιστεί σε επαναστατική δύναμη αλλαγής, περπατώντας εδώ και τώρα, στο δρόμο της αγωνιστικής κοινής δράσης. Συμβάλλοντας με πάθος και περίσκεψη  στην οργάνωση των εργαζομένων και του λαού  σε ένα μεγάλο κοινωνικό και πολιτικό ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ρήξης και ανατροπής.  Δεν είναι  μόνο ζήτημα επιλογής των ηγεσιών της. Το ευρύτατο δυναμικό των αγωνιστών της αντικαπιταλιστικής κομμουνιστικής αριστεράς, ειδικά η εργατική της βάση που βρίσκεται πιο κοντά στο λαϊκό κόσμο, έχει δεσμούς μαζί του  και το σεβασμό του, έχει τις δικές του μεγάλες ευθύνες να σπρώξει τα πράγματα μπροστά. Για την ανατροπή και την άλλη ζωή.

Αν το εννοούμε, μπορούμε…

ΠΗΓΗ: Αναρτήθηκε από τον/την Panagiotis Mavroeidis στο 21/11/2011, http://aristeroblog.wordpress.com/2011/11/21/…-1575

Ευωδιάζοντας

Του Γιάννη Ποταμιάνου

Εντάξει κουραστήκαμε

τα μεγάλα λόγια,

                       τα άπιαστα όνειρα

από διάψευση σε διάψευση

                                 κουραστήκαμε

Πώς να μας εμπιστευτεί η ιστορία

με την πληγή χαίνουσα να ρέει

                                          το ανέφικτο

Πώς να μας εμπιστευτεί,

αφού οι αιθεροβάμονες

             υφαίναμε την αφέλεια

                                          με τη σιωπή,

όταν σε δείπνα μυστικά

κοινωνούσαμε

             το άλικο αίμα του αμνού;

Τότε που οι δνοφεροί άγγελοι

                                         του ζόφου

οξειδώνανε τα όνειρα στη νοτιά

                                     της αδικίας  

Ενώ οι ερεβομανείς σαράφηδες

ασελγούσαν

              στη ζωή των ταπεινών

Εντάξει κουραστήκαμε

Όμως το τραγικό οιακίζει

                               τη βούλησή μας                                          

γι’ αυτό ας πλέουμε πλησίστιοι

ανάμεσα

            στις Συμπληγάδες

Κι’ αφού ακόμα

            το τελευταίο ράπισμα

                              του αργυραμοιβού

κοκκινίζει την παρειά μας,

σφριγηλοί και κραταιότεροι

                     ας λακτίζουμε την αδικία 

Ενδεδυμένοι τον χιτώνα της ελπίδας

ας ορμάμε στο ανέφικτο

ευωδιάζοντας

                  αλγηδοκτόντα ηδονή

                                            2 Ιουλίου 2011, Γιάννης Ποταμιάνος

Βαστίλη 2011…

Του Στάθη Σταυρόπουλου*

Ο καπιταλισμός συνέδεσε τον εαυτόν του με την αστική δημοκρατία, όμως και με τη φασιστική εκτροπή, όμως και με τις ολιγαρχικές τυραννίδες κακή ώρα σαν και τώρα.

…………………………………..

Τώρα η Ευρώπη βλέπει τη Γερμανία «να επανεξοπλίζεται»! Ω, είναι νωρίς ακόμα για τη μεγάλη φρίκη! Αυτοί που σχεδιάζουν την ελεύθερη οικονομία θα μας οδηγήσουν στο κρύο των σπιτιών με τη σβηστή εστία, θα μας οδηγήσουν, ήδη μας οδηγούν απαλά-απαλά αλλά ασφαλώς εκεί που πια δεν θα έχει σημασία ούτε η προσευχή, ούτε η προκήρυξη…

Ένα πακέτο «Άσσος» άφιλτρος σε τροχιά πάνω απ' το κιγκλίδωμα. Νύχτα Νοέμβρη τότε. Το κρύο θαρρώ δεν ήταν ακόμα τσουχτερό, ή ήταν; Τα τρομαγμένα μάτια του στρατιώτη με το όπλο άτονο και χωρίς σφαίρες – νομίζω – στη θαλάμη, δίπλα του ο μπάτσος με το καδρόνι· ήθελε να χτυπήσει περισσότερο τον στρατιώτη παρά εμένα.

………………………………

Παλιός καιρός

καρφωμένοι στο καράβι οι κωπηλάτες

καρφωμένοι στο κουπί

θήτες αλλά ελεύθεροι πολίτες,

ο καθένας με τον καημό του,

ο Αριστόδημος που δεν τον ήθελε η Σπάρτη

κι ο Αλκιβιάδης πεθαμένος να νοσταλγεί το άστυ,

χρόνια στο κουπί

πότε τριήρης,

πότε δρόμων μαύρο το νερό,

μαύρο το πανί.

Και μια τρύπα καταμεσής, στόμα

να περνάει ο άνεμος στην από ’κεί του μεριά

σαράντα χρόνια πηγαινέλα να βλέπει ο Αιγέας

το πανί να 'ρχεται

– προσπαθούσα πιτσιρικάς, φοιτητής, να φαντασθώ τον Μύρη να γράφει «ακούς να λένε στα χωριά οι γέροντες τα βράδια κάτι μυστήρια πράγματα που χτίζουν τα σκοτάδια…» … φανταζόμουν μικρό κομμάτι χαρτί σχολικού τετραδίου, λέξεις γραμμένες με μολύβι· οικονομία της γραφής. Οικονομία της γραφής…

*****

Σήμερα απ' τα μπαλκόνια ουρλιάζουν διαταγές τα Επιτόκια και οι Κύκλωπες απ' τις ταράτσες χτίζουν τον ουρανό με γιγάντιες πέτρες εξορυγμένες απ' τα Τάταρτα φερμπότεν από ’δώ, άχτουνγκ από ’κεί, μέτρα από υγρόν πυρ που ουρλιάζουν σαν ασθενοφόρα – περιπολικά – πυροσβεστικά, μόνον ο φίλος μου ο Μάριος τα ξεχωρίζει.

Ηρωας του Πολυτεχνείου με τρύπιες τσέπες δεν έμαθε ποτέ του να κάνει λογαριασμούς, έμεινε στους λογισμούς, δεν έμαθε ποτέ του να μετράει λεφτά, σόλδια και σκούδα, όλο γελούσε, ένας ήρωας με άδειες τσέπες, ταξιδεύει τώρα κι αυτός ανάσκελα στην ασπίδα του Αχιλλέα, επί τας, αγόρι μου επί τας και ένα τσιγαράκι σκέτο, πικρό-πικρό, να βλέπουν τη φλογίτσα σου τ' αστέρια να σου κρατάνε την τροχιά προς την τέταρτη διάσταση εκείνην την πρώτη, πάνω απ' το κιγκλίδωμα.

Στο ίδιο τραγούδι που όσες φορές κι αν άλλαξε, με τα ίδια μάτια σε κοιτούν τα δένδρα κι απ' τις φωλιές τους οι νεράιδες-φωλιές ολάνθιστες μέσα στον χειμώνα που πολιορκεί την αλεπού και τον λύκο.

Τώρα, λίγο πριν να σου κόψει το τσιγάρο ο γιατρός, κάνεις ντου στους Τρομοκράτες Τοκογλύφους και τους πετάς λέξεις στο δόξα πατρί, η ίδια παλιά παρέα των λέξεων που τα πίνουν κάθε Παρασκευή, άλλη ούζο, άλλη ρακόμελο, άλλη τσίπουρο στο στέκι με τα αγάλματα, τα επιγράμματα και τα επιτύμβια λέξεις που μεταξύ τους αγαπιούνται.

Και σχηματίζουν τη μεταξύ μας αγάπη σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς της Άρπυιας και της Μέδουσας. Την αγάπη που «ουδέποτε εκπίπτει».

Κοίταξε λοιπόν τι σου λένε κι απόψε οι λέξεις σου, αγόρι μου: τέσσερα δάκρυα που τα έκανε η φωτιά διαμάντια το φυλακτό σου και το ριζικό σου. Τα παιδιά που αγάπησαν την Πράβντα και τη μοτοσυκλέτα του Στηβ Μακ Κουήν να καβαλάει το συρματόπλεγμα – ιστορούνται απ' τις λέξεις σου απόψε, κάνε τες σήματα μορς, βάλε τες στο μπουκάλι κι αμόλα το στη θάλασσα. Τι κι αν είναι μαύρο το πανί με πάντα ολόφρεσκια την παμπάλαιη φάουσα τρύπα του;

Θήτης, θήτης, ελεύθερος πολίτης.

Κι όταν μάθει ο αριστοκράτης να ανασαίνει τον ιδρώτα και τα ούρα του θήτη που λάμνει πλάι του, θα ’ναι ελεύθερες οι λέξεις του, να πάνε να προσκυνήσουν τα μαρμαρωμένα κόκκινα σανδάλια τού Ακτήμονος Αμνού.

Μπαρούτι και λιβάνι…

* ΣΤΑΘΗΣ Σ. 18.ΧΙ.2011 stathis@enet.gr 

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 18 Νοεμβρίου 2011,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.columns&id=326815

Άμεση δημοκρατία

Του Γιώργου Σταματόπουλου

Πολλοί διανοούμενοι, συστημικοί ή μη, έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μορφή άμεσης δημοκρατίας δεν μπορεί να υπάρξει σήμερα. Κύριο επιχείρημά τους είναι το μεγάλο πλήθος, η μεγάλη έκταση των χωρών και η περιπλοκότητα των προς επίλυση θεμάτων που απαιτούν ειδικές γνώσεις, τις οποίες δεν μπορεί να έχει ο λαός, όσο υψηλό κι αν είναι το μορφωτικό του επίπεδο.

Οι θιασώτες της άμεσης δημοκρατίας έχουν αντιπροτείνει διάφορα. Η Χάνα Αρεντ, λ.χ., πρότεινε το σύστημα των συμβουλίων τα οποία, όμως, αναδύονται κατά τη διάρκεια των επαναστάσεων, δεν κατασκευάζονται σύμφωνα με τα σχέδια ενός κόμματος ή ενός δήθεν πεφωτισμένου θεωρητικού. Τα συμβούλια είναι μια αρχή οργάνωσης «που θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε διαφορετικά επίπεδα (γειτονιά, πόλη, περιφέρεια, έως και την ίδια την Επικράτεια). Ο Μάρεϊ Μπούκτσιν πρότεινε τον ελευθεριακό δημοτισμό, μια πλειάδα μικρών συνελεύσεων ευλύγιστων και λειτουργικών. Ο Γιώργος Οικονόμου προτείνει ως λύση τη δημιουργία θεσμών που επιτρέπουν τη συμμετοχή όλων στην εξουσία. Κατ’ αρχάς οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι η άμεση δημοκρατία δεν έχει σχέση με τον γιγαντισμό. Το γνώριζαν καλά αυτό οι αρχαίοι παρατηρώντας ότι οι μεγάλες αυτοκρατορίες των βαρβάρων, λόγω του τεράστιου πληθυσμού τους, δεν μπορούσαν παρά να είναι αποτρόπαιοι δεσποτισμοί. Ο Γιώργος Λιερός σε ένα βιβλίο του που εκδόθηκε πρόσφατα με τίτλο «Σκέψεις για την άμεση δημοκρατία», υποστηρίζει ότι η άμεση δημοκρατία ξεκινάει με το πάρσιμο της γης και ότι επίσης δεν είναι ένας τρόπος για την παγκόσμια διακυβέρνηση, αν κι ο αγώνας είναι γι' αυτήν οικουμενικός. Υπερασπίζεται το δικαίωμα των ανθρώπων, εκτός από το να μπορούν να διασχίζουν ελεύθερα τα σύνορα, να μπορούν επίσης να μείνουν στον τόπο τους. Είναι μια σημαντική διάκριση διότι υπαινίσσεται, υποστηρίζει μάλλον, ότι το τοπικό είναι παγκόσμιο. Πολλοί μικροί τόποι, πολυάριθμες πολιτείες, συμβιωτικές, μπορούν να βασίζονται σε οικονομίες εγγύτητας. Μια τέτοια διάρθρωση φαντάζει αναγκαία. Μόνο έτσι επιτυγχάνεται μια συντεταγμένη αποανάπτυξη και αποφεύγεται η οικολογική κατάρρευση του πλανήτη. Ο καθηγητής Γ. Κοντογιώργης διατείνεται ότι ο όρος άμεση δημοκρατία είναι πλεονασμός και ότι η δημοκρατία από μόνη της επέχει το αυτεξούσιο της ελευθερίας. Άμα εξουσιάζει ο λαός δεν υπάρχει εξουσία, απλούστατα διότι δεν μπορεί κάποιος να εξουσιάζει τον εαυτό του. Εντυπωσιάζει η αγωνία του κατά το ξεδίπλωμα της δημοκρατίας, να μπορέσει να εμφανιστεί η κοινωνία στο προσκήνιο ως θεσμικός όμως φορέας, ισότιμος του κράτους και της αγοράς.

Για τους φιλελεύθερους και πολλούς αριστερούς όλα αυτά φαντάζουν ουτοπικά. Ίσως γιατί νομίζουν ότι τα συμβούλια και οι γενικές συνελεύσεις αλλά και οι τοπικές κοινωνίες αναδεικνύουν αυτούς που επιβάλλουν τελικά την άποψή τους. Ο Στάινερ σημειώνει ότι οι πολλοί είμαστε ράθυμοι και ότι μετά τον πρώτο ενθουσιασμό επιστρέφουμε, αποσυρόμαστε μάλλον στις εστίες μας. Έτσι οι συνελεύσεις εκφυλίζονται σε γραφειοκρατία. Αλλά θα επανέλθουμε.

ΥΓ. Από ομιλία στα Τρίκαλα Θεσσαλίας σε εκδήλωση των Πολιτών Για Την Αποανάπτυξη και την Αμεση Δημοκρατία (www.apokoinou.com)

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 19 Νοεμβρίου 2011,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=327135

ΠΟΙΟΣ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥΣ;

Του Απόστολου Παπαδημηρίου

Είναι πλέον εμφανές ότι η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα του οικονομικά ανεπτυγμένου κόσμου που δοκιμάζεται από την κρίση χρέους και απειλείται με κατάρρευση. Η γειτονική μας Ιταλία μετά την εντυπωσιακή πρόσφατη επιδείνωση των οικονομικών της μας ακολουθεί και έπονται άλλες, η πορεία των οποίων έχει προαναγγελθεί. Είναι εν πρώτοις τα έτερα δύο «γουρούνια του Νότου», δηλαδή η Ισπανία και η Πορτογαλία, για να συνεννοούμαστε.

Στο βάθος διακρίνεται η Ιρλανδία που ανθίσταται με κάποια αξιοπρέπεια, την οποία εμείς κλωτσήσαμε σε μία απέλπιδα αποδοχή των πάντων προκειμένου να συνεχίζουν να μας δανείζουν! Ευδιάκριτα πλέον, αν και σε μεγάλη ακόμη ακολουθεί η Γαλλία, της οποίας έπονται χώρες, τα ονόματα των οποίων θα γίνουν γνωστά λίαν προσεχώς.

Τελικά για την κατρακύλα αυτή ευθύνεται η χώρα μας; Είναι κατ’ αρχήν εξοργιστικό το ότι ειπώθηκε, μεταξύ άλλων, και αυτό. Είναι ακόμη θλιβερό το ότι υπάρχουν συμπατριώτες μας, που, υπό το πλέγμα κάποιων ενοχών εξ αιτίας της στάσης τους κατά την τριακονταετία της ψεύτικης ευτυχίας, αυτομαστιγώνονται. Θλιβερότερο ακόμη είναι το ότι υπάρχουν άλλοι, και όχι λίγοι, που υποταγμένοι άνευ όρων στις «αξίες του δυτικού πολιτισμού» επικροτούν τα συμβαίνοντα και αναμένουν από τους δυνάστες μας να επιλύσουν το πρόβλημα που προκάλεσαν οι στολιζόμενοι με πλήθος κοσμητικών επιθέτων Νεοέλληνες εχθροί της προόδου!

Σε σατιρική εκπομπή γαλλικού τηλεοπτικού σταθμού, το πνεύμα της οποίας κάποιοι παρενόησαν, γι’ αυτό και την χαρακτήρισαν ανθελληνικό εκχείλισμα, εμφανίζονται οι «πειραματιστές» γεμάτοι ικανοποίηση, καθώς το πείραμα στην Ελλάδα εστέφθη από απόλυτη επιτυχία! Ο Έλληνας, με την παραδοσιακή στολή του τσολιά, εργάζεται ως είλωτας με γλίσχρα αμοιβή έχοντας απωλέσει τα πάντα και χωρίς ελπίδα να ανακτήσει κάτι, καθώς το χρέος του θα διογκώνεται διαρκώς! Η εκπομπή κλείνει με την παρότρυνση του επικεφαλής στους άλλους: Πάμε να εφαρμόσουμε και αλλού την επιτυχημένη μας μέθοδο! Το πιο θλιβερό, κατά την άποψή μου, είναι το ότι ο σκηνοθέτης της εκπομπής δέχεται ότι οι Έλληνες υπέκυψαν και αποδέχθηκαν ως τετελεσμένα τα σχεδιασθέντα για την οικονομική εξαθλίωση και των, επαναλαμβάνω, προνομιούχων οικονομικά λαών. Θα δικαιωθεί άραγε;

Η Γερμανία ζει την ακραία ικανοποίηση εκ του ότι εκδικείται τους νικητές των δύο μεγάλων πολέμων, οι οποίοι την οδήγησαν σε τόσο ατιμωτικές συνθήκες κατά το πρόσφατο παρελθόν. Έχουν λησμονήσει, κρατούντες και λαός, την πείνα και τη δυστυχία του μεσοπολέμου. Έχουν λησμονήσει την κατάπτωση υπό το ναζιστικό καθεστώς, το οποίο στήριξε με πάθος η συντριπτική πλειονοψηφία του λαού και, ως εκ τούτου είναι συνυπεύθυνη για τα φρικαλέα εγκλήματα, καρπό φρικτό του ευρωπαϊκού μηδενισμού, κατά τον Καμύ. Καθώς δεν θέλουμε να διδαχθούμε από την ιστορία, οι Γερμανοί επαναλαμβάνουν τα λάθη του παρελθόντος και κινδυνεύουν να βρεθούν στην άθλια κατάσταση, στην οποία ωθούν σήμερα αρκετούς ευρωπαϊκούς λαούς.

Στις εξελίξεις κατά τους δύο μεγάλους πολέμους δεν ήταν άμοιρο το κεφάλαιο, το οποίο σήμερα έχει κυριολεκτικά αφηνιάσει. Το θαυμαστό είναι ότι οι υπηρετούντες αυτό και προσφέροντες ως θυσία όχι τις εκατόμβες της ειδωλολατρικής αρχαιότητας, αλλά εκατομμύρια συνανθρώπων μας παραμένουν αθέατοι και απυρόβλητοι ακόμη και από εκείνους που στη ζωή τους έταξαν να πολεμούν το κεφάλαιο. Μας παραμυθιάζουν καθημερινά με τις αγορές, με τις τράπεζες και τους οίκους αξιολόγησης, που αίρονται σε ισχύ πάνω από τις κυβερνήσεις, με τους κερδοσκόπους, τους οποίους με ιδιαίτερη προσοχή αποφεύγουν να κατονομάσουν. Όλοι αυτοί λοιπόν, οι τραπεζίτες, οι χρηματιστές, οι οικονομικοί σύμβουλοι, που ζουν με μοναδικό σκοπό να σωρεύουν στα αποθεματικά τους τον ιδρώτα και το αίμα των λαών (τώρα που μας πονά κι εμάς νοούμε τις λέξεις αυτές) δεν κινούνται στη βάση του προσωπικού κέρδους ανταγωνιζόμενοι μέχρι θανάτου τους επιχειρηματικούς τους αντιπαλους. Έχουν συμπήξει από δεκαετίες διεθνή συμμορία. Μάλιστα ο όρος συμμορία είναι πολύ ασθενής στο να αποδώσει την πραγματικότητα, που είναι κατά πολύ φρικτότερη από τη ζοφερή εικόνα των αμερικανικών συμμοριοκρατουμένων μεγαλουπόλεων. Τότε οι συμμορίες δρούσαν ανταγωνιστικά και αποδεκατίζονταν. Τώρα η κεφαλή είναι μία. Την αποτελούν πάμπλουτοι εκπρόσωποι μιας και μόνο εθνότητας. Αυτοί με τη οικονομική τους ισχύ και την απόλυτη κυριαρχία τους στο χώρο της πληροφόρησης ανευρίσκουν πανεύκολα σε κάθε χώρα ανθρώπους πρόθυμους να υπηρετήσουν τα σχέδιά τους εντασσόμενοι σε σκοτεινές οργανώσεις, για τις οποίες οι υποτιθέμενοι πολέμιοι του κεφαλαίου αποφεύγουν κατά κανόνα να κάνουν λόγο. Κεφαλή είναι ο διεθνής σιωνισμός και σκοτεινές οργανώσεις οι απολύτως από το σιωνισμό ελεγχόμενες μασονικές στοές και λέσχες, όπως η Μπίλντερμεργκ και η Τριμερής επιτροπή. Αυτά έπαψαν από καιρό να είναι μυστικά. Όμως οι εμβριθείς αναλυτές αποφεύγουν με ιδιαίτερη επιμέλεια να αναφερθούν στη διεθνή συμμορία, η οποία στο τέλος θα γονατίσει ακόμη και την αλαζονική Γερμανία, την οποία σήμερα χρησιμοποιεί ως εκ της προδιαθέσεως των Γερμανών να επιβάλλονται κατά τρόπο στρατοκρατικό στους άλλους λαούς. Ναι τολμώ να γράψω ότι, αν συνεχιστεί η εφαρμογή του σχεδίου, θα πεινάσει και η Γερμανία!

Προς τι όμως όλα αυτά; Οι εμφορούμενοι από την υλιστική κοσμοαντίληψη, οι αποδεχόμενοι ότι οι ενέργειες του ανθρώπου έχουν ως αποκλειστικό κίνητρο το οικονομικό, οι δικαιωνόμενοι σήμερα από την υποταγή των κυβερνήσεων στους οικονομικά ισχυρούς του πλανήτη, στους οποίους εκποιούν τις πατρίδες, κατά των οποίων επί δεκαετίες έβαλλαν ο ιδεολογικός αρχικά και ο κοσμοπολίτικος στη συνέχεια διεθνισμός, ψελλίζουν αμήχανα: Τι θα κάνουν τα σωρευμένα πλούτη οι ελάχιστοι προνομιούχοι του συστήματος, όταν η συντριπτική πλειονοψηφία των κατοίκων της γης θα λιμοκτονεί; Απάντηση στο ερώτημα δεν είναι δυνατόν να δώσει η «επιστήμη» της οικονομίας. Θα επιχειρήσουμε να τη δώσουμε με βάση τη χριστιανική διδασκαλία.

Σε αντίθεση με τις υλιστικές ιδεολογίες που επεκτείνουν χρονικά στο άπειρο τόσο το σύμπαν (κατά την αρχή), όσο και την ιστορία (κατά το τέλος), η χριστιανική πίστη διδάσκει ότι υπάρχει χρονική αρχή στο σύμπαν, ότι ο δημιουργός Θεός είναι παρών στην ανθρώπινη ιστορία και ότι υπάρχει σ’ αυτήν τέλος. Προ του τέλους, κατά τα έσχατα της ιστορίας, όπως λέγεται στη θεολογική γλώσσα, αναμένεται έξαρση του κακού και η έλευση του αντιχρίστου. Την έλευση αυτή προετοιμάζουν εν αγνοία τους πολλοί και όχι μόνο οι σιωνιστές, που, καλό είναι να τονιστεί, δεν είναι θρησκευόμενοι Ιουδαίοι, αλλά υλιστές. Καθημερινά γίνεται λόγος για κάρτες δήθεν ευκολίας και προστασίας του πολίτη και ελάχιστοι διαμαρτύρονται για τον τρομακτικό κίνδυνο αστυνόμευσης των πάντων και αφανισμού της ιδιωτικής ζωής. Πολλαπλασιάζεται η αναφορά ευκαίρως ακαίρως στην ανάγκη σχηματισμού παγκόσμιας κυβέρνησης, προκειμένου να επιλυθούν τα χρόνια προβλήματα του πλανήτη. Και δεν είναι μόνο οι πολιτικοί φερέφωνα του συστήματος της παγκοσμιοποίησης. Και ο πάπας Βενέδικτος πρόσφατα, ο «αντιπρόσωπος» του θεού επί της γης, τόνισε την ανάγκη του σχηματισμού της κυβέρνησης αυτής! Δεν είναι μόνο οι πολιτικοί που σέρνονται στη υπέρβαση των πατρίδων και των πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων. Σέρνονται και οι θρησκευτικοί ηγέτες προς εσπευσμένη άρση των διαφορών και την αποδοχή ενός συνονθυλεύματος δοξασιών, που θα αποτελέσουν τη βάση της θρησκείας της «νέας εποχής»!

Τι χρειάζονται λοιπόν τα χρήματα; Μα με αυτά ελπίζουν οι επίδοξοι κυρίαρχοι να εκμαυλίσουν τους λαούς, ώστε αυτοί να αποδεχθούν τη «νέα τάξη παραγμάτων», την τάξη του αντιχρίστου, και να εκφράσουν και ευγνωμοσύνη για την φιλανθρωπία της σε αντίθεση με τη σκληροκαρδία των κρατούντων κατά προηγούμενες εποχές.

Η ερμηνεία είναι σαφώς μεταφυσική. Μήπως είναι καιρός να θυμηθούμε και λίγο τον Θεό που αρκετά απομακρύναμε από την καθημερινή μας ζωή;

                                                                                                                                                                       «ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΗΣ», 20-11-2011

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΒΑΡΥΧΕΙΜΩΝΙΑ:

Η Ελλάδα οφείλει να διαπραγματευθεί, με κριτήριο τι μπορεί να πληρώνει και όχι με το τι απαιτείται από τους δανειστές της – οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να αναλαμβάνουν οι ίδιοι το ρίσκο των δικών τους κερδοσκοπικών ή άλλων τοποθετήσεων– Μέρος ΙΙ

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

Συνέχεια από το Μέρος Ι

ΤΑ SWAPS ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

“Τα συναλλαγματικά swap είναι χρηματοπιστωτικά παράγωγα, με τη βοήθεια των οποίων δύο «αντισυμβαλλόμενοι» ανταλάσσουν μεταξύ τους πληρωμές τόκων και κεφαλαίου – σε δύο διαφορετικά νομίσματα. Στο συναλλαγματικό swap, σε αντίθεση με το swap τόκων, αλλάζουν οι ονομαστικές αξίες στην αρχή και στο τέλος της χρονικής ισχύος τους. H Ιταλία κατηγορήθηκε για τη χρήση ενός swap το 1995, με στόχο τη μείωση του δημοσίου χρέους της και την «παραπλανητική» είσοδο της στην Ευρωζώνη – επίσης η Ελλάδα το 2002, με τα ονομαζόμενα «Cross Currency Swaps» της Goldman Sachs”.

Ίσως είναι σκόπιμο εδώ να περιγράψουμε τα swaps παροχής ρευστότητας των κεντρικών τραπεζών, έτσι ώστε να γίνει κατανοητή η παραπάνω «ρηξικέλευθη» δυνατότητα, η οποία θα μπορούσε να προσφερθεί σε ένα αδύναμο κράτος-μέλος της Ευρωζώνης από το ΔΝΤ ή από οποιονδήποτε άλλο, ο οποίος θα είχε στόχο την πλήρη διάλυση της Ευρωζώνης. Στα πλαίσια αυτά οφείλουμε αρχικά να αναφέρουμε ότι, λόγω κυρίως της παγκοσμιοποιημένης φύσης των αγορών τραπεζικής χρηματοδότησης, η Fed έχει κατά διαστήματα συνεργαστεί με αρκετές Κεντρικές Τράπεζες, με στόχο την παροχή της απαιτούμενης ρευστότητας.

Ειδικότερα, κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η Fed προσχώρησε σε συμφωνίες, με σκοπό τη καθιέρωση αμοιβαίων συναλλαγματικών διακανονισμών περιορισμένης χρονικής διαρκείας (central bank liquidity swap lines), με ορισμένες ξένες Κεντρικές Τράπεζες. Έτσι καθιερώθηκαν δύο βασικές μορφές τέτοιων, τύπου swap παροχών: (α) οι παροχές ρευστότητας δολαρίου και (β) οι παροχές σε ξένο συνάλλαγμα.

Αν και οι προσωρινοί αυτοί διακανονισμοί έπαψαν να ισχύουν την 1^η Φεβρουαρίου του 2010, οι παροχές ρευστότητας δολαρίου τέθηκαν ξανά σε ισχύ από τη Fed το Μάιο του 2010, σε συνεργασία με τις Κεντρικές Τράπεζες άλλων κρατών – σαν άμεση, «θεσμική» αντίδραση στις μεγάλες δυσκολίες των αγορών βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης σε δολάρια.

Οφείλουμε βέβαια να διευκρινίσουμε εδώ ότι, η Fed «λειτουργεί» αυτές τις «γραμμές παροχής χρηματοδότησης τύπου swap», με την εξουσιοδότηση της παραγράφου 14 της πράξης της Ομοσπονδιακής Τράπεζας – σε συμφωνία με τα δικαιώματα, με τις πολιτικές και με τις διαδικασίες, οι οποίες έχουν καθιερωθεί από την επιτροπή «Federal Open Market» (FOMC). Ειδικά όσον αφορά τις παροχές ρευστότητας δολαρίου (ανάλογα λειτουργούν και οι παροχές σε συνάλλαγμα), τα παρακάτω:

Παροχές Ρευστότητας Δολαρίου

Τον Δεκέμβριο του 2007 η FOMC ανακοίνωσε ότι, συμφώνησε να εξουσιοδοτήσει τόσο την ΕΚΤ, όσο και την Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας, να παρέχουν ρευστότητα σε αμερικανικά δολάρια στις «υπερατλαντικές» αγορές – ενώ στη συνέχεια επέκτεινε την εξουσιοδότηση, εφαρμόζοντας την ίδια πρακτική, μεταξύ της Fed και των παρακάτω Κεντρικών Τραπεζών: της Αυστραλίας, της Βραζιλίας, του Καναδά, της Δανίας, της Αγγλίας, της Ιαπωνίας, της Κορέας, του Μεξικού, της Νέας Ζηλανδίας, της Νορβηγίας, της Σιγκαπούρης και της Σουηδίας.

Οι παραπάνω διακανονισμοί τώρα, με τις κεντρικές τράπεζες άλλων κρατών, συμπεριλαμβανομένων της ΕΚΤ και της κεντρικής τράπεζας της Ελβετίας, ολοκληρώθηκαν την 1^η  Φεβρουαρίου του 2010 – ενώ το Μάιο του 2010, η FOMC ανακοίνωσε ότι, έχει εξουσιοδοτήσει ξανά για παροχή ρευστότητας τύπου swap τις κεντρικές τράπεζες του Καναδά, της Αγγλίας, της Ευρωζώνης (ΕΚΤ), της Ιαπωνίας και της Ελβετίας.

Σε γενικές γραμμές, αυτά τα swap ορίζονται από δύο τύπους συναλλαγών – από μία διπλή συναλλαγή καλύτερα. Ειδικότερα, όταν μια ξένη κεντρική τράπεζα κάνει χρήση του δικαιώματος παροχής ρευστότητας με την Fed, η ξένη κεντρική τράπεζα «πουλάει» μια καθορισμένη ποσότητα του συναλλάγματος της (του νομίσματος της) στη Fed, υπό τη μορφή της ανταλλαγής του με δολάρια – με την τρέχουσα συναλλαγματική ισοτιμία.

Η Fed «διατηρεί» το ξένο συνάλλαγμα σε έναν λογαριασμό, στη χώρα της ξένης κεντρικής τράπεζας – ενώ τα δολάρια, τα οποία παρέχει η Fed, τοποθετούνται σε έναν λογαριασμό, τον οποίο η ξένη κεντρική τράπεζα διατηρεί στη Federal Reserve Bank της Νέας Υόρκης (ουσιαστικά λοιπόν, δεν υπάρχει εδώ κίνηση χρημάτων). Ταυτόχρονα, η Fed και η ξένη κεντρική τράπεζα «προσχωρούν» σε μια δεσμευτική συμφωνία για μια δεύτερη συναλλαγή – η οποία υποχρεώνει την ξένη κεντρική τράπεζα να επαναγοράσει το συνάλλαγμα της σε μια προκαθορισμένη μελλοντική στιγμή, με την ίδια ισοτιμία ανταλλαγής (exchange rate).

Η δεύτερη συναλλαγή λοιπόν ακυρώνει ουσιαστικά την πρώτη – ενώ κατά την ολοκλήρωση της δεύτερης συναλλαγής, η ξένη κεντρική τράπεζα πληρώνει τόκο, με βάση το τρέχων επιτόκιο της Fed. Οι παροχές ρευστότητας σε δολάρια τύπου swap έχουν διάρκεια ζωής από μια ημέρα (overnight), έως και 3 μήνες.

Περαιτέρω, όταν η ξένη κεντρική τράπεζα δανείζει τα δολάρια που έλαβε με τη χρήση των swap σε ιδρύματα της δικής της δικαιοδοσίας (τοπικές εμπορικές τράπεζες), τα δολάρια αυτά μεταφέρονται από το λογαριασμό που η ξένη κεντρική τράπεζα διατηρεί στη Fed Νέας Υόρκης, στο λογαριασμό της τοπικής εμπορικής τράπεζας – η οποία τα χρησιμοποιεί για την εκκαθάριση των συναλλαγών της σε δολάρια.

Η ξένη κεντρική τράπεζα παραμένει φυσικά υπεύθυνη να επιστρέψει τα δολάρια στη Fed, με βάση τους όρους της συμφωνίας – η Fed δηλαδή δεν είναι ο «αντισυμβαλλόμενος» στο δάνειο, το οποίο έλαβε η τοπική εμπορική τράπεζα από την κεντρική της, αλλά η ίδια η Κεντρική. Επομένως, η ξένη κεντρική τράπεζα αναλαμβάνει το πιστωτικό ρίσκο, το οποίο σχετίζεται με τα δάνεια που συνάπτει με τα πιστωτικά ιδρύματα (εμπορικές τράπεζες), τα οποία ανήκουν στη δικαιοδοσία της.

Το ξένο συνάλλαγμα τώρα, το οποίο λαμβάνει η Fed, είναι μέρος του ενεργητικού στον Ισολογισμό της. Επειδή το swap δε εξοφλείται στην ίδια συναλλαγματική ισοτιμία, η οποία συμφωνήθηκε κατά την αρχική χρήση του, η αξία σε δολάρια, στο ενεργητικό του Ισολογισμού της Fed, δεν επηρεάζεται από τις διακυμάνσεις της ισοτιμίας του ξένου νομίσματος στην ελεύθερη αγορά. Από την άλλη πλευρά, η ποσότητα συναλλάγματος σε δολάρια, η οποία παρέμεινε στους λογαριασμούς που η ξένη κεντρική Τράπεζα διατηρεί στη Fed της Νέας Υόρκης, αποτελεί στοιχείο του Παθητικού στον Ισολογισμό της Fed

ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΕΥΡΩ

Όπως έχουμε αναλύσει διεξοδικά (άρθρο μας), η Ευρωζώνη, έτσι όπως είναι σήμερα «κατασκευασμένη», είναι συστημικά πολύ ασταθής – έχει λοιπόν σοβαρότατα «δομικά» προβλήματα, μη ισορροπημένες σχέσεις πλεονασματικών και ελλειμματικών κρατών, ενώ δεν αποτελεί έναν άριστο νομισματικό χώρο. Η αστάθεια της αυτή οφείλεται μεταξύ άλλων στο ότι, οι χώρες-μέλη της δανείζονται σε ξένο νόμισμα – ότι δηλαδή είναι χρεωμένες σε ένα «υπερεθνικό», ξένο «συνάλλαγμα», αφού δεν ελέγχουν τις προϋποθέσεις της προσφοράς του (ποσότητα χρήματος και επιτόκια).

Θα μπορούσε μάλιστα να ισχυρισθεί κανείς ότι, όλες οι χώρες της Ευρωζώνης είναι χρεωμένες σε γερμανικά μάρκα – αφού η Γερμανία είναι το μοναδικό κράτος, το οποίο σήμερα ελέγχει το Ευρώ, απολαμβάνοντας πολύ χαμηλά επιτόκια δανεισμού, εις βάρος ουσιαστικά όλων των υπολοίπων εταίρων της. Ενδεχομένως θα μπορούσε επίσης να ισχυρισθεί κανείς ότι, η εγκατάσταση της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη ήταν προμελετημένη – πόσο μάλλον αφού σήμερα η ΕΚΤ είναι χρεωμένη στη γερμανική κεντρική τράπεζα (Bundesbank), με ποσά που ίσως ξεπερνούν τα 400 δις €.    

Σε σύγκριση λοιπόν με τις χώρες εκτός Ευρώ (Η.Π.Α., Μ. Βρετανία κλπ.), οι οποίες είναι χρεωμένες σε δικά τους νομίσματα, σε νομίσματα δηλαδή που ελέγχουν και επηρεάζουν τη λειτουργία τους, ο σχεδιασμός της νομισματικής ένωσης (ΟΝΕ) έχει μεγάλα προβλήματα – ενώ το Ευρώ δεν υποστηρίζεται ουσιαστικά από καμία οικονομία (δομημένο νόμισμα). 

Περαιτέρω, σε αντίθεση με ένα κράτος εκτός Ευρώ, η εκάστοτε επί μέρους χώρα της Ευρωζώνης δεν διαθέτει ενεργητική κεντρική τράπεζα – η οποία θα μπορούσε να μεσολαβήσει, αγοράζοντας τα ομόλογα του δημοσίου που πωλούνται, έτσι ώστε να σταθεροποιήσει τα επιτόκια δανεισμού και να εμποδίσει τη χρεοκοπία της. Όσον αφορά δε την ΕΚΤ, παρά τις αντίθετες απόψεις της πλειοψηφίας των ευρωπαϊκών χωρών, δεν επιτρέπεται να λειτουργεί όπως η Fed ή η οποιαδήποτε άλλη κεντρική τράπεζα – επειδή η Γερμανία δεν συμφωνεί, έχοντας προφανώς άλλα «σχέδια».

Επομένως, οι πιστωτές ενός κράτους της Ευρωζώνης δεν μπορούν να είναι σίγουροι ότι, οι εκάστοτε ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις τους θα πληρωθούν πραγματικά – οπότε μειώνουν ή μηδενίζουν τις αγορές τους, με αποτέλεσμα να αυξάνονται υπερβολικά οι αποδόσεις των ομολόγων (επιτόκια, spreads), καθώς επίσης τα ανοιχτά ασφάλιστρα έναντι πιστωτικών απωλειών (CDS).  

Τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης λοιπόν δεν μπορούν να είναι σίγουρα ότι, θα έχουν πάντοτε τη δυνατότητα να αναχρηματοδοτούν τα ληξιπρόθεσμα χρέη τους. Κατ’ επέκταση, είναι εκ των πραγμάτων εκτεθειμένα, συγκριτικά με τα υπόλοιπα κράτη, σε πολύ μεγαλύτερα ρίσκα έλλειψης ρευστότητας και χρεοκοπίας – γεγονός που γνωρίζουν πλέον οι επενδυτές, οι οποίοι απαιτούν καθαρές λύσεις (πολιτική ένωση της Ευρωζώνης ή διάλυση της), αφού διαφορετικά προβλέπουν μία αλυσιδωτή χρεοκοπία των ευρωπαϊκών «συγκοινωνούντων δοχείων» (κράτη, τράπεζες, επιχειρήσεις, καταναλωτές) άνευ προηγουμένου στην Ιστορία.  

Στα πλαίσια αυτά, η υιοθέτηση από μία χώρα-μέλους της Ευρωζώνης ενός άλλου νομίσματος, υπό προϋποθέσεις φυσικά και για περιορισμένο χρονικό διάστημα (συμφωνία με άλλο κράτος κλπ.), δεν θα είχε ουσιαστικά καμία διαφορά για την Οικονομία της – αφού, έτσι ή αλλιώς, το νόμισμα της θα παρέμενε ξένο, όπως επίσης το «γερμανικό Ευρώ» (ενώ θα απέφευγε τα προβλεπόμενα δεινά της Ευρωζώνης).

Επομένως η ανταλλαγή του ευρώ με το δολάριο, όπως στο επικίνδυνο για την Ευρωζώνη σενάριο που αναλύσαμε, είναι δυνατόν να επιλεχθεί από μία χώρα, η οποία θα αντιμετώπιζε μεγάλα προβλήματα – αφού θα μπορούσε να είναι προς όφελος της, εάν τόσο η επιλογή του ξένου νομίσματος, όσο και οι περίπλοκες διαπραγματεύσεις, καθώς επίσης οι διακρατικές συμφωνίες, οι οποίες θα το συνόδευαν (πάντοτε για μία περιορισμένη, για μία μεταβατική καλύτερα χρονική περίοδο, με στόχο το εθνικό νόμισμα στο τέλος της), ήταν ορθολογικές και επιτυχημένες.

Φυσικά θα εμφανίζονταν πολλά προβλήματα, ενώ θα υπήρχαν σίγουρα αρκετά μειονεκτήματα, τα οποία δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά – με κυριότερο ίσως την αυξημένη πλέον «επιρροή» των Η.Π.Α. στη χώρα που θα επέλεγε το δολάριο, σαν μεταβατικό νόμισμα για την επιστροφή στο εθνικό της. Εν τούτοις, οι απειλές διάλυσης της Ευρωζώνης, καθώς επίσης οι επεκτατικές βλέψεις της Γερμανίας (η οποία επιθυμεί, χωρίς καμία πλέον αμφιβολία, να μεταλλάξει πολλές χώρες σε δικά της προτεκτοράτα και όχι απλά σε κράτη επιρροής της), δεν αποτελούν ίσως μικρότερους κινδύνους.  

Έχουμε την άποψη λοιπόν ότι, οι κίνδυνοι για τη συνοχή της Ευρωζώνης, καθώς επίσης για το κοινό νόμισμα, αυξάνονται κάθε φορά που η ηγεσία της αρνείται να λάβει εκείνα τα μέτρα, τα οποία είναι απαραίτητα για μία νομισματική ένωση – τα μέλη της οποίας οφείλουν να είναι αλληλέγγυα μεταξύ τους, χωρίς βέβαια να απειλείται ποτέ η εθνική τους κυριαρχία και χωρίς να εκβιάζονται.  

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Είμαστε απολύτως πεπεισμένοι ότι, όλοι σχεδόν οι Ευρωπαίοι Πολίτες, άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο, αντιμετωπίζουν ανάλογα προβλήματα με εμάς – αφού όλοι υποφέρουμε από την κατάλυση της Δημοκρατίας, από τη δικτατορία των αγορών, από τις επεκτατικές βλέψεις της πρωσικής Γερμανίας, από την ανεπάρκεια των πολιτικών, από τη διαφθορά, από τη διαπλοκή κοκ.

Το τελευταίο άλλωστε ατυχές «παράδειγμα» της Ιρλανδίας, οι Πολίτες της οποίας πληροφορήθηκαν την αύξηση του ΦΠΑ από τα γερμανικά ΜΜΕ, κατανοώντας ότι αντιμετωπίζονται σαν προτεκτοράτο, παρά τις τεράστιες προσπάθειες τους (μεταξύ άλλων, ανέλαβαν τα χρέη των τραπεζών, προς όφελος των Ευρωπαίων δανειστών τους), τεκμηριώνει ότι, τα παραπάνω είναι δυστυχώς η οδυνηρή αλήθεια.

Ειδικά όσον αφορά τους Γερμανούς Πολίτες οι οποίοι, από πολλά χρόνια τώρα, έχουν υποχρεωθεί σε μία διαρκή πολιτική λιτότητας, συνδυασμένη με τρομακτικές φορολογικές επιδρομές, προς όφελος της ισχυροποίησης του κράτους τους, θεωρούμε ότι είναι ίσως αυτοί που υποφέρουν περισσότερο από όλους μας – υποθέτοντας φυσικά ότι δεν θέλουν να βιώσουν ξανά τα αποτελέσματα ενός παγκοσμίου πολέμου.  

Αν και θεωρούμε λοιπόν ότι, δεν είμαστε οι μοναδικοί, οι οποίοι αντιμετωπίζουν προβλήματα, ενώ πιστεύαμε ανέκαθεν στην Ευρωπαϊκή Ιδέα, είμαστε παράλληλα υποχρεωμένοι να λάβουμε τα μέτρα μας – να μην επιτρέψουμε δηλαδή τον περαιτέρω εξευτελισμό ή/και το διασυρμό μας, την άσκοπη κατάλυση της εθνικής μας κυριαρχίας, τη λεηλασία της δημόσιας και ιδιωτικής μας περιουσίας, καθώς επίσης την καταδίκη της πατρίδας μας σε μία «κυλιόμενη χρεοκοπία». Στα πλαίσια αυτά, η έγκαιρη αναζήτηση πραγματικών, πρακτικών και εφαρμόσιμων λύσεων, ακόμη και ανατρεπτικών, είναι ίσως η μεγαλύτερη υποχρέωση μας.

Οι λύσεις αυτές οφείλουν να είναι αρχικά μέσα στα πλαίσια της Ενωμένης Ευρώπης και του κοινού νομίσματος – σημαντικότατα επιτεύγματα, τα οποία δεν πρέπει σε καμία απολύτως περίπτωση να θυσιάσουμε, επειδή μία και μόνο χώρα δημιουργεί προβλήματα. Εν τούτοις, οφείλουμε να ερευνήσουμε και άλλες δυνατότητες, οι οποίες θα εξαρτώνται αποκλειστικά και μόνο από εμάς – αφού δεν μπορούμε να επιβάλλουμε τις απόψεις μας, όσο και αν το επιθυμούμε.

Σε κάθε περίπτωση φυσικά, θα ήταν προτιμότερο όλων το να αποβληθεί η Γερμανία, εάν συνεχίσει να παραμένει αδιάλλακτη και μη συνεργάσιμη – αφού, εάν καθυστερήσει η πολιτική, καθώς επίσης η δημοσιονομική ένωση, με την παράλληλη «ενεργοποίηση» της ΕΚΤ (Ευρωομόλογα κλπ.), η ήδη «παραπαίουσα» Ευρωζώνη θα καταδικαστεί αμετάκλητα.  

 ΥΓ: Υπενθυμίζουμε ξανά ότι, κυκλοφορεί σύντομα το τέταρτο βιβλίο μας με τον τίτλο «Σκάκι με το Διάβολο», περί τις 300 σελίδες, από τις ONEeditions. Μπορείτε να το παραγγείλετε με την αποστολή μηνύματος στο kb@kbanalysis.com στην τιμή των 11,90 € συν τα έξοδα αποστολής – τα έσοδα του βιβλίου στηρίζουν τόσο τα άρθρα, όσο και τη σελίδα: www.casss.gr

Κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο «Υπέρβαση εξουσίας» (τιμή 25,00 € συν έξοδα αποστολής – 400 σελίδες), στο οποίο αποκαλύπτονται οι σκοτεινοί μέθοδοι της Γερμανικής Οικονομικής Αστυνομίας.    

* Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright), Αθήνα, 19. Νοεμβρίου 2011, viliardos@kbanalysis.com.  Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2481.aspx?mid=531