Εδώ τα τραγανά καλά πτυχίααα! Με τη βούλααα!

 

Του Βένιου Αγγελόπουλου*

 

Υπό την εποπτεία (υποτίθεται) του Υπουργείου Θρησκευμάτων και Παιδείας. Διδακτήρια με ωραίο χαρτί περιτυλίγματος (σύμβαση με το πανεπιστήμιο του Σάουθ Νορχάμπτον, πολυτελή γραφεία, κάποιοι διάσημοι πανεπιστημιακοί κράχτες στο επιτελείο – και υποαμειβόμενοι επιστήμονες για τη λάντζα της καθημερινότητας).

Κάποιοι το θεωρούν νομοτέλεια: «ουδείς ποτέ ανέστειλε την πρόοδο και την εξέλιξη» (Το Βήμα, 1 Ιουλίου). Νομοτέλεια βεβαίως, αλλά μέσα στη νοοτροπία της ιδιωτικοποίησης των πάντων, της αναγωγής των πάντων σε εμπόρευμα: Παιδεία, Υγεία, και αύριο Εξουσία. Όποιος πληρώνει αγοράζει: γνώσεις, υπηρεσίες, υπηρέτες, κόμματα, και βάλε. Και αγοράζει επί πιστώσει, με τα λεφτά των άλλων, που τα διαχειρίζεται επιτηδείως. Και απαιτεί και επιδοτήσεις, ιδίως σε εποχές κρίσης: Αυτά που σπατάλησαν και καρπώθηκαν οι λίγοι, οι πολλοί καλούνται να τα πληρώσουν κι από πάνω.

Αν μια χώρα δεν θεωρεί την Παιδεία κοινωνική επένδυση, επένδυση στη νεολαία της, επένδυση στο μέλλον, αν την εγκαταλείπει στα χέρια των ιδιωτών (όσο καλοπροαίρετοι νάναι κάποιοι απ' αυτούς), σημαίνει ότι παραιτείται. Κι όταν αυτό γίνεται υπούλως κατακαλόκαιρο και σε τέλος θητείας (και σε αντίφαση με όσα είχε διακηρύξει ο Υπουργός πριν τρεις μήνες), αυτό δηλώνει απερίφραστα ότι η κυβέρνηση φοβάται αντιδράσεις και εξυπηρετεί συμφέροντα. Και ότι η Παιδεία και το μέλλον της χώρας λίγο την απασχολεί: την απασχολεί το τι θα αρπάξει όσο είναι ακόμα στα πράματα.

Όμως η Παιδεία, η Δημόσια Δωρεάν Παιδεία, είναι υπόθεση του καθένα, και συνάμα υπόθεση όλων. Κι ο καθένας οφείλει να αντιδράσει. Όσο καθυστερεί να συγκροτηθεί ένα Μέτωπο Παιδείας, που θα την υπερασπίζεται και θα επιχειρεί απαντήσεις στην απόγνωση της νεολαίας μας, τόσο η κατάσταση θα δυσκολεύει.

Οι καιροί ου μενετοί.

 

* O Βένιος Αγγελόπουλος είναι εκπρόσωπος της Συσπείρωσης Πανεπιστημιακών στην ΠΟΣΔΕΠ, ang@math.ntua.gr,

 

ΠΗΓΗ: «Σας στέλνω μια πρώτη αντίδραση (315 λέξεις) στην υπουργική απόφαση για την αναγνώριση των Κολλεγίων. Θα δημοσιευτεί στην Ελευθεροτυπία (μάλλον αύριο Πέμπτη). β α»

 

Τα Παγόβουνα

 

Του Γιάννη Ποταμιάνου

 

Εκατομμύρια χρόνια μόνοι

Στους παγωμένους πόλους

Ο Κόσμος ασπρόμαυρος

Και το φως μετρημένο

Μοναξιά και σιωπή

σε νύχτες απέραντες

Προσμονή και λαχτάρα

Για ένα πουλί, περαστικό

Για μια φώκια που ξεστράτισε

Και πόθος μεγάλος, για ταξίδι

Να πονάει η σκέψη

 

Επιτέλους πορευόμαστε

Ξεκομμένα παγόβουνα

Παρασυρμένα από υπόγεια ρεύματα

Προς το άγνωστο

Το γεμάτο ζωή

Προς τις όμορφες θάλασσες

Τις πολύχρωμες

Ξεκομμένα παγόβουνα

κατρακυλάμε τα γαλάζια βουνά

για τους πράσινους κάμπους

 

 

Πορευόμαστε χωρίς επιστροφή

Πληρώνοντας με τα κομμάτια μας

για κάθε μίλι, για κάθε λεπτό,

Πορευόμαστε χωρίς επιστροφή

Κονταίνοντας το  μπόι μας

σε κάθε εικόνα, σε κάθε βίωμα

Στιγμιότυπα φυσικής εξέλιξης

Στροφές στο αέναο ζεϊμπέκικο της ζωής

Φως, απογείωση, πτώση

 

Αξίζει το ταξίδι προς το φως

Και ας λιώσουμε

Αξίζει το ταξίδι προς τη φλόγα

Και ας καούμε

Σπινθηρίζοντας και φεγγοβολώντας

Διάττοντες αστέρες μιας χρήσης

Πλουτίζοντας το σύμπαν

Με τα χρώματα της αυτοθυσίας μας

Αφήνοντας παρακαταθήκη

Αγαπημένα ρετάλια

Ιδέες και πράξεις οργής

Όνειρα και ελπίδες αγάπης

Πόθους και συναισθήματα

Και προπαντός αξίες και ήθος

Προσωπικής ανάτασης

Και συλλογικής τόλμης

 

                                         10 Ιουνίου 2009, Γιάννης Ποταμιάνος

Η φορητή αγιογραφική εικόνα στο Βυζάντιο

 

Αμαλία Κ. Ηλιάδη*

 

Η φορητή εικόνα

Οι Βυζαντινοί ονόμαζαν εικόνα κάθε θρησκευτική απεικόνιση, με οποιαδήποτε τεχνική κι αν είχε γίνει, είτε ήταν φορητή είτε όχι. Σήμερα όμως χρησιμοποιούμε τον όρο αυτό μόνο για φορητούς πίνακες, σχεδόν πάντοτε ζωγραφισμένους πάνω σε ξύλο (με την εγκαυστική τεχνική ή την τεχνική της τέμπερας). Πολύ σπανιότερα ήταν από λίθο ή μέταλλο.

Η συνήθεια αυτή της απεικόνισης προσώπων ανάγεται σε ζωγραφιστά πορτραίτα της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. Συχνά πάνω σε ξύλο είχε χρησιμοποιηθεί σε πολλά μεγάλα έργα του περίφημου Πολύγνωτου του Θάσιου και σε πίνακες που φυλάσσονταν στην Πινακοθήκη των Προπυλαίων στην Ακρόπολη των Αθηνών. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι με την τεχνική αυτή είχε εκτελεστεί το πορτραίτο του Θεμιστοκλή που αφιέρωσε ο γιός του στον Παρθενώνα. Στα αρχαία ελληνικά γυμνάσια υπήρχαν ζωγραφιστές προσωπογραφίες των αρχόντων. Το είδος αυτό διαδόθηκε περισσότερο στους Ρωμαίους, στα επίσημα πορτραίτα. Από αυτά τα τελευταία διασώθηκαν πολλά στην περιοχή του Φαγιούμ στη Μέση Αίγυπτο, τα οποία χρονολογούνται απ' το 2ο μέχρι τον 4ο αι. μ.Χ.

Στον τομέα αυτό, όπως και σε πολλούς άλλους, οι χριστιανοί υιοθέτησαν τις συνήθειες της κοινωνίας μέσα στην οποία ζούσαν. Από τις απόκρυφες «Πράξεις» του αγίου Ιωάννου, που χρονολογούνται ανάμεσα στα 150 και 300 μ.Χ., συνάγεται ότι ήδη από την εποχή αυτή απέδιδαν τιμή στα πορτραίτα των νεκρών τους καθώς και των Αποστόλων, π.χ. του ίδιου του Ιωάννου. Όπως και οι σύγχρονοί τους ειδωλολάτρες, έδιναν ιδιαίτερη σημασία στις συνήθειες της νεκρικής λατρείας, και αυτό μας επιτρέπει να υποθέσουμε ότι από πολύ νωρίς θ' άρχισαν να τιμούν εικόνες των μαρτύρων. Στον 4ο αιώνα ο Μ. Κωνσταντίνος ανάρτησε σ' ένα κίονα από πορφυρίτη λίθο, μέσα στο forum της νέας πρωτεύουσας, προσωπογραφίες πάνω σε ξύλο των τριών πρώτων επισκόπων της πόλης. Αργότερα παρέστησαν σε εικόνες τους μεγάλους Πατέρες της ελληνικής Εκκλησίας (τον Ιωάννη το Χρυσόστομο, το Βασίλειο, το Γρηγόριο Νύσσης και το Γρηγόριο Ναζιανζηνό). Από πολλά κείμενα επίσης, κυρίως του Ευσεβίου Καισαρείας (267-340), μαθαίνουμε πως στον 4ο αι. και στο α΄ μισό του 5ου , υπήρχαν εικόνες του Χριστού, της Παναγίας, των κορυφαίων αποστόλων, άλλων αγίων και μαρτύρων και του αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Πολύ γρήγορα οι εικόνες αυτές έγιναν αντικείμενο αληθινής λατρείας. Οι πιστοί τους απέδιδαν ευεργετικές ιδιότητες. Ο Θεοδώρητος (393-457/8) μας διέσωσε την ανάμνηση Συρίων εγκατεστημένων στη Ρώμη, οι οποίοι προστάτευαν τα εμπορικά καταστήματα και τα σπίτια τους με εικόνες του «εθνικού» τους αγίου Συμεών του Στυλίτη. Η λατρεία των εικόνων διαδόθηκε ακόμη περισσότερο στο β΄ μισό του 6ου αι. και στον 7ο αι., όταν μειώθηκε η ευλάβεια για τα λείψανα. Η θρησκευτική εικόνα θεωρήθηκε ως ένας αποτελεσματικός μεσολαβητής προς το Θεό. Πίστευαν επίσης ότι οι εικόνες διαδραματίζουν προστατευτικό ρόλο στην άμυνα των πόλεων. Σύμφωνα με αφηγήσεις του τέλους του 6ου αι., το Άγιο Μανδήλιο, που είχε στείλει ο Ιησούς στο βασιλέα της Οσροηνής Άβγαρο ξαναβρέθηκε στην κατάλληλη περίσταση, με κάποιο θαύμα, και έσωσε την Έδεσσα από την πολιορκία των Περσών το 544. Ύστερα τοποθετήθηκε μόνιμα πάνω από μια πύλη της πολιτείας. Επίσης, όταν ο Ηράκλειος ξεκίνησε για την εκστρατεία εναντίον του Χοσρόη, το 622, τοποθέτησε μια εικόνα της Παναγίας πάνω σε πύλη της Κωνσταντινουπόλεως, για να προστατεύει την πρωτεύουσα κατά την απουσία του.

Πολλές φορές οι χριστιανοί κατέφευγαν στις εικόνες και ζητούσαν τη βοήθειά τους σε περιστάσεις του ιδιωτικού βίου, εικόνες γίνονταν ακόμα και ανάδοχοι κατά τη βάπτιση των παιδιών. Τα σπίτια γέμιζαν όλο και περισσότερο με εικόνες. Τις έπαιρναν και μαζί τους όταν ταξίδευαν.

Η ολοένα και ιερότερη σημασία που αποκτούσαν οι εικόνες οδήγησε στο ν' αποδοθεί σε μερικές από αυτές μία υπερφυσική προέλευση. Μέσα στο β΄ μισό του 6ου αι. δημιουργήθηκε ο θρύλος των λεγομένων αχειροποίητων εικόνων, για τις οποίες πίστευαν ότι δεν είχαν ζωγραφιστεί από ανθρώπινο χέρι, αλλά ότι είχαν σταλεί από το Θεό κατά θαυματουργικό τρόπο. Επειδή όμως οι πιστοί ένιωθαν την ανάγκη να είναι βέβαιοι ότι στην εικονιζόμενη μορφή είχαν αποδοθεί τα πραγματικά χαρακτηριστικά του προτύπου, υπέθεσαν ότι οι πρώτες εικόνες της Παναγίας είχαν ζωγραφιστεί από τον Ευαγγελιστή Λουκά.

Οι δοξασίες οι σχετικές με τις εικόνες καθόρισαν το στυλ τους: αφ' ενός πιστότητα στα αρχέτυπα για να υπάρχει ομοιότητα με το πρότυπο, και αφ' ετέρου επιθυμία, δια μέσου των εξωτερικών στοιχείων των μορφών, ν' αποδοθεί ο εσωτερικός βίος. Έτσι προέκυψε αυτό το κράμα εξατομικεύσεως και σχηματοποιήσεως, που προέρχεται από την παράδοση των Ρωμαϊκών πορτραίτων με την τόσο έντονη ζωντάνια, αλλά που αποσκοπεί να δώσει με την αφαίρεση υλικών στοιχείων μία εντύπωση πνευματικότητας.

Τίποτα σχεδόν δεν σώζεται από τις εικόνες των πρώτων βυζαντινών αιώνων. Τα υλικά της κατασκευής των τις καθιστούσαν πολύ τρωτές, όπως συνέβαινε και με άλλα φορητά αντικείμενα. Πολλές πρώιμες εικόνες καταστράφηκαν από τους εικονοκλάστες τον 8ο και τον 9ο αι. Αρκετές όμως σώθηκαν στη Μονή του Σινά που είχε διαφύγει το μένος των εικονομάχων. Ο Ρώσος επίσκοπος Πορφύριος Ουσπένσκυ μετέφερε από εκεί μερικές εικόνες στην Ακαδημία του Κιέβου τον 19ο αι. Οι περισσότερες έμειναν στο μοναστήρι, όπου τις μελέτησαν και τις φωτογράφησαν ο Γ. και η Μ. Σωτηρίου το 1938 και το 1954. Κατά τα τελευταία χρόνια γνωρίσαμε καλύτερα και τις εικόνες που φυλάσσονται στις εκκλησίες της Ρώμης, όπου επίσης μπόρεσαν να διαφύγουν από την εικονομαχική κίνηση που οι πάπες είχαν καταδικάσει. Πολλές από αυτές επισκευάστηκαν με μεγάλη φροντίδα.

Οι Βυζαντινοί αγαπούσαν τόσο πολύ τις φορητές εικόνες, που συνέχισαν και κατά την εποχή αυτή να εκτελούν καινούργιες, κρυφά βέβαια. Τα κείμενα αναφέρουν ζωγράφους που ακρωτηριάστηκαν γιατί παρέβηκαν τις εντολές του αυτοκράτορα. Στο α΄ μισό του 9ου αι. μαρτυρείται ότι έκαψαν με πυρακτωμένο σίδερο τα χέρια του ζωγράφου μοναχού Λαζάρου.

Από τις σωζόμενες εικόνες καμία δεν μπόρεσε να αποδοθεί σε εργαστήρια που λειτούργησαν κατά την εποχή αυτή μέσα στη βυζαντινή επικράτεια. Το αντίθετο όμως συμβαίνει με την Αίγυπτο, τη Συρία και την Παλαιστίνη, επαρχίες που κατείχαν οι Άραβες, γιατί σ' αυτές οι ζωγράφοι δούλευαν ελεύθερα, ανεξάρτητοι από τον αυτοκράτορα. Στη μονή του Σινά σώζονται μερικές εικόνες, που φαίνεται ότι εκτελέστηκαν τότε στις περιοχές αυτές. Ήταν όμως τόσα τα αμοιβαία δάνεια ανάμεσα στις τρεις χώρες που αναφέραμε, ώστε τις περισσότερες φορές είναι αδύνατο ν' αποδοθούν με βεβαιότητα σε μία από αυτές αυτά τα αρκετά λαϊκού χαρακτήρα έργα, που εκτελέστηκαν χωρίς την άμεση επίδραση της τέχνης της πρωτεύουσας. Τις φορητές εικόνες της εποχής χαρακτηρίζει μία μοναχική αυστηρότητα κι ένα είδος εξπρεσιονιστικής τραχύτητας, που φαίνεται εντονότερη με τη σκληρότητα των αρκετά φτωχών χρωματισμών, όπου επικρατούν το κόκκινο, το κίτρινο και το πράσινο. Έχουμε π.χ. μια Σταύρωση, της οποίας η εικονογραφία, στις λεπτομέρειές της, είναι πιο κοντινή προς το Ευαγγέλιο του Ραμπουλά παρά προς τη σύγχρονη περίπου τοιχογραφία στη Santa Maria Antiqua της Ρώμης. Στη φορητή εικόνα όμως ο νεκρός Χριστός έχει τα μάτια κλειστά. Οι εικονόφιλοι, επηρεασμένοι από τις θεωρίες του Νικηφόρου και του Θεοδώρου του Στουδίτη, ήθελαν με το στοιχείο αυτό να εξάρουν την ανθρώπινη φύση του Χριστού, που είχαν παραγνωρίσει οι αντίπαλοί τους.

Εφ' όσον λείπουν εικόνες χρονολογημένες με επιγραφές και άλλα στοιχεία που θα μας επέτρεπαν να διαγράψουμε μια στυλιστική εξέλιξη ή να κατέχουμε κριτήρια για σύγκριση, είναι δύσκολο να χρονολογήσουμε τις παλιές εικόνες και συχνά ταλαντευόμαστε διστακτικά ανάμεσα σ' έναν ή και δύο αιώνες. Φαίνεται επίσης δύσκολο ν' αναγάγουμε τις παλαιότερες από τις σωζόμενες εικόνες σ' εποχές πριν από τον 6ο αι. Ο καθορισμός του τόπου της κατασκευής τους δημιουργεί δυσχέρειες. Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι πολλές από τις εικόνες του Σινά εκτελέστηκαν από Συροπαλαιστίνιους ζωγράφους και αρκετές φορές από μοναχούς αυτού του μοναστηριού. Θεωρούμε όμως και την Αλεξάνδρεια σαν πιθανό τόπο προελεύσεως των εικόνων γιατί η Μονή του Σινά, εξαιτίας της θέσης της, δεχόταν εισαγωγές ιερών αντικειμένων τόσο από την Αίγυπτο όσο και από την Παλαιστίνη. Είναι επίσης προφανές ότι η Κωνσταντινούπολη θα είχε δικά της εργαστήρια εικόνων και ότι το ίδιο θα συνέβαινε και με τους ελληνικούς και ανατολικούς κύκλους της Ρώμης.

Μια από τις ωραιότερες εικόνες του Σινά παριστάνει την Παναγία, ένθρονη, να κρατά στα γόνατά της το Βρέφος, ανάμεσα σε δύο στρατιωτικούς Αγίους: τον γενειοφόρο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη αριστερά- ως προς εμάς- και ένα νεαρό αγένειο, τον Δημήτριο ή τον Γεώργιο, δεξιά. Πίσω, δύο άγγελοι με ωραίες ζωηρές κινήσεις υψώνουν το κεφάλι προς τον ουρανό, απ' όπου βγαίνει το χέρι του Θεού και μια λευκή φωτεινή δέσμη που κατεβαίνει ως το κεφάλι της Παναγίας. Τα πρόσωπα των δύο αγγέλων είναι πλασμένα με δυνατή πινελιά και μία αίσθηση των χρωματικών εντυπώσεων που μας θυμίζουν τα καλύτερα έργα της αρχαίας ζωγραφικής. Στο βάθος ένας τοίχος επιστέφεται από μια χρυσή ζωφόρο και καμπυλώνεται σαν αψίδα ανάμεσα σε δύο πεσσούς, κάτω από μια λεπτή ζώνη γαλάζιου ουρανού: πρόκειται για επιβίωση του αρχιτεκτονικού βάθους που παρατηρούμε στον Αγ. Γεώργιο Θεσσαλονίκης και στο βαπτιστήριο της μητροπόλεως στη Ραβέννα. Το εύρος της συνθέσεως μας επιτρέπει να υποθέσουμε ότι πάνω στον ξύλινο αυτό πίνακα έχει μεταφερθεί ένα έργο της μνημειώδους ζωγραφικής που κοσμούσε την αψίδα ενός ναού. Η ιερατική επισημότητα συνδυάζεται με μια ακόμη αρκετά έντονη αίσθηση του όγκου κι έτσι η εικόνα αποκτά μια υπέρμετρη και αυστηρή ομορφιά, αντάξια της εποχής του Ιουστινιανού. Τα ενδύματα δεν διασχίζονται από γραμμικές πτυχές, όπως στα ψηφιδωτά του Αγ. Δημητρίου Θεσσαλονίκης τον 7ο αι. Αλλά η εικόνα που σχηματίσαμε για τη ζωγραφική με χρωστήρα στο βυζαντινό κόσμο κατά το α΄ μισό του 7ου αι. χάρη στις τοιχογραφίες του Καστελσέπριο και της Santa Maria Antiqua, μας επιτρέπει να χρονολογήσουμε την εικόνα του Σινά σ' αυτή την εποχή. Η απόδοσή της σ' εργαστήριο εξαρτάται από την a priori ιδέα που έχει σχηματίσει κανείς για τις τάσεις των τοπικών σχολών. Ο Weitzmann και ο Σωτηρίου την θεωρούν έργο συροπαλαιστινιακό, εκτελεσμένο ίσως στην ίδια μονή, εξ αιτίας του ιερατικού χαρακτήρα της. Προσωπικά συμφωνώ μ' αυτούς που κλίνουν προς ένα εργαστήριο της Κωνσταντινουπόλεως όπου οι αυτοκράτορες θα παράγγελναν τις εικόνες που προσέφεραν στη μονή του Σινά.

Ένα παρόμοιο στυλ βρίσκουμε και στην εικόνα του αγίου Πέτρου. Το πρόσωπο με τη ρόδινη σάρκα, τα κοντά μαλλιά και γένια, τα ενδύματα, αποδίδονται μ' ένα αρχαίο ακόμη σφρίγος. Το βάθος κι εδώ κατέχει ένας τοίχος που καμπυλώνεται σε αψίδα. Στο πάνω μέρος της εικόνας, όπως θα δούμε στα υπατικά δίπτυχα, παρατάσσονται τρία μετάλλια που περικλείουν : το μεσαίο το Χριστό, το προς τα δεξιά μας την Παναγία και το προς τα' αριστερά ένα νεαρό αγένειο πρόσωπο, που ο Σωτηρίου προτείνει να θεωρήσουμε ως Μωυσή ή Ιωάννη τον Ευαγγελιστή. Εξαιρετικοί ειδικοί επιστήμονες χρονολόγησαν την εικόνα αυτή, άλλοι στον 6ο αι. ή και στον 5ο , άλλοι γύρω στο 700 μ.Χ., που μου φαίνεται αρκετά όψιμο.

Μια εντελώς διαφορετική εκτέλεση βλέπουμε στην εικόνα της Παναγίας που κρατά το Χριστό με το δεξί χέρι. Η εικόνα αυτή αποκαλύφθηκε σε δύο κομμάτια, μετά από προσεκτικό καθαρισμό κάτω από επιζωγραφήσεις του 13ου, 16ου και 19ου αι., και βρίσκεται στην εκκλησία της Santa Maria Nova στη Ρώμη (συχνότερα λέγεται Santa-Francesca-Romana). Σύμφωνα με μια παράδοση που αναφέρεται σε κείμενα του 16ου αι., ζωγραφίστηκε από τον Ευαγγελιστή Λουκά στην Τροία. Το ισχυρό πλάσιμο έχει μεταβληθεί σ' ένα πλατύ και απέριττο με γεωμετρική ακρίβεια και με ευαίσθητους χρωματισμούς. Το πρόσωπο δεν έχει συλληφθεί σαν ένας στρεφόμενος όγκος, αλλά σαν μια συνένωση μερικών μεγάλων επιφανειών με σαφή περιγράμματα: ας δούμε π.χ. τη μονοκόμματη γραμμή του αριστερού φρυδιού και του πτερυγίου της μύτης. Μέσα σ' αυτές τις επιφάνειες απλώνονται απαλά χρώματα: ένα ρόδινο κάποτε ζωηρό, αλλά από συχνά γαλακτόχρωμο, πράσινες σκιές αυθαίρετα τοποθετημένες, ώστε να εξάρουν την προεξοχή της μύτης και του πηγουνιού ή να υπογραμμίσουν τα μάτια, χωρίς να νοιάζεται ο ζωγράφος από πού προέρχεται το φως που προκαλεί αυτές τις σκιές. Το έργο τούτο οφείλει ένα μεγάλο μέρος της πνευματικότητάς του στην ελαφρότητα του ζωγραφικού υλικού. Το μέτωπο είναι χαμηλό, η κορυφή της κεφαλής πεπλατυσμένη, η μύτη μακριά και στενή, το στόμα μικρό αλλά σαρκώδες και τα μάτια πολύ επιμήκη. Τα παραμορφωμένα αυτά χαρακτηριστικά δίνουν στο πρόσωπο μια πνοή σύγχρονου έργου: θυμίζει Μοντιλιάνι ή Ματίς.

Εξαιτίας του μοναδικού της χαρακτήρα, η εικόνα προκαλεί σύγχυση και δυσχεραίνει την κατάταξή της. Την χρονολόγησαν από τον 5ο ως τον 8ο αι., ακόμη και στον 11ο. Οι περισσότερες απόψεις κλίνουν προς τον 7ο αι. Άλλοι την αποδίδουν στην Παλαιστίνη ή στην Αίγυπτο και άλλοι σ' εργαστήριο της Ρώμης που ακολουθούσε ελληνικά ή ανατολικά πρότυπα.

Από τις άλλες βυζαντινές εικόνες που βρίσκονται στη Ρώμη αναφέρουμε: τη Μαντόνα στο Πάνθεο όρθια, με τον Χριστό στο αριστερό χέρι, που αντιγράφει σίγουρα την Οδηγήτρια της Κωνσταντινουπόλεως και φαίνεται πως εκτελέστηκε όταν το Πάνθεον έγινε εκκλησία, το 609. Τη Μαντόνα της Παναγίας του Ροδαρίου: μιμείται την Αγιοσορίτισσα της Κωνσταντινουπόλεως (Παναγία με τη χρυσή ζώνη) που βρισκόταν στην Παναγία «του Tempylo», κοντά στις Θέρμες του Καρακάλλα. Τη Μαντόνα "ella Clemenza" στην Παναγία του Τραστέβερε, ντυμένη σαν βυζαντινή αυτοκράτειρα, ένθρονη, βρεφοκρατούσα, ανάμεσα σε δύο αγγέλους. Αριστερά της ο αφιερωτής, πιθανότατα ο πάπας Ιωάννης Ζ΄, γιατί η εικόνα φαίνεται να προέρχεται από κάποιο ελληνίζον εργαστήριο της Ρώμης των αρχών του 8ου αι.

Οι λαϊκές εικόνες των Κοπτών αναγνωρίζονται εύκολα. Τα πρόσωπα έχουν τετράγωνο σχήμα, οι άγιοι είναι γενειοφόροι και μοιάζουν με τις μορφές των τοιχογραφιών στο Baouit και Saqqara. Η σχηματοποίηση μεταμορφώνει το ατομικό πορτραίτο σε μια εικόνα για την αιωνιότητα.

Η ειδωλολατρική συνήθεια να ζωγραφίζουν πορτραίτα των αυτοκρατόρων σε προτομή και να τα θεωρούν αντικείμενα λατρείας, διατηρήθηκε στους πρώτους βυζαντινούς αιώνες. Εκτελούσαν αληθινές αυτοκρατορικές εικόνες και τις λάτρευαν με θρησκευτική ευλάβεια. Συνέβαινε μάλιστα και να τις περιφέρουν στις λιτανείες κατά τις μεγάλες εκκλησιαστικές γιορτές.

Φορητές εικόνες από τη δεκαετία 1330-1340 έως τα μέσα του 15ου αιώνα.

Στην Κωνσταντινούπολη δεν σταμάτησαν να φιλοτεχνούν φορητές εικόνες κατά τον 13ο αι. επί λατινικής κυριαρχίας, σήμερα που ξέρουμε, χάρη στα χειρόγραφα, ότι εργαστήρια ζωγραφικής λειτούργησαν στην πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας, ίσως μάλιστα εν μέρει με την προστασία των λατίνων αρχόντων και ιερέων, άριστοι ειδικοί τους αποδίδουν έργα που λίγο πριν είχαν αποδοθεί σε καλλιτέχνες εργαζόμενους κατά την ελληνική τεχνοτροπία στην Ιταλία. Δίπλα σε μια γραμμικότητα που κληρονομήθηκε από την εποχή των Κομνηνών, συναντάμε μία αίσθηση μνημειώδους μεγαλείου και μια ελευθερία στην εκτέλεση που κάνουν τις εικόνες να συγγενεύουν με τις σύγχρονες τοιχογραφίες του13ου αι. Η ψηφιδωτή φορητή εικόνα της Μεταμορφώσεως στο Λούβρο ανήκει στην εποχή αυτή.

Η Αναγέννηση των Παλαιολόγων.

Στην εποχή των Παλαιολόγων η τέχνη των φορητών εικόνων έφτασε στην πλήρη ακμή της τόσο με την υψηλή ποιότητα των έργων, όσο και με τη σημαντική αύξηση του αριθμού τους. Το εικονογραφικό ρεπερτόριο εμπλουτίστηκε όπως άλλωστε συνέβη και με τη μνημειακή ζωγραφική. Στις παραδοσιακές μορφές του Χριστού, της Παναγίας και των αγίων προστέθηκαν επεισόδια από την Καινή Διαθήκη και τις αγιογραφικές αφηγήσεις. Η εξασθένηση των δομών του αυτοκρατορικού βυζαντινού κράτους επί Παλαιολόγων, η εξασφάλιση μεγαλύτερης ανεξαρτησίας στην οικογενειακή και προσωπική ζωή και, χωρίς αμφιβολία, η σκληρότητα των καιρών ευνόησαν την ανάπτυξη μιας περισσότερο ατομικής ευσέβειας, που επιθυμούσε να απευθύνεται σ' αυτές τις προστάτιδες εικόνες, είτε μέσα στους ναούς είτε στα σπίτια, με τρόπο ιδιωτικό και προσωπικό. Οι ποιητικές «εκφράσεις» (περιγραφές) εικόνων από το Μανουήλ Φιλή και το Μάρκο Ευγενικό επιβεβαιώνουν το ενδιαφέρον που υπήρχε τότε γι' αυτές.

Στα γόνιμα από καλλιτεχνική άποψη χρόνια που ακολούθησαν την αποκατάσταση της αυτοκρατορικής εξουσίας στην Κωνσταντινούπολη, επί Μιχαήλ Η΄ και Ανδρονίκου Β΄, το στυλ των φορητών εικόνων ακολούθησε την ίδια εξελικτική πορεία απελευθέρωσης και ανανέωσης με τα ψηφιδωτά. Τις μετωπικές μορφές με την ψυχρή ιερατικότητα αντικαθιστούν συχνά πρόσωπα παριστανόμενα πλαγίως, με εκφραστικές χειρονομίες γεμάτες ζωντάνια, πολύ πιο κοντινά προς τη γήινη ανθρωπότητα. Οι στάσεις των σωμάτων τους και οι πτυχώσεις των ενδυμάτων τους αποδίδονται συνήθως με περισσότερη φυσικότητα κι άνεση, σε σχέση με προηγούμενες εποχές. Τα σώματα αποκτούν πλαστικότητα κάτω από τις πτυχές που φανερώνουν σίγουρη γνώση της ανθρώπινης ανατομίας. Το ίδιο αίσθημα διέπει τον τρόπο με τον οποίο διατάσσονται, στο βάθος των παραστάσεων, αρχιτεκτονικά μοτίβα που παριστάνονται αναμφίβολα μ' ένα πνεύμα του μνημειώδους, αλλά και με τη φροντίδα να δώσουν ενότητα και βάθος στη σύνθεση. Οι όγκοι ισορροπούνται επιτυχημένα. Το ζωηρό κόκκινο, το κερασί, οι πράσινοι σκούροι ή κιτρινωποί τόνοι, τα σκούρα μπλε συνδυάζονται αρμονικά. Η έκφραση των φυσιογνωμιών γίνεται γλυκύτερη. Μια απόλυτη κυριαρχία φανερώνεται στην ευρύτητα της εκτελέσεως. Τα πρόσωπα δεν περιβάλλονται πια από σκληρές γραμμές, αλλά πλάθονται χωρίς περίγραμμα. Οι εικόνες της εποχής αυτής εκφράζουν ένα συναίσθημα λεπτό, οικείο, ανθρώπινο, που αντιστοιχεί, σ' εκείνο που συναντάμε και στις άλλες εκδηλώσεις του πνευματικού και καλλιτεχνικού βίου των χρόνων αυτών. Όπως και στη μνημειώδη ζωγραφική, παρά την εξανθρώπιση αυτή, μια ποιητική ατμόσφαιρα περιβάλλει τις μορφές και τις κρατά στον κόσμο της υπερβατικότητας, πολύ μακριά από τον ιταλικό ρεαλισμό. Τα αρχιτεκτονήματα είναι φανταστικά και δεν τοποθετούν τις σκηνές σε καθαρά προσδιορισμένους εσωτερικούς χώρους. Η αναγλυφικότητα των όγκων αποδίδεται σύμφωνα με την αρχή όπου τα φώτα κάνουν τα αντικείμενα πιο κοντινά και τα σκοτεινά χρώματα πιο μακρινά. Η τέχνη των φορητών εικόνων χαρακτηρίζεται από μια αίσθηση ευγένειας, μέτρου και κομψότητας, την οποία δεν επρόκειτο πια να στερηθεί. Η αμφίγραπτη λιτανευτική εικόνα από την Αχρίδα, που φέρει στη μια όψη την παναγία Ψυχοσώστρια και στην άλλη τον Ευαγγελισμό, ένα από τα τελειότερα αριστουργήματα του στυλ αυτού. Εκτελέστηκε στα αυτοκρατορικά εργαστήρια της Κωνσταντινουπόλεως ταυτόχρονα με μια άλλη αμφίγραπτη εικόνα με τον Χριστό Ψυχοσώστη και την Σταύρωση, και προσφέρθηκε στον αρχιεπίσκοπο Αχρίδας Γρηγόριο, όταν ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Β΄ του χάρισε τη μονή της Παναγίας Ψυχοσώστριας στην Κωνσταντινούπολη. Και οι δύο εικόνες φυλάσσονται στο Εθνικό Μουσείο της Αχρίδας.

Όλες οι εικόνες της εποχής αυτής είναι γοητευτικές και θα ήθελε κανείς να μπορεί να τις μελετήσει καθεμιά ξεχωριστά. Ανάμεσα στις σπουδαιότερες αναφέρουμε τον «Αρχάγγελο Μιχαήλ» του Museo Civico της Πίζας, τη «Σύναξη των Δώδεκα Αποστόλων» στο Μουσείο Τέχνης της Μόσχας, την «Αποκαθήλωση» της συλλογής Toclet (D. Talbot Rice, Art Byzantin, πίν. 189 και ΧΧΧV. W. Feliceti-Liebenfels, Geschichte der byzantinichen Ikonenmalerei πίν.53).

Κάτω από μια πραγματική ενότητα στυλ μπορούμε να διακρίνουμε διάφορες ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία των ζωγράφων. Εργαστήρια λειτουργούσαν τότε στην Κωνσταντινούπολη, στη Θεσσαλονίκη και Αχρίδα.

Από τα αυτοκρατορικά εργαστήρια της Κωνσταντινουπόλεως προέρχονται και οι πολύ μικρών διαστάσεων ψηφιδωτές εικόνες, που γνώρισαν εξαιρετική διάδοση ανάμεσα στα 1260-1320 περίπου, εφ' όσον είκοσι εννέα τουλάχιστον έχουν σωθεί και βρίσκουμε στα κείμενα τα ίχνη άλλων τριάντα που χάθηκαν. Το στυλ τους είναι ανάλογο με των συγχρόνων ζωγραφιστών εικόνων, με τη διαφορά ότι η τεχνική τους επέτρεπε λιγότερη ελευθερία στο σχέδιο. Ανάμεσα στα σημαντικότερα έργα αναφέρουμε τη «Σταύρωση» του Βερολίνου, τον «Ευαγγελισμό» του Μουσείου Βικτωρίας και Αλβέρτου (D. Talbot Rice, Art byzantin, πίν. 173 και XXXVIII), το δίπτυχο της Φλωρεντίας με το «Δωδεκάορτο, τον «Άγιο Γεώργιο» του Λούβρου, τον «Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη» στο Ερμιτάζ, τον «Παντοκράτορα» του Chimay (Βέλγιο. Beckwith, Art of Constantinople, κ. 182,183) τους «Τεσσαράκοντα Μάρτυρες» και τον «Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο» του Dumbarton Oaks (Demus, Dumbarton Oaks Papers, τομ. 14, 1960).

Κατά την αντίδραση που εκδηλώθηκε, μετά τη δεκαετία του 1330, στη νοοτροπία και την ευαισθησία των Βυζαντινών ενάντια στο πνεύμα έρευνας και απελευθερώσεως της εποχής των πρώτων Παλαιολόγων και που βρήκε την ύψιστη έκφρασή της στον Ησυχασμό, αυτά τα στοιχεία καινούργιας ζωής, αυτός ο πλούτος και η δροσιά της φαντασίας έδωσαν τη θέση τους σε ένα στυλ πιο παραδοσιακό, δογματικού χαρακτήρα, που η επιθυμία του ν' αποσπαστεί από τον γήινο κόσμο το σφράγισε με μια πολύ ζωηρή φροντίδα εξιδανικεύσεως. Ταυτόχρονα ευνοήθηκε αυτή η εξέλιξη προς τον ακαδημαϊσμό που απειλεί να ακολουθήσει κάθε νεωτερισμό στον τομέα της τέχνης. Κυριαρχεί πάλι η αγάπη της γραμμής που σχεδιάζεται με πάθος και οι φυσιογνωμίες ξαναγίνονται αυστηρές κι επίσημες. Αλλά απ' ό,τι επιτεύχθηκε ανάμεσα στα 1260 και 1330 περίπου, απόμεινε συχνά μια κομψότητα, μια ευλυγισία και μια εκλέπτυνση, από τις οποίες δεν έλειπε η χάρη.

Στον 15ο και τον 16ο αι. ακόμη, εκτελούσαν σε μοναστήρια, κυρίως στην Πάτμο χωρίς αμφιβολία, αξιόλογες εικόνες με τον Άγιο Ιωάννη γέροντα, γενειοφόρο και με το κρανίο γυμνό εκτός από μια τούφα μαλλιά ψηλά στο μέτωπο. Βλέπουμε ποια δύναμη πεποιθήσεως αντλούσαν οι ζωγράφοι μέσα από την ιωνική παράδοση, πάντοτε ζωντανή στη μεσογειακή Ανατολή. Δύο διαφορετικές πνευματικές στάσεις αποκαλύπτει το γεγονός ότι η δύση αποκάλεσε τον «Ιωάννη Ευαγγελιστή», άνθρωπο της αφηγήσεως, ενώ η Ανατολή τον θεωρούσε «Θεολόγο», άνθρωπο που έλεγε τον Θεό και τον Λόγο.

Σλαβικές χώρες.

Στις σλαβικές χώρες λειτούργησαν τοπικές σχολές στη Σερβία, στη Βουλγαρία, και στη Ρωσία στο Νόβγκοροντ και στο Pskov και αργότερα στη Μόσχα, μετά τα μέσα του 14ου αι. ασφαλώς θα ήσαν ανοιχτές στις βυζαντινές επιδράσεις. Οι ρωσικές εικόνες όμως παρουσιάζουν ξεχωριστά χαρακτηριστικά, τόνους επίπεδους, ανοιχτούς και ζωηρούς, επιμήκυνση των αναλογιών, κυματισμό της γραμμής, απλότητα και λιτότητα, αρετές που εξυμνούνται και στις λαϊκές παροιμίες. Βυζαντινά στοιχεία εισάγονται πάλι στο Νόβγκοροντ αρχικά, κατόπιν στη Μόσχα, χάρη στην εκεί διαμονή του Θεοφάνη του Έλληνα. Σ' αυτόν οφείλονται αρκετές εικόνες, κυρίως η «Δέηση» στην κατώτερη σειρά του τέμπλου στην πρώτη Μητρόπολη του Ευαγγελισμού στο Κρεμλίνο (1405). Οι ειδικοί είναι διχασμένοι για το αν πρέπει ν' αποδώσουμε στον ίδιο ή σε κάποιο μαθητή του την αμφίγραπτη εικόνα της «Παναγίας του Δον», που εκτελέστηκε στο Νόβγκοροντ ανάμεσα στα 1370 και 1390 και φέρει στην άλλη όψη μια «Κοίμηση». Η έκφραση ανθρώπινης τρυφερότητας του έργου αυτού, που έρχεται σε αντίθεση με το ύφος υπερφυσικής σοβαρότητας της Παναγίας του Βλαντιμίρ, μπορεί να οφείλεται στην ελευθερία που είχε ο Θεοφάνης στο Νόβγκοροντ. Μπορεί όμως να εξηγηθεί και με την ευαισθησία που χαρακτηρίζει ένα Ρώσο ζωγράφο.

Ωστόσο μια αυθεντικά ρωσική τέχνη επικρατεί με ζωγράφο-μοναχό Ανδρέα Ρουμπλιέφ (στα ρωσικά Αντρέι Ρουμπλιώφ, 1360-1370 έως 1430), δημιουργό πολλών εικόνων με Δωδεκάορτο, που κοσμούσαν το τέμπλο της μητροπόλεως του Ευαγγελισμού στο Κρεμλίνο, όπου εργάστηκε το 1405 δίπλα στον Θεοφάνη τον Έλληνα και έναν άλλο Ρώσο ζωγράφο, τον Πρόχορο του Γκόροντετς. Αλλά το γνησιότερο αριστούργημά του είναι η περίφημη «Αγία Τριάδα» στην Πινακοθήκη Τρετιάκωφ, που αποπνέει ένα κλασσικό μεγαλείο. Μετά την άγρια τραγικότητα του Θεοφάνη του Έλληνα, ο Ρουμπλιώφ εισάγει μια γαλήνια απλότητα, πιο σύμφωνη με τη ρώσικη ιδιοσυγκρασία. Με το κύρος που είχαν οι δημιουργίες του άνοιξε νέους δρόμους στην τέχνη της χώρας του.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία.

1) «Έκφρασις», τόμος Α΄ – Φώτιος Κόντογλου, εκδόσεις «Αστήρ»- Παπαδημητρίου- Αθήνα.

2) «Κωνσταντινούπολη», Μαρία Δρογκάρη- εκδόσεις Γκοβόστη.

3) «Η Θεοτόκος εις την εικονογραφία ανατολής και δύσεως». Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών- Κων/νου Καλοκύρη.

4) «Βυζαντινή διακοσμητική», Π. Βαμπούλη- εκδόσεις «Αστέρος».

5) Ημέρα τρίτη- The third day- Μετέωρα 1990.

6) «Η πολιτιστική προσφορά του ελληνισμού από την αρχαιότητα ως την αναγέννηση», Β. Ασημομύτης, Γ. Γρυντάκης, Θ.Κατσουλάκος, Σ. Κονδής, Χ. Μπουλώτης, Β. Σκουλάτος. Έκδοση : ΥΠ.Ε.Π.Θ.- Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

7) Μεγάλη ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Πυρσός. Εκδόσεις Δανδράκη.

8) Εγκυκλοπαίδεια «Ήλιος». Ιωάννου Πασσά.

9) Εγκυκλοπαίδεια «Ελευθερουδάκη».

 

*  Η Αμαλία Κ. Ηλιάδη είναι φιλόλογος-ιστορικός (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ' το Α.Π.Θ.)

ailiadi@sch.gr

http://users.sch.gr/ailiadi

http://blogs.sch.gr/ailiadi

http://www.matia.gr

 

ΠΗΓΗ: http://antibaro.gr/religion/hliadh_eikona.php

 "Η Ελλάδα μετά την κρίση;" (εκτενές σχόλιο για το ομώνυμο βιβλίο του κ.Α.) 

Του φιλαλήθη/philalethe00 

Από ό,τι μαθαίνουμε, χθες παρουσιάστηκε το βιβλίο του αγαπητού μας κου Αλογοσκούφη και πρώην Υπ. Εθν. Οικονομίας και Οικονομικών και τέως -αλιευθέντος υπό του κου Μάνου ως Υπ. Οικ.- καθηγητού στο L.S.E..

Όπως εύκολα μπορεί να διακριβωθή, π.χ. από εδώ, ο κος καθηγητής μας παραμένει δυστυχώς σε ενα φαντασιακό κόσμο όπου, για να προοδεύση η οικονομία, πρέπει να συνεχίσουμε τις "μεταρρυθμίσεις", να "αναζωογονήσουμε τον γύρο της Ντόχα" , του ελεύθερου εμπορίου, να φύγουμε τον κίνδυνο του προστατευτισμού κτο.

 Δύστηνος τύχη, ότι όλα αυτά έρχονται άνευ της ελάχιστης επιφύλαξης – τουλάχιστον … όσες διατυπώθηκαν επίσημα από το ΠΑΣΟΚ του '81 για το ΝΑΤΟ… Ο Γύρος της Ντόχα, για όσους γνωρίζουν, – και κάποιοι τα διδαχθήκαμε και στο πανεπιστήμιο- είναι στο πνεύμα ακριβώς άλλων παλαιότερων γύρων (Ουρουγουάης κτο)  και σκοπεί στην απάλειψη κάθε περιοριστικού χαρακτήρα μέτρων, τέτοια είναι, ιδιαίτερα σήμερα, οι εθνικές επιδοτήσεις που οι ΗΠΑ, π.χ., αρνούνται να απαλείψουν, οι δασμοί(tariffs) και ένα ευρύ φάσμα ακόμη τέτοιων μέτρων. Έτσι, η θεωρία λέει, ότι αυτά θα αποβούν επ'ωφελεία όλων των χωρών.

Ο Joseph Stiglitz υπήρξε και υπάρχει για πολλά έτη σύμβουλος προέδρων και ηγετών των ΗΠΑ και εκτός, του Bill Clinton (βλ. και σταδιακή μείωση ανεργίας από το 1993 έως το 2001 εν ΗΠΑ), του πατρός Miguel D'Escoto του FSLN κ.α. πολλών. Επίσης, επί πολλά έτη ήταν στην Παγκόσμια τράπεζα εκ των "leading economists" και συνέτασσε μελέτες για μία πληθώρα θεμάτων, με έμφασι και στα θέματα των χωρών του τρίτου κόσμου. Ο Στίγκλιτζ, λοιπόν, έγραψε μία σειρά δύο βιβλίων, "Globalization and its discontents" (=Παγκοσμιοποίηση και αυτοί που δυσαρεστεί) και "Making globalization work: The next steps to global justice"(μη-μεταφρασμένο μέχρι τούδε), προκειμένου να προωθήση τουλάχιστον μία βαθιά μεταρρύθμιση των παγκόσμιων αυτών θεσμών, καθώς έβλεπε, ότι όλες αυτές οι δεσμεύσεις που επέβαλαν οι …εξωθεσμικοί θεσμοί αυτοί, αποτύγχαναν σχεδόν συνολικά, παρήγαγαν ασφυξία στις πιο φτωχές χώρες, όσες τουλάχιστον δεν γλύτωσαν απο την μέγγενη, όπως η Αργεντινή που "ξεφορτώθηκε το ΔΝΤ", βάσει της σχετικής επίσημης έκφρασης, τη βοηθεία της κυβέρνησης Τσάβεζ.

  Και για να μην μακρηγορούμε για πράγματα μικρής, ίσως, βαρύτητας και όχι άμεσης σχέσης με το θέμα μας, ας οργανώσουμε τις παρατηρήσεις μας σχολιάζοντας, στην ανάρτησί μας τούτη, μία συγκεκριμένη τοποθέτησι του υπουργούντος κου Υπουργού μας, που άνευ ετέρου, αφού διατυπώθηκε σε ομιλία μόλις προ τινών ημερών, πρέπει να εκφράζη και το πνεύμα των γραφομένων του.

 "Σχετικά παρατήρησε ότι η βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους θα εξαρτηθεί από δύο βασικούς παράγοντες:

– Ο πρώτος παράγων είναι η έκταση στην οποία μπορεί να παραμείνει συμβατό με επαρκή κίνητρα για να υποβοηθηθεί η περαιτέρω αύξηση της απασχόλησης και η μείωση της ανεργίας. Αυτό είναι βασικό, εν όψει του διεθνούς ανταγωνισμού από άλλες αναπτυγμένες οικονομίες καθώς και από αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες.

– Ο δεύτερος βασικός παράγων είναι η έκταση στην οποία τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης μπορούν να γίνουν βιώσιμα, εν όψει της γήρανσης του πληθυσμού."

1) Συνοπτικά: το κοινωνικό κράτος είναι απαραίτητη προϋπόθεση, ώστε να μπορή μία κρατική οικονομία να ανταγωνιστή τις άλλες. Είναι χαρακτηριστικό, ότι και οι πιο, ακόμη, ακραιφνείς, όπως οι "ιησουίτες της επιχειρηματικής πίστης", ήτοι οι του Harvard Business School κατά τον καθηγητή του Harvard Galbraith(1976), και συγκεκριμένα ο γνωστός καθηγητής του Michael Porter, που εισήγαγε εν πολλοίς τον όρο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και έννοιες όπως ανταγωνιστικότητα κτλ., θεωρούν, ότι επιτέλους έγινε καταπληπτό ευρύτερα τι; Ότι το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και πιο ειδικά το "ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των εθνών" ασφαλώς ΔΕΝ είναι μόνο οι τιμές των προϊόντων (άρα τα χαμηλά κόστη, άρα – και – οι χαμηλοί μισθοί). Υπάρχουν πάρα πολλά άλλα: Ο Philip Kotler, κορυφαίος θεωρητικός του marketing, έχει γράψη και αυτός βιβλίο, "Marketing of nations", όπου υποστηρίζει, ότι μπορούμε και είναι καλό να χρησιμοποιούμε τεχνικές μάρκετινγκ και για την "εθνική βιομηχανία". Οι τεχνικές μάρκετινγκ περιλαμβάνουν βέβαια ανάλυση SWOT (βλέπε και marketing plan-τμήματά του), όπου κρίνουμε τις δυνάμεις-αδυναμίες-ευκαιρίες-απειλές, και ως ανταγωνιστικά πλεονέκτηματα λειτουργούν πολλά και διαφορετικά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, είτε είναι αντικειμενικά, ποιότητας, π.χ., είτε υποκειμενικά-ψυχολογικά(υψηλή ηθική ακεραιότητα, υψηλή κοινωνική ευθύνη, brand loyalty κτλ.).

Συγκεκριμένα, οι υποδομές είναι πάντοτε όχι μόνο ένα κίνητρο, αλλά ένα απαραίτητο κίνητρο. Ας σκεφτούμε απλώς μία χώρα χωρίς δημόσιο τηλεφωνικό δίκτυο, χωρίς λιμένες, οδικό δίκτυο, ή όπου όλα αυτά είναι υπερτιμολογημένα ή αφημένα στην αβεβαιότητα και αναρχία της σχετικής αγοράς. Οι επενδύσεις απωθούνται, είναι πρόδηλο. Και, πάντως, η θεωρία των (επιχειρηματικών) κινήτρων δεν επιτάσσει, ότι πρέπει να μειώνουμε τους μισθούς – ως κόστη που δεν είναι -, ότι πρέπει να καταστήσουμε χαμηλά τα δικαίωματα της εργατικής τάξης, κτλ. Η  συγγραφέας, πρώην καθηγήτρια και Πρύτανις Μ. Δελιβάνη έλεγε χαρακτηριστικά, ότι έτσι συγχέουμε την Οριακή Ρόπη προς Αποταμίευση(MPS), που είναι αυτό που συμβαίνει, με την Οριακή Ροπή προς Επένδυση (Marginal Propensity to Invest-MPI) και ότι η MPI(άρα οι επενδύσεις, άρα η απασχόληση) αυξαίνει, όταν μειώνονται τα κέρδη, κατά παληό οικονομικό κανόνα. Το πρόβλημα είναι, λοιπόν, συμπερασματικά, όταν η (κάποια) πολιτική θεωρία κηρύχνεται δέουσα πολιτική για την κοινωνία.

 Θα ήταν πιο έντιμο να πη κάποιος, ότι προωθεί τα συμφέροντα(και όχι τα δίκαια) μίας τάξης που συμπαθεί ή έχει επιλέξη να εκπροσωπή ή όπου απευθύνεται ως πολιτικός ή ως συγγραφέας. Η δικαιοσύνη, η δεοντολογία είναι άλλες έννοιες, 'οντολογικές' και δεν πρέπει να συγχέωνται με τις εν λόγω μικροπρέπειες. 

2) Αυτή η σκέψη μοιάζει υπερβολικά με κάτι που έλεγε ένας άλλος φορέας της "επιχειρηματικής πίστης", ο ευπαίδευτος Peter Drucker, και εκ των ουκ άνευ θεωρούμενος για τους ασχολούμενους με την οργάνωση και διοίκηση/διοικητική. Ο ίδιος, λοιπόν, που έχει γράψη ένα βιβλίο για την entrepreneurial society, ισχυριζόταν, ότι, εάν δεν προχωρήσουμε σε αυτήν την κοινωνία, που θα αυξήση θεαματικά την τεχνική και άρα την ατομική παραγωγικότητα, λόγω της γήρανσης κτλ., θα υπακούσουμε γενικώς σε εκείνο τον άτυπο ιστορικό κανόνα, ότι κάθε 100 χρόνια περνάμε από την προστασία της κοινωνίας από το σύστημα στην τέλεια επιχειρηματική ελευθερία που απευθύνεται βασικά στην απληστία και αθλιότητα των μεγαλοαστικών στρωμάτων της κοινωνίας(1776-1876:"ελευθερία", 1876-1976:"ασφάλεια" κοινωνική,1976:άνοδος νεοφιλελευθερισμού κτλ.) . Και εκείνος επίσης βλέπει το ασφαλιστικό ως χωλαίνον από αυτό το πρόβλημα, πρόβλημα που ο Rifkin εντοπίζει συνολικά ως ευρωενωσιακό και που προσβλέπει στην …μετανάστευσι, για να λυθή, αν και αυτή, λέει, λειτουργεί εξισωτικά προς τα κάτω για τις εργατικές τάξεις.

Αυτά τα λέμε, για να πούμε, ότι δεν είναι μία  πρωτοφανής "σκέψη του αέρα", αλλά έχει ένα προηγούμενο και άρα ένα ιδεολογικό βάθρο ορισμένο (pro-business πολιτικές). Είναι σαφές, όμως, ότι οι οικονομίες των χωρών λειτουργούν ακριβώς ώστε να παρέχουν λύσεις στις πραγματικές (και όχι τεχνητές) ανάγκες των ανθρώπων. Τα ασφαλιστικά συστήματα ανταποκρίνονται ακριβώς σε αυτήν την δεοντολογία σε στοιχειώδες επίπεδο. Είναι δε σαφές, ότι εκτός της δια της βελτίωσης της τεχνικής, αύξησης της παραγωγικότητας, μπορούν άπειρα άλλα να γίνουν, προκειμένου να λυθούν τα ζητήματα αυτά. Το ασφαλιστικό πρόβλημα και οι τρόποι της απώλειας των χρημάτων των ασφαλιστικών ταμείων μας λένε πολλά για αυτά. Χρειάζεται να πούμε καν, ότι οι διοικήσεις των ασφ. ταμείων είναι αναξιόπιστες, ως μη-αιρετές; Χρειάζεται να πούμε, ότι πρέπει να απαγορευτή το "τζογάρισμα" των χρημάτων των ασφαλιστικών ταμείων σε βραχύβιες επενδύσεις στο/-α χρηματιστήριο/-α; Είναι προφανή και "τετριμμένα" όλα αυτά. Χρειάζεται, γενικότερα, να γίνη λόγος για την "διασπάθιση του δημοσίου χρήματος" και την κατασπατάληση σε περιοχές ανούσιες όλως; Το βέβαιον είναι, ότι πρέπει να λυθούν όλα αυτά από ανθρώπους ικανούς, δημόκλητους όντως και όχι δια ρουσφετολογημάτων ενδεών, πριν αποφασισθούν τέτοιους είδους ηθικά εγκλήματα, έστω με ένα μικρό άμεσο χρηματικό αντίκρισμα, όπως και το πρόσφατο της εκχώρησης κυριαρχίας του σώματος του "λαού" στην ΕΥΑΘ.

Και εδώ κανείς οφείλει να θυμηθή την εύλογη διαπίστωσι του Stiglitz, ότι στην πραγματικότητα ο ίδιος και ο Friedman (νεοφιλελεύθεροι γενικώς), διαφωνούν, διότι βλέπουν την πραγματικότητα μέσα από διαφορετικές αφετηριακές αρχές. Παραδείγματος χάριν, ο ένας μέσα από την παραπληνητικά ονομασθείσα "οικονομική ελευθερία", ενώ κάποιος άλλος μέσα από την αυτονόητη και δίκαιη πρόσβασι στα "αγαθά του Θεού" για όλους τους ανθρώπους και πολύ περισσότερο τους εργαζομένους και όχι … επενδύοντες και ιδιοκτήτες, μετόχους κτο με αυτά ή μέσα από το απλό "ουμανιστικό" πρόταγμα για ισότητα, δικαιοσύνη, κτλ.

Αυτές οι παρατηρήσεις είναι ειπωμένες ξανά σίγουρα κατά το γενικό πνεύμα. Βεβαίως, μπορούν να στηριχθούν – και το έχουμε και προσωπικά ξαναπράξη-, με πληθώρα στοιχείων, παραδειγμάτων χωρών κτλ. Όμως, η αλήθεια πρέπει να ακούγεται μέσα εις και από τον ορυμαγδό της προπαγάνδας αδιαλλείπτως και θεμελιούμενη οσημέραι και ισχυρότερα. Δεν υπάρχουν πολλές επιλογές. Ας ελπίσουμε, ότι θα έχουμε και εμείς την ευκαιρία να το πράξουμε  κάποτε, στο εγγύς ή όχι τόσο μέλλον, αυτό και με έντυπη έκδοσι, ώστε να μιλήση στο σχετικό κοινό κατά το δυνατό η αντιπαραβολή της τεκμηρίωσης, θεωρητικής, ηθικής, εμπειρικής. Οψόμεθα, λοιπόν… (Βεβαίως, υπάρχει ήδη μία θαυμάσια "βιβλιογραφία" και συγγραμματογραφία.)

Πρώτες παρατηρήσεις για το 14^ο Συνέδριο της ΟΛΜΕ

 

Των Παν. Μπούρδαλα – Βασ. Δημόπουλου*

Α) Η ΔΑΚΕ, πιστή στο κυβερνητικό συνδικαλισμό, δεν ήθελε το συνέδριο να έχει κάποια σχετική   ουσία και γι' αυτό πετούσε συνεχώς την «μπάλα στην εξέδρα». Το βράδυ των αποφάσεων έβαλε την  πρόταση σε ψηφοφορία «εκπαιδευτικό μισθολόγιο» (ναι αυτές τις δυο λέξεις) χωρίς αναφορά σε περιεχόμενο και στο προετοιμαζόμενο μισθολόγιο των δύο ταχυτήτων και μετά έψαχνε αφορμή για να αποχωρήσει, πράγμα που έκανε.  

Β) Η ΠΑΣΚ χειροκρότησε την εκπρόσωπο του ΠΑΣΟΚ (Α. Διαμαντοπούλου) πολλές φορές, ακόμη και όταν άνοιξε ευθαρσώς τη γραμμή της περιφερειοποίησης των σχολείων και  διαχείρισης του προσωπικού καθώς και της θεσμικής αξιολόγησης. Παράλληλα οι ομιλητές της ήταν υποτονικοί και άνοιξαν μόνο «μικρά» ζητήματα. Κάποιοι σύνεδροι μάλιστα  στήριζαν τη θεσμική αξιολόγηση των σχολικών μονάδων. Η στάση αυτή επιβεβαίωσε την εκτίμησή μας ότι ήταν αδύνατο να  υπάρξει πλειοψηφική πολιτική απόφαση του συνεδρίου.  

Γ) Οι Συνεργαζόμενες Εκπ. Κινήσεις φάνηκαν σε γενικές γραμμές υποτονικές, χωρίς ιδιαίτερη στόχευση, πλην δυο-τριών εξαιρέσεων, που αφορούσαν τη σαπίλα στις υπηρεσιακές μεταβολές και κάποια προβλήματα της καθημερινότητας στα σχολεία.

Δ) Η ΔΕΕ-ΠΑΜΕ για άλλη μία φορά είχε λόγο καταγγελτικό προς όλες τις πλευρές, χωρίς καμιά προσπάθεια σύνθεσης σε κανένα ζήτημα. Γι' αυτό και καταψήφισε όλες τις αποφάσεις που πάρθηκαν. Έδωσε βαρύτητα μόνο σε θεωρητικές – ιδεολογικές ερμηνείες της κρίσης. Ενδεικτική ήταν η στάση της  για τα συνδικαλιστικά δικαιώματα των ωρομισθίων,  που με ένα συμπληρωματικό ψήφισμα, ορθό μεν, αλλά όπως διεφάνη από ενδεικτική ψηφοφορία, η σκοπιμότητά της ήταν να καταψηφιστεί από μέρος των ΠΑΣΚ-Συν. Ε. Κ., με μοναδικό στόχο να εμφανίσει τις εσωτερικές αντιθέσεις σ' αυτές, ενώ η καταψήφιση του υπονόμευε την πολύ θετική ήδη ψηφισμένη απόφαση.

Στ) Οι Αγ. Παρεμβάσεις- Συσπειρώσεις έπαιξαν καθοριστικό ρόλο, ώστε να παρθούν επικαιροποιημένες αποφάσεις, χωρίς όμως να υπονομευτούν οι θετικοί άξονες του 13^ου συνεδρίου. Αναφερόμαστε τόσο   στην επιβεβαίωση των αιτημάτων του προηγούμενου συνεδρίου (σχολείο, αξιολόγηση-χειραγώγηση, κατάργηση ωρομισθίας,  ασφαλιστικό και μισθολογικό ζήτημα, κλπ), όσο και στην εναντίωση στα επαγγελματικά ταμεία και στο μισθολόγιο των δύο ταχυτήτων που βρίσκονται στο παρασκήνιο. Δυστυχώς όμως το βέτο των εκπροσώπων των Συν. Εκπ. Κινήσεων, όσο και της ΠΑΣΚ, δεν επέτρεψαν η απόφαση για κλαδική συλλογική σύμβαση (παράλληλα με τη γενική της ΑΔΕΔΥ) να περιέχει το επιθετικό αίτημα για ενσωμάτωση των δύο εκπαιδευτικών επιδομάτων (περ. 450 Ε) στο βασικό μισθό, που  θα επιδιώξει να αφαιρέσει από τους νεοπροσλαμβανόμενους η κυβέρνηση.

Όσον αφορά τους εκπροσώπους της Εκπ. Παρέμβασης Αχαΐας έκαναν εμφανή την παρουσία τους στο συνέδριο και με τους ομιλίες τους και με τη συμβολή τους στη διαμόρφωση της όλης τακτικής και πολιτικής των Παρεμβάσεων.   Δηλαδή η στάση τους ήταν ακριβώς σύμφωνη με τις δημόσιες προεκλογικές δεσμεύσεις της Εκπ. Παρέμβασης.

Τέλος η αγωνιστική πρόταση των Παρεμβάσεων για ετοιμότητα μέσω συνελεύσεων το Φθινόπωρο δυστυχώς παραπέμφθηκε στο νέο ΔΣ της ΟΛΜΕ, του οποίου βεβαίως οι συσχετισμοί παραμένουν ως έχουν, με μερικά νέα πρόσωπα στη σύνθεσή του.

 

Συνάδελφοι, -σσες

καλή ξεκούραση και με πολλαπλή ετοιμότητα το Σεπτέμβρη. Οι καιροί «ου μενετοί»…

Εκπαιδευτική Παρέμβαση

Αχαΐας – Μέλος του Πανελλαδικού Δικτύου Παρεμβάσεων – Συσπειρώσεων Δ. Ε.

 

* Για την Εκπ. Παρέμβαση Αχαΐας, οι σύνεδροι στο 14^ο συνέδριο, Π. Μπούρδαλας και Β. Δημόπουλος.

http://eparemvasiax.wordpress.com/  Πάτρα, 29-06-2009

Πως  καταλαβαινουμε, πως καταλαβαινουμε.

Ή, πως  καταλαβαινουμε οτι καταλαβαινουμε.

  (ΕΙΡΗΣΘΩ ΕΝ ΠΑΡΟΔΩ:  σκοπος, η κατοχη εργαλειου που θα δρομολογει αλλαγη χωρις διαμαχες, μπας και δουμε ασπρη μερα)

 

Του TheoTheoreio

 

Αυτο ειναι το πρωτο μου πολυ-λογο αρθρο. 

Μεχρι τωρα, στα δυο προηγουμενα αρθρα μου, προσελαβα δεδομενα και αφου εκανα τις πραξεις επεξεργασιας συμφωνα με τις απαιτησεις του χρηστη (εμου), παρουσιασα τις πληροφοριες (τα αποτελεσματα).  Αλλα χωρις την παρεμβαση εμου του χρηστη.  Δηλ.  εκανα τη δουλια που κανει ενας ηλεκτρονικος υπολογιστης.

Τωρα ειναι η πρωτη φορα που εδω θα παρουσιασω πληροφοριες, δηλ. και παλι τα αποτελεσματα τών πραξεων επεξεργασιας, αλλα με τη παρεμβαση εμου του χρηστη.

 

Αρα πρεπει να γνωρισετε και εμενα. 

Οχι σαν προσωπο, ουτε σαν προσωπικοτητα.  Αλλα σαν προσωποποιηση. 

Δεν χρειαζεστε να ξερετε ποιος ειμαι, ουτε ποιος με εμαθε και το πως.  Χρειαζεται να ξερετε το εργαλειο προσεγγισης μου και το τροπο χρησης του.  Το εργαλειο και τη μεθοδο.

 

Προφανως δεν χρειαζεταται να με αποδεχτειτε, προς Θεου, οχι.  Απλως με αυτο το τροπο διατεινομαι να σας ενημερωσω ωστε να μειωσω τη τριβη που θα επιφερουν τα γραφομενα μου (και κατα συνεπεια τις επιθεσεις εναντιον μου) αφου θα χτυπησουν τα κειμενα, οχι μονο τα κακως κειμενα, αλλα ολα τα κειμενα.  Το καθεστως·  οπως το λεω ειρωνικα, το ‘‘συστηματοποιημενο συστημα''. 

 

Ολοι μας λεμε, σε οτι και να ανεφερθουμε, οτι ‘‘θελει αλλαγη ριζικη, να γινει απο την αρχη''.  Αυτο λενε ολοι ειτε προκειται για την πολιτικη, ειτε για την οικονομια, ειτε για το τροπο που οι ανθρωποι σκεφτονται και δρουν, ειτε για την δομηση, ειτε για εργασιακο περιβαλλον, για ολα.  Αλλα το λενε, μα κανενας δεν ξερει ουτε το πως να το κανει, ουτε το πως να το αρχισει.  Εγω διατεινομαι, οτι μετα απο 30 χρονια ερευνας και προσπαθειων, εχω τη μεθοδο και το εργαλειο.  Και φυσικα αυτο ειναι μεγαλη κουβεντα και δημιουργει πολυ γελιο.  Και γελαω και εγω ο ιδιος.  Αλλα υπομονη!  Γιατι μεθοδος και εργαλειο δεν θα δοθουν ουτε θα γινουν αντιληπτα σε ενα αρθρο ή σε ενα μηνα.  Ομως υπαρχουν και θα δοθουν. 

Μην ανησυχειτε!

 

Απλως υπομονη, γιατι κατι να τα παρουσιασω, κατι να τα εξηγησω, κατι να δωσω παραδειγματα, κατι να εμφανισω κρυφες πτυχες, κατι να αντιμετωπισω το πολεμο και την ειρωνια, να πως τα γραφομενα θα γινουν μακροσκελη, μεγαλα και πιθανον να αντιμετωπισθουν με ανυπομονησια.  Και καλα αυτο δεν πειραζει.  Αυτο που θα πειραζε ειναι αν καποιος, λογω μακροσκελειας, χασει το νοημα μεταξυ τού που αρχισαμε και τού που βρισκομαστε τωρα.  Αστειο, αλλα πιθανο.

 

Εργαλειο και μεθοδος λοιπον.  Το εργαλειο μου λεγεται, καταλαβημα. 

 

Ενα λεπτο!  Επιτρεψτε μου που γινομαι γλωσσοπλαστης, αλλα δεν γινοτανε αλλιως. 

Και δεν γινοτανε αλλιως γιατι η πραξη που κανω ειναι ‘‘να καταλαβω'', αλλα πως να ονομασω το αποτελεσμα μιας τετιας πραξης;  Αν δεν το ονομασω ‘‘καταλαβημα'', πως αλλιως να το ονομασω οταν εχω τελειωσει την προσπαθεια μου και ‘‘εχω καταλαβει''; 

Ή θα το ονομασω Αντιληψη, ή θα το ονομασω Κατανοηση, ή θα το ονομασω Καταληψη.  Δεν υπαρχει αλλος ορος να περιγραψει το αποτελεσμα μιας προσπαθειας ‘‘να καταλαβω''.

(να πως τα γραφομενα γινονται μακροσκελη·  αρχιζουμε).

 

Να το ονομασω Αντιληψη;

Η προσπαθεια τού ‘‘να καταλαβω'' δεν επιφερει αντιληψη.  Η προσπαθεια τού να αντιληφθω επιφερει Αντιληψη.  Ασε που αν προχωρησουμε λιγο, οχι παρα πολυ, ονομαζεται Αντι-ληψη, γιατι μαλλον ειναι σιγουρο οτι δεν λαμβανουμε την καθ'αυτο πραγματικη Ληψη αλλα μαλλον κατι αλλο σε αντικατασταση της Ληψης, την αντι-Ληψη. 

Δηλ. οταν αντιλαμβανομαι εχω καταφερει αντι της καθ'αυτο Ληψης κατι αλλο, τον αντι-καταστατη τής Ληψης, το εναντι τής Ληψης, την Αντι-ληψη.  Και φαινεται καποιος ηξερε οταν ονοματιζε τα πραγματα ετσι, γιατι ο ορος αντιληψη δεν αναφερεται καν στο αν καταλαβα κατι.  Αναφερεται στη προσληψη εντυπωσεων απο αυτο το κατι.  Και τι υπονοει αυτος ο ορος;  Υπονοει το που γινεται αυτη η Ληψη εντυπωσεων!

Οταν παρατηρεις τη καρεκλα μπροστα στα ματια σου, που βλεπεις την καρεκλα;  Μπροστα σου στο ενα μετρο ή μεσα στον εγκεφαλο σου;   Αν βλεπεις τη καρεκλα στο ενα μετρο, δεν υπαρχει εγκεφαλος εκει να επεξεργαστει δεδομενα.  Αν βλεπεις τη καρεκλα στον εγκεφαλο σου τοτε δεν την βλεπεις εκει που ειναι και αρα προσλαμβανεις Αντι-Ληψη, δηλ. κατι μεσα στον εγκεφαλο σου, οχι εκει οπου πραγματικα βρισκεται η καρεκλα. 

Αρα ποτε δεν βλεπουμε τα πραγματα εκει που ειναι, οπως ειναι.  Αλλα βλεπουμε τις προσλαμβανομενες παραστασεις τους μεσα μας.  Παρ'ολο που κανενας μας δεν αμφισβητει οτι βλεπουμε την πραγματικοτητα και παρ'ολο που ειμαστε σιγουροι οτι ολοι βλεπουμε το ιδιο πραγμα, ας κρατησουμε προς το παρον τουτο το συμερασμα, οτι δεν βλεπουμε τα πραγματα εκει που ειναι, αλλα μεταφερονται μεσα μας.

Αυτο παει μακρυα.  Το αφηνω εδω, αλλα με την παρατηρηση για τωρα οτι αντιλαμβανομαστε οχι τη πραγματικη Ληψη τού αντικειμενου εκει που βρισκεται, αλλα τη παρασταση του μεσα στον εγκεφαλο μας και γι'αυτο μιλαμε περι αντι-ληψης.  Και οτι κατα-λαμβανω δεν ειναι ιδιο με το αντι-λαμβανω, αρα οταν καταλαβαινω δεν επιτυγχανω Αντιληψη.

 

Αρα, πως να το ονομασω;  Να το ονομασω Καταληψη;

Για να δουμε.  Οταν εχεις καταλαβει κατι, το εχεις καταλαβει.  Αρα, ναι, το αποτελεσμα ειναι η Καταληψη, αυτο ειναι γεγονος.  Καταληψη, Κατοχη.  Το κατεχεις!  Λεμε, ‘‘αυτος κατεχει το αντικειμενο του''. 

Οταν εχεις καταλαβει κατι ‘‘εισαι απο πανω του''.  Και το εχεις καταλαβει, και το κατεχεις.  Και ειναι γεγονος οτι η σημασια ειναι καλη και ειναι η ιδια οπως οταν εχεις καταλαβει μια περιοχη, ενα υψωμα μετα απο μαχη, ενα καστρο. 

Ειναι επισης γεγονος, οταν προσπαθεις να καταλαβεις κατι, δινεις αγωνα.  Και οταν εχεις τελειωσει, εχεις δωσει τον αγωνα και εχεις νικησει.  Το εχεις καταλαβει.

 

Αλλα … αλλα, στις ημερες μας απαγορευεται να μιλαμε ετσι, ενεργητικα.  Επιτρεπεται να μιλαμε παθητικα.  Δηλ.  αντι να πουμε ‘‘οργανωσα το παρτυ υπεροχα και τους ευχαριστησα ολους'', λεμε ‘‘εγινε ενα παρτυ υπεροχο και περασαμε ολοι καλα''.  Γιατι;  Διοτι, εχουμε αποφασισει πως ‘‘αποδεκτο θα ειναι μονο οτι κανει τους αλλους να νιωθουν ευχαριστα ανεξαρτητως κοστους''.  Πως να ονομασω Καταληψη τήν νοητικη προσπαθεια τού ‘‘να καταλαβω'' κατι, οταν ο κοινος νους θα χαμογελασει ειρωνικα σε μια τετια χρηση ορου, αφου η Καταληψη δεν εχει συνδεθει με νοητικη προσπαθεια αλλα με αγωνα μεταξυ δυο, με πολιτικη διαμαχη μεταξυ δυο, με αντιπαραθεση μεταξυ δυο, με βια και τελικα με υπεροχη ενος εναντι αλλου (μεταξυ τών δυο); 

 

Ειδικα το τελευταιο, το οτι η Καταληψη εχει συνδεθει με υπεροχη ενος εναντι αλλου, αφηνει μια γευση υπεροψιας και αλαζονειας.  Αν δηλ. πω οτι, ‘‘προσπαθω να καταλαβω τι γινεται με το ταδε προβλημα μαθηματικων και τελικα πετυχα τη καταληψη του θεματος'' αμεσως κατι ξενιζει γιατι τονιζεται οτι ΕΓω εκανα μια προσπαθεια, οτι Εγω τα καταφερα, και τελικα ΕΓω κατελαβα το θεμα.  Και μεταξυ τών δυο, εμενα και του προβληματος, υπερισχυσα εγω.

Εν τω μεταξυ, ετσι γινεται στη πραγματικοτητα (εγω, εσυ κανεις κατι), αλλα δεν το ομολογουμε, παιζουμε το παιγνιδι της Μειλιχιοτητας και Συμπλευσης με αλλους, με αποτελεσμα αν αυτο (η Καταληψη) λεχθει ετσι, δημιουργει την εντυπωση τού υπεροπτη και αλαζονα. 

 

Αρα αν, για το αποτελεσμα της πραξης ‘‘του να καταλαβω'', χρησιμοποιησω τη λεξη Καταληψη η συνδεση με τις εννοιες (που προειπα) αντιπαραθεση, βια, υπεροχη, υπεροψια ειναι αναποφευκτη και αρα η εντυπωση τελικα ειναι οχι ευχαριστη.  Αυτες οι εννοιες δεν ειναι ‘‘ευχαριστες'' και τελος παντων εγειρουν ερωτηματα οπως ‘‘και ποιος εισαι εσυ;''

 

Αν δηλ. πω οτι, ‘‘προσπαθω να καταλαβω τι γινεται με το ταδε προβλημα στην επιχειρηση μου και τελικα πετυχα τη καταληψη του θεματος'', οποιος μ'ακουει θα σκεφτει, εστω σιωπηρα, ‘‘καλα αυτος ειναι τρελος, τι νομιζει οτι πολεμαει;  ακου εκει, πετυχε τη καταληψη τού θεματος!''

 

Παρενθεση.   (να πως τα γραφομενα γινονται μακροσκελη·  συνεχιζουμε).

Λιγα λογια για το γιατι αναφερομαι στο ‘‘αποδεκτο ειναι μονο οτι κανει τους αλλους να νιωθουν ευχαριστα ανεξαρτητως κοστους'',

 Ή τι εννοω με το επονομαζομενο ‘‘παιγνιδι της Μειλιχιοτητας και Συμπλευσης''.

 

Στις μερες μας εχουμε αποδυθει σε μια προσπαθεια,

1.         ανασκευης των πραγματων,

2.         σωφρονισμου στην ανασκευη αυτη και

3.         διορθωσης μεσω του σωφρονισμου αυτου. 

Ονομαζεται, αυτη η προσπαθεια (ανασκευης-σωφρονισμου-διορθωσης), ‘‘Πολιτικη Αναπροσαρμογη'', η γνωστη "political correction", και εχει σαν κυριο κριτηριο πραξης την προσπαθεια να μην δυσαρεστουμε αλλους. 

Η απαρχη, οι ριζες, αυτης της προσπαθειας (ανασκευης-σωφρονισμου-διορθωσης) ειναι στη διαμαχη μεταξυ Ατομικοτητας και Κοινωνικοτητας.  Αυτη η διαμαχη εχει πολλες επεκτασεις και επιδρασεις, και ειναι πισω σχεδον απο ολα τα θεματα, ακομα και πνευματικα. 

Παει πολυ μακρυα μπροστα και επισης πολυ μακρυα πισω, ειναι ενα πολυ ομορφο θεμα και ετοιμαζω ενα αρθρο αλλα εδω θα χρησιμοποιησω λιγα λογια για μονο μια πλευρα, για να γινει καπως κατανοητο, την Οικονομικη και μια πολυ μικρη αναφορα στη Θρησκευτικη.

 

Οικονομικη:           Αν ενθαρρυνεις την Ατομικοτητα τοτε κανεις ισχυρο το ατομο, αρα γινομαι οσο πιο ισχυρος και ανεξαρτητος ειναι εφικτο, αρα στηνω τη ζωη μου μονος μου και δεν χρειαζομαι εσενα, αρα γινομαι εγω μια ανεξαρτητη αγοραστικη μοναδα και γινεσαι εσυ (ακομα και αν εισαι η γυναικα μου ή το παιδι μου) μια αλλη αγοραστικη μοναδα, και ετσι εχω εγω το δικο μου αμαξι και εσυ το δικο σου, και το παιδι θα παρει δανειο να σπουδασει και θα το πληρωσει πισω οταν αρχιζει να δουλευει κλπ, κλπ, κλπ, και ετσι διαιωνιζεται η ελευθερη επιλογη τού καθε ατομου, αρα αυξανονται οι αγοραστικες μοναδες-ατομα (πχ αντι ενα αμαξι στην οικογενεια υπαρχουν τρια ή αντι μιας τηλεορασης υπαρχουν δυο κλπ), αρα αναπτυσσεται η αγορα αφου περισσοτερα ατομα αγοραζουν, δημιουργειται προσωπικο κερδος, και φυσικα επικρατει ο καπιταλισμος. 

 

Αλλα αν ενθαρρυνεις την Κοινωνικοτητα τοτε κανεις ισχυρη την κοινοτητα, αρα δεν γινομαι ισχυρος εγω αλλα η Κοινοτητα, δεν στηνω τη ζωη με βαση τα δικα μου κριτηρια αλλα τής Κοινοτητας, με την εργασια μου δεν δημιουργω τον δικο μου πλουτο αλλα δημιουργω τον πλουτο τής κοινοτητας, ο πλουτος που δημιουργω δεν μου ανηκει αποκλειστικα αλλα ουσιαστικα ανηκει στην Κοινοτητα, τον παιρνει λοιπον η κοινοτητα η οποια θα τον ανακατανειμει και διανειμει σε ολους (εδω μπαινει η κυβερνηση και η φορολογια) ωστε ολοι να περνανε καλα και ομορφα, μπορει να εχω το δικο μου αμαξι αλλα πιθανον εσυ δεν εχεις το δικο σου και βρισκουμε τον εφικτοτερο τροπο να εξυπηρετουμαστε, τη μορφωση τού παιδιου θα την πληρωσει ειτε η οικογενεια (μια μορφη κοινοτητας, υπαρχουν πολλα επιπεδα κοινοτητας) ειτε η πολιτεια (η μεγαλυτερη κοινοτητα) και δεν θα βασιστει το παιδι στα δικα του ποδια κλπ, κλπ, κλπ, και ετσι ενθαρρυνονται τα κεντρα αποφασεων (τελικα η κυβερνηση) και οχι η ατομικη επιλογη, αρα ανταμοιβομαι με αποδοση πισω μιας αμοιβης και οχι με αγοραστικη δυναμη, αρα αναπτυσσεται η κατευθυνομενη οικονομια και οχι η αγορα, αρα δεν δημιουργειται προσωπικο κερδος αλλα οι κυκλοι διακινησης, και φυσικα επικρατει ο σοσιαλισμος. 

 

Σε γενικες γραμμες (θα τα πουμε λεπτομερως αργοτερα) αυτη ειναι μια γρηγορη και προχειρη ματια της Οικονομικης μονο σκιαγραφησης του αεναου πολεμου μεταξυ Ατομικοτητας και Κοινωνικοτητας. 

Η Ατομικοτητα λεει, ‘‘εγω εργαστηκα, κοπιασα, ιδρωσα και δικαιουμαι το καρπο του κοπου μου''. 

Η Κοινωνικοτητα λεει, ‘‘δεν θα'κανες τιποτα χωρις την υπαρξη των αλλων ανθρωπων, αρα οτι εκανες ανηκει στην Κοινοτητα''. 

 

Γενικα, οι ανθρωποι, σημερα, επιθυμουν την Ατομικοτητα αλλα εξωτερικευουν την Κοινωνικοτητα.  Προσωπικα επιθυμουν να ειναι ατομα με την δικη τους ανεξαρτησια, αλλα οταν ελθουν σε συναλλαγη με αλλους ανθρωπους, οταν το θεμα εξωτερικευεται περα απο προσωπικο επιπεδο τοτε οι ανθρωποι ξεχνανε την προσωπικη επιθυμια και επιλεγουν να δρασουν με την Κοινωνικοτητα.  Αλλο νιωθουν οι ιδιοι προσωπικα και αλλο εκφραζουν στους αλλους ανθρωπους.  Αυτο δεν γινεται απο λογους υποκρισιας, αλλα μαλλον απο λογους ανωριμοτητας, με την εννοια δεν εχουμε ξεκαθαρισει ακομα το θεμα, λογω ηλικιας σαν ανθρωποτητα. 

Δηλ.  στο θεμα αυτο, σαν συνολο, σαν ανθρωποτητα, ειμαστε ακομα νεαροι. 

Και η αποδειξη γι'αυτο ειναι οτι οι ανθρωποι δεν εχουν ξεκαθαρισει ακομα οτι αλλο επιθυμουν μεσα τους και αλλο κανουν εξω τους, δεν το ξερουν.  Εδω ακριβως φαινεται η ανωριμοτητα και οτι αυτο το θεμα ειναι ακομα στην αρχη του, παρ'ολο που διαιωνιζεται για αιωνες και εχει δημιουργησει πολλα συστηματα και καθεστωτα.  Απο εδω φαινεται οτι ειναι ακομα στα σπαργανα.  Και αυτο ακριβως δειχνει οτι δεν ειναι υποκριτικο, δεν το κανουν σκοπιμα ενω ξερουν, αλλα αντιθετα το κανουν χωρις να ξερουν.  Συρονται απο το ενα συναισθημα (την επιθυμια για προσωπικες επιδοσεις) στο αλλο (την επιθυμια για επιδοσεις και στον αλλον).  Και οι δυο περιπτωσεις, η επιτυχια σαν Ατομικοτητα και η συμπαθεια σαν Κοινωνικοτητα, ειναι συναισθηματα που κινουνται στα σκοτεινα, προς το παρον, και αυτο αποδεικνυει την ανωριμοτητα.

Συνοψιζοντας, το γεγονος οτι δεν εχουμε αναγνωρισει ακομα αυτη τη διαδικασια να συμβαινει αλλα υποκινει τη ζωη μας στα σκοτεινα δειχνει οτι το θεμα ειναι ακομα στα σπαργανα και εχει πολυ δρομο να διανυσει.  Και το γεγονος οτι τη μια στιγμη ζουμε και δρουμε υπο την επηρεια τού ενος συναισθηματος και την αλλη στιγμη υπο την επηρεια τού αλλου, οπως κανουν τα παιδια, δειχνει οτι ακομα ειμαστε σε σταδιο ανωριμοτητας. 

 

Δυο γρηγορα σημεια ακομη.          Το ενα ειναι οτι σημερα δεν εχει επικρατησει πουθενα κανενα συστημα απο τα δυο.  Βρισκονται σε συνεχη επαφη, μιξη σε διαφορα ποσοστα Ατομικοτητας-Κοινωνικοτητας και παλη χωρις να επικρατει κανενα.  Διοτι, εμεις οι ιδιοι, τη μια φορα δρουμε με το ενα, την αλλη με το αλλο, χωρις συγκεκριμενη τακτικη.  Στα σκοτεινα.  Τυχαια. 

 

Το δυο ειναι οτι αυτη η συγχυση που συμβαινει μεσα μας, βγαινει και εξω.  Ολη η συγχυση που βλεπουμε εξω μας, στη κοινωνια, στους θεσμους, στο συστημα διακυβερνησης, ολη αυτη η αναμπουμπουλα ειναι εκδηλωση της αναμπουμπουλας μεσα μας.  Και δεν αισθανομαστε οτι εχουμε καμμια συγχυση μεσα μας γιατι νιωθουμε ενταξει με το αισθημα της Ατομικοτητας στο σπιτι μας, και νιωθουμε ενταξει με το αισθημα της Κοινωνικοτητας στο δρομο.  Δεν νιωθουμε συγχυση ουτε καν βλεπουμε οτι πηδαμε απο το ενα στο αλλο, γιατι δρουμε στη καθε περιπτωση σε αλλο συστημα.  Δρουμε σε δυο διαφορετικα συστηματα, σε δυο διαφορετικα περιβαλλοντα, οχι στο ιδιο. 

 

Αν ειχαμε δυο διαφορετικα συναισθηματα στο ιδιο περιβαλλον, π.χ. μεσα στο σπιτι μας, τοτε θα το νιωθαμε και θα κοιταγαμε να λυσουμε το θεμα, οπως και κανουμε οταν ετσι συμβαινει.  Θα μας ενοχλουσε.  Αλλα τωρα ειναι αλλο το Μεσα αλλο το Εξω.  Και νιωθουμε οτι ειναι ενταξει να εχουμε αλλο συναισθημα Μεσα (τη προσωπικη επιθυμια, το τι θελω εγω) και νιωθουμε οτι ειναι ενταξει αυτο να αλλαξει και να γινει αλλο συναισθημα οταν ειμαστε Εξω (τη συμπαθεια για τον αλλον).  

 

Αν μπορουσαμε να δουμε τη ζωη μας σαν ενα συνολο, αν μπορουσαμε να δουμε το Μεσα και το Εξω κατω απο μια Σκεπη, σαν μια ενοτητα, σαν εναν Οικο (ο καθενας στη δικη του ζωη), σαν ενα περιβαλλον του καθενος, τοτε αυτα τα δυο συναισθηματα, συμπαθεια για μενα Μεσα και συμπαθεια για τον αλλον Εξω, θα ενοχλουσαν λογω αντιθεσης τους και θα επιλαμβανομαστε να λυσουμε το θεμα.  Αλλα τωρα αλλο κινητρο εχουμε Μεσα, αλλο εχουμε Εξω και αυτο φαινεται λογικο αφου αλλαζουμε περιβαλλον. 

 

Αρα προς το παρον, η συγχυση που ειναι μεσα στο καθενα απο μας, βγαινει και εξω. 

 

Καποιος μπορει να αντιταξει οτι υπαρχουν και αλλες δυναμεις, πολιτικες, συμφεροντα και πολλα αλλα που παιζουν ρολο.  Θα τα αναπτυξω σε επομενο αρθρο, αλλα σε γενικες γραμμες η απαντηση ειναι ναι, υπαρχουν και αλλες δυναμεις που παρεμβαινουν, αλλα ειμαστε περιπου ενημεροι για τις αλλες δυναμεις και παραγοντες, υπαρχουν δημοσιογραφοι που τις παρουσιαζουν και ενημερωνουν, τις παλευουμε με τις οργανωσεις,  τις διαλεγουμε με τη ψηφο και τελικα, λιγο πολυ, γινεται αυτο που θελει ο κοσμος.  Το προβλημα ειναι κυριως στο τι θελουμε εμεις, και μετα στους αλλους παραγοντες που παρεμβαινουν.

 

Η παλη μεταξυ Ατομικοτητας-Κοινωνικοτητας, αυτη ειναι η ριζα της προσπαθειας (ανασκευης-σωφρονισμου-διορθωσης). 

(Ειπαμε για την ονομασια και τις ριζες, τωρα το αποτελεσμα).

 

Αποτελεσμα, αυτης της προσπαθειας (ανασκευης-σωφρονισμου-διορθωσης), δεν τολμαμε να πουμε ή να χρησιμοποιησουμε ορους καθαρους, αφου ο καθενας δουλευει στα σκοτεινα, οπως προεγραψα.  Π.χ., λεω καθαρα στη γυναικα μου, ‘‘μην πας απο εκεινο το δρομο γιατι εχει Αφγανους'', αλλα οταν γραφω αυτο το αρθρο το αλλαζω και δεν γραφω καθαρα οτι οι Αφγανοι ειναι επικινδυνοι γιατι θα κατηγορηθω για πολλα και σαν εθνικιστης, αφου οι καϋμενοι δεν επιτιθενται γιατι ειναι εγκληματιες, αλλα επειδη πεινανε.  Αλλο Μεσα, αλλο Εξω.  Και δεν εχω προβλημα συνειδησης με αυτη τη μεταποιηση που κανω, γιατι το περναω στα γρηγορα και στα σκοτεινα και μαλιστα θεωρω οτι ειμαι και επιδεξιος μαγκακος να κανω ετσι, αφου ‘‘αλλο ειναι Μεσα στο σπιτι και αλλο Εξω απο το σπιτι'', λεμε.

Αρα εξω, δεν χρησιμοποιω καθαροτητα αφου η καθαροτητα ισοδυναμει με επιθεση και σοκαρει και δεν δημιουργει ‘‘ευχαριστα συναισθηματα''.  

(Ειπαμε για την ονομασια, τις ριζες και το αποτελεσμα, τωρα το παραδειγμα).

 

Παραδειγμα: 

Δεν μπορεις να πεις τους πολεμους σημερα Ισλαμικους, γιατι τοτε τους δινεις θρησκευτικο νοημα.  Ομως οι αριθμοι λενε οτι σε ολους τούς πολεμους που συμβαινουν σημερα στην υδρογειο, το ενα απο τα δυο μαχομενα μερη ειναι Ισλαμιστες ή Μουσουλμανοι.  Σε ολους τους πολεμους, σχεδον χωρις καμμια εξαιρεση!  Απιστευτο!  Αλλα δεν μπορεις να το πεις αυτο.  Αν κανεις καθαρα τη δηλωση ‘‘οι πολεμοι εδω και δεκαετιες, απο το 1992 και μετα, ειναι Ισλαμικοι'' εισαι επιθετικος.  Και επειδη εισαι επιθετικος θα δεχθεις επισης επιθεση. 

 

Φυσικα ακομα χειροτερα, αν πεις τους πολεμους αυτους θρησκευτικους.  Και ακομα χειροτερα αν τους προσδιορισεις θρησκευτικους και Ισλαμικους, δηλ.  οτι ειναι πολεμοι μεταξυ Ισλαμ και Χριστιανων καθε ειδους.

 

Μεσα στο κλιμα, λοιπον, της ‘‘Πολιτικης Αναπροσαρμογης'' που αναφερω παραπανω, εχεις να διορθωσεις τη γλωσσα σου και, να πεις τους πολεμους αυτους Τ-Πολεμους, δηλ. Ταξικους, αφου ειναι επισης γεγονος οτι οι Ισλαμικοι λαοι ειναι ολοι φτωχοι (οι λαοι!  οχι οι χωρες τους ουτε οι κυβερνησεις τους ολες).  

 

Μπορεις επισης να τους πεις ΠΟΣ (Πολεμους Οικονομικων Συμφεροντων) αφου το αποτελεσμα που επιδιωκουν ολοι αυτοι οι πολεμοι ειναι επισης η επικρατηση ή μη επικρατηση του Δυτικου τροπου ζωης και το ανοιγμα νεων αγορων που, περισσοτερο ή λιγοτερο, εκφραζεται απο τον αμερικανικο προτυπο ή συστημα τετιας ζωης. 

 

Μπορεις επισης να τους πεις ΠΕΠΕ (αυτο παει καλυτερα εχει συμμετρια και ειναι και αστειο, Πολεμους Ελεγχου Πορων Ενεργειας) αφου ολοι οι πολεμοι ειναι ειτε γυρω απο πηγες ενεργειας (πετρελαιο, ορυχεια, μεταλλεια κλπ) ειτε γυρω απο τη διακινηση τής ενεργειας (προσβαση στο νερο, οπως απεδειξα στο πρωτο μου αρθρο, 29/5/09, ‘‘Γιατι συμβαινουν πολεμοι''). 

 

Οι οροι αυτοι, Ταξικοι Πολεμοι, Πολεμοι Οικονομικων Συμφεροντων, Πολεμοι Ελεγχου Πορων Ενεργειας, ειναι ‘‘ευχαριστοι'' στο ακουσμα, γιατι με αυτους τους ορους υπαρχει ο ‘‘κακομοιρης'' που υποφερει στη μια μερια γιατι του επιβαλλονται και του τα παιρνουν και ο ‘‘αρπαγας'' απο την αλλη που τα παιρνει, και ειναι ευχαριστο να βοηθησεις τον ‘‘κακομοιρη'' και ειναι επισης ευχαριστο να κυνηγησεις τον ‘‘αρπαγα''. 

Και αφου, χρησιμποιωντας αυτες τις εκφρασεις, το θεμα απο μονο του δειχνει την ευχαριστη πλευρα, δεν χρειαζεται εμεις να ξεκαθαρισουμε τιποτα, τοτε η Ατομικοτητα αποσυρεται, ουφφ-ανακουφιση!

 

Αλλα αν χρησιμοποιησω τους ορους, Ισλαμικος ή θρησκευτικος, δεν ειναι ευχαριστοι γιατι αφου σε ενα τετιο πολεμο τα δυο μερη πολεμουν για τη πιστη, και αφου καμμια πιστη δεν ειναι πιο σωστη απο την αλλη (ειναι απλως η πιστη ‘‘μου'') δεν μπορει να διασαφηνιστει ποιος εχει δικιο. 

Κανενας δεν εχει δικιο και θα επικρατησει ο ισχυροτερος.  Εδω δεν δειχνει το θεμα απο μονο του ποιος εχει δικιο, η κατασταση ειναι υπο πιεση, το συναισθημα δεν ειναι ευχαριστο και το θεμα χρειαζεται την προσωπικη μου παρεμβαση να το ξεκαθαρισω και να παρω θεση.  Αρα χρειαζεται η Ατομικοτητα.  Αρα αν τα καταφερω να αλλαξω το μοντελο του θεματος και ΔΕΝ χρησιμοποιησω αυτη την αναλυση, παρ'ολο που οι αριθμοι το υποβαλουν, τοτε η Ατομικοτητα αποσυρεται, ουφφ-ανακουφιση!

 

Αρα, αντι να εκφαστουμε με το τι λενε τα γεγονοτα και οι αριθμοι δηλ. οτι οι πολεμοι ειναι Ισλαμικοι, θα επιδοθουμε σε μια ανασκευη του θεματος, θα σωφρονισουμε αλλους με διαφορα επιχειρηματα και μεθοδους να το αποδεχθουν, και ετσι θα διορθωσουμε το συστημα, αντι να λεμε Ισλαμικοι πολεμοι θα λεμε ΠΕΠΕ.

 

Αυτα τα ολιγα για την Οικονομικη πλευρα του αεναου και μη ομολογημενου πολεμου μεταξυ Ατομικοτητας-Κοινωνικοτητας.

 

Θρησκευτικη:        Συντομα και για να εχετε και μια αλλη γευση, ας αναφερθω στη θρησκευτικη πλευρα.  Εδω, ο πολεμος μεταξυ Ατομικοτητας-Κοινωνικοτηατς εχει μια μεγαλη αποστομωτικη δικαιολογια.  Την ταπεινοφροσυνη. 

Σαν ταπεινοφροσυνη, που ειναι μια υπεροχη και δυσκολη αρετη, εχει επικρατησει η ανευ ορων εξαφανιση της Ατομικοτητας με την παραδοση και απορροφηση του προσωπου στο ανωνυμο πληθος.  Και εδω η μαχη ειναι μεταξυ Ατομικοτητας και Κοινωνικοτητας αλλα σε αυτο το χωρο εχουν ξεχασει οτι πρεπει να εχεις ενα Εγω πριν να αποδειξεις οτι το θυσιαζεις μεσω ταπεινοφροσυνης.  Πρεπει να εχεις ενα Εγω πριν να χασεις ενα Εγω.  Οχι να εχεις εξαφανιστει σαν ατομο και να λες οτι ετσι εφαρμοζεις ταπεινοφροσυνη.

 

Παρενθεση τελος.

 

Λογω λοιπον της διαμαχης Ατομικοτητας-Κοινωνικοτητας που γινεται στα σκοτεινα, εχει επικρατησει χωρις να ξερει κανεις ποτε και γιατι, να ακολουθουμε το ευχαριστο και να απορριπτουμε (προσεξτε) οχι το δυσαρεστο, απλα να απορριπτουμε το μη ευχαριστο.

 

Να γιατι δεν μπορω να πω οτι το εργαλειο μου ειναι η Καταληψη, οταν καταλαβαινω κατι.  Αλλα ποιος μπορει να το αρνηθει, οτι οταν πηδαει απο τη χαρα του που καταλαβε κατι, ακριβως εχει καταλαβει κατι, δηλ. εχει γινει μια Καταληψη και Κατοχη;  Κανενας!

Το ιδιο συμβαινει στη περιπτωση οχι μονο νοητικων προσπαθειων, αλλα και φυσικων ή συναισθηματικων προσπαθειων.

 

Παραδειγμα φυσικης προσπαθειας ειναι το κολυμπι.  Την ωρα που καταλαβες πως να σταθεις στο νερο χωρις προσπαθεια και χωρις να βυθιζεσαι, νιωθεις αλλος ανθρωπος, νιωθεις ακριβως και οτι καταλαβες και οτι το κατεχεις. 

 

Παραδειγμα συναισθηματικης προσπαθειας ειναι π.χ. με μια καταπιεση που εμφανιζεται λογω αγνωστου περιβαλλοντος, ας πουμε στο στρατο, ή οταν νιωθεις καταθλιψη μετα απο αποτυχια.  Την ωρα που καταλαβες πως να σταθεις στο νεο περιβαλλον ή απεναντι στο καταστροφικο αισθημα μιας αποτυχιας, την ωρα που καταφερες να ανοιξεις τη προσοχη σου προς τα εξω και να ξανανασανεις και να νιωσεις οτι εχεις καινουργιες δυναμεις να τα βγαλεις περα, νιωθεις αλλος ανθρωπος, νιωθεις ακριβως και οτι καταλαβες και οτι τωρα κατεχεις και εισαι πιο ωριμος.

 

Και ομως ακομα και τοτε, δεν μπορεις να ονομασεις το καρπο του ‘‘καταλαβες'', Καταληψη·  Κατοχη.  Ουτε εγω.  Απαγορευεται.

 

Αρα, πως να το ονομασω;  Να το ονομασω Κατανοηση;

Ονομαζοντας Κατανοηση, το αποτελεσμα του ‘‘καταλαβαινω'' ειναι μεν πολυ κοντα στο τι εχει συμβει, αλλα εχει επικρατησει η λεξη αυτη να αφορα τριτους.  Ποτε δεν λες ‘‘κατανοω'' κατι που αφορα εσενα, αλλα παντα ‘‘κατανοεις'' κατι που αφορα εναν αλλον.

 

Ποτε δεν θα πεις, ‘‘κατανοω το μαθημα μου'', αλλα θα πεις, ‘‘καταλαβαινω το μαθημα μου''.  Ποτε δεν θα πεις, ‘‘κατανοησα πως να οδηγω'', αλλα θα πεις, ‘‘καταλαβα πως να οδηγω, το'πιασα''.  Προσωπικα επιτευγματα ειναι καταληψεις και λες ‘‘καταλαβα'', αλλα οταν καταλαβαινεις καποιου αλλου την υποθεση λες ‘‘κατανοω''. 

 

Κατανοηση εχει την χροια τού ‘‘εχω καταλαβει, αλλα δεν ειμαι πανω απο το θεμα, δεν το χειριζομαι εγω''.  Γιατι;  Διοτι ειναι αλλουνου υποθεση.

 

Γι'αυτο εχει επικρατησει η λεξη Κατανοηση να εχει συναισθηματικη χροια, τετια και τοσο δυνατη, που τελικα την χρησιμοποιουμε οταν συμπασχουμε, αλλα δεν κατεχουμε·  οταν  αυτο που προσπαθουμε να καταλαβουμε ειναι θεμα αλλου, ξενου, και ναι μεν το ‘‘καταλαβαινουμε'' αλλα δεν το χειριζομαστε γιατι δεν ειναι δικο μας και ετσι δεν το κατεχουμε.

 

Να λοιπον ακομα μια αποδειξη, οτι οταν λες ‘‘καταλαβαινω'', εννοεις καταληψη, κατοχη, κοντρολαρισμα, χειρισμο, πραξη με το τι καταλαβες.

 

‘‘Κατανοω το προβλημα σου'', ‘‘κατανοω το τροπο της αντιδρασης σου'' ειναι εκφρασεις που δειχνουν ακριβως οτι συμπασχουμε και κειμεθα συμπαθητικα στο συναισθηματικο υποβαθρο ενος θεματος, οχι ομως οτι απαραιτητα μπορουμε να κανουμε κατι γι'αυτο, ακριβως επειδη δεν το κατεχουμε, και δεν εχουμε ‘‘επιτυχει καταληψη του''. 

 

Απο την αναποδη τωρα, αυτος ο ορος δεν χρησιμοποιειται για θεματα που δεν περικλειουν συναισθηματικη χροια.  Για παραδειγμα, ενα καθηγητης που επιλυει ενα προβλημα μαθηματικων (το οποιο δεν περικλειει συνασθηματικο προβληματισμο) δεν θα σε ερωτησει ποτε, ‘‘κατανοεις τι λεω;'' αλλα θα σου πει ‘‘καταλαβαινεις τι λεω;'' 

 

Και η απαντηση που θα δωσεις δεν μπορει ποτε να ειναι, ‘‘μαλιστα, Κε καθηγητα, κατανοω'' αλλα η απαντηση θα ειναι παντα ‘‘μαλιστα, Κε Καθηγητα, καταλαβαινω''.

Μπορει να απαντησεις, ‘‘κατανοω απολυτως το σκοπο αυτης της παρουσιασης'', αλλα δεν μπορεις να απαντησεις, ‘‘κατανοω τη λυση που παρουσιαζετε, Κε καθηγητα''.  Εκει η απαντηση ειναι ‘‘καταλαβαινω τη λυση, Κε καθηγητα''.

 

Αρα, οταν λες κατανοω, και επειδη ακριβως αναφερεται σε θεμα καποιου αλλου, υπονοεις οτι επιασες το θεμα μερικως· ακριβως επειδη ειναι αλλουνου ευθυνη.  Χρησιμοποιωντας τον ορο ‘‘κατανοηση'' και ‘‘κατανοω'', σχεδον παντα εννουμε οτι εχουμε καταλαβει μονο ενα μερος του θεματος.

 

Δηλ.  στο παραπανω παραδειγμα, οταν απαντας στον καθηγητη ‘‘κατανοω απολυτως το σκοπο αυτης της παρουσιασης'', εννοεις οτι καταλαβαινεις μονο αυτο (το σκοπο) και υπονοεις ενα ‘‘αλλα''.  Εστω και σιωπηρα υπονοεις οτι εχεις μεν κατανοησει το σκοπο αλλα οχι ολο το θεμα.  Οτι περιμενεις να ακουσεις και τα υπολοιπα.

 

Ακομα και οταν δεν εκφραζεται αυτο το ‘‘αλλα'', οταν π.χ. λεμε ‘'κατανοουμε απολυτως τις αποφασεις του λαου των Παλιστινιων στο θεμα αυτο και συμπαραστεκομεθα'', ναι μεν σημαινει οτι η δηλωση αυτη τελειωνει εδω, ναι μεν σημαινει μεν οτι δεν υπαρχει κανενα ‘‘αλλα'', ναι μεν σημαινει οτι κειμεθα ευμενως επι του συγκεκριμενου, αλλα επισης σημαινει οτι μιλας μονο γι'αυτο το μερος του και οτι το θεμα ειναι μεγαλυτερο·  και ειναι αυτοι που εχουν να επιτελεσουν και αλλες πραξεις ενω εμεις δεν μπορουμε να επιτελεσουμε καμμια αλλη πραξη παρα αυτη τη μερικη, τη συμπαρασταση.

 

Κατανοω, λοιπον, σημαινει οτι παιρνω θεση αλλα δεν κανω πραξη· 

αντιθετως, Καταλαβαινω, σημαινει οτι μπορω να παρω και θεση και πραξη.

 

Οταν Κατανοω, το θεμα βρισκεται κατα-νου· 

οταν Καταλαβαινω, το θεμα βρισκεται σε κατα-ληψη.

 

Δεν θα πεις ποτε, ‘‘εχω κατανοησει πως να οδηγω''  αλλα θα πεις, ‘‘εχω καταλαβει πως να οδηγω'' και απο τη στιγμη που το λες μπορεις να το κανεις και πραξη.

Μπορεις ομως να πεις, ‘‘κατανοω τη δυσκολια τού αλλου να οδηγησει επειδη εχει παρει με στραβο ματι το …'' αλλα αυτο δεν εχει να κανει με πραξη δικη σου.

Επισης μπορει να ρωτησεις το φιλο σου, ‘‘κατανοω το προβλημα με το γυιο σου, δεν μπορεις να κανεις κατι;'' και εννοεις απλως κατανοεις, δεν σημαινει οτι εσυ θα κανεις κατι.

Αλλα αν ρωτησεις, ‘‘καταλαβαινω το προβλημα με το γυιο σου, θες να βοηθησω;  Μπορω να μιλησω στον ταδε γι'αυτο'' σημαινει οτι μπορεις να κανεις ενεργειες, πραξη.

 

Και παλι λοιπον, εκει που μπορεις να χρησιμοποιησεις και τους δυο ορους, θα χρησιμοποιησεις το ‘‘καταλαβαινω'' μονο οταν εισαι ‘‘απο πανω απο το θεμα'' και το ελεγχεις και μπορεις να κανεις πραξη.

 

Εδω τελειωνω τη πρωτη ενοτητα.  Σκοπος μου να ονοματισω το αποτελεσμα του ‘‘καταλαβα'' κατι, γιατι μεχρι τωρα δεν υπηρχε κανενα ονομα που να αποδιδει το τι συμβαινει οταν καταλαβαινω. 

Που επειδη λαβαινω = λαμβανω, μπορεις να το πεις καταλαβαινω = καταλαμβανω. 

 

Μεχρι να τελειωσω, οι ενοτητες ειναι:

 

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Α.        ΔΕΝ  ΥΠΑΡΧΕΙ  ΟΝΟΜΑΣΙΑ  ΣΤΟ  ΟΤΙ  ‘‘ΚΑΤΑΛΑΒΑ''.

Β.        ΠΩΣ  ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΜΕ  ΤΗΝ  ΑΛΗΘΕΙΑ.

Γ.        ΓΙΑΤΙ  ΔΕΝ  ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΜΕ,  ΠΩΣ  ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΜΕ.

 Αρα θα ακολουθησει η ενοτητα, ‘‘Πως  Καταλαβαινω την Αληθεια;''

 

 

 

UP DATE 18-06-201:  Άλλα άρθρα του συγγραφέα στην Αποικία:

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=149

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=166

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=249

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=254

Τα παράνομα ταξίδια είναι η μόνη πατρίδα των προσφύγων

 

Του Νασίμ Μοχαμμάντι

 

Όταν γίνεται πόλεμος σε μια χώρα, ή όταν η φτώχεια γίνεται ανυπόφορη, ή όταν για διαφόρους λογούς κινδυνεύει η ζωή, η ελευθερία και η αξιοπρέπεια των ανθρώπων στη χώρα καταγωγή τους, τότε αναγκαστικά γίνονται πρόσφυγες. Τότε είναι η στιγμή που παίρνουν την πιο δύσκολη απόφαση της ζωής τους, διότι πρέπει να αφήσουν τα πάντα πίσω τους και να φύγουν.

Να φύγουν για κάπου που υπάρχει ασφάλεια και μπορούν να ζήσουν με δικαιώματα σαν άνθρωποι, κάπου που η διαφορετικότητά τους και η ελευθερία τους γίνεται σεβαστή. Αυτή είναι η μονή επιλογή τους και, από την άλλη, η μονή ελπίδα που έχουν οι πρόσφυγες, χωρίς όμως να ξέρουν τα προβλήματα και τον κίνδυνο που θα συναντήσουν στη διάρκεια το ταξιδιού. Φεύγοντας και αναζητώντας μια καλύτερη και ασφαλή ζωή αρκετοί πεθαίνουν στο δρόμο. Πολλοί φτάνουν κάπου. Μερικοί ευχαριστημένοι από την απόφαση που πήραν. Πολλοί όχι.

Τα τελευταία χρονιά η Ευρώπη είναι ο φανταστικός παράδεισος των προσφύγων. Οι πρόσφυγες, κάθε ηλικίας παιδιά, γυναίκες και άνδρες από διαφορετικές χώρες, προσπαθούν με κάθε δυνατό τρόπο και αντιμετωπίζουν κάθε κίνδυνο για να φτάσουν στην Ευρώπη. Στην Ευρώπη, όμως, θεωρούνται ως οι νέοι εχθροί για την ασφάλεια, οικονομία και κοινωνία της Ευρώπης.

Από τη στιγμή που περνάνε οι πρόσφυγες από τα σύνορα της Ευρώπης και μπαίνουν σε μια από της Ευρωπαϊκές χώρες, το πρώτο πράγμα που τους περιμένει είναι τα κρατητήρια και οι φυλακές. Κρατούνται σε αυτούς τους χώρους κράτησης κάτω από τις πιο άθλιες συνθήκες για τρεις μήνες. Κάποιοι από αυτούς χωρίς να τους δοθεί η δυνατότητα να υποβάλλουν αίτηση πολιτικού ασύλου απελαύνονται πίσω στην Τουρκία, κάποιοι άλλοι για να μπορέσουν να κάνουν την αίτηση ασύλου πρέπει να έχουν τεράστια υπομονή, περιμένοντας χρόνια για να τους απαντήσουν αν τους αναγνωρίζουν ως πρόσφυγες.

Σύμφωνα με τους Ευρωπαϊκούς νόμους όταν ένας πρόσφυγας μπαίνει για πρώτη φορά σε μια ευρωπαϊκή χώρα, η χώρα αυτή έχει την ευθύνη για την ασφάλεια και την προστασία του και την υποχρέωση να του δώσει τη δυνατότητα να κάνει αίτηση ασύλου. Αλλά η εφαρμογή των νόμων σε διαφορετικές Ευρωπαϊκές χώρες, όχι μόνο δεν εξασφαλίζει τη ζωή και το δικαίωμα στην ελευθερία των προσφύγων, όχι μόνο δεν έχουν τη δυνατότητα να κάνουν αίτηση ασύλου και να αναγνωριστούν ως πρόσφυγες, αλλά και τους αναγκάζουν να ταξιδεύουν συνεχώς από τη μια χώρα στην άλλη.

Οι φυλακές στην Γερμάνια και στην Ιρλανδία, τα κέντρα προσωρινής παραμονής και βοηθείας στην Ιταλία, οι ζώνες αναμονής στην Γαλλία, τα κλειστά κέντρα για αιτούντες στο Βέλγιο, οι φυλακές και τα κρατητήρια στην Ελλάδα και πολλοί άλλοι τέτοιοι χώροι σε όλη την Ευρώπη και σε κάθε μια από της ευρωπαϊκές χώρες, χρησιμοποιούνται για την κράτηση των προσφυγών και επιβεβαιώνουν την απάνθρωπη μεταχείριση των προσφύγων στην Ευρώπη.

Εμείς όλοι οι πρόσφυγες που ζούμε στην Ελλάδα, μαζί με τους άλλους πρόσφυγες σε όλο τον κόσμο, φωνάζουμε και διεκδικούμε τα δικαιώματά μας, και ακόμη μια φορά εναντιωνόμαστε με την κατάσταση που αντιμετωπίζουμε. Για εμάς τους πρόσφυγες μια νόμιμη και ασφαλής ζωή δεν είναι όνειρο, είναι ανάγκη. Θέλουμε προστασία και υποστήριξη στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική μας ζωή, και όχι φυλακές, κρατητήρια και ξυλοδαρμούς. Το άσυλο για κάθε πρόσφυγα είναι δικαίωμα όχι παραχώρηση. Να σταματήσουν οι απελάσεις και να κλείσουν τα κρατητήρια για τους πρόσφυγες.

 

* Ο Νασίμ Μοχαμμάντι είναι Αφγανός πρόσφυγας

 

ΠΗΓΗ: ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΑΛΒΑΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΙΑΣ «ΣΩΚΡΑΤΗΣ» 14

http://www.diavatirio.net/diavat/e107_files/downloads/diavatirio5.pdf

 

Σημείωση: Τον ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τα σημεία που είναι υπογραμμισμένα.

Tο έσοπτρο…

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

 

O Παύλος μισούσε θανάσιμα τους Χριστιανούς  και αγαπήθηκε παράφορα από το Χριστό. Κεραυνοβολήθηκε απ' το θεϊκό έρωτα και έγινε από άσπονδος εχθρός του χριστιανισμού ο μεγαλύτερος απόστολος της Εκκλησίας. Και αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα  θαύματα στην παγκόσμια ιστορία του  πνεύματος.

Και φαίνεται πως το μυστικό για το θαύμα αυτό, αλλά και για  όλο το αδιάλειπτο θαύμα, που είναι η μετά Χριστόν ζωή του Παύλου, βρίσκεται σ' ένα μικρό βοτσαλάκι. Ένα μικρό βοτσαλάκι ριγμένο  στην  Α΄ Προς Κορινθίους  επιστολή του, μέσα στον περίφημο  « Ύμνο  της  Αγάπης» (Προς Κορινθίους Α΄. ΙΓ:1-13). Ένα μικρό βοτσαλάκι που μπορεί να γίνει η λυδία λίθος και για τη ζωή του καθενός μας. Αρκεί να το ανακαλύψουμε και να το αποκαταστήσουμε στην αρχική του καθαρότητα και διαύγεια.. Πρόκειται για το: «έσοπτρο».

Αλλά τι είναι αυτό το έσοπτρο;

Είναι, θα μπορούσαμε να πούμε, ο μαγικός  καθρέφτης μέσα στον οποίο οι καλλιτέχνες είδαν  τ' αριστουργήματά τους και οι  ποιητές συνάντησαν τη μούσα τους. Εκεί που ο Όμηρος είδε τα κατορθώματα των ηρώων και των θεών, ο Δάντης την κόλαση και τον παράδεισο  και ο Πλάτωνας τον  Κόσμο των Ιδεών. Εκεί που ο τυφλός  Τειρεσίας  έβλεπε, πέρα απ' το χρόνο και το χώρο, παρόντα τα  παρελθόντα και τα μέλλοντα…

Στο χώρο της θρησκείας είναι ο καθρέφτης της αιωνιότητας. Εκεί  όπου οι προφήτες  συνάντησαν το Θεό και συνομίλησαν μαζί του. Εκεί που βρίσκεται γραμμένη η ιστορία του κόσμου, από καταβολής μέχρι τη συντέλεια. Εκεί  που ο Μωυσής είδε τη Γένεση του  κόσμου  και ο Ιωάννης διάβασε την Αποκάλυψη   του μέλλοντος. Εκεί που ο Γέροντας Πορφύριος  ακτινογραφούσε – τυφλός  κι  αυτός στα γεράματά του – όχι μόνο τα σώματα  αλλά και τις ψυχές των επισκεπτών του. Και ανακάλυπτε, συχνά και γιάτρευε πληγές, που ούτε οι ίδιοι ούτε και η  επιστήμη τις είχαν εντοπισμένες…

Mέσα απ' αυτό το έσοπτρο – έστω και αινιγματικά και αποσπασματικά – και ο Παύλος, που δεν είδε ποτέ το Χριστό  και δεν χρημάτισε μαθητής του, είδε και μελέτησε τα μυστήρια του  Θεού. Αυτά που ποτέ μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και ανθρώπινη καρδιά δεν στοχάστηκε….». Και άκουσε τη φωνή του Χριστού, στο δρόμο της Δαμασκού, που του παράγγελνε ν' αλλάξει ολοκληρωτικά  όχι μόνο τη δική του ζωή, αλλά και ολάκερη την πορεία και ιστορία της ανθρωπότητας…

Αλλά κι εμείς οι ταπεινοί και άσημοι, δίπλα στους μεγάλους του πνεύματος, έχουμε εμπειρία του εσόπτρου, μέσα απ' τα αινιγματικά μας όνειρα. Αφού κάποτε μας δείχνουν, αν τ' αποκρυπτογραφήσουμε, όχι μόνο τα μελλούμενα, αλλά και άλλα πολλά…

Και βέβαια το έσοπτρο δεν  είναι άγνωστο και στο χώρο της επιστήμης. Είναι, κατά τη γνώμη μου, το περίφημο ασυνείδητο, με το οποίο ασχολείται η  Ψυχολογία του Βάθους. Της οποίας άνοιξε το δόμο ο μεγάλος  Φρόϋντ  και τον ακολούθησαν  και οι άλλοι εξερευνητές των  αβυθομέτρητων βυθών  του ωκεανού της ψυχής.

Εκείνο που δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα  στο έσοπτρο του ασυνειδήτου  είναι ότι αποτελεί τον  αποφασιστικότερο παράγοντα της συμπεριφοράς του ανθρώπου. Και το ακόμη σημαντικότερο  είναι ότι μπορεί να συντελέσει  ουσιαστικά στην αλλαγή και ανακαίνιση  της ανθρώπινης προσωπικότητας και, κατά συνέπεια,  της ανθρώπινης κοινωνίας. Αρκεί να βρούμε τον μυστηριώδη κώδικα, που θα επιτρέψει να μπούμε και να λειτουργήσουμε  στα άδυτά του.

Και θα το πούμε χωρίς  περιστροφές: Ο μυστικός αυτός κώδικας βρίσκεται περισσότερο απ' οπουδήποτε αλλού, στην  Εκκλησία και στα μυστήριά της. Γιατί με τα μυστήρια κατορθώνεται η επικοινωνία του ανθρώπου με το Θεό (θεία κοινωνία) και τον συνάνθρωπο(συγγνώμη). Και με τα μυστήρια μαθαίνει ο άνθρωπος τη γλώσσα του θαύματος. Και γίνεται συμμέτοχος της θεϊκής σοφίας και καλοσύνης  και ομορφιάς…

Αν ζούμε σ' έναν κόσμο παράλογα εγκληματικό και ανόητα άδικο, όπου μια συντριπτική  μειονότητα ασωτεύει  και η συντριπτική πλειονότητα υποφέρει, αν τον κόσμο τον κυβερνούν συχνά εγκληματίες και διεστραμμένοι και μάλιστα με τη δική μας συγκατάθεση, αν κάποιοι ιεροεξεταστές με τα προκρούστεια μέτρα τους και τους κανόνες  καίνε και κομματιάζουν την ψυχή μας και μας κάνουν να νιώθουμε παντού φυλακισμένοι κι εξόριστοι και βρισκόμαστε σε διαρκή σύγκρουση με τον εαυτό μας και τους άλλους, αυτό συμβαίνει, γιατί  «απωθήσαμε» το Θεό και τα μυστήριά του. Γιατί φύγαμε από την  Εκκλησία!…

Και για να εξηγούμαστε: Όχι την Εκκλησία αυτών  «που είπαν την αμαρτία  αρετή  και την ευλόγησαν», όπως λέει ο Ελύτης. Ούτε αυτούς, που έκαμαν τους χριστιανούς αντίχριστους. Αλλά την Εκκλησία του Χριστού και του Παύλου. Που κάνει τους εγκληματίες αγίους. Και στέλνει τους ληστές πρώτους στον  παράδεισο. Και αγωνίζεται να φέρει  τη βασιλεία του Θεού  «ως εν ουρανώ και επί της γης»…  

                                                                                         Παπα-Ηλίας, 27-06-2009

Βουλιάζουμε με τα μέτρα των «λογιστών» των Βρυξελλών

 

                                      Tου ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΔΙΖΕΛΟΥ 

 

Οι ευρωεκλογές «Ιούνιος '09» ανέδειξαν πρώτο κόμμα την αποχή όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε πολλές άλλες κοινοτικές χώρες. Για παράδειγμα, στην Ολλανδία το ποσοστό αποχής έφτασε στο 60%!
Βασικά δύο υπήρξαν οι συντελεστές της θεαματικής αύξησης της αποχής. Η απογοήτευση για την πορεία της ΕΕ, η οποία μετατράπηκε σε αδιαφορία για τα ευρωπαϊκά δρώμενα και η ταύτιση της πολιτικής της ΕΕ με τη «νέα τάξη πραγμάτων» που κατέληξε στην πλήρη υιοθέτηση του νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου. Το ξέσπασμα των ευρωπαίων πολιτών τον Φεβρουάριο του 2003 εναντίον του πολέμου στο Ιράκ θεωρήθηκε από πολλούς σαν απόδειξη ότι η Ενωμένη Ευρώπη παρά την πανσπερμία λαών απέκτησε κοινή ταυτότητα και πίστη σε κοινές αξίες. Και πολλοί στοχαστές, όπως ο Γερμανός Χάμπερμας και ο Αμερικανός Ρίφκιν, πίστεψαν ότι η Ευρώπη θα ηγεμονεύσει στον 21ο αιώνα.

Η Ευρώπη των λαών διέθετε το θέλγητρο της ενοποίησης και της δημιουργίας ευρωπαϊκού έθνους, ένα όραμα που άνθησε τη δεκαετία του '70 και παρέσυρε ακόμα και τα κομμουνιστικά κόμματα της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας. Με τη βοήθεια πολλών στοχαστών της Αριστεράς δημιουργήθηκε το ισχυρό ρεύμα των ευρωκομμουνιστών που πίστεψαν στην Ενωμένη Ευρώπη των λαών που θα μπορούσε να βαδίσει στον «τρίτο δρόμο» μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ με προσήλωση στα δημοκρατικά ιδεώδη και φυσικά με στόχο την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της κοινωνικής πλειοψηφίας. Αυτά τα θέλγητρα δεν μπόρεσαν να αντέξουν. Τα μάρανε η νόσος και τα ανάλωσε ο χρόνος. Για να επιβεβαιωθεί η πίστη των αρχαίων Ελλήνων ότι «κάλλος ή νόσος εμάρανε ή χρόνος ανήλωσε».

Θα πρέπει λοιπόν να αναζητήσουμε τη νόσο της ΕΕ και τις μεταβολές που έφερε η πάροδος του χρόνου από το τέλος της δεκαετίας του '70 και μέχρι σήμερα. Στο διάστημα αυτών των 40 ετών πολλά άλλαξαν που θρυμμάτισαν το όραμα της Ευρώπης των λαών και έκλεισαν τον τρίτο δρόμο, ενώ δημιούργησαν μια νοσηρή κατάσταση στην ΕΕ. Η πρώτη σημαντική αλλαγή ήταν η κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Για τον καπιταλισμό έσβησε το αντίπαλο δέος. Κατέστη πλέον κυρίαρχος και μπορούσε να υπαγορεύσει τις όποιες αλλαγές επιθυμούσε στις κοινωνικές και οικονομικές δομές. Και μη έχοντας ισχυρό αντίπαλο, κατολίσθησε στον ατομικιστικό καπιταλισμό, που, όπως έγραφε το 1932 ο διάσημος οικονομολόγος Τζον Κέινς, «δεν είναι έξυπνος, δεν είναι όμορφος, δεν είναι δίκαιος, δεν είναι ενάρετος και δεν προσφέρει τα αγαθά που θα έπρεπε. Μας προκαλεί αντιπάθεια, αρχίζει μάλιστα να εμπνέει περιφρόνηση». Φωτογράφηση προφητική κάπως του σημερινού νεοφιλελευθερισμού και της νέας τάξης πραγμάτων. Οι ελπίδες των ευρωκομμουνιστών για μια ΕΕ των λαών κατέρρευσαν με τις εξελίξεις που ακολούθησαν μετά τον τερματισμό του ψυχρού πολέμου και την κατεδάφιση του τείχους του Βερολίνου. Η ΕΕ έγινε περισσότερο αμερικανική, δέθηκε πιο σφιχτά στο άρμα των ΗΠΑ και ξέχασε τις αρχές της. Απόδειξη η συμπαράταξη ΗΠΑ – ΕΕ σε όλα τα δύσκολα διεθνή προβλήματα. Συμπαράταξη στους δύο πολέμους εναντίον του Ιράκ, στους βομβαρδισμούς της πρώην Γιουγκοσλαβίας, στην προσπάθεια ολοκληρωτικής διάλυσης της ΕΣΣΔ, στην επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς κ.λπ. Στην ξέφρενη αυτή συμπόρευση επόμενο ήταν η ΕΕ να υιοθετήσει τον νεοφιλελευθερισμό και το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς. Το αποτέλεσμα ήταν η Συνθήκη του Μάαστριχτ και το Σύμφωνο Σταθερότητας. Η μοναδική αξία το κέρδος των αγορών και των δυνάμεων που κυριαρχούν σ' αυτές. Και το κέρδος θα πρέπει να διασφαλίζεται με τη σταθερότητα του νομίσματος και η σταθερότητα με τη σειρά της να διασφαλίζεται με την αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία με κάθε θυσία! Το οικονομικό μοντέλο που υιοθέτησε και εφάρμοσε η πολιτική και υπηρεσιακή ηγεσία της ΕΕ θεοποίησε την πλήρη ελευθερία των αγορών, την ανταγωνιστικότητα, τη σταθερότητα του ευρώ, τη δημοσιονομική πειθαρχία και το υψηλό κέρδος για τους επενδυτές. Όχι στις δαπάνες για την πολιτική κοινωνικής προστασίας. Όχι δαπάνες (και περιορισμοί) για την προστασία της φύσης και του περιβάλλοντος. Όχι στην παρέμβαση του κράτους στην οικονομία. Όχι στις αυξήσεις μισθών, ημερομισθίων γιατί είναι βαρίδια στην ανταγωνιστικότητα και στα υψηλά κέρδη των επενδυτών και των επιχειρήσεων. Έτσι σύμφωνα και με την έκθεση της Κομισιόν «Η απασχόληση στην Ευρώπη – 2007», το μερίδιο των μισθών-ημερομισθίων στην προστιθέμενη αξία μειώθηκε από 70% που ήταν το 1975 σε 58% το 2006, φυσικά με αύξηση του μεριδίου του κεφαλαίου κατά 12%. Και επισημαίνει με μια κρυφή ικανοποίηση ότι στα 100 μεγαλύτερα επιχειρηματικά γκρουπ της Ενωμένης Ευρώπης, η μείωση του μεριδίου της εργασίας είναι περισσότερο δραματική, καθώς φτάνει στο 46% με ανάλογη αύξηση του μεριδίου του κεφαλαίου! Η κρατική εξουσία δεν εκτοπίστηκε μόνον από την οικονομία, αλλά και απογυμνώθηκε από ένα μεγάλο μέρος των παραδοσιακών εσόδων της (μείωση της φορολογίας των επιχειρηματικών κερδών, μείωση ή κατάργηση δασμών και εισαγωγικών επιβαρύνσεων, εξομοίωση στη φορολογική μεταχείριση μεταξύ εισαγομένων και εγχωρίως παραγομένων προϊόντων) με αποτέλεσμα την παραπέρα διόγκωση των κερδών των μεγάλων επιχειρήσεων. Αυτή η αποδυνάμωση των κρατών από νομοθετημένα έσοδα οδήγησε σε υψηλά ελλείμματα και το δημόσιο χρέος τράβηξε τον ανήφορο. Έτσι τα κράτη εξαναγκάστηκαν σε αύξηση της φορολογίας των μικρών και των μεσαίων εισοδημάτων, σε εκποίηση της δημόσιας περιουσίας και σε δραστικό περιορισμό των δαπανών κοινωνικής προστασίας και πρόνοιας. Η λιτότητα σε μισθούς και ημερομίσθια έγινε μόνιμη κατάσταση και η φτώχεια φούντωσε.

Η αποδυνάμωση του κράτους ήταν γεγονός. Το σύνθημα για «λιγότερο κράτος» παραπλάνησε τους λαούς, καθώς δόθηκε με θελκτική συσκευασία. Ότι τάχα θα δοθούν στους πολίτες περισσότερες ελευθερίες και θα καταργηθούν οι περιορισμοί και οι κρατικές παρεμβάσεις. Όμως έγινε «λιγότερο κράτος» για τις δυνάμεις της αγοράς, για τους πάσης φύσεως οικονομικούς εγκληματίες και «ανύπαρκτο κράτος» για την προστασία των εργαζομένων και την ενίσχυση των οικονομικά αδύναμων πολιτών. Αυτή η εξουθένωση των κρατών δεν εξυπηρετούσε μόνον το μεγάλο κεφάλαιο, αλλά και τα αμερικανικά οράματα για την επιβολή της pax americana. Αρχικά η ΕΟΚ και στη συνέχεια η διάδοχός της, η Ευρωπαϊκή Ένωση, με την κοινή πολιτική, τη νομοθεσία και τις αποφάσεις της και τις παντοειδείς πιέσεις κατέστησε τις κυβερνήσεις των κρατών μελών «Κυβερνήσεις Περιορισμένης Ευθύνης» και συρρίκνωσε ακόμη περισσότερο την κρατική εξουσία. Αυτές οι κυβερνήσεις μπολιάστηκαν με το μικρόβιο της υποτέλειας και ναρκώθηκαν τα αντανακλαστικά της ανεξαρτησίας τους. Επόμενο ήταν να μην αντιδράσουν στην πρόσδεση της ΕΕ στο άρμα των ΗΠΑ και του νεοφιλελευθερισμού. Όταν οι ΗΠΑ σιγουρεύτηκαν για την αφοσίωση της ΕΕ στην pax americana, στη νέα τάξη πραγμάτων και στην ανεπιφύλακτη αποδοχή του νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου, τότε άρχισαν να εργάζονται για τη διεύρυνση της ΕΕ. Δεν τρόμαζε την ηγεσία των ΗΠΑ η όποια πολιτική, στρατιωτική και οικονομική δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών Ευρώπης. Έβλεπαν ότι μπορούσαν να πετύχουν «μ' έναν σμπάρο πολλά τρυγόνια». Έτσι φτάσαμε στη μεγάλη διεύρυνση με την ένταξη με συνοπτικές διαδικασίες των φτωχών κρατών της Ανατολικής Ευρώπης στην ΕΕ των «27» και παράλληλα φούντωσαν και οι πιέσεις και για την πλήρη ένταξη και της Τουρκίας. Τα νεοφώτιστα στον καπιταλισμό τέως κομμουνιστικά κράτη έπρεπε να απολαύσουν τα «θέλγητρα» της οικονομίας της ελεύθερης (ασύδοτης) αγοράς, με ευρωπαϊκή οικονομική στήριξη. Και τώρα τα απολαμβάνουν. Βρίσκονται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας! Αλλά και η ΕΕ έγινε περισσότερο εξαρτημένη από τις ΗΠΑ, λιγότερο ενωμένη, δυσκίνητη στις αποφάσεις της, με πανίσχυρο φιλοαμερικανικό λόμπι και με επαύξηση των υποχρεώσεών της για τη στήριξη των νεοφώτιστων κρατών μελών. Εξασθένησε η οικονομική και εσωτερική της δύναμη. Στην τωρινή παγκόσμια οικονομική κρίση, τη χειρότερη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, φυσικό ήταν η ΕΕ να αποδειχθεί ανύπαρκτη και χωρίς σχέδιο αντιμετώπισής της. Με μηδαμινό προϋπολογισμό σε σύγκριση με τις πελώριες δαπάνες στήριξης της οικονομίας των μικρών χωρών της ΝΑ Ευρώπης και με νοοτροπία λογιστών-καταστιχογράφων, οι διορισμένες ηγεσίες της ΕΕ και της ΟΝΕ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) στην κρίσιμη φάση της οικονομίας αγωνιούν οι δυστυχείς μήπως το έλλειμμα υπερβεί το όριο του 3% του ΑΕΠ και υποχρεώνουν τα κράτη μέλη στη λήψη εκτάκτων μέτρων! Και δεν βλέπουν ότι οι ΗΠΑ δεν διστάζουν να φτάσουν το δικό τους έλλειμμα στο 12% του ΑΕΠ, προκειμένου να βοηθηθεί η οικονομία τους να αντιμετωπίσει την κρίση με όσο το δυνατόν ελαχιστοποιημένες αρνητικές επιπτώσεις. Οι παρωπίδες των λογιστών της ΕΕ και η στρεβλή προσήλωσή τους στη σταθερότητα του ευρώ οδήγησαν τα κράτη της ΕΕ στην ύφεση. Βουλιάζουμε με τα μέτρα που μας επιβάλλουν. Αυτή είναι η ΕΕ. Δοξάστε την! Ουσιαστικά με το μακρόσυρτο τωρινό σχήμα της μπήκε σε φάση παρακμής, με ανυπέρβλητες δυσκολίες για το πολιτικό και το οικονομικό μέλλον της. Να γιατί στις εκλογές της 7ης Ιουνίου η πλειοψηφία των ευρωπαίων πολιτών δεν προσήλθε στην κάλπη ή ψήφισε κόμματα που τάσσονται ενάντια στην ΕΕ του νεοφιλελεύθερου ατομικιστικού καπιταλισμού. Ενός καπιταλισμού με απάνθρωπο φρικώδες πρόσωπο.

 

Σημ. φιλαλήθη/philalethe: λαμβάνεται από εδώ .

Ένας στους δύο εκτός Λυκείου, λόγω γλώσσας

 

Του Νίκου Φωτόπουλου 

 

Στο 11% για το Δημοτικό και Γυμνάσιο και στο 6,5% για το Λύκειο φτάνουν τα ποσοστά των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών στα σχολεία της χώρας μας, αλλά το πρόβλημα της γλώσσας τούς εμποδίζει συνήθως να προχωρήσουν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

 

«Φέτος, παρά τις διακηρύξεις για το αντίθετο από πλευράς υπουργείου Παιδείας, τα σχολεία βρέθηκαν κυριολεκτικά στον αέρα, καθώς δεν εντάχθηκαν όσες πρακτικές έχουν αποδειχτεί ευεργετικές για την αγωγή και διδασκαλία των μαθητών, ούτε αξιοποιήθηκαν εκπαιδευτικοί που απέκτησαν εξειδικευμένα προσόντα και εμπειρία», αναφέρει η υπεύθυνη του Ελληνικού Παρατηρητηρίου για τη Διαπολιτισμική Παιδεία και Εκπαίδευση, καθηγήτρια Παιδαγωγικής του ΑΠΘ, Ζωή Παπαναούμ.

Στον Νομό Θεσσαλονίκης, στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, σε σύνολο 150.532 μαθητών, οι αλλοδαποί ανέρχονται σε 11.466 (7,62%) και οι παλιννοστούντες σε 6.020 (4%). Τα αντίστοιχα νούμερα για την Κεντρική Μακεδονία είναι: 260.511 μαθητές, από τους οποίους 19.203 (7,37%) αλλοδαποί και 8.632 (3,31%) παλιννοστούντες.

«Διαρκώς αυξανόμενος είναι ο αριθμός των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών που φοιτούν στα ελληνικά σχολεία σήμερα, ξεπερνώντας σε ορισμένες περιοχές κατά πολύ το 10%. Η φοίτηση των παιδιών αυτών δεν είναι πάντοτε εύκολη. Η ανεπάρκεια στη χρήση της ελληνικής γλώσσας ως οργάνου ζωντανής επικοινωνίας, η σχολική αποτυχία -ακόμη και όταν το πρόβλημα της γλώσσας δεν είναι οξύ, η κοινωνική καχυποψία που ενδεχομένως έχουν να αντιμετωπίσουν είναι μερικές μόνο από τις κατηγορίες προβλημάτων», αναφέρει στην «Ε» ο περιφερειακός διευθυντής εκπαίδευσης Γιώργος Καρατάσιος.

Η καθηγήτρια Παιδαγωγικής του ΑΠΘ και επιστημονικά υπεύθυνη του Παρατηρητηρίου τονίζει ωστόσο: «Την τελευταία δεκαετία γίνονται πολυεπίπεδες δραστηριότητες και δαπανώνται κονδύλια – εθνικά και κοινοτικά – για την καλύτερη δυνατή ένταξη των παιδιών μεταναστών στην ελληνική κοινωνία. Από υποστηρικτικές παρεμβάσεις που γίνονται σε σχολεία έχουν ήδη καταγραφεί θετικά αποτελέσματα, όπως η μείωση της διαρροής των αλλοδαπών μαθητών, καθώς και η βελτίωση της προόδου τους στο σχολικό περιβάλλον.

Τέτοιες παρεμβάσεις όμως, που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σωρευτικά και συμπληρωματικά η μία με την άλλη, δεν έχουν ακόμη ενταχθεί οργανικά στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Έτσι, το όφελος για τους μαθητές δεν είναι διαρκές και η βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου στα σχολεία δεν είναι σταθερή. Επίσης, κρατικοί και μη φορείς, καθώς και ερευνητές δραστηριοποιούνται με επιτυχία σε θέματα διαπολιτισμικής παιδείας, χωρίς όμως τον αναγκαίο συντονισμό και τη λήψη μέτρων από την πολιτεία, έτσι ώστε να ενταχθούν στο σχολείο οι καλές πρακτικές που προκύπτουν».

 

ΤΕΙ και πανεπιστήμια

 

Ο αναλογικά μικρός αριθμός των αλλοδαπών και παλιννοστούντων παιδιών που φοιτούν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση δείχνει ότι για τους περισσότερους είναι δύσκολο να ξεπεράσουν κυρίως το πρόβλημα της γλώσσας. Ωστόσο, όσοι τα καταφέρνουν συγκαταλέγονται συνήθως ανάμεσα στους καλύτερους σπουδαστές και φοιτητές.

Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο φοιτούν σήμερα 3.839 προπτυχιακοί φοιτητές, 235 μεταπτυχιακοί και 164 σε διδακτορικό επίπεδο, καταγόμενοι από 86 χώρες του κόσμου. Σύμφωνα με την αντιπρύτανη ακαδημαϊκών υποθέσεων Αθανασία Τσατσάκου, τα παιδιά από άλλες χώρες που σπουδάζουν στην Ελλάδα, είτε έχουν έρθει απ' το εξωτερικό είτε είναι παιδιά οικονομικών μεταναστών που έφτασαν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, διακρίνονται για τη φιλομάθειά τους.

«Σε πρόσφατη διεθνή ημερίδα η καλύτερη εργασία ήταν μιας Μαροκινής μεταπτυχιακής μας φοιτήτριας. Είναι φοιτητές που θέλουν να δουλέψουν, δεν τεμπελιάζουν κι έχουν μιαν άλλη αντίληψη για την ακαδημαϊκή συμπεριφορά μέσα στο πανεπιστήμιο. Οι Αλβανοί φοιτητές μας, για παράδειγμα, είναι πάρα πολύ φιλομαθείς κι έχουν και ευρύτερη παιδεία. Ακόμη και οι μειονοτικοί, απ' τη Θράκη, έχουν τη διάθεση ν' αποδείξουν ότι δικαίως σπουδάζουν και βρίσκονται στο πανεπιστήμιο, παρ' όλο που έχουν αρκετές δυσκολίες. Φοιτητές από παρευξείνιες περιοχές, αλλά και του πρώην ανατολικού μπλοκ όχι μόνο μαθαίνουν αμέσως ελληνικά, αλλά ενδιαφέρονται πραγματικά για τον πολιτισμό μας», λέει.

Στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης φοιτούν 340 αλλοδαποί και 185 μουσουλμάνοι. «Έχουμε αρκετούς φοιτητές καταγόμενους από τρίτες χώρες, κυρίως Αλβανία, Τουρκία και Πακιστάν. Επίσης αρκετά παιδιά από τη μειονότητα. Δεν θυμάμαι ποτέ να έχουν δημιουργήσει κάποιο πρόβλημα στο πανεπιστήμιο. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι κοινωνικοί, συνεπείς και ολοκληρώνουν τον κύκλο σπουδών τους. Στο πρόσφατο παρελθόν θυμάμαι έναν Αλβανό φοιτητή που αρίστευσε», αναφέρει στην «Ε» η διευθύντρια ακαδημαϊκών υποθέσεων Ελένη Τζελέπη.

Εξαιρετικές εντυπώσεις απ' τους αλλοδαπούς σπουδαστές του έχει και ο πρόεδρος του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, Παύλος Καρακολτσίδης. «Σπουδάζουν εδώ παιδιά από 20 χώρες. Έχουμε σπουδαστές από την Παλαιστίνη και τη Γεωργία, από τη Ρωσία, το Ιράκ και το Ιράν ως τη Ζιμπάμπουε. Οι περισσότεροι αλλοδαποί σπουδαστές μας είναι Αλβανοί. Μπαίνουν με ειδικές εξετάσεις του υπουργείου Παιδείας και μας έρχεται λίστα με επιπλέον ονόματα ανά σχολή. Μετανάστες που δεν διαθέτουν πράσινη κάρτα δεν μπορούν να φοιτήσουν. Πάντως, αφομοιώνονται πλήρως με τους άλλους σπουδαστές, είναι ιδιαίτερα αγαπητοί και αποφοιτούν κανονικά».

Στο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης σπουδάζουν σήμερα 105 Αλβανοί, 28 Βούλγαροι, 13 Γεωργιανοί, 11 Ρώσοι, 7 Αρμένιοι, 6 Παλαιστίνιοι, 5 Σέρβοι και ένας-δυο από Ισπανία και Γερμανία. Αλλά και στο ΤΕΙ Σερρών υπάρχουν αλλοδαποί, μειονοτικοί, ακόμη και Τσιγγάνοι. Ο πρόεδρος του ΤΕΙ Σερρών, Δημήτρης Πασχαλούδης, αναφέρει: «Αλλοδαπούς σπουδαστές έχουμε κυρίως προερχόμενους από χώρες της Βαλκανικής, συνήθως Βούλγαρους και Αλβανούς. Περίπου 30 είναι Αλβανοί που γεννήθηκαν στην Ελλάδα, είτε ήρθαν σε πολύ μικρή ηλικία με τους γονείς τους ως οικονομικοί μετανάστες. Εχουμε και Τσιγγάνους. Είναι πολύ φιλότιμοι και φροντίζουν να ολοκληρώνουν τις σπουδές τους. Μόνο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν είναι η έκφραση σε ορισμένα μαθήματα, αλλά τα παιδιά κάνουν μεγάλες προσπάθειες με τη γλώσσα. Το ίδιο και οι μουσουλμάνοι της Θράκης που έχουμε. Γι' αυτό υποβάλαμε μια πρόταση στο υπουργείο Παιδείας να χρηματοδοτηθεί μια έρευνα για τη διαπολιτισμική επικοινωνία ώστε να ξεπεραστούν τέτοια ζητήματα. Μην ξεχνάτε, Έλληνες είναι όσοι μετέχουν στην ελληνική παιδεία».

 

ΠΗΓΗ: Ελευθεροτυπία, 22-06-2009,

http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=22/06/2009&id=56515