Ι. Μ. Αγ. Διονυσίου εν Ολύμπω

 

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (του εν Ολύμπω) Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΚΑΙ Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ

 

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

 

1.  Μικρό ιστορικό.

 Το Μοναστήρι ιδρύθηκε από τον κτίτορά του Άγιο Διονύσιο το 1543 ως Πατριαρχικό και Σταυροπηγιακό. Λόγω της προσωπικότητας του Αγίου Διονυσίου έγινε σύντομα ευρύτερα γνωστό και ανέπτυξε μεγάλη πνευματική δραστηριότητα, κατά το πρότυπο του ιδρυτού του.

Αιώνες πριν, η φήμη του, ξεπέρασε τα όρια του Ελλαδικού χώρου, φτάνοντας ως την Ρωσία. Παράλληλα το Μοναστήρι του Αγίου Διονυσίου έγινε αδιάσπαστο κομμάτι της μακραίωνης ιστορίας, της κοινωνίας και της παιδείας του τόπου και συνδέθηκε με όλους τους εθνικούς αγώνες.

Με την εγκατάσταση του Αγίου Διονυσίου στον Όλυμπο η Ελληνική αντίσταση στην περιοχή αρχίζει να παίρνει μεγάλες διαστάσεις. Δημιουργείται μια Ελληνική περιοχή στον Όλυμπο. Το Μοναστήρι συμμετέχει στην Επανάσταση του 1821, στην επανάσταση του Ολύμπου το 1878 και στον Μακεδονικό Αγώνα. Για όλα αυτά υπέστη βαρύ τίμημα. Πυρπολήθηκε το 1790 και το 1828, από τουρκικά στρατεύματα και ο ηγούμενος του κρεμάστηκε από τους Τούρκους μαζί με 12 ακόμη μοναχούς στην κεντρική πλατεία της Λάρισας. Το Μοναστήρι δέχεται το τελευταίο ολέθριο πλήγμα το 1943 από τα Γερμανικά στρατεύματα Κατοχής, όταν καταστρέφεται σχεδόν ολοκληρωτικά.

Μετά την τελευταία καταστροφή του 1943 οι παλιοί μοναχοί, όσοι επέζησαν, διασκορπίζονται. Το Μοναστήρι διέρχεται μία βαθιά διοικητική κρίση και κινδυνεύει να διαλυθεί. Οι νέοι μοναχοί (δύο η τρεις), απλοί άνθρωποι, προσπαθούν να  διατηρήσουν στην ζωή το Μοναστήρι. Την περιουσία του Μοναστηριού είναι φυσικό να μη μπορούν να την διαφυλάξουν σωστά.

Το Μοναστήρι με την βοήθειά του Αγίου Διονυσίου ανασταίνεται, ανασυγκροτείται και λειτουργεί και πάλι ως Κοινόβιο. Προκύπτει η ανάγκη να προστατεύσει την περιουσία του, την οποία παρέλαβε από τον Άγιο Διονύσιο και για την οποία είχε τίτλους από αιώνες.

 

2.  Η Μοναστηριακή περιουσία.

 

Η Μοναστηριακή περιουσία είναι ιερό κειμήλιο που ανήκει στον Θεό, ιερά παρακαταθήκη που παρέλαβαν τα Μοναστήρια από τους αγίους κτίτορες και τους προηγουμένους πατέρες τους, οι οποίοι με προσωπικούς κόπους και θυσίες την δημιούργησαν και την διαφύλαξαν. Γι' αυτό οι  μοναχοί οφείλουν να προστατεύσουν την περιουσία των Μοναστηριών τους, στην οποία είναι απλοί διαχειριστές. Από σεβασμό προς τους κτίτορες και τους προηγουμένους πατέρες. Από σεβασμό προς την θέληση και επιθυμία των ευλαβών δωρητών οι οποίοι θέλησαν η περιουσία τους να περιέλθει και να παραμείνει στο Μοναστήρι. Από υποχρέωση στους νόμους του κράτους αφού τα Μοναστήρια είναι ν.π.δ.δ.  Τα υλικά πράγματα δεν είναι κακά από την φύση τους. Κακία «είναι η εσφαλμένη χρήση των νοημάτων, την οποία ακολουθεί η κακή χρήση των πραγμάτων», «και σε όλα τα πράγματα η κακή χρήση είναι αμαρτία». Οποιαδήποτε άλλη διδασκαλία καταδικάσθηκε ως αιρετική από την Εκκλησία.

Η περιουσία είναι απαραίτητη για να μπορούν τα Μοναστήρια να εκπληρώσουν τους σκοπούς τους, να ασκούν το πνευματικό, φιλανθρωπικό, κοινωνικό και εκπαιδευτικό τους έργο, να συντηρούν τους μοναχούς τους, να κτίζουν, καλλωπίζουν και αποκαθιστούν τα κτίρια, να διαφυλάττουν τα κειμήλια τους, να προστατεύουν την ύπαρξη και λειτουργία τους ελέγχοντας τις χρήσεις του περιβάλλοντος χώρου τους, να διακονούν τους προσκυνητές τους.

Στο νέο Μοναστήρι, αποκλειστικά με ιδίους πόρους, έγιναν σημαντικά έργα (Εκκλησία, Μουσείο, βιβλιοθήκη, αρχονταρίκι, αίθουσες συγκεντρώσεων) με σκοπό να διαφυλαχθούν τα κειμήλια και να εξυπηρετηθούν οι προσκυνητές. Υπό την ευθύνη ιερομονάχου της Ιεράς Μονής λειτουργεί εδώ και χρόνια με μεγάλη επιτυχία, μονάδα απεξάρτησης ναρκομανών, οι οποίοι συναντώνται σε χώρο που τους διαθέτει το Μοναστήρι.

Το σπουδαιότερο έργο, η αναστήλωση του παλιού Μοναστηριού (εκπόνηση μελετών, πλήρης αναστήλωση της Εκκλησίας, αποκατάσταση παρεκκλησίων, εργασίες στερεώσεως σε όλες τις πτέρυγες, έργα υποδομής κ.λ.π.), προχωράει κυρίως με πόρους του Μοναστηριού και προσωπική εργασία των μοναχών και με ελάχιστες κρατικές επιχορηγήσεις.  Δυστυχώς ο Δήμος Λιτοχώρου εκτός από κάποια χαλίκια για το στρώσιμο του δρόμου, δεν πρόσφερε τίποτε για την αναστήλωση του κατεστραμμένου Μοναστηριού.

Το Μοναστήρι δεν είναι καλό να επαιτεί συνεχώς και να εξαρτάται οικονομικά από τις προθέσεις των ισχυρών. Εξασφαλίζει στα Μοναστήρια την ελευθερία τους, η οικονομική αυτάρκεια. Όσοι θέλουν Μοναστήρια χωρίς περιουσία στην ουσία δεν θέλουν να υπάρχουν Μοναστήρια.

Οι πρόσφυγες μετά την Μικρασιατική καταστροφή και οι περισσότεροι ακτήμονες σε περιουσίες Μοναστηριών αποκαταστάθηκαν. Σε περιουσίες που αν δεν ανήκαν σε Μοναστήρια το πιο πιθανό είναι ότι θα είχαν γίνει λεία κάποιων επιτηδείων. Στο παρελθόν επανειλημμένα διατέθηκε περιουσία του Μοναστηριού μας σε ακτήμονες η για άλλους κοινωφελείς σκοπούς χωρίς το Μοναστήρι να εισπράξει καμιά αποζημίωση. Ενδεικτικά αναφέρουμε 5.004  στρέμματα στην Πέλλα, 938,10 στρέμματα στον Βαρικό και πολλές άλλες μικρότερες εκτάσεις του Μοναστηριού και των Μετοχίων του.

 

3. Οι τίτλοι της περιουσίας του Μοναστηριού.

 

Οι τίτλοι της περιουσίας του Μοναστηριού υφίστανται από αιώνες. Ξεκινούν από την εποχή του Αγίου Διονυσίου και ανανεώνονται συνεχώς τα επόμενα χρόνια (1774, 1874, 1890, 1922, 1925, 1933 κ.λ.π.). Τα όρια που περιγράφονται στους τίτλους αυτούς επιβεβαιώνονται από παλιούς κατοίκους του Λιτοχώρου, τον Δημήτριο Φούντο, τον Γεώργιο Κάκαλο, το Νικόλαο Κλιτσινίκο και τον Αθανάσιο Νικόπουλο σε κατάθεση που δίνουν ενώπιόν του Ειρηνοδίκου Κατερίνης το 1922.

Το δάσος της Μονής και τα ακριβή όρια του, που περιλαμβάνουν γνωστά και αμετάβλητα στο χρόνο θέσεις και μορφολογικά χαρακτηριστικά (ρέματα, ράχες, κ.λ.π.) όπως περιγράφονται στους κατά καιρούς εκδοθέντες τίτλους του, τα λοιπά ιδιοκτησιακά έγγραφά του και τις μαρτυρικές καταθέσεις (του 1922 καθώς επίσης και προηγουμένων ετών) αναγνωρίζονται αμετάκλητα από τις αποφάσεις 42/1922 και 10/1925 του Διοικητικού Δικαστηρίου του Υπουργείου Γεωργίας και μεταγράφονται στο Υποθηκοφυλακείο Κατερίνης. Πλήθος άλλων εγγράφων ξαναεπιβεβαιώνει το γεγονός αυτό.

Πρόσφατα το Πρωτοδικείο Κατερίνης και στην συνέχεια το Εφετείο Θεσσαλονίκης και ο Άρειος Πάγος έκριναν τελεσίδικα και αμετάκλητα υπέρ του Μοναστηριού κάποιες αμφισβητήσεις του Δημοσίου σε 4.250 στρέμματα δασικής κυρίως εκτάσεως στην θέση παλαιός Άγιος Δημήτριος (Κούτρες).

Είναι πέρα από κάθε λογική η προσπάθεια να αμφισβητηθούν οι αποφάσεις αυτές, αποκλειστικά και μόνο επειδή στη σύνθεση του Πρωτοδικείου συμμετείχε και ο πρώην Πρωτοδίκης Λ. Στάθης, διότι αν γίνει αυτό, τότε θα πρέπει να αμφισβητηθούν και όλες οι αποφάσεις στις οποίες συμμετείχε κατά την διάρκεια της σταδιοδρομίας του ο ανωτέρω δικαστής. Άλλωστε ο ίδιος ποτέ δεν υπήρξε μέλος του Εφετείου Θεσσαλονίκης η του Αρείου Πάγου και φυσικά δεν ήταν δυνατόν να επηρεάσει τις αποφάσεις αυτές, οι οποίες είναι και οι τελικές αποφάσεις.

Τελευταία κάποιοι προσπαθούν να αμφισβητήσουν τους τίτλους του Μοναστηριού. Παρουσιάζουν την μετάφραση ενός απ' αυτούς και ισχυρίζονται ότι είναι πλαστή, διότι ο μεταφραστής του, καταδικάσθηκε δήθεν για πλαστογραφία την δεκαετία του 1920, χωρίς όμως να παρουσιάζουν κάποιο έγγραφο που να αποδεικνύει ότι όντως ο αναφερόμενος μεταφραστής καταδικάσθηκε, για όσα του καταλογίζουν. Αλλά ο τίτλος αυτός που εκδόθηκε το 1890 δεν είναι ο μοναδικός που υπάρχει. Υπάρχουν όλοι οι τίτλοι που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Ούτε είναι η μοναδική μετάφραση. Το 2005 με πρωτοβουλία του Μοναστηριού μεταφράσθηκε ξανά ο τίτλος από επίσημη μεταφράστρια. Το νέο περιεχόμενο της μεταφράσεως είναι ίδιο με το παλιό.

Ψευδώς ισχυρίζονται ότι η σημερινή έκταση του δάσους του Μοναστηριού είναι δήθεν 60.000 στρέμματα και ότι το Μοναστήρι δήθεν διεκδικεί, τον Μύτικα, την κορυφή του Ολύμπου και κατέχει σχεδόν όλον τον Όλυμπο. Στην πραγματικότητα το δάσος του Μοναστηριού είναι περίπου 29.000 στρέμματα και αντιστοιχεί σε λιγώτερο από το 3% του ορεινού όγκου του Ολύμπου. Από αυτά 20.500 στρέμματα ευρίσκονται υπό καθεστώς προστασίας (Εθνικός Δρυμός Ολύμπου, περιοχή Natura 2000), όπου επιτρέπεται ελάχιστη η καθόλου διαχείρηση.

Μέχρι σήμερα δεν απαγγέλθηκε καμμία κατηγορία εναντίον του Μοναστηριού, όσον αφορά την εγκυρότητα η μη των τίτλων και των λοιπών ιδιοκτησιακών εγγράφων του, πολύ περισσότερο δεν καταδικάσθηκε το Μοναστήρι για κάτι τέτοιο. Άλλωστε όλα τα ανωτέρω έγγραφα, το Μοναστήρι τα χρησιμοποιεί εδώ και δεκαετίες, σε κάθε μορφής και βαθμού δικαστήρια (Άρειο Πάγο, Συμβούλιο της Επικρατείας, Εφετεία, Πρωτοδικεία κ.λ.π.), τα οποία, όλα ανεξαιρέτως, έχουν δεχθεί την εγκυρότητά τους. Θα ήταν παραλογισμός να δεχθεί κανείς ότι δεκάδες δικαστήρια, διαφορετικού βαθμού και διαφορετικών συνθέσεων και σε διαφορετικές εποχές έχουν, όλα ανεξαιρέτως, φερθεί, δήθεν ευνοϊκά στο Μοναστήρι η ότι δήθεν έχουν εξαπατηθεί από αυτό.

Σε όλη την ιστορία του το Μοναστήρι, από την εποχή του Αγίου Διονυσίου μέχρι σήμερα, αντιμετώπισε στο Λιτόχωρο δύο μερίδες ανθρώπων. Αυτών που το πολεμούσαν και αυτών (των περισσοτέρων) που το αγαπούσαν και το σεβόταν βαθιά.

Ο ίδιος ο Άγιος Διονύσιος διώχθηκε όταν, σύμφωνα με τον Συναξαριστή της αρχαίας ακολουθίας του, μερικοί κάτοικοι του Λιτοχώρου τον διέβαλαν στον Τούρκο διοικητή της περιοχής, ότι κτίζει χωρίς την άδειά του Μοναστήρι και ότι έτσι θα έχουν τόπο συγκεντρώσεως οι επαναστατημένοι Έλληνες και θα κινδυνεύουν δήθεν οι κάτοικοι της περιοχής. Αναγκάσθηκαν βέβαια να καλέσουν τον Άγιο πίσω όταν παρατεταμένη ανομβρία έπληξε τον τόπο τους μετά την φυγή του.

Αλλά και τα επόμενα χρόνια υπήρχαν παρενοχλήσεις και καταπατήσεις των κτημάτων του Μοναστηριού από μία μερίδα των κατοίκων του Λιτοχώρου με αποτέλεσμα το Οικουμενικό Πατριαρχείο να επέμβει πολλές φορές, στέλνοντας εξαρχίες και να αναγκασθεί να εκδόσει κάποιες φορές και αφορισμούς. Σε μία από αυτές και μετά την απόρριψη «των παντοίων ειρηνοποιών και συμβιβαστικών μέτρων προς λύσιν της πολυχρονίου ταύτης έριδος και διαφοράς» που είχαν προταθεί από τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ιωακείμ και το Μοναστήρι, το Οικουμενικό Πατριαρχείο προέβη το 1877 στον αφορισμό όσων κατοίκων του Λιτοχώρου καταπατούσαν τα Μοναστηριακά κτήματα.

 

4. Το θέμα των ιδιωτών.

 

Στην δασική περιοχή του παλαιού Αγίου Δημητρίου, στην περιοχή δηλαδή των 4.250 στρεμμάτων για την οποία εκδόθηκαν οι πρόσφατες αποφάσεις του Αρείου Πάγου, τα τελευταία χρόνια δημιουργείται θέμα με διεκδικήσεις ιδιωτών σε ακίνητά του Μοναστηριού.

Τα ακίνητα αυτά είναι διάσπαρτες αγροτικές εκτάσεις συνολικού εμβαδού 200 περίπου στρεμμάτων. Σε μερικούς από αυτούς το Μοναστήρι παλαιότερα παραχώρησε προσωρινά με η χωρίς αντάλλαγμα την χρήση κάποιων κτημάτων για να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες που περνούσαν. Μερικοί τα καλλιέργησαν περιστασιακά. Οι περισσότεροι τα εγκατέλειψαν. Άλλοι τα διεκδικούν.

Χαρακτηριστικά αναφέρεται η περίπτωση του Β.Χ. Με ιδιωτικό συμφωνητικό που συντάχθηκε στις 13 Φεβρουαρίου του 1888 το Μοναστήρι είχε εκμισθώσει στον πρόγονό του, επίσης Β. Χ., στη θέση «Βλάχας Βρύση – Κούτρες» ένα χέρσο αγρόκτημα (δύο χωράφια). Με το μισθωτήριο αυτό συμφωνητικό ο τότε μισθωτής Β. Χ., ανέλαβε την υποχρέωση, με δαπάνη του, «…να ανοίξει δύο χωράφια δι' ιδίων εξόδων του και να τα νέμεται μη δίδων αντισπόρον δια μίαν δεκαετίαν εις την μονήν…». Μετά τη δεκαετία συμφωνήθηκε τα χωράφια να μείνουν στην κυριότητα του Μοναστηριού, χωρίς να μπορούν να μεταβιβασθούν σε άλλον. Σήμερα έρχεται ο απόγονός του και ισχυρίζεται ότι κατέχει το ακίνητο λόγω κληρονομιάς.

 

5. Η προτεινόμενη λύση.

 

Το Μοναστήρι τα τελευταία χρόνια παρ' όλο που δικαιώθηκε δικαστικά, χωρίς να έχει νομική η άλλη υποχρέωση, προτείνει λύσεις για το θέμα που προέκυψε, σύμφωνες με την εκκλησιαστική τάξη και πράξη.

Σε όσους μη νόμιμα κατείχαν κτήματα σε απομακρυσμένες από αυτό περιοχές («Τσαρούχα» κ.λ.π.), το Μοναστήρι προτίθεται να τους παραχωρήσει τα κτήματα αυτά, έστω και αν δεν έχουν χαρτιά. Για τους υπολοίπους, των οποίων τα κτήματα βρίσκονται κοντά στο Μοναστήρι, προκειμένου να εξασφαλισθεί η ησυχία του περιβάλλοντος χώρου του, να τους παραχωρηθούν αντίστοιχες εκτάσεις σε άλλο μέρος του αγροκτήματος του Μοναστηριού.

 Η παραχώρηση θα γίνει δωρεάν, χωρίς αντάλλαγμα, τηρουμένων των νομίμων διαδικασιών. Με τον τρόπο αυτό το Μοναστήρι δείχνει στην πράξη το ενδιαφέρον του για όλους τους ανωτέρω ιδιώτες, οι οποίοι έτσι θα αποκτήσουν νομίμους τίτλους ιδιοκτησίας.

Όλα αυτά ήδη είχαν ανακοινωθεί από το 2005 στο Νομαρχιακό Συμβούλιο Πιερίας που είχε συγκληθεί ειδικά για το θέμα αυτό, στα Μ.Μ.Ε. (πρόσφατα μάλιστα και στην εφημερίδα «Δημότης Λιτοχώρου» που εκδίδει ο Δήμος Λιτοχώρου) και μεμονωμένα σε ενδιαφερόμενους κατοίκους.

Τέλος για τις όποιες διαφορές υπάρχουν με τον Δήμο Λιτοχώρου, προτείνουμε μέσα στα πλαίσια μιας πολιτισμένης κοινωνίας που ζούμε, να γίνουν αμοιβαία σεβαστές οι όποιες τελικές αποφάσεις των Ελληνικών (η Ευρωπαϊκών) Δικαστηρίων.

 

6. Διακονήματα – δραστηριότητες της Ι. Μονής.

 Το πρόγραμμα των μοναχών χωρίζεται σε τρεις ίσες χρονικές περιόδους. Η πρώτη είναι αφιερωμένη στην προσευχή, η δεύτερη στην εργασία (τα διακονήματα), και η τρίτη στην μελέτη και την ανάπαυση. Ο μοναχός με το διακόνημα του εκφράζει έμπρακτα την αγάπη του προς τους συμμοναστές του. Δεν αποσκοπεί σε προσωπικά οφέλη αλλά στο καλό του κοινοβίου. Πιστεύει στην κοινωνική πλευρά της εργασίας και όχι στην ιδιοτελή μορφή της. Ωφελείται πνευματικά και σωματικά από την εργασία του, συντηρεί το Μοναστήρι του και συγχρόνως του δίνει την δυνατότητα να μην εξαρτάται από κανένα οικονομικό παράγοντα. Η ευλάβεια καταστρέφεται από την οκνηρία και όχι από την εργασία.

Το διακόνημα δεν παρεμποδίζει αλλά διευκολύνει την προσευχή. Ο Απόστολος Παύλος εργαζόταν χειρωνακτικά ο ίδιος ως σκηνοποιός, για να εξασφαλίζει τα αναγκαία προς το ζειν μη θέλοντας να επιβαρύνει κανένα. Απαγόρευση της εργασίας υπήρχε μόνο από αιρετικές ομάδες όπως οι Μασσαλιανοί.

Τα αρχαία και νεώτερα εκκλησιαστικά κείμενα αναφέρονται σε πλήθος διακονημάτων όπως οι «υφάνται, ραφείς, σκυτοτόμοι, σκηνοποιοί, λεπτουργοί, οικοδόμοι, αλιείς, χαλκείς, βορδονάροιοι, ναυπηγοί, ξυλουργοί, αμπελουργοί» και ασχολίες όπως η διαχείριση των δασών, η εξορυκτική, η μεταλλευτική, η αλατουργία, η μελισσοκομία, η κτηνοτροφία υπήρχαν ανέκαθεν στα Μοναστήρια. Εφ' όσον αυτές οι δραστηριότητες πραγματοποιούνται από τα συντεταγμένα όργανα διοικήσεως των Μοναστηριών, είναι σύμφωνες με την Νομοκανονική και Εκκλησιαστική πράξη. Δεν τις διαφοροποιεί δε το γεγονός ότι αυτές γίνονται με κάποιο σύστημα, με σύγχρονα τεχνικά μέσα και έχουν κάποιο νομικό σχήμα, με την μορφή εταιρειών, προκειμένου να είναι η λειτουργία τους νόμιμη και διαφανής και να τηρούνται οι φορολογικές και άλλες υποχρεώσεις.

Το Κοινόβιο, προσφέρει στον μοναχό με τις νυχθήμερες και πολύωρες ακολουθίες, την κατ' ιδίαν προσευχή και το όλο εν γένει πρόγραμμά του, το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει (σύμφωνα με τα μέτρα του) την συνεχή παρουσία του Θεού. Όλα αυτά αποτελούν μία εγγύηση ότι ο μοναχός και με την βοήθεια των συμμοναστών του, μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά τα υλικά πράγματα χωρίς να εγκλωβισθεί σ' αυτά. Μεγαλύτερο κίνδυνο και παρεκτροπή για τον μοναχό αποτελεί η αποκλειστική ενασχόλησή του με έναν δυτικού τύπου "κοινωνικό μοναχισμό", έναν τύπο μοναχισμού που είναι ξένος με την Ορθόδοξη Παράδοση, τον οποίο δυστυχώς κάποιοι μέσα στην άγνοιά τους τον προβάλλουν ως πρότυπο.

Επομένως είναι εντελώς αβάσιμα και κατά την γνώμη μας συκοφαντικά, όσα, κατά καιρούς ακούγονται για τα διακονήματα και τις δραστηριότητες της Μονής, ότι δήθεν είναι εκτός της εκκλησιαστικής τάξεως, ότι δήθεν μετατρέπουν τον οίκο του Θεού σε οίκο εμπορίου και όσα παρόμοια λέγονται. Με τον τρόπο αυτό δεν πλήττονται μόνο τα πρόσωπα στα οποία αναφέρονται τα δημοσιεύματα, αλλά και ο θεσμός του μοναχισμού γενικώτερα, αφού πράξεις και ενέργειες που γινόταν ανέκαθεν από τα Μοναστήρια κρίνονται σαν αντίθετες στην διδασκαλία της Εκκλησίας. Άλλωστε είναι γνωστό ότι στο Μοναστήρι μας ανέκαθεν οι μοναχοί ασχολούνταν με την γεωργία και την κτηνοτροφία και παρήγαγαν τα σχετικά με αυτές προϊόντα.

 

7. Το Μοναστήρι και το φυσικό περιβάλλον.

 

Ο μοναχός αναχωρεί από τον κόσμο και καταφεύγει στην φύση. Το φυσικό περιβάλλον γίνεται το σπίτι του. Η στενή σχέση που αναπτύσσει με την φύση ο μοναχός του δίνει την δυνατότητα να εντάσσει αρμονικά τα μοναστηριακά κτίσματα στο περιβάλλον. Παράλληλα επειδή αγαπάει και σέβεται το φυσικό περιβάλλον στο οποίο ζει, κατορθώνει και τις ανάγκες διαβιώσεως του να καλύψει και να προστατέψει αυτό.

Παράδειγμα δημιουργικής και αρμονικής συνύπαρξης στον χώρο του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου είναι η παρουσία του Μοναστηριού του Αγίου Διονυσίου για 500 περίπου χρόνια, το οποίο κατόρθωσε και να συντηρηθεί και συγχρόνως να προστατεύσει και να διαφυλάξει την ωραιότητα και μοναδικότητα του χώρου στον οποίο ευρίσκεται, για τον οποίο όλοι καυχώμαστε σήμερα.

Αν εξετάσει κανείς αεροφωτογραφίες της περιοχής, θα διαπιστώσει, ότι στην περιοχή αυτή του Ολύμπου, μόνο το δάσος που ευρίσκεται υπό την προστασία του Μοναστηριού, φθάνει τόσο κοντά στην θάλασσα. Σε αντίστοιχες γειτονικές περιοχές δεν υπάρχουν πλέον δάση.

Επικριθήκαμε από τον προηγούμενο δήμαρχο Λιτοχώρου το 2004, ότι αποκλείσαμε την μελλοντική ανάπτυξη του Λιτοχώρου προς τη μεριά του Ολύμπου. Αν εννοείται ανάπτυξη η αλόγιστη ανοικοδόμηση και τσιμεντοποίηση που έγινε σε άλλες περιοχές στις παρυφές του Ολύμπου, στην περιοχή του Λιτοχώρου, οι μελλοντικές γενεές θα μας ευγνωμονούν που αποτρέψαμε τέτοιες επεμβάσεις.

Άλλωστε ποτέ δεν εμποδίσαμε κάποιον να απολαύσει το φυσικό περιβάλλον του Ολύμπου. Αντίθετα διευκολύναμε με κάθε τρόπο την εξυπηρέτηση των επισκεπτών και ορειβατών του Ολύμπου (π.χ. δωρεά εκτάσεως στο Δημόσιο για την κατασκευή ορειβατικού καταφυγίου στην Πετρόστρουγγα). Σταθήκαμε όμως εμπόδιο στις εμπορικές επιθυμίες κάποιων για την αλόγιστη ανάπτυξη της περιοχής του Ολύμπου που βρίσκεται υπό την προστασία του Μοναστηριού. Αυτός ίσως είναι και ένας από τους βασικούς λόγους πολεμικής κατά του Μοναστηριού.

Παράλληλα είμαστε οι μόνοι που αντιδράσαμε για την επέκταση του πεδίου βολής αρμάτων Λιτοχώρου, διότι με την επέκταση αυτή κινδυνεύει σοβαρά το μοναδικό φυσικό και το πολιτιστικό περιβάλλον του Ολύμπου, καθώς επίσης και η ζωή και η φυσική ακεραιότητα των μοναχών, εργατών, επισκεπτών και ορειβατών του Ολύμπου. Σεβόμαστε και εκτιμούμε βαθιά το έργο των Ενόπλων Δυνάμεων, πιστεύουμε όμως ότι αυτό δεν πρέπει να γίνεται εις βάρος των φυσικών και πολιτιστικών θησαυρών της Πατρίδος μας, την στιγμή που μπορεί να γίνει το ίδιο καλά σε άλλες περιοχές.

Για τον λόγο αυτό προσφύγαμε στα αρμόδια δικαστήρια (Συμβούλιο της Επικρατείας, Ειρηνοδικείο, Εισαγγελικές αρχές κ.λ.π.), προκειμένου να μην πραγματοποιηθεί η επέκταση του πεδίου βολής. Και όλα αυτά παρόλο που αν γίνει η επέκταση, θα δικαιούμαστε να εισπράξουμε ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσό ως αποζημείωση. Αλλά εκείνο που μας ενδιαφέρει, δεν είναι τα χρήματα, όσο η προστασία της περιοχής που την θεωρούμε το σπίτι μας και τον χώρο που μας συνδέει με τον Άγιο Διονύσιο και τους προαπελθόντες πατέρες του Μοναστηριού.

 

8. Η θέση του Μοναστηριού.

 

Η παρουσία του Αγίου Διονυσίου και του Μοναστηριού του στον Όλυμπο για 500 περίπου χρόνια είναι μια ιστορική πραγματικότητα.

Τελευταία το Μοναστήρι μας έχει γίνει στόχος και των ανθρώπων που προσπαθούν να αναβιώσουν το αρχαίο δωδεκάθεο. Θεωρούν ότι δήθεν δεν συνάδει η παρουσία του Μοναστηριού στον χώρο του Ολύμπου. Είναι βέβαια δικαίωμα του καθενός να πιστεύει ότι θέλει. Δεν μπορεί όμως κανείς να αρνείται την ιστορία και το γεγονός ότι ο Άγιος Διονύσιος και το Μοναστήρι του έχουν συνδεθεί άρρηκτα με την περιοχή του Ολύμπου.

Στο παρελθόν έχουμε αρνηθεί προτάσεις, που έγιναν με διάφορα οικονομικά ανταλάγματα, για την δημιουργία σε εκτάσεις του Μοναστηριού, αναπαραστάσεως αρχαίας πόλεως – πνευματικού κέντρου εκ μέρους διαφόρων οργανώσεων και σύλλόγων που εκφράζουν δωδεκαθεϊστικές και νεοειδωλολατρικές αντιλήψεις. Μήπως όλα αυτά εξηγούν και την παρουσία των ομάδων αυτών στην πρόσφατη «ειρηνική» διαδήλωση κατά του Μοναστηριού;

 

9. Επίλογος

 

Ο Μοναχισμός είναι ένα σημείο αντιλεγόμενο. Πολλοί άνθρωποι τον πολεμούν επειδή δεν τον κατανοούν. Άλλοι επειδή αντιλαμβάνονται τον δυναμισμό του, προσπαθούν να τον καταστήσουν ακίνδυνο και ανενέργητο, να τον υποβιβάσουν στην μορφή ενός φιλανθρωπικού σωματείου η μιας κοινωνικής οργανώσεως. Άλλοι με την βαθύτερη αίσθηση που διαθέτουν τον πλησιάζουν και βρίσκουν λύση στα υπαρξιακά προβλήματά τους. Κατανοούν ότι δημιουργεί ελεύθερα πρόσωπα και όχι ελεγχόμενα άτομα. Γι' αυτό τον αγαπούν και τον σέβονται απεριόριστα.

Σαν μοναχοί έχουμε την αίσθηση ότι δεν είμαστε ισάξιοι των παλαιοτέρων αλλά και των νεωτέρων αξίων μοναχών. Γνωρίζουμε ότι και εμείς σαν άνθρωποι συχνά σφάλουμε. Ωστόσο προσπαθούμε να ακολουθούμε τους Πατέρες μας. Δεν περιμένουμε να ακούσουμε επαίνους ούτε καταξίωση του έργου μας. Δεν μας ενοχλεί η καλόπιστη κριτική. Ο μοναχικός βίος είναι  ταπείνωση, "άσκηση σώματος και αφάνεια ψυχής". Δεν έχει ανάγκη από διαφήμιση. Το έργο του καθ' ενός "οποίον εστίν το πυρ δοκιμάσει" και «Πάσα φυτεία ην ουκ εφύτευσεν ο πατήρ μου ο ουράνιος εκριζωθήσεται».

Σε θέματα όμως που αφορούν την ακρίβεια της πίστεώς μας και τον θεσμό του μοναχισμού είμαστε ανυποχώρητοι. Δεν έχουμε ούτε την διάθεση ούτε το δικαίωμα να θυσιάσουμε στο ελάχιστο, ό,τι κράτησε το Μοναστήρι μας σε ζωή εδώ και πέντε αιώνες. Πρέπει να γίνει κατανοητό από όλους πως ό,τι παραλάβαμε από την μοναχική παράδοση, την παράδοση του Μοναστηριού μας και τους προαπελθόντες πατέρες του και κυρίως από τον κτίτορα και προστάτη μας Άγιο Διονύσιο το θεωρούμε αδιαπραγμάτευτο.

Την θέση μας αυτή την επιβάλει το χρέος μας προς τον Θεό, τον Άγιο Διονύσιο και τις μελλοντικές γενεές και όχι κάποια προσωπική αντίθεση η αντιπαλότητα. Για τον λόγο αυτό τελειώνοντας θα θέλαμε να απευθύνουμε πρόσκληση για συνεργασία προς τον Δήμο Λιτοχώρου, τους φορείς της περιοχής, αλλά και όλους τους πολίτες, όχι μόνο για την επίλυση των προβλημάτων που υπάρχουν αλλά και για δημιουργική συνεργασία μεταξύ μας, για το καλό του τόπου.

 Εκ της Ιεράς Μονής

Διαβάστε σε δύο pdf (μονοτονικό ή πολυτονικό) την παρέμβαση – από "Το Μανιτάρι του Βουνού",  με τίτλο:

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ (του εν Ολύμπω) Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΚΑΙ Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ,

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Μονοτονικό: I.Moni-Agiou-Dionysiou-en-Olympw-se monotoniki-grafi-ioulios-2009

Πολυτονικό: I.Moni-Ag.Dionysiou-en-Olympw-se-polytoniki-grafi

Η Φύση του Ισλάμ του Σεβ. Γεωργίου Κόντρ*: μια πλαισίωση

 

του Roni Bou Saba**

 

Μετά από την ευγενική προτροπή του …. τΜτΒ να γράψω δύο λόγια για το έργο του Σεβασμιωτάτου Γεωργίου (Όρους Λιβάνου) που μετέφρασα και εκδόθηκε από τις εκδόσεις Μαΐστρος, υπό τον τίτλο Η Φύση του Ισλάμ, ανταποκρίνομαι γράφοντας όμως για το πλαίσιο του έργου. Το έργο είναι πια στα χέρια των αναγνωστών στους οποίους ανήκει η πρόσληψη του έργου. Εκμεταλλεύομαι όμως την ευκαιρία να φωτίσω κάποιες πλευρές που κρύβονται στη βάση της συγγραφής του, όπως τις αντιλαμβάνομαι από τις μελέτες του έργου του Μητροπολίτου και όχι από συζητήσεις μαζί του.

Όσοι ξέρουν βασικά πράγματα για το Λίβανο, αλλά και για τη Μέση Ανατολή γενικώς, ξέρουν ότι αποτελείται από διάφορες θρησκευτικές κοινότητες. Στο Λίβανο δεν υπάρχει πληθυσμιακή διαφορά μεταξύ των κοινοτήτων όπως στις άλλες γύρω χώρες, και αυτό σημαίνει με άλλα λόγια ότι ο Λίβανος είναι ένα μωσαϊκό μειονοτήτων. Επίσης, αυτό σημαίνει ότι καμία μειονότητα δεν αντιμετωπίζει προβλήματα διάκρισης βάση του θρησκευτικού δόγματος.

 Και ότι όλοι αντιμετωπίζουμε από κοινού τα ίδια κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα που προκύπτουν από τους παράγοντες της οικονομίας και της πολιτικής, και αγωνιζόμαστε για την επίλυση των ιδίων προβλημάτων. Παρά ταύτα υπάρχουν φωνές, κατά καιρούς ισχυρές δυστυχώς, που βγαίνουν από διάφορους και εμπεριέχουν μηνύματα διάκρισης και απομονωτισμού. Τέτοιες φωνές συνέβαλαν μαζί με άλλες αφορμές στον εμφύλιο πόλεμο. Το κλίμα ήταν ήδη εύθραυστο πριν από τον εμφύλιο γι' αυτό τάχθηκαν πολλοί διανοούμενοι και θρησκευτικές προσωπικότητες να γεφυρώσουν τις διαφορές, ο καθένας από την θέση του. Αλλά ο εμφύλιος έγινε, υπό την αιγίδα και την χορηγία πολλών. Αυτό δεν οδήγησε όμως τους διανοούμενους και τους θρησκευτικούς ηγέτες να παραιτηθούν από την αποστολή τους να επουλώσουν τα τραύματα που άφησε ο εμφύλιος. Μεταξύ αυτών των διανοουμένων και θρησκευτικών προσωπικοτήτων ήταν ο τότε ιερέας και εν συνεχεία μητροπολίτης κ. Γεώργιος. Ο Σεβασμιώτατος σημειώνω ότι ήταν και καθηγητής Αραβικού Πολιτισμού στο Κρατικό Πανεπιστήμιo του Λιβάνου, πράγμα που το αναφέρω για να επισημάνω ότι είναι γνώστης της ιστορίας των Αράβων, της γραμματείας των Αράβων και συνεπώς και του Ισλάμ.

 Αυτό είναι το ένα σκέλος. Το άλλο είναι η χριστιανικότητα, και επεξηγώ. Ο Σεβασμιώτατος βασισμένος στη θεολογία του Αγ. Ιουστίνου Μάρτυρος περί «σπερματικού λόγου», έψαχνε και συνεχίζει τα ίχνη του Χριστού παντού. Γιατί το «πνεύμα όπου θέλει πνεί» (Ιω3:8) και δεν το περιορίζει θέλημα ή δογματισμός ανθρώπου. Άλλωστε κάθε κείμενο αντανακλά το κοινωνικό ή το διανοητικό υπόβαθρο της εποχής του και μιλά με μια κατανοητή γλώσσα για το σύγχρονό του κοινό, είτε αυτό το κοινό είναι κατηχούμενο (π.χ. το ιερό κείμενο) είτε είναι απλά αναγνωστικό κοινό (π.χ. το λογοτεχνικό). Και από τη στιγμή που το Ισλάμ εμφανίσθηκε κάποιους αιώνες μετά από τον Χριστιανισμό, και απευθυνόταν σε μια κοινωνία που περιελάμβανε διάφορα θρησκευτικά συστήματα, πολυθεϊστικά και μονοθεϊστικά, μεταξύ των οποίων ήταν και οι άραβες χριστιανοί, σίγουρα το κείμενο του Κορανίου θα εμπεριέχει νήξεις για χριστιανικά δόγματα όπως και για τις δογματικές διαμάχες της εποχής εκείνης. Οπότε από μια πλευρά είναι μια ιστορική πηγή. Αλλά βασιζόμενος κανείς στην περί «σπερματικού λόγου» θεολογία δεν σταματά μόνο εδώ, μάλλον δεν ασχολείται με τα προηγούμενα αλλά ψάχνει το πνεύμα του Θεού μέσα σ'αυτό το κείμενο, στο Κοράνι εν προκειμένω, και αποκομίζει τα πνευματικά μηνύματα που είναι πολλά.

Αυτό όμως προϋποθέτει να ξέρει κανείς τη γλώσσα και το όλο πνευματικό πλαίσιο του αραβισμού και του Ισλάμ, ένα προνόμοιο των Εκκλησιών της Ανατολικής Αραβόφωνης Ορθοδοξίας, κυρίως της Αντιοχείας. Ξεχωρίζω την Εκκλησία της Αντιόχειας γιατί είναι μια Εκκλησία που έχει λιγότερα προβλήματα με το κοινωνικό σύνολο, σε αντίθεση με την Εκκλησία των Ιεροσολύμων που έχει ένδοθεν και έξωθεν προβλήματα, και την Εκκλησία της Αλεξανδρείας που φροντίζει πρωτίστως για τις προκλήσεις και απαιτήσεις της ιεραποστολής. Αυτή η αρμονική συνύπαρξη του Πατριαρχείου Αντιοχείας με το περιβάλλον του, επέτρεψε να προχωρήσει σε ουσιαστικό διάλογο με το Ισλάμ σε σημείο που ίδρυσε και κέντρο Ισλαμοχριστιανικών Μελετών στο πανεπιστήμιο του Πατριαρχείου Αντιοχείας στο Μπαλαμάντ. Και επιπλέον, επειδή η Εκκλησία της Αντιοχείας γνωρίζει και αναγνωρίζει το πρόβλημα της Δύσης με τους μουσουλμάνους συμπολίτες της, λόγω της κατηγορίας του φανατισμού που προσκολλήθηκε αδίκως στο Ισλάμ, ένιωθε την υποχρέωση να γεφυρώσει αυτό το χάσμα εκμεταλλευόμενη την κοινή πίστη, όσο ακόμα υπάρχει, που έχει με τη Δύση. Το αποτέλεσμα αυτής της θεάριστης ενέργειας θα είναι οπωσδήποτε ειρήνη και αρμονία σε όλο τον κόσμο.

Με αυτά τα κίνητρα και αυτές τις προσδοκίες απευθύνθηκε ο Σεβασμιώτατος Γεώργιος Όρους Λιβάνου στο ακροατήριο του θεολογικού Ινστιτούτου του Αγ. Σεργίου του Παρισίου τον Ιούνιο του 2007. Και τον ίδιο στόχο θα έχει η Εκκλησία της Αντιοχείας ωσότου επικρατήσει η ειρήνη στις καρδιές όλων των του Θεού τέκνων.

 

* Ο Σεβ. Γεωργίος Κόντρ είναι Μητροπολίτης του Όρους Λιβάνου

 

** Ο Roni Bou Saba είναι Θεολόγος & Φιλόλογος  από το Λίβανο

 

Σημείωση  από τΜτΒ: Δείτε σχετικά από τις εκδόσεις Μαΐστρος:

 

α) Σχετικά με το βιβλίο, σύντομη παρουσίαση,  εδώ: http://www.maistros.info/shop/index.php?productID=235

 

β) Ακούστε απόσπασμα από ραδιοφωνική παρουσίαση. Αποθηκεύστε με δεξί κλικ το πιο κάτω αρχείο για να το ακούσετε: απόσπασμα εκπομπής

Τι δε λέει ο κ. Μπαμπινιώτης

 

Του Στέλιου Μαρίνη*

 

Εννέα «κακά» της Παιδείας μας εντόπισε ο κ. Μπαμπινιώτης σε πρόσφατο άρθρο του στο ΒΗΜΑ (1). Περιληπτικά αυτά είναι η έλλειψη αξιολόγησης του εκπαιδευτικού συστήματος, η ανεπαρκής εκπαίδευση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, η απαξιωμένη Τεχνική-Επαγγελματική εκπαίδευση, η απαξίωση του εκπαιδευτικού, η μετατροπή του Λυκείου σε κακό φροντιστήριο και η αναγόρευση των φροντιστηρίων σε θεσμό, το ξεπερασμένο και απωθητικό πρόσωπο του σχολείου, οι εκπαιδευτικές ανισότητες των σχολικών μονάδων, η διαχρονική υποτίμηση του ρόλου της παιδείας από μέρους της πολιτείας και η απουσία πολιτικής – κομματικής σύγκλισης στα ζητήματα της εκπαίδευση.

(1) ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ (5/7/2009) (Σ. Σ. Στο τέλος του άρθρου του κ. Στ. Μαρίνη, παραθέτω ως admin όλη τη συνέντευξη στο ΒΗΜΑ  του κ. Γ. Μπαμπινιώτη)

Σε γενικές γραμμές υπάρχει ευρύτερη συμφωνία στον ένα ή στον άλλο βαθμό με τις περισσότερες από τις επισημάνσεις του άρθρου, όμως, αφενός είναι ουσιαστικά ανώδυνες -και σ' αυτό συμβάλλει και το ύφος του άρθρου που αποφεύγει έντονες αιχμές – αφετέρου, χωρίς βαθύτερη ανάλυση των αιτίων τους, ανοίγουν ποικίλους ακόμη και αντίθετους μεταξύ τους δρόμους. Στο κείμενο που ακολουθεί προτείνονται πεδία συζήτησης που βρίσκονται έξω από τη φιλοσοφία του «διαλόγου» στο ΕΣΥΠ.

Πιο συγκεκριμένα: Ενώ δεν έχει υπάρξει η παραμικρή προετοιμασία για αξιολόγηση του συνολικού εκπαιδευτικού συστήματος, ήδη από την Υπουργία Αρσένη υπάρχει το θεσμικό υπόβαθρο για τη θεσμική αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Στο ζήτημα της αξιολόγησης τα συλλογικά όργανα της εκπαιδευτικής κοινότητας αντιδρούν σθεναρά με επιχειρήματα που είναι παντελώς άγνωστα στην κοινή γνώμη, που πληροφορείται συνήθως μόνο με τίτλους. Πέρα απ' αυτό, ακόμη και εκείνοι που υποστηρίζουν την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών αντιλαμβάνονται ότι πρέπει πρώτα να γίνει η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού συστήματος συνολικά, να ακολουθήσουν οι αναγκαίες τομές και ύστερα να αποπειραθεί κάποιος την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών.

Η απαξίωση της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ΤΕΕ) είναι γεγονός. Εκείνο όμως που συνήθως προσπερνιέται με συνοπτικές διαδικασίες είναι το κατά πόσο είναι σωστό αυτός ο διαχωρισμός των παιδιών σε εκείνους που θα προχωρήσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και σε εκείνους που θα λάβουν τεχνική – επαγγελματική εκπαίδευση δεν πρέπει να είναι πρώιμος. Οι ραγδαίες εξελίξεις της τεχνολογίας απαιτούν εργαζόμενους που επειδή θα έχουν ευρύ φάσμα γενικών γνώσεων και στέρεα βάση στα μαθήματα γενικής παιδείας, θα μπορούν να αντεπεξέλθουν στα εκάστοτε νέα δεδομένα. Η ΟΛΜΕ έχει θέσει στόχο το ενιαίο Λύκειο και μετά απ' αυτό την παρακολούθηση σχολών ΤΕΕ. Κανείς διάλογος δεν έχει γίνει για τη θέση αυτή με την πολιτεία ή το ΕΣΥΠ.

Τέλος, αιτία της φροντιστηριοποίησης του Λυκείου και της ενδυνάμωσης των Φροντιστηρίων είναι ο εξεταστικοκεντρικός χαρακτήρας του σχολείου. Πώς αυτός θα υποχωρήσει με περισσότερες εξετάσεις σε όλες τις τάξεις του, όπως έχει δηλώσει ότι θα προτείνει  ο κ. Μπαμπινιώτης;

Όμως, ο απωθητικός χαρακτήρα του σχολείου, αλλά και γενικότερα η αναποτελεσματικότητά του, καθώς και οι εκπαιδευτικές ανισότητες  είναι δύο κρίσιμα σημεία στα οποία υστερούν δραματικά οι τοποθετήσεις του κ. καθηγητού και σ' αυτά θα εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας.

Προβλήματα έχουν όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα σε όλο  τον κόσμο. Αναζητώντας στο Google σελίδες που να περιέχουν την ακριβή φράση: «problems of education system» βρίσκει κανείς 53 ιστοσελίδες από πάρα πολλές χώρες. Η ταχύτατη εξέλιξη της τεχνολογίας δυσχεραίνει αφάνταστα την παρακολούθησή της από τη θεσμική εκπαίδευση. Ο όγκος των πληροφοριών που λαμβάνουν οι μαθητές εκτός σχολείου είναι ασύλληπτα μεγαλύτερος από εκείνον των σχολικών μαθημάτων, πολύ ελκυστικότερος χάρη στην εικόνα που τις συνοδεύει, πολύ ευκολότερα αφομοιώσιμος, δεν απαιτεί προσπάθεια, είναι στα μάτια του παιδιού σημαντικότερος γιατί αποτελεί μέσο για την κοινωνική του ένταξη σε παρέες και σχέσεις, έχει άμεσο και όχι μελλοντικό αντίκρισμα. Επιπλέον, μικραίνει το διαθέσιμο «χώρο» για γνώσεις στον εγκέφαλο, καθώς η παθητική πρόσληψη γνώσης δε διευρύνει την ικανότητα του εγκεφάλου για περισσότερες γνώσεις, σε αντίθεση με την ενεργητική.

Για να ανταγωνιστεί το σχολείο αυτόν τον αντίπαλο πρέπει να δώσει κίνητρα. Τα κίνητρα πρέπει να δοθούν κυρίως από την κοινωνία. Όσο στην κοινωνία μας θα επικρατούν οι πομφόλυγες, όσο θα διαπρέπουν για παράδειγμα στη μουσική όχι οι ταλαντούχοι, εργατικοί και μελετημένοι, αλλά τα δημιουργήματα των κάθε λογής ριάλιτι, όσο το κύρος θα ταυτίζεται με το χρήμα και την αναγνωρισιμότητα, όσο το μέλλον των παιδιών μας θα είναι η ανεργία ή η υποπαπασχόληση, όσο θα υποχωρεί η πνευματική δημιουργία, οι ιδέες, η αισθητική, οι κοινωνικοί αγώνες, το σχολείο θα βρίσκεται σε μεγάλη αμηχανία και δυσπραγία.

Υπάρχει όμως ένας τομέας υπεροχής της διδασκαλίας που μπορεί να αποτελέσει κάποιο ανάχωμα. Είναι η ανθρώπινη επαφή. Αυτή που δεν τη δίνει η τηλεόραση, ενώ τη δίνει στρεβλά το ίντερνετ. Αλλά για να μπορέσει αυτή να αποτελέσει πράγματι στοιχείο που να βοηθάει την εκπαιδευτική διαδικασία θα πρέπει η αναδιάρθρωση του σχολικού προγράμματος να δώσει έμφαση στον άνθρωπο. Με ένα εξοντωτικό αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών η δυνατότητα ανθρώπινης επαφής γίνεται σχεδόν αδύνατη.

Με την απειλή των εξετάσεων να επικρέμαται, ο ρόλος του δασκάλου – καθοδηγητή αλλοιώνεται. Με την προσπάθεια να στραφούν οι «αδύνατοι» στην εγκατάλειψη των σχολείων γενικής παιδείας, μέσω της άμεσης ή έμμεσης απόρριψης, οι ρόλοι δασκάλου – μαθητή γίνονται σχέσεις εξουσίας εξουσιαζόμενου. Να που πρέπει να στραφεί η συζήτηση, αν πράγματι μας ενδιαφέρει η βελτίωση της εκπαίδευσης και όχι να πιστεύει κανείς ότι απλώς εισάγοντας κάποιες καινοτομίες θα αλλάζει η κατάσταση.

Το δεύτερο σημείο που διαφεύγει ουσιαστικά από τις σκέψεις του κ. καθηγητού είναι οι εκπαιδευτικές ανισότητες, παρά το ότι τις μνημονεύει, αλλά με τρόπο που ακυρώνεται από το σύνολο των θέσεών του. Ελπίζω να αδικώ τον κ. Μπαμπινιώτη και θα χαρώ να με διαψεύσει θέτοντας ως ζήτημα πρώτης προτεραιότητας που θα προηγηθεί κάθε αλλαγής στο σύστημα πρόσβασης η δημιουργία ζωνών εκπαιδευτικής προτεραιότητας και σε περιοχές της χώρας και μέσα σε κάθε σχολείο. Χωρίς τέτοιες προβλέψεις που θα εξασφαλίσουν πράγματι σε κάθε παιδί όλα τα μέσα για να προοδεύσει η όποια αλλαγή θα δημιουργήσει ένα ψευδώνυμο σύστημα πρόσβασης όπως ακριβώς το σημερινό, δηλαδή ένα νέο σύστημα απόρριψης με όρους ταξικούς.

Ένα σύστημα πρόσβασης, το οποιοδήποτε σύστημα πρόσβασης, θα είναι επιτυχημένο στον τομέα αυτό όταν κάθε παιδί σπουδάζει ή μαθαίνει τέχνη ή επάγγελμα που να του ταιριάζει. Κι αυτό θα γίνει πειστικό μόνο όταν πολλά παιδιά γιατρών ή βιομηχάνων γίνουν υδραυλικοί γιατί έχουν τις αντίστοιχες δεξιότητες και κλίσεις και πολλά παιδιά εργατών ή μεταναστών γίνουν γιατροί και δικηγόροι.

 

ΠΗΓΗ: http://www.tritiopsi.gr/?p=4507

 ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Τα εννιά κακά της Παιδείας μας

 

Του Γεωργίου Μπαμπινιώτη**

 

Ασχολούμενος πολλά χρόνια με την Παιδεία μας σε όλες τις βαθμίδες, τελευταία δε- λόγω τού Εθνικού Διαλόγου- περισσότερο εντατικά και σε μεγαλύτερη έκταση και βάθος, διαπιστώνω- όχι για πρώτη φορά ούτε καν πρώτος- ορισμένες έκδηλες αδυναμίες, που αν δεν αρθούν δεν θα μπορέσει ποτέ να ορθοποδήσει η Εκπαίδευσή μας. Θα αναφερθώ επιγραμματικά σ΄ αυτές, σε ό,τι θα μπορούσε να ονομασθεί «τα εννιά κακά τής Παιδείας μας», αφήνοντας για επόμενο κείμενό μου τους τρόπους αντιμετώπισής τους. 1Εχουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που δεν αξιολογείται! Δεν γνωρίζουμε δηλαδή με υπεύθυνο, επιστημονικό, συστηματικό και επαναλαμβανόμενο τρόπο τις αδυναμίες και τις δυνάμεις τού συστήματος με το οποίο μορφώνουμε τα παιδιά μας. Ετσι δεν μπορούμε να παρεμβαίνουμε διορθωτικά και να το βελτιώνουμε. Λειτουργούμε, κατά κανόνα, εμπειρικά. Το εκπαιδευτικό μας σύστημα βαδίζει από χρόνια σχεδόν με αυτόματο πιλότο!

2 Έχουμε τους εκπαιδευτικούς μας ανεπαρκώς καταρτιζομένους στα Πανεπιστήμιά μας και σπανίως επιμορφούμενους στην Εκπαίδευση. Δεν τους ετοιμάζουμε δηλαδή όσο και όπως πρέπει για εκπαιδευτικούς στα πανεπιστήμιά μας κι αφού μπουν στην Εκπαίδευση δεν υπάρχει τακτική, περιοδική, υποχρεωτική επιμόρφωση, κατάλληλα οργανωμένη και με παροχή κινήτρων. Ακατάρτιστος και ανεπιμόρφωτος εκπαιδευτικός (σε συνδυασμό με τις αδυναμίες τού εκπαιδευτικού μας συστήματος) δεν εγγυάται καμιά ποιότητα στην Παιδεία μας…

3 Έχουμε μια Τεχνική- Επαγγελματική Εκπαίδευση εκπαιδευτικά και κοινωνικά απαξιωμένη. Φαίνεται σαν να τη θεωρούμε κατάλληλη μόνο για παιδιά ενός κατώτερου Θεού! Αποτέλεσμα: η συσσώρευση υποψηφίων για σπουδές στα Πανεπιστήμια και, κατ' επέκταση, οι στρατιές ανέργων, υποαπασχολουμένων και υπαμειβομένων πτυχιούχων.

4 Έχουμε «πετύχει» μια γενικότερη κοινωνική απαξίωση τού δασκάλου. Η ελληνική κοινωνία δεν εμπιστεύεται τον δάσκαλο, όπως άλλωστε δεν εμπιστεύεται τον δικαστή, τον παπά, τον γιατρό, τον δημόσιο υπάλληλο κ.ά. Η αναξιοπιστία αυτή οδηγεί στην αναζήτηση όλο και περισσότερων δικλίδων ασφαλείας. Έτσι φτάσαμε σ' ένα αδιάβλητο μεν αλλά αναξιόπιστο και απάνθρωπο σύστημα εξετάσεων για τα πανεπιστήμια που από τη μια υπονόμευσε την έγκυρη φυσική αξιολόγηση τού μαθητή από τους δασκάλους του μέσα στο σχολείο κι από την άλλη μετέτρεψε το Λύκειο σε φροντιστήριο, χωρίς μάλιστα να εμπιστεύεται τη δουλειά που γίνεται σ' αυτό.
5 Έχουμε το φροντιστήριο να παίζει τον ρόλο τού Λυκείου και, στην πράξη, να υποκαθιστά το Σχολείο σε βαρύτητα, αξιοπιστία και φοίτηση. Από τη στιγμή που μια καίρια αυτοτελή μορφωτική βαθμίδα που ήταν το Λύκειο τη μετατρέψαμε σε προπαρασκευαστικό για τα Πανεπιστήμια σχολείο (χωρίς όμως να μετράει η φοίτηση και η επίδοση των μαθητών σ' αυτό!..), στρέψαμε τους μαθητές σ' ένα άλλο προπαρασκευαστικό «σχολείο», το φροντιστήριο, το οποίο- με όρους ιδιωτικής οικονομίας- λειτουργεί καλύτερα από το δημόσιο σχολείο και κατάφερε μάλιστα να γίνει και θεσμός!

6 Έχουμε ένα ξεπερασμένο εκπαιδευτικό σύστημα σχολείου, το οποίο απωθεί τους μαθητές (σχετική έρευνα έχει δείξει ότι οι μαθητές μας αισθάνονται αδιαφορία, καταπίεση, πλήξη έως απογοήτευση από το σχολείο!). Δεν αγαπούν οι μαθητές μας το σχολείο ούτε θέλουν να βρίσκονται σ' αυτό, γιατί πιστεύουν ότι όπως λειτουργεί δεν τους προσφέρει τίποτε ενδιαφέρον και σημαντικό για τη ζωή τους.

7 Έχουμε μεγάλες εκπαιδευτικές ανισότητες στη σχολική μας εκπαίδευση. Σχολεία χωρίς ή με εναλλασσόμενους δασκάλους, με εξαιρετικά ανόμοιες και αβοήθητες μαθητικές ομάδες, σχολεία διοικητικώς ανοργάνωτα και εκπαιδευτικώς ανυποστήρικτα. Σχολεία στο έλεος τού Θεού που λειτουργούν με τον πατριωτισμό κάποιων δασκάλων.

8 Εχουμε μια Πολιτεία που διαχρονικά στην Παιδεία και στον πολιτισμό δεν δίνει καμιά προτεραιότητα, όπως φαίνεται και από τα οικονομικά μεγέθη που διαθέτει στον Προϋπολογισμό. Παιδεία και πολιτισμός όχι μόνο έχουν διαχωρισθεί στη συνείδησή μας, αλλά έχουν υποβαθμισθεί θεσμικά, οικονομικά και κοινωνικά, με αποτέλεσμα να έχουν συσσωρευθεί με τον καιρό όγκοι προβλημάτων, τα οποία έχουν τελικά καταστεί και δυσεπίλυτα.

9 Εχουμε μια Παιδεία που, σε πολιτικό-κομματικό επίπεδο, είναι «πεδίο συγκρούσεων» αντί να αποτελεί «πεδίο συγκλίσεων». Σε όλες τις προηγμένες χώρες, αν υπάρχει ένα πεδίο που προχωρεί με σύγκλιση απόψεων, με συμπληρωματικότητα και με αμοιβαίες υποχωρήσεις, είναι η Παιδεία. Στη χώρα μας αποτελεί αντιθέτως πεδίο τεχνητού και αδικαιολόγητου κομματικού ανταγωνισμού, με ανυπολόγιστο κόστος για την ανάπτυξη τού τόπου σε όλα τα επίπεδα (κοινωνικό, οικονομικό, εθνικό).
Οι στρεβλώσεις, που πολύ αδρομερώς περιέγραψα, έχουν τόσο εδραιωθεί στη συνείδηση τού κόσμου, ώστε όταν μιλάς για μια δραστική συνολική αντιμετώπισή τους, σε κοιτούν ανήσυχα, ενίοτε τρομαγμένα, άλλοτε δύσπιστα, συχνά συγκαταβατικά, συμφωνώντας ωστόσο όλοι ανεξαιρέτως- να το πούμε κι αυτό- ότι είναι ανάγκη να γίνουν. Ενοχλεί ίσως όλους μας το ξεβόλεμα… Αλλά έχουμε άλλη διέξοδο ή άλλα περιθώρια;

 

** Ο κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης είναι καθηγητής της Γλωσσολογίας, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, τέως πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

 

ΠΗΓΗ: Γεώργιος Μπαμπινιώτης | TO BHMA |  Κυριακή 5 Ιουλίου 2009

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&artid=277062&ct=6&dt=05/07/2009

Η Αποταγή και η λαχτάρα της Αγάπης

 

(+) Γέροντας Ιωσήφ ο Βατοπαιδινός*

 

Μια συνέντευξη από το Περιβόλι της Παναγίας στην οποία ο λόγος που απορρέει από την υπερεξηκονταετή ασκητική πείρα του Γέροντα Ιωσήφ, ακούγεται διαχρονικός σε σύγχρονα υπαρξιακά ζητήματα.

– Σεβαστέ γέροντα, θα θέλαμε να αναφερθείτε στο ορθόδοξο ασκητικό ήθος των Αγιορειτών πατέρων.

Οι Αγιορείτες, παιδί μου, είναι συνεχιστές της ακριβούς πατερικής ορολογίας. Δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο. Αυτό που δημιούργησαν οι πρώτοι Πατέρες, οι θεοφόροι και θεοφώτιστοι, αυτό συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Ο μοναχισμός ξεκίνησε από το βάθος της Αιγύπτου τον 4ο αιώνα. Μετά από τη θεμελίωση του από τον Μεγάλο Αντώνιο το μεγάλωσαν, το αύξησαν οι λεγόμενοι Ταβεννησιώτες, στην Ταβέννηση που ευρίσκονταν.

Το μετέφεραν στην Παλαιστίνη, αρχικά ο Μέγας Ευθύμιος, και ύστερα ο άγιος Σάββας. Ο άγιος Σάββας δημιούργησε τη Λαύρα, κοινόβιο μεν, αλλά υπήρχε ελευθερία προσευχής και διαίτης κατά βούληση. Κατόπιν ο Μέγας Θεοδόσιος κατήργησε την ιδιορρυθμία και εφήρμοσε την απόλυτη έννοια του κοινοβιακού συστήματος.

Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Βυζάντιο, αφού εκείνα τα μέρη τα είχε πλέον η λαίλαπα της ισλαμικής κατάρας αφανίσει. Δημιουργήθηκε το λεγόμενο Στούδιο με ηγεμόνα, με αρχηγό και πνευματικό πατέρα τον Θεόδωρο, ο οποίος υπέστη τέσσερις εξορίες μαζί με πλήθος μοναχών χάριν της εικονομαχίας. Τον 10ο αιώνα, ένα μέλος της στουδιτικής αυτής γραμμής, ήταν ο Αθανάσιος ο Λαυριώτης, ο Αθωνίτης. Αυτός ο οποίος μετέφερε εδώ στον Άθωνα την ακρίβεια της συνεχείας της στουδιτικής παραδόσεως που ήταν ακριβώς η Πατερική. Έκτοτε συνεχίζει αυτή η γραμμή μέχρι σήμερα. Τίποτα καινούργιο δεν υπάρχει, ο σκοπός είναι ένας.

 Ο μοναχισμός, παιδί μου, δεν είναι κάτι το οποίο είναι ανθρώπινη εκλογή ή ανθρώπινη επινόησις ή σκέψη ή φαντασία. Ο μοναχισμός είναι πρόσκληση… και κάτι παραπάνω, έλξη. «Ουδείς δύναται ελθείν προς με εάν μη ο Πατήρ ο πέμψας με ελκύση αυτόν» (Ιωάν. 6, 44).

Στο πλήθος των χριστιανών λέει ο Κύριός μας: «Ουχ υμείς με εξελέξασθε, αλλ' εγώ εξελεξάμην υμάς, και έθηκα υμάς ίνα υμείς υπάγητε και καρπόν φέρητε» (Ιωάν. 15, 16). Στους μοναχούς όμως εκδηλώνει μία ιδιαίτερη πρόνοια και λέει: «Ουδείς δύναται ελθείν προς με εάν μη ο Πατήρ ο πέμψας με ελκύση αυτόν». Άρα, λοιπόν, οι μοναχοί ειλκύσθησαν από την θεία Πρόνοια με ένα σκοπό· να επαναφέρουν την ισορροπία της ανθρώπινης προσωπικότητας. Η ανθρωπίνη προσωπικότητα, η οποία κατασκευάσθη εξ αρχής κατ' εικόνα και ομοίωση του Θεού, με την πτώση διεφθάρη. Αυτή λοιπόν την προσωπικότητα «ενεδύθην άμα τη σαρκώσει του ο Θεός Λόγος».

Επανέφερε πίσω ο Θεός Λόγος, την θεία Χάρη, την οποία απολέσαμε με την πτώση. Την λάβαμε όλοι οι ορθόδοξοι από το Βάπτισμα. Οι μοναχοί την λαμβάνουν κατά δύο τρόπους. Και από το Βάπτισμα και από τη μοναχική τους κουρά. Έκτοτε χρειάζεται η πρακτική πλέον μορφή της έμπρακτης αυταπαρνήσεως της φιλοθεΐας, οπότε αρχίζει η ενέργεια της Χάριτος και επαναφέρει τον άνθρωπο στην θέση του, στον αγιασμό.

Ο ανθρώπινος προορισμός είναι η θέωση, ο αγιασμός. Αυτός ήταν ο σκοπός της θείας ενανθρωπήσεως. «Όσοι έλαβον αυτόν, έδωκεν αυτοίς εξουσίαν τέκνα Θεού γενέσθαι» (Ιωάν. 1, 12). Άρα μετ' εξουσίας αποκαλούν τον Θεό, Πατέρα, ειδικά οι μοναχοί, επειδή αυτοί κυρίως εφαρμόζουν, ή μάλλον ξεκινούν από την περιεκτική αποταγή. Τους ξεκολλά η θεία αγάπη από την κοινωνική υποχρέωση δια της πλήρους αποταγής. Τους κρατά μόνον στο επάναγκες της βιολογικής υπόστασης: λίγη τροφή, μία ενδυμασία και ένα κελλί για ύπνο.

Η αποταγή είναι το θεμέλιο του μοναχισμού. Όταν ξεκινήσει ο μοναχός με την ελευθερία της αποταγής που δεν είναι δεσμευμένος ο νους σε τίποτε, γυρίζει ο νους εξ ολοκλήρου προς τον Θεό, διότι η πρώτη και κυρία εντολή είναι να αγαπήσει κανείς τον Θεό «εξ όλης της καρδίας, εξ όλης της ψυχής, εξ όλης της ισχύος και εξ όλης της διανοίας» (Μάρ. 12, 30). Και δεύτερη εντολή «να αγαπήση τον πλησίον ως εαυτόν» (Μάρ. 12, 31).

Άρα η πρώτη και κυρία εντολή, η οποία θα μας αναβιβάσει στις θείες επαγγελίες είναι η αγάπη, η αγάπη προς τον Θεό. Μα για να αγαπήσει ο άνθρωπος τον Θεό πρέπει σιγά – σιγά να αποκολλήσει από πάνω του κάθε τι που τον απασχολεί. Μέχρι που οι πατέρες έφθασαν ακόμα και τη βιολογική υπόσταση να αρνηθούν, πράγμα που καταντά να είναι σήμερα απίστευτο. Και όμως είναι γεγονός. Με την απόλυτη αυτή αποταγή και την απόλυτη έννοια της υποταγής προς το θείο θέλημα, αρχίζει η θεία Χάρις, η οποία είναι εντός ημών, να λειτουργεί.

Η θεία Χάρη είναι μεν μέσα μας, αλλά δεν έχει εξουσία εάν δεν προηγηθεί η ελευθερία της προσωπικότητας· εάν η ελευθερία της προσωπικότητας δεν κινηθεί, η θεία Χάρις, παρόλο που βρίσκεται παρούσα, δεν λειτουργεί. Πρέπει να αποδείξει ο άνθρωπος εκουσίως τι προτιμά. Προτιμά να αγαπήσει τον Θεό και να το αποδείξει με την πράξη; Τότε λειτουργεί η θεία Χάρις, η οποία καταστρέφει τον παλαιό άνθρωπο, «τον παλιάνθρωπο», και δημιουργεί τον νέο, τον καινό, τον κατά Χριστόν, στον οποίο ενεργείται ο αγιασμός.

 – Ανεδείχθησαν τις τελευταίες δεκαετίες άγιες ασκητικές μορφές, όπως οι Γέροντες: Ιωσήφ ο Ησυχαστής, Πορφύριος, Παΐσιος, Εφραίμ ο Κατουνακιώτης. Πώς έφθασαν στην αγιότητα; Υπάρχουν και σήμερα τέτοιες μορφές; Θα γεννά πάντοτε το Άγιον Όρος αντίστοιχες προσωπικότητες;

 Βέβαια, και πάντοτε θα υπάρχουν, αλλοίμονο εάν δεν υπάρχουν. Αυτοί είναι που "κρατούν τον Θεό" να μείνει μαζί με τη διαφθαρμένη κοινωνία. Ξεχνάτε τον διάλογο του Αβραάμ με τον Θεό, όταν Αυτός αποφάσισε οριστικά να καταστρέψει τα Σόδομα και τα Γόμορρα; Για να μην λέγω όλη την ιστορία: «…εάν λαλήσω έτι άπαξ εάν ευρεθώσι εκεί δέκα; και είπεν· ου μη απολέσω ένεκα των δέκα» (βλ. Γέν. 18, 20-33). Έ! λοιπόν, τώρα αυτοί οι δέκα είναι οι συνεχιστές. Εάν τώρα, στη μεγαλύτερη χρεοκοπία της ανθρώπινης δυστυχίας και προδοσίας, εάν τώρα λειτουργούν πρόσωπα φορείς του αγιασμού, πόσο μάλλον πιο πίσω, παλαιότερα, που υπήρχαν περισσότερες αιτίες και ήταν πιο λίγη η λύσσα της σατανικής επιδράσεως και της κοινωνικής χρεοκοπίας.

 – Επισκεπτόμενος κάποιος το Άγιον Όρος αντικρίζει και έρημες, απόκρημνες περιοχές. Σήμερα ασκητεύουν σε αυτούς τους χώρους μοναχοί;

 Δεν νομίζω να χρειάζονται, διότι τότε αυτά χρειάζονταν όταν βρισκόταν στο ζενίθ η απόλυτη ακτημοσύνη και φιλοπονία, οι οποίες είναι μεγάλες και δυσκατόρθωτες αρετές. Αλλά αυτά, εάν δεν τα ολοκληρώσει ο μοναχός υπό αυτήν την έννοια, δεν στερείται πάλι την επιτυχία του σκοπού του, του προορισμού του. Και επειδή σήμερα υστερούμεθα τέτοιων παραδειγμάτων, ούτως ώστε οι διάφοροι μεμονωμένοι, δηλαδή απομονωμένοι στα σπήλαια, να στηριχθούν σε αυτήν την αυστηρή ασκητική ζωή κατ' ανάγκην μένουν σε πληρέστερα κοινοβιακότερα περιβάλλοντα, οπότε η αποταγή και η μετάνοιά τους να αποβεί θετική και αποδοτική. Διότι «ουαί τώ ενί» (Εκκλ. 4, 10).

Ο σύγχρονος άνθρωπος θεωρεί το θαύμα κάτι πολύ απόμακρο και ίσως αδύνατο να συμβεί. Μιλήστε μας για την παρουσία και την βίωση του θαύματος, στο Περιβόλι της Παναγίας, δώστε μας κάποια παραδείγματα. Παραδείγματα δεν χρειάζεται να σάς αναφέρω από το Περιβόλι της Παναγίας, αλλά και εκεί στο κέντρο, που είναι το μεγάλο χωριό, όπως λέμε. Και εκεί στην Αθήνα το θαύμα συνεχίζεται. Δεν είναι θαύμα όταν βλέπεις ένα νέο παιδί να περνά σήμερα από τις φλόγες της διαφθοράς και να μείνει ανέπαφο; «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν» (Ιωάν. 15, 5), αλλά «πάντα ισχύομεν εν τώ ενδυναμούντι ημάς Χριστώ» (Φιλλιπ. 4, 13). Πώς βρίσκουμε σήμερα αγνές κόρες και αγνά παιδιά, τα οποία κρατούν την απόλυτη έννοια του ήθους και της πίστεως; Αυτά είναι τα πραγματικά θαύματα.

 – Πολλοί είναι αυτοί που επισκέπτονται το Άγιον Όρος. Προσκυνητές που ευλαβικά μετέχουν στη λειτουργική ζωή και επισκέπτες που ζητούν να ζήσουν τη φύση, να θαυμάσουν σκευοφυλάκια και κειμήλια. Τι κερδίζει καθένας από αυτούς από τον αγιασμένο τόπο; Τι είναι αυτό που «αλλοιώνει» προς το καλύτερο τον καλοπροαίρετο προσκυνητή;

 Κοιτάξτε, ο άνθρωπος και μετά την πτώση κράτησε τη μιμητικότητα, αλλά βέβαια και τη δύναμη της λογικής. Έρχονται εδώ εκείνοι, οι οποίοι έχουν επίγνωση για να συναντήσουν εφηρμοσμένο χριστιανισμό. Σήμερα παντού ακούγεται η ίδια κραυγή: «Μα τον καιρό εκείνο εντάξει… Είναι και στις ημέρες μας εφαρμόσιμος ο χριστιανισμός;». Αυτή είναι η γενική κατακραυγή. Λοιπόν, αυτή η κατακραυγή πάρα πολλούς από τους πιστούς τους φέρνει σε δίλημμα και τότε ξεκινούν ερευνώντας να δουν πρακτικά που είναι εφηρμοσμένος ο χριστιανισμός. Έτσι έρχονται, βλέπουν, παρατηρούν, θαυμάζουν και επηρεάζονται, διότι λειτουργεί ο νόμος της επιδράσεως και της επιρροής. Και πάρα πολλοί απ' αυτούς, οι οποίοι ήρθαν ακόμα και για να πειράξουν, εν τούτοις η θεία Χάρις τους τραβάει και αυτούς και ωφελούνται. Έ!, δεν μπορώ να πω απόλυτα ότι όλοι, αλλά πάρα πολλοί εξ αυτών ωφελούνται.

 – Τι είναι αυτό που θέλγει σήμερα «επιστήμονες» του κόσμου να ενδύονται το μαύρο ράσο, να αποτάσσονται τον κόσμο και να έρχονται στο Περιβόλι της Παναγίας;

 Αφού με τη χριστιανική τους αγωγή έξω στον κόσμο, με τη μελέτη των πατερικών κειμένων, έχουν καταλάβει τη σημασία του μοναχισμού και αφού το κατάλαβαν, τότε κατ' ανάγκη πρέπει να 'ρθουν εδώ, που είναι η έδρα του μοναχισμού για να πάρουν "προζύμι" και παράδειγμα και επιπλέον για να υποταχθούν. Στην αρχή, λοιπόν, για να δουν και να μελετήσουν, μετά όμως να ενταχθούν, να υποταχθούν. Να γίνουν και αυτοί όπως είναι τα πρότυπά τους, τα οποία ήρθαν να θαυμάσουν.

 – Ποια είναι η παρουσία ξένων ορθοδόξων μοναχών στην Αθωνική Πολιτεία και ποιο το μήνυμα αυτής της συνύπαρξης μοναχών πολλών διαφορετικών εθνοτήτων;

 Είναι γεγονός ότι στην περίοδο του Βυζαντίου είχε διδαχθεί σχεδόν σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο ο χριστιανισμός και ο μοναχισμός. Βέβαια, αυτό δεν κράτησε πολύ. Στα Βαλκάνια όμως όχι μόνον κράτησε, αλλά και ολοκληρώθηκε. Στα Βαλκάνια έχει επίδραση το Βατοπαίδι από πολλά χρόνια. Ειδικά η Ρουμανία, τρεφόταν πνευματικά από το Βατοπαίδι. Είκοσι ένα μοναστήρια και σκήτες, ήταν μετόχια της Μονής Βατοπαιδίου στη Ρουμανία. Γενικά τα Βαλκάνια ήταν υπό την επίδραση του Αγίου Όρους, ειδικά της Μονής Βατοπαιδίου.

Τώρα λοιπόν, άρχισαν και αυτοί να ελευθερώνονται από τη λαίλαπα της κομμουνιστικής θηριωδίας και αισθάνθηκαν πιο άνετα. Αμέσως γυρίζουν προς τον Άθωνα, διότι είναι γεγονός ότι και η Εκκλησία τους στη Ρουμανία δεν στέκει καλά ακόμα. Δεν κατόρθωσαν να αναδιοργανωθούν και έτσι είναι κάπως προβληματική η κατάσταση εκεί. Γι' αυτό κατ' ανάγκην έρχονται στο Άγιον Όρος, διότι αναζητούν τη συνέχεια της παραδόσεώς τους, και εμείς επειδή το ξέρουμε, τους δεχόμεθα όχι ως Ρουμάνους, αλλ' ως αδελφούς γνησίους. Διότι στην πραγματικότητα η Ρουμανία υπήρξε τμήμα βυζαντινό.

 – Το τελευταίο διάστημα διατυπώνονται διάφορες απόψεις σχετικά με τη στέρηση της δυνατότητας των γυναικών να επισκεφθούν το Άγιον Όρος. Για ποιο λόγο έχει καθιερωθεί, γέροντα, το άβατον του Αγίου Όρους;

 Το άβατον έπρεπε να εφαρμοστεί σε όλα τα ανδρικά μοναστήρια· και στα γυναικεία επίσης. Διότι, εφόσον η βάση του μοναχισμού είναι η παρθενία και η αγνότητα, τι θέση έχει η γυναίκα στον ανδρικό μοναχισμό;

Η γυναίκα πρέπει να πάει εκεί που υπάρχει η συζυγία και η μητρότητα, αυτή είναι η αποστολή της. Εδώ που είναι επιβεβλημένη η παρθενία, τι γυρεύει η γυναίκα; Άρα το θέμα αγγίζει του δόγματος. Το άβατο δεν είναι θέμα ιδεολογίας που κάποτε εφαρμόσθηκε. Είναι απόλυτο δίκαιο, απόλυτη έννοια. Και, βλέπετε, προστάτης και κουροτρόφος του μοναχισμού είναι η Παναγία Θεοτόκος, η οποία είναι αειπάρθενος. Παρθένος έγινε μητέρα και μετά τη μητρότητά της έμεινε παρθένος και συνεχίζει να προστατεύει την παρθενική αγωγή και ζωή.

Γι' αυτό και βιώνουμε την παρουσία της εδώ στον Άθωνα, αισθητά με τη μητρική της κηδεμονία. Χώρια που εμείς εδώ οι Βατοπαιδινοί την έχουμε δει κατ' επανάληψιν οφθαλμοφανώς να περιέρχεται την αυλή της Μονής. Άρα, το θέμα της παρθενίας στον μοναχισμό είναι επιβεβλημένο, δηλαδή η αποχή στη σαρκική ένωση των δύο φύλων. Και στα γυναικεία μοναστήρια δεν πρέπει να υπάρχουν άνδρες, εκτός φυσικά από έναν εφημέριο που θα τους τελεί την θεία Λειτουργία ή για να τους κάνει μία εξομολόγηση· στα ανδρικά καθόλου να μην πλησιάσει γυναίκα. Τι χρειάζεται η γυναίκα; Δεν έχει καμία θέση εδώ. «Πας ο βλέπων η γυναίκα προς το επιθυμήσαι αυτής ήδη εμοίχευσεν αυτήν» (Ματθ. 5, 28). Βλέπετε; Άρα είναι επιβεβλημένο, δεν είναι νοοτροπία επιλογής.

 – Το Άγιον Όρος παραμένει και σήμερα τόπος «αναπαύσεως» και «ησυχίας» και «ασκήσεως»; Οι περισσότερες μονές και σκήτες ζουν και πάλι σε εποχές αναστύλωσης. Πόσο επηρεάζεται έτσι ο τρόπος ζωής των μοναχών; Έχοντας μια παρουσία τουλάχιστον πέντε δεκαετιών ασκητικής ζωής στον ευλογημένο από την Παναγία αυτόν τόπο, θεωρείτε ότι υπάρχει κίνδυνος εκκοσμικεύσεως και αλλοίωσης του μοναχικού πνεύματος;

 Σε αυτά τα συμπεράσματα μπορεί να καταλήγει κάποιος που βλέπει εξωτερικά τη μοναστική ζωή του Αγίου Όρους. Ο μοναχισμός για μας δεν είναι μία απλή διήγηση, μία αφηρημένη έννοια, διότι εμείς βαδίζοντας δια πίστεως και μόνον, δεν ερευνούμε τα αποτελέσματα και τα συναισθήματα πιστεύοντας ότι ο Θεός μας είλκυσε και μας απέσπασε από την κοινωνία και μας έφερε εδώ και μας δίδαξε πρακτικά, όχι διδακτικά μόνο. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ως άνθρωπος ήταν μοναχός. Βλέπετε ότι μετά την παρουσία του στον Ιορδάνη – που εκεί μας αποκάλυψε το Τριαδολογικό μυστήριο, για να γνωρίσουμε που και πώς να πιστεύουμε – αμέσως αποχώρησε δια της αποταγής στην έρημο. Και ξεκίνησε στην έρημο με νηστεία, με αγρυπνία, με προσευχή, με παρθενία και με ακτημοσύνη. Αυτός δεν είναι ο μοναχός; Άρα δεν δίδαξε ο Χριστός μας μόνο προφορικά, αλλά και πρακτικά.

Αυτός μας δίδαξε με ακριβή τρόπο αυτές τις αρετές. Διότι, μέσω αυτού του πρακτικού τρόπου αποδείχθηκε η απόλυτη προς τον Θεό στροφή και αγάπη. Αν δεν τηρούμε τις εντολές, δεν εργαζόμαστε τις αρετές, τότε αναγκαστικά τα πάθη αιχμαλωτίζουν τον άνθρωπο. Όταν ο νους δεν αιχμαλωτίζεται από τα πάθη ο άνθρωπος αρκείται στις απαραίτητες ανάγκες της βιολογικής υποστάσεως. Ένα πιάτο φαΐ, ένα ύφασμα να τυλιχθούμε και ένα δωμάτιο να κοιμηθούμε μέσα. Αφού αυτά είναι εκείνα τα οποία αυταρκούν στη βιολογική υπόσταση, πέραν τούτων ο νους δεν έχει δικαίωμα να στρέφεται πουθενά αλλού. Διότι ο νους είναι η αιτία της αναπλάσεως, της αναστάσεως και της επιτυχίας του θριάμβου και του αγιασμού. Επειδή από τον νου έγινε η πτώση. Ο νους είναι το κεφάλαιο της προσωπικότητας. Ο νους είναι το κατ' εικόνα και ομοίωσιν. Μέλη έχουν και τα ζώα. Ο νους, λοιπόν, είναι εκείνος ο οποίος επλανήθη και δημιούργησε την πτώση και τη φθορά. Τον νου αυτόν εξυγίανε ο Υιός του Θεού του ζώντος, αφού εφόρεσε την ανθρώπινη φύση, αποδεικνύοντάς μας πρακτικά την απόλυτη υποταγή και εξάρτηση.

Τι χρειαζόταν στον Θεό Λόγο η υποταγή; «Μηδέν ων ήττον της πατρικής μεγαλωσύνης». Υποτάχθηκε για να μας δείξει τη βάση, το θεμέλιο. Ότι η παρακοή, ο αυταρχισμός, ο ετσιθελητισμός, η φιλαρέσκεια και η αυταρέσκεια, γεννήματα του εγωϊσμού, και γενικά, της εμπαθείας, είναι εκείνα που αιχμαλωτίζουν τον νου και δεν τον αφήνουν να ενωθεί με τον Θεό. Εάν ο νους δεν ξυπνήσει όχι μόνο να ενωθεί με τον Θεό, αλλά και να τον περικρατεί συνέχεια δια της επικλήσεως του θείου ονόματός του, δεν αφήνει η θεία Χάρις.

Για τον λόγο αυτόν, εμείς οι μοναχοί εδώ που μένουμε, προσπαθούμε ακριβώς την επίτευξη της ελευθερίας από οποιεσδήποτε προφάσεις και εφόσον υπάρχουν τις περιορίζουμε, κρατώντας μόνο την αυτάρκεια της βιολογικής υποστάσεως. Και τότε ο νους υποχρεωτικά επιστρέφει στον Θεό δια της αδειαλείπτου και επιμόνου προσευχής, αλλά και δια των υπολοίπων πρακτικών αρετών, της ταπεινοφροσύνης που είναι το αντίθετο του εγωισμού, της εγκρατείας που είναι το αντίθετο της ακρασίας και της σπατάλης και γενικά της ακτημοσύνης, που αποτελεί την ελευθερία του νου στο να μην δεσμεύεται σε κάτι εκτός από το να θυμάται τον Θεό, να τον αγαπά και να προσπαθεί να Τον ευαρεστήσει.

 

– Δεν σάς φοβίζουν δηλαδή αυτοί οι εξωτερικοί παράγοντες, φορτηγά, μηχανές κ.λπ.;

 

Τούτα, κοιτάξτε, είναι τα μέσα τα οποία υπάρχουν πάντοτε στη ζωή του ανθρώπου. Ο άνθρωπος μετά την πτώση του ζούσε με πρωτόγονα μέσα· μεταχειρίστηκε την εξυπηρέτηση των ζώων. Και τότε με τα ζώα και τα πρόχειρα μέσα της χειρωνακτικής εργασίας κατόρθωσε να επιβιώσει. Όταν όμως ο άνθρωπος άρχισε να αυξάνει τις δραστηριότητές του και εισήλθε στη γνωσιολογία, άρχισε να επιζητεί βελτιωμένη την κοινωνική του ζωή, άρχισε να επινοεί και τρόπους, εργαλεία και εξαρτήματα για να τον συντηρούν. Έ, μέχρι σ' ένα σημείο αυταρκείας καλά είναι. Εάν όμως και σ' αυτά γίνεται παράχρηση, τότε αυτά γίνονται βλαβερά. Τώρα βέβαια εδώ στον Άθωνα, προσπαθούμε να μην επιζητούμε κάτι παραπάνω από τους όρους της χρείας. Γίνεται όμως στην σύγχρονη εποχή να επανέλθουμε να εξυπηρετούμεθα με τα ζώα; Πρώτα – πρώτα η σύγχρονη γενεά δεν μπορεί να το κάνει. Τα νέα παιδιά που έρχονται τώρα δεν έχουν τέτοια δύναμη αυταπαρνήσεως και φιλοπονίας, την οποία συναντήσαμε εμείς στους προγόνους μας.

Τότε κατ' ανάγκην δεν θα υστερήσουμε από τον σημερινό μοναχό την προκοπή, επειδή δεν μπορεί τρόπον τινά να υπερκουράζεται, αλλά θα βρούμε τρόπους που να του ελαφρώσουμε την κοπιαστική ζωή του, την τριβή, ούτως ώστε να μην φύγει αυτός από το αγωνιστικό στάδιο της μετανοίας χάριν της υπερκοπώσεως και έτσι να επιστρέψει, να ολιγοψυχήσει, να προδώσει. Οπότε μεταχειριστήκαμε την τεχνολογία, η οποία διευκολύνει την εξυπηρέτηση του ανθρώπου.

Εάν λοιπόν η τεχνολογία δεν οδηγεί σε παράχρηση, αλλά είναι μέσα στους όρους της χρείας, και αυτή τότε αποτελεί ένα χρήσιμο μέσο που διευκολύνει τον πνευματικό μας αγώνα. Δεν της αποδίδουμε ούτε λατρεία, ούτε είμεθα υποχρεωμένοι, ούτε δεμένοι σ' αυτήν, ούτε μας αιχμαλωτίζει. Απλώς κάνουμε τη χρήση για να βελτιώσουμε τη ζωή μας στις σημερινές συνθήκες.

Όταν σήμερα ένα παιδί έρχεται εδώ να γίνει μοναχός που μόλις τελείωσε το Λύκειο και ζούσε με πολλές ανέσεις, τώρα πώς θα περιμένεις από αυτόν κατευθείαν την περιεκτική φιλοπονία; Έ!, λοιπόν, για να μην του στερήσουμε την οδό του μοναχισμού, κατ' ανάγκην θα μεταχειριστούμε την τεχνολογία, μετατρέποντας ευκολότερη τη διαμονή του, ώστε να βοηθηθεί να δώσει την καλή ομολογία προς τον Θεό.

 – Αγιορείτες μοναχοί, εκτός Αγίου Όρους, μιλούν σε αίθουσες, τηλεοράσεις, ραδιόφωνα, συγγράφουν βιβλία, εκδίδουν λευκώματα, χρησιμοποιούν ηλεκτρονικούς υπολογιστές, οδηγούν τζιπ. Ποια η παρουσία σας ανάμεσα στον κόσμο; Μπορούμε να μιλάμε για σύγχρονα διακονήματα και σύγχρονους τρόπους ασκήσεως;

 Όχι, αυτό δεν είναι για όλους. Εάν υπάρχουν μερικοί που το κάνουν αυτό και ειδικά νεώτεροι δεν είναι αξιέπαινο. Δεν ξέρουμε που θα καταλήξουν, διότι χωρίς να είναι ολοκληρωμένοι κατά Θεόν, μπήκαν μέσα στα αίτια. Ποιος πιστεύει ότι θα διατηρηθεί ακέραιος από τα αίτια; Όμως δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτοι. Οι πνευματικοί άνθρωποι, φερειπείν ο δικός μας ο ηγούμενος – ο οποίος ουδέποτε βγαίνει έξω γιατί το θέλει αυτός – το επιτάσσει όμως μία υπηρεσία της Μονής, ή μπορεί να έχει προσκληθεί για να κάνει μία ομιλία. Βγαίνοντας έξω λοιπόν, δεν παύει να εξασκεί και το πνευματικό έργο του. Πεπειραμένος της πνευματικής ζωής, έχοντας την ιερωσύνη και την πνευματική ιδιότητα ως λειτουργός, κάνει αυτήν την υπηρεσία, οπότε μπορώ να πω ότι αυτό είναι ωφέλιμο. Ουδέποτε εξ ιδίας θελήσεως, αλλά μόνο εάν παρουσιαστεί ανάγκη.

Το θέμα τώρα της συγγραφής, ξεκινήσαμε και εμείς οι ευτελείς, παρ' όλη την ατέλειά μας, αλλά ουδέποτε κινηθήκαμε βάσει δικής μας επιλογής ή νοοτροπίας. Επειδή ζήσαμε κοντά σε ανθρώπους θεοφόρους, πνευματικούς, αγίους και είδαμε και ψηλαφήσαμε με τα χέρια μας και τα μάτια μας το δρόμο του αγιασμού, την πράξη και τη θεωρία, από την είσοδο ως το τέλος. Όταν κατ' επανάληψη μας ρωτούσαν και μας ρωτούν να το περιγράψουμε, τους λέγαμε τα κατάλληλα. Μετά επιμένανε. «Μα, θα τα ξεχάσουμε πάτερ. Δεν τα γράφετε σε κάποιο βιβλίο;». Αυτή η επιθυμία τους μας ανάγκασε να καθίσουμε και να γράψουμε αυτά που παραλάβαμε από τους αγίους γεροντάδες μας, χωρίς να προσθέσουμε τίποτα δικό μας. Έ!, αυτό επιβάλλεται.

 – Ποια η προσφορά του ελληνικού πνεύματος και της ορθοδοξίας στο σύγχρονο γίγνεσθαι;

 Κοιτάξτε, το θέμα της ορθοδοξίας είναι δογματικό καθήκον, δεν είναι θέμα επιλογής. Και όποιος θέλει να βρει τον εαυτό του, μόνον αυτός είναι ο δρόμος. «Εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή» (Ιωάν. 11, 25). Δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Όποιος, λοιπόν, θέλει να βρει την ανάσταση και τη ζωή έχει αποκαλυφθεί και αυτό βρίσκεται στην ορθοδοξία.

Τι είναι η ορθοδοξία; Είναι το χάρισμα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος της Πεντηκοστής. Η Ορθοδοξία ως δόγμα δεν δέχεται καμία προσθήκη ή αφαίρεση. Όποιος "κρατεί" λοιπόν την Ορθοδοξία, στέκεται, όποιος τη βρει ανίσταται, όποιος την έχασε θα χαθεί. Δεν είναι θέματα σκέψεων και αποφάσεων και ανθρώπινες επιλογές. Αυτή είναι η πραγματικότητα. «Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν» (Μάρ. 8, 34). Κατάλαβες; «Ο έχων τας εντολάς μου και τηρών αυτάς, εκείνός εστιν ο αγαπών με… Εάν τις αγαπά με, τον λόγον μου τηρήσει, και ο Πατήρ μου αγαπήσει αυτόν, και προς αυτόν ελευσόμεθα και μονήν παρ' αυτώ ποιήσομεν» (Ιωάν. 14, 21-23). Βλέπεις πώς φαίνεται καθαρά; Και δεν μιλάμε με μισαλλοδοξία, αλλά φιλαληθώς. Είναι γεγονός ότι τη φυλή μας την ευλόγησε ο Κύριός μας από την παρουσία του, ενταύθα. Δεν μπορεί να το αρνηθεί κανείς αυτό.

Όταν οι Έλληνες ζήτησαν από τους Αποστόλους να δουν τον Ιησού, τότε ο Κύριός μας είπε το αξιοθαύμαστο: «Ελήλυθεν η ώρα ίνα δοξασθή ο Υιός του ανθρώπου» (βλ. Ιωάν. 12, 20-23). Ενώ στους Εβραίους είπε: «Αρθήσεται αφ' υμών η βασιλεία του Θεού και δοθήσεται έθνει ποιούντι τους καρπούς αυτής» (Ματθ. 21, 43). Το έθνος αυτό είναι το ελληνικό. Απόδειξη ότι τούτο είναι αλήθεια, είναι ότι οι διάδοχοι των δώδεκα Αποστόλων ήταν Έλληνες και οι Έλληνες μετέφεραν την αλήθεια του Ευαγγελίου στον "παγκόσμιο στίβο". Και μόνον οι Έλληνες το κρατούν μέχρι σήμερα απαραχάρακτα. Δεν μιλάμε φυλετικά. Όποιος θέλει ας ερευνήσει την ιστορία. Τώρα, λοιπόν, ο υγιής ελληνισμός για να είναι υγιής πρέπει να είναι και ορθόδοξος. Εάν κρατά αυτά τα δύο μαζί ο Έλληνας όπου και να πάει πάντοτε είναι επωφελής, και γίνεται υπόδειγμα ανιδιοτελείας και χριστιανικής βιωτής.

 – Μάς είπατε ότι αγαπάτε την ελληνική οικογένεια και πονάτε για τις ελληνικές οικογένειες. Γνωρίζετε την αγωνία που έχει έξω ο κόσμος σήμερα;

 Αυτό, παιδί μου, το κατάλαβα και εγώ και αφιέρωσα χρόνο για να το ερευνήσω καλά και να καταλήξω σε κάποιο συμπέρασμα. Ξεκίνησα σαν μοναχός από 16 ετών… Είμασταν επτά αδέλφια, πέντε αγόρια και δύο κορίτσια. Τα τέσσερα αγόρια ήταν στην Αμερική. Και μάλιστα βρίσκονταν σε πολύ πλούσιο τόπο και ευκατάστατοι πάρα πολύ, στο Μαϊάμι της Φλόριντα. Και τότε στην ηλικία αυτή που ήμουν με προσκάλεσαν να πάω για να σπουδάσω και εγώ ετοιμαζόμουν. Όμως με έπιασε η αγγλική νομοθεσία, διότι έπρεπε να φεύγουν κάθε χρόνο ένα συγκεκριμένο ποσοστό. Επειδή το ποσοστό είχε συμπληρωθεί, δεν μπορούσα να πάω, θα αργούσε πολύ η σειρά μου. Τότε πλήρωσαν οι δικοί μου πολλά χρήματα για να αγοράσουμε τη θέση. Την αγοράσαμε τη θέση αυτή και είχα έτοιμα στην τσέπη τα εισιτήρια και όλα τα απαραίτητα χαρτιά για να φύγω. Τότε, κατά την "κρείττονα πρόνοια του Θεού", επισκέφθηκα ένα μοναστήρι, αρκετά πνευματικό, στην πατρίδα μου. Αν και στο σπίτι μας είχαμε ηθικοτάτη ζωή, για το υψηλότερο θέμα του αγιασμού δεν ξέραμε. Όταν λοιπόν πλησίασα τους μοναχούς και τους ρώτησα για να μου ερμηνεύσουν τον τρόπο της ζωής τους, τόσο με συγκλόνισαν τα λόγια τους και η καθόλη παρουσία τους.

Μετά μου έδειξαν τις εικόνες. «Παιδί μου, μου είπε κάποιος από αυτούς, αυτές τις εικόνες που προσκύνησες, αυτούς που λες αγίους και είναι άγιοι και εμείς τους προσκυνούμε και τους κάνουμε εορτές, αυτοί από τούτο το δρόμο πέρασαν, αυτός ο δρόμος είναι που τους ανέβασε εκεί, στον αγιασμό». Λέω: «Κύριε ελέησον! Και σήμερα μπορεί να γίνει τέτοιο πράγμα;» «Κάθε εποχή παιδί μου· και τώρα γίνεται!». Αυτό με συγκλόνισε. Τότε έβγαλα από την τσέπη μου τα διαπιστευτήρια, τα έσκισα, τα πέταξα στον φούρνο και είπα: «Εδώ θα μείνω». «Μα είσαι μικρός!». «Δεν πειράζει, δοκιμάστε με να δείτε πώς θα σάς κάνω υπακοή».

Κάθισα δέκα χρόνια εκεί Χάριτι Χριστού, χωρίς να υποχωρήσω και ωφελήθηκα πάρα πολύ, έπιασα όλο το νόημα της μοναστικής παραδόσεως. Αλλά δεν αναπαυόμουν, γιατί υπήρχε ο κόσμος και ήθελα να 'ρθω στον Άθωνα για ανώτερη πνευματική ζωή. Αλλά τότε δεν επέτρεπαν ο πόλεμος του '40 και ό,τι επακολούθησε. Έτσι, το 1936 πήγα στο Μοναστήρι Σταυροβουνίου στην Κύπρο και το 1947 ήρθα στον Άθωνα. Από τότε μένω εδώ στο Άγιον Όρος. Μέχρι τα 45 μου δεν είχα μιλήσει ποτέ με γυναίκα. Δεν είχα βγει έξω για να κάνω επαφές. Και στον τόπο μου εκεί στην Κύπρο που ήμουν και στον Άθωνα που ήρθα. Έζησα πρώτα με τον οσιώτατο γέροντά μου, Ιωσήφ τον Ησυχαστή († 1959), δώδεκα χρόνια και μετά σε ηλικία 45 ετών όταν αναγκάσθηκα να βρεθώ σε μετόχια μοναστηριών για πρώτη φορά ήρθα σ' επαφή με την οικογένεια.

Όταν είδα την οικογένεια σε τέτοια χάλια εγκαταλείψεως ολοκληρωτικής, πόνεσα. Και είπα: «Βρε παιδιά, μήπως άραγε πρέπει και εμείς να συμβάλλουμε σε κάτι, διότι εάν ξεριζωθεί η οικογένεια πώς θα συνεχιστεί η κοινωνία;». Η σκέψη μου ήταν καλή, αλλά πάλι λέω πώς θα πλησιάσω την οικογένεια, εφόσον το ένα μέρος είναι η γυναίκα και εγώ τι σημαίνει γυναίκα δεν ξέρω; Τότε λοιπόν άρχισα την έρευνα από την Αγία Γραφή, την αρχή της δημιουργίας με πάσαν λεπτομέρεια μέχρι την πατερική γραμματεία και το πλήρωμα της θεολογίας της Εκκλησίας. Μετά όταν μιλούσα με πρεσβυτέρες συζύγους και μητέρες με διαβεβαίωναν για τα συμπεράσματά μου. Έτσι κατάλαβα πώς λειτουργεί η γυναικεία νοοτροπία.

Από τότε άρχισα να πλησιάζω την οικογένεια, και να δίδω την έννοια της επιστροφής και της σωτηρίας. Το θέμα της διασπάσεως του ομαλού οικογενειακού βίου σήμερα, ειδικά σήμερα, το προκαλεί ο άνδρας. Επιμένω. Από την έρευνα που έκανα, σαν είδος διατριβής μπορεί να πει κανείς, ανακάλυψα ότι σε ποσοστό 85% οι άνδρες είναι οι υπεύθυνοι. Η γυναίκα από τη φύση της, παιδί μου, είναι γέννημα και προϊόν αγάπης και επομένως δεν ζει χωρίς αγάπη. Αληθινή αγάπη. Δεν γελιούνται, είναι έξυπνες. Εάν η αγάπη δεν είναι ειλικρινής, δεν πιστεύουν. Όταν λοιπόν βρει ειλικρινή αγάπη από τον άνδρα της, τότε είναι σε θέση αυτοθυσίας και ηρωισμού. Τότε έρχεται αρμονία στον οικογενειακό βίο. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο μεγαλύτερο απ' αυτό. Η αγάπη εν ονόματι της Χάριτος κάνει τα δύο ένα μετά το γάμο, «ουκέτι εισί δύο, αλλά σάρξ μία» (Ματθ. 19, 6). Έτσι επιδρά η αγάπη ευεργετικά στα παιδιά σε τέτοιο βαθμό ώστε να γεννηθούν με καλό χαρακτήρα.

Λοιπόν, σήμερα αναγκάζομαι να πω και τούτο, κάπως τολμηρό μα με φέρνει η ανάγκη να το πω, όταν κάθε μέρα ακούω «η γυναίκα μου είναι έτσι, η γυναίκα μου είναι τέτοια, οι γυναίκες είναι σατανάδες…». Λέω: «Συγγνώμη, αγαπητέ μου, αυτή τη γυναίκα που λες δεν την παντρεύτηκες εσύ;». «Ναι». «Καλά, όταν την παντρεύτηκες δεν βρήκες σ' αυτήν όλη την αγάπη, την τρυφερότητα, την ευτυχία;» «Ναι». «Τώρα γιατί άλλαξες; Η ίδια είναι. Και τότε που παντρεύτηκες και τώρα η ίδια είναι. Βλέπεις, ότι εσύ φταις;»

Συνάντησα ένα ανδρόγυνο μια φορά μεγάλης ηλικίας, σχεδόν 80 ετών, που είχαν μεταξύ τους πικρία και ήθελε, αν ήταν δυνατόν, να σκοτώσει ο ένας τον άλλο. Τούς λυπήθηκα, κάθησα κοντά τους και άρχισα να ερευνώ και είδα ότι από άγνοια το έπαθαν. Δεν γνώριζαν ούτε το χριστιανισμό ούτε περί ήθους, τίποτα. Όταν κάθισα και τους μίλησα είδα ότι δέχονταν και ό,τι τους έλεγα το άκουγαν. Έ!, αφού προσπάθησα συνοπτικά να τους δείξω ότι ο άνθρωπος κατάγεται από τον Θεό και έχει αιωνιότητα και ότι δεν θα μείνουμε για πάντα στον κόσμο αυτό και ότι η συζυγία δεν διαλύεται εδώ, αλλά θα συνεχιστεί στην αιωνιότητα, συγκινήθηκαν, και τα δέχτηκαν όλα αυτά. Έφυγα και αφού πέρασε λίγος καιρός μου στέλνουνε ένα γράμμα, στο οποίο μου γράφανε: «Γέροντα, είναι σαν να ξαναζούμε τον πρώτο μήνα του γάμου μας». Αυτοί που ήθελαν να σφαγούν, να σφάξει ο ένας τον άλλο. Βλέπεις τις αποδείξεις;

Θα σάς πω για ένα ακόμα χαρακτήρα πραγματικού συζύγου, που πάρα πολύ δύσκολα τον συναντούμε στις μέρες μας. Εμείς γνωρίσαμε όμως έναν. Κατά πάντα τέλειος χαρακτήρας, χριστιανός, πλήρως κοινωνικός. Άργησε να παντρευτεί, σχεδόν στα τριάντα του, όχι γιατί αποστρεφόταν, αλλά νόμιζε ότι έτσι έπρεπε. Και τότε έκανε την προσευχούλα του με πίστη και βρήκε μια κορούλα και παντρεύτηκε. Η κορούλα ήταν μικρή, δέκα χρόνια μικρότερη απ' αυτόν. Μόλις την παντρεύτηκε άρχισε αυτή να κάνει αταξίες. Έκανε πώς δεν έβλεπε αυτός, νόμιζε πώς είναι κορούλα του και αυτός πατέρας της. Είχαν όμως επιχειρήσεις μεγάλες στο εξωτερικό και έπρεπε κατ' ανάγκην να πάνε εκεί, έστω και προσωρινά. Την παίρνει λοιπόν και έφυγαν. Όταν πήγαν εκεί αυτή πείσμωσε. Λέει: «Για να με χωρίσει από το περιβάλλον μου το 'κανε. Εγώ θα τον αφήσω». Λοιπόν, τον παρατάει και έφυγε.

Έρχεται στην Ελλάδα και που πάει; Σ' ένα από αυτά τα "καζίνα" και ζούσε ως ελεύθερη γυναίκα επί αμοιβή. Αυτός, από την ημέρα που έφυγε δεν έπαυε κάθε μέρα να κάνει προσευχή με δάκρυα και να επιμένει, να εκβιάζει τον Θεό: «Πανάγαθε δεν υποχωρώ, δεν θα σ' αφήσω, εσύ μου έδωσες τη γυναίκα μου. «Παρά Κυρίου αρμόζεται ανδρί γυνή». Θέλω τη σύζυγό μου. Εάν πλανήθηκε η κορούλα πρέπει να χαθεί; Γιατί ήρθες εσύ στη γη; Δεν ήρθες να ανεύρεις το απολωλός, να θεραπεύσεις τον άρρωστο, να αναστήσεις τον νεκρό; Δεν υποχωρώ, δεν θα σ' αφήσω ήσυχο. Θέλω τη γυναίκα μου, να μου τη φέρεις πίσω». Έκλαιε επί δύο χρόνια. Επέδρασε η προσευχή και τελικά ήρθε στον εαυτό της. «Πω, πω», ομολογούσε, «πρέπει να κάνει ο Θεός άλλη κόλαση, γιατί αυτή είναι για μένα μικρή!».

Πιάνει και του γράφει ένα γραμματάκι και του λέει: «Δεν τολμώ να σε ονομάσω, δεν έχω θέση. Αν επιστρέψω, με δέχεσαι σαν υπηρέτρια;». Απαντάει αυτός: «Αγάπη μου, γιατί είπες αυτή τη λέξη και με πλήγωσες; Δεν σε έστειλα για διακοπές και περιμένω με λαχτάρα την αγάπη μου να 'ρθει στην αγκαλιά μου;» Πήγε λοιπόν, την περίμενε στο αεροδρόμιο, όπως συννενοήθηκαν. Όταν βγήκε αυτή έξω και τον είδε έπεσε κάτω και άρχισε να χτυπιέται με κλάματα. Την πήρε στην αγκαλιά του. «Αγάπη μου, γιατί κάνεις έτσι και με πληγώνεις; Σε περίμενα με λαχτάρα. Πάμε στο σπίτι μας, δεν χωρίσαμε ποτέ. Πάντοτε μαζί σου ήμουν».

Και απεδείχθη ύστερα ότι έγινε πιστή σύζυγος αυτή η κορούλα. Αυτή είναι η θέση του άνδρα, του συζύγου. Άμα οι σύζυγοι είναι τέτοιοι, δείξε μου ποια γυναίκα είναι κακή;

 – Να σάς ευχαριστήσουμε πολύ γέροντα, και να εύχεσθε για όλο τον κόσμο.

 Έντυπη πηγή: περιοδικό ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ, τ. 7

Ηλεκτρονική Πηγή:  http://www.egolpio.com/PLOUTOS_ORTHOD/SYGXRONOS_LOGOS_g.IWSHF_VATOPAIDINOY.htm

 Οι Φωτογραφίες: έχουν την αρχική τους ζεύξη.

 

Σημείωση admin: Οι υπογραμμίσεις έγιναν από τον admin για να δείξει σε ποια σημεία στέκεται ιδιαίτερα ο ίδιος.

Σημειώνω μάλιστα ότι δεν αναφέρεται στα οικονομικά της Ι. Μονής, ούτε φαίνεται να έχει γνώση για τις «διαπραγματεύσεις» με κρατικούς φορείς της ηγουμενίας, ούτε με άλλες καπιταλιστικές οικονομικές ενασχολήσεις… Οι αντιφάσεις και αντινομίες αυτές δεν πρέπει επ' ουδενί να μας εκπλήσσουν. Μαθητής του Ιησού πρόδωσε τον διδάσκαλό Του.

 

 «Αλλαγές και Μεταρρυθμίσεις» vs «Αρμονία και Ντικτέ»

 

του Στέργιου Ζυγούρα*

 

Οι κυβερνητικές «αλλαγές και μεταρρυθμίσεις» δεν αφορούν τη μουσική παιδεία. Πώς θα μπορούσαν άλλωστε, όταν χρειάστηκαν 5 χρόνια, για να παραδεχθεί απλώς η σημερινή κυβέρνηση την προβληματική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια παιδεία. Έτσι, μέσα στο χρόνιο, αλλοπρόσαλλο περιβάλλον παιδείας και μουσικής, συνεχίζεται και μια «παράδοση» που χρόνο με το χρόνο αναδεικνύεται ως παγκόσμια πρωτοτυπία.

Η σχέση «μουσικής» και «μουσικολογίας», όπου η δεύτερη υποβαθμίζεται και η πρώτη συρρικνώνεται στα μέτρα της δεύτερης, καλά κρατεί. Και κρατεί κυρίως μέσω της εισαγωγής φοιτητών στα Τμήματα Μουσικών Σπουδών των ΑΕΙ. Εκεί όπου θεμελιώνεται το «τετελεσμένο», το «πτυχίο» η «αδυναμία αμφισβήτησης». Ποιος αγχωμένος υποψήφιος, ποιος ανενημέρωτος γονιός, ποιος απαξιωμένος καθηγητής θα βρει το χρόνο, τη δύναμη, να δημιουργήσει τις συνθήκες συγκρότησης ρεύματος αμφισβήτησης στο «εξεταστικό»; στην κρατούσα συνταγή «αρμονία και ντικτέ»;

Αφού στη μουσική διαχωρίστηκε η επιστήμη από την τέχνη, αφού στην κοινωνική σύγκρουση που ακολούθησε η πρώτη νίκησε τη δεύτερη, αφού η λογική επικράτησε της αίσθησης, αφού η παιδεία μας γενικότερα δεν ασχολείται με τη μόρφωση αλλά με την κατάρτιση, γιατί να απορούμε που στη μουσική πετύχαμε την υψηλότερη επίδοση του παράλογου; Αφού τα ίδια τα πανεπιστήμια δεν ενδιαφέρονται να απορροφήσουν τους καλύτερους μουσικούς[1], γιατί να απορούμε που βασιλεύει στη χώρα μας η προσοδοφόρα (γραπτή) σταυρολεξική «αρμονία» και ο αποσπασματικός-τεχνοκρατικός έλεγχος των «μουσικών ακουστικών ικανοτήτων»;

Ενώ οι φοιτητές των ΤΜΣ των ΑΕΙ σπουδάζουν την ελληνική, τη δυτική και την παγκόσμια μουσική τέχνη & επιστήμη, καταλληλότερος για τις σπουδές αυτές είναι όποιος έχει κατανοήσει πώς αλλάζουμε 10 τονικότητες σε λιγότερο από 1 λεπτό κεντροευρωπαϊκής μουσικής του 18ου-19ου αιώνα[2], όποιος έχει κατανοήσει ότι «μέτρο» είναι η ποσοτική κατανομή ομόχρωμων φθόγγων.[3] Ενώ η Πολιτεία παρεμβαίνει στη σύγκρουση εργασιακών δικαιωμάτων των μουσικών και των μουσικολόγων σχεδόν αποκλειστικά από θέση ψηφοθηρικής σκοπιμότητας, ταυτόχρονα υιοθετεί παρακμιακές Ωδειακές συνιστώσες στα Μουσικά Σχολεία του ΥπΕΠΘ και στις πανελλαδικές εξετάσεις που οδηγούν στα ΤΜΣ των ΑΕΙ (βλ και την περίφημη διατύπωση περί «υποχρεωτικού αρμονίας»).

Το κερασάκι στην τούρτα; Το διαδικαστικό μέρος των πανελλαδικών εξετάσεων στα ειδικά μαθήματα της αρμονίας και του ελέγχου μουσικών ακουστικών ικανοτήτων. «Οδηγίες» συμπληρώνονται κατά τη διάρκεια της εξέτασης της αρμονίας από «διευκρινήσεις», ενώ κάλλιστα οι δεύτερες θα μπορούσαν να είχαν ενσωματωθεί στις πρώτες. Οι εκατοντάδες υποψηφίων που προσέρχονται για το μάθημα «έλεγχος μουσικών ακουστικών ικανοτήτων» σε κάθε ένα από τα μόλις 3 εξεταστικά κέντρα, δημιουργούν σοβαρά οργανωτικά προβλήματα, που καλούνται να διαχειριστούν οι επιτροπές τους. Με μια ανεξήγητη για την κοινή λογική απόφαση των Δ/σεων Β/θμιας Εκπ/σης, καθηγητές μουσικής επιτηρούν μαθητές τους, εκτρέφοντας την αμφιβολία της άνισης μεταχείρισης στους μαθητές που δεν φοιτούν σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Πώς φτάνουμε τώρα σε πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα που κυρίως διδάσκονται στην ιδιωτική μουσική παιδεία; αυτό ας το ερμηνεύσουν από κοινού οι υπουργοί παιδείας και πολιτισμού. Εμείς ξέρουμε ότι οι «καινοτομίες» στην παιδεία εξαντλούνται σε επιλεκτικά επιχειρηματικά σχέδια. Ίσως όμως στην κρατική μουσική παιδεία οι αντιφάσεις είναι μεγαλύτερες. Το «αγγλοκρατούμενο» -ως προς τη μουσική- Π.Ι. μόλις και μετά βίας σήμερα κατόρθωσε να εντάξει στοιχεία από τις προ εικοσαετίας θετικές αγγλικές παρεμβάσεις, στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.[4] Όσο για τη μουσική στην πρωτοβάθμια παιδεία, σε γενικές γραμμές επικρατεί ο εγκυκλοπαιδισμός και η αποσπασματικότητα.

Αυτή η κυβέρνηση έκρινε ότι η προσωπικότητα του ατόμου αποτελεί κρίσιμο μέγεθος για τα στελέχη της εκπαίδευσης, άρα πρέπει να ελέγχεται στη διαδικασία επιλογής τους, μέσω της συνέντευξης[5]. Ας περιμένουμε να δούμε ποια κυβέρνηση -που εξυμνεί το συμβολισμό των μαρμάρων της Ακρόπολης- θα αναγνωρίσει ότι η μουσική ταυτίζεται με το πρόσωπο και κάθε αντικειμενική αξιολόγηση την υποβιβάζει στο επίπεδο της τεχνικής. Ως τότε, η σχέση και η «σύνδεση παιδείας και πολιτισμού» θα συνεχίσει στην πράξη να λειτουργεί και ως σχολαστικισμός και ως τυπολατρεία και ως φτηνός εντυπωσιασμός.

6-7-2009

* Ο Στέργιος Ζυγούρας είναι Καθηγητής ΠΕ16

 

Σύνδεσμοι:

http://users.sch.gr/szygouras/epikair/2009/them_arm_eid_c_eid_no_0906.pdf

http://www.ypepth.gr/docs/them_dictee_omog_c_omog_no_0809.pdf

http://www.parodos.net.gr/mmpp/mmpp.pdf

---

[1] Υπάρχει και η αντίστροφη αγκύλωση: το ΥπΕΠΘ στο όνομα της ομοιομορφίας, δεν επιτρέπει σε ΤΜΣ να υιοθετήσουν διαφορετικούς τρόπους εξέτασης για διαφορετικούς τομείς σπουδών.

[2] Παρόλο που η μελωδική γραμμή ουδόλως ανήκει στο ύφος αυτής της περιόδου.

[3] Φέτος κατακτήθηκε η διάκριση ισχυρών και ασθενών φθόγγων: διευκρινίστηκε στο ντικτέ ότι «οι διαδοχές θα ακουστούν με τονισμούς στα ισχυρά και στα μετρίως ισχυρά μέρη των μέτρων». Αν γίνει και διάκριση των ηχοχρωμάτων, αν ξεφύγουμε από τους ηλεκτρονικούς ήχους, ίσως θα έχουμε ένα ακόμα βήμα για να πάμε από μια κακή εκδοχή της επιστήμης προς μια ενδεχόμενη τέχνη. Η πραγματική μουσική φοβίζει όσους επικαλούνται ή καταφεύγουν στην αντικειμενικότητα.

[4] Βλ. General Certificate of Secondary Education, Music και «Ανθολόγιο Μουσικών Κειμένων Α΄, Β΄, Γ΄, Γυμνασίου»

[5] Άλλο θέμα, το τι πραγματικά γίνεται σ' αυτές τις «συνεντεύξεις».

Βιώσιμη αγροτική οικονομία  I

 Η πράσινη ανάπτυξη απάντηση στην γκρίζα κρίση για το Νομό Αιτωλοακαρνανίας

 

Του Γιάννη Σελιμά*

 

Η παγκόσμια οικονομική κρίση αναδεικνύει τα όρια της πλασματικής οικονομίας των διεθνών χρηματοροών και επαναφέρει την πραγματική οικονομία της παραγωγής στο προσκήνιο.διέρχεται μια δομική κρίση που δεν οφείλεται μόνο στην αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής από την πλευρά της Ε.Ε., αλλά σε χρόνιες αδυναμίες της υπαίθρου να συγκροτήσει ένα ισχυρό αναπτυξιακό πρότυπο.   

Παράλληλα, ο αγροτικός τομέας που αποτελεί πυλώνα της πραγματικής οικονομίας τουλάχιστον για την Ελλάδα, διέρχεται μια δομική κρίση που δεν οφείλεται μόνο στην αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής από την πλευρά της Ε.Ε., αλλά σε χρόνιες αδυναμίες της υπαίθρου να συγκροτήσει ένα ισχυρό αναπτυξιακό πρότυπο. 

Η βιώσιμη αγροτική οικονομία με έμφαση στα πιστοποιημένα και επώνυμα προϊόντα, ποιοτικά και ασφαλή  κερδίζει διαρκώς μεγαλύτερο μερίδιο στις αναπτυγμένες αγορές γεωργικών προϊόντων. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να αξιοποιηθεί το ιστορικό προβάδισμα και το συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας σε σχέση με τη μεσογειακή διατροφή. Σε ένα διεθνές  περιβάλλον που διαρκώς αλλάζει το να μένεις ίδιος σημαίνει πως πηγαίνεις πίσω.

Η αλλαγή σε μεθόδους καλλιέργειας, σε προϊόντα που παράγονται αλλά και η μετάβαση από τον παραδοσιακό αγρότη στον νέο αγρότη επιχειρηματία είναι αναγκαία αν θέλουμε η Αιτωλοακαρνανία να γίνει   ένας ασφαλής τόπος να μένεις, να δημιουργείς, να καλλιεργείς. Το περιβάλλον και η γεωργία συναντιούνται σε μια καινούργια προοπτική για το παρόν και το μέλλον της υπαίθρου. 

 

Σημαντική έκταση του νομού έχει ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 (Τόποι Κοινοτικής Σημασίας και Ζώνες Ειδικής Προστασίας για τα πουλιά). Το δίκτυο Natura 2000 σε επίπεδο χώρας περιλαμβάνει 151 Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ-Οδηγία 79/409/ΕΚ)  και 239 Τόπους Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ – Οδηγία 92/43/ΕΚ). Η έκταση των περιοχών του Δικτύου, εξαιρουμένων των αλληλοεπικαλύψεων, ανέρχεται συνολικά σε 3.151.000 ha,  το χερσαίο ποσοστό των οποίων ανέρχεται στο 19.1 % της χερσαίας έκτασης της χώρας. Το 7 % της συνολικής έκτασης του δικτύου Natura 2000 βρίσκεται στη Δυτική Ελλάδα με έκταση 214.332 ha. 

Για την κήρυξη των περιοχών αυτών ως προστατευόμενων σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία (Ν. 1650/86) προαπαιτείται η εκπόνηση Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτη(ΕΠΜ). Για το Ν. Αιτωλοακαρνανίας έχουν εκπονηθεί μέχρι σήμερα δυο ΕΠΜ, για τη Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου και τον Αμβρακικό κόλπο, που έχουν οδηγήσει αντίστοιχα σε Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις χαρακτηρισμού αυτών των περιοχών ως Εθνικά Πάρκα. Για τη διαχείριση των Προστατευόμενων Περιοχών (Εθνικά Πάρκα ή Περιοχές Οικοανάπτυξης) έχουν ιδρυθεί σε εθνικό επίπεδο 27 Φορείς Διαχείρισης που καλύπτουν το 30 % των περιοχών Natura, και έχουν την υποχρέωση να εκπονούν Σχέδια Διαχείρισης και Κανονισμούς Διοίκησης & Λειτουργίας της Προστατευόμενης Περιοχής που εποτπεύουν. Για την περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας η έκταση των Προστατευόμενων περιοχών με το Ν. 1650/86 είναι 59.505  ha, ενώ υπάρχουν τρεις Φορείς Διαχείρισης. 

 

Ένας από του τέσσερις βασικούς άξονες του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2007-2013 «Αλέξανδρος Μπαλτατζής» είναι ο  Άξονας 2 που αφορά  την «Προστασία του περιβάλλοντος και αειφόρος διαχείριση των φυσικών πόρων". Στον άξονα αυτό περιλαμβάνονται 10 μέτρα ανάμεσα στα οποία:

α)  ενισχύσεις για φυσικά μειονεκτήματα στους γεωργούς ορεινών περιοχών

β)  ενισχύσεις Natura 2000 και ενισχύσεις που συνδέονται με την Οδηγία για τα Νερά (Οδ. 2000/60/ΕΚ)

γ) γεωργό-περιβαλλοντικές ενισχύσεις

δ) ενισχύσεις Natura 2000 (για δάση)

ε) αποκατάσταση του δασοκομικού δυναμικού και εισαγωγή δράσεων πρόληψης και άλλα μέτρα που στόχο έχουν την προστασία και διατήρηση του φυσικού κεφαλαίου.

Μέσω του μέτρου 213 «Ενισχύσεις Νatura 2000 και ενισχύσεις που συνδέονται με την Οδηγία για το Νερά ( Οδ. 60/2000)» δίνονται ενισχύσεις σε γεωργούς, των οποίων τα αγροτεμάχια βρίσκονται εντός των περιοχών του Δικτύου Ναtura  2000, ώστε να αντισταθμιστεί η απώλεια εισοδήματος που προκύπτει από την εφαρμογή των ειδικών απαιτήσεων της πολλαπλής συμμόρφωσης, που ισχύουν στις περιοχές αυτές.

Δικαιούχος του μέτρου θα κριθεί  αγρότης φυσικό και νομικό πρόσωπό εντός δικτύου NATURA 2000 εφόσον στα αγροτεμάχια του που βρίκονται στις περιοχές εφαρμογής εκτός από την τήρηση της πολλαπλής συμμόρφωσης αναλαμβάνει και τις ακόλουθες δεσμεύσεις:

 

i. Να συμμορφώνεται με τα διαλαμβανόμενα στα εξειδικευμένα σχέδια διαχείρισης ή διαχειριστικά μέτρα για την προστασία της περιοχής και των ειδών, όπου αυτά υπάρχουν.

ii. Να πραγματοποιεί το θερισμό από το κέντρο του αγροτεμαχίου προς το εξωτερικό, περιστροφικά ή σε λωρίδες εφόσον το μέγεθος του αγροτεμαχίου και τα διαθέσιμα μέσα το επιτρέπουν.

iii. Να εφαρμόζει τη νομοθεσία περί θήρας και συλλογής ειδών όπως προβλέπεται στην ΚΥΑ 414985/85 (Β 757), άρθρο 6, παρ.2 άρθρο 7, παρ 3γ, στο Π.Δ. 86/69 (Α 7), άρθρο 256, παρ.2. και στο ΠΔ 67/81 (Α 43), άρθρα 2 και 3 παρ.1. Εφόσον επιθυμεί να μην διενεργείται θήρα στο αγροτεμάχιό του, αναρτά κατάλληλη σήμανση μετά από άδεια από το οικείο Δασαρχείο.

iv. Να μην καταστρέφει τη φυσική αυτοφυή βλάστηση στα όρια των αγροτεμαχίων και στις νησίδες εντός των αγροτεμαχίων του. Να μην εισάγει την καλλιέργεια ξενικών ειδών χωρίς την ειδική άδεια από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ.

vi. Στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, όπου υπάρχει συγκέντρωση κοπριάς αυτή να γίνεται σε καλυμμένο χώρο, όπου λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή έκπλυσης ρυπαντών.

vii. Να μη χρησιμοποιεί για τη βόσκηση των ζώων του (από 1^η Μαρτίου έως 31^η Αυγούστου εκάστου έτους) νησίδες φυσικής βλάστησης όπου αναπαράγονται αποικιακά, είδη άγριας πανίδας. Οι περιοχές αυτές φέρουν σήμανση με ευθύνη των τοπικών αρχών.

viii. Να μην καταστρέφει φυσικές υδατοσυλλογές.

ix. Να μην καλλιεργεί γενετικά τροποποιημένα φυτά.

Με βάση τις πρόσθετες δεσμεύσεις και τις αγρονομικές υποθέσεις το ύψος ενίσχυσης ορίζεται στα 50 ευρω/εκτάριο ετησίως. Το ύψος αυτό θα αναθεωρηθεί, ώστε να λάβει υπόψην του την προσθήκη των επιπλέον δεσμεύσεων που θα προκύψουν μετά το 2009 από τα εγκεκριμένα σχέδια κατά περίπτωση ή κατά περιοχή NATURA 2000.  

*Ο Σελιμάς Γιάννης είναι Περιβαλλοντολόγος-Οικονομολόγο, Σύμβουλος Διαχείρισης Περιβάλλοντος Φ.Δ/Λ.Μ Εργαστηριακός Συνεργάτης ΤΕΙ Μεσολογγίου, selimas77j@yahoo.com.

 

ΠΗΓΗ: http://www.anaitolika.gr/article.php?artro=5690