Εκτός ορίων!…

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

Σε τηλεοπτική συζήτηση ο συνομιλητής προσπαθεί να αρθρώσει κάποιες σκέψεις. Αλλά ο συντονιστής της συζήτησης τον διακόπτει διαρκώς με τον τσαμπουκά των μεγαλοπαπαγάλων της δημοσιογραφίας:

-Απάντησέ μου! Στριγγλίζει επιτακτικά και καταιγιστικά…

–Μα αυτό προσπαθώ να κάμω, λέει ο φιλοξενούμενος συνομιλητής, αλλά δεν με αφήνετε.

-Έτσι είμαι εγώ! Συνεχίζει να στριγγλίζει ο μεγαλοπαπαγάλος…

Το θέμα – όπως εκ των συμφραζομένων προέκυψε – ήταν κατά πόσο πρέπει να είναι σεβαστή η νομιμότητα:

Και η θέση του δημοσιογράφου ήταν ότι η νομιμότητα πρέπει να είναι σεβαστή σε κάθε περίπτωση. Και φαινόταν να τοποθετεί την άποψή του στη βάση του πλατωνικού Κρίτωνα:

Όπου ο Σωκράτης υποστηρίζει ότι πρέπει να υπακούμε στους νόμους, έστω και αν μας επιβάλλουν να πεθάνουμε. Κι αν δεν τους θεωρούμε σωστούς, ν’ αγωνιζόμαστε να τους αλλάξουμε…

Βέβαια αυτά τα έλεγε ο Σωκράτης στην εποχή της αθηναϊκής δημοκρατίας. Που μπορεί να ήταν η «δημοκρατία» της ολιγαρχίας των ελεύθερων πολιτών, αλλά ήταν άμεση. Και ο κάθε πολίτης είχε τη δυνατότητα να καταγγείλει τον άδικο νόμο. Και μέσα απ’ τις δημοκρατικές διαδικασίες να τον αλλάξει.

Δεν ισχύει όμως το ίδιο και σήμερα:

Οπότε η, λεγόμενη, «δημοκρατία» είναι ουσιαστικά η ολιγαρχία των τριακοσίων του δικομματικού πολιτικοοικονομικού κατεστημένου. Που με τους καλπονοθευτικούς νόμους παίρνει εναλλάξ την εξουσία.

Και βέβαια η συντριπτική πλειονότητα των νόμων, που ψηφίζει είναι καταφανέστατα εχθρική σε βάρος του λαού και αναφανδόν υπέρ των συμφερόντων της ολιγαρχίας του κατεστημένου.

Ο δε απλός πολίτης δεν έχει καμιά δυνατότητα, όχι μόνο ν’ αλλάξει τους άδικους νόμους, αλλά ούτε καν να ψελλίσει την αντίθεσή του.

Ιδιαίτερα μάλιστα όταν η καταιγιστική παραπλάνηση των ΜΜΕ τάσσεται αλληλέγγυη με την άδικη και συντριπτική, σε βάρος του λαού, νομιμότητα.

Σε σημείο ώστε ακόμη και ο εκπρόσωπος κάποιου κόμματος να μη μπορεί να διατυπώσει τη διαφορετική του θέση και άποψη. Πόσο μάλλον ο απλός πολίτης…

Του οποίου εκπροσώπου του κόμματος, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η θέση ήταν ότι ο μόνος τρόπος αντίδρασης του πολίτη είναι η ανυπακοή απέναντι στην άδικη νομιμότητα.

Θέση, που ακριβώς είναι ίδια με αυτή του Ευαγγελίου:

Όταν, λέει, το ιουδαϊκό συνέδριο διέταξε τους μαθητές να σταματήσουν την ευαγγελική τους δραστηριότητα, εκείνοι κάθετα και κατηγορηματικά τους αποκρίθηκαν: «Πειθαρχείν δει Θεώ μάλλον ή ανθρώποις»!

Που σημαίνει, στην προκειμένη, αλλά και σε κάθε περίπτωση, ότι η νομιμότητα έχει ένα απαράβατο όριο: Και αυτό είναι η δικαιοσύνη!

Εφόσον η νομιμότητα κινείται μέσα στα όρια της δικαιοσύνης, ο πολίτης έχει ιερή υποχρέωση να την υπακούει.

Αλλά όταν, κινείται έξω από τα όρια της δικαιοσύνης, ο πολίτης έχει ιερή υποχρέωση να κινηθεί έξω από τα όρια της άδικης νομιμότητας.

Χωρίς όμως ποτέ να βγαίνει απ’ τα όρια της δικαιοσύνης!… Της κοινωνικής βέβαια και όχι της άδικης νομικής δικαιοσύνης…

 

παπα-Ηλίας, http://papailiasyfantis.wordpress.com, 3-2-20111

ΣΤΗ ΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ:

 

Το βασίλειο των σκιωδών τραπεζών, η αλληλεξάρτηση των ευρωπαϊκών ιδρυμάτων, οι μανιοκαταθλιπτικές αγορές, τα στάδια της κρίσης, τα σενάρια της Ευρωζώνης, ο ελληνικός δρόμος και οι προσπάθειες κατάλυσης της εθνικής μας κυριαρχίας

 

Του Βασίλη Βιλάρδου*

 

«Υπάρχει μία σκοτεινή δύναμη τόσο οργανωμένη, τόσο λεπτή, τόσο προσεκτική, τόσο διασφαλισμένη, τόσο πλήρης και τόσο κυρίαρχη, που καλά θα κάνουν να προσέχουν όσοι και όταν μιλούν εναντίον της».

Το παραπάνω κείμενο του προέδρου των Η.Π.Α. W. Wilson, το οποίο είχαμε αναφέρει στο τέλος προηγουμένου κειμένου μας (Η τράπεζα των τραπεζών), είναι αρκετά «αποκαλυπτικό», σε σχέση με τη δύναμη των τραπεζών – ειδικά σε συνδυασμό με τη «ρήση» του M.A. Rothschild, επιφανούς μέλους της ομώνυμης ευρωπαϊκής (γερμανικής) ιουδαϊκής οικογένειας, η οποία ίδρυσε στα τέλη του 18^ου αιώνα τα γνωστά τραπεζικά και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, σύμφωνα με την οποία «Άφησε με ελεύθερο να εκδίδω και να ελέγχω τα χρήματα ενός έθνους και δεν με ενδιαφέρει ποιος ψηφίζει τους νόμους του».  

Όσον αφορά δε την Πολιτική η οποία, θεωρητικά τουλάχιστον, είναι σε θέση να ελέγξει τις τράπεζες, παραθέτουμε ξανά το ελαφρά διαμορφωμένο κείμενο του Γάλλου συγγραφέα M.Crespy που, αν και υπερβολικό, δεν παύει να δίνει μία εικόνα της σημερινής πραγματικότητας:

«Νομίζετε ότι ο πρωθυπουργός έχει την παραμικρή εξουσία; Ξυπνήστε, η αληθινή εξουσία είναι το Καρτέλ! Είναι η Microsoft, η Google, η Nestle, η Coca Cola, η Wal–Mart, η Monsanto, η Toyota, η Siemens, η ΑΒΒ, η Exxon, η  Morgan Stanley, η Deutsche Bank, η Royal Dutch Shell, η Astra Zeneca, η Sanofi–Aventis και όλες οι άλλες πολυεθνικές. Ορίστε, αυτή είναι η αληθινή κυβέρνηση του πλανήτη. Όταν συγκεντρώνονται κάθε τρείς μήνες, οι “προτάσεις συντονισμού”, στις οποίες συμφωνούν, είναι πολύ πιο σημαντικές από όλα τα κυβερνητικά διατάγματα. Προτάσεις…..Είναι για γέλια.

Πρόκειται για εκτελεστικές αποφάσεις, μπροστά στις οποίες όλοι υποκλίνονται – ακόμη και η Παγκόσμια Οργάνωση Εμπορίου, η Παγκόσμια Τράπεζα (ΔΝΤ), η ΕΕ, η Ιαπωνία και οι Η.Π.Α. Και εσύ το ξέρεις και εγώ το γνωρίζω…….είναι κοινό «μυστικό». Η Πολιτική; Ας γελάσω. Ξέρετε τι μου θυμίζουν όλοι αυτοί, όταν βγαίνουν από τα υπουργικά συμβούλια; Πιγκουίνους που χειροκροτούν άλλους πιγκουίνους, επάνω σε πάγο που λιώνει. Πραγματικά δεν καταλαβαίνω γιατί να θέλει κανείς να συμμετάσχει σε αυτήν την απίστευτη παρωδία, επιλέγοντας την Πολιτική για να κάνει την καριέρα του».

Τέλος, σε σχέση με κάποια ΜΜΕ και τον πραγματικό, τον «γκεμπελικό» καλύτερα ρόλο τους, αφού χρησιμοποιούνται ως το «όπιο» των μαζών, καθώς επίσης αναφορικά με την «πνευματική ηγεσία» της εκάστοτε χώρας, ο διάλογος από ένα παλαιό κείμενο του L.Tolstoy, μάλλον συνεχίζει να είναι επίκαιρος:

«- Ναι, είναι οι εφημερίδες, που όλες τα ίδια γράφουν……αυτό είναι αλήθεια. Μάλιστα σε τέτοιο βαθμό αναμασούν όλες τα ίδια, που σου θυμίζουν βατράχια, όταν πρόκειται να βρέξει. Κάνουν τόσο φασαρία, που δεν μπορεί κανείς να ακούσει τίποτα άλλο»

«- Βατράχια, ξεβατράχια, δεν θέλω να ξέρω. Εγώ δεν εκδίδω εφημερίδες και ούτε έχω την πρόθεση να τις υπερασπιστώ. Άλλωστε, ξέρω πολύ καλά πως όταν γίνεται πόλεμος, πουλάνε τα διπλά φύλα. Γιατί λοιπόν να μη φωνάζουν σαν τα βατράχια; Εγώ αναφέρομαι απλούστατα στην ομοφωνία που παρουσιάζει ο μορφωμένος κόσμος μας».

 

ΟΙ ΣΚΙΩΔΕΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ

 

Όσον αφορά τις πρόσφατες εξελίξεις σε σχέση με τα τραπεζικά «ιδρύματα», τα «δραματικά» αποτελέσματα της χρηματοπιστωτικής κρίσης «υποχρέωσαν» τις κυβερνήσεις της πλειοψηφίας των χωρών του πλανήτη να αναζητήσουν «συλλογικά» τρόπους ρύθμισης της λειτουργίας τους, έτσι ώστε να αποκλείσουν την επανάληψη των καταστροφικών γεγονότων του παρελθόντος – μεταξύ άλλων μέσω του «εξαναγκασμού» των τραπεζών στη διατήρηση υψηλοτέρων Ιδίων Κεφαλαίων, καθώς επίσης στη διατήρηση αποθεματικών κεφαλαίων, για το σύνολο των επενδύσεων τους.

Στις Η.Π.Α. δε υποχρεώθηκαν οι τράπεζες να περιορίσουν τις επικίνδυνες συναλλαγές τους με αξιόγραφα υψηλού ρίσκου, ενώ η Γερμανία απαγόρευσε μονομερώς τις «ανοιχτές» συναλλαγές – την πώληση δηλαδή χρηματοπιστωτικών προϊόντων, με στόχο την επαναγορά τους σε χαμηλότερες τιμές, χωρίς να είναι απαραίτητη η κατοχή των πραγματικών «τίτλων».

Εν τούτοις οι πολιτικοί, μη έχοντας προφανώς την εμπειρία (ή τη δύναμη), δεν μπόρεσαν (ή δεν θέλησαν) να αντιληφθούν τις παρενέργειες των «ρυθμιστικών» κανόνων που επέβαλλαν στις τράπεζες – με αποτέλεσμα την ενισχυμένη «επιστροφή» των προβλημάτων. Όσο περισσότερο δηλαδή προσπαθούσαν να δαμάσουν το χρηματοπιστωτικό κλάδο, τόσο περισσότερα χρήματα «οδηγούνταν» στις ονομαζόμενες «σκιώδεις τράπεζες», στα Hedge Funds, στις εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων (private equity firms) και στις επιχειρήσεις ειδικού σκοπού – ενώ παράλληλα «άνθιζαν» νέα χρηματοπιστωτικά όπλα μαζικής καταστροφής.

Σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα των Η.Π.Α. (Fed), οι υποχρεώσεις των σκιωδών τραπεζών ανέρχονται σε 15,3 τρις $ (περισσότερες από το συνολικό δημόσιο χρέος της υπερδύναμης – περί τα 14 τρις $ σήμερα), ενώ οι αντίστοιχες «οφειλές» του «παραδοσιακού» τραπεζικού τομέα δεν ξεπερνούν τα 12,9 τρις $ – είναι δηλαδή αισθητά χαμηλότερες. Οι «παραδοσιακοί» τραπεζίτες προειδοποιούν ήδη για τον τεράστιο κίνδυνο, από τον οποίο απειλείται σοβαρά το σύστημα, αφού αναπτύσσεται ραγδαία ένα «ανεξέλεγκτο τέρας», η σημασία του οποίου μεγαλώνει διαρκώς. «Ο μέγιστος κίνδυνος για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα είναι η μετατόπιση του ρίσκου από το ελεγχόμενο τμήμα των τραπεζών, στις ανεξέλεγκτες σκιώδεις τράπεζες», αναφέρουν χαρακτηριστικά.   

Εάν υποθέσει δε κανείς ότι το «θηρίο» αυτό θα «απαιτήσει» κάποια στιγμή τη διάσωση ή την στήριξη του από τα κράτη (κατά το πρόσφατο παράδειγμα των τραπεζών, οι οποίες ουσιαστικά διατηρήθηκαν «με ενέσεις ρευστότητας» στη ζωή, από τους φορολογουμένους Πολίτες – με φωτεινή εξαίρεση την Ισλανδία), τότε θα είναι σχεδόν βέβαιη η ολοκληρωτική, η απόλυτη καταστροφή καλύτερα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Φυσικά, οι σκιώδεις τράπεζες δεν «ευδοκιμούν» εντελώς τυχαία, ούτε ανήκουν αποκλειστικά στα Hedge Funds αφού, σε πολλές περιπτώσεις, ιδρύονται από κοινού με επενδυτικές ή εμπορικές τράπεζες – όπως συμβαίνει με την Goldman Sachs, τη Citigroup κλπ. Το «μοντέλο» δε που χρησιμοποιείται, είναι σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις το ίδιο, με αποτέλεσμα να συνεχίζονται οι επικίνδυνες «επενδύσεις», όπως ακριβώς συνέβαινε στο παρελθόν, παρά τις απαγορεύσεις.

Ο «καπιταλισμός-καζίνο» λοιπόν «αναπτύσσεται» συνεχώς, παρά τις προσπάθειες των πολιτικών για την επιβολή νέων, αυστηρότερων κανόνων – αφού ο χρηματοπιστωτικός κλάδος έχει ανακαλύψει καινούργιους, «ευρηματικότερους» τρόπους αποφυγής των κρατικών ρυθμίσεων. Για παράδειγμα, επειδή τα hedge funds υποχρεούνται να καταχωρούνται (οπότε και να ελέγχονται) στην Ευρώπη, εάν τα κεφάλαια που διαχειρίζονται ξεπερνούν τα 500 εκ. €, απλούστατα διαχωρίζονται σε περισσότερα του ενός, έτσι ώστε το εκάστοτε να μην υπερβαίνει τα 500 εκ.

 

ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

 

Ο χρηματοπιστωτικός κλάδος δεν μιλάει ευχάριστα για τις τοποθετήσεις του στις χώρες της περιφέρειας της Ευρώπης, οι οποίες είναι σε μεγάλο βαθμό χρεωμένες. Εν τούτοις, η τράπεζα διεθνών διακανονισμών (BIS) αναφέρει τα μεγέθη, στα πλαίσια των τριμηνιαίων αναλύσεων της – αν και δυστυχώς σε δολάρια, αφού έτσι επιβάλλεται από τη διεθνή δραστηριοποίηση της. Το γεγονός αυτό δυσχεραίνει τη συγκριτική αξιολόγηση των δανείων, αφού η εκάστοτε συναλλαγματική ισοτιμία του δολαρίου, σε σχέση με το ευρώ, εμφανίζει μεγάλες διακυμάνσεις.

Εν τούτοις, αυτό που διαπιστώνει κανείς με έκπληξη από την πρόσφατη έκθεση της BIS, είναι η περαιτέρω αύξηση των δανείων των τραπεζών προς τις χώρες της Ευρωζώνης, οι οποίες θεωρούνται υπερχρεωμένες. Τέλη Σεπτέμβρη του 2010 λοιπόν, τα δάνεια των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων προς τους ανταγωνιστές τους (άλλες τράπεζες), τις επιχειρήσεις και το δημόσιο της Ελλάδας, της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας και της Ισπανίας, ανερχόταν στο ύψος των 1,66 τρις $ – αυξημένα σε σχέση με τον Ιούνιο. Το γεγονός αυτό μάλλον τεκμηριώνει την πεποίθηση των τραπεζών σχετικά με το ότι, θα υπάρξει τελικά μία συμφέρουσα για τις ίδιες λύση στο πρόβλημα της υπερχρέωσης του νότου – παρά τις αντίθετες τοποθετήσεις των πολιτικών.

Ο Πίνακας Ι που ακολουθεί, αναφέρεται στα δάνεια των ευρωπαϊκών τραπεζών προς το Ελληνικό δημόσιο, καθώς επίσης στα ομόλογα του δημοσίου που διατηρούνται από τις τράπεζες, με έδρα την Ελλάδα.

 

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Δάνεια προς το ελληνικό δημόσιο σε δις €, τέλη Ιουνίου 2010

 

* Η Ελβετία, στην οποία χρωστάμε πολλά, δεν ανήκει στην ΕΕ – συνολικά υπολογίζεται ότι οφείλονται στο εξωτερικό περί τα 260 δις €

Πηγή: Επιτροπή ελέγχου των τραπεζών – αποτελέσματα του τεστ αντοχής 23.07.10

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Στον Πίνακα ΙΙ αναγράφονται οι τοποθετήσεις των τραπεζών με έδρα την Ελλάδα σε ομόλογα του δημοσίου.

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: Δάνεια προς το δημόσιο σε δις €, τέλη Ιουνίου 2010

 

Πηγή: Επιτροπή ελέγχου των τραπεζών – αποτελέσματα του τεστ αντοχής 23.07.10

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Συνεχίζοντας, προσθέτουμε κάποια μέρη από προηγούμενα κείμενα μας, σε σχέση με τις «μανιοκαταθλιπτικές αγορές», τα έξι στάδια της κρίσης, τα διάφορα σενάρια που υπάρχουν για την Ευρωζώνη, καθώς επίσης αναφορικά με το δρόμο που φαίνεται προτιμότερος να ακολουθηθεί αυτόνομα και ανεξάρτητα, από την Ελλάδα – έτσι ώστε να επιλυθούν καλύτερα, με δική της πρωτοβουλία φυσικά, τα προβλήματα της:

 

ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

 

Μετά την επικράτηση του «μικρού κράτους», την οποία περιγράψαμε ήδη, το «αόρατο χέρι της αγοράς» απελευθερώθηκε από τα δεσμά του και άρχισε ξανά να κινείται ανενόχλητο/ανεμπόδιστο, όπως πριν από το 1930, στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Αμέσως μετά ακολούθησαν δύο υποτιμήσεις του δολαρίου, με τα γνωστά «πετρελαϊκά σοκ» του 1973 και του 1979 – συνοδευόμενες από έντονες, καταστροφικές υφέσεις. Το επίπεδο των επιτοκίων ξεπέρασε τους μεσοπρόθεσμους ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ οι χρηματοπιστωτικοί νεωτερισμοί, τα παράγωγα δηλαδή κάθε είδους, αλλά και τα υπόλοιπα «προϊόντα» (πιστωτικές κάρτες, καταναλωτικά δάνεια με τοκογλυφικά επιτόκια άνω του 20% κλπ), οδήγησαν την «τάση για επίτευξη κερδών», από την παραγωγή προϊόντων στην κερδοσκοπία. Ο Πίνακας ΙΙΙ (άρθρο μας) που ακολουθεί, είναι χαρακτηριστικός:  

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ: Εξέλιξη δημοσίου χρέους σε τρις $ στις Η.Π.Α., Δημόσιο χρέος σε ποσοστά του ΑΕΠ, έλλειμμα (πλεόνασμα) σε τρις $

 

* Πρόβλεψη της αμερικανικής κυβέρνησης

Πηγή: Spiegel

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Σημείωση: Το χρέος των νοικοκυριών στη χώρα πλησιάζει τα 14 τρις $ (100% του ΑΕΠ), ενώ έχει 20πλασιασθεί, σε σχέση με τη δεκαετία του ’70. 

Οι βιομηχανικοί όμιλοι, οι οποίοι σηματοδότησαν την ανάπτυξη μετά το 1930, με κέντρο βάρους την παραγωγή προϊόντων, «μεταλλάχθηκαν» σε χρηματοπιστωτικά «κτήνη». Οι τράπεζες, οι οποίες μέχρι τότε ήταν στην υπηρεσία της πραγματικής οικονομίας, μετατράπηκαν σε «αλχημιστές του χρήματος». Απλούστερα, το «θαύμα» της οικονομικής ανάπτυξης μετά το 1980, έλαβε χώρα στο χρηματοπιστωτικό κόσμο – με την αύξηση του δανεισμού, καθώς επίσης με τον «αληθινό κόσμο των επιχειρήσεων», αυτόν δηλαδή που δραστηριοποιούταν στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών, να υποχωρεί συνεχώς (κενό που αναπλήρωσε η Κίνα – η παραγωγική μηχανή της δύσης).  

Η θεωρητική επεξήγηση του αναμφίβολου αυτού γεγονότος, σύμφωνα με το οποίο το αόρατο χέρι της αγοράς δημιουργεί πλούτο στην πραγματική οικονομία, ενώ προκαλεί την καταστροφή στη χρηματοπιστωτική, είναι ουσιαστικά αυτονόητη. Για παράδειγμα, όταν αυξάνεται η ζήτηση για ένα προϊόν, η τιμή του ανεβαίνει – όπως επίσης και το κίνητρο κέρδους για τον «κατασκευαστή» του. Στη συνέχεια, ο επιχειρηματίας αυξάνει την ποσότητα που παράγει (ή εισέρχονται νέοι επιχειρηματίες στην αγορά, λόγω των αυξημένων προοπτικών κερδοφορίας), την προσφορά δηλαδή, οπότε η τιμή μειώνεται – ενώ αποκαθίσταται η ισορροπία μεταξύ ζήτησης και προσφοράς.       

Όταν όμως αυξάνεται η ζήτηση στις χρηματοπιστωτικές αγορές (μετοχές κλπ), την οποία ακολουθούν οι υψηλότερες τιμές, η προσφορά δεν μπορεί να αυξηθεί – αφού οι ποσότητες των μετοχών είναι συνήθως περιορισμένες (βεβαίως οι αγορές χρησιμοποιούν διάφορα  τεχνάσματα, όπως για παράδειγμα το «splitting», την παραγωγή δηλαδή δύο ή περισσοτέρων μετοχών από τη μία αρχική – η επιχείρηση όμως παραμένει η ίδια). Στην περίπτωση αυτή, όταν αυξάνεται η ζήτηση μετοχών δηλαδή, οι χρηματιστές συστήνουν συνήθως «αγορά» – οπότε, αντί της προσφοράς (όπως συμβαίνει στα προϊόντα), αυξάνεται ακόμη περισσότερο η ζήτηση και, μαζί με αυτήν, ξανά οι τιμές.

Το γεγονός αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη «αγελαία», στρεβλή εξέλιξη των τιμών των μετοχών, των πρώτων υλών, των επιτοκίων και των συναλλαγμάτων, η οποία οδηγεί μεσο-μακροπρόθεσμα σε ανοδικές ή καθοδικές χρηματιστηριακές «αγορές» – σε μανιοκαταθλιπτικές δηλαδή διακυμάνσεις των τιμών, αντί σε φυσιολογικές και εξισορροπημένες. 

Η δεύτερη αιτία της καταστροφικής λειτουργίας του «αόρατου χεριού» του A.Smith στις χρηματοπιστωτικές αγορές είναι το ότι, σε αυτές τις αγορές δεν παράγονται προϊόντα και δεν δημιουργούνται αξίες – απλά αναδιανέμονται τα υφιστάμενα, μεταξύ των συμμετεχόντων. Αυτοί δε που έχουν τις περισσότερες πληροφορίες (Goldman Sachs, BIS, Hedge funds κλπ), πόσο μάλλον τις «εσωτερικές», κερδίζουν πάντοτε, ενώ όλοι οι άλλοι συνήθως χάνουν – από τους ερασιτέχνες «επενδυτές», μέχρι τα συνταξιοδοτικά ταμεία.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές καθιστούν ουσιαστικά δυνατή τη διασπορά των κινδύνων, τους οποίους όμως οι ίδιες δημιουργούν. Μέσω δε της συνεχώς γρηγορότερης κερδοσκοπίας (διαδικτυακά καζίνο), αποσταθεροποιούν τελικά τις τιμές των μετοχών, των εμπορευμάτων κλπ – πουλώντας ταυτόχρονα νέα «ασφαλιστικά» προϊόντα (CDS κλπ), με στόχο την εξασφάλιση των «επενδυτών» από τους κινδύνους που οι ίδιες προκαλούν, αποκομίζοντας έτσι τα διπλά κέρδη. Η εξέλιξη στην Ελλάδα και στην Ιρλανδία (θα ακολουθήσουν  προφανώς πολλές άλλες χώρες, όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία, το Βέλγιο, η Μ. Βρετανία, οι Η.Π.Α. κλπ), είναι «παραδειγματική»:

Οι αγορές, «στοιχηματίζοντας» στη χρεοκοπία της χώρας μας, προκάλεσαν την αύξηση των επιτοκίων δανεισμού μας (άνω του 10%). Με τον τρόπο αυτό, οι πιθανότητες χρεοκοπίας μεγεθύνθηκαν – οπότε οι «αγορές» δεν κερδίζουν μόνο από τα αυξημένα επιτόκια, αλλά και από τα προϊόντα που πουλούν (CDS κλπ), για την εξασφάλιση των πελατών τους από το ρίσκο που οι ίδιες δημιουργούν. Την ίδια στιγμή, δανείζονται χρήματα από την ΕΚΤ, με επιτόκιο 1% – αγοράζοντας με αυτά κρατικά ομόλογα, με αποδόσεις της τάξης του 10%. Εάν δε χάσουν τα χρήματα τους, τότε απαιτούν τη βοήθεια των κρατών – την ενίσχυση τους δηλαδή από τους φορολογουμένους, τους οποίους προσπάθησαν λίγο πριν να ληστέψουν. 

Εάν τώρα ζητηθεί η συμμετοχή τους στη διάσωση των χωρών που κινδυνεύουν με χρεοκοπία, όπως τελικά αποφάσισε η πρόσφατη σύνοδος κορυφής της ΕΕ, τότε θα απαιτήσουν την πληρωμή τους κατά 100% – θα αναλάβουν δηλαδή μηδενικό ρίσκο. Για παράδειγμα, εάν απαιτήσουν οι κυβερνήσεις την ανάληψη από τις αγορές ενός ποσοστού ενδεχόμενης διαγραφής χρέους της τάξης του 30%, οι αγορές θα ζητήσουν επιτόκια 30% συν το κέρδος τους (μηδενικό ρίσκο).  

Επομένως, η όποια εξοικονόμηση «πόρων» από τους Πολίτες των υπερχρεωμένων πια δυτικών κρατών, από τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις δηλαδή, με μειώσεις μισθών, με φόρους και με άλλες θυσίες, οδηγείται τελικά, δια μέσου των επιτοκίων, στα ταμεία του χρηματοπιστωτικού κτήνους – με αποτέλεσμα τα δημόσια χρέη να συνεχίζουν να αυξάνονται, εάν δεν αποφασιστεί η διαγραφή τους, η πραγματική δηλαδή συμμετοχή των αγορών. 

Στην πραγματικότητα λοιπόν, το πρόβλημα είναι οι τοκογλυφικοί τόκοι – καθώς επίσης η προθυμία των «ιθυνόντων», να αποζημιώνουν τις «αγορές», για τους κινδύνους που οι ίδιες δημιουργούν, με στόχο την κερδοσκοπία. Η πολιτική ελίτ δεν μπορεί προφανώς να καταλάβει ότι, το αόρατο χέρι της αγοράς παράγει «πλαστές» τιμές στο χρηματοπιστωτικό σύστημα – αφού, σε πλήρη αντίθεση με την πραγματική οικονομία, αδυνατεί να λειτουργήσει εξισορροπητικά, «μη καθοριζόμενο», μη υπακούοντας δηλαδή στους νόμους της προσφοράς και της ζήτησης.

Η «στρεβλή» αυτή λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών αυξάνει επί πλέον την ανασφάλεια, εις βάρος της επιχειρηματικής πρωτοβουλίας – ενώ όλες οι αναταραχές και οι οικονομικές κρίσεις, μετά το 1970, είναι το αποτέλεσμα της αστάθειας που προκαλούν τόσο οι άναρχες αγορές, όσο και οι μονοπωλιακές, πολυεθνικές υπερεπιχειρήσεις. 

 

ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

 

(α)  Το πρώτο στάδιο της κρίσης κορυφώθηκε με την αγορά ακινήτων στις Η.Π.Α., χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ήταν η μοναδική αιτία. Συνοδεύτηκε ή ακόμη και προήλθε από την ευρύτερη κρίση υπερκατανάλωσης μέσω δανεισμού, η οποία συντηρήθηκε από την αντίστοιχη βιομηχανική υπερπαραγωγή εκτός Η.Π.Α., κυρίως στην Ασία (Κίνα, Ταιβάν, Ιαπωνία κ.α.). Συνέβη δηλαδή το ίδιο, όπως κάποτε στην Ισπανία, το θησαυροφύλακα και απόλυτο κυρίαρχο του τότε κόσμου, η οποία ήταν φτωχή, επειδή όλο της το χρυσάφι πήγαινε πάλι στο εξωτερικό, για να αγοραστεί σιτάρι και τα άλλα αναγκαία αγαθά. Οι Ισπανοί, παντοκράτορες τότε (το 16^ο αιώνα), αν και μπορούσαν να παράγουν μόνοι τους τα αναγκαία προϊόντα, δεν τα παρήγαγαν εισάγοντας και υπέρ-καταναλώνοντας τα (αργότερα ακολούθησαν το παράδειγμα τους οι πανίσχυροι Βρετανοί).

(β)  Το δεύτερο στάδιο, η χρηματοπιστωτική κρίση, κορυφώθηκε πιθανότατα το 2008, αν και ακόμη δεν γνωρίζουμε την έκταση του. Τα διάφορα πιστωτικά ιδρύματα (τράπεζες κ.α.) βρίσκονται πλέον σε πραγματικά άθλια κατάσταση, με τα κράτη να προσπαθούν να τα διασώσουν συμμετέχοντας στο Κεφάλαιο τους, μέσω των χρημάτων (φορολογικών, πληθωριστικών) των χρεωμένων πολιτών τους. Τα κράτη (το Δημόσιο), εκφραζόμενα όχι από πολιτικά συστήματα (ο καπιταλισμός μονοπωλεί πλέον την πολιτική), αλλά από αδύναμες και σαθρές, αδιαφανείς κομματικές οργανώσεις, είναι αδύνατον να διευθύνουν αποτελεσματικά επιχειρήσεις, πόσο μάλλον χρηματοπιστωτικές.     

(γ)  Το τρίτο στάδιο, η κρίση στην πραγματική αγορά, βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη και θα διαρκέσει αρκετό χρονικό διάστημα ακόμη, αφού οι διάφορες Οικονομίες του πλανήτη είναι σε ανόμοια επίπεδα εξέλιξης μεταξύ τους. Εδώ θα υπάρξει αναμφίβολα κρίση συναλλαγματικών ισοτιμιών (δολάριο, ευρώ, γεν, γουάν, ρούβλι κ.α.), ιδιαίτερα στις χώρες του Ευρώ, οι οποίες παρουσιάζουν πάρα πολλές οικονομικές ανομοιότητες. Εξ αυτού θα κινδυνεύσει πιθανότατα η συνοχή της Ε.Ε. (αν όχι η ύπαρξη της), με το μέλλον της να διαγράφεται όχι και τόσο καθαρό. 

(δ) Το τέταρτο στάδιο, οι κοινωνικές εξεγέρσεις (το είδαμε στο παρελθόν με τη γαλλική και όχι μόνο επανάσταση, η οποία ακολούθησε τελεολογικά τη χρεοκοπία του κράτους), είναι ακόμη σε εμβρυακή κατάσταση και θα παραμείνει εν πρώτοις, τουλάχιστον για όσο χρονικό διάστημα η ανεργία είναι κάτω από το 10% του ενεργού πληθυσμού και όσο δεν υπάρχει  ακόμη πληθωριστική έκρηξη (η οποία θα ακολουθήσει, όταν φτάσουν τα νέα τυπωμένα και χωρίς αντίκρισμα χρήματα στις αγορές της Δύσης, αφού καταργήθηκε προ πολλού ο κανόνας του χρυσού και μάλλον δεν πρόκειται να υπάρξει νέο σύστημα σταθερών ισοτιμιών τύπου Bretton Woods / 1944 – 1971).

(ε)  Το πέμπτο στάδιο προβλέπεται να είναι οι πολιτικές ανακατατάξεις (επίσης το είδαμε στο παρελθόν, με την κατάρρευση της  φεουδαρχίας, της βασιλείας κλπ), όπως αυτή που είδαμε πρόσφατα να συμβαίνει στην χρεοκοπημένη Ισλανδία. Οι σημερινές «πολιτικές» έχουν προ πολλού φθαρεί και προφανώς θα υπάρξουν προσπάθειες επαναφοράς παλαιοτέρων οικονομικών μεθόδων ή συστημάτων (Keynes, Marx). Ο κόσμος θα αναρωτηθεί εάν πράγματι αυτοί που τον κυβερνούν έχουν τις απαιτούμενες γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες ή είναι τελικά «τελείως ανίδεοι των βασικών αρχών της φυσικής επιστήμης και της πολιτικής οικονομίας που κυβερνούν τη σημερινή μας μορφή κοινωνίας, επομένως οι λιγότερο κατάλληλοι να χειριστούν τα πολύπλοκα προβλήματα από κάθε άλλη τάξη». Όλα θα κριθούν τελικά από την απόφαση- απάντηση των μαζών σε σχέση με το παραπάνω ερώτημα και την πειθαρχία ή μη στη συμβατική λογική που θα δείξουν.  

(στ) Το έκτο και τελευταίο στάδιο της αλυσιδωτής αντίδρασης θα είναι πιθανότατα οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Κατά την άποψη μας, πρόκειται (εφ’ όσον βέβαια συμβεί) για το πλέον επώδυνο και το πιο καταστροφικό σενάριο που μπορούμε σήμερα να φανταστούμε. Εάν πράγματι η ιστορία επαναλαμβάνεται, τότε είναι πιθανόν να έχει το χαρακτήρα ευρύτερων φυλετικών ανακατατάξεων, με βαθύτερο (υποσυνείδητο) θρησκευτικό «φόντο».

    

ΤΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ

 

Μέχρι να ληφθούν σοβαρές, «συλλογικές», ανιδιοτελείς αποφάσεις, πόσο μάλλον μέχρι να εφαρμοστούν, η ζώνη του Ευρώ θα συνεχίσει να δέχεται επιθέσεις – ιδιαίτερα από το στενό χώρο του δολαρίου, από τις Η.Π.Α. δηλαδή (εταιρείες αξιολόγησης, αμερικανοί οικονομολόγοι, επενδυτικές τράπεζες κλπ), οι οποίες φυσικά δεν έχουν πάψει να κινδυνεύουν (από την ύφεση ή τον υπερπληθωρισμό). Εκτός αυτού, όλα τα σενάρια «αναδιαμόρφωσης» της θα παραμένουν ανοιχτά, με κυριότερα τα εξής:

(α)  Καμία καινούργια εξέλιξη: Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, δεν θα υπάρξει ουσιαστική διαφοροποίηση – ενώ η Ευρώπη πάντοτε, έστω και την τελευταία στιγμή, θα βρίσκει κάποια λύση (μας θυμίζει το «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει» – μία συλλογική πεποίθηση, μία βαθειά ριζωμένη «ουτοπία» καλύτερα των Πολιτών, αλλά και των κυβερνήσεων της χώρας μας, η οποία μας οδήγησε στα πρόθυρα της χρεοκοπίας).

Ειδικότερα, η σημερινή κατάσταση της Ευρωζώνης έγινε αντιληπτή από τα κράτη-μέλη της, όταν στην Ελλάδα ξέσπασε η κρίση των κρίσεων (στα πλαίσια του 1^ου παγκοσμίου οικονομικού πολέμου). Παρά τη διασπορά ψευδών ελπίδων εκ μέρους της κυβέρνησης μας, η χώρα μας βρέθηκε πρώτη στο μάτι του κυκλώνα, οδηγώντας ουσιαστικά τις εξελίξεις. Αν και λήφθηκαν έκτοτε πάρα πολλά μέτρα εκ μέρους της Ευρώπης, η οποία συνεχίζει να ακολουθεί τις αγορές, αντί να προηγείται, τα προβλήματα συνεχώς αυξάνονται – ενώ δεν πρόκειται να επιλυθούν ριζικά, όσο η ΕΕ παραμένει ένας μη άριστος νομισματικός χώρος (άρθρο μας).     

Οι αγορές λοιπόν, «ωθούμενες» από τις Η.Π.Α., θα συνεχίσουν να αναρωτούνται μέχρι ποιο ύψος μπορεί να φθάσει το δημόσιο χρέος μίας χώρας (της Ευρωζώνης ως σύνολο επίσης), με αποτέλεσμα να κλιμακώνουν τα «στοιχήματα» τους – αποκομίζοντας φυσικά τεράστια κέρδη. Κατά την άποψη μας, το σενάριο αυτό, εάν δεν αλλάξει, θα διαρκέσει μέχρι εκείνη τη στιγμή, κατά την οποία κάποια χώρα-μέλος θα αναγκασθεί να καταφύγει στη στάση πληρωμών – το αργότερο λοιπόν μέχρι το τέλος του 2013, όπου τουλάχιστον τόσο η Ελλάδα, όσο και η Ιρλανδία, δεν θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν με τις υποχρεώσεις τους (οπότε θα ακολουθήσει η ανεξέλεγκτη διάλυση της Ευρωζώνης – το 3^ο σενάριο).    

(β)  Διαχωρισμός σε δύο ζώνες: Οι βόρειες χώρες της Ευρώπης θα σχηματίσουν μία δική τους νομισματική ένωση, παράλληλα με αυτές του νότου. Πρόκειται χωρίς καμία αμφιβολία για ένα μη πραγματοποιήσιμο σενάριο, για μία ουτοπία καλύτερα η οποία, εκτός των άλλων, δεν είναι τεχνικά εφικτή – πόσο μάλλον αφού το ισχυρό ευρώ των βορείων θα ήταν καταστροφικό τόσο για τις εξαγωγές, όσο και για τις απαιτήσεις τους (δάνεια) από τις χώρες του νότου.

Κατά την επικρατούσα άποψη, ένας τέτοιος διαχωρισμός του ευρώ θα σήμαινε το τέλος του – ενώ θα καταστρεφόταν ολόκληρος ο χρηματοπιστωτικός κλάδος της Ευρώπης, αφού θα ακολουθούσε σίγουρα μία άνευ προηγουμένου τραπεζική επιδρομή (Bank run) στις χώρες του νότου. Η δομή της ζώνης του ευρώ είναι «αλληλοεξαρτούμενη» (συγκοινωνούντα δοχεία), οπότε θα ήταν αδύνατον να ανταπεξέλθει με έναν τέτοιο διαχωρισμό. Τα χρηματιστήρια θα κατέρρεαν, η ύφεση (αποπληθωρισμός) θα έπαιρνε τεράστιες διαστάσεις, τα επιτόκια στις χώρες του νότου θα έφθαναν στα ύψη, ενώ ποτέ μέχρι σήμερα δεν υπήρξε νομισματική ένωση αδύναμων χωρών.

(γ)  Διάλυση της Ευρωζώνης: Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, όλες μαζί οι χώρες της ζώνης θα επέστρεφαν «ανεξέλεγκτα» στα εθνικά τους νομίσματα, αμέσως μετά την «άτακτη» χρεοκοπία ενός κράτους – κάτι που πιθανότητα θα δημιουργούσε ένα τεράστιο χάος σε ολόκληρο τον πλανήτη. Αν και δεν θα ήταν υποχρεωτικό να υπάρξουν σταθερές ισοτιμίες, αφού το νόμισμα αναφοράς θα ήταν για όλους το ευρώ (για παράδειγμα, το γερμανικό μάρκο θα ανταλλασσόταν με αναλογία 1:1, ενώ στη συνέχεια θα ανατιμιόταν), απλά και μόνο η υποψία ενός τέτοιου ενδεχομένου εκ μέρους των «αγορών», θα τις οδηγούσε να αποσύρουν μαζικά τα χρήματα τους από ολόκληρη την Ευρώπη – με αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, οι ξαφνικές απώλειες σε αρκετά χαρτοφυλάκια, να καταλήξουν στην χρεοκοπία πολλών τραπεζών. Φυσικά θα μεσολαβούσε μία μεγάλη έλλειψη μετρητών χρημάτων, αφού τόσο η εκτύπωση χαρτονομισμάτων, όσο και απλών νομισμάτων, ξεκίνησε πολλά χρόνια πριν από την επίσημη αρχή της Ευρωζώνης.

Χωρίς την παραμικρή αμφιβολία λοιπόν, η ΕΕ θα ήταν για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα «εκτός λειτουργίας» – σε μία «φάση» δηλαδή όπου, καμία χώρα δεν θα είχε τη συνολική επίβλεψη των οικονομικών της. Η Γερμανία θα αντιμετωπιζόταν ξανά εχθρικά από όλα τα υπόλοιπα κράτη, σαν η απειλητικά πανίσχυρη δύναμη της ΕΕ, οι μνήμες του 2^ου παγκοσμίου πολέμου (εγκλήματα των ναζί) θα επέστρεφαν ενδυναμωμένες, ο ρατσιστικός (φυλετικός) εθνικισμός θα αναζωπυρωνόταν, η Ευρώπη θα έχανε εντελώς την επιρροή της στον υπόλοιπο πλανήτη, ενώ δεν θα ακολουθούσαν μόνο οικονομικές εντάσεις αλλά, πιθανότατα, πολιτικές και κοινωνικές (προφανώς η Γερμανία το γνωρίζει, έχοντας επιλέξει την «ήπια αναπροσαρμογή» στην εξωτερική πολιτική της).   

(δ)  Οικονομική ένωση της Ευρωζώνης: Πρόκειται για την εξέλιξη της σε μία δημοσιονομική ένωση όπου, τόσο η κατάρτιση των προϋπολογισμών, όσο και η φορολογική πολιτική, δεν θα ήταν πλέον αντικείμενο των εθνικών κυβερνήσεων. Οι υπερχρεωμένες χώρες θα στηρίζονταν από το νέο μηχανισμό σταθερότητας, ενώ θα υποχρεούταν σε αντίστοιχες με τις σημερινές ΔΝΤ-πολιτικές λιτότητας. Ενδεχομένως θα μπορούσε η Ευρωζώνη να υιοθετήσει τότε τη γαλλική πρόταση, συστήνοντας ένα κοινό υπουργείο οικονομικών, με έδρα τις Βρυξέλες και στόχο τη δημιουργία των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης».   

Θεωρούμε ότι, η λύση αυτή θα ήταν πραγματικά βιώσιμη μακροπρόθεσμα, μόνο υπό την προϋπόθεση της «μεταφοράς» χρημάτων από τις πλεονασματικές προς τις ελλειμματικές χώρες (Transfer Union) – όπως συμβαίνει στην ομοσπονδιακή Γερμανία, όπου το ένα κρατίδιο ενισχύει το άλλο. Φυσικά υπάρχουν διάφοροι τρόποι χειρισμού της συγκεκριμένης «εξομάλυνσης» των ανισορροπιών, τους οποίους έχουμε ήδη αναλύσει σε ένα παλαιότερο κείμενο μας (Ευρωπαϊκή Συνοχή). Πιθανολογούμε όμως ότι πολύ δύσκολα θα συμφωνούσαν με κάτι τέτοιο οι Πολίτες των ισχυρότερων οικονομιών της Ευρωζώνης επειδή, σε αντίθεση με τα εθνικά κράτη, μάλλον δεν υφίσταται μία τέτοιας έκτασης αλληλεγγύη σε «ομοσπονδίες» διαφορετικών εθνικοτήτων (η Δυτική Γερμανία, λίγα χρόνια πριν, ήταν αντίθετη ακόμη και με τη μεταφορά πόσων προς την Ανατολική, μετά την επανένωση της).      

Επί πλέον θεωρούμε ότι, αργά ή γρήγορα, θα οδηγούσε σε άλλου είδους προβλήματα, αφού τόσο η Γερμανία, όσο και η Γαλλία, από κοινού ή χωριστά, θα διεκδικούσαν την ηγεσία της – κάτι που πολύ δύσκολα θα αποδεχόντουσαν όλοι οι υπόλοιποι (κυρίως η Ιταλία, ενδεχομένως και η Ισπανία). Εκτός αυτού, «παρακάμπτοντας» αυθαίρετα τα «ανθρωπολογικά» προβλήματα που σίγουρα θα προέκυπταν (λαοί με διαφορετική ιστορία, συνήθειες και χαρακτηριστικά), θα ήταν δεδομένη η αντίθεση των υπολοίπων μεγάλων δυνάμεων του πλανήτη (Η.Π.Α., Κίνα, Ρωσία) – με αποτελέσματα που πολύ δύσκολα μπορούν να προβλεφθούν.

(ε)  Υποχώρηση στο στάδιο της ΕΟΚ: Αναφερόμαστε σε μία προγραμματισμένη, μεθοδική, σταδιακή και προσεκτική έξοδο των κρατών-μελών από την Ευρωζώνη, με την επαναφορά των εθνικών τους νομισμάτων (μάρκο, δραχμή κλπ), αλλά με την διατήρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα επρόκειτο ουσιαστικά για τη δημιουργία μίας «ελεύθερης ζώνης εμπορίου», πολύ πιο ολοκληρωμένης από τις ήδη υπάρχουσες (NAFTA, CAFTA), καθώς επίσης με ιδανικότερες προοπτικές – ενώ  θα μπορούσε να λειτουργήσει, εάν καμία επί μέρους χώρα δεν προέβαλλε τα δικά της ιδιοτελή συμφέροντα και δεν διεκδικούσε την ηγεμονία.

Οι ενδοευρωπαϊκές ανισορροπίες (πλεονασματικές – ελλειμματικές οικονομίες) θα μπορούσαν τότε να καταπολεμηθούν «μονεταριστικά», αφού η άνοδος των ισχυρών κρατών θα προκαλούσε την άνοδο των νομισμάτων τους (το αντίθετο θα συνέβαινε στα αδύναμα κράτη), με αποτέλεσμα να ομαλοποιούνται τα ισοζύγια εξωτερικών συναλλαγών τους. Από την άλλη πλευρά, η στενότερη συνεργασία μεταξύ τους (όπως σήμερα συμβαίνει στην ΕΕ), ενδεχομένως με τη δημιουργία

(1) μίας «εποπτικής κεντρικής τράπεζας» των κεντρικών τραπεζών τους – αλλά και των υπολοίπων συμμετεχόντων στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα, όπως οι ασφαλιστικές εταιρείες και τα χρηματιστήρια,

(2)  μίας «εποπτικής κεντρικής διοίκησης», η οποία θα επέβλεπε/κατεύθυνε τις επί μέρους οικονομικές πολιτικές, ιδρύοντας παράλληλα μία ευρωπαϊκή εταιρεία αξιολόγησης καθώς επίσης

(3)  με τη δημιουργία ενός «κοινού αποθεματικού νομίσματος», προφανώς του Ευρώ, συνδεδεμένου με ένα καλάθι ισχυρών ευρωπαϊκών νομισμάτων (σταθερή «σύνδεση» όλων των εθνικών νομισμάτων με το Ευρώ, με διακύμανση +- 15%) για τις εντός Ευρώπης, αλλά και τις διεθνείς συναλλαγές (στα πρότυπα του SDR, της ειδικής δηλαδή μονάδας μέτρησης, που χρησιμοποιεί το ΔΝΤ – άρθρο μας), θα εξασφάλιζε την επιτυχή αντιμετώπιση των τεράστιων προβλημάτων της ασύμμετρης παγκοσμιοποίησης. Η διεύρυνση δε της Ευρωπαϊκής αυτής Ένωσης, με τη συμμετοχή της Ελβετίας, της Ρωσίας και της Τουρκίας, θα μπορούσε να την ωφελήσει σε μεγάλο βαθμό

 

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ

 

Ειδικά όσον αφορά την Ελλάδα, πρέπει να πάψει αμέσως να δανείζεται, ζητώντας ταυτόχρονα από τους «φίλους» και συμμάχους της να ανοίξουν τις αγορές τους στα κύρια προϊόντα της (τουρισμός, πολιτισμός, γεωργία και ναυτιλία). Παράλληλα, οφείλει να απαιτήσει πλέον μία «γενναία» (40-50%) διαγραφή των δημοσίων χρεών της (default), αφού το μεγαλύτερο μέρος τους έχει ήδη «αποσβεσθεί» από τους οφειλέτες της. Ας μην ξεχνάμε πως οι σημερινοί ιδιοκτήτες των ελληνικών ομολόγων τα έχουν αποκτήσει με έκπτωση/discount έως και 30% – οπότε έχουν ήδη χάσει οι προηγούμενοι διαχρονικά ανάλογα ποσά, ενώ οι καινούργιοι απλά κερδοσκοπούν, αναλαμβάνοντας (και ασφαλίζοντας) το ρίσκο της «διαγραφής».

Στη συνέχεια, η Ελλάδα οφείλει να επαναδιαπραγματευθεί τη χρονική διάρκεια σταθερής αποπληρωμής των υπολοίπων χρεών της (τοκοχρεολύσια για 30-40 έτη), με επιτόκιο που δεν θα υπερβαίνει το 1% – ενδεχομένως με κυμαινόμενο, το οποίο θα είναι ανάλογο του ρυθμού ανάπτυξης της. Στην αντίθετη περίπτωση, εάν δηλαδή δεν επιτύχει μία τέτοια εύλογη συμφωνία, οφείλει να «εθνικοποιήσει» το εναπομένων χρέος, με την έκδοση εθνικών ομολόγων.

Παράλληλα, οφείλει να δημιουργήσει ένα σταθερό, απλό πλαίσιο λειτουργίας των επιχειρήσεων της (άνοιγμα και ιδίως κλείσιμο), έτσι ώστε να προέλθει η ανάπτυξη από τις μικρομεσαίες εταιρίες της, να μειώσει άμεσα τους υπέρογκους φόρους τους, επιβάλλοντας φόρους επί του τζίρου των πολυεθνικών, να προσφέρει αναπτυξιακά κίνητρα στους Έλληνες (και όχι στους ξένους), να σταματήσει να υποτάσσεται στις διαταγές του Καρτέλ (διατήρηση των ζημιογόνων τραπεζών, άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, «άτακτη» απελευθέρωση των αγορών κλπ) και να εξορθολογήσει τη λειτουργία των κοινωφελών επιχειρήσεων της (ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ κλπ).

Τέλος, να «αριστοποιήσει» την παραγωγικότητα των δημοσίων λειτουργών και των υπολοίπων εργαζομένων της, με κεντρικό στόχο την αύξηση των εξαγωγών (αντί να μειώνει «υφεσιακά» τους μισθούς), καθώς επίσης να «αναδιαρθρώσει» αποτελεσματικά το δημόσιο τομέα της, κυρίως μέσω της σωστής στελέχωσης του με «επαρκείς» πολιτικούς και παραγωγικούς εργαζομένους – αλλά και μέσω της καθιέρωσης του διαφανούς (διαδίκτυο) διπλογραφικού λογιστικού συστήματος, παράλληλα με τους ετήσιους Ισολογισμούς, τόσο του ίδιου του Κράτους, όσο και των δημοσίων/δημοτικών «αρχών».

 

                                                                ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Όπως φαίνεται, ευρισκόμαστε ήδη στην αρχή του τέταρτου σταδίου της κρίσης (κοινωνικές εξεγέρσεις), ενώ η Ευρωζώνη δεν έχει ακόμη αποφασίσει το σενάριο που θα επιλέξει – με τη Γερμανία να προσπαθεί, φανερά πλέον, να ηγηθεί, όπως τεκμηριώνεται από την πρόσφατη, «υπεροπτική» και «αρχηγική» εμφάνιση της καγκελαρίου της στο Νταβός. Είναι δε προφανές ότι, οι πολιτικές λιτότητας που θέλει να επιβάλλει η Γερμανία στους αδύναμους εταίρους της, εξυπηρετούν αποκλειστικά και μόνο τους δικούς της σκοπούς (άρθρο μας), καθώς επίσης την αποφυγή της παγίδας των ομολόγων.  

Στον υπόλοιπο κόσμο, κατ’ αρχήν στα φτωχότερα κράτη, η άνοδος των τιμών των εμπορευμάτων (σιτηρά, ρύζι, καφές, κακάο, καλαμπόκι κλπ), σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, φαίνεται να «πυροδοτεί» μεγάλες εξεγέρσεις – με πρόσφατη αυτήν της Αιγύπτου. Η πιθανότητα να επεκταθούν σε άλλες χώρες, μη εξαιρουμένων των Η.Π.Α., δεν είναι καθόλου αμελητέα – ειδικά εάν συνεχίσουν να αυξάνονται οι τιμές των τροφίμων.     

Στην Ελλάδα τώρα έχει ξεκινήσει η λεηλασία της δημόσιας περιουσίας – υπό την αιγίδα των συνδίκων του διαβόλου, με την εγκατάσταση της σκιώδους εξουσίας και με τη βοήθεια του ανοίγματος των αγορών. Ο ΟΠΑΠ είναι μάλλον στο στόχαστρο (άνοιγμα των τυχερών παιχνιδιών στις ξένες πολυεθνικές, σε συνεργασία με ορισμένους Έλληνες επιχειρηματίες), ακολουθούμενος σύντομα από τη ΔΕΗ – όπως τουλάχιστον συμπεραίνουμε από τα συνεχή δημοσιεύματα εις βάρος της (σκάνδαλα, υπερβολικό προσωπικό κλπ), αλλά και από άλλες επιθέσεις που δέχεται (χωρίς καν να υπενθυμίζεται πως οι καταναλωτές στην Ελλάδα πληρώνουν το ηλεκτρικό ρεύμα κατά πολύ φθηνότερα, από ότι οι κάτοικοι των υπολοίπων χωρών της ΕΕ).

Ολοκληρώνοντας, φαίνεται να δρομολογείται έντεχνα η μετατροπή της Ελλάδας σε προτεκτοράτο, δια μέσου του μηχανισμού στήριξης (EFSF). Δηλαδή, γίνεται όλο και περισσότερο εμφανές ότι, τα δάνεια που έχουν συναφθεί στο παρελθόν από τις τράπεζες του εξωτερικού, χωρίς εμπράγματες εγγυήσεις, θα μετατραπούν σύντομα σε «ενυπόθηκα» – με υποθήκη την ίδια την Ελλάδα και διαχειριστή τη Γερμανία. 

Η «παγίδα» στην προκειμένη περίπτωση για τους Πολίτες, ο τρόπος δηλαδή με τον οποίο θα επιχειρηθεί ο πλήρης αποπροσανατολισμός τους, θα είναι η επαναγορά των μη εγγυημένων ομολόγων. Όπως συζητείται, θα γίνει με έκπτωση 20% – προφανώς με τη βοήθεια του μηχανισμού στήριξης, αφού η χώρα μας δεν έχει τα μέσα (χρήματα). Επομένως, η επαναγορά θα πραγματοποιηθεί με χρήματα του μηχανισμού, ο οποίος θα μας υποχρεώσει να παρέχουμε εγγυήσεις.

Αυτό όμως που θα διατηρηθεί κρυφό από τους Έλληνες, η παγίδα δηλαδή, θα είναι πιθανότατα το ότι, η πραγματική αξία των εγγυήσεων που θα δοθούν στο μηχανισμό (EFSF), θα υπερβαίνει κατά πολύ το 20% που ενδεχομένως θα «χαριστεί». Για παράδειγμα, θα αγοράσουμε οφειλές αξίας 100 €, δίνοντας μόλις 80 €, αλλά θα υποχρεωθούμε σε εγγυήσεις 120 € – οπότε, εάν δεν μπορέσουμε να τις αποπληρώσουμε (κάτι εξαιρετικά πιθανόν), θα χάσουμε 120 €. Ελπίζουμε βέβαια να διαψευσθούμε, αλλά διαφορετικά δεν μπορεί να εξηγηθεί η προθυμία των «εταίρων» μας να το συζητήσουν.  

Φυσικά δεν πρέπει κανείς να υποτιμάει τις προσπάθειες αποσταθεροποίησης (καταλήψεις μεταναστών κλπ), καθώς επίσης εκφοβισμού της χώρας (τουρκικές προκλήσεις κ.α.), όπως και τις συμμαχικές «λυκοφιλίες» που προωθούνται, από τη διεθνή διπλωματία.

Κλείνοντας, ας ελπίσουμε ότι θα αποφύγουμε όλες τις παγίδες, καθώς επίσης ότι δεν θα οδηγηθούμε σε μία ανεξέλεγκτη χρεοκοπία, μέσα από εμφυλίους πολέμους (ιδιωτικοί υπάλληλοι εναντίον δημοσίων υπαλλήλων, πολίτες εναντίον ελευθέρων επαγγελματιών κλπ), αναταραχές, εγκληματικότητα και κοινωνικές εξεγέρσεις – κατά το «ανατριχιαστικό παράδειγμα» της Βραζιλίας, της Αργεντινής και τόσων άλλων χωρών, οι οποίες υπέφεραν στο παρελθόν από τους «πραιτοριανούς» του τοκογλυφικού Κεφαλαίου (ΔΝΤ).  

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 30. Ιανουαρίου 2011, viliardos@kbanalysis.com      

 

 * Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου

 

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2272.aspx

Εκπαιδευτική πολιτική παχύδερμης και ψοφοδεούς «ευαισθησίας»…*

 

Του Γιάννη Στρούμπα

 

Περίπτωση υποθετική σε σχολικό περιβάλλον: στο τέλος της σχολικής χρονιάς, με τη λήξη των μαθημάτων και πριν από τη διεξαγωγή των προαγωγικών και απολυτήριων εξετάσεων, ένας σύλλογος διδασκόντων καλείται να αξιολογήσει την επάρκεια φοίτησης των μαθητών. Από την καταμέτρηση των απουσιών προκύπτει ότι μαθητής με χρόνια πάθηση, που φοιτά για δεύτερη χρονιά στην ίδια τάξη εξαιτίας απουσιών, υπερβαίνει και πάλι το προβλεπόμενο όριο.

Ο κηδεμόνας του μαθητή – ο έτερος γονιός του έχει πεθάνει από το ίδιο χρόνιο νόσημα – έχει προσκομίσει δικαιολογητικό που επαναφέρει τη φοίτηση του μαθητή εντός των επιτρεπόμενων από το νόμο ορίων, μα το δικαιολογητικό είναι εκπρόθεσμο. Ο μαθητής, αδιέξοδος ψυχολογικά, απειλεί πως θα αυτοκτονήσει αν απορριφθεί λόγω απουσιών. Ο σύλλογος των καθηγητών αποφασίζει να τηρήσει τις νομικές διατάξεις και χαρακτηρίζει τη φοίτηση του μαθητή ανεπαρκή. Ο μαθητής πραγματοποιεί την απειλή του και αυτοκτονεί. Με ποιον τρόπο θα παρουσιάσουν την υπόθεση τα μέσα ενημέρωσης; Πώς θα τοποθετηθεί η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας;

Δεδομένου πως η παραπάνω περίπτωση είναι φανταστική και δεν έχει πανομοιότυπο προηγούμενο, δεν επιτρέπεται παρά μόνο μία υποθετική απάντηση στα ερωτήματα που κατατέθηκαν. Από αντίστοιχες πάντως περιπτώσεις που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, θα υποπτευόταν κανείς τη στάση των εν λόγω φορέων. Η νομιμοφροσύνη του συλλόγου διδασκόντων θα χαρακτηριζόταν τυπολατρική, οι ίδιοι δε οι διδάσκοντες άκαμπτοι γραφειοκράτες, χωρίς παιδαγωγικές ευαισθησίες. Δεν θα ’ταν μάλιστα καθόλου απίθανη κάποια προσφυγή του κηδεμόνα στη Δικαιοσύνη εναντίον των εκπαιδευτικών, με την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας στην αυτοκτονία του παιδιού του. Η υπόθεση του Λυκείου Λευκίμμης στην Κέρκυρα είναι διαφωτιστική. Υπενθυμίζεται πως σ’ αυτήν οι γονείς μαθητή, που επρόκειτο να φοιτήσει εκ νέου στην Α΄ λυκείου λόγω απουσιών, προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη, και με ασφαλιστικά μέτρα πέτυχαν τη συνέχιση της φοίτησης του μαθητή στις επόμενες τάξεις, μέχρι την έκδοση της οριστικής δικαστικής απόφασης. Όταν αυτή δικαίωσε τον σύλλογο διδασκόντων, κι ενώ ο μαθητής φοιτούσε ήδη στη Γ΄ λυκείου, το υπουργείο Παιδείας παρέκαμψε τη Δικαιοσύνη, ενώ ο τότε υπουργός Παιδείας κ. Άρης Σπηλιωτόπουλος δήλωνε: «Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται ανθρώπινες ψυχές που πρέπει να τις αντιμετωπίζουμε με ζεστασιά και να τις αγκαλιάζουμε.»

Ας υποθέσουμε τώρα πως η αρχική φανταστική ιστορία έχει διαφορετική εξέλιξη. Ο σύλλογος διδασκόντων αποφασίζει να «αγκαλιάσει με ζεστασιά» την ιδιόρρυθμη περίπτωση του πάσχοντα μαθητή και να χαρακτηρίσει τη φοίτησή του επαρκή. Τότε, οι κηδεμόνες άλλου μαθητή, χωρίς αντίστοιχα προβλήματα υγείας, του οποίου η φοίτηση χαρακτηρίστηκε ανεπαρκής, προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη εναντίον του συλλόγου με τις κατηγορίες της αποδοχής εκπρόθεσμου δικαιολογητικού και της παράβασης καθήκοντος, αποσκοπώντας στην ίση μεταχείριση. Τι θα αποφάσιζε η Δικαιοσύνη στην περίπτωση αυτή; Την πιθανή απάντηση μπορεί να την παράσχει η παραπλήσια υπόθεση του 2ου Γενικού Λυκείου Γιαννιτσών. Εδώ ο σύλλογος διδασκόντων, έχοντας να αποφασίσει για μαθητές με εκπρόθεσμα δικαιολογητικά απουσιών και παρόμοια προβλήματα σωματικής και ψυχικής υγείας, συγκρούστηκε με τον διευθυντή του λυκείου, που επιζητούσε την τυπική τήρηση της νομιμότητας, αποδέχτηκε τα δικαιολογητικά, χαρακτήρισε επαρκή τη φοίτηση των μαθητών, και οδηγήθηκε από τον διευθυντή του λυκείου σε δίκη. Το δικαστήριο καταδίκασε σαράντα (40!) εκπαιδευτικούς του 2ου ΓΕ.Λ. Γιαννιτσών σε δώδεκα (12!) μήνες φυλάκιση με τριετή αναστολή, για αποδοχή εκπρόθεσμων δικαιολογητικών και για παράβαση καθήκοντος.

Είναι εμφανές από τις προηγούμενες περιπτώσεις, που, όσο υποθετικές κι αν είναι, βρίσκουν επαρκείς επί της ουσίας αντιστοιχίες με πραγματικά συμβάντα, πως ο εκπαιδευτικός κόσμος στέκει πλέον αμήχανος. Οι συμπληγάδες απ’ τις οποίες καλείται να διέλθει είναι αδιέξοδες. Είτε προσκρούσει στη Σκύλλα της «ανθρωπιάς» είτε στη Χάρυβδη του νόμου, θα συνθλιβεί. Η εξάρτησή του από την προαίρεση κάθε κακόβουλης πρόθεσης τον καθιστά εν δυνάμει θύμα εκβιασμού ανά πάσα στιγμή. Πώς να ενεργήσει, λοιπόν, ο εκπαιδευτικός κόσμος, όταν απειλείται να βρεθεί εκτεθειμένος τόσο ηθικά όσο και νομικά ή διοικητικά, ανεξαρτήτως της κατεύθυνσης προς την οποία θα κινηθεί;

Το αδιέξοδο, μάλιστα, στο οποίο έχουν περιέλθει οι εκπαιδευτικοί είναι, δυστυχώς, προϊόν μιας αλλοπρόσαλλης στάσης από τη μεριά της πολιτείας, η οποία επιμένει από τη μία να παράγει σαθρά «παιδαγωγικά» ιδεολογήματα με τα οποία βομβαρδίζει την κοινωνία και τους εκπαιδευτικούς, κι από την άλλη συντηρεί ένα νομικό σύστημα που κινείται στους αντίποδες των ανωτέρω ιδεολογημάτων, χωρίς να φανερώνει καμία διάθεση εναρμόνισής του έστω με τις ιδεοληψίες της. Πρόσφατα καταδείξαμε πόσο αβάσιμες, αντιφατικές, νηπιώδεις και διαλυτικές είναι, για παράδειγμα, οι ιδεοληψίες του υπουργείου Παιδείας για τη (μη) εφαρμογή των ποινών στο σχολικό περιβάλλον (εφημ. «Αντιφωνητής», αρ. φύλλου 308, 1/12/2010), καθώς και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα για τις προσωπικές σημειώσεις ανηλίκων που δεν σχετίζονται με το αντικείμενο διδασκαλίας στον χώρο της αίθουσας την ώρα του μαθήματος (εφημ. «Αντιφωνητής», αρ. φύλλου 309, 16/12/2010). Αν όλα τούτα τα ιδεολογικά φληναφήματα δεν είναι προϊόν τρικυμισμένων εγκεφάλων που εσφαλμένα φρονούν πως υπηρετούν την «πρόοδο», είναι απλώς οι μεθοδευμένες κινήσεις σπίλωσης των εκπαιδευτικών, διάλυσης της παιδείας και κατ’ επέκταση σύγκορμης της κοινωνίας.

Τα σχετικά ιδεολογήματα, ωστόσο, έχουν οδηγήσει σήμερα τους εκπαιδευτικούς στην υιοθέτηση μίας στάσης που όχι μόνο δεν είναι παιδαγωγική, παρά τη διαμορφωμένη πεποίθηση περί του αντιθέτου, μα και που τους εκθέτει νομικώς ανεπανόρθωτα, μόλο που οι προθέσεις τους είναι οι αγνότερες. Η εκπορευόμενη από τις πολιτικές ηγεσίες ιδέα της παραποιημένης «ανθρωπιάς» έχει οδηγήσει πλέον στη σκανδαλώδη παράκαμψη των νόμων ακόμη και με τις ευλογίες των ίδιων των υπουργών. Το «παιδαγωγικό» μήνυμα μίας διαστρεβλωμένης «επιείκειας» περιορίζεται απλώς στη συνειδητοποίηση απ’ όσους έχουν διάθεση εξάντλησης κι υπέρβασης κάθε ορίου ότι η παραβατική τους συμπεριφορά θα γίνει ανεκτή και θα επιβάλει τη δική της αυθαιρεσία. Η αυτονόητη στάση του σεβασμού όσων νόμων τίθενται σε ισχύ εντός μίας δημοκρατούμενης πολιτείας βαφτίζεται «απανθρωπιά», «ανελαστικότητα», «αυταρχικότητα», μέχρι κι «αυθαιρεσία»(!). Ο ουσιαστικά παιδαγωγικός δρόμος, που διδάσκει στους νέους ότι οι νόμοι πρέπει να γίνονται σεβαστοί, ιδίως εφόσον είναι γνωστοί εξαρχής, σηματοδοτείται ως αποκλεισμένος και παρακάμπτεται. Τι είδους «διαπαιδαγώγηση» απολαμβάνουν μαθητές που εθίζονται στην εξαίρεση και την αυθαιρεσία; Τι συμπεριφορές είναι αναμενόμενες από μελλοντικούς πολίτες που έχουν «διαπαιδαγωγηθεί» με τον αντίστοιχο τρόπο;

Η ιδεολογική στρέβλωση, που την καθιέρωσε η διάτρητη «προοδευτικότητα» του πολιτικού συστήματος, έχει πλέον τόση κοινωνική διείσδυση, ώστε με την αφορμή της υπόθεσης του 2ου ΓΕ.Λ. Γιαννιτσών προβλήθηκαν επιχειρήματα πραγματικά απίστευτα, ενδεδυμένα με «ανθρωπιστικό» μανδύα. Ειπώθηκε πως οι εκπαιδευτικοί που σέβονται τους νόμους μετατρέπονται σε δικαστές και παύουν να λειτουργούν παιδαγωγικά. Υπονοήθηκε πως δεν είναι «παιδαγωγικό» να χρεώνεται απουσία ο μαθητής που αργεί την πρώτη ώρα στο μάθημα, επειδή δουλεύει το βράδυ! Σαν να είναι τόσο απαραίτητα τα δέκα λεπτά καθυστέρησης προκειμένου ο εν λόγω μαθητής να αναλάβει δυνάμεις! Σαν να μην οφείλεται η καθυστέρηση σε κακή νοοτροπία και σε απουσία σεβασμού απέναντι στους κανόνες που ισχύουν για το σύνολο! Σαν να μην υπάρχουν εσπερινά γενικά κι επαγγελματικά λύκεια, αν όντως τίθεται ζήτημα νυχτερινής εργασίας! Σαν να δικαιολογείται η λογική της συστηματικής καθυστέρησης από τον οποιονδήποτε «στήνεται» συνεπής σ’ ένα ραντεβού! Αμφισβητήθηκε, επίσης, ως «παιδαγωγικά» απαράδεκτο, να εφαρμόζεται ο νόμος για το όριο των απουσιών, όταν αυτές είναι «μόλις» μία ή δύο πάνω από το όριο. Σαν να μην εκμεταλλεύονται οι μαθητές που υπερβαίνουν το όριο την ευαισθησία ή τη δύσκολη θέση των εκπαιδευτικών προκειμένου να εκβιάσουν ψυχολογικά και να νομιμοποιήσουν στανικά την επιζητηθείσα παρατυπία τους!

Αν όμως, μεταξύ άλλων, έχουν υιοθετήσει την αντίστοιχη ιδεολογία και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί, η εξέλιξη αυτή δεν είναι άσχετη όχι μόνο με τα ανυπόστατα ιδεολογήματα του πολιτικού κόσμου, ο οποίος θωπεύει γονείς και μαθητές με μία ευκολία-δώρο προς άγρα ψήφων, μα και με τις ευθείες επεμβάσεις των κομματικών αρχών στη λειτουργία των σχολικών μονάδων, ασκώντας πιέσεις για την εξυπηρέτηση των προστατευόμενών τους «πελατών» κι απαιτώντας την παράκαμψη των νόμων. Κανένας όμως από αυτούς τους «ανθρωπιστές», που έχουν και τη δυνατότητα του επαναπροσδιορισμού των νόμων από τα έδρανα της Βουλής, δεν προβαίνει στην παραμικρότερη ενέργεια αλλαγής του νομικού πλαισίου, εφόσον το θεωρούν παρωχημένο! Φρονούν, δηλαδή, πως μαθητές με ιδιάζοντα προβλήματα σωματικής ή ψυχικής υγείας θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερο τρόπο; Ας ορίσουν το νομικό πλαίσιο. Θεωρούν ότι επιβάλλεται να προσέρχονται στο σχολείο αργότερα; Ας το κατοχυρώσουν νομικά. Όποιος εμπορεύεται την ευαισθησία οφείλει να αποδεικνύει την ειλικρίνειά του έμπρακτα. Οι πρακτικές της θεωρητικής υποστήριξης, που παραπέμπουν ωστόσο τη δύσκολη εφαρμογή, χωρίς κανένα νομικό έρεισμα, στους συλλόγους διδασκόντων, είναι υποκριτικές και τουλάχιστον ύποπτες.

Υποκείμενοι στις πρόχειρες κι ανερμάτιστες «παιδαγωγικές» αερολογίες που εκπορεύονται από τις πολιτικές ηγεσίες, οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να απεγκλωβιστούν από την παγίδα και να θέσουν τον πολιτικό κόσμο προ των ευθυνών του. Οι «ευαίσθητοι» αρμόδιοι για εκπαιδευτικά θέματα, με τις αλλοπρόσαλλες ιδεοληψίες τους, έχουν οδηγήσει τη στιγμή αυτή έναν ολόκληρο σύλλογο διδασκόντων σε καταδίκη από τη Δικαιοσύνη, ενώ επικρέμαται πάνω απ’ το κεφάλι των καθηγητών και η δαμόκλειος σπάθη της απόλυσης. Επειδή η παράτυπη στάση των εκπαιδευτικών υπήρξε προϊόν των επί σειράς ετών θεωρητικών «εμπνεύσεων» του υπουργείου Παιδείας, εγείρεται εύλογα η αξίωση για μία, επιτέλους, επίσημη πολιτική τοποθέτηση που θα αναλάβει την ευθύνη της συγκεκριμένης εξέλιξης, θα δικαιώσει ηθικά τους εκπαιδευτικούς και θα τους παράσχει, μέσω των απαιτούμενων νομικών προσαρμογών, τα απαραίτητα όπλα για την αθώωσή τους στο εφετείο. Μπορεί οι εκπαιδευτικοί να παγιδεύτηκαν στη διάτρητη ιδεοληψία μίας παρεξηγημένης «ανθρωπιάς», όμως οι προθέσεις τους ήταν οι αγνότερες. Η παρωχημένη αντίληψη για το περιεχόμενο των παιδαγωγικών επιβάλλεται να εγκαταλειφθεί· προτού όμως συμβεί αυτό, επιβάλλεται εξίσου η αποκατάσταση των εκπαιδευτικών που υπήρξαν τα καλοπροαίρετα θύματά της. Είναι καιρός πια για τους αρμόδιους πολιτικούς φορείς, αν όντως διακρίνονται, όπως διατείνονται, από υπευθυνότητα κι ευαισθησία, να αναλάβουν τις προσωπικές τους ευθύνες ως ηθικοί αυτουργοί της παρατυπίας, και να μην κρύβονται πίσω από το παχύδερμο, στην πράξη, και ψοφοδεές δάχτυλό τους.

 

Γιάννης Στρούμπας

Τα διαπλανητικά χρέη και οι Αριστεροί του Σειρίου

 

Των   Θεόδωρου Μαριόλη και Κώστα Παπουλή*

 

 

Όλο και πιο συστηματικά, το τελευταίο διάστημα, διάφοροι έγκριτοι δημοσιογράφοι και πολιτικοί αναλυτές, η πλειοψηφία των οποίων ανήκει στην κομμουνιστική και μη Αριστερά, επικαλούνται στοιχεία για τα συνολικά (δημόσια και ιδιωτικά) εξωτερικά χρέη διαφόρων (ευρωπαϊκών και μη) οικονομιών (ενδεικτικά, βλ. Πίνακα 1), προκειμένου να αποδείξουν ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει ιδιαίτερο-σημαντικό πρόβλημα εξωτερικού χρέους.

Ειδικότερα, συγκρίνουν το εξωτερικό χρέος της με αυτό π.χ. της Γερμανίας ή της Βρετανίας και, έτσι, συμπεραίνουν ότι η χώρα μας έχει –  «αδίκως» (τρόπον τινά) – στοχοποιηθεί από τα γνωστά κέντρα του διεθνούς ιμπεριαλισμού, τη στιγμή που το «πρόβλημα του εξωτερικού χρέους» είναι πανευρωπαϊκό (ή, ακόμα, παγκόσμιο).

Πίνακας 1. Στοιχεία εξωτερικού χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ – έτος 2008 ή 2009

 

Χώρα	Εξωτερικό Χρέος/ΑΕΠ
Βρετανία	416%
Γερμανία	155%
Ελβετία	271%
Ελλάδα	167%
ΗΠΑ	94%
Ιαπωνία	42%
Ιρλανδία	1004%
Ισπανία	165%
Ιταλία	101%
Κίνα	7%
Πορτογαλία	223%
ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΓΗ	98%

 

Κάθε άνθρωπος, όμως, που δεν έχει χάσει τη λογική του αναρωτιέται:  Αφού όλες, δήθεν, οι χώρες χρωστάνε, σε ποιον- ποιους χρωστάνε; Μήπως στην Κίνα; Όχι, διότι τα στοιχεία του Πίνακα 1 δείχνουν ότι ακόμα και αυτή χρωστάει το 7% του ΑΕΠ της. Μήπως οι – λεγόμενες – ανεπτυγμένες οικονομίες χρωστάνε σε αυτές του Τρίτου Κόσμου; Ούτε αυτό επαληθεύεται, όμως, από τα συνολικά στοιχεία (που χάριν συντομίας δεν παραθέτουμε εδώ). Τελικά, λοιπόν, μήπως χρωστάνε σε όντα από άλλους πλανήτες, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τον Πίνακα 1, το εξωτερικό χρέος του πλανήτη Γη, για το 2009, ανέρχεται στο 98% του παραγόμενου ακαθάριστου προϊόντος του;

Η αλήθεια είναι άλλη, εξαιρετικά απλή και τετριμμένη, ακόμα και για πρωτοετείς κοινωνικών επιστημών: Κάθε επιμέρους χώρα δύναται να εμφανίζει πλεονασματικό, ισοσκελισμένο ή ελλειμματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Στην κατά σειρά πρώτη περίπτωση οι αποταμιεύσεις της υπερβαίνουν τις επενδύσεις της και, έτσι, δανείζει (πιστώνει) άλλες χώρες, ενώ στην τελευταία περίπτωση οι επενδύσεις της υπερβαίνουν τις αποταμιεύσεις της και, έτσι, δανείζεται (χρεώνεται) από άλλες χώρες (αναλυτικά, βλ. π.χ. Krugman και Obstfeld, 2003, κεφ. 12). Σε παγκόσμια κλίμακα, όμως, το συνολικό άθροισμα των πιστώσεων και χρεώσεων ισούται με το μηδέν (προφανώς!) και, συνεπώς, το άθροισμα όλων των ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών ισούται κατανάγκην (ή ταυτοτικά, όπως γράφουν οι οικονομολόγοι) με το μηδέν. Επειδή, τώρα, το εξωτερικό χρέος μία χώρας σε ορισμένη χρονική στιγμή αποτελεί το άθροισμα του συνόλου των ελλειμμάτων του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της έως αυτή τη χρονική στιγμή, έπεται ότι είναι αδύνατον όλες οι χώρες να εμφανίζουν εξωτερικό χρέος την ίδια χρονική στιγμή. Και τότε πώς εξηγούνται τα στοιχεία του Πίνακα 1;

Το «μυστικό» είναι ότι αυτά τα στοιχεία αφορούν, ακριβώς, σε ό,τι στις επίσημες στατιστικές αποκαλείται «ακαθάριστο εξωτερικό χρέος» («gross external debt»), το οποίο αποτυπώνει τις υποχρεώσεις μίας χώρας έναντι άλλων χωρών, αλλά όχι και το αντίστροφο, δηλ. τις απαιτήσεις της έναντι άλλων χωρών. Με απλά λόγια, δηλαδή, αποτυπώνει μόνον τι χρωστάει η χώρα και καθόλου τι της χρωστάνε ή το καθαρό αποτέλεσμα. Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι τα στοιχεία του Πίνακα 1 είναι τελείως άσχετα με τον σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιούνται. Μάλιστα, εμφανίζουν, «ταχυδακτυλουργικά», χώρες με συστηματικά πλεονασματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, οι οποίες, συνεπώς, δανείζουν άλλες χώρες, να χρωστούν π.χ. περί το μισό του ΑΕΠ τους ή μιάμιση φορά το ΑΕΠ τους (βλ. στον Πίνακα 1 την Ιαπωνία ή τη Γερμανία, αντιστοίχως).

Τις τελευταίες δεκαετίες έχει εισαχθεί στις επίσημες στατιστικές το μέγεθος «Καθαρή Διεθνής Επενδυτική Θέση» (Κ.Δ.Ε.Θ. – «Net International Investment Position»), το οποίο αποτυπώνει το ύψος των διεθνών υποχρεώσεων και απαιτήσεων μίας χώρας, σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή (τέλος τριμήνου και τέλος έτους). Αναλόγως, λοιπόν, του προσήμου της, θετικού ή αρνητικού, η Κ.Δ.Ε.Θ. δηλώνει ότι μία χώρα είναι καθαρός πιστωτής ή χρεώστης, αντιστοίχως, έναντι του υπολοίπου κόσμου. Έτσι, όταν κοιτάξει κανείς τα στοιχεία για την Κ.Δ.Ε.Θ., η αλήθεια αποκαθίσταται (βλ. Πίνακα 2):  για παράδειγμα, η Γερμανία είναι καθαρός πιστωτής (της τάξης του 37% του ΑΕΠ της), ενώ η Ελλάδα και η Ιρλανδία είναι καθαροί χρεώστες (της τάξης του 76% και του 58% των ΑΕΠ τους, αντιστοίχως). Τέλος, διευκρινίζεται ότι (i) τα στοιχεία για την Κ.Δ.Ε.Θ. δεν συμπίπτουν, επακριβώς, με αυτά για το «καθαρό εξωτερικό χρέος», διότι τα πρώτα συμπεριλαμβάνουν τις υποχρεώσεις από μετοχές και άμεσες επενδύσεις (συνεπώς, το «καθαρό εξωτερικό χρέος» είναι καλύτερος δείκτης αποτύπωσης της θέσης μίας χώρας στο κύκλωμα των διεθνών χρεώσεων-πιστώσεων: για την Ελλάδα εκτιμάται ότι ανέρχεται, το 2009, στο 100% του ΑΕΠ της) και (ii) η μεταβολή της Κ.Δ.Ε.Θ. μεταξύ δύο διαδοχικών ετών ισούται με το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών συν την επίπτωση της μεταβολής των τιμών αγοράς («valuation effect»), με τις οποίες αποτιμώνται τα χρηματοοικονομικά μέσα που διαμορφώνουν το ύψος των υποχρεώσεων και απαιτήσεων (για παράδειγμα, μία πτώση των τιμών των μετοχών ελληνικών εταιρειών που κατέχουν μη κάτοικοι της χώρας οδηγεί, σταθερών όλων των άλλων, σε βελτίωση της Κ.Δ.Ε.Θ. της Ελλάδας).

 

Πίνακας 2. Καθαρή Διεθνής Επενδυτική Θέση ως ποσοστό του ΑΕΠ – έτος 2008 ή 2009

Χώρα	ΚΔΕΘ/ΑΕΠ
Βρετανία	– 4.1%
Γερμανία	37.0%
Ελβετία	123.2%
Ελλάδα	– 75.7%
ΗΠΑ	-24.3%
Ιαπωνία	44.4%
Ιρλανδία	-58.4%
Ισπανία	-81.0%
Ιταλία	-12.9%
Κίνα	34.5%
Πορτογαλία	-99.3%

 

Ειδικότερα, όσον αφορά στην Ελλάδα, θα πρέπει να τονιστεί ότι η Κ.Δ.Ε.Θ. της χειροτερεύει συστηματικά: από το -35.3% του ΑΕΠ το 1999 έφθασε στο -100%, περίπου, του ΑΕΠ (δηλ. στα 228 δισ. ευρώ) στο τρίτο τρίμηνο του 2010. Η Ελλάδα (όπως και όλος ο Ευρωπαϊκός «Νότος») είναι, λοιπόν, μία συγκριτικά υπερχρεωμένη χώρα, και αυτό ήταν αναπόφευκτο, όπως δείξαμε τόσο εκ των προτέρων (βλ. Μαριόλης, 1999α, β) όσο και εκ των υστέρων (βλ. Μαριόλης και Παπουλής, 2010, 2011), από τη στιγμή που εντάχθηκε στην ΟΝΕ. Και είναι αξιοσημείωτο ότι, κατά το έτος που ξέσπασε η κρίση (δηλ. το 1999), το καθαρό εξωτερικό χρέος της Αργεντινής ανερχόταν μόλις στο 6% του ΑΕΠ της και στο 64% των εξαγωγών της, ενώ της Ελλάδας ανέρχεται, το 2009, στο 100% του ΑΕΠ της και στο 512% των εξαγωγών της (τα αντίστοιχα μεγέθη για την Ισπανία είναι 65% και 274%, και για την Πορτογαλία είναι 122% και 441%  –  βλ. Alcidi and Gros, 2010).

Οι έγκριτοι δημοσιογράφοι και πολιτικοί αναλυτές της Αριστεράς, με την εσφαλμένη ανάγνωση και ερμηνεία στοιχείων του εξωτερικού χρέους, συσκοτίζουν την πραγματικότητα που δημιούργησε το «Σύστημα Ευρώ» και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, καλλιεργούν αυταπάτες γύρω από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, το λόγο ύπαρξης, τους στόχους και τις αντιφάσεις της. Ακόμα και τώρα (ή ακριβώς τώρα), όπου τα γεγονότα «μιλάνε» από μόνα τους.

 

Υ.Γ. Ομολογούμε ότι το παρόν άρθρο εμφορείται από ταπεινά, αντιευρωπαϊκά και εθνικιστικά, αισθήματα. Όντως πραγματοποιούνται συναλλαγές με πλανήτες εντός αλλά και εκτός του ηλιακού συστήματος, παρά το αστρονομικό κόστος μεταφοράς. Εξάλλου, με αυτό το ζήτημα έχουν ασχοληθεί διαπρεπείς θεωρητικοί του διεθνούς εμπορίου, όπως ο Jeffrey A. Frankel (1975) και ο Νομπελίστας Paul Krugman (2010). Ο πλανήτης Γη είναι καταχρεωμένος και το 2012 πλησιάζει.

 

Αναφορές

 

Alcidi, C. and Gros, D. (2010) Is Greece different? Adjustment difficulties in Southern Europe (http://www.voxeu.org/index.php?q=node/4914).

Frankel, J. A. (1975) Is there trade with other planets? Washington, DC: International Monetary Fund.

Krugman, P. (2010) Τhe theory of interstellar trade, Economic Inquiry, vol. 48, pp. 1119-1123.

Krugman, P. και Obstfeld, M. (2003), Διεθνής Οικονομική, Τόμος Β, Αθήνα, Κριτική.

Μαριόλης, Θ. (1999α) Ευρωπαϊκή Οικονομική και Νομισματική Ένωση, στο: Θ. Μαριόλης και Γ. Σταμάτης (1999) ΟΝΕ και Νεοφιλελεύθερη Πολιτική, σσ. 233-253, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα.

Μαριόλης, Θ. (1999β) Ο νέος διεθνής καταμερισμός εργασίας, Τετράδια της Οικονομίας, 27-28/11/1999, σσ. 15-18, εφημ. Ημερησία(αναδημοσιεύθηκε στο: Θ. Μαριόλης και Γ. Σταμάτης (2000) Η Εντός ΟΝΕ Εποχή, σσ. 25-40, Αθήνα, Στάχυ).

Μαριόλης, Θ. και Παπουλής, Κ. (2010) Δυναμική του δημοσίου χρέους, οικονομική πολιτική και κοινωνική συνοχή στην Ελλάδα: μία σημείωση, Κοινωνική Συνοχή και  Ανάπτυξη / Social Cohesion andDevelopment, 5,  σσ. 27-40.

Μαριόλης, Θ. και Παπουλής, Κ. (2011) «Δίδυμα ελλείμματα» και διεθνής ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, στο: Οικονομική Κρίση και Ελλάδα, Αθήνα, Επιστημονική Εταιρεία Πολιτικής Οικονομίας (υπό έκδοση)).  

 

* Ο Θ. Μαριόλης είναι Αν. Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου. Ο Κ. Παπουλής είναι Πολιτικός Μηχανικός, Msc στην Περιφερειακή Ανάπτυξη.

 

ΠΗΓΗ: http://iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=2267:2011-02-01-10-53-24&catid=55:an-oikonomia&Itemid=283. Το είδα: Τρίτη, 1 Φεβρουαρίου 2011, http://youpayyourcrisis.blogspot.com/2011/02/blog-post.html.

 

Σημείωση: Οι μαύρες υποσημειώσεις έγιναν από τον admin.

Φωνές από τα κάτω

 

Του Σπύρου Μαρκέτου*

 

Η μεγάλη απεργία πείνας των μεταναστών, ιστορική όχι μόνο για τη χώρα μας αλλά και για την Ευρώπη, γέννησε ήδη ασυμφιλίωτα πάθη. H κοινωνία χωρίζεται σε δυο στρατόπεδα για το αν θα τούς αναγνωριστούν ή όχι στοιχειώδη δικαιώματα. Ανάλογη εκρηκτική πόλωση κυριαρχούσε στις ΗΠΑ παραμονές του Εμφύλιου Πολέμου, για το ζήτημα της δουλείας των μαύρων, που απελευθερώθηκαν από τον πρόεδρο Λίνκολν.

Τότε όπως και τώρα έχουμε μετωπική σύγκρουση πολιτικών φιλοσοφιών που δεν μπορούν να συμβιβαστούν. Πρακτικά αυτό σημαίνει πως ανοίγει άλλο ένα ρήγμα στο πολιτικό σκηνικό, και οι εξελίξεις γίνονται ακόμη πιο απρόβλεπτες.

Ένα μέρος της κοινωνίας αρνείται να καταλάβει πόσο πολύ θυμίζει η στάση του εκείνους που κάποτε υπερασπίζονταν τη δουλοκτησία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού συντέλεσε στη γιγάντωση της μετανάστευσης εξαπολύοντας πολέμους, στηρίζοντας δικτατορίες κι επιβάλλοντας καταστροφικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές στο τόξο από το Αφγανιστάν ως το Μαρόκο, και νοτιότερα οργανώνοντας τη δήωση της Αφρικής, παρκάρει στη χώρα μας τα θύματα των επιλογών της και τα ξεχνά. Οι διεθνείς οργανισμοί που είναι επιφορτισμένοι με την προστασία των προσφύγων κλείνουν τα μάτια. Η εκκλησία, με λίγες λαμπρές εξαιρέσεις, κάνει σαν να μην άκουσε ποτέ το ‘αγάπα τον πλησίον σου’. Η κυβέρνηση, τέλος, ως τώρα αρνείται ν’ αναλάβει τις ευθύνες της. Άφησε στο απυρόβλητο την αισχρή σύμβαση του Δουβλίνου που εμποδίζει τη μετακίνηση των προσφύγων, έβαλε στο ψυγείο τις προεκλογικές της εξαγγελίες για ανθρώπινη μεταχείριση, παρέπεμψε στις καλένδες την τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας, και διαρκώς υποδαυλίζει το ρατσισμό. Ο αγώνας των μεταναστών την ανάγκασε σήμερα να δώσει ξανά υποσχέσεις, αλλά εγγύηση για την τήρησή τους δεν υπάρχει άλλη από τη συνέχιση της μαζικής κινητοποίησης.

Με τον αγώνα τους οι πρόσφυγες βγήκαν απ’ τη σκιά και ανάγκασαν για πρώτη φορά την ελληνική κοινωνία ν’ ακούσει τη φωνή τους. Αφήνοντας στην άκρη καθοδηγητές και μεσολαβητές, παίρνοντας μόνοι τους αποφάσεις για την πορεία τους, έδειξαν επίσης πως συγκροτούνται σε ώριμο πολιτικό υποκείμενο. Διεκδικώντας τόσο αποφασισμένα και ηρωικά την ανθρώπινη αξιοπρέπειά τους, την έχουν ήδη κατακτήσει, και το δείχνουν. Συγκεντρώνουν το μίσος των σκυμένων ακριβώς επειδή τολμούν να σταθούν όρθιοι.

Σόκαρε ακόμη ότι διάλεξαν μονάχοι τη μορφή και τη στιγμή της κινητοποίησής τους, αντί να τις υποτάξουν στους πολιτικούς σχεδιασμούς άλλων. Τρομάζει ότι μιλούν τώρα πια για τις δικές τους ανάγκες και στ’ όνομα του εαυτού τους, ότι παίρνουν για δεδομένη την ισότητα που διεκδικούν. Αξιώνουν ο ρυθμός της κοινωνίας να ενσωματώσει και τον δικό τους, όχι ως κυρίαρχο, αλλά ως ένα ρυθμό ανάμεσα στους άλλους. Και ο ρυθμός τους αποτυπώνει βαθειές πραγματικότητες, που ξεπερνούν τα όρια της μικρής μας επικράτειας και συχνά μας διαφεύγουν.

Την υπομονή τους δεν εξάντλησε μόνον η εχθρότητα της ελληνικής πολιτείας, αλλά και η σύνθλιψη των χωρών τους από τη Δύση. Δεν είναι σύμπτωση ότι ορθώθηκαν  ενάντια στην εκμετάλλευση και την καταπίεση ταυτόχρονα με τους λαούς της νότιας και της ανατολικής Μεσογείου. Η κινητοποίησή τους είναι κομάτι του ίδιου πολιτικού σεισμού, που αλλάζει ήδη τη μορφή του κόσμου μας. Της τρομερής ενέργειας που εκλύει η αποτυχία του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, και ειδικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θέλοντας να στήσει γύρω της αναχώματα για να προστατέψει τον γεωπολιτικό της πυρήνα, κυνικά προτίμησε τη λεγόμενη ‘σταθερότητα’ από τη δημοκρατία. Στις χώρες τους και στη δική μας. Τα αποτελέσματα τα βλέπουμε.

Από αυτόν ακριβώς τον αυτόνομο ρυθμό τους έλπισε να επωφεληθεί η κυβέρνηση. Στην πραγματικότητα, ίσως πίστεψε πως την βόλευε ν’ αναδειχτεί, αυτήν τη στιγμή, ο αγώνας των μεταναστών, για να τους χρησιμοποιήσει σαν αλεξικέραυνο. Φυσικά θέλει πάση θυσία ν’ απομακρύνει την προσοχή του κόσμου από τα σκάνδαλα και την οικονομία, όπου τα θαλάσσωσε ακόμη και σύμφωνα με τα δικά της κριτήρια. Κάθε άλλο ζήτημα που έρχεται στο προσκήνιο την βοηθάει.

Εξίσου ευχαριστημένοιη από την αποκοτιά των μεταναστών δείχνει και η οικονομική ελίτ. Ελπίζουν μέσα στον ορυμαγδό να περάσει απαρατήρητη η επίσημη έκθεση των ΗΠΑ για το κράχ του 2008, προχτές δημοσιεύτηκε, η οποία ενοχοποιεί όχι τον αμερικανικό λαό, αλλά τον τυχοδιωκτισμό των τραπεζιτών, την κακοδιοίκηση των μεγάλων εταιρειών και την αδράνεια των ρυθμιστικών αρχών.  Όποιος φοβάται τους ‘λαθρομετανάστες’ ξεχνά ευκολότερα τους χρεωκοπημένους λαθροτραπεζίτες και τους λαθροπολιτικούς που κυβερνούν με τα ψέματα· ξεχνά ν’ απαιτήσει, νομίζουν, μια επίσημη εξήγηση της χρεωκοπίας της χώρας, αναλυτικότερη από το «όλοι μαζί τα φάγαμε». Ούτε σκέφτεται να μεταφράσει στα δικά μας πράγματα την εκπληκτική παραδοχή της αμερικανικής κυβέρνησης, ότι «οι άρχοντες των τραπεζών και οι δημόσιοι φρουροί του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος αγνόησαν όλες τις προειδοποιήσεις, και ούτε ερεύνησαν ούτε κατανόησαν ούτε διαχειρίστηκαν τα ρίσκα ενός συστήματος που έχει ουσιώδη σημασία για την ευημερία του αμερικανικού λαού. Δεν είχαμε εδώ ένα απλό παραπάτημα, αλλά τεράστια αποτυχία» (Guardian, 26.1.2011). Θα χαθεί δηλαδή άλλη μια ευκαιρία, ελπίζουν, το «μαζί τα φάγαμε» να γίνει «φέρτε πίσω τα κλεμένα». Στην Ελλάδα, για την καταστροφή της οικονομίας φταιν μόνον οι μετανάστες και οι πρόσφυγες. Κανένα επίσημο πόρισμα δεν ρίχνει ποτέ ευθύνες σε τραπεζίτες ή πολιτικούς.

Αλλά αυτό που βολεύει βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα εντείνει ακόμη περισσότερο την πίεση για αλλαγή. Η σύγκρουση για τα δικαιώματα των μεταναστών βρίσκεται μόνο στην αρχή της, θα έχει πολλά ακόμη επεισόδια. Η αριστερά, μαζί της και κάποιοι αξιέπαινοι συντηρητικοί όπως ο μητροπολίτης Αλεξανδρούπολης, δεν μπορεί να κάνει πίσω, ίσα ίσα επειδή εδώ διακυβεύονται θεμελιώδεις αξίες. Γεννιούνται σφοδρά πάθη, ακριβώς επειδή ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε τον αδύναμο ξένο αφορά τον πυρήνα της αυτοαντίληψής μας, την ιδέα μας για το τι είναι και τι πρέπει να είναι ο άνθρωπος. “Είμαι οργισμένη”, γράφει μια σχολιάστρια στο διαδίκτυο, “με την αντιμετώπιση του θέματος των μεταναστών από πολιτικούς, δημοσιογράφους, καθηγητές, φοιτητές, συναδέρφους, ανθρώπους της διπλανής πόρτας (από τους φασίστες ξέρω τι να περιμένω… δεν αναφέρομαι σ’ αυτούς). Δεν ξέρω αν έπρεπε να τους πάνε στο κτίριο της Νομικής, ή της Φιλοσοφικής, ή της Ιατρικής, ή ακόμη και στο θωρηκτό Αβέρωφ (μόνο για δεξιώσεις τηλεπερσόνων είναι καλό δηλαδή;) Ξέρω μόνο ότι αυτοί οι άνθρωποι ξεκινάνε απεργία πείνας για να διεκδικήσουν  την αξιοπρέπειά τους, την υπόστασή τους σαν ανθρώπινες υπάρξεις. […] Αυτό είναι το σημαντικότερο. Ότι κάνουν απεργία πείνας γιατί δεν έχουν τίποτε άλλο για να αγωνιστούν παρά μόνο το κορμί τους. Ας επικεντρωθούμε λίγο σ’ αυτό, ειδικά όταν τρώμε το πρώτο σνακ στη δουλειά μαζί με τον δεύτερο καφέ μας.”

Η διαχωριστική γραμμή εδώ λοιπόν δεν είναι ακριβώς μεταξύ της δεξιάς και της αριστεράς που γνωρίζαμε, ή μάλλον η ρήξη σε μεγάλο βαθμό αναπροσδιορίζει τη διάκριση μεταξύ δεξιάς και αριστεράς, χωρίζει εκείνους που θέλουν ιεραρχία κι εξουσία από τους άλλους που αξιώνουν ισότητα και απελευθέρωση. Δεν είναι περίεργη μια τέτοια αναδιάταξη των πολιτικών στρατοπέδων. Στους αγώνες που δόθηκαν όλη την προηγούμενη ιστορική περίοδο στις ευρωπαϊκές χώρες για την ένταξη των μεταναστών, δίπλα στην αριστερά πρωτοστάτησαν φιλελεύθεροι και εκκλησίες. Ακόμη και συμπολίτες μας κατά τα λοιπά συντηρητικοί λεν σήμερα πως τέτοιους αγωνιστές, που για την αξιοπρέπειά τους ρισκάρουν την ίδια τη ζωή τους, όχι απλώς τους δεχόμαστε, αλλά τους θέλουμε για συμπατριώτες μας. Είναι τιμή μας, λένε, να έχουμε δίπλα μας αυτούς που, αντίθετα από τους προσκυνημένους στο Μνημόνιο μπουμπούκους και καρατζαφύρερ, ξαναζωντανεύουν τον ηρωισμό των επαναστατών και ανυπότακτών μας προγόνων. Η πατρίδα δεν μπορεί να κάνει χωρίς την καθημερινή εργασία αυτών των ανθρώπων, και μια δημοκρατική Ελλάδα τους έχει ανάγκη για πολύ περισσότερα· για να πάρει και να δώσει, να θυμηθεί και να φανταστεί, για να στήσει γέφυρες προς τις χώρες και τις οικονομίες που τόσο πολύ χρειαζόμαστε.

Ωστόσο τα μήντια προβάλλουν πολύ διαφορετικούς λόγους, τους αναμενόμενους, ενός ολόκληρου φάσματος σύγχρονων θιασωτών της δουλοκτησίας, που έχει κι αυτό από την άκρα δεξιά ως την ‘αριστερά’ του, πράγμα που επίσης αξίζει να σχολιαστεί. Αξιοποιώντας τη δυσπραγία και τη στεναχώρια που γεννά στο λαό η οικονομική κρίση, απίθανοι ρατσιστές βγαίνουν απ’ τις σπηλιές τους και δημοκοπούν.

Κανείς βεβαίως δεν αμφέβαλε ποτέ για τον πηγαίο ανθρωπισμό του ΛΑ.Ο.Σ., και λίγοι μόνον υποπτεύονται για κίβδηλο τον φιλελευθερισμό των πολιτικών που έλκει η κ. Μπακογιάννη –μου διαφεύγει τ’ όνομα του κόμματός τους αυτήν τη στιγμή. Αρκετοί όμως απόρησαν με την ελάχιστα γενναιόδωρη στάση που διάλεξε να τηρήσει η λεγόμενη Δημοκρατική Αριστερά, ‘αγανακτισμένη’ με τους μετανάστες όπως ποτέ δεν αγανάκτησε με το Πασόκ. Όταν κάνεις προμετωπίδα σου τις λέξεις δημοκρατία και αριστερά δεν γίνεται να καταδικάζεις κάθε κινητοποίηση και να ξυλοφορτώνεις συμβολικά τους «καταληψίες μετανάστες».

Δεν θα έπρεπε όμως να εκπλαγεί κανείς. Το κόμμα του κ. Κουβέλη είχε διαλέξει στρατόπεδο μήνες νωρίτερα, όταν θεώρησε καλό να συμπορευτεί με τον πρωθυπουργό. Όταν αποφασίζεις να στηρίξεις τις πολωτικές οικονομικές επιλογές μιας κυβέρνησης, δεν μπορείς παρά να παρακολουθήσεις και την αναπόφευκτη πολιτική της διολίσθηση στον αυταρχισμό, ολοένα ταχύτερη ώσπου να έρθει η κατάρρευση. Ας περιμένουμε λοιπόν ακόμη χειρότερα από την πλευρά της λεγόμενης Δημοκρατικής Αριστεράς.

Ευκαιρίες θα δοθούν πολλές. Αν δούμε τα πράγματα μεσοπρόθεσμα, η διαλεκτική της κινητοποίησης και της πόλωσης ενισχύεται και δεν αποκλιμακώνεται από τον αγώνα των μεταναστών. Στη ρήξη για την οικονομική πολιτική -μνημόνια εναντίον διαγραφής χρέους- προστίθεται η ρήξη, ενσωμάτωση των μεταναστών ή ξενηλασία. Ωστόσο, επειδή αυτές οι ρήξεις δεν συμπίπτουν αλλά τέμνονται, κάπως σαν να φτιάχνουν σταυρό, χαλαρώνει προσωρινά, αλλά πολυ προσωρινά μόνο, η πίεση που ασκείται από το λαό στο μέτωπο της οικονομίας.

Από τακτική άποψη, ο διχασμός της ελληνικής κοινωνίας για τα δικαιώματα των μεταναστών μοιάζει λοιπόν να βοηθά την κυβέρνηση, για την ώρα. Αναζωογονώντας τον ρατσισμό κάνει αρκετό κόσμο να ξεχνά, έστω και πρόσκαιρα, τις δικές της ευθύνες για την καταβαράθρωση του βιοτικού του επιπέδου, και στρέφει την οργή ενάντια στους πρόσφυγες. Αυτοί φταιν για όλα.

Ακόμη καλύτερα, η κυβέρνηση διασπά έτσι την αντιπολίτευση. Αν στη διαχείριση της οικονομίας αριστερά και δεξιά συγκεντρώνουν τα πυρά τους ενάντια στο Μνημόνιο, στα δικαιώματα των μεταναστών πυροβολιούνται μεταξύ τους. Τέλος, το Πασόκ στερεώνει έτσι τη συμμαχία με τους μικρούς που πρόθυμα ζεύτηκαν στο άρμα του –Καρατζαφέρη, Μπακογιάννη και Κουβέλη. Έχουν βάση λοιπόν οι φόβοι σοβαρών αριστερών σχολιαστών, πως ίσως κάποιες κινήσεις να έγιναν βιαστικά ή ριψοκίνδυνα. Πως επείγει η χάραξη στρατηγικής, η πολιτική οργάνωση. Αλλά αν δει κανείς το ευρύτερο τοπίο, τα πράγματα μοιάζουν πολύ διαφορετικά.

Δεν ζούμε πια σε μια κανονική περίοδο, όπου μπορείς να προγραμματίσεις· έχουμε μπει κιόλας στη μάχη. Η πίεση για τις κινητοποιήσεις δεν ξεκίνησε από οποιαδήποτε ομάδα στελεχών, αλλά ήρθε από τη βάση, από τη βάση της βάσης. Η δυσαρέσκεια γίνεται οργή κι εξαπλώνεται, το ίδιο και η λαϊκή κινητοποίηση. Βοή ακούγεται από κάτω, μάζες προτύτερα αόρατες αποκτούν φωνή, αλλάζοντας παντού τους συσχετισμούς δυνάμεων. Και η αλλαγή στην Ελλάδα αλληλοτροφοδοτείται με την αναταραχή που κυριεύει τη γειτονιά μας. Τα οχυρά του καθεστώτος, το ένα μετά το άλλο, πέφτουν. Η νεοφιλελεύθερη πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρεωκοπεί και στη βόρεια Αφρική, μετά τις βαλτικές χώρες, την κεντροανατολική Ευρώπη και την περιφέρεια της ευρωζώνης. Λαοί αφυπνίζονται, δικτατορίες καταρρέουν. Σαν κάτι πολύ μεγάλο ν’ αρχίζει να κινείται, κάτι που μάλλον δεν θα σταματήσει στη νότια μεριά της Μεσογείου, αλλά πιθανότατα θα φτάσει στην ίδια την καρδιά της Ευρώπης. Και προηγουμένως θα περάσει από τη χώρα μας.

 

* Ο Σπύρος Μαρκέτος είναι Επίκουρος Καθηγητής της Ιστορίας των Ιδεών, στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ

 

ΠΗΓΗ: 1 Φεβρουαρίου 2011,  http://www.inprecor.gr/index.php/archives/28504

Οι Σκύθες, οι Ζηλωτές και η κατάργηση του ασύλου

 

Του Γιώργου Ρούση*

 

Με αφορμή την κατάληψη της Νομικής από απελπισμένους μετανάστες, το μπλοκ της εξουσίας ΠΑΣΟΚ-Ν.Δ.-ΛΑΟΣ και οι ιδεολογικοί και τηλεοπτικοί του εκπρόσωποι βρήκαν και πάλι την ευκαιρία να θέσουν άμεσα ή έμμεσα υπό αμφισβήτηση το πανεπιστημιακό άσυλο.

Μάλιστα η υφυπουργός Παιδείας, κυρία Εύη Χριστοφιλοπούλου, μέσω ενός φαινομενικά παντελώς ανορθολογικού σκεπτικού, που ελπίζω στο τέλος τούτου του σχολίου να έχει αποκαλυφθεί, επεδίωξε να εκμεταλλευθεί την κατάληψη, για να υποστηρίξει την αναγκαιότητα της βαθύτατα συντηρητικής διοικητικής μεταρρύθμισης που προωθεί η κυβέρνηση στα ΑΕΙ.

Κατ’ αρχήν, σ' ένα γενικότερο επίπεδο, καλό είναι να διευκρινιστεί ότι η δράση των Ζηλωτών κάθε εποχής δεν είναι απαραίτητη για να υπάρξει καταστολή. Όταν οι κυρίαρχοι το έχουν πάρει απόφαση, με ή δίχως αυτήν τη δράση, με λιγότερη ή περισσότερη συναίνεση, κάτι που βεβαίως έχει τη σημασία του, είναι βέβαιο ότι η καταστολή θα εφαρμοστεί.

Άλλωστε είναι βέβαιο ότι και δίχως τους Ζηλωτές, προλετάριους αγωνιστές κατά της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, οι οποίοι είχαν επιλέξει να πολεμούν με τα όπλα τους Ρωμαίους για να απελευθερώσουν την Παλαιστίνη, η καταστολή πιο ειδικά του αυτοκράτορα Τίτου, στον βαθμό που διακυβευόταν η ρωμαϊκή κυριαρχία, θα ήταν εξίσου αμείλικτη.

Επίσης καλό είναι να έχουμε κατά νου ότι οι μετανάστες και όσοι στηρίζουν την κίνησή τους κατέφυγαν σε έναν πανεπιστημιακό χώρο για να διεκδικήσουν τη νομιμοποίησή τους, διότι οπουδήποτε αλλού, εκτός ίσως και από κάποια εκκλησία, ήταν βέβαιο ότι «οι προστάτες του πολίτη» θα τους πετσόκοβαν στο άψε σβήσε.

Επίσης καλό είναι να επισημαίνουμε ότι, όταν ανώτατα κομματικά στελέχη αριστερών κομμάτων δηλώνουν και δη δημοσίως και εγγράφως ότι «ένα σωρό ΑΕΙ χρησιμοποιούνται ως ορμητήρια από κουκουλοφόρους, δήθεν αντιεξουσιαστές, και ως εργαστήρια κατασκευής μολότοφ»(1), είναι βέβαιο ότι «προσφέρουν (καλύτερες) υπηρεσίες στις δυνάμεις που επιθυμούν και επεξεργάζονται την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου (από εκείνους που λες και πρόκειται για απλά υποκινούμενα) οδήγησαν τους μετανάστες στο υπό ανακαίνιση παλιό κτίριο της Νομικής» (2).

Όμως, όσον αφορά το πανεπιστημιακό Άσυλο, η ουσία του ζητήματος βρίσκεται αλλού. Πρόκειται για το γεγονός ότι όλοι εκείνοι που άμεσα ή έμμεσα επιδιώκουν την κατάργηση του Ασύλου με τη μορφή της κατάργησης των ισχυουσών προϋποθέσεων για την είσοδο των «προστατών του πολίτη» στα ΑΕΙ, ξεκίνησαν να το υποδαυλίζουν ουσιαστικά με μεταρρυθμίσεις που βαθμιαία μετατρέπουν τα ΑΕΙ σε Ανώνυμες Εταιρείες. Και από αυτήν τη σκοπιά, αν περάσει η μεταρρύθμιση που επιδιώκει η κυβέρνηση, είναι βέβαιο ότι το Άσυλο, ακόμη κι αν παραμείνει με τη μορφή της απαγόρευσης εισόδου των αστυνομικών, η οποία πέρα των άλλων έχει και συμβολική αξία, θα έχει καταργηθεί στην ουσία του.

Εξηγούμαι. Με βάση τον νόμο, το πανεπιστημιακό Άσυλο υπάρχει «για την κατοχύρωση των ακαδημαϊκών ελευθεριών και για την προστασία του δικαιώματος στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία όλων ανεξαιρέτως των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας των ΑΕΙ, και των εργαζομένων σε αυτά, έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει».

Στον βαθμό, λοιπόν, που η διαμόρφωση τόσο των τμημάτων των ΑΕΙ όσο και των προγραμμάτων σπουδών τους και κυρίως το περιεχόμενο της έρευνας, και με την προτεινόμενη μεταρρύθμιση η ίδια η ύπαρξη των παραπάνω (3), εξαρτώνται όχι μόνο από τη ζήτηση, έτσι όπως αυτή διαμορφώνεται από τους νόμους της αγοράς, αλλά ακόμη πιο άμεσα από τη χρηματοδότησή τους από το κεφάλαιο, αντίο ακαδημαϊκές ελευθερίες, αντίο δικαίωμα στη γνώση, αντίο ελεύθερη έρευνα και ελεύθερη διακίνηση ιδεών.

Εν προκειμένω, ο μόνιμος εισβολέας-κεφάλαιο, σε καθημερινή πια βάση, θα είναι αυτός που θα καθορίζει την ύπαρξη και λειτουργία των ΑΕΙ και θα καταλύσει ολοκληρωτικά όλα εκείνα που υποτίθεται ότι υπερασπίζεται το άσυλο. Τότε, αυτό δεν θα καταργείται μόνον όταν «οι προστάτες του πολίτη» – κατά την αρχαιότητα Σκύθες δούλοι και όχι ελεύθεροι πολίτες οι ίδιοι – εισβάλουν στα ΑΕΙ,  αλλά σε μόνιμη βάση από τα πραγματικά αφεντικά τους, που θα ελέγχουν τα πανεπιστήμια.

 

Παραπομπές

 

(1) Από άρθρο του Μάκη Μαΐλη, στον «Ριζοσπάστη» της Πέμπτης 8 Γενάρη 2009, σελίδα 15.

(2) Ανακοίνωση του γραφείου τύπου του ΚΚΕ, «Ριζοσπάστης», 26/1/2011, σελίδα 15

(3) Βλέπε σχετικό σχόλιό μου με τίτλο «Το τελειωτικό χτύπημα κατά του Πανεπιστημίου» «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» 5/12/2010.

 

* Ο Γιώργος Ρούσης είναι Καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου grousis@ath.forthnet.gr

 

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 30 Ιανουαρίου 2011,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=246309

Τα πανεπιστήμια στα μέτρα της αγοράς

 

Του Χρίστου Τσολάκη*

 

Οι μεγάλες χώρες του κόσμου (Αμερική, Ευρώπη, Ιαπωνία) έχουν περιέλθει σε έναν ξέφρενο οικονομικό και τεχνολογικό ανταγωνισμό, ώστε να προσανατολίζουν σ’ αυτόν τον νέο άνθρωπο από τη σχολική του ηλικία ακόμη. Τα μεγάλα κέντρα των χωρών αυτών χρησιμοποιούν το σχολείο στον οικονομικό και τεχνολογικό τους ανταγωνισμό. Πλήττεται, έτσι, το σχολείο ως κέντρο πνευματικής ανάπτυξης και ψυχικής καλλιέργειας και παιδείας.

Μας το είπαν καθαρά στη διακήρυξη της Μπολόνιας το 1999 ότι τα πανεπιστήμια όλων των χωρών της Ευρώπης είναι ανάγκη ως το 2010 να αναδομηθούν έτσι ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες της αγοράς. Τα πανεπιστήμια στα μέτρα της αγοράς! Αυτό ενδιαφέρει. “Με μείωση του χρόνου σπουδών και ενδιάμεσα πτυχία θα δημιουργηθεί πολυπληθές εξειδικευμένο επιστημονικό δυναμικό που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας”, όπως είχαν πει οι δύο βασικοί σύμβουλοι της Οργάνωσης Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων (CRF), Guy Hang και Klaus Landfried. Αυτό σημαίνει ότι σκοπός της εκπαίδευσης είναι η “παραγωγή” και αναπαραγωγή ανθρώπων που θα υπηρετούν τα “αγοραία” βιομηχανικά και τα τεχνολογικά δρώμενα.

Αλλά αυτός ο εξαρτημένος άνθρωπος, ο άνθρωπος-“υπηρέτης” του λεγόμενου “κατεστημένου”, είναι ξένος προς κάθε έννοια παιδείας και αγωγής. Από αυτόν τον άνθρωπο που θεραπεύει κρατούσες καταστάσεις, χωρίς να θέλει ή να μπορεί να τις μεταβάλλει, όταν κακοφορμίζουν, δεν έχει να περιμένει τίποτε η ανθρωπότητα. Δεν έχει δικό του μέλλον αυτός και μαζί του δεν έχει μέλλον και η ζωή. Δεν είναι θεμιτό να εμπιστεύεται η κοινωνία το μέλλον της στον βιομηχανικό και τεχνολογικό εξοπλισμό, στην πολιτική προπαγάνδα, στον οικονομικό ιμπεριαλισμό, στις απροσχεδίαστες συστηματικές κοινωνικοποιήσεις, που υποκρύπτουν συνήθως πολιτικές ή και άλλες σκοπιμότητες.

Η “Φιλοσοφία της Παιδείας” το λέει με σαφήνεια: “Αν, λέει, εγκαταλείψουμε την παιδεία και περιοριστούμε αποκλειστικά στην επαγγελματική τεχνολογική εκπαίδευση, τότε σε λίγα χρόνια δεν θα έχουμε καινούρια τεχνολογία, διότι η τεχνολογική πρόοδος προϋποθέτει βασική επιστημονική έρευνα που επιδιώκεται χωρίς βραχυπρόθεσμους χρησιμοθηρικούς σκοπούς. Η επαγγελματική εκπαίδευση στενεύει τους ορίζοντές μας και μας κατευθύνει προς την εκτέλεση ενός συγκεκριμένου έργου, ενώ η παιδεία διανοίγει τους ορίζοντές μας και μας δίνει μια πλατειά, μακροπρόθεσμη προοπτική για τον κόσμο και τη ζωή μας. Δεν είναι τυχαία σύμπτωση ότι στις κλειστές, ασφυκτικές και καταπιεστικές κοινωνίες οι νέοι και οι νέες προετοιμάζονται για περιορισμένους και προκαθορισμένους ρόλους μέσα στην κοινωνία τους. Ο χαρακτήρας της κοινωνικής ζωής προδιαγράφεται από την επικρατούσα δογματική ιδεολογία και από τα συμφέροντα του κατεστημένου, οι επιλογές είναι περιορισμένες, η αμφισβήτηση και η κριτική αποθαρρύνονται. Οι κρατούντες έχουν καθορίσει και καθηλώσει τον πολιτισμό της κοινωνίας μας. Στις σημερινές καπιταλιστικές κοινωνίες ο φόβος να υποκατασταθεί η παιδεία από την επαγγελματική εκπαίδευση είναι ολοφάνερος”. (Τ. Καζεπίδης).

Σκοπός της εκπαίδευσης οφείλει να είναι η προσφορά παιδείας, δηλαδή καλλιέργειας, δηλαδή μόρφωσης. Και μορφωμένος δεν είναι ο άνθρωπος των γνώσεων, αλλά ο άνθρωπος του οποίου η σκέψη, ο χαρακτήρας, η ευαισθησία έχουν εκλεπτυνθεί, έχουν εμπλουτιστεί, έχουν διαμορφωθεί από τις γνώσεις, από τη γνώση, από την αισθητική, από την ηθική και από τα άλλα επιτεύγματα του πολιτισμού.

Προπάντων δεν πρέπει να μας διαφεύγει εμάς τους δασκάλους ότι το κεφάλι του παιδιού δεν είναι δοχείο, για να το γεμίζουμε με γνώσεις και ύστερα να το μετρούμε με τα περίφημα αξιολογικά test, παρά είναι, το κεφάλι του παιδιού, σπίρτο, εστία και φωτιά που περιμένει τον σπινθήρα, για να πυρακτωθεί.

Αυτό είναι το σχολείο που θέλουμε σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά εμείς οι δάσκαλοι, και δεν το θέλουν, βέβαια, οι βιομήχανοι και οι πολιτικοί, και όχι μόνον… αυτοί. Θέλουμε το σχολείο που διδάσκει στον νέο άνθρωπο τη γνώση, τη σκέψη, τον λόγο, την τέχνη, όχι για να γίνει πανεπιστήμων με τη γνώση, φιλόσοφος με τη σκέψη, λογοτέχνης με τον λόγο, καλλιτέχνης με την τέχνη, αλλά για να ολοκληρωθεί και να ελευθερωθεί, διότι η γνώση, η σκέψη, ο λόγος, η τέχνη ελευθερώνουν / ολοκληρώνουν. Γιατί αυτός είναι ο σκοπός της εκπαίδευσης: ο ελεύθερος άνθρωπος. Αλλά τον ελεύθερο άνθρωπο μόνον ένας ελεύθερος δάσκαλος μπορεί να τον ετοιμάσει. Και βέβαια ο ελεύθερος δάσκαλος, δηλαδή ο υπεύθυνος δάσκαλος, ετοιμάζει τους ελεύθερους, δηλαδή τους υπεύθυνους ανθρώπους, που δεν θα υπηρετούν σκοπιμότητες, αλλά θα ανατρέφονται σύμφωνα με την ιδέα της ανθρωπότητας και τον καθολικό της προορισμό, ανθρώπους που θα παρεμβαίνουν διορθωτικά στην πορεία του κόσμου. Ένα τέτοιο σχολείο θα μπορούσε να έχει έμβλημά του έναν ελεύθερο άνθρωπο: τον Προμηθέα του Αισχύλου ή την Αντιγόνη του Σοφοκλή. Έναν Έλληνα, έναν Τούρκο, έναν Ινδιάνο, έναν Κινέζο και έναν Αφρικανό που χτίζουν μαζί το μέλλον του κόσμου.

Το σημερινό, όμως, σχολείο είναι διαφορετικό. Το ξέρουμε όλοι μας. Είναι σχολειό, θα μας πει ο Gianni Rodari, καταναλωτικό. Αντιγράφει την καταναλωτική κοινωνία που το γέννησε και το συντηρεί. Γι’ αυτό και έχει αποτύχει. “Είναι νεκρό σχολειό. Θα μπορούσε έξοχα να έχει έμβλημά του έναν κερδοσκόπο επιχειρηματία που αξιολογεί μικρόψυχα κάθε μέρα τις επιδόσεις των υπαλλήλων του, για να αυξήσει τα κέρδη του, ή έναν από αυτούς που με τη δύναμη των όπλων ή της πληροφόρησης και τον νόμο της ζούγκλας οδηγούν τον άνθρωπο στον νεοβαρβαρισμό”.

Είναι σαφές ότι οι σχεδιαστές αυτών των κόσμων χρησιμοποιούν την εκπαίδευση, για να υπηρετήσουν αλλότριες, δικές τους, αν θέλετε, σκοπιμότητες.

Έχουμε να κάνουμε, λοιπόν, με μια θύελλα η οποία ξεριζώνει το δέντρο της παιδείας από την εκπαίδευση, από τα σχολεία του κόσμου. Μας χρειάζεται μια άλλη θύελλα που θα εξουδετερώσει την πρώτη. Μας χρειάζεται η συστράτευση των δασκάλων όλου του κόσμου, των δασκάλων που πιστεύουν ακόμη στον άνθρωπο, που πιστεύουν ότι ο κύριος σκοπός του σχολείου είναι η μόρφωση / καλλιέργεια του νέου και ότι όλα τα άλλα, χωρίς να αγνοούνται (βέβαια), έρχονται (όμως) δεύτερα. Μας χρειάζεται η συστράτευση αυτών των δασκάλων (και των μαθητών, φυσικά, και των γονέων) που θα υπερβούν τους φραγμούς του επαγγελματισμού και θα επαναφέρουν τη διωγμένη / κατατρεγμένη παιδεία στην προτέρα της θέση. Μας χρειάζονται οι “Δάσκαλοι Χωρίς Σύνορα”, οι σεμνοί και οι οραματιστές, που θα θρυμματίσουν τα κάθε είδους στεγανά που τους χωρίζουν και θα δώσουν τα χέρια στους άλλους δασκάλους στο όνομα της νεότητας και της παιδείας που τους ενώνουν. Μας χρειάζονται για το μέλλον της οικουμένης οι ελεύθεροι δάσκαλοι, δηλαδή οι υπεύθυνοι δάσκαλοι.

Είναι ανάγκη και ώρα είναι να ορθρίσουν, και ένας να είναι ο όρθρος τους: η παιδεία στους δασκάλους και όχι στους εργοδότες. Αυτός είναι ο όρθρος της παιδείας. Μας το είπε, άλλωστε, ένας μεγάλος φιλόλογος και Δάσκαλος του αιώνα που πέρασε, ο Γιάννης Κακριδής, μας είπε ότι η παιδεία είναι όρθρος πνευμάτων και μέσα στο φως.

 

Αναδημοσίευση από την  εφημερίδα Μακεδονία.

 

* Ο Χρίστος Τσολάκης είναι ομότιμος καθηγητής Νεοελληνικής Γλώσσας ΑΠΘ

 

ΠΗΓΗ: 31/01/2011 – 09:23, http://www.alfavita.gr/artro.php?id=21607

Κίνημα Χρέους

 

Συνέντευξη της Σοφίας Σακοράφα

[στο tvxs.gr]

 

Τη δημιουργία κινήματος για τον έλεγχο κι έπειτα την «άρνηση του απεχθούς χρέους» συνυπογράφει η ανεξάρτητη βουλευτής Σοφία Σακοράφα. Απαντώντας σε ερωτήσεις του tvxs.gr, τάσσεται απέναντι στην κυβέρνηση Παπανδρέου και χαρακτηρίζει την Κίνηση Δημαρά και Οικονόμου «στρατηγικό σύμμαχο για τη συγκρότηση μετώπου, με όποιες αποστάσεις πολιτικές μπορεί να έχουμε».

Η κα Σακοράφα, η οποία διαγράφηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ καθώς καταψήφισε το Μνημόνιο, δηλώνει ότι αισθάνεται «απολύτως προδομένη» από το κυβερνών κόμμα «λόγω μιας σαφούς πολιτικής δέσμευσης, που από τις εκλογές και μετά προσέλαβε το χαρακτήρα λαϊκής εντολής, η οποία όμως προδόθηκε με βάναυσο τρόπο».

Περιγράφοντας μέρος του χρέους το οποίο κατά τη γνώμη της άδικα, αν όχι παράνομα, καταλογίζεται στο ελληνικό δημόσιο, αναφέρεται σε «όλες τις συμβάσεις που υπογράφτηκαν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες» και στις «συμβάσεις τύπου της Siemens».

Μιλώντας για την προτεινόμενη Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου, σπεύδει να τονίσει ότι «δεν υποκαθιστά κανένα πολιτικό σχηματισμό, έχει συγκεκριμένη αποστολή, με συστηματοποιημένη μεθοδολογία και καταλήγει αυστηρά και μόνο στο μέρος εκείνο του χρέους που είναι παράνομο, με συνέπεια την άρνηση του ως απεχθές».

«Η ΕΛΕ έχει συσταθεί σε χώρες με τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά και δομές και έχει παράξει σημαντικά αποτελέσματα», σημειώνει, ερωτηθείσα αν η ίδια έχει «μετρήσει» τις συνέπειες για τη χώρα ύστερα από μία ανάλογη κίνηση.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη με την κ. Σοφία Σακοράφα:

 

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η πρωτοβουλία με στόχο τη δημιουργία Διεθνούς Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου του δημόσιου χρέους; Με ποιο τρόπο την προωθείτε;

 

Η δημιουργία της Επιτροπής διατυπώνεται σαν αίτημα. Ένα αίτημα που σέβεται τους θεσμούς, που προστατεύει τη διαφάνεια, που ενημερώνει αυτόν που σήμερα καλείται να πληρώσει το μάρμαρο, τον ελληνικό λαό δηλαδή, από που προήλθε αυτό το χρέος, που δυναμώνει τη διαπραγματευτική ισχύ της Ελλάδας έναντι των πιστωτών της. Όπως όλα τα αιτήματα οφείλει να αποκτήσει κοινωνική ισχύ, κοινωνική δυναμική. Σε πρώτη φάση λοιπόν προσυπογράφεται μια διακήρυξη από προσωπικότητες και δυνάμεις της ίδιας της κοινωνίας, από το χώρο της πολιτικής, του πολιτισμού, της εργασίας, από την πανεπιστημιακή κοινότητα, από την τοπική αυτοδιοίκηση, από πιο εξειδικευμένους χώρους, όπως συνταγματολόγοι και οικονομολόγοι.

Σε δεύτερη φάση (και αυτό είναι το κρίσιμο στοίχημα) αυτό το αίτημα πρέπει να αποκτήσει πλατύ κοινωνικό έρεισμα. Είναι σημαντικό για παράδειγμα για τον έλεγχο συμβάσεων τύπου ΟΣΕ να έχει πειστεί ένα μεγάλο κομμάτι εργαζομένων στον οργανισμό να μετέχει ενεργά στη διαδικασία.

Μόνον με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεις την κινητοποίηση της κοινωνίας αφενός, αλλά και την ταυτόχρονη απελευθέρωσή της από θέσφατα, όπως ο μονόδρομος.

Η πίστη της κοινωνίας ότι μπορεί να υπάρξει και άλλος δρόμος είναι χειραφέτηση, γνώση, διατύπωση εναλλακτικής πρότασης. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι ικανά να αποτελέσουν τον πυρήνα ενός κινήματος με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και συγκροτημένη πρόταση.

Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για πολιτικές δυνάμεις ή προσωπικότητες οι οποίες στηρίζουν τη συγκεκριμένη πρόταση;

 

Είναι σαφές ότι οι δυνάμεις που υποστήριξαν το μνημόνιο και εξακολουθούν να το υποστηρίζουν ως τη μόνη λύση δεν χωρούν σε μια τέτοια πρόταση. Δεν χωρούν με την έννοια της πολιτικής θέσης και αντίληψης.

Η ΕΛΕ βρίσκεται στον αντίποδα αυτής της αντίληψης και έχει σα στρατηγικό στόχο την πλαισίωσή της από ένα ζωντανό λαικό κίνημα. Στη βάση αυτή οι δυνάμεις που τη στηρίζουν πρέπει και αυτές να βρίσκονται στον αντίποδα της λογικής του μνημονίου, αλλά και να πιστεύουν βαθιά ότι τα κοινωνικά κινήματα είναι αυτά που αποτελούν τους κινητήριους μοχλούς κάθε φορά που η ιστορία και οι κοινωνίες αναζητούν διέξοδο.

 

Είστε σε θέση να εντοπίσετε ήδη, και να περιγράψετε, μέρος του χρέους το οποίο άδικα αν όχι παράνομα καταλογίζεται στο ελληνικό δημόσιο;

 

Η διαδικασία του εντοπισμού είναι αυτή ακριβώς η συστηματοποιημένη διαδικασία που αφορά στο έργο της ΕΛΕ. Η περιγραφή είναι ήδη δεδομένη χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς διακρίσεις, χωρίς να κλείνει το μάτι σε καμία κυβέρνηση από τη μεταπολίτευση και μετά. Πολύ πρόχειρα, αλλά άκρως ενδεικτικά να αναφέρω όλες τις συμβάσεις για παράδειγμα που υπογράφτηκαν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες ή για τις συμβάσεις τύπου της Siemens. Αυτό που χρειάζεται είναι να υπάρχει η πολιτική βούληση για να βρεθεί το παράνομο χρέος, το απεχθές. Γιατί είναι αποδεδειγμένο πλέον, ότι όποια επιτροπή έχει συσταθεί στα όρια του επίσημου πολιτικού συστήματος, ανεξάρτητα από τις προθέσεις των βουλευτών, έχει σαν αποτέλεσμα τη διάσωσή του και όχι τη διάσωση της Ελλάδας, αποτελεί τελικά κολυμπήθρα εξαγνισμού και όχι διαδικασία απονομής πραγματικών πολιτικών ευθυνών και δικαιοσύνης.

 

Έχετε «μετρήσει» τις συνέπειες για τη χώρα ύστερα από μία τέτοια κίνηση;

 

Έχω ξαναπεί ότι δεν ανακαλύπτουμε τον τροχό. Η ΕΛΕ έχει συσταθεί σε χώρες με τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά και δομές και έχει παράξει σημαντικά αποτελέσματα. Στόχος μας είναι η άρνηση του απεχθούς χρέους, δηλαδή να αναζητήσουμε όχι εάν μπορεί η Ελλάδα να αποπληρώσει το χρέος, αλλά τι πρέπει η Ελλάδα να πληρώσει από το χρέος.

Η πρώτη παραγόμενη συνέπεια αφορά λοιπόν στον ελληνικό λαό και είναι λυτρωτική. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αντιστρέψω την ερώτηση. "Μέτρησε" ποτέ η κυβέρνηση τις συνέπειες από την προσφυγή στο ΔΝΤ; Γιατί για αυτές τις συνέπειες έχουμε δύο δεδομένα. Πρώτο, τις απτές αποδείξεις αυτής της απόφασης στην Ελλάδα, που σημαίνει Ελλάδα με μειωμένη κυριαρχία και εξουθενωμένη κοινωνία, δεύτερο τις απτές αποδείξεις από άλλες χώρες που πολύ νωρίτερα από εμάς μπήκαν στο ΔΝΤ.
Τα πράγματα είναι απολύτως ξεκάθαρα, εάν θέλουμε να τα δούμε ξεκάθαρα. Έγινε μια καταστροφική πολιτική επιλογή, με καταστροφική προιστορία από τη μία, από την άλλη προτείνεται μία άλλη πολιτική λύση με θετική προιστορία, η οποία αρνείται αυτές ακριβώς τις τραγικές συνέπειες.

 

Ας υποθέσουμε ότι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο η Ελλάδα ξεπερνά το «σκόπελο» του χρέους. Τι ακολουθεί; Ποια αναπτυξιακή πρόταση εκ μέρους σας συνοδεύει το στόχο για την αναδιάρθρωση του χρέους μέσω της Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου;

 

Καταρχήν η ΕΛΕ να το ξεκαθαρίσουμε δεν υποκαθιστά κανένα πολιτικό σχηματισμό, έχει συγκεκριμένη αποστολή, με συστηματοποιημένη μεθοδολογία και καταλήγει αυστηρά και μόνο στο μέρος εκείνο του χρέους που είναι παράνομο, με συνέπεια την άρνηση του ως απεχθές. Η ΕΛΕ είναι το εργαλείο ακριβώς για να ξεπεραστεί ο σκόπελος του χρέους, αλλά με συγκεκριμένο τρόπο.

Γιατί ο τρόπος έχει μεγάλη σημασία, έχει πολιτική κατεύθυνση και πολιτικό πρόσημο. Και ο συγκεκριμένος τρόπος δε συνιστά εξόντωση του ελληνικού λαού, αλλά ακριβοδίκαιη αποπληρωμή.

Η αναπτυξιακή όμως πρόταση, ξεπερνά το χαρακτήρα της ΕΛΕ. Έχει ιδεολογικό προσανατολισμό και πολιτικό περιεχόμενο. Έχει στρατηγική. Σε ό,τι με αφορά ο προσανατολισμός είναι σοσιαλιστικός, το περιεχόμενο δημοκρατικό και στρατηγική, η ανάπτυξη της χώρας με βάση τις παραδοσιακές παραγωγικές της δυνατότητες, αλλά και την αξιοποίηση της πράσινης οικονομίας. Στην Ελλάδα χάθηκε το τρένο της βιομηχανικής επανάστασης, χάσαμε – και αυτό ήταν καταστροφή- το τρένο της τεχνολογίας και όπως φαίνεται χάνουμε και την τελευταία ευκαιρία, ενώ εδώ και χρόνια έχουμε καταστρέψει την αγροτική παραγωγή και έχουμε υπονομεύσει σχεδόν με χυδαιότητα τον πολιτισμό μας και την παιδεία.

 

Πώς προσεγγίζετε την πολιτική πρωτοβουλία των έτερων συναδέλφων σας οι οποίοι καταψήφισαν το Μνημόνιο; Για ποιους λόγους δεν ακολουθήσατε τους κ.κ. Δημαρά και Οικονόμου στην ίδρυση της Ένωσης Ανεξάρτητων Πολιτών; Είναι οριστική η επιλογή σας να κρατήσετε αποστάσεις από το εγχείρημα;

 

Είναι σημαντικό η όποια αντίθεση στο μνημόνιο να σχηματοποιείται πολιτικά και είναι ακόμη σημαντικότερο αυτά τα πολιτικά σχήματα να κινητοποιούν και να εκπροσωπούν κοινωνικές δυνάμεις.

Από την άλλη αυτό δε σημαίνει ότι όλες οι δυνάμεις που αντιστέκονται στο μνημόνιο -ενώ υπάρχει αυτός ο κοινός προσανατολισμός που έχει τη δυνατότητα να συγκροτήσει ένα ενιαίο μέτωπο- δεν έχουν μεταξύ τους πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές. Με την έννοια αυτή η Ένωση Ανεξάρτητων Πολιτών είναι ένας στρατηγικός σύμμαχος για τη συγκρότηση μετώπου, με όποιες αποστάσεις πολιτικές μπορεί να έχουμε.

 

Προσανατολίζεστε σε κάποια μορφή συνεργασίας με άλλες δυνάμεις του λεγόμενου σοσιαλιστικού χώρου και της αριστεράς;

 

Ήδη σας μίλησα για μέτωπο, για στρατηγική συνεργασία με όλες αυτές τις δυνάμεις του σοσιαλιστικού χώρου, της κοινοβουλευτικής και της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς.

Αυτή τη στιγμή δεχόμαστε την πλέον βίαιη επίθεση. Αυτή η επίθεση για να απαντηθεί χρειάζεται συμπαγές κοινωνικό και πολιτικό μέτωπο. Σε αυτό το μέτωπο οι θέσεις, οι αντιθέσεις και οι συνθέσεις είναι πλούτος, ο κοινός προσανατολισμός είναι δύναμη και οι διαχωριστικές γραμμές είναι δημοκρατία.

 

Σήμερα, τοποθετείστε απέναντι ή απλώς κρατάτε αποστάσεις από το κυβερνών κόμμα; Επίσης, αισθάνεστε «προδομένη» από την κυβέρνηση Παπανδρέου ή από την αρχική σας εκτίμηση αναφορικά με τις προθέσεις και τους στόχους της;

 

Απολύτως προδομένη, όχι λόγω μιας μεταφυσικής εκτίμησης αναφορικά με τις προθέσεις και τους στόχους του ΠΑΣΟΚ, αλλά λόγω μιας σαφούς πολιτικής δέσμευσης, που από τις εκλογές και μετά προσέλαβε το χαρακτήρα λαικής εντολής, η οποία όμως προδόθηκε με βάναυσο τρόπο. Είναι σαφέστατο ότι όποιος παρακολουθεί την πορεία μου από το μνημόνιο και μετά έχει αντιληφθεί ότι βρίσκομαι απέναντι.

Σε τέτοιες κρίσιμες εποχές όπου γκρεμίζονται κεκτημένα χρόνων, οι αποστάσεις ασφαλείας είναι πολιτική υποκρισία. Σήμερα περισσότερο από ποτέ δεν υπάρχει ολίγον από αντίσταση, ολίγον από αγώνα. Η επαναστατική γυμναστική ανήκει σε άλλες εποχές. Σήμερα χρειάζεται ρήξη και ανατροπή.

 

«Βλέπετε» πρόωρες εκλογές;

 

Το σενάριο υπάρχει. Κατά την άποψή μου όμως το μείζον πολιτικό ζητούμενο αυτή τη στιγμή είναι η διατύπωση μιας άλλης πολιτικής λύσης, με διαφορετικό προσανατολισμό. Θετική εξέλιξη θα είναι η πρόκριση αυτής της πολιτικής λύσης. Οι πολιτικές λύσεις ξεκινούν από την κοινωνία και τα κινήματα, ζυμώνονται και αποκτούν δυναμική εντός της κοινωνίας και τελικά αποκτούν σάρκα και οστά και μέσα από την εκλογική διαδικασία.

Εάν δεν υπάρχει αυτή η άλλη πρόταση, που θα ενσωματώνει ταυτόχρονα και την αντίσταση, αλλά και το νέο προσανατολισμό, οποιαδήποτε εκλογική διαδικασία, θα νομιμοποιεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο παρόμοιες πολιτικές επιλογές.

 

ΠΗΓΗ: 08:03 – Δευ 31/01/2011, Βασίλης Κωστούλας,   http://www.tvxs.gr/news/%…..CE%B1. Το είδα:http://youpayyourcrisis.blogspot.com/2011/01/blog-post_387.html Δευ 31/01/2011,

Οι τρεις Ιεράρχες και η νεοελληνική παρακμή 

 

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

 

Είναι ώρα να πάψουμε να υποκρινόμαστε. Το νεοελληνικό υπό ξένη κηδεμονία κράτος (προτεκτοράτο) διέρχεται ίσως την τελευταία του φάση, την φάση της τελικής παρακμής πριν από την κατάρρευση! Οι ξένοι προστάτες (προτέκτορες) σε αγαστή συνεργασία με τους πρόθυμους να υπηρετήσουν τα ξένα συμφέροντα στη χώρα μας με αντάλλαγμα την άσκηση της εξουσίας απογύμνωσαν τη χώρα από τους πραγματικούς διαχρονικά προστάτες.

Ο θρύλλος λέγει ότι, όταν ο Μωάμεθ πολιορκούσε τη βασιλεύουσα των πόλεων, είχε απελπιστεί ότι θα καταφέρει να την εκπορθήσει. Τότε κάποιος από τους αυλικούς του τον πληροφόρησε ότι η Πόλη του είχε δοθεί. Είχε λάβει εκείνος από μέσα την είδηση ότι η Προστάτις της, που την είχε διασώσει από πλήθος κινδύνων κατά τη χιλιόχρονη ιστορία της, είχε αποσύρει τη Σκέπη της πικραμένη από την απομάκρυνση των πολιτών της από τον δρόμο του Υιού και Θεού της!

Οι πονεμένοι Ρωμηοί καθ’ όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, παρά τον θρύλλο, αισθάνονταν την Παναγία να θρηνεί μαζί τους. Έσπευδαν μάλιστα να την παρηγορήσουν με το χιλοτραγουδισμένο “σώπασε κυρά Δέσποινα και μη πολυδακρύζεις, πάλι με χρόνια με καιρούς πάλι δικά μας θάναι”. Και ήρθαν οι καιροί και ξανάγιναν κάποια δικά μας. Έτσι πιστέψαμε; Έτσι μας είπαν εκείνοι που ταυτίστηκαν με τους “προστάτες” μας; Το βέβαιο είναι ότι οι “προστάτες” εκείνοι αλλά πολύ περισσότερο οι σημερινοί, καθώς και οι δικοί μας στην υπηρεσία τους, οι κατά καιρούς εθνοσωτήρες, δεν ανέχονταν να προσβλέπει ο λαός μας και σε άλλους προστάτες πέρα από τους ίδιους. Τί να κάνουν όμως, που ο λαός αργεί σημαντικά να ξεστραβωθεί; Αποδέχθηκαν και κάποιους άλλους. Μάλιστα την Παναγία την ανέδειξαν σε προστάτιδα των ενόπλων Δυνάμεων, ωσάν να είναι πολεμόχαρη αυτή και όχι απλώς προστάτιδα των αδικουμένων. Αποδέχθηκαν και τους τρείς Ιεράρχες ως προστάτες της παιδείας. Βέβαια από παιδεία δεν γνώριζαν. Ούτε από παιδεία της Ρωμηοσύνης ούτε και από την άλλη των αρχαίων προγόνων μας, προς επιστροφή στο πνεύμα των οποίων κήρυξαν την παλλαϊκή πορεία! Όλοι εκείνοι, παιδιά της Δύσης, για τον εαυτό τους διεκδικούσαν την αποκλειστική θέση στην καρδιά του λαού. Και τελικά το κατάφεραν. Κατάφεραν όμως συνάμα την εξαχρείωσή του, τον εκμαυλισμό της συνείδησής του, την θλιβερή παρακμή του. Και τώρα, διαδραματίζοντες τον ίδιο ρόλο, του “προστάτη”, επιχειρούν τη “σωτηρία” του!

Οι τρείς Ιεράρχες δεν έχουν πλέον καμιά θέση στα σχολεία, αφού αυτοί προστατεύουν την παιδεία και παιδεία δεν υφίσταται. Αν δεχθούμε ότι παιδεία είναι ό,τι απομένει στην περίπτωση που λησμονηθούν όλες οι γνώσεις που αποκτά ο μαθητής στις σχολικές αίθουσες, τί μπορεί να είναι αυτό παρά το ήθος και το φρόνημα; Αλλά ούτε ήθος ούτε φρόνημα καλλιεργείται πλέον στα σχολεία. Η παιδεία έχει καταπέσει από δεκαετιών σε εκπαίδευση γνωσικεντρική αρχικά, χρησιμοθηρική στη συνέχεια. “Πρώτα ο μαθητής” διατείνεται το καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργείο της μη εθνικής παιδείας, θρησκευμάτων και δια βίου μάθησης! Αλλά ο μαθητής αντιλαμβάνεται τί του ετοιμάζουν οι γονείς του, οι εκπαιδευτικοί, η Πολιτεία: Αδιέξοδα και μόνον αδιέξοδα. Και αντιδρά. Κάποιες φορές με εκδήλωση ακραίας οπωσδήποτε συμπεριφοράς, όπως όταν γράφει το σύνθημα: Τα σχολεία φωτίζουν μόνο όταν καίγονται!

Οι τρείς Ιεράρχες δεν υπήρξαν παιδαγωγοί με την στενή έννοια του όρου, δηλαδή δεν δίδαξαν σε σχολικές αίθουσες. Γιατί τότε θεωρούνται προστάτες της παιδείας μας; Ασφαλώς, διότι υπήρξαν οι κατ’ εξοχήν διδάσκαλοι, διδάσκαλοι δια του παραδείγματος. Και αυτό είναι που μας πληγώνει κατάβαθα! Έχοντας υποκύψει στη λαγνεία του δυτικού πνεύματος του “διαφωτισμού” υιοθετήσαμε τον ιδεαλισμό, ο οποίος αγνοεί το πρόσωπο και προβάλλει την ιδέα. Σε αντίθεση με τους αρχαίους προγόνους μας, οι οποίοι στην άγνοια της ειδωλολατρείας βυθυσμένοι είχαν αρθεί στο ύψος να προβάλλουν πρόσωπα, έστω και μυθικά προς μίμηση (χαρακτηριστική η περίπτωση του μύθου του Προδίκου για τον Ηρακλή), οι ιδεαλιστές ή υλιστές διάδοχοι των πρώτων προβάλλουν ιδέες. Σε αντίθεση προς την Εκκλησία που στα ερωτήματα τί είναι αλήθεια, τί ελευθερία, τί δικαιοσύνη, τί αρετή, τί ζωή απαντά ο Χριστός, οι ιδεαλιστές και οι υλιστές αναλώνονται στο να δώσουν διάφορους ορισμούς στριφνούς έως ακαταλαβίστικους ακολουθώντας το παράδειγμα των κυνηγών του αισωπείου μύθου: Δεν θέλουν να έλθουν σε επαφή με τον “λέοντα”, τα ίχνη του μόνο αναζητούν!

Οι τρείς Ιεράρχες ακολουθώντας στον βίο τους τον Χριστό κατά πόδας τον συνάντησαν. Και όποιοι συναντούν τον Χριστό είναι διδάσκαλοι της αλήθειας, της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ζωής. Δίδαξαν με τα έργα τους τα πλείστα όσα και θαυμαστά στο έπακρο. Καταφρόνησαν όλα όσα ο κόσμος θεωρεί σημαντικά και παθιάζεται γι’ αυτά: Πλούτη, ηδονές, τιμές, αξιώματα, δόξα! Όλοι ήσαν ευκατάστατοι, αλλά επτώχευσαν με τη θέλησή τους επιλέξαντες την ασκητική βιωτή, όπως και ο μεγάλος Δάσκαλός τους, που δεν είχε πού την κεφαλήν κλίνει! Δεν τους κέρδισε όμως ο κυνισμός, γέννημα της μυστικιστικής Ανατολής, που μεταφυτεύτηκε στη Δύση ως υπαρξιστικός αθεϊσμός. Έσκυψαν επάνω από τον πονεμένο συνάνθρωπό τους με ευσπλαχνία, όπως και ο Δάσκαλός τους επάνω από τον λαό, που έβλεπε ως πρόβατα χωρίς ποιμένα. Έκτισαν τεράστια φιλανθρωπικά ιδρύματα (Βασιλειάδα), κατήγγειλαν την κοινωνική αδικία (άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος). Περιφρόνησαν την εξουσία είτε ως αξίωμα, από το οποίο παραιτήθηκαν (άγιος Γρηγόριος), είτε ως απειλή επιβολής ποινής (άγιος Βασίλειος έναντι Ουάλλεντος και Ιουλιανού, άγιος Ιωάννης έναντι Αρκαδίου). Χλεύασαν τις απειλές για βασανιστήρια, δήμευση της περιουσίας, θάνατο (άγιος Βασίλειος). Πρόβαλαν την αξία της πνευματικής ελευθερίας, την οποία τόσο προκλητικά αγνοεί τόσο ο ιδεαλισμός όσο και ο υλισμός, ελευθερίας, η οποία αποκτάται με τον τραχύ αγώνα κατά των παθών. Έστρεψαν το ενδιαφέρον εκείνων που τους άκουγαν να κηρύττουν και των άλλων διαχρονικά που μελέτησαν και μελετούν τα έργα τους και τα παράδειγμά τους προς την όντως Ζωή, τον Ιησού Χριστό. Και έχοντας αφήσει υπόδειγμα βίου κοιμήθηκαν οσιακά: Ο άγιος Βασίλειος, πριν ασπρίσουν τα μαλλιά του, για να είναι υπόλογοι οι Νεοέλληνες που “λατρεύουν” τον γεράκο της Coca cola! Ο άγιος Γρηγόριος σε ένα ταπεινό καλύβι της Καππαδοκίας με αδιάλειπτη προσευχή για τη σωτηρία του κόσμου! Ο άγιος Ιωάννης καθ’ οδόν προς τον τόπο της τελευταίας του εξορίας!

Ποιά σχέση έχουν αυτοί με μας τους παραδομένους άνευ όρων στη λαγνεία της ευδαιμονίας, όχι βέβαια με την αρχαιοελληνικη σημασία του όρου, αλλά με τη σύγχρονη της απληστίας προς κατανάλωση; Ποιά σχέση έχουν με τους λάτρεις του πλούτου, για την απόκτηση του οποίου είμαστε πρόθυμοι να πουλήσουμε όχι μόνο την πατρίδα μας, αλλά και την ψυχή μας; Ποιά σχέση έχουν με μας τους δειλούς και μικρόψυχους, που τρέμουμε μη και πουν κακό λόγο για μας οι “προστάτες” μας; Ουδεμία! Γι’ αυτό και δεν χαίρονται που τους “τιμούμε” ακόμη. Δεν παρευρίσκονται καν στην “τιμητική” προς αυτούς εκδήλωση. Δεν το αντιλαμβανόμαστε αυτό εμείς και βαρυεστημένοι αναφωνούμε: Πότε επί τέλους θα σταματήσει αυτή η φαρσοκωμωδία; Γιατί η Πολιτεία είναι τόσο άτολμη; Αλλά η Πολιτεία ζυγίζει και ξαναζυγίζει το πολιτικό κόστος και θεωρεί ασύμφορη τη βιαστική απόφαση. Πάντως όλα δείχνουν ότι η ώρα εγγίζει.

Το ερώτημα που πρέπει να θέσουμε εμείς που πονούμε το κατάντημά μας και αγαπούμε την Εκκλησία είναι άλλο: Η Πολιτεία είναι αυτή που ήτανε. Ιεράρχες που να στοιχίζονται πίσω από τους τρείς μεγίστους φωστήρες υπάρχουν στις ημέρες μας; Αυτούς περιμένουμε να προβάλουν, έστω και λίγους, όπως και τότε. Ας πάψουμε να κλαψουρίζουμε για τις αποφάσεις της Πολιτείας. Ο Χριστός μας είπε: “Ο κόσμος όλος εν τω πονηρώ κείται”. Εμείς πού ανήκομε;

                                                                       

Σημαίνον και σημαινόμενο:

 

 Η ηθικολογία στην εκπαίδευση ως αναίρεση της ηθικής της πράξης

 

Της Αμαλίας  Κ. Ηλιάδη*

 

Δεν πρέπει να μας ξαφνιάζει το γεγονός πως στις σκοτεινές μέρες που διανύουμε, ορισμένοι αναίσχυντοι, υπερφίαλοι ηθικολόγοι αναλαμβάνουν εργολαβικά το ρόλο του Κάτωνα του Τιμητή στο χώρο της εκπαίδευσης μιας διαβρωμένης από τη διαφθορά Πολιτείας, προκειμένου,  λαϊκίζοντας και υποκρινόμενοι τον άμεμπτο (ποιοι;  αυτοί  που όσα βδελύττονται και αποκηρύσσουν στα λόγια τα αποτυπώνουν περίτρανα στα έργα τους) να αναμορφώσουν τη δημόσια εκπαίδευση.

Κόπτονται δημοσίως για την Εκπαίδευση και την Παιδεία που οι ίδιοι δεν διαθέτουν, αναίσθητοι, αναξιοπρεπείς, «δολοφόνοι» του ευαίσθητου ψυχισμού συνανθρώπων τους,  πιστοί του Μαμωνά με έπαρση εωσφορική, ακόλουθοι της κομπίνας, της λοβιτούρας και του εύκολου κέρδους, φερέφωνα της κομματικής γραμμής που υπηρετούν, ανεγκέφαλα κύμβαλα που τα θυσιάζουν όλα στο βωμό του πλουτισμού και που δυστυχώς υπηρετούν τη δημόσια εκπαίδευση και υποτίθεται ότι γαλουχούν τους νέους με αρχές και δείχνουν το δρόμο της ηθικής, ενώ οι ίδιοι διαπράττουν μικρά, καθημερινά εγκλήματα, από αυτά που έξω περιβάλλονται το μανδύα της υποκριτικής αγιογραφίας…

Σήμερα όλοι αυτοί επιζητούν την «αξιολόγηση», οι ίδιοι που στο πρόσφατο παρελθόν την πολέμησαν με αθέμιτα μέσα και φθηνά, συμφεροντολογικά επιχειρήματα, προκειμένου να βολευτούν ανώδυνα, χωρίς καμιά  αξιολογική διαδικασία, στη δημόσια εκπαίδευση. Όμως οι έχοντες ιστορική μνήμη και εμπειρία θυμούνται πως αυτοί οι ίδιοι εκπαιδευτικοί, καθηγητές και καθηγήτριες,  που παρέκαμψαν τις εξετάσεις του 1^ου διαγωνισμού του ΑΣΕΠ του 1998 και αρκετών επόμενων και διορίστηκαν δια της μαζικής, αστάθμητης οδού της επετηρίδας και της «κατασκευασμένης»,  εν πολλοίς,  προϋπηρεσίας, λαμβάνουν σήμερα το απύθμενο θράσος από την κομματική τους ταυτότητα( η οποία και τους παρέχει πλήρη ασυλία λόγων τε και έργων)  να ασκούν υψηλή κριτική σε συναδέλφους τους που αρνούνται μια «στημένη» αξιολόγηση.

Μονίμως οπαδοί του προσωπικού τους μικροσυμφέροντος κι όχι κριτικά σκεπτόμενοι, άνθρωποι χωρίς  αυξημένη  τυπική και ουσιαστική επιμόρφωση, χωρίς  επαρκή τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, συνήθως με βαθμό πτυχίου «καλώς», ωρύονται,  λόγω κομματικής «πρεμούρας» και για να διασώσουν τα κεκτημένα, υπέρ μιας αξιολόγησης υποταγμένης στην αγορά με όρους δυσβάσταχτους. Γιατί αυτοί,  βέβαια, προσβλέπουν ,ακόμη, σε μια «αξιολόγηση»  εξαρτημένη από κομματικές γνωριμίες, πολιτικές παρεμβάσεις και αισχρή αγοραπωλησία ψήφων.

Αυτού του τύπου «υποστηρικτές» της «αξιολόγησης « ηθικολογούν ακατάσχετα κακοποιώντας τη γλώσσα και την ηθική γιατί  «η γλώσσα κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τσακίζει». Έτσι τσακίζουν και τις αντοχές των εμφρόνων, συνετών ανθρώπων στα λόγια και τις πράξεις , αφού η αξιολόγηση και η αξιοκρατία στο χώρο της  Εκπαίδευσης  είναι,  κατά βάση,  πολύ σοβαρά ζητήματα και χρήζουν συνολικής και συστηματικής αντιμετώπισης από την πολιτεία. Τα κριτήρια εισαγωγής ενός εκπαιδευτικού στο χώρο της εκπαίδευσης και οι συνακόλουθες αξιολογικές, «εξεταστικές» (γιατί να το κρύψωμεν άλλωστε) διαδικασίες, για να μην καταντήσουν κενό γράμμα, «πουκάμισο αδειανό», κατά το Γ. Σεφέρη, όπως τόσοι και τόσοι θεσμοί και νόμοι στον πολύπαθο αυτό τόπο, θα πρέπει να διακρίνονται, να εμφορούνται, να εμψυχώνονται και να στελεχώνονται, αντίστοιχα, από πρόσωπα αποδεδειγμένα αδέκαστα, μη υποκείμενα σε καμιά κομματική εξάρτηση ή άλλου είδους «υποχρέωση». Υπάρχουν, άραγε, αρκετά αξιόλογα παιδαγωγικά και επιστημονικά μεγέθη, τόσο ακομμάτιστα, αμερόληπτα, αξιοκρατικά σκεπτόμενα και ενεργούντα πρόσωπα στην νεοελληνική κοινωνία; Και, από την άλλη μεριά,  η ίδια η ελληνική κοινωνία του σήμερα μπορεί να «αντέξει» κάτι τόσο καινοτομικό για τα «πλειοψηφικά»  της δεδομένα;

Ο καθένας,  πάντως, ως δάσκαλος-εκπαιδευτικός  και παιδαγωγός,  έχει διανύσει την προσωπική του πορεία στην εκπαίδευση, έχει δώσει δείγματα γραφής με συνέπεια ή ασυνέπεια,  αφήνοντας  τα στίγματά του στις ψυχές των μαθητών/τριών του, στίγματα-σημάδια άλλοτε θετικά ανεξίτηλα, άλλοτε αρνητικά ανεξίτηλα, κι άλλοτε τόσο ξεθωριασμένα και αμελητέα που σύντομα ο χρόνος τα εξαφανίζει παντελώς. Κι ευτυχώς που ο πανδαμάτωρ χρόνος έχει τη δική του αμετάκλητη δικαιοσύνη. Μια δικαιοσύνη που μας προτρέπει να αντισταθούμε στους τυχάρπαστους, που με ξύλινη, προκατασκευασμένη γλώσσα πασχίζουν να αλώσουν την εκπαίδευση, εγκαθιδρύοντας μια τηλεκατευθυνόμενη παιδεία, επαγγελλόμενοι μια αξιοκρατία φενάκη. Έτσι, απελεύθεροι  από τη δουλεία των πάσης φύσεως μικροπρεπών  εξαρτήσεων, θα βαδίσουμε στο δρόμο της εσωτερικής ελευθερίας, της μόνης αληθινής ελευθερίας.

 

* Η Αμαλία  Κ. Ηλιάδη είναι φιλολόγου-ιστορικού (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ’ το Α.Π.Θ.), Εκπαιδεύτριας Ενηλίκων του Ε.ΚΕ.ΠΙΣ.
Υπεύθυνης Σχολικής Βιβλιοθήκης 2ου Ε.Π.Α.Λ.  Τρικάλων, ailiadi@sch.gr, http://users.sch.gr/ailiadi, http://blogs.sch.gr/ailiadi, http://www.matia.gr, http://www.emy67.wordpress.com.