Η Επιστολή των 233 Καθηγ. Πανεπ. προς Ομπάμα

Η Επιστολή των 233 Καθηγητών Πανεπιστημίων προς τον Ομπάμα

 

18 Μαΐου, 2009

 

Προς τον Αξιότιμο Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα

Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής

Λευκός Οίκος

1600 Pennsylvania Avenue, NW

Washington, DC 20500

 

 Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Με την παρούσα επιστολή, οι υπογράφοντες ζητούμε με κάθε σεβασμό την παρέμβασή σας για να τακτοποιηθούν συντρίμμια ιστορικής αταξίας που άφησε πίσω της στη νοτιοανατολική Ευρώπη η προηγούμενη κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Στις 4 Νοεμβρίου 2004, δύο ημέρες μετά την επανεκλογή του Προέδρου George W. Bush, η κυβέρνησή του ομόφωνα αναγνώρισε τη ‘Δημοκρατία της Μακεδονίας'.

Αυτή η πράξη όχι μόνο κατέλυσε γεωγραφικά και ιστορικά δεδομένα, αλλά και έδωσε έναυσμα να ξεσπάσει μια επικίνδυνη επιδημία ιστορικού ρεβιζιονισμού, του οποίου το πιο προφανές σύμπτωμα είναι η καταχρηστική οικειοποίηση από την κυβέρνηση των Σκοπίων του πιο διάσημου Μακεδόνα, του Μέγα Αλέξανδρου.

Πιστεύουμε ότι αυτή η ανοησία έχει ξεπεράσει κάθε όριο και ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν καμιά δουλειά να υποστηρίζουν την παραποίηση της ιστορίας. Ας κάνουμε μια ανασκόπηση των δεδομένων. (Η τεκμηρίωση αυτών των δεδομένων που απεικονίζονται εδώ με έντονα γράμματα, βρίσκεται στο http://macedonia-evidence.org/documentation.html).

 Η εν λόγω περιοχή, με τη σύγχρονη πρωτεύουσά της τα Σκόπια, ονομαζόταν στην αρχαιότητα Παιονία. Τα όρη Βαρνούς και Όρβηλος (που σχηματίζουν σήμερα τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας) αποτελούν ένα φυσικό όριο που χώριζε και χωρίζει τη Μακεδονία από τη βόρεια γείτονά της. Η μόνη πραγματική σύνδεση βρίσκεται κατά μήκος του Αξιού/Βαρδάρη ποταμού, αλλά ακόμα και αυτή η κοιλάδα ‘δε σχηματίζει μία δίοδο επικοινωνίας γιατί τέμνεται από χαράδρες'.

 

Αν και είναι αλήθεια ότι οι Παίονες υποτάχθηκαν στο Φίλιππο Β΄, πατέρα του Μέγα Αλέξανδρου, το 358 π.Χ., δεν ήταν Μακεδόνες και δεν ζούσαν στη Μακεδονία. Παρομοίως, για παράδειγμα, οι Αιγύπτιοι που κατακτήθηκαν από τον Αλέξανδρο, μπορεί μεν να κυβερνούνταν από τους Μακεδόνες, συμπεριλαμβανομένης και της γνωστής Κλεοπάτρας, αλλά δεν υπήρξαν ποτέ οι ίδιοι Μακεδόνες και η Αίγυπτος δεν ονομάστηκε ποτέ Μακεδονία.

Αντίθετα, η Μακεδονία και οι Μακεδόνες Έλληνες βρίσκονταν για τουλάχιστον 2500 χρόνια εκεί ακριβώς όπου είναι η σύγχρονη ελληνική περιφέρεια της Μακεδονίας. Ακριβώς η ίδια σχέση ισχύει για την Αττική και τους Αθηναίους Έλληνες, το Άργος και τους Αργείους Έλληνες, την Κόρινθο και τους Κορίνθιους Έλληνες κ.ο.κ.

Δεν κατανοούμε πώς οι σύγχρονοι κάτοικοι της αρχαίας Παιονίας, που μιλούν Σλάβικα – μια γλώσσα που εισήχθη στα Βαλκάνια περίπου μια χιλιετία μετά το θάνατο του Αλέξανδρου – μπορούν να διεκδικούν τον Αλέξανδρο για εθνικό τους ήρωα. Ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν εξολοκλήρου και αδιαμφισβήτητα Έλληνας. Ο προ-προ-προπάππος του, Αλέξανδρος Α΄, αγωνίστηκε στους Ολυμπιακούς Αγώνες όπου η συμμετοχή επιτρεπόταν μόνο σε Έλληνες.

Ακόμα και πριν από τον Αλέξανδρο Α΄οι Μακεδόνες τοποθετούσαν τις προγονικές τους ρίζες στο Άργος και πολλοί από τους βασιλείς τους χρησιμοποιούσαν την κεφαλή του Ηρακλή – του κατεξοχήν Έλληνα ήρωα – στα νομίσματά τους.

Ο Ευριπίδης – που πέθανε και θάφτηκε στη Μακεδονία – έγραψε το έργο του Αρχέλαος προς τιμήν του μεγάλου θείου τού Αλέξανδρου και το έγραψε στα ελληνικά. Όσο βρισκόταν στη Μακεδονία, ο Ευριπίδης έγραψε ακόμα τις Βάκχες, επίσης στα ελληνικά. Κατά συνέπεια, το Μακεδονικό κοινό μπορούσε να καταλάβει τι έγραψε και τι άκουγαν.

 

Ο πατέρας το υ Αλέξανδρου, Φίλιππος, κέρδισε αρκετές νίκες σε ιππικούς αγώνες στ ην Ολυμπία και τους Δελφούς, τα δύο πιο ελληνικά από όλα τα ιερά της αρχαίας Ελλάδας, όπου δεν επιτρεπόταν σε μη-Έλληνες να αγωνιστούν. Ακόμα πιο σημαντικό, ο Φίλιππος ορίστηκε διοργανωτής των Πύθιων Αγώνων στους Δελφούς το 346 π.Χ. Με άλλα λόγια, ο πατέρας του Μέγα Αλέξανδρου και οι πρόγονοί του ήταν εξολοκλήρου Έλληνες. Η ελληνική γλώσσα ήταν η γλώσσα που χρησιμοποιούσε ο Δημοσθένης και η πρεσβεία του από την Αθήνα όταν επισκέπτονταν τον Φίλιππο επίσης το 346 π.Χ. Ένας άλλος Έλληνας του Βορρά, ο Αριστοτέλης, πήγε να σπουδάσει για περίπου 20 χρόνια στην Ακαδημία του Πλάτωνα. Στη συνέχεια, επέστρεψε στη Μακεδονία και έγινε ο δάσκαλος του Αλέξανδρου Γ΄. Μιλούσαν Ελληνικά στην σχολή που σώζεται ακόμα και σήμερα κοντά στη Νάουσσα στην Ελληνική Μακεδονία.

Ο Αλέξανδρος είχε μαζί του σε όλες του τις εκστρατείες την έκδοση του Αριστοτέλη της Ιλιάδας του Ομήρου. Ο Αλέξανδρος διέδωσε την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό σε όλη του την αυτοκρατορία, ιδρύοντας πόλεις και εγκαθιστώντας εκπαιδευτικά κέντρα. Εξού και βρίσκουμε επιγραφές που αφορούν χαρακτηριστικούς ελληνικούς θεσμούς όπως είναι το γυμνάσιο τόσο μακριά όσο στο Αφγανιστάν. Είναι γραμμένες στα Ελληνικά.

Προκύπτουν οι εξής ερωτήσεις: Γιατί ήταν η Ελληνική γλώσσα η lingua franca σε όλη την επικράτεια του Αλέξανδρου αν αυτός ήταν ΄Μακεδόνας'; Γιατί γράφτηκε η Καινή Διαθήκη στα Ελληνικά;

Οι απαντήσεις είναι ξεκάθαρες: ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν Έλληνας, όχι Σλάβος, και οι Σλάβοι και η γλώσσα τους δεν σχετίζονταν με τον Αλέξανδρο ή την πατρίδα του παρά 1000 χρόνια αργότερα. Αυτό μας φέρνει πίσω στη γεωγραφική περιοχή που ήταν γνωστή στην αρχαιότητα ως Παιονία. Γιατί οι άνθρωποι που κατοικούν σε αυτήν την περιοχή σήμερα αποκαλούν τους εαυτούς τους Μακεδόνες και τη χώρα τους Μακεδονία; Γιατί να κλέψουν μια απόλυτα ελληνική μορφή για εθνικό τους ήρωα;

Οι αρχαίοι Παίονες μπορεί να ήταν ή να μην ήταν Έλληνες, πάντως σίγουρα έγιναν ελληνίζοντες, και δεν υπήρξαν ποτέ Σλάβοι. Επίσης δεν ήταν Μακεδόνες. Η αρχαία Παιονία ήταν ένα μέρος του Μακεδονικού κράτους, όπως ήταν η Ιωνία και η Συρία και η Παλαιστίνη και η Αίγυπτος και η Μεσοποταμία και η Βαβυλωνία και η Βακτρία και πολλές άλλες περιοχές. Μπορεί λοιπόν να έγιναν προσωρινά ‘Μακεδονικές' αλλά καμι ά δεν ήταν ποτέ ΄Μακεδονία΄. Η κλοπή του Φίλιππου και του Αλέξανδρου από μια χώρα που δεν ήταν ποτέ η Μακεδονία δεν μπορεί να δικαιολογηθεί.

Οι παραδόσεις της αρχαίας Παιονίας ωστόσο θα μπορούσαν να υιοθετηθούν από τους τωρινούς κατοίκους αυτής της γεωγραφικής περιοχής με αρκετά αιτιολογικά. Η επέκταση του γεωγραφικού όρου ‘Μακεδονία' ώστε να καλύπτει τη νότια Γιουγκοσλαβία δεν μπορεί. Ακόμα και στον ύστερο 19ο αι. αυτή η λάθος χρήση υπονοούσε μη υγιείς εδαφικές βλέψεις.

Το ίδιο κίνητρο βρίσκεται και σε σχολικούς χάρτες που δείχνουν την ψευδο-μεγάλη Μακεδονία να εκτείνεται από τα Σκόπια μέχρι τον Όλυμπο και να επιγράφεται στα Σλαβικά. Ο ίδιος χάρτης και οι διεκδικήσεις του βρίσκεται σε ημερολόγια, αυτοκόλλητα αυτοκινήτων, χαρτονομίσματα κλπ που κυκλοφορούν στο νέο κράτος από τότε που διακήρυξε την ανεξαρτησία του από τη Γιουγκοσλαβία το 1991. Γιατί να επιχειρεί μια τέτοια ιστορική ανοησία μια φτωχή νέα χώρα, εσωτερική και περικυκλωμένη από στεριά; Γιατί να κοροϊδεύει θρασύτατα και να προκαλεί τη γείτονά της;

 

Όπως και να θέλει κανείς να χαρακτηρίσει μια τέτοια συμπεριφορά, σίγουρα δεν πρόκειται για πίεση για ιστορική ακρίβεια, ούτε για σταθερότητα στα Βαλκάνια. Είναι λυπηρό ότι οι ΗΠΑ έχουν ενισχύσει και ενθαρρύνει τέτοια συμπεριφορά.

Στρεφόμαστε σε Εσάς, Κύριε Πρόεδρε, για να ξεκαθαρίσετε στην κυβέρνηση των Σκοπίων ότι δεν μπορεί να εισέλθει στην οικογένεια των χωρών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ όσο επιχειρεί να οικοδομήσει την εθνική της ταυτότητα εις βάρος της ιστορικής αλήθειας. Η κοινωνία μας από κοινού δεν μπορεί να επιβιώσει όταν η ιστορία αγνοείται, πολύ λιγότερο δε όταν η ιστορία κατασκευάζεται για να εξυπηρετήσει αμφίβολα κίνητρα.

 

Με εκτίμηση,

 

NAME TITLE INSTITUTION

 

Harry C. Avery, Professor of Classics, University of Pittsburgh (USA)

Dr. Dirk Backendorf. Akademie der Wissenschaften und der Literatur Mainz (Germany)

Elizabeth C. Banks, Associate Professor of Classics (ret.), University of Kansas (USA)

Luigi Beschi, professore emerito di Archeologia Classica, Università di Firenze (Italy)

Josine H. Blok, professor of Ancient History and Classical Civilization, Utrecht University (The Netherlands)

Alan Boegehold, Emeritus Professor of Classics, Brown University (USA)

Efrosyni Boutsikas, Lecturer of Classical Archaeology, University of Kent (UK)

Keith Bradley, Eli J. and Helen Shaheen Professor of Classics, Concurrent Professor of History, University of Notre Dame (USA)

Stanley M. Burstein, Professor Emeritus, California State University, Los Angeles (USA)

Francis Cairns, Professor of Classical Languages, The Florida State University (USA)

John McK. Camp II, Agora Excavations and Professor of Archaeology, ASCSA, Athens (Greece)

Paul Cartledge, A.G. Leventis Professor of Greek Culture, University of Cambridge (UK)

Paavo Castrén, Professor of Classical Philology Emeritus, University of Helsinki (Finland)

William Cavanagh, Professor of Aegean Prehistory, University of Nottingham (UK)

Angelos Chaniotis, Professor, Senior Research Fellow, All Souls College, Oxford (UK)

Paul Christesen, Professor of Ancient Greek History, Dartmouth College (USA)

Ada Cohen, Associate Professor of Art History, Dartmouth College (USA)

Randall M. Colaizzi, Lecturer in Classical Studies, University of Massachusetts-Boston (USA)

Kathleen M. Coleman, Professor of Latin, Harvard University (USA)

Michael B. Cosmopoulos, Ph.D., Professor and Endowed Chair in Greek Archaeology, University of Missouri-St. Louis (USA)

Kevin F. Daly, Assistant Professor of Classics, Bucknell University (USA)

Wolfgang Decker, Professor emeritus of sport history, Deutsche Sporthochschule, Köln (Germany)

Luc Deitz, Ausserplanmässiger Professor of Mediaeval and Renaissance Latin, University of Trier (Germany), and Curator of manuscripts and rare books, National Library of Luxembourg (Luxembourg)

Michael Dewar, Professor of Classics, University of Toronto (Canada)

John D. Dillery, Associate Professor of Classics, University of Virginia (USA)

Sheila Dillon, Associate Professor, Depts. of Art, Art History & Visual Studies and Classical Studies, Duke University (USA)

Douglas Domingo-Forasté, Professor of Classics, California State University, Long Beach (USA)

Pierre Ducrey, professeur honoraire, Université de Lausanne (Switzerland)

Roger Dunkle, Professor of Classics Emeritus, Brooklyn College, City University of New York (USA)

Michael M. Eisman, Associate Professor Ancient History and Classical Archaeology, Department of History, Temple University (USA)

Mostafa El-Abbadi, Professor Emeritus, University of Alexandria (Egypt)

R. Malcolm Errington, Professor für Alte Geschichte (Emeritus) Philipps-Universität, Marburg (Germany)

Panagiotis Faklaris, Assistant Professor of Classical Archaeology, Aristotle University of Thessaloniki (Greece)

Denis Feeney, Giger Professor of Latin, Princeton University (USA)

Elizabeth A. Fisher, Professor of Classics and Art History, Randolph-Macon College (USA)

Nick Fisher, Professor of Ancient History, Cardiff University (UK)

R. Leon Fitts, Asbury J Clarke Professor of Classical Studies, Emeritus, FSA, Scot., Dickinson Colllege (USA)

John M. Fossey FRSC, FSA, Emeritus Professor of Art History (and Archaeology), McGill Univertsity, Montreal, and Curator of Archaeology, Montreal Museum of Fine Arts (Canada)

Robin Lane Fox, University Reader in Ancient History, New College, Oxford (UK)

Rainer Friedrich, Professor of Classics Emeritus, Dalhousie University, Halifax, N.S. (Canada)

Heide Froning, Professor of Classical Archaeology, University of Marburg (Germany)

Peter Funke, Professor of Ancient History, University of Muenster (Germany)

Traianos Gagos, Professor of Greek and Papyrology, University of Michigan (USA)

Robert Garland, Roy D. and Margaret B. Wooster Professor of the Classics, Colgate University, Hamilton NY (USA)

Douglas E. Gerber, Professor Emeritus of Classical Studies, University of Western Ontario (Canada)

Hans R. Goette, Professor of Classical Archaeology, University of Giessen (Germany); German Archaeological Institute, Berlin (Germany)

Sander M. Goldberg, Professor of Classics, UCLA (USA)

Erich S. Gruen, Gladys Rehard Wood Professor of History and Classics, Emeritus, University of California, Berkeley (USA)

Christian Habicht, Professor of Ancient History, Emeritus, Institute for Advanced Study, Princeton (USA)

Donald C. Haggis, Nicholas A. Cassas Term Professor of Greek Studies, University of North Carolina at Chapel Hill (USA)

Judith P. Hallett, Professor of Classics, University of Maryland, College Park, MD (USA)

Prof. Paul B. Harvey, Jr. Head, Department of Classics and Ancient Mediterranean Studies, The Pennsylvania State University (USA)

Eleni Hasaki, Associate Professor of Classical Archaeology, University of Arizona (USA)

Miltiades B. Hatzopoulos, Director, Research Centre for Greek and Roman Antiquity, National Research Foundation, Athens (Greece)

Wolf-Dieter Heilmeyer, Prof. Dr., Freie Universität Berlin und Antikensammlung der Staatlichen Museen zu Berlin (Germany)

Steven W. Hirsch, Associate Professor of Classics and History, Tufts University (USA)

Karl-J. Hölkeskamp, Professor of Ancient History, University of Cologne (Germany)

Frank L. Holt, Professor of Ancient History, University of Houston (USA)

Dan Hooley, Professor of Classics, University of Missouri (USA)

Meredith C. Hoppin, Gagliardi Professor of Classical Languages, Williams College, Williamstown, MA (USA)

Caroline M. Houser, Professor of Art History Emerita, Smith College (USA) and Affiliated Professor, University of Washington (USA)

Georgia Kafka, Visiting Professor of Modern Greek Language, Literature and History, University of New Brunswick (Canada)

Anthony Kaldellis, Professor of Greek and Latin, The Ohio State University (USA)

Andromache Karanika, Assistant Professor of Classics, University of California, Irvine (USA)

Robert A. Kaster, Professor of Classics and Kennedy Foundation Professor of Latin, Princeton University (USA)

Vassiliki Kekela, Adjunct Professor of Greek Studies, Classics Department, Hunter College, City University of New York (USA)

Dietmar Kienast, Professor Emeritus of Ancient History, University of Duesseldorf (Germany)

Karl Kilinski II, University Distinguished Teaching Professor, Southern Methodist University (USA)

Dr. Florian Knauss, associate director, Staatliche Antikensammlungen und Glyptothek Muenchen (Germany)

Denis Knoepfler, Professor of Greek Epigraphy and History, Collège de France (Paris)

Ortwin Knorr, Associate Professor of Classics, Willamette University (USA)

Robert B. Koehl, Professor of Archaeology, Department of Classical and Oriental Studies Hunter College, City University of New York (USA)

Georgia Kokkorou-Alevras, Professor of Classical Archaeology, University of Athens (Greece)

Ann Olga Koloski-Ostrow, Associate Professor and Chair, Department of Classical Studies, Brandeis University (USA)

Eric J. Kondratieff, Assistant Professor of Classics and Ancient History, Department of Greek & Roman Classics, Temple University

Haritini Kotsidu, Apl. Prof. Dr. für Klassische Archäologie, Goethe-Universität, Frankfurt/M. (Germany)

Lambrini Koutoussaki, Dr., Lecturer of Classical Archaeology, University of Zürich (Switzerland)

David Kovacs, Hugh H. Obear Professor of Classics, University of Virginia (USA)

Peter Krentz, W. R. Grey Professor of Classics and History, Davidson College (USA)

Friedrich Krinzinger, Professor of Classical Archaeology Emeritus, University of Vienna (Austria)

Michael Kumpf, Professor of Classics, Valparaiso University (USA)

Donald G. Kyle, Professor of History, University of Texas at Arlington (USA)

Prof. Dr. Dr. h.c. Helmut Kyrieleis, former president of the German Archaeological Institute, Berlin (Germany)

Gerald V. Lalonde, Benedict Professor of Classics, Grinnell College (USA)

Steven Lattimore, Professor Emeritus of Classics, University of California, Los Angeles (USA)

Francis M. Lazarus, President, University of Dallas (USA)

Mary R. Lefkowitz, Andrew W. Mellon Professor in the Humanities, Emerita, Wellesley College (USA)

Iphigeneia Leventi, Assistant Professor of Classical Archaeology, University of Thessaly (Greece)

Daniel B. Levine, Professor of Classical Studies, University of Arkansas (USA)

Christina Leypold, Dr. phil., Archaeological Institute, University of Zurich (Switzerland)

Vayos Liapis, Associate Professor of Greek, Centre d'Études Classiques & Département de Philosophie, Université de Montréal (Canada)

Hugh Lloyd-Jones, Professor of Greek Emeritus, University of Oxford (UK)

Yannis Lolos, Assistant Professor, History, Archaeology, and Anthropology, University of Thessaly (Greece)

Stanley Lombardo, Professor of Classics, University of Kansas, USA

Anthony Long, Professor of Classics and Irving G. Stone Professor of Literature, University of California, Berkeley (USA)

Julia Lougovaya, Assistant Professor, Department of Classics, Columbia University (USA)

A.D. Macro, Hobart Professor of Classical Languages emeritus, Trinity College (USA)

John Magee, Professor, Department of Classics, Director, Centre for Medieval Studies, University of Toronto (Canada)

Dr. Christofilis Maggidis, Associate Professor of Archaeology, Dickinson College (USA)

Jeannette Marchand, Assistant Professor of Classics, Wright State University, Dayton, Ohio (USA)

Richard P. Martin, Antony and Isabelle Raubitschek Professor in Classics, Stanford University

Maria Mavroudi, Professor of Byzantine History, University of California, Berkeley (USA)

Alexander Mazarakis Ainian, Professor of Classical Archaeology, University of Thessaly (Greece)

James R. McCredie, Sherman Fairchild Professor emeritus; Director, Excavations in Samothrace Institute of Fine Arts, New York University (USA)

James C. McKeown, Professor of Classics, University of Wisconsin-Madison (USA)

Robert A. Mechikoff, Professor and Life Member of the International Society of Olympic Historians, San Diego State University (USA)

Andreas Mehl, Professor of Ancient History, Universitaet Halle-Wittenberg (Germany)

Harald Mielsch, Professor of Classical Archeology, University of Bonn (Germany)

Stephen G. Miller, Professor of Classical Archaeology Emeritus, University of California, Berkeley (USA)

Phillip Mitsis, A.S. Onassis Professor of Classics and Philosophy, New York University (USA)

Peter Franz Mittag, Professor für Alte Geschichte, Universität zu Köln (Germany)

David Gordon Mitten, James Loeb Professor of Classical Art and Archaeology, Harvard University (USA)

Margaret S. Mook, Associate Professor of Classical Studies, Iowa State University (USA)

Anatole Mori, Associate Professor of Classical Studies, University of Missouri- Columbia (USA)

Jennifer Sheridan Moss, Associate Professor, Wayne State University (USA)

Ioannis Mylonopoulos, Assistant Professor of Greek Art History and Archaeology, Columbia University, New York (USA).

Richard Neudecker, PD of Classical Archaeology, Deutsches Archäologisches Institut Rom (Italy)

James M.L. Newhard, Associate Professor of Classics, College of Charleston (USA)

Carole E. Newlands, Professor of Classics, University of Wisconsin, Madison (USA)

John Maxwell O'Brien, Professor of History, Queens College, City University of New York (USA)

James J. O'Hara, Paddison Professor of Latin, The University of North Carolina, Chapel Hill (USA)

Martin Ostwald, Professor of Classics (ret.), Swarthmore College and Professor of Classical Studies (ret.), University of Pennsylvania (USA)

Olga Palagia, Professor of Classical Archaeology, University of Athens (Greece)

Vassiliki Panoussi, Associate Professor of Classical Studies, The College of William and Mary (USA)

Maria C. Pantelia, Professor of Classics, University of California, Irvine (USA)

Pantos A.Pantos, Adjunct Faculty, Department of History, Archaeology and Social Anthropology, University of Thessaly (Greece)

Anthony J. Papalas, Professor of Ancient History, East Carolina University (USA)

Nassos Papalexandrou, Associate Professor, The University of Texas at Austin (USA)

Polyvia Parara, Visiting Assistant Professor of Greek Language and Civilization, Department of Classics, Georgetown University (USA)

Richard W. Parker, Associate Professor of Classics, Brock University (Canada)

Robert Parker, Wykeham Professor of Ancient History, New College, Oxford (UK)

Anastasia-Erasmia Peponi, Associate Professor of Classics, Stanford University (USA)

Jacques Perreault, Professor of Greek archaeology, Université de Montréal, Québec (Canada)

Yanis Pikoulas, Associate Professor of Ancient Greek History, University of Thessaly (Greece)

John Pollini, Professor of Classical Art & Archaeology, University of Southern California (USA)

David Potter, Arthur F. Thurnau Professor of Greek and Latin. The University of Michigan (USA)

Robert L. Pounder, Professor Emeritus of Classics, Vassar College (USA)

Nikolaos Poulopoulos, Assistant Professor in History and Chair in Modern Greek Studies, McGill University (Canada)

William H. Race, George L. Paddison Professor of Classics, University of North Carolina at Chapel Hill (USA)

John T. Ramsey, Professor of Classics, University of Illinois at Chicago (USA)

Karl Reber, Professor of Classical Archaeology, University of Lausanne (Switzerland)

Rush Rehm, Professor of Classics and Drama, Stanford University (USA)

Werner Riess, Associate Professor of Classics, The University of North Carolina at Chapel Hill (USA)

Robert H. Rivkin, Ancient Studies Department, University of Maryland Baltimore County (USA)

Barbara Saylor Rodgers, Professor of Classics, The University of Vermont (USA)

Robert H. Rodgers. Lyman-Roberts Professor of Classical Languages and Literature, University of Vermont (USA)

Nathan Rosenstein, Professor of Ancient History, The Ohio State University (USA)

John C. Rouman, Professor Emeritus of Classics, University of New Hampshire, (USA)

Dr. James Roy, Reader in Greek History (retired), University of Nottingham (UK)

Steven H. Rutledge, Associate Professor of Classics, Department of Classics, University of Maryland, College Park (USA)

Christina A. Salowey, Associate Professor of Classics, Hollins University (USA)

Guy D. R. Sanders, Resident Director of Corinth Excavations, The American School of Classical Studies at Athens (Greece)

Theodore Scaltsas, Professor of Ancient Greek Philosophy, University of Edinburgh (UK)

Thomas F. Scanlon, Professor of Classics, University of California, Riverside (USA)

Bernhard Schmaltz, Prof. Dr. Archäologisches Institut der CAU, Kiel (Germany)

Rolf M. Schneider, Professor of Classical Archaeology, Ludwig-Maximilians- Universität München (Germany)

Peter Scholz, Professor of Ancient History and Culture, University of Stuttgart (Germany)

Christof Schuler, director, Commission for Ancient History and Epigraphy of the German Archaeological Institute, Munich (Germany)

Paul D. Scotton, Assoociate Professor Classical Archaeology and Classics, California State University Long Beach (USA)

Danuta Shanzer, Professor of Classics and Medieval Studies, The University of Illinois at Urbana-Champaign and Fellow of the Medieval Academy of America (USA)

James P. Sickinger, Associate Professor of Classics, Florida State University (USA)

Marilyn B. Skinner 
Professor of Classics, 
University of Arizona (USA)

Niall W. Slater, Samuel Candler Dobbs Professor of Latin and Greek, Emory University (USA)

Peter M. Smith, Associate Professor of Classics, University of North Carolina at Chapel Hill (USA)

Dr. Philip J. Smith, Research Associate in Classical Studies, McGill University (Canada)

Susan Kirkpatrick Smith Assistant Professor of Anthropology Kennesaw State University (USA)

Antony Snodgrass, Professor Emeritus of Classical Archaeology, University of Cambridge (UK)

Theodosia Stefanidou-Tiveriou, Professor of Classical Archaeology, Aristotle University of Thessaloniki (Greece).

Andrew Stewart, Nicholas C. Petris Professor of Greek Studies, University of California, Berkeley (USA)

Oliver Stoll, Univ.-Prof. Dr., Alte Geschichte/ Ancient History,Universität Passau (Germany)

Richard Stoneman, Honorary Fellow, University of Exeter (England)

Ronald Stroud, Klio Distinguished Professor of Classical Languages and Literature Emeritus, University of California, Berkeley (USA)

Sarah Culpepper Stroup, Associate Professor of Classics, University of Washington (USA)

Nancy Sultan, Professor and Director, Greek & Roman Studies, Illinois Wesleyan University (USA)

David W. Tandy, Professor of Classics, University of Tennessee (USA)

James Tatum, Aaron Lawrence Professor of Classics, Dartmouth College

Martha C. Taylor, Associate Professor of Classics, Loyola College in Maryland

Petros Themelis, Professor Emeritus of Classical Archaeology, Athens (Greece)

Eberhard Thomas, Priv.-Doz. Dr.,Archäologisches Institut der Universität zu Köln (Germany)

Michalis Tiverios, Professor of Classical Archaeology, Aristotle University of Thessaloniki (Greece)

Michael K. Toumazou, Professor of Classics, Davidson College (USA)

Stephen V. Tracy, Professor of Greek and Latin Emeritus, Ohio State University (USA)

Prof. Dr. Erich Trapp, Austrian Academy of Sciences/Vienna resp. University of Bonn (Germany)

Stephen M. Trzaskoma, Associate Professor of Classics, University of New Hampshire (USA)

Vasiliki Tsamakda, Professor of Christian Archaeology and Byzantine History of Art, University of Mainz (Germany)

Christopher Tuplin, Professor of Ancient History, University of Liverpool (UK)

Gretchen Umholtz, Lecturer, Classics and Art History, University of Massachusetts, Boston (USA)

Panos Valavanis, Professor of Classical Archaeology, University of Athens (Greece)

Athanassios Vergados, Visiting Assistant Professor of Classics, Franklin & Marshall College, Lancaster, PA

Christina Vester, Assistant Professor of Classics, University of Waterloo (Canada)

Emmanuel Voutiras, Professor of Classical Archaeology, Aristotle University of Thessaloniki (Greece)

Speros Vryonis, Jr., Alexander S. Onassis Professor (Emeritus) of Hellenic Civilization and Culture, New York University (USA)

Michael B. Walbank, Professor Emeritus of Greek, Latin & Ancient History, The University of Calgary (Canada)

Bonna D. Wescoat, Associate Professor, Art History and Ancient Mediterranean Studies, Emory University (USA)

E. Hector Williams, Professor of Classical Archaeology, University of British Columbia (Canada)

Roger J. A. Wilson, Professor of the Archaeology of the Roman Empire, and Director, Centre for the Study of Ancient Sicily, University of British Columbia, Vancouver (Canada)

Engelbert Winter, Professor for Ancient History, University of Münster (Germany)

Timothy F. Winters, Ph.D. Alumni Assn. Distinguished Professor of Classics, Austin Peay State University (USA)

Michael Zahrnt, Professor für Alte Geschichte, Universität zu Köln (Germany)

Paul Zanker, Professor Emeritus of Classical Studies, University of Munich (Germany)

 

—————————

 

cc: J. Biden, Vice President, USA

H. Clinton, Secretary of State USA

P. Gordon, Asst. Secretary-designate, European and Eurasian Affairs

H.L Berman, Chair, House Committee on Foreign Affairs

I. Ros-Lehtinen, Ranking Member, House Committee on Foreign Affairs

J. Kerry, Chair, Senate Committee on Foreign Relations

R.G. Lugar, Ranking Member, Senate Committee on Foreign Relations

R. Menendez, United States Senator from New Jersey.

 

(*) Αριθμός καθηγητών που υπέγραψαν μέχρι 23 Μαίου 2009

 

ΠΗΓΗ: http://history-of-macedonia.com/wordpress/2009/05/24/epistolo-233-kathigiton-panepistimio-pros-obama/

Σχολιασμός άρθρων Ο.Τ. περί κομμουνισμού (2)

Σχολιασμός & κριτική άρθρων εφ. Ο. (ρθόδοξου) Τ. (ύπου)

– ιστορικού Δ. Βαρβιτσιώτη περί χριστιανισμού, κομμουνισμού, "πατριωτισμού" και αίρεσης,

άλλως περί Χριστιανισμού και κομμουνισμού 

 

         Του φιλαλήθη/philalethe00

 

 (συνέχεια από το προηγούμενο)

 Θα σταθούμε σε τρία ακόμη σημεία:

ε) Η αρθρογράφος υποστηρίζει αλλαχού τα εξής: ότι το ἅπαντα κοινά» των Πράξεων των Αποστόλων ἀναφέρεται σὲ “οἰκειοθελῆ ἐγχειρήματα ἰδιωτῶν, συντόμως καὶ αὐτοβούλως ἐγκαταλειφθέντα”(!). Φοβούμαι, ότι δεν έχει κατανοήση, ότι η όλη ιεροσολυμίτικη κοινότητα των “τρισχιλίων” ήταν κοινοκτημονική και διοικούμενη από τους Αποστόλους, κατά δε τον Χρυσόστομο με κάποια μορφή "άμεσης δημοκρατίας", "με την γνώμη όλων". Να μην ξεχνούμε βέβαια και την δημοκρατική εκλογή των 7 Διακόνων της "διακονίας των τραπεζών".
Αυτό από κάποιους μελετητές θεωρείται δε, ότι διήρκεσε με κάποια μορφή ακόμη και τους επόμενους 2-3 αιώνες. Στο δε Ορθόδοξο κοινόβιο (="υπαρκτός χριστιανισμός", κατά εύστοχη ορολογία) που οι δυτικόφρονες / εθνικόφρονες συνήθως “σνομπάρουν” ή και βδελλύσονται, υπάρχει παραγωγή και κατανάλωση αυτόνομη και σε πλήρη ακτημοσύνη και κοινοκτημοσύνη. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσοστομος έλεγε δε, ότι πρέπει να επιστρέψουμε στο παράδειγμα των τρισχιλίων, ενώ ο Μέγας Βασίλειος, ότι πρέπει να ποθήσουμε το παράδειγμα των τρισχιλίων, που ήσαν τα πάντα σε αυτούς κοινά και να ντραπούμε (”αιδεσθώμεν”) τα φιλάνθρωπα διηγήματα των “Ελλήνων” που αναφέρουν κοινή σίτιση κτο.
 
Βεβαίως, εννοείται, ότι ιδίως τούτο, αν μιλούμε για την Εκκλησία, δεν επιβάλλεται δια του φόβου του ξίφους της Πολιτείας, του Καίσαρα. Παραταύτα, η κοινωνική αδικία με την μορφή της σοσιαλιστικής εκμετάλλευσης-αποστέρησης κατά τους Πατέρες απαγορεύεται αυστηρά, οι δε δύο ιδιότητες, του καπιταλιστή και του Χριστιανού Ορθόδοξου είναι αλληλοαποκλειόμενες, ακόμη και αν ανανοηματοδοτήσουμε κατάλληλα την πρώτη.

ς) Ουδεμία σχέση, ακόμη, έχει με τον “εφαρμοσμένο κομμουνισμό” (!;), την “παγκοσμιοποίησι” και την αποβολή της “ελευθερίας της βουλήσεως”, η ριζοσπαστική αυτή πλευρά της Ορθόδοξης Παράδοσης και του παραδείγματος των Πατέρων και των Μητέρων που εκφράζεται εν τινί μέτρω από κάποιες από αυτές τις δηλώσεις. Θα έλεγα το ενάντιο.  Ο αστικός αυτός “χριστιανισμός”, ο “ακίνδυνος” και προσαρμοσμένος στο καπιταλιστικό σύστημα θαυμάσια, ώστε να δικαιώνη στους αιώνας των αιώνων τις απαράδεκτες, προκατειλημμένες και γελοιώδεις σχετικά με την Ορθόδοξη Ανατολή, ρήσεις του Λένιν και του Ένγκελς (βλ., π.χ., στο “On early christianity”, 1882) περί… αλκοόλ του πνεύματος και δήθεν μετάθεσης της δικαιοσύνης για την επόμενη ζωή(πρβλ. “ως εν ουρανώ και επί της Γης”, “δος ημίν τα δέοντα και τα αυτάρκη” κατά την καθημερινή προσευχή του Κόντογλου , “πεινώντας ενέπλησεν αγαθών, και πλουτούντας εξαπέστειλεν κενούς” της Θεοτόκου κπα),  γνώριμος από τον λουθηροκαλβινισμό των ποικίλων μισσιοναρίων, του Κοραή κλπ. “θρησκευόμενων”, είναι από κάθε άποψι απαράδεκτος θεολογικά, αλλά και μέρος της Νέας Εποχής και Νέας Τάξης, που βεβαίως είναι ακραία καπιταλιστική, και για αυτό αρκεί π.χ. μία ανάγνωση των πεπραγμένων της τελευταίας σύναξης του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός – αλλά και του αντιφόρουμ του Πόρτο Αλλέγκρε.

Προφανώς, πολλοί δεν γνωρίζουν καν για τις ριζοσπαστικές κοινωνικά και πολιτικά  δραστηριότητες των Αγίων, παρά την σχετική βιβλιογραφία. Έτσι, η ένταξη και η εργώδης δράση της Οσίας Μαρίας Σκομπτσόβα στο σοσιαλεπαναστατικό κόμμα(=μενσεβίκοι) και κατόπιν στο Χριστιανικό Σοσιαλιστικό Κόμμα Ρωσίας, είναι τελείως άγνωστη. Το ίδιο οι προσπάθειες του εκουσίως αρχιεπισκόπου(το αντίθετο πολλών δεσποτοκρατών σήμερα ακριβώς) Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονος για την απελευθέρωση όλων των δούλων και την κοινωνική δικαιοσύνη, καθώς και οι θέσεις του, ότι εάν βρούμε μέθοδο να αφαιρέσουμε τα περιττά αγαθά (”χιτώνες”) από τους πλούσιους (άνευ της βουλήσεώς των), και να τα μεταβιβάσουμε στους πτωχούς, δεν θα “ημάρτομεν” ουδόλως των “δεόντων” (για την αυτούσια σχετική παραπομπή στην Πατρολογία, βλ. Ι. Πέτρου “Κοινωνική δικαιοσύνη”, Παρατηρητής, 1992).

ζ) Σχετικά με τους αριστερούς και τους δεξιούς, την αριστερά, την δεξιά, και την Εκκλησία. Θα έλεγα, ότι ναι μεν καθένας καλείται να επανέλθη στην Εκκλησία, και αν είναι πλούσιος, φτωχός, εθνικός, ειδωλολάτρης, εωσφοριστής, τέκτονας κτλ., και αυτό θαυμάσια το αναφέρει ο Χρυσόστομος, λέγοντας, ότι και οι πλούσιοι και οι φτωχοί είναι παιδιά του και κοιλοπόνεσε δι’ αμφοτέρους, αλλά ιδεολογίες που στηρίζουν την κοινωνική αδικία, την ανισότητα, την αποστέρηση, ουδεμία σχέση μπορούν να έχουν με την Πατερική Ορθοδοξία. Συνεπώς, οι ιδιότητες του δεξιού, με όλα τα ιδιώματα που φέρει, και του Ορθόδοξου πιστού είναι απλώς ασυμβίβαστες. Αυτό το έχουμε ξανασυζητήση ήδη πολλές φορές και δεν νομίζω, ότι χρειάζεται να επανερχόμαστε, ίσως αργολογώντας. Ο ενδιαφερόμενος έχει πολλά αξιόλογα συγγράμματα να προστρέξη, και ακόμη και παληότερα δικά μας κείμενα.

Αυτά τα ελάχιστα και γνωστά θέλαμε να καταθέσουμε, με “πνεύμα παροξυμένο” κατά τι, αλλά με ειλικρινή πρόθεση και με αγάπη για όλους τους αναφερόμενους…

Διέξοδοι στη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου

Διέξοδοι στη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου

 

Του αγιορείτη  μοναχού Μωυσή

 

Ειλικρινά, δυσκολεύομαι αρκετά, παρότι ίσως σας φανεί παράξενο, να πείσω τον εαυτό μου για την αξία μιας ακόμη ομιλίας. Φοβάμαι πως δεν θα πρωτοτυπήσω καθόλου, αν και γνωρίζω πως η αξία του λόγου δεν έγκειται στην πρωτοτυπία.

Ελπίζω στην υπομονή σας. Θα επιθυμούσα μέσα από μια σύντομη παρουσίαση της κατάστασης που σεις καθημερινά ζείτε, να σας υπενθυμίσω μερικά λόγια που πηγάζουν από παραθεωρημένα κείμενα θείας σοφίας και αγάπης. Θα χαιρόμουν να τα κατάφερνα να σας εμπνεύσω και να σας οδηγήσω σε μια διέξοδο, δίχως να προσπαθήσω να σας πείσω, σεβόμενος απολύτως τη θεόσδοτη ελεύθερη βούλησή σας. Θ' ανοίξουμε λοιπόν μαζί ένα παράθυρο για να ξαναδούμε τον κόσμο…

Ένα κόσμο πολύβουο, πολυπρόσωπο κι απρόσωπο, που τον διάλογο έχει υποκαταστήσει με μυριόστομη αντιφώνηση συνθημάτων και η μέθη του τον έχει κάνει μέσα στη μαζοποίηση να έχει χάσει την προσωπικότητά του και να κυριαρχείται από το συναίσθημα της αγέλης.

Στην πολυκατοικία δεν είναι γνωστοί όλοι οι ένοικοι. Στην πολυκατοικία χάθηκε η γειτονιά, που μοιραζόσουν το ψωμί κι οι πόρτες ήταν ανοιχτές. Οι σχέσεις εξαντλούνται σε μια καλημέρα μέσα στο ασανσέρ κι ένα τυποποιημένο και βιαστικό χαμόγελο δίνοντας τον λογαριασμό των κοινοχρήστων. Στις επαρχιακές πόλεις γίνεται φιλότιμη προσπάθεια να διατηρηθούν εθιμοτυπικές επισκέψεις και το κουτσομπολιό.

Στο δρόμο σκουντουφλά ο ένας πάνω στον άλλο, στο λεωφορείο στριμώχνονται, στα κέντρα διασκεδάσεως δεν βρίσκεις θέση. Στο σχολείο, στο σπίτι, στο κατάστημα, παντού, κουβαλά ο άνθρωπος την πλήξη και την ανία του, πολλές φορές και δίχως να συνειδητοποιεί πλήρως κι η κατάσταση αυτή να έχει γίνει απλή συνήθεια δίχως και να απασχολεί πια. Οι καθημερινές ασχολίες δεν αφήνουν ποτέ μόνους τους ανθρώπους για να τα πούνε με τον εαυτό τους.

Η μοναξιά δεν εξοβελίζεται μ' ευφυείς συνταγές ψυχολόγων, κοινωνιολόγων, συγγραφέων και κηρύκων. Θέλει προσωπικό αγώνα, εσωτερική τακτοποίηση, μετωπική σύγκρουση με την υπαρξιακή άγνωστη ταυτότητά μας, ανδρεία ενδοσκαφή προς ανεύρεση του πρωτόκτιστου κάλλους, ταπεινή προσκύνηση του Θεού, προς μαθητεία και βοήθεια, ειλικρινή και τίμια έξοδο προς συνάντηση των άλλων, με πνεύμα θυσίας, με διάθεση κατανοήσεως και παραδοχής, αλληλοσυμπληρώσεως και αλληλοβοηθείας.

Έτσι η στείρα και πικρή μοναξιά του ανθρώπου μπορεί να μεταβληθεί σε γόνιμη πηγή, με ύδατα ανυπέρβλητης γοητευτικότητας και δυναμικότητας, εμβαθύνοντας στην ολότητά του κι ανακαλύπτοντας τις δυνάμεις του, την αυθεντικότητα του θεόμορφου προσώπου του.

Μόνο ο εσωτερικό ισορροπημένος άνθρωπος και τακτοποιημένος μπορεί να έχει αγαθές σχέσεις με τους άλλους, σχέσεις που άρχισαν με τη βοήθεια του Θεού, και του έδωσαν τη δύναμη γι' αυτή την κουβέντα με τον εαυτό του. Έτσι οι άλλοι γίνονται συλλειτουργοί στο μυστήριο της λειτουργίας της ζωής, όπου μεταλαμβάνουμε ο ένας του άλλου, με την προσευχή, τη φιλία, τον γάμο και παρηγοριόμαστε στο πολυκύμαντο αυτό ταξίδι της εφήμερης ζωής μας.

Φοβάσαι; Μη φοβάσαι να σκέφτεσαι τον Θεό. Πήγαινε στην εκκλησία και κάτσε σε μια γωνιά ήσυχος. Μόνο ο Θεός μπορεί να σε λυτρώσει από τους φόβους. Με συγχωρείτε που δυσκολεύομαι να είμαι αναλυτικός. Δεν νομίζω άλλωστε πως χρειάζεται. Πρέπει να νοιώσεις πως οι σχέσεις σου με τον Θεό είναι θέμα δικό σου, Παρότι είναι δύσκολο εντούτοις πρέπει να κοιτάξει να βρει κανείς ένα καλό πνευματικό οδηγό. Δε συμφέρει ν' ανοίγεις εύκολα την ψυχή σου στον καθένα. Η ψυχή του ανθρώπου είναι απύθμενο μυστήριο. Θα είναι πολύ τυχερός κανείς αν μπορέσει να βρει στη ζωή του ένα πρόσωπο που θα το σέβεται, θα το αγαπά και θα το εμπιστεύεται και με χαρά θα το ακολουθεί. Κι όσο νωρίτερα γίνει αυτό τόσο καλύτερα.

Την πρώτη θέση της καρδιάς μας καλείται να έχει ο Θεός. Οι άλλοι ας είναι μεσάζοντες της προσαγωγής μας σε Αυτόν ως παρρησία, εμπειρία, γνώση και διάκριση έχοντες των μονοπατιών που οδηγούν σε Αυτόν και του φωτός που χύνει στους επικαλουμένους του.

Μα ποιος είναι αυτός ο Θεός, πάτερ μου, θα μου πείτε. Δεν τον είδαμε, δεν τον ακούσαμε, δεν αισθανόμαστε την ανάγκη του, είναι ίσως τόσο μακρυά… Ασχολείται μ' εμάς; Τι ανάγκη μας έχει; Τι μας θέλει; Και δίχως αυτόν δεν μπορεί να πάει καλά η ζωή μας όπως εκατομμυρίων ανθρώπων που τον αγνοούν; Εύκολα θα έλεγα ερωτήματα, φυσικά, ανθρώπινα, νεανικά, συνήθη. Στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία η ύπαρξη του Θεού μπορεί ν' αποδειχτεί με τη φυσική λογική. Μόνο γι' αυτό το δόγμα δεν θα μπορούσα να ‘μια ποτέ καθολικός. Αν είχα τον Θεό σαν ένα άλλο σαν κι εμένα, έξω από μένα, μόνο που να είναι δυνατότερός μου, τότε θα ήμουν υποχρεωμένος να τον ξεχάσω. Αλλά κι ο Θεός δεσμοφύλακας, εφοριακός, εκδικητής και γέρος πλούσιος, που μας παρουσιάστηκε από συγγενείς, δασκάλους και κληρικούς θα θεωρούσα καθήκον μου να τον αψηφίσω τελείως. Ο Θεός δεν είναι αυτός. Είναι ανάγκη να πούμε πως ο άνθρωπος ούτε με τον Θεό θέλει να είναι, αλλ' ούτε μπορεί να ζήσει χωρίς αυτόν;

 

Ήρθαν δύο συνομίληκοί σας στο Άγιον Όρος, μ' έξαλλη κόμμωση κι αμφίεση. Δυσκολευόμενοι ανάμεσα σ' ένα μικρό ακροατήριο που «ξεναγείτο» κάθησαν διακριτικά στο τέλος και μας πλησίασαν. Σας μεταφέρω τις πρώτες κουβέντες του διαλόγου μας αυτολεξεί:


– Θα μπορούσαμε να σας ρωτήσουμε κάτι;

 Ευχαρίστως!
– Αν σας έλεγε κάποιος πως δεν υπάρχει Θεός τι θα του κάνατε;

– Τι θα του έκανα;

–  Μάλιστα.

– Μήπως είναι δική σας η ερώτηση;

– Αν σας πούμε ναι;

– Αν σας πω κι εγώ πως είναι και δική μου;

– Δική σας; Εσείς, ένας μοναχός;

– Δεν πιστεύω στον Θεό που μας παρουσιάστηκε. Ένα Θεό άγαλμα, ξένο, μακρινό, απρόσιτο…

Μείναμε να κουβεντιάζουμε ώρες. Φεύγοντας την άλλη μέρα μου είπαν:
– Και μεις νομίζαμε άλλα…

 

Ναι, πολλοί νομίζουν άλλα. Είναι ανέντιμο να μιλάς για κάτι που δεν γνωρίζεις, να κατηγορείς το φως, τη ζωή, την αλήθεια, συ που ζεις στο σκοτάδι και στην απάτη. Είναι στενομυαλιά. Μα η στενομυαλιά θα θεραπευτεί τη στιγμή που θα την παραδεχθείς. Όσο θα τη θεωρείς ευφυΐα, ελευθερία και δόξα θα ταλαιπωρείσαι πικρά.

Είναι αλήθεια, πως οι άλλοι μας απομάκρυναν από τον Θεό και μάλιστα αυτοί που καλούνται να μας συνάξουν κοντά Του. Αυτοί οι αξιοδάκρυτοι που δεν πίστευαν αυτά που έλεγαν και δεν τα ζούσαν, ανέντιμοι υποκριτές. Μα τα ποσοστά ευθύνης κυμαίνονται και αιωρούνται επί πολλών κεφαλών και δεν απομακρύνονται καθόλου των δικών μας. Ο καθένας θα δώσει λόγο για τις προσωπικές του πράξεις.

Ό,τι κι αν έγινε μέχρι χθες μπορεί να διορθωθεί σήμερα, τώρα. Όλοι ζητούν το αποτίναγμα του νέφους που στεφανώνει τις πόλεις μας και κανείς δεν κάνει μια κίνηση. Αγνοεί; Δειλιάζει; Φοβάται; Τι συμβαίνει;

Η Ορθόδοξη πνευματικότητα έχει μια κληρονομιά αγιότητος, επιδεικνύει τρόπο επικίνδυνης ζωής κι όχι φλυαρίες κι ατέρμονες συζητήσεις των σχολαστικών, με τους ορισμούς των ορθολογιστών και τις πομπώδεις δισασκαλίες των ηθικιστών. Κελαρύζει δροσερό νεράκι στα χωράφια των καρδιών και ξεδιψά πραγματικές ανάγκες απαιτητικών ανθρώπων. Ο ασκητισμός της, η ταπείνωσή της μας οδηγούν σε πεδίο βολής και εκτόξευσης.

Η Ορθοδοξία δεν είναι η πιστή τήρηση μερικών υποχρεωτικών κανόνων κι ενός τυπικού που θα πρέπει να απομνημονευθεί. Μάλλον πρέπει να σιωπήσουμε και να ακινητοποιηθούμε. Να μη μιλάμε πολύ ούτε περί Θεού, αλλά να αποκτήσουμε τρόπο ζωής διαφορετικό. Η ζωή μας να μιλά. Κι όχι να μιλά για να μιλά. Η παραδοχή και η κατανόηση των άλλων είναι μια από τις οδούς της θεώσεως και της καταργήσεως της μοναξιάς. Γνωρίζω καλά πως όλοι αυτό ποθείτε κι ας μην το εκφράζετε, αυτό φανερώνει κι η τυχόν αντίδρασή σας στη φτώχεια μου.

Πρέπει ν' αφήσουμε τα πολλά, όσα δεν είναι αναγκαία, τις γενικότητες και τις ασάφειες. Ο Παπαδιαμάντης λέει, κάθε γενικότητα γελοιότητα, κι ένας άλλος σύγχρονος σοφός: «Αν προσπαθήσεις να δεις τα πάντα, δεν θα δεις τίποτε» (Βιττγκενστάϊν Λ.). Να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι, πιο συγκεντρωμένοι πιο προσεκτικοί, πιο λιτοί. Να γνωρίσουμε τη σπουδαιότητα της απλότητας. Να είμαστε ευχαριστημένοι μ' ένα πειθαρχημένο εαυτό. Πρέπει κατά τον απόστολο Παύλο να πεθαίνουμε κάθε μέρα. Αυτό σημαίνει να κάνω ότι θέλω τον εαυτό μου κι όχι ότι θέλει αυτός εμένα. Αυτή είναι η πραγματική ελευθερία. Η λύση του αδιεξόδου. Είναι μεγάλη υπόθεση αυτή. Για σκεφθείτε τη. Ακόμη αυτός ο θάνατος ο καθημερινός σημαίνει πως ν' αρέσω στον Θεό κι όχι πως θα θαυμάζομαι από τους ανθρώπους.

Δεν χρειάζεται να τα καταλάβουμε αμέσως όλα. Ο σεβασμός μας στις Άγιες Γραφές και στον τίμιο αγώνα αγίων ανθρώπων, ότι κάτι αν δεν καταλαβαίνουμε ας ικανοποιείται με το ν' αφήνει ακατανόητο και δεν θ' αργήσει η ώρα που θα φωτιστούμε και θα το κατανοήσουμε. Το να διαστρέφουμε όμως τις έννοιες, για να τις ταιριάσουμε στις ιδέες μας, είναι εγωισμός κι αρχή πλάνης και αιρέσεως.

Όπως κανείς δεν πηγαίνει στον στρατό για να καλοπεράσει έτσι κι η πνευματική ζωή, η εν Χριστώ, είναι αγώνας διαρκής δίχως άγχος, μα με αγωνία. Μια μάχη σώμα με σώμα, όπου πρέπει να σφαγείς, να θανατωθείς, για ν' αναστηθείς. Κι αυτό γίνεται ήρεμα, σιγά, ανεπαίσθητα, αργά ή σύντομα, ανάλογα με τον πόθο και την αγαπητική βούληση του Θεού. Προσκαλεί συνεχώς, προκαλεί επιτηδείως κι ευγενώς ο Θεός, ο Θεός τον άνθρωπο, να δώσει στον εαυτό του χρόνο, να ηρεμήσει και να σκεφτεί και να μη ζει σ' ένα συνεχή στρόβιλο δραστηριότητας. Θα ήταν αρκετό στον Θεό να υπομένει ο άνθρωπος τον δύσκολο χαρακτήρα του, αφού τον παραδεχτεί, ν' αφοσιωθεί στην άρρωστη γυναίκα του ο σύζυγος, ν' αγαπήσει τους απρόκοφτους μαθητές του ο δάσκαλος, να κατανοήσει την απαιτητική και παράξενη μάνα του ο γιος. Είναι ένας πειρασμός να αρκεστεί κανείς στο ολίγο. Θεωρεί ότι μόνο έκτακτα, μεγάλα και συνταρακτικά γεγονότα θα τον αναδείξουν. Φαντάζεται ευεργέτη της ανθρωπότητας τον εφευρέτη και ιεραπόστολο της Αφρικής. Δεν μπορεί να βλέπει τον Χριστό ν' αφήνει τα 99 πρόβατα για να πάει στους γκρεμούς να βρει το χαμένο ένα.
Νομίζουμε ότι θα μας ζητήσει ο Θεός πολλά. Θα ζητήσει μόνο αυτά που μπορούσαμε να κάνουμε και δεν κάναμε.

Δε θα ζητήσει καρπούς εκεί που δεν έσπειρε. Δεν θα πει στον τραυλό γιατί δεν έγινε ιεροκήρυκας και στον χωλό δρομέας. Θα δώσουμε λόγο γι' αυτό ακριβώς που μπορούσαμε να κάνουμε και δεν κάναμε. Θα λαθεύουμε, θα σκοντάφτουμε, θα πέφτουμε, μα θα σηκωνόμαστε. Έχει τόση άπλα, τόση άνεση, τόση ευρυχωρία, η Εκκλησία μας. Στη θέρμη της αγκάλης της χωρούν όλοι, όποιοι και να ‘ναι. Το να πέσουμε είναι ανθρώπινο, το να μη σηκωθούμε δαιμονικό. Δεν υπάρχει αμαρτία που να μη συγχωρείται, πληγή που να μη θεραπεύεται. Αρκεί να το επιθυμήσεις, να το θελήσεις αληθινά. Ο Θεός μας θέλει όλους κοντά Του. Αυτό είναι σίγουρο και βέβαιο. Στο χέρι μας λοιπόν είναι να το απολαύσουμε. Μια ακόμη αρχή αυτής της συναντήσεώς μας με αυτόν, στο να σκηνώσει η Χάρη Του ζωηρή εντός μας είναι η καθαρότητά μας. Μόνο με τους καθαρούς ενώνεται ο Θεός.

Πρέπει πρώτα να καθαριστείς για να συνομιλήσεις με τον Θεό, λέει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος. Και ο αββάς Ισαάκ τονίζει πως πρώτα θα αποσυνδεθείς από την ύλη για να ενωθείς με τον Θεό. Όσο καιρό ο νους, παραμένει απρόσεκτος και ακάθαρτος ο Θεός δεν ελεεί. Με τη σταδιακή κάθαρση έρχεται λύπη στην καρδιά για τ' ατοπήματά μας και την προσβολή του Θεού. Και χαρά, γιατί η ψυχή αρχίζει ν' ανασαίνει και να προγεύεται κάποιων θείων, μικρών, αλλά δυνατών και εντυπωσιακών παρηγοριών. Η προσευχή βοηθά σ' αυτή την κάθαρση και ιδιαίτερα η νοερά. το Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με…

Πρέπει να τονιστεί πως, όλη η ασκητική παράδοση αποδίδει μεγάλη σημασία στην κάθαρση της καρδιάς και δεν ικανοποιείται σε κάποια εξωτερική τακτοποίηση των ηθών. Είναι αστείο να πιστεύει κανείς πως έχει αποκαταστήσει τις σχέσεις του με τον Θεό επειδή ζει μια τίμια ζωή και αποφεύγει τις αμαρτίες, ενώ στα βάθη της ψυχής του παραμένουν ανενόχλητα και βαθύρριζα τα πάθη. Οι άγιοι Πατέρες συνιστούν θεραπευτικά μέσα για την απελευθέρωση από τα πάθη.

Αν μπορέσεις να δεχτείς το θαύμα πως ο Θεός έγινε άνθρωπος, όλες οι άλλες δυσκολίες είναι μηδαμινές. Ο Θεός κατέβηκε στη γη για να ανέβει ο άνθρωπος. Του άνοιξε τον δρόμο. Τώρα όλα είναι εύκολα. Με την ανάστασή Του νικήθηκε κι ο θάνατος. Έτσι η πίστη του πιστού περιπαίζει τον δαίμονα, τον θάνατο, το κακό, την κάθε μοναξιά.

Μόνο ο αληθινός άνθρωπος του Θεού σκέφτεται την αθάνατη ψυχή του. Δεν προσδοκά ανταπόδοση. Χαίρεται να χαρίζει σαν να λαμβάνει. Ένα σκοπό έχει. Πώς να σωθεί. Αγαπά γιατί είναι έξυπνος. Δεν έχει οκνηρία, διχασμούς και δισταγμούς, άγχος και αμφιβολίες. Χαίρεται να υπακούει. Δεν κάνει τίποτε μισό. Ξέρει κι αγαπά να σωπαίνει. Είναι γνήσιος, αυτός που είναι, ατόφιος, ειλικρινής. Θα μπορούσε βεβαίως ο Θεός να επέμβει δυναμικά στη ζωή μας και να μας κάνει θέλοντας και μη καλούς. Αλλά αυτό όπως καταλαβαίνετε είναι μακράν του σχεδίου της αγάπης του Θεού. Η αγιότητα δεν είναι δοτή. Ο Θεός δίνει συνεχείς ευκαιρίες κι ερεθισμούς, αν ο άνθρωπος της εκμεταλλευτεί καλώς. Ο Θεός στο ένα βήμα μας κάνει δέκα. Αλλά πρέπει να κάνουμε πρώτα το δικό μας ένα. Αδυνατεί, θα λέγαμε, ανθρωπομορφικά να επέμβει δικτατορικώ τω τρόπω και να μας αναστατώσει. Είναι απεριόριστα ευγενής λοιπόν κι ευαίσθητος ο Θεός.

Ο υποκειμενικός λοιπόν παράγοντας στην προς Θεόν πρασαγωγή μας είναι απαραιτήτως απαραίτητος. Η συμβολή μας, η συνεργία μας, στον συνεχή αγώνα για τη σωτηρία μας, με πολλή ταπείνωση πάντα, είναι βασική προϋπόθεση μιας αρχής.

Μέσα σ' ένα κόσμο δίχως σκοπό, με μια συμφεροντολόγα αγάπη για τον πλησίον και κακή για τον εαυτό του, που πλησιάζει τον άλλον για ν' αποφύγει τα ερωτήματα του εαυτού του, η μοναξιά του καταντά φυλακή. Η χυδαιότητα του κόσμου έγκειται στο ότι ζει για το τίποτα κι αυτό γίνεται αφορμή δακρύων για κάθε φιλόθεο και φιλάνθρωπο.

Αναγκάζομαι παρασυρόμενος να υποπίπτω σε αυτό που κατηγόρησα, σε γενικότητες και να σας κουράζω. Ερχόμενος κανείς στο μοναστήρι ένα από τα πρώτα βιώματα που έχει είναι πως όλη του η ζωή είναι μια μπουνιά στο στομάχι του Θεού. Κι αυτή τη μπουνιά του ο Θεός τη χαϊδεύει. Ε, τότε δε σου μένει άλλο από το να κλαις συνεχώς. Κανείς δεν μπορεί να μιλήσει περί Θεού και να πείσει. Ο Θεός δεν αποδεικνύεται. Φανερώνεται μυστικά στις καρδιές και κάποτε σε τόπους και σε ώρες που δεν το περιμένεις. Ο Θεός μιλά σιωπηλά. Σε τόπους ήσυχους θορυβωδώς. Σε τόπους θορυβώδεις ήσυχα κι ίσως γι' αυτό δεν ακούγεται. Ίσως, μάλλον, δεν θέλουμε να τον ακούσουμε και γι' αυτό δεν τον ακούμε.

Μη μειώνουμε λοιπόν το νόημα αυτών που δεν κατανοούμε. Όλα είναι δύσκολα πριν αυτή τη φανέρωση, τη ζωντανή σχέση, την αποκάλυψη, το νέο τρόπο ζωής. Είναι ένα θαύμα φωτός που σε κάνει να λησμονάς όλο το προηγούμενο σκοτάδι σου, από λεπρός γίνεσαι υγιής, από αμαθής σοφός. Αποκτάς φτερά, νέα όραση, νέα ακοή. Μα δεν πρέπει να λησμονάς τον Ίκαρο, το πολύ φως που τυφλώνει, τη βροντή της σιωπής που κουφαίνει.

Συγχωρέστε παρακαλώ την τυχόν ποιητικότητά μου. Πολλή ειρήνη υπάρχει μέσα στη σιωπή. Μίλα άνετα με τους ανθρώπους, δίχως συμβιβασμούς και υποχωρήσεις. Να είσαι φίλος όσο ξένος με όλους, κατά τον αββά Ισαάκ. Λέγε τη γνώμη σου, δίχως να θες να την επιβάλλεις. Άκου και τον άλλο κι ας σου φαίνεται ανιαρός κι αστείος. Έχει τον πόνο του, την ιστορία του, έχυσε και γι' αυτόν αίμα ο Χριστός. Μη συγκρίνεσαι με τους άλλους, λέει ο αββάς Ησαΐας, είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι. Αν πεις είσαι καλύτερος του άλλου πέφτεις στην υπερηφάνεια. Αν πεις πως είσαι χειρότερος στην κακομοιριά, στην μειονεξία, την αποθάρρυνση, την απελπισία.

Να ενδιαφέρεσαι για την πρόοδό σου στις σπουδές και στην εργασία, μα να ξέρεις πως κι ένας τσαγκάρης κι ένας οδοκαθαριστής προσφέρει έργο χρήσιμο, μπορεί να είναι ήρωας, άγιος. Να κοιτάς να είσαι αυτός που είσαι. Κυρίως μην υποκρίνεσαι τον καλό γιατί είναι βαριά αυτή η αρρώστια κι οδηγεί σε θάνατο. Ούτε πάλι ως εξ' αυτού να γίνεσαι κυνικός και μάλιστα ότι αφορά την αγάπη. Μη βιάζεσαι και μη χασομεράς. Να είσαι όσο ευγενικός τόσο κι αυστηρός με τον εαυτό σου. Μη τον αφήνεις εύκολα να χαζεύει και μην τον κουράζεις με προγράμματα που σε λίγο θα τα διακόψεις. Η κούραση κι η μοναξιά γρήγορα μπορούν να σε αρρωστήσουν. Φτιάξτα με τον Θεό. Φτιάξτα με τον εαυτό σου. Φτιάξτα με τους άλλους και κανείς δεν μπορεί να σου κλέψει την ειρήνη από την καρδιά σου.

Βρες την ειρήνη στην καρδιά σου και χιλιάδες κόσμος θα σωθεί, λέει ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ. Έτσι, εσύ, που όλοι νομίζουν πως δεν προσφέρεις τίποτε, μόνο με αυτή την ειρήνη, τη νηφαλιότητά σου, τη χαρά σου, θα έχεις διάρκεια, αντοχή, αποθέματα, σημεία σημαντικά μυστικών μεταμορφώσεων, δυνάμενα να μεταμορφώσουν πολλή από την κακία και την ασχήμια του κόσμου. Όπως μερικά γεροντάκια στο Άγιον Όρος που σε διδάσκουν μόνο με τη θωριά τους. Η ηρεμία τους, η γαλήνη τους, η στάση τους, ο τρόπος τους, είναι το πιο βροντερό κήρυγμα και μάλιστα στους νέους επισκέπτες του Αγίου Όρους, εσάς, που έχετε τη χάρη πιο έντονη από τον Θεό, να διακρίνετε το γνήσιο, το ατόφιο, το καθαρό, το πολύτιμο.

Είστε καλοί, μα μπορείτε να γίνετε καλύτεροι. Είστε λίγοι, μη φοβάστε. Κι ένας μπορεί να φυλά την αλήθεια, όπως διδάσκει η Ιστορία. Η δύναμη του πνεύματος δεν είναι με τα μεγάλα μεγέθη των αριθμών.

Είναι λυπηρό να βλέπεις τους νέους διαμελισμένους, σκόρπιους εδώ κι εκεί, αφηρημένους, ασυνεπείς. Ενώ μπορούν πολλά. Ας κάνει κανείς πολύ λιγότερα μα ολοκληρωμένα. Είναι κρίμα να ‘χει κατακυριευτεί η νεολαία από αυτό το πνεύμα της βαρύτητας, της πλαδαρότητας, της νωχέλειας, του «δε βαριέσαι βρε αδερφέ». Το να έχεις μια γνώμη για όλα, να μισοξέρεις πολλά, να λες σε άλλους ναι ή όχι, είναι σημείο μεγάλης θολούρας και χλιαρότητας, που φανερώνει αναποφασιστικότητα και φαντασιοσκοπία, πνευματική χρεωκοπία και δυστυχία για το μέλλον.

Όταν θα βαρεθείτε όλα αυτά, τα λίγα, τα πολλά, τα μισά κι ασχοληθείτε με το ένα, με σας, με τον Θεό, με μένα, με σένα, τότε κάτι μπορεί ν' αρχίσει. Γι' αυτή τη μεγάλη τιμή της ιδιαιτερότητος του προσώπου μιλά η Εκκλησία μας απλά, καθαρά, συγκεκριμένα. Γι' αυτή τη σπάνια και πολύτιμη, ειλικρινή και αθώα γνησιότητα αγωνίσθηκαν οι άγιοι κι αυτή μας παραδίδουν. Δίχως να προσδοκούν καμιά ανταπόδοση για την αγάπη του αγώνα τους, ούτε από τον Θεό, ούτε από τους ανθρώπους. Αυτό που αναφωνούσε μέσα στον άφατο πόνο της απελπισίας του ο Νίτσε. «Ω μοναξιά, μοναξιά, πατρίδα μου» θα πρέπει να είναι η ιαχή των χριστιανών, κατ' άλλη βέβαια έννοια. Κι αυτό που λέει ο Σαρτρ, πως η κόλαση είναι οι άλλοι, για μας ο παράδεισος να είναι. Ο επίσης απελπισμένος επαναστάτης Καμύ δεν βοηθά με τις συνταγές του τα αδιέξοδα επταήμερα του δύστροπου εικοστού αιώνα. Η λογοτεχνία, η τέχνη, η πολιτική, η επιστήμη, η φιλοσοφία, η θεολογία των εδρών, δεν φωτίζουν, δεν λυτρώνουν την ψυχή του νέου ανθρώπου.

Δεν θα σας κουράσω πολύ ακόμη με τις αποσπασματικές και τηλεγραφικές αυτές φράσεις μου. Θα επιθυμούσα όμως να σας μεταφέρω τις σκέψεις μερικών ακόμη αγίων Πατέρων μας στο θέμα που μας απασχολεί, των σχέσεών μας με τον Θεό, τον εαυτό μας και τους άλλους και της διεξόδου της πολλής μοναξιάς του σύγχρονου ανθρώπου. Θα παρακαλούσα να προσέξουμε ώστε η μικρή συζήτηση που θα επακολουθήσει να έχει βάση της αυτά που ειπώνονται και να περιοριστεί μόνο σε αυτά.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει πως δεν είναι καλό ο άνθρωπος ούτε πολύ να ξεθαρρεύει ούτε να απελπίζεται. Το να έχεις παράτολμο θάρρος σε κάνει να πέσεις κι η απελπισία πεσμένο δε σ' αφήνει να σηκωθείς. Ο αββάς Δωρόθεος συχνά μιλά στα ασκητικά του έργα για την κατάκτηση του μέτρου, της ισορροπίας, της ειρήνης και της ταπεινώσεως. Μας θέλει συνεχείς κυνηγούς της ειρήνης. Με την ειρήνη της καρδιάς σου και μόνο, λέει, βοηθάς τους άλλους. Πρέπει να φροντίζεις πάντοτε, συνεχίζει, να βρίσκεσαι σε ειρηνική κατάσταση, ώστε να μη θολώνει η καρδιά σου.

Χρειάζεται να βγάζουμε διδάγματα και συμπεράσματα και να κάνουμε αναλύσεις; Ασφαλώς και βεβαίως όχι. Έτσι θα περιμένω να ακούσω τις ερωτήσεις σας. Διατηρώντας πάντα το παντζούρι ανοιχτό, του παραθύρου που ανοίξαμε μαζί, σ' ένα κόσμο άκοσμο κι όχι κόσμημα, πεπτωκότα και συγχυσμένο, που όμως μπορεί αν θέλει να σπάσει το κέλυφος που δεν τον αφήνει να ανασάνει ελεύθερα κι η μοναξιά του να γίνει ευεργετική, με την αυτογνωσία, την μνήμη του Θεού, τη μελέτη.

Ετοιμασία και οδός προς συνάντηση του Θεού και των πλασμάτων του κι ο κόσμος να ‘ναι περιβόλι. Αυτά από το Περιβόλι της Παναγίας, νύξεις απλές με τη γνώση πως δεν κομίζω «γλαύκας εις Αθήνας» και τη συγγνώμη για το τυχόν διδασκαλικό μου ύφος.

 

ΠΗΓΗ: http://www.egolpio.com/PLOUTOS_ORTHOD/DIEXODOI_STH_MONAXIA_TOY_SYGXRONOY_ANTRWPOY.htm

Απληστία: Καλύτερα παρέα με γύπες…

Απληστία: Καλύτερα παρέα με γύπες…

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου*

 

« ...είναι ιδιαιτέρως εύστοχος ο ορισμός που δίνει ο άγιος Μάξιμος Ομολογητής (π. 7ον αι.) στη φιλαργυρία. Είναι, λέει, το πάθος εκείνου που λαμβάνει με χαρά και δίνει με λύπη! Σ’ αυτό καθαυτό, δηλαδή, το γεγονός του (ατομικού) πάθους εμπεριέχεται η εργαλειοποίηση του άλλου.

Το ίδιο ουσιαστικά λέει και ο Μ. Βασίλειος όταν, για να περιγράψει τους πλεονέκτες, επιστρατεύει μιαν εικόνα που παραπέμπει σε όσα είπαμε παραπάνω περί άπατου πηγαδιού: όπως κάνουν τα ψάρια, έτσι και ο πλεονέκτης καταπίνει στο απύθμενο στομάχι του τους αδύναμους. Είναι αδύνατο ο πλεονέκτης να μη στραφεί κατά του συνανθρώπου του.

Γι’ αυτό κι ένας έμπειρος ασκητής, ο Ισαάκ Σύρος (7ον αι.), συνιστά: Καλύτερα να κάτσεις παρέα με γύπες, παρά με πλεονέκτη και άπληστο.»

Συνέχεια

«Το πνεύμα του Καπιταλισμού»

«Το πνεύμα του Καπιταλισμού»

 

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

 

Η νοοτροπία της κατανάλωσης συνδέεται πολύ στενά με το «πνεύμα» του καπιταλισμού, του κεφαλαίου. Θα πρέπη στην ενότητα αυτή να δούμε τι εννοούμε όταν κάνουμε λόγο για το «πνεύμα του καπιταλισμού».

Η φράση «πνεύμα του Καπιταλισμού» έχει δημιουργηθή και αναλυθή διεξοδικά από τον μεγάλο Γερμανό κοινωνιολόγο Max Weber (1864-1920), ο οποίος αποδείχθηκε ότι ήταν πιο διεισδυτικός και πιο ρεαλιστής αναλυτής από τον Marx, διότι το έργο του έχει μια διαχρονική ισχύ, ακόμη και σήμερα. Η μεγαλύτερη προσφορά του Weber ήταν ότι έφερε τις κοινωνικές επιστήμες στην Γερμανία σε άμεση κριτική αντιπαράθεση με τον Μαρξ και τον Νίτσε και δι' αυτού του τρόπου δημιούργησε βιβλιογραφία με αναφορά την κοινωνιολογία της Θρησκείας, την κοινωνιολογία των πολιτικών κομμάτων, την συμπεριφορά των μικρών ομάδων και την φιλοσοφία της ιστορίας.

Στο κλασσικό βιβλίο του με τίτλο «η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού» ανέλυσε ότι αν και ο καπιταλισμός ως συγκέντρωση κεφαλαίου κυριαρχούσε σε κάθε εποχή, εν τούτοις αυτό που ονομάζουμε σήμερα καπιταλισμό, και χαρακτηρίζει ο ίδιος ως «πνεύμα του καπιταλισμού», είναι κάτι διαφορετικό, δηλαδή είναι η ορθολογιστική οργάνωση της επιστήμης, του πολιτισμού, και του πλούτου, η «ρατσιοναλιστική λογιστική» των υλικών αγαθών.

Στην εισαγωγή του βιβλίου του γράφει ότι «ο καπιταλισμός ταυτίζεται με την επιδίωξη του κέρδους και του πάντα ανανεωμένου κέρδους, αλλά μέσα στο πλαίσιο μιας μόνιμης, ορθολογικά οργανωμένης καπιταλιστικής επιχείρησης και με κριτήριο την "αποδοτικότητα"».

Αυτή η ορθολογιστική νοοτροπία αναπτύχθηκε στην Δύση και επηρέασε και άλλες μορφές ζωής και επιστήμης. Προσωπικά θεωρώ ότι το «πνεύμα του καπιταλισμού» είναι αποτέλεσμα της Αναγέννησης και κυρίως του ρεύματος του Διαφωτισμού, δια του οποίου δόθηκε προτεραιότητα στον ορθό λόγο σε βάρος του συναισθήματος, της καρδιάς, της φιλανθρωπίας. Ο Max Weber παρατηρεί για τον δυτικό τρόπο ζωής:

«Η Δύση ανέπτυξε έναν καπιταλισμό σε τύπους, μορφές και κατευθύνσεις, που δεν προϋπήρξαν πουθενά αλλού. Σε ολόκληρο τον κόσμο υπήρξαν έμποροι, μεγαλέμποροι και μικρέμποροι τοπικοί έμποροι και έμποροι που η δράση τους έφτανε σε μακρινές χώρες. Όλων των ειδών τα δάνεια έγιναν και υπήρχαν τράπεζες με τις πιο διαφορετικές λειτουργίες, τουλάχιστον αν τις συγκρίνουμε με τις δικές μας, π.χ. του 16ου…. Το είδος αυτό του επιχειρηματία, ο καπιταλιστής τυχοδιώκτης εμφανίζεται σε ολόκληρο τον κόσμο… Όμως στην σύγχρονη εποχή η Δύση ανέπτυξε επίσης μια εντελώς διαφορετική μορφή καπιταλισμού που δεν εμφανίστηκε πουθενά αλλού: την ορθολογική καπιταλιστική οργάνωση της (τυπικά) ελεύθερης εργασίας. Μόνο ψήγματα αυτής της οργανωτικής μορφής απαντώνται αλλού».

Βέβαια, βασική θωρία του Max Weber είναι ότι αυτό το «πνεύμα του καπιταλισμού» είναι γέννημα του προτεσταντισμού και της ηθικής που συνδέεται μαζί του. Άλλωστε, αυτό φαίνεται και στον τίτλο του βιβλίου, αλλά και στην ευρύτατη ανάλυση που γίνεται σε αυτό. Αυτή η άποψη τεκμηριώνεται και από τις απόψεις του Benzamin Franklin (Μπέντζαμιν Φράνκλιν), οι οποίες παρατίθενται στο συγκεκριμένο βιβλίο.

Πρόκειται για τον διασημότερο Αμερικανό του 18ου αιώνος, μετά τον George Washington (Γεώργιο Ουάσινκτον) που γεννήθηκε το 1706 στην Βοστώνη της Μασαχουσέτης και πέθανε το 1790 στην Φιλαδέλφεια. Ο Benzamin Franklin ξεκίνησε από τυπογράφος, έγινε ιδιοκτήτης τυπογραφείου και εκδότης εφημερίδας και ημερολογίων, εκτύπωσε τα χαρτονομίσματα της Πενσυλβανίας και απέκτησε μεγάλη περιουσία και με αυτήν έκανε επενδύσεις σε κτήματα, σε συνεταιρισμούς και σε άλλους εκδοτικούς οίκους. Συνέβαλε στην ίδρυση της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας. Άρχισε επιστημονικές και πειραματικές έρευνες στο πεδίο του ηλεκτρισμού, ανακάλυψε το αλεξικέραυνο και επινόησε πολλούς όρους που αναφέρονται στον ηλεκτρισμό (θετικός και αρνητικός ηλεκτρισμός, συσσωρευτής, αγωγός ηλεκτρισμού κλ.π.). Έγινε αναπληρωτής Διευθυντής Ταχυδρομείων των Βορείων αποικιών και ασχολήθηκε με τις αποικίες.

Πέρα από τις δραστηριότητες αυτές αναμείχθηκε και με την πολιτική. Υπήρξε γραμματέας του νομοθετικού σώματος της Πενσυλβανίας, εξελέγη αντιπρόσωπος για τις διαπραγματεύσεις με την αγγλική Κυβέρνηση για φορολογικά θέματα, το 1757 έγινε μέλος του Κογκρέσου, έλαβε ενεργό μέρος στην Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών (4 Ιουλίου 1776), απεστάλη, μαζί με άλλους, ως αντιπρόσωπος στην Γαλλία για να ζητήση οικονομική ενίσχυση στον πόλεμο των Αμερικανών με την Αγγλία, συμμετείχε στην Συντακτική Συνέλευση του 1787 κλπ. Οι Γάλλοι, που τον γνώρισαν από την παραμονή του στην Γαλλία, τον θεωρούσαν ως σύμβολο του Διαφωτισμού και της ελευθερίας.

Παρέθεσα όλες αυτές τις ιδιότητες του Benzamin Franklin για να δείξω ότι με όλη την δράση και την ζωή του εξέφραζε την αμερικανική νοοτροπία που ήταν και είναι ένα κράμα Διαφωτισμού, Ρομαντισμού και προτεσταντικής ηθικής, δηλαδή ορθολογισμού, ρομαντισμού και ηθικής, η οποία ηθική στερείται οντολογίας και καρδιάς. Οπότε, είναι χαρακτηριστικά τα όσα συμβουλεύει τους νεώτερους Αμερικανούς, που είναι το όνειρο κάθε καπιταλιστή.

Θα παραθέσω ένα μεγάλο απόσπασμα από τις συμβουλές του, που δείχνει το εννοιολογικό πλαίσιο του καπιταλισμού και σεις, ακούγοντάς το, ερμηνεύστε με αυτό την σύγχρονη κατάσταση της ελεύθερης ανταγωνιστικής αγοράς και τις αρχές της φιλελεύθερης και νεοφιλελεύθερης οικονομίας. Συνιστά ο Benzamin Franklin στους Αμερικανούς: 

«Να θυμάσαι ότι ο χρόνος είναι χρήμα. Όποιος κάθε μέρα κερδίζει από την εργασία του δέκα σελίνια και πηγαίνει περίπατο η μένει αργός στο δωμάτιό του τη μισή μέρα, μολονότι ξοδεύει μόνο έξι πένες για την διασκέδασή του η την τεμπελιά του, θα έπρεπε να λογαριάσει μόνο αυτή την δαπάνη στην πραγματικότητα έχει ξοδέψει η μάλλον πετάξει πέντε σελίνια.

»Να θυμάσαι ότι η πίστωση είναι χρήμα. Αν ένας αφήσει στα χέρια μου το χρήμα του, μετά από τότε που είμαι υποχρεωμένος να το επιστρέψω, μου χαρίζει τους τόκους , η τόσα πολλά, όσα μπορώ να κάνω κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου. Αυτό ισούται με ένα σημαντικό ποσό, αν έχει ένας άνθρωπος καλή και μεγάλη πίστωση και κάνει καλή χρήση της.

»Να θυμάσαι ότι το χρήμα έχει αναπαραγωγική και καρποφόρα φύση. Το χρήμα μπορεί να παράγει χρήμα και τα γεννήματά του μπορούν να παράγουν περισσότερα κ.ο.κ. Πέντε σελίνια μετά τον τζίρο γίνονται έξι, έπειτα επτά και τρεις πένες κ.ο.κ., μέχρι που γίνονται εκατό λίρες. Όσο περισσότερο χρήμα διαθέσεις αρχικά, τόσο περισσότερο είναι το αποτέλεσμα μετά από κάθε κύκλο, έτσι που τα κέρδη ανεβαίνουν όλο και πιο γρήγορα. Όποιος σκοτώσει μια γουρούνα, εξαφανίζει όλα τα γεννήματά της μέχρι το χιλιοστό. Όποιος σκοτώνει πέντε σελίνια καταστρέφει (!) όλα όσα θα μπορούσε να είχε δώσει η σωστή χρησιμοποίησή τους: ολόκληρες κολόνες λίρες στερλίνες.

»Να θυμάσαι ότι -κατά το ρητό- ο καλός πληρωτής είναι ο κύριος του πορτοφολιού ενός άλλου. Όποιος είναι γνωστός ότι πληρώνει ακριβώς στο χρόνο που υποσχέθηκε, μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να σηκώσει όλο το χρήμα που οι φίλοι του μπορούν να αποταμιεύσουν.

»Αυτό έχει καμιά φορά μεγάλη χρησιμότητα. Παράλληλα με τη φιλοπονία και τη λιτότητα, δε συντελεί τίποτα περισσότερο για την άνοδο ενός νέου ανθρώπου, από την ακρίβεια και δικαιοσύνη σε όλες του τις υποθέσεις. Γι' αυτό μην κρατάτε ποτέ δανεισμένο χρήμα μια ώρα αργότερα από τον χρόνο που υποσχεθήκατε, για να μην η αγανάκτηση κλείσει για πάντα το πορτοφόλι του φίλου σας. 

»Οι πιο ασήμαντες πράξεις που επιδρούν στην πίστη ενός ανθρώπου πρέπει να προσέχονται. Ο ήχος του σφυριού σου, στις πέντε το πρωΐ η στις οκτώ το βράδυ, που τον ακούει ο δανειστής σου, τον καθησυχάζει για έξι μήνες παραπάνω αλλά αν σε δει σ' ένα μπιλιάρδο η ακούσει τη φωνή σου σε μια ταβέρνα, όταν θα έπρεπε να είσαι στη δουλειά, στέλνει για τα χρήματά του την επόμενη μέρα ζητάει τα χρήματά του πριν τα έχεις ακόμα συγκεντρώσει για να τα επιστρέψεις. 

»Η εργατικότητά σου δείχνει ότι θυμάσαι αυτό που οφείλεις σε παρουσιάζει προσεκτικό, σαν έναν τίμιο άνθρωπο, και αυτό πολλαπλασιάζει την πίστη σου.

»Να προσέχεις όλα όσα έχεις και σύμφωνα με αυτά να ζεις. Το λάθος στο οποίο πέφτουν πολλοί άνθρωποι που έχουν πίστη στην αγορά είναι ότι ξεχνάνε αυτόν τον κανόνα. Για να το αποφύγεις, κράτησε έναν ακριβή λογαριασμό για τα έξοδα και τα έσοδά σου. Αν κάνεις τον κόπο να προσέξεις μια φορά τις λεπτομέρειες, θα έχεις το ακόλουθο καλό αποτέλεσμα: θα αποκαλύψεις πόσο καταπληκτικά μικρές, ασήμαντες δαπάνες συγκεντρώνουν μεγάλα ποσά και θα διαπιστώσεις αυτό που μπορούσε να είχε εξοικονομηθεί και μπορεί να εξοικονομηθεί στο μέλλον…

»Για 6 λίρες το χρόνο μπορεί να έχεις τη χρήση 100 λιρών, υπό την προϋπόθεση ότι είσαι άνθρωπος γνωστής ευφυΐας και τιμιότητας. Όποιος ξοδεύει το παραμικρό ποσό ανώφελα, ξοδεύει το χρόνο ανώφελα 6 λίρες, που είναι η τιμή για τη χρήση 100 λιρών. Όποιος σπαταλάει την αξία και του πιο μικρού ποσού για ένα τμήμα της μέρας του (και τούτο μπορεί να είναι μόνο δυό λεπτά της ώρας), αν υπολογίσουμε τη μια μέρα με την άλλη, σπαταλάει το προνόμιο να χρησιμοποιήσει 100 λίρες το χρόνο. Όποιος ανώφελα χάνει χρόνο αξίας πέντε σελινιών, χάνει πέντε σελίνια και θα μπορούσε εξίσου καλά να πετάξει στη θάλασσα πέντε σελίνια. Όποιος χάνει πέντε σελίνια, δε χάνει μόνο το ποσό αυτό, αλλά και κάθε πλεονέκτημα που θα μπορούσε να έχει με τη χρησιμοποίησή τους σε επιχείρηση – δεδομένου ότι μέχρις ότου ένας νέος άνθρωπος γίνει γέρος, θα μπορούσε ξεκινώντας από αυτά τα σελίνια να συγκέντρωνε ένα τεράστιο ποσό χρήματος».

Στα λόγια αυτά του Benzamin Franklin φαίνεται ο συνδυασμός μεταξύ του δανείου, της τοκογλυφίας, της εργατικότητας και του ηθικισμού, που είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα του Προτεσταντισμού και του καπιταλισμού. Ο Max Weber παραθέτοντας τις συμβουλές αυτές του Benzamin Franklin λέγει:

«Ότι το "πνεύμα του καπιταλισμού" είναι που μιλάει εδώ με χαρακτηριστικό τρόπο κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει παρόλο που θα ήταν λαθεμένο, θέλουμε να ισχυρισθούμε ότι καθετί που θα μπορούσε να νοηθεί ως το "πνεύμα" αυτό, περιέχεται σ' αυτό το κήρυγμα». Και συνεχίζει: «Ας σταματήσουμε λίγο όμως στη θέση αυτή, που την ανθρωποσοφία της ο Kϋrnberger συνοψίζει ως εξής: "Βγάζουν από κτήνη ξύγγι, και από ανθρώπους χρήμα". Η ιδιορρυθμία σ' αυτή την "φιλοσοφία της φιλαργυρίας" φαίνεται να είναι το ιδεώδες του έντιμου ανθρώπου της αναγνωρισμένης πίστης και προπάντων η ιδέα της υποχρέωσης του ατόμου να αυξάνει το κεφάλαιό του, που αναγνωρίζεται ως αυτοσκοπός. Πραγματικά αυτό που κηρύσσεται εδώ δεν είναι απλώς μια απλή τεχνική της ζωής, αλλά μια ιδιόρρυθμη "ηθική", που η παράβασή της εξετάζεται όχι σαν ανοησία, αλλά σαν ένα είδος παράλειψης καθήκοντος: αυτό είναι η ουσία του ζητήματος. Δεν είναι μόνο "επιχειρηματική πανουργία" – κάτι τέτοιο απαντιέται αρκετά συχνά – είναι ένα ήθος που εξωτερικεύεται, και αυτή η ιδιότητα μας ενδιαφέρει».

Στα ανωτέρω φαίνεται ανάγλυφα ότι πάνω στις συμβουλές αυτές του Benzamin Franklin στηρίχθηκε το αμερικανικό όνειρο, καθώς επίσης ότι ο καπιταλισμός σήμερα εκφράζεται με τις μορφές του φιλελευθερισμού, που είναι ένα κράμα ορθολογισμού-Διαφωτισμού και προτεσταντικής ηθικής. Αυτό παρατηρείται έντονα στην αμερικανική κοινωνία και επεκτείνεται ως όνειρο που πρέπει να υλοποιηθή από τους ανθρώπους που ζουν σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, και είναι αυτό που δημιουργεί την «κοινωνία της κατανάλωσης». Αυτό είναι και το περιεχόμενο ζωής πολλών συνανθρώπων μας, ακόμη και Ορθοδόξων Χριστιανών.

 

 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2009

ΠΗΓΗ:  http://www.parembasis.gr/2009/09_04_13.htm

Σπουδή στην ανεργία

Σπουδή στην ανεργία

 

Του Γιάννη Ποταμιάνου

 

Η ανεργία είναι, ο πατέρας που γυρνάει χωρίς χαμόγελο

Και η ματιά της μάνας η σκοτεινιασμένη  από την έγνοια

Το τσουκάλι που βράζει και δεν μυρίζει

Και η απογοήτευση του παιδιού,

που το άδειο ψυγείο ανοίγει, για έκτη φορά

Η ανεργία είναι, το σκυφτό περπάτημα με  το χαμένο βλέμμα

Και ο παγωμένος ιδρώτας με την μυρωδιά του φόβου

Τα παιδιά στα φανάρια που ζητιανεύουν

Τα παιδιά που ψάχνουν στις χωματερές

Τα παιδιά που εκλιπαρούν για το καρότσι στο Σουπερ Μάρκετ

 

Η ανεργία είναι, τα τριμμένα τα ρούχα και η εγκατάλειψη 

Το χαρτόκουτο για στρώμα κάτω από τις γέφυρες

Το μεθύσι με φθηνό οινόπνευμα που τρώει τα συκώτια

Και το απελπισμένο Ζεϊμπέκικο με ανοιχτές τις φτερούγες

 

Η ανεργία είναι, οι άστεγοι

στρωματσάδα στα ερειπωμένα σπίτια.

Και οι στεγασμένοι στα μουχλιασμένα δωμάτια

Το ψάξιμο για δουλεία στις μικρές αγγελίες

Και εμπαιγμός των  υποσχέσεων του κομματάρχη

 

Η ανεργία είναι, οι αγρότες

στα καφενεία με τις βρώμικες τράπουλες,

Να παίζουν Θανάση ατέλειωτες ώρες.

Στα καφενεία με τα βρώμικα χνώτα και την τσιγαρίλα

Να πίνουν φθηνό καφέ γραμμένο στο τεφτέρι.

Που θα πληρωθεί με της σοδιάς του πούλημα.

 

Η ανεργία είναι, οι μάνες που ζητιανεύουν

Οι μάνες που πουλούν το κορμί τους

Οι μάνες που πουλούν τα μωρά τους

Τα σάπια δόντια και το χνώτο που βρωμάει

Η λιγούρα που ανεβαίνει από το άδειο στομάχι

Ο μετανάστες που πουλούν τα νεφρά τους

Οι μετανάστες που πουλούν τα γεννητικά τους όργανα

Στις σαλονάτες κυρίες και όχι μόνο.

 

Η ανεργία είναι, η νεολαία

που δεν μπορεί να πετάξει

Η νεολαία που δεν μπορεί να ζήσει

Οι ερωτευμένοι χωρίς όνειρα

Οι ερωτευμένοι χωρίς σχέδια

Οι ερωτευμένοι χωρίς μέλλον

 

Η ανεργία είναι, ο ατομισμός

η μοναξιά και η απελπισία

Η κατάλυση της συντροφικότητας

Και η ενοχοποίηση της εργασίας

Ο ανταγωνισμός για την επιβίωση

Και η επιστροφή στην βαρβαρότητα

Η αχρήστευση του χεριού

Η αχρήστευση του μυαλού

Η καταρράκωση της αξιοπρέπειας

Η περιφρόνηση της γνώσης

Η περιφρόνηση της προσωπικότητας

Ο άνθρωπος που γίνεται απούλητο εμπόρευμα που σαπίζει

Ο άνθρωπος που γίνεται διαφυγών κέρδος

Ο άνθρωπος που γίνεται κόστος εργασίας

 

Η ανεργία δεν είναι χειμωνιάτικο ποτάμι

Δεν είναι σεισμός, δεν είναι καταιγίδα

Η βουλιμιά των εκμεταλλευτών μας είναι

Η αχόρταγη κόρη του κέρδους και της αγοράς

 

Όμως  ο τάφος τους θα γίνει η ανεργία

Μια θηλιά που θα σφίξει το σβέρκο τους

Ένα καλά ακονισμένο μαχαίρι στο πλευρό τους

Ένα σπαθί που το κεφάλι τους κάποτε θα πάρει.

Μια κραυγή αδικίας που ποτέ δεν θα φιμώσουν

Η φωτιά που θα κάψει τις τηβέννους και τα άμφιά τους

Μια βόμβα που θα τινάξει τα θεμέλιά τους.

 

Για να ακολουθήσουν τα τραγούδια μας

Για τη δικαιοσύνη και τη σιγουριά του αύριο

 

                                                  23 Μαΐου 2009,    Γιάννης Ποταμιάνος

 

Mνημόσυνο Καλαβρυτινού Λοχ. Βασ. Καποτά

Τελέστηκε το μνημόσυνο του Λοχαγού Βασιλείου Καποτά στα Καλάβρυτα

 

 Τελέστηκε την Κυριακή, 17 Μαΐου στον Καθεδρικό Ναό της μαρτυρικής πόλης των Καλαβρύτων, από τον Δήμο της πόλης, την Κυπριακή Πρεσβεία, την Ενωση Κυπρίων Νομού Αχαΐας και την Ένωση Καλαβρυτινών Αθήνας μνημόσυνο του Λοχαγού Βασιλείου Καποτά. (Κατά την εκτέλεση από τους Γερμανούς όλου του άρρενος πληθυσμού των Καλαβρύτων ήταν μεταξύ τους ήταν ο πατέρας και ο αδελφός του).

Ο Πρέσβης της Κύπρου στην Αθήνα κ. Γιώργος Γεωργής σε σύντομη ομιλία του αναφέρθηκε στα γεγονότα της 11ης Μαΐου του 1964 όταν οι Έλληνες αξιωματικοί Ταγματάρχης Δημήτριος Πούλιος και Λοχαγός Βασίλειος Καποτάς έχασαν τη ζωή τους χτυπημένοι από τα τουρκικά πυρά μαζί με τον εικοσάχρονο οδηγό τους Κωστάκη Παντελίδη. Μαζί τους και ο Λοχαγός Παναγιώτης Ταρσούλης, ο οποίος διεσώθη βαριά τραυματισμένος.

Μετά το τέλος του ένδοξο Εθνικοαπελευρωτικού αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α 1955-59 και την αποτυχία επιτεύξεως του στόχου του, που δεν ήταν άλλος από την Αυτοδιάθεση-Ένωση, – αναφαίρετο δικαίωμα των Λαών που πηγάζει μέσα από τις πρόνοιες του καταστατικού χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, για την σύσταση του οποίου να θυμίσω ότι σύμπας Ελληνισμός πολέμησε ηρωικώς και έδωσε πάνω από μισό εκατομμύριο ψυχές ενώ η Τουρκία δεν έδωσε ούτε μία- υπογράφονται οι γνωστές σε όλους μας επαίσχυντες συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου και δημιουργείται η ανεξάρτητη Κυπριακή Δημοκρατία. Για ιστορικούς δήθεν λόγους, δεν αφαιρέθηκε από το κυβερνείο το οποίο θα λειτουργούσε πλέον ως προεδρικό Μέγαρο της νεοσύστατης Κυπριακής Δημοκρατίας, ο Λέοντας σύμβολο της στυγνής Αγγλικής αποικιοκρατίας. Ίσως για να μας θυμίζει υποστηρίζουν πολλοί πως η Μ. Βρετανία δεν έφυγε ποτέ από το ευλογημένο νησί μας.

Με βάση τις συμφωνίες εγκαθιδρύσεως του νέου κράτους λοιπόν, Ελλάδα, Τουρκία και Μ. Βρετανία ορίζονται ως εγγυήτριες δυνάμεις και αποκτούν το δικαίωμα να διατηρούν στρατιωτικές δυνάμεις στο νησί. Η Ελλάδα διαθέτει από την επομένη της ανεξαρτησίας, δύναμη 900 στρατιωτών η οποία έκτοτε θα αποτελέσει την Ελληνική Δύναμη Κύπρου, την γνωστή σε όλους μας ΕΛ.ΔΥ.Κ. Η Τουρκία αποστέλλει 600 στρατιώτες που συγκροτούν την Τουρκική δύναμη Κύπρου την γνωστή ΤΟΥΡ.ΔΥ.Κ. Για τους Βρετανούς βεβαίως δεν τίθεται θέμα αριθμών, αφού διατηρούν υπό τον πλήρη έλεγχο τους τις κυρίαρχες Βρετανικές βάσεις τους, στις οποίες στάθμευαν και σταθμεύουν απεριόριστος αριθμός στρατιωτών εξοπλισμένος με τον πιο σύγχρονο οπλισμό. Για την αποτελεσματικότητα στην δράση αυτών των στρατευμάτων μπορούν να σας ενημερώσουν οι φίλες γειτονικές αραβικές χώρες, οι οποίες γεύθηκαν άπειρες φορές τα βρόμικα φονικά κτυπήματα τους.

Είναι ομολογουμένως ξεχωριστές οι στιγμές που έζησαν οι πρώτοι Ελλαδίτες στρατιώτες που αποβιβάσθηκαν στο λιμάνι της κατεχόμενης σήμερα πόλεως της Αμμοχώστου. Ήταν ουσιαστικώς η δεύτερη φορά μετά από χιλιάδες χρόνια που ο Ελληνικός στρατός πατούσε τα ʼγια χώματα της Κύπρου. Στο λιμάνι της πόλεως του Ευαγόρα, ένας γέρος βρακάς τους υποδέχεται γονατιστός, αναφωνώντας: «Την Ελλάδαν μας θέλωμεν και ας τρώγουμεν πέτρες».
Η Κυπριακή Δημοκρατία αρχίζει να λειτουργεί στις 16 Αυγούστου του 1960, με την έπαρση της κυπριακής σημαίας στο προεδρικό Μέγαρο. Ο τελευταίος Βρετανός κυβερνήτης παραδίδει την εξουσία στον πρώτο εκλεγμένο πρόεδρο της Κύπρου Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Την ίδια στιγμή καθήκοντα αντιπροέδρου εκ μέρους της τουρκοκυπριακής πλευράς αναλαμβάνει ο Φαζίλ Κουτσούκ.
Όμως τα προβλήματα από τις άδικες πρόνοιες των συμφωνιών που επεβλήθησαν στον κυπριακό Λαό δεν αργούν να φανούν. Ο Μακάριος διαπιστώνοντας την μη λειτουργικότητα τους, υποβάλει προτάσεις για βελτίωση τους τον Νοέμβριο του 1963. Οι τούρκοι συσκέπτονται για να αποφασίσουν. Η απάντηση τους δίνεται τελικώς με καταιγιστικά πυρά όπλων λίγο μετά τα μεσάνυκτα της 22ας Δεκεμβρίου. Το πρωινό της 23ης Δεκεμβρίου βρίσκει τους Έλληνες της Κύπρου να προσπαθούν να οργανώσουν μια στοιχειώδη αντίσταση απέναντι στα ακραία στοιχεία της Τ.Μ.Τ. και του Ραούφ Ντενκτάς. Από τα πρώτα πυρά μάλιστα φονεύεται μία τουρκάλα ελευθερίων ηθών, που δίνει την αφορμή σε μια κυπριακή εφημερίδα της εποχής εκείνης να γράψει: «Εφονεύθη μια πόρνη και κατελήθη ένα κράτος».

Η Κύπρος από τότε μπαίνει σε νέες οδυνηρές περιπέτειες. Οι στασιαστές αντιμετωπίζονται από τους πρώτους κακώς εξοπλισμένους εθελοντές, οι οποίοι προσπαθούν να κρατήσουν ξανά τις Θερμοπύλες. Οι βρετανοί και πάλιν παρουσιάζονται ως ο από μηχανής Θεός. Ενδιαφερόμενοι δήθεν για την ειρήνη παρεμβάλλονται μεταξύ των στασιαστών και των υπερασπιστών της Κυπριακής Δημοκρατίας και χαράσσουν την πράσινη γραμμή. Ο de-facto διαχωρισμός είναι πλέον γεγονός. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε., συνέρχεται και αποφασίζει την αποστολή των πρώτων ειρηνευτών. Ο δρόμος εξ αρχής δείχνει ότι θα είναι μακρύς και δύσκολος.

Στην Κύπρο φθάνουν οι πρώτοι εξ Ελλάδος αξιωματικοί που εκπαιδεύουν τους πρώτους εθελοντές Έλληνες της Κύπρου, στην τακτική του πολέμου. Λίγο αργότερα αποφασίζεται η ίδρυση τακτικού στρατού με καθιέρωση υποχρεωτικής στρατεύσεως για τους άνδρες. Έτσι δημιουργείται η Εθνική Φρουρά της Κύπρου.

Ο τότε πρωθυπουργός της Μητρός Πατρίδος, Γεώργιος Παπανδρέου, δείχνει αποφασισμένος να στηρίξει με κάθε τρόπο την Κύπρο. Η Κυπριακή Δημοκρατία αποκτά έτσι αξιόμαχο στράτευμα ικανό να αντιμετωπίσει κάθε επιβουλή. Μεταξύ των γενναίων αξιωματικών που φθάνουν στην Κύπρο είναι και ο ταγματάρχης Πούλιος Δημήτριος από το Μαυρέλι των Τρικάλων. Ο Πούλιος μαζί με τους άλλους Ελλαδίτες αξιωματικούς αναλαμβάνουν την εκκαθάριση των τουρκοκυπριακών θυλάκων τους οποίους δημιούργησαν οι τούρκοι στασιαστές και στους οποίους οδήγησαν δια της βίας όλους τους άμαχους τουρκοκυπρίους. Τον Απρίλιο του 1964 διενεργεί επίθεση στο ύψωμα της ʼσπρης Μούτης στην οροσειρά του Πενταδακτύλου και πολεμά σκληρά και γενναία μαζί με τους στρατιώτες του για την ανακατάληψη του.

Ο ταγματάρχης Πούλιος Δημήτριος μπαίνει στο Πάνθεον των ηρώων λίγες μέρες αργότερα με τον ηρωικό του θάνατο σε επεισόδιο με τους τούρκους στασιαστές στην κατεχόμενη σήμερα πόλη της Αμμοχώστου. Προτίμησε ένα τιμημένο θάνατο παρά την παράδοση. Ήταν μεσημέρι της 11ης Μαΐου του 1964, όταν ο ταγματάρχης Πούλιος Δημήτριος και οι λοχαγοί Καποτάς Βασίλειος και Ταρσούλης Παναγιώτης με οδηγό τους τον Ελληνοκύπριο εθνοφρουρό Παντελίδη Κωνσταντίνο επιστρέφοντας από διατεταγμένη υπηρεσία βορείως της Αμμοχώστου εισήλθαν κατά λάθος στην παλιά πόλη (εντός των τειχών). Προσπαθώντας να εξέλθουν της πόλεως έπεσαν σε ενέδρα ενόπλων τουρκοκυπρίων στην πύλη «LANS GATE». Αντί να παραδοθούν με πρώτο τον Ταγματάρχη Πούλιο, αψηφούντες τον βέβαιο θάνατο, όρμησαν εναντίον των πολυπληθέστερων και άρτια εξοπλισμένων στασιαστών με αποτέλεσμα να βρούν ηρωικό θάνατο. Από την ανταλλαγή των πυρών ξέφυγε βαριά τραυματισμένος ο λοχαγός Ταρσούλης, ενώ έπεσαν νεκροί, ο Πούλιος, ο Καποτάς και ο Παντελίδης. Ο αντιστράτηγος ε.α. Ι. Μπίτος στο βιβλίο του «Από την πράσινη γραμμή στους δυο Αττίλες», αναφέρει ότι μέτρησε ο ίδιος προσωπικώς, δεκαεπτά βολίδες στο σώμα του αείμνηστου ταγματάρχη Πούλιου Δημήτριου. Αυτό βεβαίως απεικονίζει στο έπακρον την βαρβαρότητα των τούρκων.

Για την βαθιά προσήλωση του στην ιδέα της τιμής και του καθήκοντος και την ηρωική αυτή πράξη του, ο αείμνηστος ταγματάρχης προήχθη μεταθανατίως στον βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Στα Τρίκαλα, αναγνωρίζοντας την προσφορά του ήρωα αξιωματικού έδωσαν το όνομα του σε στρατόπεδο και πλατεία της πόλεως, εντός του οποίου στήθηκε η προτομή του.
Δύο μήνες μετά το επεισόδιο αυτό, το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου του 1964, μετά από τουρκικές προκλήσεις, έλαβαν χώραν σοβαρά επεισόδια στην περιοχή των τουρκοκυπριακών θυλάκων των χωριών Μανσούρας-Κοκκίνων της περιοχής Τηλλυρίας, τα οποία εξελίχθηκαν σε στρατιωτική επιχείρηση εναντίον των θυλάκων αυτών από την Εθνική Φρουρά της Κύπρου. Ο θύλακας αυτός είχε πολύ μεγάλη στρατηγική σημασία για τους τούρκους, γι΄ αυτό και προσπάθησαν να τον διευρύνουν καταλαμβάνοντας το ύψωμα Λωρόβουνος που ήταν δεσπόζων και ζωτικό έδαφος για μας.

Η Εθνική Φρουρά όπως ήταν φυσικό αντιδρά στα τετελεσμένα που πάνε να δημιουργηθούν. Η Τουρκία απειλεί με επέμβαση. Στις 8 Αυγούστου μάλιστα, επιχειρεί σφοδρούς βομβαρδισμούς με σοβαρές συνέπειες, αφού εκτός των άλλων χρησιμοποιεί και βόμβες ναπάλμ. Η προσπάθεια αποβάσεως που απειλεί ότι θα επιχειρήσει, σταματά κυρίως γιατί ο Γεώργιος Παπανδρέου διαμηνύει στους αμερικάνους: «Εάν η Τουρκία ανοίξει την θύρα του φρενοκομείου αναγκαστικώς θα εισέλθει και η Ελλάς από την θύρα αυτή». Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία λοιπόν ότι η μητέρα Ελλάδα είναι αποφασισμένη να υπερασπίσει με κάθε τρόπο την Κύπρο. Η Θεσσαλία και πάλιν παρούσα, δίνει τον δικό της φόρο αίματος. Μεταξύ των ηρωικώς πεσόντων στις μάχες της Τηλλυρίας ήταν και ο Λοχίας τ/θ Κουκουσούλης Βασίλειος από την περιοχή των Τρικάλων.

Λίγο πριν τα επεισόδια τη Τηλλυρίας αρχίζει εν τω μεταξύ να εξελίσσεται μια γιγαντιαία επιχείρηση αμυντικής θωρακίσεως της Κύπρου. Η κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου λαμβάνει την ιστορική απόφαση να εξασφαλίσει αμυντικώς την Κύπρο. Έτσι έως το τέλος του 1964, μια πλήρως εξοπλισμένη Μεραρχία στρατού, βρίσκεται στο νησί. Η Κύπρος με την απόλυτη συνδρομή της Μητρός Πατρίδος γίνεται απόρθητο φρούριο. Χαρακτηριστική προ τούτο ήταν η δήλωση του κατοχικού ηγέτη Ρ. Ντενκτάς όταν συλλαμβάνεται το 1967 να εισέρχεται παρανόμως στην Κύπρο: «Η γνώμη μου είναι ότι η Ένωση έγινε. Γιατί, ποιος θα διώξει τον Ελληνικό στρατό που είναι εδώ. Η Τουρκία δεν πρόκειται να πολεμήσει για μας. Ότι μένει είναι να μας αποζημιώσετε και να φύγουμε οι τουρκοκύπριοι από την Κύπρο»! Ανάλογος πανικός υπήρχε και στην τουρκική κυβέρνηση. Ο πρωθυπουργός Ισμέτ Ινονού φέρεται να συμβουλεύει τον υπουργό του των εξωτερικών Νιχάτ Ερίμ να μην επαναλαμβάνει τις απειλές, ότι θα αποβιβάσουν στρατό στην Κύπρο, γιατί δεν είχαν αυτήν την δυνατότητα.

Οι εξ Ελλάδος στρατιώτες που πήγαιναν στην Κύπρο, φορούσαν πολιτικά, έφεραν πλαστά ονόματα και παρουσιάζονταν ως κύπριοι φοιτητές που επέστρεφαν στην Κύπρο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο στρατηγός Δημήτριος Γεωργιάδης ο οποίος πήγε στην Κύπρο με το όνομα ʼδωνις Χαραλάμπους και επάγγελμα καθηγητής.

Τον Νοέμβριο του 1967 όμως, υπό συνθήκες που ο καθένας ερμηνεύει αναλόγως λαμβάνουν χώρα οι επιχειρήσεις Κοφίνου. Ύστερα από το τουρκικό τελεσίγραφο που ακολούθησε η Ελληνική Μεραρχία εγκαταλείπει την Κύπρο. Ο Κυπριακός Ελληνισμός θυσιάζεται ξανά προκειμένου να εξυπηρετηθούν εκ νέου οι επιδιώξεις των γνωστών σκοτεινών κέντρων, που ως συνήθως βρίσκουν τους κατάλληλους τρόπους προκειμένου να αποποιηθούν των ευθυνών τους.

Μεταφέρω ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο του Σπύρου Παπαγεωργίου: «Πεθαίνοντας για την Κύπρο» από άρθρο το οποίο ο ίδιος έγραψε για να αποχαιρετήσει τα παιδιά της Μητρός Πατρίδος: «…Φεύγει λοιπόν, ο Ελληνικός στρατός από την Κύπρο εις την οποίαν εστάλη με την ιστορικήν αποστολήν να την ενώση μετά της μητρός Ελλάδος. Και δεν είναι ούτε νικητής ή νικημένος εις το πεδίον της τιμής. Τα όπλα που έκαναν τον εχθρόν να ριγήση με την παγεράν λάμψιν της λόγχης των, θα γνωρίσουν τώρα το γλοιώδες «γράσσο» της συντηρήσεως και θα εναποτεθούν εις κιβώτια.
Προς τα γενναία τέκνα της Μητρός Ελλάδος, των οποίων αντιλαμβανόμεθα το απύθμενον ψυχικόν χάσμα επί τη ακουσία αποχωρήσει των, οφείλομεν τους υστάτους ύμνους. Ομιλεί τώρα η αδελφική καρδία προς αδελφούς απαγομένους κυριολεκτικώς. Ομιλεί η καρδία και ανοίγουν οι κρουνοί των οφθαλμών:

«Αδέλφια, στο καλό. Υπήρξατε άριστοι. Επί τετραετίαν εζήσαμε μαζί αξέχαστες στιγμές και υφάναμεν όνειρα που τα ηφάνισεν η αναξιότης και μηδαμινότης άλλων. Δεχθήτε τους τελευταίους ασπασμούς και τας ευγνώμονας ευχαριστίας μας. Μας αφήνετε και κάτι πλέον πολύτιμον: κάποιους τάφους. Διότι ευτυχώς το τουρκικό φιρμάνι, ουδέν (εξ όσων τουλάχιστον μέχρι τούδε γνωρίζομεν) προνοεί δια την ανασκαφήν των τάφων και ματακομιδήν των οστών του Πούλιου, του Καποτά και του Παπαγεωργίου, που έγιναν διάτρητοι από τας τουρκικάς σφαίρας, και των άλλων Ελλλαδιτών που παρεφόρφωσαν αι βόμβαι ναπάλμ εις την Τηλλυρίαν και ετάφησαν εις κοινούς τάφους. Αυτοί θα μείνουν αιωνίως εδώ. Έπεσαν δι' ημάς αυτοί. Είναι ιδικοί μας. θα κρατήσωμεν τουλάχιστον αυτούς. Μας χρειάζονται αυτοί οι τάφοι δια να εξαποστέλλουν εσαεί ουρανομήκη την κραυγήν: Ζήτω η Ένωσις! Ο αγών τώρα αρχίζει.»


imlarisis.gr, moi.gov.cy

 

ΠΗΓΗ: Τρίτη, 19 Μάϊος 2009,

http://infognomonpolitics.blogspot.com/2009/05/blog-post_6781.html

Λάσπη και φως… Του πασχαλινού τυφλού

Λάσπη και φως…

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

Βρέθηκαν μπροστά σε έναν, από γεννησιμιού του, τυφλό. Και οι, δέσμιοι των εβραϊκών προκαταλήψεων,  μαθητές, είπαν στο Χριστό:

-Δάσκαλε, αυτός ο τυφλός πληρώνει για δικές του ή των γονιών του αμαρτίες;

-Ούτε το ένα ούτε το άλλο, τους απάντησε ο Χριστός. Αλλά γεννήθηκε τυφλός, για να ιδούν οι άνθρωποι, πώς ο Θεός από τη λάσπη δημιουργεί το φως.

Κι αφού έφτυσε στο χώμα κι έκαμε λίγη λάσπη, άλειψε τα μάτια του τυφλού και  του είπε: Πήγαινε στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ και πλύνε τα μάτια σου.

Πήγε και γύρισε, χοροπηδώντας απ' τη χαρά του.

Αλλά το δικό του το φως έφερε σκοτάδι σε κάποιους άλλους. Και πρώτα-πρώτα στους γείτονες και τους γνωστούς. Που, αντί να χαρούν, που ο άνθρωπος πέρασε απ' το σκοτάδι στο φως, άρχισαν με τα φαρμακόγλωσσα κουτσομπολιά τους να ρίχνουν λάσπη στο φως:

-Καλά, έλεγαν κάποιοι, αυτός, που χοροπηδάει απ' τη χαρά του δεν είναι αυτός ο τυφλός, που τον ζούσαμε με τις ελεημοσύνες μας!

Κι άλλοι τους αποκρίνονταν:

-Άντε, καημένοι, να ανοίξτε τα μάτια σας! Κάποιος άλλος, που του μοιάζει, θα είναι. Μπορεί κανείς, με βάση τη λογική, να παραδεχτεί ότι μπορούν να γίνουν τέτοια πράγματα!

Και τι δεν έκαμαν, για να δηλητηριάσουν τη χαρά του ανθρώπου. Που τον ρωτούσαν και τον ξαναρωτούσαν για το πώς και το τι. Κι αφού η δική τους επιστημοσύνη ήταν μεσοβέζικη, τον πήραν και τον πήγαν στους πανεπιστήμονες και ευσεβέστατους φαρισαίους.

Και οι φαρισαίοι; Άντε κι απ' την αρχή! Ρωτούσαν και ξαναρωτούσαν τα ίδια και τα ίδια. Και βέβαια, αφού ένα τέτοιο περιστατικό δεν συμφωνούσε με την τετράγωνη λογική τους και την πλέρια πανεπιστημοσύνη τους, έθεσαν θέμα αξιοπιστίας:

Δεν μπορεί είπαν, παρά ο, δήθεν, πρώην  τυφλός, να είναι πληρωμένος απ' τη φάρα του Χριστού, που θέλουν να διαφημίσουν τον απατεώνα και αγύρτη δάσκαλό τους ως θαυματοποιό. Και, χωρίς να χάνουν καιρό, στείλανε και έφεραν τους γονείς του πρώην τυφλού ενώπιόν τους:

 -Αυτός εδώ, τους ρώτησαν, είναι, σίγουρα, γιος σας;

-Σιγουρότατα! αποκρίθηκαν εκείνοι.

-Και είναι σίγουρο ότι γεννήθηκε τυφλός;

-Σιγουρότατο!

-Και πώς τώρα βλέπει;

-Αυτό εμείς δεν το ξέρουμε. Μεγάλος άνθρωπος είναι, ρωτήστε τον, για να σας πει.

Και το 'λεγαν αυτό, γιατί οι φαρισαίοι είχαν  πάρει απόφαση ότι όποιος θα 'παιρνε το μέρος του Χριστού, θα γινόταν αποσυνάγωγος. Που σημαίνει ότι θα τους επέβαλαν κοινωνικό αποκλεισμό και απομόνωση. Μέθοδο, που εφαρμόζουν οι φαρισαίοι και οι φασίστες όλων των εποχών, που φακελώνουν και απομονώνουν τους αντιφρονούντες, για να ασκούν σε βάρος του λαουτζίκου ψυχολογική τρομοκρατία.

Αλλά, αφού το μετερίζι της αξιοπιστίας κατέρρευσε, ταμπουρώθηκαν πίσω απ' το μετερίζι της νομιμότητας.

Γιατί βέβαια οι φαρισαίοι, ως πολυξεράδηδες, ήταν και το Α και το Ω και της νομομάθειας και της νομιμοφροσύνης. Και γιατί να μην είναι; Τους νόμους τους είχαν προσαρμόσει-όπως κάνουν και οι σύγχρονοι φαρισαίοι-στα μέτρα τους και στα συμφέροντά τους. Και, γι' αυτό τους υπερασπίζονταν με νύχια και με δόντια. Γιατί, αν κατέρρεε το νομικό τους καθεστώς, θα κατέρρεαν και τα συμφέροντά τους. Και δεν είχαν την παραμικρή αμφιβολία ότι, αν επικρατούσε η διδασκαλία του Χριστού, το καθεστώς τους θα διέτρεχε τον έσχατο κίνδυνο.

-Τι καθόμαστε και το συζητάμε, είπαν κάποιοι. Ο κομπογιαννίτης αυτός θεραπευτής είναι ολοφάνερα αμαρτωλός.

-Και πού τη βλέπετε την αμαρτωλότητά του; τους είπαν κάποιοι άλλοι.

-Μα είναι ολοφάνερο! Δεν παραβίασε την αργία του Σαββάτου; Δεν έφκιασε λάσπη και άλειψε τα μάτια του τυφλού;

 -Κι όταν εμείς πηγαίνουμε τα βόδια μας και τα γαϊδούρια μας, για να τα ποτίσουμε, δεν παραβιάζουμε την αργία του Σαββάτου;

-Μα, αν δεν τα ποτίσουμε, θα ψοφήσουν!

Κι ο άνθρωπος, που πέρασε τη, μέχρι τώρα, ζωή του φυλακισμένος στα σκοτάδια, έπρεπε να μείνει και στο υπόλοιπο, για να μη φκιάσει  ο Χριστός το Σάββατο εκείνο το σβολαράκι τη λάσπη!

Και οι φαρισαίοι, που άκουγαν αυτά και άλλα διάφορα, καταλάβαιναν ότι έπρεπε με κάθε τρόπο να πείσουν τον τυφλό, που ήταν η διαφήμιση του Χριστού να γίνει η δυσφήμισή του. Και τον ξαναβάνουν στην πρέσα και στη διαδικασία «πλύσης εγκεφάλου»:

Καλό μας παιδί, του είπαν, δόξασε το Θεό. Εμείς οι θεοσεβείς και σπουδαγμένοι  φαρισαίοι ξέρουμε ότι αυτός ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός.

-Εγώ, τους αποκρίνεται, δεν ξέρω, αν είναι αμαρτωλός. Αυτό, που ξέρω είναι ότι ήμουνα τυφλός και μου άνοιξε τα μάτια.

-Σταμάτα να λες τέτοια παράλογα πράγματα, γιατί θα σε πάρουν για τρελό. Μπορεί κανείς να παραδεχτεί ότι με τη λάσπη σου άνοιξε τα μάτια; Όταν φημισμένοι γιατροί δεν θα μπορούσαν, με τα μέσα, που διαθέτουν, να το κατορθώσουν!

-Εγώ όμως, που με αυτόν τον τρόπο γιατρεύτηκα, δεν μπορώ παρά να λέω αυτό, που συνέβη. Και όχι αυτά που μπορεί να λένε οι μεγαλύτεροι επιστήμονες και σοφοί του κόσμου, εφόσον δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Άλλωστε και τα δικά τους και τα δικά σας τα μάτια από λάσπη  είναι καμωμένα. Κι όχι μόνο τα μάτια, αλλά και το σοφό σας μυαλό. Και όλο σας το σώμα. Κι όλα τα ζώα και τα φυτά. Κι ο Ήλιος, που μας φωτίζει τη μέρα. Και το φεγγάρι, που μας φωτίζει τη νύχτα. Κι όλα το σύμπαν…

Είδαν κι απόειδαν οι φαρισαίοι ότι δεν είχαν καμιά ελπίδα να τον μεταπείσουν και τον πέταξαν έξω απ' τη γιάφκα τους:

-Πήγαινε από δω! του είπαν. Δε σου φτάνει που είσαι βουτηγμένος στην αμαρτία, θα μας κάμεις και μαθήματα θεογνωσίας!…

Έμαθε ο Χριστός, πως έδιωξαν τον πρώην τυφλό  και είπε στους φαρισαίους, που τον ακολουθούσαν σαν τη σκιά του:

Τι κρίμα, που εγώ ήρθα στον κόσμο να βλέπουν οι τυφλοί και να τυφλώνονται αυτοί, που βλέπουν!…

Κι οι φαρισαίοι τον ρώτησαν:

-Μήπως αυτό το λες για μας;

-Αν δεχόσασταν, τους είπε, ότι είστε τυφλοί, θα ψάχνατε να βρείτε το φως σας. Αλλά λέτε ότι βλέπετε. Συνεπώς η τύφλωσή σας είναι αγιάτρευτη!…

 

Πράγμα που ισχύει για όλους. Και για όλους οι συνέπειες, αντίστοιχα, είναι αναπόφευκτες:

Εκείνοι, που αγωνίζονται να κάμουν τη λάσπη φως, γίνονται, στο τέλος, και οι ίδιοι φως. Ενώ αυτοί, που αγωνίζονται να κάμουν το φως λάσπη, καταντούν, τελικά, να γίνουν αυτό, που κάνουν:

Δηλαδή, λάσπη!

 

Παπα-Ηλίας, 23-05-2009

 

Aδολεσχήματα…

Aδολεσχήματα…     Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

Παπα-Γιάννη, άκουσα απ' την τηλεόραση κάποιους να λένε πως: «Η Δικαιοσύνη μάζεψε τη μαρίδα και ο  Πρωθυπουργός αθώωσε τους καρχαρίες»! Εσύ πώς το καταλαβαίνεις αυτό;

-«Ουδέν καινόν υπό τον Ήλιον», παπα-Δημήτρη μου, Αυτό, το πρωτοείπε ο αρχαίος μάντης Επιμενίδης.

-Τι, δηλαδή, είπε ο Επιμενίδης;

 

-Είπε πως οι νόμοι είναι σαν τα δίχτυα της αράχνης, που πιάνουν τα μικρά έντομα, ενώ τα μεγάλα τα καταστρέφουν και φεύγουν…

-Και βρίσκεις πώς αυτό ταιριάζει και στην τωρινή περίπτωση;

-Απόλυτα. Ιδιαίτερα, μάλιστα, όταν τα δίχτυα είναι επίτηδες καμωμένα έτσι, ώστε να πιάνουν τις μαριδούλες να ελευθερώνουν τους «καρχαρίες»…..

-Εννοείς τους νόμους;

-Το όργιο της άδικης νομιμότητας, που έχουν, για ληστεύουν το λαό και να αμνηστεύουν εαυτούς και αλλήλους!..

-Και πιστεύεις ότι μπορεί κάποιος, που αθωώνει τους «καρχαρίες», να είναι «ο καταλληλότερος για πρωθυπουργός»;  Και ότι μπορούμε να περιμένουμε, στην περίπτωση αυτή, πολιτική υπευθυνότητα και κράτος δικαίου!

-Τρύγησες μήπως ποτέ σταφύλια απ' τα παλιούρια;

-Κι όμως υπάρχουν άνθρωποι, που αυτή την αδιανόητη πραγματικότητα την επικροτούν και τη χειροκροτούν…

-Άλλοι από ωμό συμφέρον και άλλοι από αθεράπευτη ηλιθιότητα!

-Το άλλο το άκουσες, παπα-Δημήτρη μου;

-Ποιο άλλο;

-Το δίλημμα, λέει: «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα»!

-Επιτέλους! Μέσα στην τόση αερολογία και ψευδολογία τους, είπαν και μια σωστή κουβέντα.

-Αμ, δεν την είπαν αυτοί. Την είπε, λένε, κάποιος Κορνήλιος Καστοριάδης.

-Ν' αγιάσει το στόμα του, όποιος κι αν την είπε.

-Μα ο σοσιαλισμός είναι άθεος, παπα-Δημήτρη μου!

-Αυτά τα λένε οι απατεώνες, για να φοβίζουν το λαό. Ο σοσιαλισμός είναι ο εφαρμοσμένος χριστιανισμός. Είναι το Ευαγγέλιο στην πράξη. Αρκεί αυτοί, που μιλούν για σοσιαλισμό να μη έχουν το σοσιαλισμό στα χείλη και τον καπιταλισμό στην πολιτική πρακτική τους. Όπως κάποιοι τωρινοί σοσια-λήσταρχοι!

-Και μπορεί κάποιος να ισχυριστεί πως ο, τι δεν είναι σοσιαλισμός, είναι βαρβαρότητα;

-Και βέβαια! Ο καπιταλισμός τι άλλο είναι, εκτός από βαρβαρότητα! Ή μήπως δεν ζούμε μέσα στη βαρβαρότητα; Της ληστρικής ακρίβειας! Της τραπεζικής τοκογλυφίας! (Που  οδηγεί ανθρώπους στην απόγνωση και, συχνά, στην αυτοκτονία!) Της άδικης και άνισης φορολογίας! Της άδικής νομιμότητας και της ανισονομίας! Που-όπως προείπαμε- «πιάνει τις μαριδούλες και αθωώνει τους καρχαρίες». Η καπιταλιστική βαρβαρότητα εξοντώνει πολλαπλάσιους ανθρώπους ακόμη κι απ' τους φονικότερους πολέμους!

-Και μπορούμε να πούμε ότι όλοι αυτοί, που υποστηρίζουν τη σημερινή κατάσταση είναι βάρβαροι;

-Τρισβάρβαροι, μάλιστα!

-Μα είναι εκατομμύρια άνθρωποι…

-Τότε έχουμε να κάνουμε με τη βαρβαρότητα εκατομμυρίων!

 

Παπα-Ηλίας, 22-05-2009

Η θεολογία του Σώματος

Η θεολογία του Σώματος*

 

παπα Νικόλαου Λουδοβίκου**

 

 Χριστός Ανέστη,

Ευχαριστώ τον κύριο Μητρόπουλο***, για όσα είπε και κυρίως για την τελεία που έβαλε μόλις ξεστόμισε την λέξη «παράγει λόγο», την φράση «παράγει λόγο». Πράγματι μ' αρέσει η λέξη λόγος, έτσι στον ενικό. Εάν έλεγε «παράγει λόγια» θα σηκωνόμουνα να φύγω, θα έλεγα «ωχ, εδώ αυτό είναι βαρύ». Αλλά εάν παράγεται λόγος, ξέρετε πόσο βαθειά είναι αυτή η ελληνική λέξη. Λόγος είναι μια βαθυνόητη λέξη ελληνική, η οποία διατήρησε, ξέρετε, το νόημά της και στη θεολογική παράδοση.

* Πάτρα,  Κυριακή, 10-05-2009: Ομιλία στο Ξενοδοχείο «Αστήρ» της Πάτρας με αφορμή την εορτή του προστάτη των οδοντιάτρων, Αγίου  Αντύπα. Τη διοργάνωση έκανε ο σύλλογος οδοντιάτρων Πάτρας. Δημοσιεύεται για πρώτη φορά.

Όλοι γνωρίζετε ότι το δεύτερο Πρόσωπο της Τριάδος είναι ο Λόγος. Είναι οι Λόγοι επίσης των όντων, τα άκτιστα θελήματα του Θεού, που βρίσκονται πίσω από την Δημιουργία. Έτσι λόγος σημαίνει και στοχασμός, σημαίνει και διάλογος – έτσι δεν είναι; – σημαίνει και σκοπός, σημαίνει και φύσις, κατά τους προσωκρατικούς, σημαίνει και την θεότητα, σημαίνει και την ελευθερία ακόμη. Και βεβαίως σημαίνει και την αλήθεια.

Η μετοχή μας σε όλα αυτά τα πράγματα θα μπορούσε να θεωρηθεί, είτε είμαστε θεολόγοι, είτε δεν είμαστε, ότι αποτελεί ένα ζητούμενο ζωής. Έλεγα στον κύριο Μητρόπουλο λοιπόν, εις απάντηση ενός σχετικού ερωτήματος, ότι η θεολογία αξίζει να ακουστεί και αυτός που παράγει λόγο, όταν προέρχεται από μια τέτοια αναζήτηση, ξέρετε. Είναι πολύ μεγάλη υπόθεση η θεολογία, για να είναι μια απλή επανάληψη, έτσι, αληθειών, τις οποίες κανείς δεν ξέρει ακριβώς πια γιατί υπήρξαν κάποτε αλήθειες. Κάθε αλήθεια πρέπει να δοκιμάζεται σήμερα, εδώ και τώρα. Η αλήθεια του Θεού και η αλήθεια του ανθρώπου, και όλα αυτά τα μεγάλα πράγματα που λέμε έτσι, στην Εκκλησία και στο Σύμβολο της Πίστης είναι μεγέθη τα οποία δοκιμάζονται ξανά εδώ και τώρα. Γι' αυτό και η θεολογία, όταν παράγεται, ανήκει σε αυτούς που ζουν γι' αυτήν ή από αυτήν, ή για χάρη της, δηλαδή ζουν εξ αιτίας της, ζούνε για να αναζητούν αυτό το οποίο στον χώρο της Θεολογίας φιλοξενείται.

 

Μου αρέσει αυτό και οι μεγάλοι θεολόγοι που έτυχε να συναντήσω, είτε ζωντανοί, είτε μέσα στα κείμενά τους και οι μικροί-μεγάλοι θεολόγοι που συνάντησα μέσα στον λαό, μέσα στους μοναχούς και μέσα στον απλό κόσμο και μέσα στους απλούς παπάδες, ήταν όλοι μεγάλοι αναζητητές. Ήταν άνθρωποι οι οποίοι λειτουργούσαν καθολικά και ψυχοσωματικά – έτσι θα μπούμε σιγά-σιγά και στο θέμα της ομιλίας μας -, μέσα στην αρμονία αυτής της αλήθειας, ήτανε άνθρωποι οι οποίοι όχι μόνον δεν ζούσαν με τα αυτονόητα αλλά άνθρωποι οι οποίοι στην κυριολεξία συντονίζονται με τις μεγαλύτερες και πιο ουσιαστικές λαμπρές στιγμές αυτής της αλήθειας. Η ζωή έτσι αποκτά περιεχόμενο ξέρετε, διαφορετικά, είτε είμαστε θεολόγοι είτε όχι, είτε θεολογούμε, είτε είμαστε πιστοί, είτε όχι, η ζωή μας κυλάει σε ένα είδος θεολογίας, δηλαδή, όπως λένε οι Γάλλοι, τρέχει στο ποτά μι, τρέχει σαν το νερό μέσ' στο ποτάμι και κανείς δεν μπορεί να την σταματήσει και κανείς δεν μπορεί να δώσει νόημα στην ζωή αυτή.

Μια και μίλησα για αλογία, νομίζω ότι είναι μια καλή πόρτα, μια καλή είσοδος, για να εισάγω το θέμα το σημερινό μας, το θέμα του σώματος γιατί για τους πολλούς, όσοι είναι παρόντες σήμερα και κυρίως όσους είναι απόντες, η χαρά που προσφέρει το σώμα, η χαρά της αλογίας ξέρετε, για την οποία μιλάω τώρα, θα εξηγηθώ, μην βιάζεστε και θα εξηγήσω γρήγορα τι προσπαθώ να πω.

 

Το σώμα προσφέρει την χαρά μιας συγκριτικής δραπέτευσης, σε έναν μικρό ή μεγάλο ιδιωτικό κόσμο απόλαυσης ο οποίος όμως και η οποία δραπέτευση, μου κάνει την ζωή όμορφη. Όταν απέναντί μου έχω για παράδειγμα τον άτεγκτο θεσμό, όταν έχω έτσι τον κοινωνικό ας πούμε καταναγκασμό, όταν έχω τον πολιτικό ολοκληρωτισμό, όταν έχω μια καθολική και αναγκαστική αλήθεια, όταν δεν με πείθει αυτό που πείθει τους πολλούς, όταν ο λόγος ο κοινός, ο λόγος της εκκλησίας, ο λόγος του κράτους, ο λόγος της παιδείας, δεν με κερδίζει πλέον, έχω ένα καταφύγιο. Και το καταφύγιο αυτό είναι αυτή η αλογία, η μικρή αλογία που είναι το σώμα μου, το οποίο μου δίνει ανάπαυση, χαρά, ηδονή, ευτυχία, ζεστασιά, επικοινωνία και πέραν αυτών μικρές και μεγάλες δραπετεύσεις προς όλες τις κατευθύνσεις αυτές, έτσι ακριβώς μικρούς ιδιωτικούς μυστικισμούς. Ο μυστικισμός της κατανάλωσης, ο μυστικισμός του ερωτισμού – του ερωτισμού είναι μια άλλη υπόθεση -, ο μυστικισμός της μόδας, ο μυστικισμός όλων αυτών των, όπως είπα, ιδιωτικών μικρών δραπετεύσεων έτσι, που φαίνεται να κάνουν την ζωή άξια να την ζήσει κανείς.

Έτσι λοιπόν πρέπει να ξέρετε ότι στην Δύση το σώμα, για πάρα πολλούς αιώνες, για να μην πω για χιλιετίες, δεν υπήρξε τίποτα περισσότερο από αλογία, αυτή η αλογία. Βεβαίως στην αρχή αυτό ήταν μια φιλοσοφική καταδίκη, μετά έγινε διεγερτική απόλαυση. Η δυνατότητα, όπως λέει ένας μεγάλος Γάλλος ποιητής ο Ρεμπώ, να έχω την αλήθεια μέσα σε μια ψυχή και μέσα σε ένα σώμα, δηλαδή να μετέχω ψυχοσωματικά στην αλήθεια, όχι να έχω την αλήθεια δήθεν στην ψυχή και την διαφυγή από την αλήθεια στο σώμα, δηλαδή να υποχρεούμαι να δεχθώ κάτι σαν αλήθεια και να δραπετεύω σωματικά από αυτήν. Η αλήθεια λοιπόν αυτή, το να έχω την αλήθεια μέσα σε μια ψυχή, σε ένα σώμα, είναι κάτι το οποίο υπήρξε πάρα πολύ δύσκολο, και ουσιαστικά πέρασαν πάρα πολλοί αιώνες στην Δύση και δυτικοί είμαστε εμείς ουσιαστικά, προτού συμβεί. Πρέπει να ξέρετε δε ότι αυτό ξεκίνησε ουσιαστικά από την αρχαία φιλοσοφία, έτσι.

Για να μπω απότομα στο θέμα, αν διαβάσετε τον Πλάτωνα, το «Θέατρον» του Πλάτωνος, θα δείτε ότι στο τέλος ο Σωκράτης αφού φτάσει η ώρα προτού πεθάνει, λέει στους κατάπληκτους μαθητές του ότι έφτασε η ώρα της ελευθερίας. Μια ζωή αγωνίζομαι να πεθάνω, να λυτρωθώ από το σώμα. Τώρα ο θάνατος έρχεται και με λυτρώνει ακριβώς από αυτό από το οποίο πάλεψα τόσο πολύ για να λυτρωθώ. Πεθαίνει ευτυχισμένος, επειδή λυτρώνεται από το σώμα, έτσι. Το σώμα είναι εχθρός διότι η ουσία του ανθρώπου είναι η ψυχή. Στην αρχαία φιλοσοφία μετά τον Όμηρο, επικρατεί το μεγάλο ρεύμα του Ορφισμού, όπως ξέρετε, δεν ξέρω εάν έχουμε εδώ ειδικούς, όπου η ουσία του ανθρώπου είναι η ψυχή και η ψυχή είναι κομμάτι του Θεού, έτσι; Κομμάτι του Θεού το οποίο μπήκε μέσα εις τον κόσμο, είναι εξόριστο στον κόσμο, ενδύεται ένα σώμα, το σώμα αυτό είναι ξένο προς την ουσία της, αναγκάζεται να κουβαλάει το σώμα αυτό, να παιδαγωγείται μέσω του σώματος. Στη συνέχεια θα χρειαστεί να περάσει σε άλλες μετενσαρκώσεις, για να παιδαγωγηθεί ακόμη περισσότερο, να μάθει δηλαδή να μην ζει την ζωή του σώματος, και κάποια στιγμή πρέπει να γλυτώσει από αυτές τις μετενσαρκώσεις, έτσι και να ξαναγυρίσει στον υπερουράνιο τόπο από όπου είναι φυγάς θεόθεν και αλήτης, κατά τον λόγο του Φίλωνος, που επαναλαμβάνει έναν λόγο του Εμπεδοκλή, έτσι, φυγάς θεόθεν και αλήτης. 

Λοιπόν αυτή η μετενσάρκωση η οποία είναι ένα γεγονός παιδείας, δεν είναι ευχάριστη, μόνον οι έλληνες δημοσιογράφοι θεωρούν ευχάριστη την μετενσάρκωση, για τον αρχαίο η μετενσάρκωση είναι τραγωδία, γι' αυτό και βλέπετε οι ορφικοί φοράνε άσπρα γιατί ελπίζουν ότι δεν θα μετενσαρκωθούν ξανά, οι πιστοί των μεγάλων μυστηριακών θρησκειών οι πυθαγόριοι, οι ορφικοί, ελπίζουν ότι δεν θα μετενσαρκωθούν ξανά, ότι είναι το τελευταίο τους νταλαβέρι με το σώμα αυτό το τωρινό. Θα γλυτώσουν από το σώμα, έτσι. Λοιπόν και κάποια στιγμή, εάν δεν γλυτώσουμε από το σώμα, θα κινδυνεύει να γίνει η ψυχή μας σωματοειδής, έτσι. Αυτή είναι η μεγάλη κατάντια της ψυχής μας.

Στον νεοπλατωνισμό αυτό συνεχίζεται, φανταστείτε ότι μεταξύ Πλάτωνο ς και νεοπλατωνισμού είναι 1000 χρόνια. Για 1000 ολόκληρα χρόνια, με μοναδική εξαίρεση τον Επίκουρο, ο οποίος θυμίζει την νέα εποχή, ουσιαστικά η φιλοσοφία είναι αντισωματική έτσι; Βεβαίως εάν ρωτήσετε πάλι τον μέσο Έλληνα δημοσιογράφο, θα σας πει ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός αγαπάει το σώμα. Δεν αγαπάει το σώμα, αγαπάει την ιδέα του σώματος, γι' αυτό και δεν θα μάθετε ποτέ το όνομα του τάδε κούρου ή του τάδε δισκοβόλου. Είναι η ιδέα, η αφηρημένη ιδέα του σώματος, όχι το σώμα ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Έτσι, ελπίζω ότι στο τέλος θα έχουμε την δυνατότητα μιας μικρής συζήτησης, που θα μας δώσει την δυνατότητα να τα πούμε αυτά λίγο περισσότερο, λίγο καλύτερα.

Λοιπόν, αν διαβάσετε λοιπόν τον Πλωτίνο θα δείτε ότι 1000 χρόνια μετά τον Πλάτωνα σχεδόν, ότι να σας λέει ότι ήμασταν κάποιοι ουράνιοι άνθρωποι λέει, που περιπολούσαμε σε έναν ουράνιο τόπο, κάποια στιγμή «προσήλθε άνθρωπος άλλος είναι εθέλων» ήταν κάποιος άλλος, μας δελέασε, πήρε την ψυχή που ήμασταν, την φόρεσε και πήγε στον κόσμο. Και με τον τρόπο αυτό είμαστε καταδικασμένοι σε μία σωματοειδή ζωή. Η ψυχή μας, το κατώτερο μέρος της, το παθητικό μέρος, τα συναισθήματα και οι επιθυμίες, δένονται με το σώμα, και παιδεύονται, και υποφέρουν, το ανώτερο μέρος της ψυχής όμως, ο νους, πρέπει να ξαναγυρίσει από εκεί που ήτανε, έτσι ο δίκαιος «εν τω θεωρείν το είναι έχειν», λέει ο Πλωτίνος. Ο δίκαιος έχει την ζωή την πραγματική στην θεωρία, όταν φεύγει δηλαδή από το σώμα, το οποίο είναι αισχρόν, τόσο αισχρόν, «ως αίσχος είναι», δηλαδή είναι αίσχος αυτό το ίδιο. Γι' αυτό ο Πλωτίνος δεν θα δεχθεί ποτέ να ποζάρει για ένα άγαλμα, δεν ξέρουμε ποιος είναι, δεν θα δεχθεί να ποζάρει σε έναν γλύπτη ποτέ, να του φτιάξει αυτή την εικόνα, την φθαρτή εικόνα.

Λοιπόν είναι σημαντικά όλα αυτά που λέμε, για να καταλάβετε την μεγάλη επανάσταση η οποία έγινε από τον Χριστιανισμό στο σημείο αυτό. Και είναι μια πολύ μεγάλη επανάσταση διότι, για πρώτη φορά η ουσία του ανθρώπου δεν είναι πλέον το σώμα του, δεν είναι πλέον (συγγνώμη) η ψυχή του, ούτε το σώμα του, έτσι, αλλά το όλον αυτού, έτσι. Επειδή μιλάω με χωρία, αυτό είναι ένα βιβλίο δικό μου, το οποίο η μόνη του δουλειά εδώ είναι να βοηθάει κανένα χωρία να διαβάσω έτσι, δεν ξέρω εάν θα μου στοιχίσει αυτό την κούρασή σας, αλλά μερικά φρασίδια καμιά φορά βοηθάνε πιο πολύ, από τον δικό μας λόγο. Λοιπόν ο άνθρωπος δεν είναι η ψυχή, αλλά το έμψυχο σώμα. «Ο νουν και λόγον δεξάμενος εστίν άνθρωπος, ου ψυχή καθ' εαυτήν». Δεν είναι μόνο η ψυχή καθεαυτή ο άνθρωπος", λέει ο Αθηναγόρας, έτσι. Μιλάμε για τις πρώτες δεκαετίες της μ.Χ. εποχής. «Άνθρωπον άρα δε των εξ αμφοτέρων, σώματος και ψυχής όντα, διαμένειν εσαεί ανάγκη εστί». Επομένως εάν αυτό το πράγμα είναι ο άνθρωπος, πρέπει ο άνθρωπος να παραμένει εσαεί, να μπορεί να υπάρξει αιώνια έτσι όπως είναι.

Εάν το σώμα δεν μπορεί να συνδιαιωνίζει με την ψυχή, λέει ο Αθηναγόρας, αυτό σημαίνει δύο πράγματα ή ότι δεν το έπλασε ο Θεός ή ότι δεν είναι αρκετά Θεός ούτως ώστε να το σώσει. Άρα μιλώντας για σωτηρία του ανθρώπου, δεν μπορούμε να μιλάμε μόνο για σωτηρία της ψυχής του, μπορούμε να μιλάμε μόνον για μια ψυχοσωματική του πιθανή αιωνιοποίηση, αφθαρτοποίηση. Η προοπτική αυτή είναι σας είπα συγκλονιστικά καινούργια. Η εβραϊκή λέξη «νεφές» η βιβλική λέξη αυτή, δεν σημαίνει ψυχή, σημαίνει ύπαρξη. Μιλάμε για μια ύπαρξη, σώζεται αυτό όταν λέμε καμιά φορά στην καθημερινή μας γλώσσα, ακόμη και σήμερα, που έχουμε γίνει όλοι πλατωνικοί, ότι έπεσε το αεροπλάνο και χαθήκανε 100 ψυχές. Εννοεί 100 ψυχοσωματικές υπάρξεις.

Ο άνθρωπος λοιπόν δεν είναι μόνο σώμα, είναι και ψυχή. Επεκτείνεται από τους πρώτους αυτούς πατέρες το «κατ' εικόνα» και στο σώμα, ενώ τα κατ' εικόνα κατ' αρχήν υπήρχε μία τάση, μια πλατωνική επίδραση, να αποδίδεται μόνο στην ψυχή. Ο άνθρωπος είναι κατ' εικόνα Θεού και η ψυχή του και το σώμα του. Το σώμα δηλαδή είναι εξ' ίσου πνευματικό με την ψυχή. Αυτό το πράγμα είναι μια επανάσταση, πολύ μεγάλη επανάσταση, η οποία επισυνέβη στα πρώτα χρόνια, τους πρώτους αιώνες της ελληνικής πατερικής γραμματείας. Επιμένω σε αυτό διότι έχουμε γιατρούς εδώ ανάμεσα, θα ξέρετε ότι μέχρι την εποχή του Λαμετρύ, 18ο αιώνα, στη Δύση ακόμα και μεγάλοι φυσιολόγοι, όπως ο Ρεζάλιους ή ο Γουίλις στην Αγγλία, αισθάνονται υποχρεωμένοι να ψάξουν να βρούνε τόπο για την ψυχή την άυλη, για να πείσουν τις εκκλησιαστικές αρχές να τους επιτρέψουν να κυκλοφορήσουν τα έργα τους. 

Ο μεγάλος Ντεκάρτ, ο Καρτέσιος, έτσι, αφού βεβαιώνει και αυτός ξεκάθαρα ότι η ουσία του ανθρώπου είναι μια άυλη ψυχή, έτσι, ψάχνει να βρει πως ενώνεται με το σώμα. Διότι στη Δύση, μέσω του Αυγουστίνου, πέρασε αυτός ο πλατωνικός δυαλισμός και δεν διορθώθηκε ουσιαστικά ποτέ. Διορθώθηκε μόνον όταν εμφανίστημε ουσιαστικά ο Νίτσε και ο Φρόυδ. Και έχουμε την πρώτη, θα σας πω με ποιο τόπο, εισαγωγή του σώματος στην ανθρωπολογία για την Δύση, έτσι. Και σπερματικά βέβαια, έγινε από τον Σοπενάουερ και βεβαίως από τους χονδροειδείς λεγόμενους υλιστές, τον Φόγκ, τον Λαμετρύ και Τπαν του διαφωτισμού, τους οποίους εγώ θεωρώ θεολογικότατους. Πιο θεoλόγους από τους θεολόγους της εποχής μας, παρόλο που λέμε ότι είναι άθεοι. Γενικά μην σας τρομάζει κανείς που λέει ότι είναι άθεος, συνήθως απορρίπτει μια εικόνα του Θεού, έτσι μου έλεγε μία δημοσιογράφος πριν από καιρό, πριν από την Μεγάλη Εβδομάδα, με πήρε και μου λέει «πάτερ, να κάνουμε μια εκπομπή διότι σας εκτιμώ. Αλλά εγώ είμαι άθεη». Έ της λέω και εγώ άθεος είμαι, σε σχέση με τον Θεό αυτό που έχετε στο νου σας. Ακόμη δεν έχω βρει εγώ έναν άθεο, ο οποίος να απορρίπτει τον Θεό αυτό που έχω στο μυαλό μου, που έχουν οι Πατέρες στο νου τους, έτσι. Γι' αυτό η αθεα είναι πολύ χρήσιμη εμπειρία, μας βοηθάει στην αποειδωλοποίηση, και αν δεν κάνουμε αποειδωλοποίηση, Θεό δεν βλέπουμε. Παρένθεση ήταν αυτό.

Λοιπόν, στην Ανατολή υπήρξε βεβαίως ο Ωριγένης. Έχουμε θεολόγους εδώ και νοιώθω υποχρέωσή μου να έχω και αυτή την πλευρά πάντοτε, δηλαδή να μην σας μιλάω με συμπεράσματα, να σας βάζω λίγο να σκέπτεστε. Λοιπόν ο Ωριγένης ήταν πλατωνικότατος. Ναι, αλλά μετά τον Ωριγένη θα έλθει ο Μάξιμος, ο οποίος θα διορθώσει τον Ωριγένη. Εάν διαβάσετε τον Ωριγένη, είναι σαν να διαβάζετε Πλάτωνα και Π λωτίνο. Ό άνθρωπος είναι κάποιος νους, στα ουράνια περιπολεί και κάποια στιγμή βαριέται να είναι πνεύμα, τι πιο φυσικό; Βαριέται να είναι ένα στείρο πνεύμα, το οποίο ατενίζει ένα άλλο στείρο πνεύμα, που είναι ο Θεός. Κόρος, η έννοια του κόρου, έτσι, είναι θεολογική έννοια στον Ωριγένη. Και επειδή βαριέται αρχίζει να πέφτει και ο Θεός μόλις αρχίζει να πέφτει τον ενδύει με σώμα. Έτσι η δημιουργία είναι ουσιαστικά μία πτώση και η υλικότητα είναι μία πτώση, είναι πτώση στην υλικότητα. Σκοπός είναι να γλυτώσουμε από το σώμα και να ξαναγυρίσουμε πάλι.

Λοιπόν αυτά υποτίθεται, ο Ωριγένης ότι είναι χριστιανός αλλά είναι πλατωνικός περισσότερο παρά χριστιανός. Διότι εάν το σώμα, εάν η ύλη είναι μία πτώση, τότε υπεύθυνος κάθε πτώσης είναι ο Θεός, έτσι, εάν έφτιαξε αυτός το σώμα. Εάν δεν έφτιαξε αυτός το σώμα, υπάρχουν δύο Θεοί, ένας που έφτιαξε τα πνευματικά και ένας που έφτιαξε τα σωματικά. Και περνάμε άνετα στον γνωστικισμό τον λεγόμενο, έτσι, τον μανιχαϊσμό αν θέλετε. Λοιπόν εάν όμως ο Θεός έπλασε το σώμα, τότε αυτό σημαίνει ότι δεν είναι απλά πτώση η σωματοποίηση. Μήπως είναι ακριβώς το αντίθετο; Μήπως είναι μία ευκαιρία ακριβώς για πνευματοποίηση του παντός; Μήπως είναι κάτι διαφορετικό, να το δούμε. Αλλά όπως σας είπα στην ανατολή υπήρξε ο Μάξιμος ο ομολογητής ο οποίος – και οι Καππαδόκες πριν από αυτόν – και ο Μακάριος ο Αιγύπτιος, οι οποίοι ξεκάθαρα είπαν ότι δεν είναι ουσία του ανθρώπου η ψυχή του, ούτε βέβαια μόνον το σώμα του, αλλά το «όλον αυτού».

Μια άλλη φράση γι' αυτό είναι η λέξη «συναμφότερον» στον Παλαμά, αιώνες μετά. Είναι το «όλον αυτού», δηλαδή το άθροισμα και κυρίως κάτι περισσότερο από το άθροισμα. Δηλαδή όταν προσθέσετε ψυχή και σώμα, πάλι δεν παίρνετε τον άνθρωπο. Γιατί ο άνθρωπος είναι η ενεργή οικειοποίηση και της ψυχής και του σώματος. Ο άνθρωπος είναι μία άποψη, ο άνθρωπος είναι μία στάση, είναι μία όψη του όλου. Επομένως είναι η ελευθερία η οποία υπάρχει σε ένα σώμα και σε μία ψυχή. Ο άνθρωπος και αυτό ακριβώς είναι η εικόνα του Θεού. Και ακριβώς επειδή η εικόνα του Θεού είναι ελευθερία, δεν είναι ανάγκη να είναι μόνον η ψυχή η εικόνα αυτή. Και το σώμα μπορεί και πρέπει να είναι ελεύθερο. Θα το εξηγήσουμε αυτό παρακάτω.

Στην Δύση όμως δεν υπήρξε Μάξιμος, δεν υπήρξε Παλαμάς και έτσι ο Αυγουστίνος κυριάρχησε. Δεν είναι τυχαίο ότι μετά από αιώνες, ο Αυγουστίνος τον 4ο αιώνα, ο Καρτέσιος μετά από 12 αιώνες και παραπάνω, θα σας πει «cogito ergo sum», έτσι «σκέπτομαι άρα υπάρχω». Δεν λέει πονάω άρα υπάρχω, δεν λέει ερωτεύομαι άρα υπάρχω, τι λέει: σκέπτομαι, άρα υπάρχω. Δηλαδή επιμένει η παλαιά πλατωνική, αυγουστίνεια θέση, ότι ο άνθρωπος είναι ψυχή και η ουσία της ψυχής τι είναι: η σκέψη. Έτσι δεν είναι; Ουσία της ψυχής είναι ο νους, όχι το μέρος εκείνο το σωματοειδές, οι επιθυμίες ή τα συναισθήματα που ακουμπάει το σώμα, αλλά ο νους, ο καθαρός νους. Εδώ υπάρχει πλατωνισμός και εδώ υπάρχει και στωϊκισμός, διότι για τους στωϊκούς η ουσία του νου, η ουσία της ψυχής είναι ο νους. Αυτό μοιάζει με τον Θεό. Ο Θεός δεν μπορεί να έχει συναισθήματα, δεν μπορεί να έχει επιθυμίες, είναι απαθής. Και για να είναι απαθής πρέπει να είναι καθαρός νους. Έτσι νόησις, νοήσεως, να βρει τον εαυτό του. Είναι δύσκολα όλα αυτά; Λοιπόν όπως και να είναι, αξίζει τον κόπο νομίζω, να κάνουμε μια βουτιά μιας και τα δύσκολα έχουν αξία γενικώς.

Λοιπόν επιμένω σε αυτό γιατί σήμερα εμφανίζεται μία μεγάλη σύγχυση, στα θέματα αυτά. Θα την εξηγήσουμε, θα μπούμε στην σύγχυση αυτή. Να τελειώσω λίγο με την ιστορία. Στη δύση θεωρήθηκε λοιπόν ότι ουσία του ανθρώπου είναι η ψυχή του, η σκέψη, η σκεπτόμενη ψυχή. Το εγώ είναι ουσιαστικά ένα σκεπτόμενο εγώ που είναι πάνω από το σώμα, πάνω από την παράδοση, πάνω από τα αισθήματα, πάνα απ' όλα, αυτό είναι το εγώ. Το καρτεσιανό, του Κάντ αυτό είναι το εγώ, αυτό το detouched, το αποσυνδεδεμένο εγώ, όπως ονομάστηκε από κάποιους ιστορικούς της φιλοσοφίας. Ναι αλλά κάποια στιγμή, αυτό το αποσυνδεδεμένο, καθαρά ψυχικό εγώ, το οποίο απελευθέρωσε τεράστιες πνευματικές δυνάμεις στην ιστορία, είναι αλήθεια έτσι γεννήθηκε η νεώτερη τεχνική, η νεότερη επιστήμη στην δύση, από έναν άνθρωπο που είναι καθαρή σκέψη. Ναι ανακάλυψε κάποια στιγμή το εγώ αυτό ότι έχει ένα σκοτεινό υπόγειο. Ανακάλυψε ότι άλλα λέει, άλλα κάνει και άλλα επιθυμεί για παράδειγμα. Ανακάλυψε τα μπερδέματα της γλώσσας, τις αστοχίες του συναισθήματος, τα αδιέξοδα έτσι της καθημερινότητας, να σκέπτομαι τα πάντα και κάτι περισσεύει. Υπάρχει ένας κόσμος ολόκληρος, ένα υπόγειο με όντα ζωντανά που βροντούνε από κάτω, έτσι. Και επιβουλεύονται την δήθεν ελευθερία και την δήθεν ασφάλεια του σκεπτόμενου εγώ.

Είναι το ασυνείδητο το περίφημο, γι' αυτό σας είπα ότι ο Φρόυδ ανήκει στους ευεργέτες της δύσης. Μας είπε ότι έχουμε και ενορμήσεις και βεβαίως οι ενορμήσεις ριζώνουν βαθειά στην σωματικότητα, έτσι δεν είναι; Ριζώνουν βαθειά στο σωματικό, δεν είναι σκέψεις οι ενορμήσεις, είναι ένστικτα. Πως θα κάνουμε καλά τα ένστικτα; Με την σκέψη κάτι γίνεται, με τα ένστικτα τι θα κάνουμε, καταλαβαίνετε; Δημιουργείται λοιπόν εδώ για πρώτη φορά, έτσι, προϋπόθεση για να εισβάλλει ένας αντάρτης, να εισβάλλει η εκδίκηση του σώματος αυτή, έτσι, επειδή δεν θεωρήθηκε μέλος, μέρος μιας λογικής εικόνας του Θεού, επειδή δεν του αποδόθηκε η εικόνα του Θεού, εισβάλλει τώρα ως αντάρτης το σώμα, καταλάβατε; Στη δύση εισβάλλει ως επαναστάτης. Δεν ξέρω πως, εάν έχουμε φιλοσόφους, αλλά αν έχουμε φιλοσόφους θα ξέρουν όλοι τον Φουκώ, είναι τραγική η ζωή του και με τραγικό θάνατος με τον οποίο πέθανε, που αυτοκτόνησε.

Και στις μέρες μας ο Φουκώ δίδασκε ακριβώς αυτό ότι η υπερβατικότητα, η υπέρβαση, ο τρόπος να βγω από την καθημερινότητα, από την καταπίεση, είναι το σώμα μου. Το ξαναλέω, γίνεται το σώμα το υπόλειμμα το οποίο επιστρέφει θορυβωδώς, αλλά ως αντάρτης και ως κάποιος ο οποίος καταστρέφει ουσιαστικά την ησυχία του, έτσι, ευρωπαίου ανθρώπου. Απωθήθηκε το σώμα στον έρωτα, τον δυτικό. Εάν διαβάσετε τα ιπποτικά μυθιστορήματα, κανένα από αυτά δεν περιέχει ερωτική πράξη και κανένα από αυτά δεν τελειώνει με ένωση των εραστών, σε αντίθεση με τα βυζαντινά μυθιστορήματα που τελειώνουν όλα με γάμο, ή αρχίζουν με γάμο και στη συνέχεια υπερασπίζονται τον γάμο.

Ο έρως στην δύση είναι αληθινός μόνο ως απουσία του ή ως φανταστική μοιχεία. Επιστρέφει λοιπόν το σώμα ως πορνογραφία στη δύση για παράδειγμα, διότι ο έρως -ο ιπποτικός έρως- που γεννήθηκε στην δύση από την αίρεση την χριστιανική των βογοβίνων ή παυλικιανών που δυστυχώς δεν παντρεύονταν και έτσι δεν υπάρχουν σήμερα, λοιπόν ήτανε καθαροί αυτοί, ήτανε εγκρατίτες αυτοί και οτιδήποτε σωματικό φοβόταν ότι τους μολύνει, επιστρέφει σαν πορνογραφία στη δύση λοιπόν. Επιστρέφει σαν ένωση στο ψυχικό επίπεδο, επιστρέφει σαν και αυτό που είπα στην αρχή αν μη τι άλλο, σαν μια μικρή ιδιωτική αλογία, η οποία με βοηθάει να αντιμετωπίσω, να ανταπεξέλθω τις δυσκολίες του ορθολογισμού, είτε είναι αυτός θεσμός λέγετε, είτε είναι επιστήμη, είτε είναι ολοκληρωτισμός, είτε είναι το δυτικό κράτος, το οποίο σημειωτέον διαφέρει πολύ από το βυζαντινό κράτος, το δυτικό κράτος θα πρέπει να κάνουμε μια ολόκληρη διάλεξη για να πούμε πως γεννήθηκε, ένα κράτος βαθειά ορθολογικό, στο οποίο προσχωρείς με τον νου, δεν προσχωρείς απλά, δεν το ανέχεσαι.

Για εμάς το κράτος είναι εσχατολογικό, είναι κάτι στο οποίο βολευόμαστε γιατί υπάρχει η βασιλεία του Θεού που έρχεται. Για τον δυτικό είναι ο λόγος του Θεού πάνω στην γη. Έ, αυτό λέει ο Χαίγκελ, αυτό είναι το κράτος, είναι κάτι το οποίο δεν μπορείς να το αγνοήσεις υπαρξιακά, γι' αυτό και δεν μπορείτε να πείσετε -εγώ δεν κατάφερα να πείσω, χρόνια στην Αγγλία-, ούτε έναν Άγγλο να κάνει φοροδιαφυγή. Ενδοβάλλει το κράτος, το ενδοβάλλει, νοιώθει ενοχή όταν κάνει φοροδιαφυγή, νοιώθει ότι διαταράσσει τον Θεό τον ίδιο, τον λόγο του κόσμου, ο οποίος ενσαρκώνεται στο κράτος. Δεν μπορεί να κάνει φοροδιαφυγή, λοιπόν.

Ήμουνα μια φορά στο Καίμπριτζ, από τις πολλές φορές που πηγαίνω κάθε τόσο, και έπρεπε να σταματήσω οπωσδήποτε και είχε μια διπλή κίτρινη γραμμή, που σημαίνει ότι καλύτερα να πεθάνεις, παρά να σταματήσεις εκεί. Παρά ταύτα είχα μερικούς Άγγλους να ξεφορτώσω, και λέω ας το κάνω με τον ελληνικό τρόπο, ανέβηκα στο πεζοδρόμιο μεγαλοπρεπώς και πατάω τις γραμμές. Τους κόπηκε η ανάσα. Με κοίταζαν έτσι με ανοικτό το στόμα. Και μετά ένας μου λέει, ίσα ίσα που το άκουσα, λέει «I like it!», μου αρέσει! Καταλάβατε, είναι η αλογία. Εάν πάτε στην Αγγλία την Παρασκευή το βράδυ θα δείτε τον καθηγητή σας στο Καίμπριτζ να είναι στουπί με μία τεράστια κανάτα μπύρα στο κεφάλι δίπλα του και να είναι ο ίδιος άνθρωπος. Την Δευτέρα θα είναι ακέραιος στην θέση του, καταλάβατε; Και απαιτεί και από εσάς να είστε πολύ σοβαρός μαζί του. Την Παρασκευή το βράδυ ήτανε αυτού του είδους η αλογία, η οποία έτσι; Επιστρέφει το σώμα λοιπόν στην σύγχρονη ζωή ακατέργαστο, ακριβώς επειδή δεν του αποδώσαμε την εικόνα του Θεού, ακριβώς διότι δεν καταφέραμε, μαζί με την πατερική παράδοση την ελληνική να καταλάβουμε, όπως λέει ο Παλαμάς, ότι το σώμα έχει «ενσυνενωμένας πνευματικάς διαθέσεις».

Έχει πάνω του, βαθειά πάνω του, πνευματική διάθεση. Είναι ένα πνευματικό γεγονός, όχι λιγότερο πνευματικό από την ψυχή, και όταν προφέρουμε την λέξη χάρις, η χάρις αυτή δεν αφορά μονάχα τον νου, αντιθέτως αφορά εξίσου ή και περισσότερο και το παθητικό μέρος της ψυχής και τα συναισθήματα δηλαδή και τις επιθυμίες και το σώμα. Δηλαδή ο Θεός ασχολείται με το σώμα πολύ σοβαρά. Δηλαδή οτιδήποτε κάνω με το σώμα, δηλαδή τα πάντα, δεν υπάρχει τίποτα που να μην κάνω με το σώμα, ο νους είναι ενσώματος, σήμερα το ξέρουμε, νομίζω την άλλη φορά σας είπα κάτι γι' αυτό, άρχισα κάτι να λέω, η σημερινή νευροψυχολογία το ξέρει αυτό, ότι ο νους είναι ενσώματος, έτσι δεν είναι; Όλα τα μαθηματικά του Καρτεσίου πρώτον απάγεται από σωματικές σχέσεις και από σωματικές έννοιες έτσι δεν είναι; Δεν ξέρω αν θυμάστε, νομίζω ότι είχα πει την άλλη φορά όλοι μας ας πούμε εδώ λένε ότι η αγάπη είναι θερμή. Γιατί είναι θερμή η αγάπη; Γιατί όλοι έχουμε ως παιδιά την εμπειρία του όταν μας αγκαλιάζει η μάνα μας και να μας σφίγγει στο σώμα της. Βλέπετε φτιάχνω έννοια, νοητική έννοια με βάση μια σωματική αίσθηση.

Σε όλες τις γλώσσες λέμε «τόπιασα», σε όλες τις γλώσσες το λέμε αυτό, το κατάλαβα. Γιατί το μικρό το παιδί τι κάνει για να καταλάβει; Πιάνει τα αντικείμενα. Για όλους μας οι δυσκολίες είναι φορτία, πολύ βαρύ φορτίο, διότι από μικροί έχουμε την εμπειρία ότι κάτι πολύ βαρύ δυσκολευόμαστε να το σηκώσουμε. Τι είναι δηλαδή μαρτυρίες όλα αυτά που λέω, ότι ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματική ύπαρξη. Δεν είναι μόνον νους, δεν είναι μόνον ψυχή, αλλά είναι ακριβώς ενσώματος νους. Ένας νους ο οποίος μόνον ως σωματικός νους είναι δυνατόν να υπάρξει. Αυτό έχει φοβερές συνέπειες διότι εάν είναι τέτοιος ο άνθρωπος, έτσι, κάπως έτσι πρέπει να τον βλέπει και ο Θεός. Δηλαδή δεν μπορεί ο Θεός να βλέπει μόνον την ψυχή, πρέπει οπωσδήποτε να ασχολείται και με οτιδήποτε άλλο, έτσι; Αρκεί να σας πω στο σημείο αυτό ότι και ο ίδιος ο διαχωρισμός μεταξύ ψυχής και σώματος στην πατερική παράδοση την ελληνική δεν είναι τόσο σαφής.

Πρέπει να ξέρετε ότι η ψυχή δεν είναι άυλη στους πατέρες. Δεν είναι άυλη, όπως εξηγεί ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, μόνον σε σχέση με την υλική παχύτητα του σώματος. Είναι υλική η ψυχή, αποτελείται από λεπτότατη ύλη. «Πνεύμα λεπτόσωμον εστίν η ψυχή», λέει ο Νικόδημος ο Αγιορείτης, αντιγράφοντας ουσιαστικά τον μεγάλο πατέρα και δάσκαλο της δογματικής τον άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό έτσι, ο οποίος λέγει «ου πάντι άυλος εστίν η ψυχή, πάντι γαρ άυλος εστίν ο Θεός», μόνον ο Θεός είναι παντελώς άυλος. Η ψυχή είναι και γι' αυτό ακριβώς στην Ανατολή δεν ψάξαμε ποτέ να βρούμε, όπως έψαχνε ο Καρτέσιος ποιο είναι το σημείο που η άυλη ψυχή εφάπτεται με το υλικό σώμα. Διότι η ψυχή, ως υλική, είναι διάχυτη μέσα στο σώμα. Είναι εκμαγείο, υλικό εκμαγείο του σώματος. Και σε τι χρειάζεται η ψυχή στην περίπτωση αυτή, κατά τους πατέρες;

Η απάντηση την οποία δίνει ο άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης είναι πολύ σημαντική: είναι λέει, τολμηρή και σημαντική έτσι, είναι λέει ένα εκμαγείο, μία λεπτότατη υλική υφή που απομένει μετά τον θάνατο, για να μπορέσουμε λέει κάποτε, να μπορέσουμε να έχουμε αναδημιουργία του ίδιου ανθρώπου. Γιατί αλλιώς, λέει, η ανάσταση των νεκρών θα ήταν με δημιουργία άλλων ανθρώπων, καταλάβατε; Επομένως ένα ειδικό εκμαγείο του σώματος, έτσι, το οποίο ο Θεός θέλει να αναδημιουργήσει. Και γιατί να αναδημιουργήσει; Να αυτή η πολύ μυστήρια, θα λέγαμε, δήλωση. Γιατί να ξαναφτιάξει ο Θεός τον κόσμο; Δεν είναι καλά φτιαγμένος ο κόσμος; Βεβαίως είναι καλά φτιαγμένος ο κόσμος, όμως μέσα τον κόσμο χωράει και η δική μου ελευθερία και επειδή δρα η δική μου ελευθερία μέσα στον κόσμο, η προαίρεσή μου κάνει και σφάλματα. Κάνει αμαρτίες. Τι είναι αμαρτία; Αμαρτία είναι οτιδήποτε αποφασίζω να κάνω για πάρτη μου, για μένα μόνο. Οτιδήποτε με χωρίζει από τους άλλους. Οτιδήποτε με κλείνει στην φιλαυτία. Οτιδήποτε περιγράφεται με αυτό που ο Φρόυδ ονόμασε «δευτερογενής ναρκισσισμός», να το πω έτσι. Οτιδήποτε με απομονώνει σε εμένα τον ίδιο, είναι αμαρτία. Γιατί είναι αμαρτία αυτό; Διότι θα με οδηγήσει οπωσδήποτε σε σύγκρουση με τον άλλο, έτσι.

Ήταν δύο ασκητές, λέει μία φορά το γεροντικό, είχανε ξεχάσει να μαλώνουνε. Και κάποια στιγμή, ρωτάει ο ένας τον άλλον, «πως μαλώνουν οι άνθρωποι;». «Έ, λέει, πως μαλώνουν οι άνθρωποι, θα βάλουμε μια κανάτα στη μέση, λέει, εγώ θα πω ότι είναι δική μου, εσύ θα πεις ότι είναι δική μου, θα επιμείνουμε, και θα μαλώσουμε». Βάζουνε μια κανάτα στην μέση. Λέει ο ένας, «αυτή είναι δική μου». Λέει ο άλλος, «έ, πάρ' την». «Όχι», λέει ο πρώτος, «δεν το' πες καλά, θα πεις ότι είναι δική μου, θα το κάνουμε ανάποδα». Βάζουνε την κανάτα στην μέση, λέει ο δεύτερος, «αυτή η κανάτα είναι δική μου». Λέει ο άλλος, «δεν μπορώ να μην στην δώσω, πάρ' την». Και δεν κατάφεραν να μαλώσουν. Ο τσακωμός αρχίζει από την φιλαυτία, μόλις πω αυτή η κανάτα είναι δική μου και ο άλλος πει, βεβαίως αυτή η κανάτα δεν είναι δική σου, αλλά είναι δική μου, έτσι. Ο Θεός δεν είναι αμαρτία, γιατί δεν υπάρχει για τον εαυτό του. Η ελευθερία του, το είχαμε πει την άλλη φορά, είναι καθαρή αγάπη. Και μέσα στην Τριάδα είναι καθαρή κένωση, ο Πατήρ υπάρχει, γιατί υπάρχει ο Υιός. Φοβερό να ονομάζεσαι με το όνομα ενός άλλου. Λέμε Πατήρ και εννοούμε πάντα τι, τον Υιό. Δεν είναι ο Γιάννης που είναι και πατέρας, άρα έχει μια ξεχωριστή ύπαρξή του και μπορεί να αποκηρύξει τον υιό, το έχετε σκεφτεί ποτέ αυτό; Ο Πατήρ είναι Πατήρ, που σημαίνει ο Υιός. Αν εγώ είμαι πατήρ και πω εγώ είμαι πατήρ, θα πρέπει να υπάρχει υιός.

Αν το σκεφτείτε αυτό το πράγμα τι σημαίνει θα τρελαθείτε, δεν θα συνέλθετε εύκολα, θα περάσουν δεκαετίες να συνέλθετε, τι σημαίνει αυτό, καταλάβατε; Είναι ένας νέος τρόπος υπάρξεως. Και έρχεται λοιπόν ο Θεός, ο Χριστός στον κόσμο και μου προτείνει την ίδια ακριβώς, μου λέει ουαί υμίν γραμματείς και φαρισαίοι υποκριτές, σταυρώστε με! Μα τι λέει αυτός τώρα! Γι' αυτό ο χριστιανισμός δεν τελειώνει εύκολα, δεν τελειώνεις εύκολα με τον χριστιανισμό. Θυμάμαι όταν ήμουνα 20 χρονών έλεγα, πως ζει αυτό το πράγμα τόσες χιλιετίες, τι ανοησία είναι αυτό, καταλάβατε, ήμουν και εγώ ένας γόνος των κατηχητικών, και έλεγα να τελειώσω με την εκκλησία πολύ γρήγορα. Λοιπόν, και τώρα λέω, θα αρκέσει η ιστορία της ανθρωπότητος για να το καταλάβει αυτό άραγε; Καταλάβατε; Ουαί υμίν, μωροί και τυφλοί, σταυρώστε με! Αυτό το πράγμα το συγκλονιστικό, το να παραδίδεσαι και να αγαπάς ακριβώς αυτούς που δεν το αξίζουν και επειδή δεν το αξίζουν. Έ, αυτό είναι η καθαρή ελευθερία. Είναι η απόλυτη μη αμαρτία.

Λοιπόν, με τον τρόπο αυτό καταλαβαίνουμε γιατί έγινε και η ενσάρκωση, γιατί μιλάμε για το σώμα. Πως την ονομάζουν οι Πατέρες την ενσάρκωση: την ονομάζουν συγκατάβαση. Συγκατάβαση… πολύ ωραία λέξη. Συγκατάβαση, υπό την έννοια ότι δεν έχουμε κάποια φιλοσοφική αναγκαιότητα για την οποία να είναι υποχρεωμένος ο Θεός να λάβει σώμα. Γιατί δεν έχουμε αναγκαιότητα; Διότι είναι Τριάς και την βρίσκει πολύ ωραία, δεν έχει ανάγκη… Προσέξτε έχω ανάγκη, σημαίνει είμαι μόνος και όντας μόνος έτσι, παίρνω ένα φτωχό παιδάκι να μου κάνει παρέα. Αυτό δεν είναι συγκατάβαση, αυτό είναι ευγενική χρησιμοποίηση του άλλου, έτσι. Γι' αυτό σήμερα τα ζευγάρια έχουν πρόβλημα, ή σχεδόν όλα ή πολλά. Διότι χρειάζονται τον άλλον, παρένθεση και τον χρειάζονται πολύ άσχημα. Και το φοβερό είναι ότι δεν του λένε τι τον χρειάζονται. Του παρουσιάζονται με την εικόνα της πλησμονής, ενώ αυτό που του ζητάνε στην πραγματικότητα είναι να τους γεμίσει, και δεν του λένε τι τον χρειάζονται. Είναι μεγάλη τέχνη στο ζευγάρι, χρειάζεται μια άλλη ομιλία αυτό όμως, να μάθει το ζευγάρι να λέει ο ένας στον άλλο τι πραγματικά χρειάζεται.

Συνήθως κρύβουμε αυτά που χρειαζόμαστε, αλλά περιμένουμε να τα βρει ο άλλος. Και βέβαια δεν είναι αλήθεια αυτό που λένε – συνεχίζεται η παρένθεση – ότι το αγόρι ψάχνει να βρει μία σαν την μάνα του ή το κορίτσι σαν τον πατέρα του. Ψάχνει να βρει στην πραγματικότητα μία που έχει αυτά που δεν έχει η μάνα του και αυτό είναι το πιο φοβερό. Διότι δεν υπάρχει τρόπος έτσι, εάν δεν ανοιχτούνε αυτοί μεταξύ τους. Βαθειά αυτό είναι η αληθινή αγάπη. Να εξηγήσει ο ένας στον άλλον τι ακριβώς θέλει. Λοιπόν γιατί, διότι δεν είναι συγκατάβαση αυτή η αγάπη είναι χρειάζεται, είναι χρεία, χρειάζομαι να θεραπεύσω τις μονομέρειές μου και τα τραύματά μου, εντάξει; Κλείνει η παρένθεση.

Λοιπόν η ενσάρκωση είναι συγκατάβαση, που σημαίνει ότι κάποιος που δεν με χρειάζεται καθόλου μα καθόλου, αποφασίζει να αναλάβει προσωπική ευθύνη και το προσωπικό βάρος της ύπαρξής μου. Και να την αναλάβει, παρακαλώ προσέξτε, όχι στις δήθεν ευγενικές της στιγμές, δεν ήτανε το σώμα ενός φιλοσόφου, δεν πάει στον Πλάτωνα να πει θα ενωθώ με τον νου σου -τρομερό θα ήταν αυτό-, αλλά τι πάει, πάει και βρίσκει μια απλή κοπέλα στην Ναζαρέτ, με μεγάλη αγάπη για τον Θεό και για τον άνθρωπο, την Παναγία. Λοιπόν και κατεβαίνει μέσα στην πραγματική συνθήκη της πραγματικής μου δυσκολίας και της πραγματικής μου ύπαρξης. Φωτίζει δηλαδή την πληρότητα του είναι μου. Μπαίνει και αναλαμβάνει προσωπικά όλο αυτό το φύραμα για να το πάει πολύ μακριά, πέρα από τον θάνατο. Λοιπόν, γιατί χρειάζεται την σάρκωση, ρωτώ καμιά φορά τους φοιτητές μου. Δεν θα μπορούσε να έχει υπάρξει ένα είδος ουρανίου συμβολαίου, μια ουράνια συγνώμη, κάποια στιγμή να πει ο Θεός, περασμένα ξεχασμένα, ότι κάνατε και ότι σας έκανα τελειώνει εδώ, θα τα βρούμε και τέλειωσε η υπόθεση.

Σε τι χρειάζεται η ενσάρκωση, αυτή η συγκατάβαση, έτσι. Χρειάζεται μόνο για ένα λόγο, διότι να το πω με μία φράση του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και μετά να το εξηγήσω. Λέει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, «δια το αγιασθήναι τω ανθρωπίνω του Θεού τον άνθρωπον». Επειδή πραγματικά ο άνθρωπος είναι ψυχή και σώμα, επειδή πραγματικά είναι μέσα στην ιστορία, επειδή πραγματικά έχει συναισθήματα. Και σκοπός δεν είναι η συγνώμη, σκοπός είναι η αφθαρσία όλων αυτών, σκοπός είναι η θέωση όλων αυτών. Έ, αυτή η θέωση, αυτή η αφθαρσία δεν μπορεί να γίνει χωρίς οντολογική ένωση κτιστού και ακτίστου, δεν μπορεί να γίνει αλλιώς. Μπορεί να είμαι συγχωρεμένος από όλους και μόνος, ναι ή όχι; Δεν μπορεί να είμαι, έτσι, σε μια στιγμή να μην έχω με τίποτα με κανέναν και να μην έχει κανένας με εμένα τίποτα και να είμαι κατάμονος. Είναι άλλο αυτό και άλλο πράγμα αυτό το άλλο το οποίο λέμε τόση ώρα ότι πρέπει η συνθήκη η ψυχοσωματική μου, έτσι να θεωθεί. Να αρχίσει να κάνει οτιδήποτε κάνει με ένα τέτοιο τρόπο που να είναι άξιος του Θεού, που είναι γεμάτος Θεό. Να αρχίσει δηλαδή, λένε οι Πατέρες, όχι λέει να εξαλείψει τα πάθη, τα πάθη δεν πρέπει να εξαλειφθούνε – εάν διαβάσετε τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, θα δείτε ότι είναι σε αυτό πάρα πολύ επίμονος -, αλλά να τα μεταμορφώσει, να τους δώσει αληθινό αντικείμενο. Να μάθω όχι να μην θυμώνω, αλλά να θυμώνω σωστά, όχι να μην αγαπώ, αλλά να αγαπώ σωστά κατά Θεόν, όχι να μην  τρώω, αλλά να τρώω σωστά κατά Θεόν, όχι να μην χρησιμοποιώ τον κόσμο, αλλά να τον χρησιμοποιώ κατά Θεόν.

Αυτό σημαίνει η ενσάρκωση, να γίνω ένας εν σαρκί περιπολών Θεός, κάποιος δηλαδή ο οποίος ξέρει και έχει εξαντλήσει μέσ' την υλικότητα. Γιατί αυτή είναι η συνθήκη, υλικός είμαι, τελείως, και η ψυχή μου υλική και εγώ υλικός, τελείως μέσ' την υλικότητα, έτσι να εξαντλήσει τι, την χάρη του Θεού, την σωτηρία του Θεού, το Πνεύμα το Άγιο. Έτσι όταν ρωτάει η Καινή Διαθήκη το ερώτημα αυτό, «τις μερίσεται του σώματος του θανάτου τούτου», λέει ο Παύλος. Η απάντηση λοιπόν δεν είναι η αθάνατη ψυχή του, διότι η ψυχή είναι κομμάτι μου, δεν μπορεί να με σώσει η ψυχή, είναι κάτι που επιβιώνει από εμένα, τι είναι η ψυχή… ένα αυτοκίνητο όταν τρακάρει έτσι, διαλύεται αλλά οι βίδες μένουν. Η ψυχή είναι οι βίδες, η βαριά δομή διαλύεται, το σώμα, και μένουν οι βίδες. Δεν είναι ο άνθρωπος μόνον η ψυχή. Μπορεί να ξαναέχω το σώμα άραγε; Μπορεί το σώμα αυτό, το αυτοκίνητο αυτό, να προχωρήσει και να υπάρξει με ένα τέτοιο τρόπο θεοειδή; Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα του χριστιανισμού και ως προς αυτό είναι πολύ τολμηρός φιλοσοφικά.

Κανείς ουδέποτε δεν το διανοήθηκε αυτό, ούτε το Ισλάμ, ούτε φυσικά πολύ περισσότερο ο Ινδουϊσμός ή ο Βουδισμός που αντίθετα συμβουλεύει να απαλλαγούμε από την ύπαρξη αυτή διότι είναι πόνος. Ο χριστιανισμός δεν αδειάζει τον πόνο. Δεν θα μπορούσα να είμαι χριστιανός εάν υπήρχε άρνηση του πόνου στο ευαγγέλιο. Δεν θα μπορούσα να είμαι χριστιανός, προσωπικά, εάν ο Χριστός δεν υπέφερε και δεν πέθαινε. Θα ήταν ψεύτικο, δεν θα ήταν κατάβαση, συγκατάβαση στην δική μας αλήθεια. Επομένως καταλαβαίνετε ότι το να έχει κανείς σώμα, το να είναι κανείς σώμα, γιατί εάν έχουμε σώμα είμαστε σώμα, είναι πάρα πολύ σημαντικό. Είναι μια μεγάλη απελπισία και μια μεγάλη ελπίδα. Απελπισία διότι δεν υπάρχει τίποτα μέσα μας που να μας κάνει θεούς από μόνο του. Ελπίδα διότι αυτό το τίποτα, αυτή η φθορά, αυτή η έλλειψη μπορεί να γίνει αιώνια πλησμονή δια του θεού και τώρα και στους αιώνες. Έτσι…

Ξαναγυρίζω, να πω μια μικρή ανακεφαλαίωση και μετά θα σας δώσω τον λόγο, γιατί μίλησα πολύ ώρα. Λοιπόν είπαμε ότι το σώμα απωθήθηκε από την φιλοσοφία γενικά, από την αρχαία φιλοσοφία μέχρι την νεότερη. Θεωρήθηκε άλογο και η ιδεολογία ακολούθησε θεωρώντας ότι το σώμα, ότι η ουσία του ανθρώπου, η εικόνα του θεού είναι μόνο στην ψυχή. Στην δύση επέστρεψε ως αντάρτης το σώμα και ως τέτοιο είναι πολύ γοητευτικό, μέσα από την διαφήμιση, μέσα από τον υπέροχο αυτό ναρκισσισμό της σύγχρονης μουσικής έτσι, μέσα από την σύγχρονη τέχνη, αλλά μέσα και από χυδαιότερες εκφάνσεις, οι οποίες και αυτές είναι πολύ κοντινές μας, διότι μας έχουν περικυκλώσει σε μία καθημερινότητα πια.

Το μεγάλο στοίχημα είναι ακριβώς αυτό που συνέβη, πιστεύω, στην πατερική ελληνική παράδοση, όπου ξαφνικά αποδόθηκε η εικόνα του Θεού και στο σώμα. Η πνευματοποίηση του σώματος. Το ότι μπορώ να θυμώνω κατά Θεόν, το ότι ο έρως – ο σωματικός έρως – δεν χρειάζεται να είναι πορνογραφία, αλλά μπορεί να μπει μέσα στην οντολογία, την καθημερινή ζωή του ανθρώπου, ότι τα συναισθήματα και οι επιθυμίες μπορούν να προσεχθούν από τον Θεό και όχι απλά να υπάρχουν σαν μια παρένθεση.

Εν ολίγοις το γεγονός ότι ο εικονισμός του Θεού πάνω στο σώμα και πάνω στην ψυχή, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ενσάρκωση ως συγκατάβαση, ως ανάληψη του σώματος από τον Θεό τον ίδιο και δημιουργεί μια ριζική πνευματικοποίηση του σώματος. Αυτή η ριζική πνευματικοποίηση του σώματος είναι το αίτημα του άμεσου μέλλοντος. Και το αίτημα αυτό, έτσι να ξέρετε, το ερώτημα αυτό θα το απαντήσουμε εμείς όλοι στην δύση, ο ελληνοδυτικός κόσμος, με δύο πιθανούς τρόπους: ο ένας θα είναι ο παγανιστικός έτσι, όπου το σώμα θα θεωρηθεί ως κατοικητήριο σκοτεινών δυνάμεων στις οποίες πρέπει να παραδοθούμε, έστω με μέτρο αλλά να παραδοθούμε, ένα μέρος της ψυχολογίας του βάθους ήδη το ζητάει αυτό σήμερα, και ο άλλος τρόπος θα είναι ο χριστιανικός, δηλαδή η πιθανότητα το Πνεύμα το Άγιο να μπορεί να θεώσει το σώμα, δηλαδή να το κάνει διάφανο στην χάρη και να το κάνει όμορφο και κυρίως αιώνιο. Αυτά.

 

* Πάτρα,  Κυριακή, 10-05-2009: Ομιλία στο Ξενοδοχείο «Αστήρ» της Πάτρας με αφορμή την εορτή του προστάτη των οδοντιάτρων, Αγίου  Αντύπα. Τη διοργάνωση έκανε ο σύλλογος οδοντιάτρων Πάτρας.

 

** Η απομαγνητοφώνηση έγινε από τον Στ. Μ. Δρ. και οι διαμόρφώσεις και υπογραμμίσεις από τον admin. Το κείμενο θα σταλεί στον ομιλητή για τυχόν συντακτικές και λοιπές βελτιώσεις, αφού η ομιλία έγινε όλη «από στήθους».

 

*** Ο κ. Μητρόπουλος είναι (2009) πρόεδρος του Οδοντιατρικού Συλλόγου Πάτρας