Πως  καταλαβαινουμε, πως καταλαβαινουμε.

Ή, πως  καταλαβαινουμε οτι καταλαβαινουμε.

  (ΕΙΡΗΣΘΩ ΕΝ ΠΑΡΟΔΩ:  σκοπος, η κατοχη εργαλειου που θα δρομολογει αλλαγη χωρις διαμαχες, μπας και δουμε ασπρη μερα)

 

Του TheoTheoreio

 

Αυτο ειναι το πρωτο μου πολυ-λογο αρθρο. 

Μεχρι τωρα, στα δυο προηγουμενα αρθρα μου, προσελαβα δεδομενα και αφου εκανα τις πραξεις επεξεργασιας συμφωνα με τις απαιτησεις του χρηστη (εμου), παρουσιασα τις πληροφοριες (τα αποτελεσματα).  Αλλα χωρις την παρεμβαση εμου του χρηστη.  Δηλ.  εκανα τη δουλια που κανει ενας ηλεκτρονικος υπολογιστης.

Τωρα ειναι η πρωτη φορα που εδω θα παρουσιασω πληροφοριες, δηλ. και παλι τα αποτελεσματα τών πραξεων επεξεργασιας, αλλα με τη παρεμβαση εμου του χρηστη.

 

Αρα πρεπει να γνωρισετε και εμενα. 

Οχι σαν προσωπο, ουτε σαν προσωπικοτητα.  Αλλα σαν προσωποποιηση. 

Δεν χρειαζεστε να ξερετε ποιος ειμαι, ουτε ποιος με εμαθε και το πως.  Χρειαζεται να ξερετε το εργαλειο προσεγγισης μου και το τροπο χρησης του.  Το εργαλειο και τη μεθοδο.

 

Προφανως δεν χρειαζεταται να με αποδεχτειτε, προς Θεου, οχι.  Απλως με αυτο το τροπο διατεινομαι να σας ενημερωσω ωστε να μειωσω τη τριβη που θα επιφερουν τα γραφομενα μου (και κατα συνεπεια τις επιθεσεις εναντιον μου) αφου θα χτυπησουν τα κειμενα, οχι μονο τα κακως κειμενα, αλλα ολα τα κειμενα.  Το καθεστως·  οπως το λεω ειρωνικα, το ‘‘συστηματοποιημενο συστημα''. 

 

Ολοι μας λεμε, σε οτι και να ανεφερθουμε, οτι ‘‘θελει αλλαγη ριζικη, να γινει απο την αρχη''.  Αυτο λενε ολοι ειτε προκειται για την πολιτικη, ειτε για την οικονομια, ειτε για το τροπο που οι ανθρωποι σκεφτονται και δρουν, ειτε για την δομηση, ειτε για εργασιακο περιβαλλον, για ολα.  Αλλα το λενε, μα κανενας δεν ξερει ουτε το πως να το κανει, ουτε το πως να το αρχισει.  Εγω διατεινομαι, οτι μετα απο 30 χρονια ερευνας και προσπαθειων, εχω τη μεθοδο και το εργαλειο.  Και φυσικα αυτο ειναι μεγαλη κουβεντα και δημιουργει πολυ γελιο.  Και γελαω και εγω ο ιδιος.  Αλλα υπομονη!  Γιατι μεθοδος και εργαλειο δεν θα δοθουν ουτε θα γινουν αντιληπτα σε ενα αρθρο ή σε ενα μηνα.  Ομως υπαρχουν και θα δοθουν. 

Μην ανησυχειτε!

 

Απλως υπομονη, γιατι κατι να τα παρουσιασω, κατι να τα εξηγησω, κατι να δωσω παραδειγματα, κατι να εμφανισω κρυφες πτυχες, κατι να αντιμετωπισω το πολεμο και την ειρωνια, να πως τα γραφομενα θα γινουν μακροσκελη, μεγαλα και πιθανον να αντιμετωπισθουν με ανυπομονησια.  Και καλα αυτο δεν πειραζει.  Αυτο που θα πειραζε ειναι αν καποιος, λογω μακροσκελειας, χασει το νοημα μεταξυ τού που αρχισαμε και τού που βρισκομαστε τωρα.  Αστειο, αλλα πιθανο.

 

Εργαλειο και μεθοδος λοιπον.  Το εργαλειο μου λεγεται, καταλαβημα. 

 

Ενα λεπτο!  Επιτρεψτε μου που γινομαι γλωσσοπλαστης, αλλα δεν γινοτανε αλλιως. 

Και δεν γινοτανε αλλιως γιατι η πραξη που κανω ειναι ‘‘να καταλαβω'', αλλα πως να ονομασω το αποτελεσμα μιας τετιας πραξης;  Αν δεν το ονομασω ‘‘καταλαβημα'', πως αλλιως να το ονομασω οταν εχω τελειωσει την προσπαθεια μου και ‘‘εχω καταλαβει''; 

Ή θα το ονομασω Αντιληψη, ή θα το ονομασω Κατανοηση, ή θα το ονομασω Καταληψη.  Δεν υπαρχει αλλος ορος να περιγραψει το αποτελεσμα μιας προσπαθειας ‘‘να καταλαβω''.

(να πως τα γραφομενα γινονται μακροσκελη·  αρχιζουμε).

 

Να το ονομασω Αντιληψη;

Η προσπαθεια τού ‘‘να καταλαβω'' δεν επιφερει αντιληψη.  Η προσπαθεια τού να αντιληφθω επιφερει Αντιληψη.  Ασε που αν προχωρησουμε λιγο, οχι παρα πολυ, ονομαζεται Αντι-ληψη, γιατι μαλλον ειναι σιγουρο οτι δεν λαμβανουμε την καθ'αυτο πραγματικη Ληψη αλλα μαλλον κατι αλλο σε αντικατασταση της Ληψης, την αντι-Ληψη. 

Δηλ. οταν αντιλαμβανομαι εχω καταφερει αντι της καθ'αυτο Ληψης κατι αλλο, τον αντι-καταστατη τής Ληψης, το εναντι τής Ληψης, την Αντι-ληψη.  Και φαινεται καποιος ηξερε οταν ονοματιζε τα πραγματα ετσι, γιατι ο ορος αντιληψη δεν αναφερεται καν στο αν καταλαβα κατι.  Αναφερεται στη προσληψη εντυπωσεων απο αυτο το κατι.  Και τι υπονοει αυτος ο ορος;  Υπονοει το που γινεται αυτη η Ληψη εντυπωσεων!

Οταν παρατηρεις τη καρεκλα μπροστα στα ματια σου, που βλεπεις την καρεκλα;  Μπροστα σου στο ενα μετρο ή μεσα στον εγκεφαλο σου;   Αν βλεπεις τη καρεκλα στο ενα μετρο, δεν υπαρχει εγκεφαλος εκει να επεξεργαστει δεδομενα.  Αν βλεπεις τη καρεκλα στον εγκεφαλο σου τοτε δεν την βλεπεις εκει που ειναι και αρα προσλαμβανεις Αντι-Ληψη, δηλ. κατι μεσα στον εγκεφαλο σου, οχι εκει οπου πραγματικα βρισκεται η καρεκλα. 

Αρα ποτε δεν βλεπουμε τα πραγματα εκει που ειναι, οπως ειναι.  Αλλα βλεπουμε τις προσλαμβανομενες παραστασεις τους μεσα μας.  Παρ'ολο που κανενας μας δεν αμφισβητει οτι βλεπουμε την πραγματικοτητα και παρ'ολο που ειμαστε σιγουροι οτι ολοι βλεπουμε το ιδιο πραγμα, ας κρατησουμε προς το παρον τουτο το συμερασμα, οτι δεν βλεπουμε τα πραγματα εκει που ειναι, αλλα μεταφερονται μεσα μας.

Αυτο παει μακρυα.  Το αφηνω εδω, αλλα με την παρατηρηση για τωρα οτι αντιλαμβανομαστε οχι τη πραγματικη Ληψη τού αντικειμενου εκει που βρισκεται, αλλα τη παρασταση του μεσα στον εγκεφαλο μας και γι'αυτο μιλαμε περι αντι-ληψης.  Και οτι κατα-λαμβανω δεν ειναι ιδιο με το αντι-λαμβανω, αρα οταν καταλαβαινω δεν επιτυγχανω Αντιληψη.

 

Αρα, πως να το ονομασω;  Να το ονομασω Καταληψη;

Για να δουμε.  Οταν εχεις καταλαβει κατι, το εχεις καταλαβει.  Αρα, ναι, το αποτελεσμα ειναι η Καταληψη, αυτο ειναι γεγονος.  Καταληψη, Κατοχη.  Το κατεχεις!  Λεμε, ‘‘αυτος κατεχει το αντικειμενο του''. 

Οταν εχεις καταλαβει κατι ‘‘εισαι απο πανω του''.  Και το εχεις καταλαβει, και το κατεχεις.  Και ειναι γεγονος οτι η σημασια ειναι καλη και ειναι η ιδια οπως οταν εχεις καταλαβει μια περιοχη, ενα υψωμα μετα απο μαχη, ενα καστρο. 

Ειναι επισης γεγονος, οταν προσπαθεις να καταλαβεις κατι, δινεις αγωνα.  Και οταν εχεις τελειωσει, εχεις δωσει τον αγωνα και εχεις νικησει.  Το εχεις καταλαβει.

 

Αλλα … αλλα, στις ημερες μας απαγορευεται να μιλαμε ετσι, ενεργητικα.  Επιτρεπεται να μιλαμε παθητικα.  Δηλ.  αντι να πουμε ‘‘οργανωσα το παρτυ υπεροχα και τους ευχαριστησα ολους'', λεμε ‘‘εγινε ενα παρτυ υπεροχο και περασαμε ολοι καλα''.  Γιατι;  Διοτι, εχουμε αποφασισει πως ‘‘αποδεκτο θα ειναι μονο οτι κανει τους αλλους να νιωθουν ευχαριστα ανεξαρτητως κοστους''.  Πως να ονομασω Καταληψη τήν νοητικη προσπαθεια τού ‘‘να καταλαβω'' κατι, οταν ο κοινος νους θα χαμογελασει ειρωνικα σε μια τετια χρηση ορου, αφου η Καταληψη δεν εχει συνδεθει με νοητικη προσπαθεια αλλα με αγωνα μεταξυ δυο, με πολιτικη διαμαχη μεταξυ δυο, με αντιπαραθεση μεταξυ δυο, με βια και τελικα με υπεροχη ενος εναντι αλλου (μεταξυ τών δυο); 

 

Ειδικα το τελευταιο, το οτι η Καταληψη εχει συνδεθει με υπεροχη ενος εναντι αλλου, αφηνει μια γευση υπεροψιας και αλαζονειας.  Αν δηλ. πω οτι, ‘‘προσπαθω να καταλαβω τι γινεται με το ταδε προβλημα μαθηματικων και τελικα πετυχα τη καταληψη του θεματος'' αμεσως κατι ξενιζει γιατι τονιζεται οτι ΕΓω εκανα μια προσπαθεια, οτι Εγω τα καταφερα, και τελικα ΕΓω κατελαβα το θεμα.  Και μεταξυ τών δυο, εμενα και του προβληματος, υπερισχυσα εγω.

Εν τω μεταξυ, ετσι γινεται στη πραγματικοτητα (εγω, εσυ κανεις κατι), αλλα δεν το ομολογουμε, παιζουμε το παιγνιδι της Μειλιχιοτητας και Συμπλευσης με αλλους, με αποτελεσμα αν αυτο (η Καταληψη) λεχθει ετσι, δημιουργει την εντυπωση τού υπεροπτη και αλαζονα. 

 

Αρα αν, για το αποτελεσμα της πραξης ‘‘του να καταλαβω'', χρησιμοποιησω τη λεξη Καταληψη η συνδεση με τις εννοιες (που προειπα) αντιπαραθεση, βια, υπεροχη, υπεροψια ειναι αναποφευκτη και αρα η εντυπωση τελικα ειναι οχι ευχαριστη.  Αυτες οι εννοιες δεν ειναι ‘‘ευχαριστες'' και τελος παντων εγειρουν ερωτηματα οπως ‘‘και ποιος εισαι εσυ;''

 

Αν δηλ. πω οτι, ‘‘προσπαθω να καταλαβω τι γινεται με το ταδε προβλημα στην επιχειρηση μου και τελικα πετυχα τη καταληψη του θεματος'', οποιος μ'ακουει θα σκεφτει, εστω σιωπηρα, ‘‘καλα αυτος ειναι τρελος, τι νομιζει οτι πολεμαει;  ακου εκει, πετυχε τη καταληψη τού θεματος!''

 

Παρενθεση.   (να πως τα γραφομενα γινονται μακροσκελη·  συνεχιζουμε).

Λιγα λογια για το γιατι αναφερομαι στο ‘‘αποδεκτο ειναι μονο οτι κανει τους αλλους να νιωθουν ευχαριστα ανεξαρτητως κοστους'',

 Ή τι εννοω με το επονομαζομενο ‘‘παιγνιδι της Μειλιχιοτητας και Συμπλευσης''.

 

Στις μερες μας εχουμε αποδυθει σε μια προσπαθεια,

1.         ανασκευης των πραγματων,

2.         σωφρονισμου στην ανασκευη αυτη και

3.         διορθωσης μεσω του σωφρονισμου αυτου. 

Ονομαζεται, αυτη η προσπαθεια (ανασκευης-σωφρονισμου-διορθωσης), ‘‘Πολιτικη Αναπροσαρμογη'', η γνωστη "political correction", και εχει σαν κυριο κριτηριο πραξης την προσπαθεια να μην δυσαρεστουμε αλλους. 

Η απαρχη, οι ριζες, αυτης της προσπαθειας (ανασκευης-σωφρονισμου-διορθωσης) ειναι στη διαμαχη μεταξυ Ατομικοτητας και Κοινωνικοτητας.  Αυτη η διαμαχη εχει πολλες επεκτασεις και επιδρασεις, και ειναι πισω σχεδον απο ολα τα θεματα, ακομα και πνευματικα. 

Παει πολυ μακρυα μπροστα και επισης πολυ μακρυα πισω, ειναι ενα πολυ ομορφο θεμα και ετοιμαζω ενα αρθρο αλλα εδω θα χρησιμοποιησω λιγα λογια για μονο μια πλευρα, για να γινει καπως κατανοητο, την Οικονομικη και μια πολυ μικρη αναφορα στη Θρησκευτικη.

 

Οικονομικη:           Αν ενθαρρυνεις την Ατομικοτητα τοτε κανεις ισχυρο το ατομο, αρα γινομαι οσο πιο ισχυρος και ανεξαρτητος ειναι εφικτο, αρα στηνω τη ζωη μου μονος μου και δεν χρειαζομαι εσενα, αρα γινομαι εγω μια ανεξαρτητη αγοραστικη μοναδα και γινεσαι εσυ (ακομα και αν εισαι η γυναικα μου ή το παιδι μου) μια αλλη αγοραστικη μοναδα, και ετσι εχω εγω το δικο μου αμαξι και εσυ το δικο σου, και το παιδι θα παρει δανειο να σπουδασει και θα το πληρωσει πισω οταν αρχιζει να δουλευει κλπ, κλπ, κλπ, και ετσι διαιωνιζεται η ελευθερη επιλογη τού καθε ατομου, αρα αυξανονται οι αγοραστικες μοναδες-ατομα (πχ αντι ενα αμαξι στην οικογενεια υπαρχουν τρια ή αντι μιας τηλεορασης υπαρχουν δυο κλπ), αρα αναπτυσσεται η αγορα αφου περισσοτερα ατομα αγοραζουν, δημιουργειται προσωπικο κερδος, και φυσικα επικρατει ο καπιταλισμος. 

 

Αλλα αν ενθαρρυνεις την Κοινωνικοτητα τοτε κανεις ισχυρη την κοινοτητα, αρα δεν γινομαι ισχυρος εγω αλλα η Κοινοτητα, δεν στηνω τη ζωη με βαση τα δικα μου κριτηρια αλλα τής Κοινοτητας, με την εργασια μου δεν δημιουργω τον δικο μου πλουτο αλλα δημιουργω τον πλουτο τής κοινοτητας, ο πλουτος που δημιουργω δεν μου ανηκει αποκλειστικα αλλα ουσιαστικα ανηκει στην Κοινοτητα, τον παιρνει λοιπον η κοινοτητα η οποια θα τον ανακατανειμει και διανειμει σε ολους (εδω μπαινει η κυβερνηση και η φορολογια) ωστε ολοι να περνανε καλα και ομορφα, μπορει να εχω το δικο μου αμαξι αλλα πιθανον εσυ δεν εχεις το δικο σου και βρισκουμε τον εφικτοτερο τροπο να εξυπηρετουμαστε, τη μορφωση τού παιδιου θα την πληρωσει ειτε η οικογενεια (μια μορφη κοινοτητας, υπαρχουν πολλα επιπεδα κοινοτητας) ειτε η πολιτεια (η μεγαλυτερη κοινοτητα) και δεν θα βασιστει το παιδι στα δικα του ποδια κλπ, κλπ, κλπ, και ετσι ενθαρρυνονται τα κεντρα αποφασεων (τελικα η κυβερνηση) και οχι η ατομικη επιλογη, αρα ανταμοιβομαι με αποδοση πισω μιας αμοιβης και οχι με αγοραστικη δυναμη, αρα αναπτυσσεται η κατευθυνομενη οικονομια και οχι η αγορα, αρα δεν δημιουργειται προσωπικο κερδος αλλα οι κυκλοι διακινησης, και φυσικα επικρατει ο σοσιαλισμος. 

 

Σε γενικες γραμμες (θα τα πουμε λεπτομερως αργοτερα) αυτη ειναι μια γρηγορη και προχειρη ματια της Οικονομικης μονο σκιαγραφησης του αεναου πολεμου μεταξυ Ατομικοτητας και Κοινωνικοτητας. 

Η Ατομικοτητα λεει, ‘‘εγω εργαστηκα, κοπιασα, ιδρωσα και δικαιουμαι το καρπο του κοπου μου''. 

Η Κοινωνικοτητα λεει, ‘‘δεν θα'κανες τιποτα χωρις την υπαρξη των αλλων ανθρωπων, αρα οτι εκανες ανηκει στην Κοινοτητα''. 

 

Γενικα, οι ανθρωποι, σημερα, επιθυμουν την Ατομικοτητα αλλα εξωτερικευουν την Κοινωνικοτητα.  Προσωπικα επιθυμουν να ειναι ατομα με την δικη τους ανεξαρτησια, αλλα οταν ελθουν σε συναλλαγη με αλλους ανθρωπους, οταν το θεμα εξωτερικευεται περα απο προσωπικο επιπεδο τοτε οι ανθρωποι ξεχνανε την προσωπικη επιθυμια και επιλεγουν να δρασουν με την Κοινωνικοτητα.  Αλλο νιωθουν οι ιδιοι προσωπικα και αλλο εκφραζουν στους αλλους ανθρωπους.  Αυτο δεν γινεται απο λογους υποκρισιας, αλλα μαλλον απο λογους ανωριμοτητας, με την εννοια δεν εχουμε ξεκαθαρισει ακομα το θεμα, λογω ηλικιας σαν ανθρωποτητα. 

Δηλ.  στο θεμα αυτο, σαν συνολο, σαν ανθρωποτητα, ειμαστε ακομα νεαροι. 

Και η αποδειξη γι'αυτο ειναι οτι οι ανθρωποι δεν εχουν ξεκαθαρισει ακομα οτι αλλο επιθυμουν μεσα τους και αλλο κανουν εξω τους, δεν το ξερουν.  Εδω ακριβως φαινεται η ανωριμοτητα και οτι αυτο το θεμα ειναι ακομα στην αρχη του, παρ'ολο που διαιωνιζεται για αιωνες και εχει δημιουργησει πολλα συστηματα και καθεστωτα.  Απο εδω φαινεται οτι ειναι ακομα στα σπαργανα.  Και αυτο ακριβως δειχνει οτι δεν ειναι υποκριτικο, δεν το κανουν σκοπιμα ενω ξερουν, αλλα αντιθετα το κανουν χωρις να ξερουν.  Συρονται απο το ενα συναισθημα (την επιθυμια για προσωπικες επιδοσεις) στο αλλο (την επιθυμια για επιδοσεις και στον αλλον).  Και οι δυο περιπτωσεις, η επιτυχια σαν Ατομικοτητα και η συμπαθεια σαν Κοινωνικοτητα, ειναι συναισθηματα που κινουνται στα σκοτεινα, προς το παρον, και αυτο αποδεικνυει την ανωριμοτητα.

Συνοψιζοντας, το γεγονος οτι δεν εχουμε αναγνωρισει ακομα αυτη τη διαδικασια να συμβαινει αλλα υποκινει τη ζωη μας στα σκοτεινα δειχνει οτι το θεμα ειναι ακομα στα σπαργανα και εχει πολυ δρομο να διανυσει.  Και το γεγονος οτι τη μια στιγμη ζουμε και δρουμε υπο την επηρεια τού ενος συναισθηματος και την αλλη στιγμη υπο την επηρεια τού αλλου, οπως κανουν τα παιδια, δειχνει οτι ακομα ειμαστε σε σταδιο ανωριμοτητας. 

 

Δυο γρηγορα σημεια ακομη.          Το ενα ειναι οτι σημερα δεν εχει επικρατησει πουθενα κανενα συστημα απο τα δυο.  Βρισκονται σε συνεχη επαφη, μιξη σε διαφορα ποσοστα Ατομικοτητας-Κοινωνικοτητας και παλη χωρις να επικρατει κανενα.  Διοτι, εμεις οι ιδιοι, τη μια φορα δρουμε με το ενα, την αλλη με το αλλο, χωρις συγκεκριμενη τακτικη.  Στα σκοτεινα.  Τυχαια. 

 

Το δυο ειναι οτι αυτη η συγχυση που συμβαινει μεσα μας, βγαινει και εξω.  Ολη η συγχυση που βλεπουμε εξω μας, στη κοινωνια, στους θεσμους, στο συστημα διακυβερνησης, ολη αυτη η αναμπουμπουλα ειναι εκδηλωση της αναμπουμπουλας μεσα μας.  Και δεν αισθανομαστε οτι εχουμε καμμια συγχυση μεσα μας γιατι νιωθουμε ενταξει με το αισθημα της Ατομικοτητας στο σπιτι μας, και νιωθουμε ενταξει με το αισθημα της Κοινωνικοτητας στο δρομο.  Δεν νιωθουμε συγχυση ουτε καν βλεπουμε οτι πηδαμε απο το ενα στο αλλο, γιατι δρουμε στη καθε περιπτωση σε αλλο συστημα.  Δρουμε σε δυο διαφορετικα συστηματα, σε δυο διαφορετικα περιβαλλοντα, οχι στο ιδιο. 

 

Αν ειχαμε δυο διαφορετικα συναισθηματα στο ιδιο περιβαλλον, π.χ. μεσα στο σπιτι μας, τοτε θα το νιωθαμε και θα κοιταγαμε να λυσουμε το θεμα, οπως και κανουμε οταν ετσι συμβαινει.  Θα μας ενοχλουσε.  Αλλα τωρα ειναι αλλο το Μεσα αλλο το Εξω.  Και νιωθουμε οτι ειναι ενταξει να εχουμε αλλο συναισθημα Μεσα (τη προσωπικη επιθυμια, το τι θελω εγω) και νιωθουμε οτι ειναι ενταξει αυτο να αλλαξει και να γινει αλλο συναισθημα οταν ειμαστε Εξω (τη συμπαθεια για τον αλλον).  

 

Αν μπορουσαμε να δουμε τη ζωη μας σαν ενα συνολο, αν μπορουσαμε να δουμε το Μεσα και το Εξω κατω απο μια Σκεπη, σαν μια ενοτητα, σαν εναν Οικο (ο καθενας στη δικη του ζωη), σαν ενα περιβαλλον του καθενος, τοτε αυτα τα δυο συναισθηματα, συμπαθεια για μενα Μεσα και συμπαθεια για τον αλλον Εξω, θα ενοχλουσαν λογω αντιθεσης τους και θα επιλαμβανομαστε να λυσουμε το θεμα.  Αλλα τωρα αλλο κινητρο εχουμε Μεσα, αλλο εχουμε Εξω και αυτο φαινεται λογικο αφου αλλαζουμε περιβαλλον. 

 

Αρα προς το παρον, η συγχυση που ειναι μεσα στο καθενα απο μας, βγαινει και εξω. 

 

Καποιος μπορει να αντιταξει οτι υπαρχουν και αλλες δυναμεις, πολιτικες, συμφεροντα και πολλα αλλα που παιζουν ρολο.  Θα τα αναπτυξω σε επομενο αρθρο, αλλα σε γενικες γραμμες η απαντηση ειναι ναι, υπαρχουν και αλλες δυναμεις που παρεμβαινουν, αλλα ειμαστε περιπου ενημεροι για τις αλλες δυναμεις και παραγοντες, υπαρχουν δημοσιογραφοι που τις παρουσιαζουν και ενημερωνουν, τις παλευουμε με τις οργανωσεις,  τις διαλεγουμε με τη ψηφο και τελικα, λιγο πολυ, γινεται αυτο που θελει ο κοσμος.  Το προβλημα ειναι κυριως στο τι θελουμε εμεις, και μετα στους αλλους παραγοντες που παρεμβαινουν.

 

Η παλη μεταξυ Ατομικοτητας-Κοινωνικοτητας, αυτη ειναι η ριζα της προσπαθειας (ανασκευης-σωφρονισμου-διορθωσης). 

(Ειπαμε για την ονομασια και τις ριζες, τωρα το αποτελεσμα).

 

Αποτελεσμα, αυτης της προσπαθειας (ανασκευης-σωφρονισμου-διορθωσης), δεν τολμαμε να πουμε ή να χρησιμοποιησουμε ορους καθαρους, αφου ο καθενας δουλευει στα σκοτεινα, οπως προεγραψα.  Π.χ., λεω καθαρα στη γυναικα μου, ‘‘μην πας απο εκεινο το δρομο γιατι εχει Αφγανους'', αλλα οταν γραφω αυτο το αρθρο το αλλαζω και δεν γραφω καθαρα οτι οι Αφγανοι ειναι επικινδυνοι γιατι θα κατηγορηθω για πολλα και σαν εθνικιστης, αφου οι καϋμενοι δεν επιτιθενται γιατι ειναι εγκληματιες, αλλα επειδη πεινανε.  Αλλο Μεσα, αλλο Εξω.  Και δεν εχω προβλημα συνειδησης με αυτη τη μεταποιηση που κανω, γιατι το περναω στα γρηγορα και στα σκοτεινα και μαλιστα θεωρω οτι ειμαι και επιδεξιος μαγκακος να κανω ετσι, αφου ‘‘αλλο ειναι Μεσα στο σπιτι και αλλο Εξω απο το σπιτι'', λεμε.

Αρα εξω, δεν χρησιμοποιω καθαροτητα αφου η καθαροτητα ισοδυναμει με επιθεση και σοκαρει και δεν δημιουργει ‘‘ευχαριστα συναισθηματα''.  

(Ειπαμε για την ονομασια, τις ριζες και το αποτελεσμα, τωρα το παραδειγμα).

 

Παραδειγμα: 

Δεν μπορεις να πεις τους πολεμους σημερα Ισλαμικους, γιατι τοτε τους δινεις θρησκευτικο νοημα.  Ομως οι αριθμοι λενε οτι σε ολους τούς πολεμους που συμβαινουν σημερα στην υδρογειο, το ενα απο τα δυο μαχομενα μερη ειναι Ισλαμιστες ή Μουσουλμανοι.  Σε ολους τους πολεμους, σχεδον χωρις καμμια εξαιρεση!  Απιστευτο!  Αλλα δεν μπορεις να το πεις αυτο.  Αν κανεις καθαρα τη δηλωση ‘‘οι πολεμοι εδω και δεκαετιες, απο το 1992 και μετα, ειναι Ισλαμικοι'' εισαι επιθετικος.  Και επειδη εισαι επιθετικος θα δεχθεις επισης επιθεση. 

 

Φυσικα ακομα χειροτερα, αν πεις τους πολεμους αυτους θρησκευτικους.  Και ακομα χειροτερα αν τους προσδιορισεις θρησκευτικους και Ισλαμικους, δηλ.  οτι ειναι πολεμοι μεταξυ Ισλαμ και Χριστιανων καθε ειδους.

 

Μεσα στο κλιμα, λοιπον, της ‘‘Πολιτικης Αναπροσαρμογης'' που αναφερω παραπανω, εχεις να διορθωσεις τη γλωσσα σου και, να πεις τους πολεμους αυτους Τ-Πολεμους, δηλ. Ταξικους, αφου ειναι επισης γεγονος οτι οι Ισλαμικοι λαοι ειναι ολοι φτωχοι (οι λαοι!  οχι οι χωρες τους ουτε οι κυβερνησεις τους ολες).  

 

Μπορεις επισης να τους πεις ΠΟΣ (Πολεμους Οικονομικων Συμφεροντων) αφου το αποτελεσμα που επιδιωκουν ολοι αυτοι οι πολεμοι ειναι επισης η επικρατηση ή μη επικρατηση του Δυτικου τροπου ζωης και το ανοιγμα νεων αγορων που, περισσοτερο ή λιγοτερο, εκφραζεται απο τον αμερικανικο προτυπο ή συστημα τετιας ζωης. 

 

Μπορεις επισης να τους πεις ΠΕΠΕ (αυτο παει καλυτερα εχει συμμετρια και ειναι και αστειο, Πολεμους Ελεγχου Πορων Ενεργειας) αφου ολοι οι πολεμοι ειναι ειτε γυρω απο πηγες ενεργειας (πετρελαιο, ορυχεια, μεταλλεια κλπ) ειτε γυρω απο τη διακινηση τής ενεργειας (προσβαση στο νερο, οπως απεδειξα στο πρωτο μου αρθρο, 29/5/09, ‘‘Γιατι συμβαινουν πολεμοι''). 

 

Οι οροι αυτοι, Ταξικοι Πολεμοι, Πολεμοι Οικονομικων Συμφεροντων, Πολεμοι Ελεγχου Πορων Ενεργειας, ειναι ‘‘ευχαριστοι'' στο ακουσμα, γιατι με αυτους τους ορους υπαρχει ο ‘‘κακομοιρης'' που υποφερει στη μια μερια γιατι του επιβαλλονται και του τα παιρνουν και ο ‘‘αρπαγας'' απο την αλλη που τα παιρνει, και ειναι ευχαριστο να βοηθησεις τον ‘‘κακομοιρη'' και ειναι επισης ευχαριστο να κυνηγησεις τον ‘‘αρπαγα''. 

Και αφου, χρησιμποιωντας αυτες τις εκφρασεις, το θεμα απο μονο του δειχνει την ευχαριστη πλευρα, δεν χρειαζεται εμεις να ξεκαθαρισουμε τιποτα, τοτε η Ατομικοτητα αποσυρεται, ουφφ-ανακουφιση!

 

Αλλα αν χρησιμοποιησω τους ορους, Ισλαμικος ή θρησκευτικος, δεν ειναι ευχαριστοι γιατι αφου σε ενα τετιο πολεμο τα δυο μερη πολεμουν για τη πιστη, και αφου καμμια πιστη δεν ειναι πιο σωστη απο την αλλη (ειναι απλως η πιστη ‘‘μου'') δεν μπορει να διασαφηνιστει ποιος εχει δικιο. 

Κανενας δεν εχει δικιο και θα επικρατησει ο ισχυροτερος.  Εδω δεν δειχνει το θεμα απο μονο του ποιος εχει δικιο, η κατασταση ειναι υπο πιεση, το συναισθημα δεν ειναι ευχαριστο και το θεμα χρειαζεται την προσωπικη μου παρεμβαση να το ξεκαθαρισω και να παρω θεση.  Αρα χρειαζεται η Ατομικοτητα.  Αρα αν τα καταφερω να αλλαξω το μοντελο του θεματος και ΔΕΝ χρησιμοποιησω αυτη την αναλυση, παρ'ολο που οι αριθμοι το υποβαλουν, τοτε η Ατομικοτητα αποσυρεται, ουφφ-ανακουφιση!

 

Αρα, αντι να εκφαστουμε με το τι λενε τα γεγονοτα και οι αριθμοι δηλ. οτι οι πολεμοι ειναι Ισλαμικοι, θα επιδοθουμε σε μια ανασκευη του θεματος, θα σωφρονισουμε αλλους με διαφορα επιχειρηματα και μεθοδους να το αποδεχθουν, και ετσι θα διορθωσουμε το συστημα, αντι να λεμε Ισλαμικοι πολεμοι θα λεμε ΠΕΠΕ.

 

Αυτα τα ολιγα για την Οικονομικη πλευρα του αεναου και μη ομολογημενου πολεμου μεταξυ Ατομικοτητας-Κοινωνικοτητας.

 

Θρησκευτικη:        Συντομα και για να εχετε και μια αλλη γευση, ας αναφερθω στη θρησκευτικη πλευρα.  Εδω, ο πολεμος μεταξυ Ατομικοτητας-Κοινωνικοτηατς εχει μια μεγαλη αποστομωτικη δικαιολογια.  Την ταπεινοφροσυνη. 

Σαν ταπεινοφροσυνη, που ειναι μια υπεροχη και δυσκολη αρετη, εχει επικρατησει η ανευ ορων εξαφανιση της Ατομικοτητας με την παραδοση και απορροφηση του προσωπου στο ανωνυμο πληθος.  Και εδω η μαχη ειναι μεταξυ Ατομικοτητας και Κοινωνικοτητας αλλα σε αυτο το χωρο εχουν ξεχασει οτι πρεπει να εχεις ενα Εγω πριν να αποδειξεις οτι το θυσιαζεις μεσω ταπεινοφροσυνης.  Πρεπει να εχεις ενα Εγω πριν να χασεις ενα Εγω.  Οχι να εχεις εξαφανιστει σαν ατομο και να λες οτι ετσι εφαρμοζεις ταπεινοφροσυνη.

 

Παρενθεση τελος.

 

Λογω λοιπον της διαμαχης Ατομικοτητας-Κοινωνικοτητας που γινεται στα σκοτεινα, εχει επικρατησει χωρις να ξερει κανεις ποτε και γιατι, να ακολουθουμε το ευχαριστο και να απορριπτουμε (προσεξτε) οχι το δυσαρεστο, απλα να απορριπτουμε το μη ευχαριστο.

 

Να γιατι δεν μπορω να πω οτι το εργαλειο μου ειναι η Καταληψη, οταν καταλαβαινω κατι.  Αλλα ποιος μπορει να το αρνηθει, οτι οταν πηδαει απο τη χαρα του που καταλαβε κατι, ακριβως εχει καταλαβει κατι, δηλ. εχει γινει μια Καταληψη και Κατοχη;  Κανενας!

Το ιδιο συμβαινει στη περιπτωση οχι μονο νοητικων προσπαθειων, αλλα και φυσικων ή συναισθηματικων προσπαθειων.

 

Παραδειγμα φυσικης προσπαθειας ειναι το κολυμπι.  Την ωρα που καταλαβες πως να σταθεις στο νερο χωρις προσπαθεια και χωρις να βυθιζεσαι, νιωθεις αλλος ανθρωπος, νιωθεις ακριβως και οτι καταλαβες και οτι το κατεχεις. 

 

Παραδειγμα συναισθηματικης προσπαθειας ειναι π.χ. με μια καταπιεση που εμφανιζεται λογω αγνωστου περιβαλλοντος, ας πουμε στο στρατο, ή οταν νιωθεις καταθλιψη μετα απο αποτυχια.  Την ωρα που καταλαβες πως να σταθεις στο νεο περιβαλλον ή απεναντι στο καταστροφικο αισθημα μιας αποτυχιας, την ωρα που καταφερες να ανοιξεις τη προσοχη σου προς τα εξω και να ξανανασανεις και να νιωσεις οτι εχεις καινουργιες δυναμεις να τα βγαλεις περα, νιωθεις αλλος ανθρωπος, νιωθεις ακριβως και οτι καταλαβες και οτι τωρα κατεχεις και εισαι πιο ωριμος.

 

Και ομως ακομα και τοτε, δεν μπορεις να ονομασεις το καρπο του ‘‘καταλαβες'', Καταληψη·  Κατοχη.  Ουτε εγω.  Απαγορευεται.

 

Αρα, πως να το ονομασω;  Να το ονομασω Κατανοηση;

Ονομαζοντας Κατανοηση, το αποτελεσμα του ‘‘καταλαβαινω'' ειναι μεν πολυ κοντα στο τι εχει συμβει, αλλα εχει επικρατησει η λεξη αυτη να αφορα τριτους.  Ποτε δεν λες ‘‘κατανοω'' κατι που αφορα εσενα, αλλα παντα ‘‘κατανοεις'' κατι που αφορα εναν αλλον.

 

Ποτε δεν θα πεις, ‘‘κατανοω το μαθημα μου'', αλλα θα πεις, ‘‘καταλαβαινω το μαθημα μου''.  Ποτε δεν θα πεις, ‘‘κατανοησα πως να οδηγω'', αλλα θα πεις, ‘‘καταλαβα πως να οδηγω, το'πιασα''.  Προσωπικα επιτευγματα ειναι καταληψεις και λες ‘‘καταλαβα'', αλλα οταν καταλαβαινεις καποιου αλλου την υποθεση λες ‘‘κατανοω''. 

 

Κατανοηση εχει την χροια τού ‘‘εχω καταλαβει, αλλα δεν ειμαι πανω απο το θεμα, δεν το χειριζομαι εγω''.  Γιατι;  Διοτι ειναι αλλουνου υποθεση.

 

Γι'αυτο εχει επικρατησει η λεξη Κατανοηση να εχει συναισθηματικη χροια, τετια και τοσο δυνατη, που τελικα την χρησιμοποιουμε οταν συμπασχουμε, αλλα δεν κατεχουμε·  οταν  αυτο που προσπαθουμε να καταλαβουμε ειναι θεμα αλλου, ξενου, και ναι μεν το ‘‘καταλαβαινουμε'' αλλα δεν το χειριζομαστε γιατι δεν ειναι δικο μας και ετσι δεν το κατεχουμε.

 

Να λοιπον ακομα μια αποδειξη, οτι οταν λες ‘‘καταλαβαινω'', εννοεις καταληψη, κατοχη, κοντρολαρισμα, χειρισμο, πραξη με το τι καταλαβες.

 

‘‘Κατανοω το προβλημα σου'', ‘‘κατανοω το τροπο της αντιδρασης σου'' ειναι εκφρασεις που δειχνουν ακριβως οτι συμπασχουμε και κειμεθα συμπαθητικα στο συναισθηματικο υποβαθρο ενος θεματος, οχι ομως οτι απαραιτητα μπορουμε να κανουμε κατι γι'αυτο, ακριβως επειδη δεν το κατεχουμε, και δεν εχουμε ‘‘επιτυχει καταληψη του''. 

 

Απο την αναποδη τωρα, αυτος ο ορος δεν χρησιμοποιειται για θεματα που δεν περικλειουν συναισθηματικη χροια.  Για παραδειγμα, ενα καθηγητης που επιλυει ενα προβλημα μαθηματικων (το οποιο δεν περικλειει συνασθηματικο προβληματισμο) δεν θα σε ερωτησει ποτε, ‘‘κατανοεις τι λεω;'' αλλα θα σου πει ‘‘καταλαβαινεις τι λεω;'' 

 

Και η απαντηση που θα δωσεις δεν μπορει ποτε να ειναι, ‘‘μαλιστα, Κε καθηγητα, κατανοω'' αλλα η απαντηση θα ειναι παντα ‘‘μαλιστα, Κε Καθηγητα, καταλαβαινω''.

Μπορει να απαντησεις, ‘‘κατανοω απολυτως το σκοπο αυτης της παρουσιασης'', αλλα δεν μπορεις να απαντησεις, ‘‘κατανοω τη λυση που παρουσιαζετε, Κε καθηγητα''.  Εκει η απαντηση ειναι ‘‘καταλαβαινω τη λυση, Κε καθηγητα''.

 

Αρα, οταν λες κατανοω, και επειδη ακριβως αναφερεται σε θεμα καποιου αλλου, υπονοεις οτι επιασες το θεμα μερικως· ακριβως επειδη ειναι αλλουνου ευθυνη.  Χρησιμοποιωντας τον ορο ‘‘κατανοηση'' και ‘‘κατανοω'', σχεδον παντα εννουμε οτι εχουμε καταλαβει μονο ενα μερος του θεματος.

 

Δηλ.  στο παραπανω παραδειγμα, οταν απαντας στον καθηγητη ‘‘κατανοω απολυτως το σκοπο αυτης της παρουσιασης'', εννοεις οτι καταλαβαινεις μονο αυτο (το σκοπο) και υπονοεις ενα ‘‘αλλα''.  Εστω και σιωπηρα υπονοεις οτι εχεις μεν κατανοησει το σκοπο αλλα οχι ολο το θεμα.  Οτι περιμενεις να ακουσεις και τα υπολοιπα.

 

Ακομα και οταν δεν εκφραζεται αυτο το ‘‘αλλα'', οταν π.χ. λεμε ‘'κατανοουμε απολυτως τις αποφασεις του λαου των Παλιστινιων στο θεμα αυτο και συμπαραστεκομεθα'', ναι μεν σημαινει οτι η δηλωση αυτη τελειωνει εδω, ναι μεν σημαινει μεν οτι δεν υπαρχει κανενα ‘‘αλλα'', ναι μεν σημαινει οτι κειμεθα ευμενως επι του συγκεκριμενου, αλλα επισης σημαινει οτι μιλας μονο γι'αυτο το μερος του και οτι το θεμα ειναι μεγαλυτερο·  και ειναι αυτοι που εχουν να επιτελεσουν και αλλες πραξεις ενω εμεις δεν μπορουμε να επιτελεσουμε καμμια αλλη πραξη παρα αυτη τη μερικη, τη συμπαρασταση.

 

Κατανοω, λοιπον, σημαινει οτι παιρνω θεση αλλα δεν κανω πραξη· 

αντιθετως, Καταλαβαινω, σημαινει οτι μπορω να παρω και θεση και πραξη.

 

Οταν Κατανοω, το θεμα βρισκεται κατα-νου· 

οταν Καταλαβαινω, το θεμα βρισκεται σε κατα-ληψη.

 

Δεν θα πεις ποτε, ‘‘εχω κατανοησει πως να οδηγω''  αλλα θα πεις, ‘‘εχω καταλαβει πως να οδηγω'' και απο τη στιγμη που το λες μπορεις να το κανεις και πραξη.

Μπορεις ομως να πεις, ‘‘κατανοω τη δυσκολια τού αλλου να οδηγησει επειδη εχει παρει με στραβο ματι το …'' αλλα αυτο δεν εχει να κανει με πραξη δικη σου.

Επισης μπορει να ρωτησεις το φιλο σου, ‘‘κατανοω το προβλημα με το γυιο σου, δεν μπορεις να κανεις κατι;'' και εννοεις απλως κατανοεις, δεν σημαινει οτι εσυ θα κανεις κατι.

Αλλα αν ρωτησεις, ‘‘καταλαβαινω το προβλημα με το γυιο σου, θες να βοηθησω;  Μπορω να μιλησω στον ταδε γι'αυτο'' σημαινει οτι μπορεις να κανεις ενεργειες, πραξη.

 

Και παλι λοιπον, εκει που μπορεις να χρησιμοποιησεις και τους δυο ορους, θα χρησιμοποιησεις το ‘‘καταλαβαινω'' μονο οταν εισαι ‘‘απο πανω απο το θεμα'' και το ελεγχεις και μπορεις να κανεις πραξη.

 

Εδω τελειωνω τη πρωτη ενοτητα.  Σκοπος μου να ονοματισω το αποτελεσμα του ‘‘καταλαβα'' κατι, γιατι μεχρι τωρα δεν υπηρχε κανενα ονομα που να αποδιδει το τι συμβαινει οταν καταλαβαινω. 

Που επειδη λαβαινω = λαμβανω, μπορεις να το πεις καταλαβαινω = καταλαμβανω. 

 

Μεχρι να τελειωσω, οι ενοτητες ειναι:

 

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Α.        ΔΕΝ  ΥΠΑΡΧΕΙ  ΟΝΟΜΑΣΙΑ  ΣΤΟ  ΟΤΙ  ‘‘ΚΑΤΑΛΑΒΑ''.

Β.        ΠΩΣ  ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΜΕ  ΤΗΝ  ΑΛΗΘΕΙΑ.

Γ.        ΓΙΑΤΙ  ΔΕΝ  ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΜΕ,  ΠΩΣ  ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΜΕ.

 Αρα θα ακολουθησει η ενοτητα, ‘‘Πως  Καταλαβαινω την Αληθεια;''

 

 

 

UP DATE 18-06-201:  Άλλα άρθρα του συγγραφέα στην Αποικία:

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=149

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=166

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=249

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=254

Τα παράνομα ταξίδια είναι η μόνη πατρίδα των προσφύγων

 

Του Νασίμ Μοχαμμάντι

 

Όταν γίνεται πόλεμος σε μια χώρα, ή όταν η φτώχεια γίνεται ανυπόφορη, ή όταν για διαφόρους λογούς κινδυνεύει η ζωή, η ελευθερία και η αξιοπρέπεια των ανθρώπων στη χώρα καταγωγή τους, τότε αναγκαστικά γίνονται πρόσφυγες. Τότε είναι η στιγμή που παίρνουν την πιο δύσκολη απόφαση της ζωής τους, διότι πρέπει να αφήσουν τα πάντα πίσω τους και να φύγουν.

Να φύγουν για κάπου που υπάρχει ασφάλεια και μπορούν να ζήσουν με δικαιώματα σαν άνθρωποι, κάπου που η διαφορετικότητά τους και η ελευθερία τους γίνεται σεβαστή. Αυτή είναι η μονή επιλογή τους και, από την άλλη, η μονή ελπίδα που έχουν οι πρόσφυγες, χωρίς όμως να ξέρουν τα προβλήματα και τον κίνδυνο που θα συναντήσουν στη διάρκεια το ταξιδιού. Φεύγοντας και αναζητώντας μια καλύτερη και ασφαλή ζωή αρκετοί πεθαίνουν στο δρόμο. Πολλοί φτάνουν κάπου. Μερικοί ευχαριστημένοι από την απόφαση που πήραν. Πολλοί όχι.

Τα τελευταία χρονιά η Ευρώπη είναι ο φανταστικός παράδεισος των προσφύγων. Οι πρόσφυγες, κάθε ηλικίας παιδιά, γυναίκες και άνδρες από διαφορετικές χώρες, προσπαθούν με κάθε δυνατό τρόπο και αντιμετωπίζουν κάθε κίνδυνο για να φτάσουν στην Ευρώπη. Στην Ευρώπη, όμως, θεωρούνται ως οι νέοι εχθροί για την ασφάλεια, οικονομία και κοινωνία της Ευρώπης.

Από τη στιγμή που περνάνε οι πρόσφυγες από τα σύνορα της Ευρώπης και μπαίνουν σε μια από της Ευρωπαϊκές χώρες, το πρώτο πράγμα που τους περιμένει είναι τα κρατητήρια και οι φυλακές. Κρατούνται σε αυτούς τους χώρους κράτησης κάτω από τις πιο άθλιες συνθήκες για τρεις μήνες. Κάποιοι από αυτούς χωρίς να τους δοθεί η δυνατότητα να υποβάλλουν αίτηση πολιτικού ασύλου απελαύνονται πίσω στην Τουρκία, κάποιοι άλλοι για να μπορέσουν να κάνουν την αίτηση ασύλου πρέπει να έχουν τεράστια υπομονή, περιμένοντας χρόνια για να τους απαντήσουν αν τους αναγνωρίζουν ως πρόσφυγες.

Σύμφωνα με τους Ευρωπαϊκούς νόμους όταν ένας πρόσφυγας μπαίνει για πρώτη φορά σε μια ευρωπαϊκή χώρα, η χώρα αυτή έχει την ευθύνη για την ασφάλεια και την προστασία του και την υποχρέωση να του δώσει τη δυνατότητα να κάνει αίτηση ασύλου. Αλλά η εφαρμογή των νόμων σε διαφορετικές Ευρωπαϊκές χώρες, όχι μόνο δεν εξασφαλίζει τη ζωή και το δικαίωμα στην ελευθερία των προσφύγων, όχι μόνο δεν έχουν τη δυνατότητα να κάνουν αίτηση ασύλου και να αναγνωριστούν ως πρόσφυγες, αλλά και τους αναγκάζουν να ταξιδεύουν συνεχώς από τη μια χώρα στην άλλη.

Οι φυλακές στην Γερμάνια και στην Ιρλανδία, τα κέντρα προσωρινής παραμονής και βοηθείας στην Ιταλία, οι ζώνες αναμονής στην Γαλλία, τα κλειστά κέντρα για αιτούντες στο Βέλγιο, οι φυλακές και τα κρατητήρια στην Ελλάδα και πολλοί άλλοι τέτοιοι χώροι σε όλη την Ευρώπη και σε κάθε μια από της ευρωπαϊκές χώρες, χρησιμοποιούνται για την κράτηση των προσφυγών και επιβεβαιώνουν την απάνθρωπη μεταχείριση των προσφύγων στην Ευρώπη.

Εμείς όλοι οι πρόσφυγες που ζούμε στην Ελλάδα, μαζί με τους άλλους πρόσφυγες σε όλο τον κόσμο, φωνάζουμε και διεκδικούμε τα δικαιώματά μας, και ακόμη μια φορά εναντιωνόμαστε με την κατάσταση που αντιμετωπίζουμε. Για εμάς τους πρόσφυγες μια νόμιμη και ασφαλής ζωή δεν είναι όνειρο, είναι ανάγκη. Θέλουμε προστασία και υποστήριξη στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική μας ζωή, και όχι φυλακές, κρατητήρια και ξυλοδαρμούς. Το άσυλο για κάθε πρόσφυγα είναι δικαίωμα όχι παραχώρηση. Να σταματήσουν οι απελάσεις και να κλείσουν τα κρατητήρια για τους πρόσφυγες.

 

* Ο Νασίμ Μοχαμμάντι είναι Αφγανός πρόσφυγας

 

ΠΗΓΗ: ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΑΛΒΑΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΙΑΣ «ΣΩΚΡΑΤΗΣ» 14

http://www.diavatirio.net/diavat/e107_files/downloads/diavatirio5.pdf

 

Σημείωση: Τον ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τα σημεία που είναι υπογραμμισμένα.

Tο έσοπτρο…

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

 

O Παύλος μισούσε θανάσιμα τους Χριστιανούς  και αγαπήθηκε παράφορα από το Χριστό. Κεραυνοβολήθηκε απ' το θεϊκό έρωτα και έγινε από άσπονδος εχθρός του χριστιανισμού ο μεγαλύτερος απόστολος της Εκκλησίας. Και αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα  θαύματα στην παγκόσμια ιστορία του  πνεύματος.

Και φαίνεται πως το μυστικό για το θαύμα αυτό, αλλά και για  όλο το αδιάλειπτο θαύμα, που είναι η μετά Χριστόν ζωή του Παύλου, βρίσκεται σ' ένα μικρό βοτσαλάκι. Ένα μικρό βοτσαλάκι ριγμένο  στην  Α΄ Προς Κορινθίους  επιστολή του, μέσα στον περίφημο  « Ύμνο  της  Αγάπης» (Προς Κορινθίους Α΄. ΙΓ:1-13). Ένα μικρό βοτσαλάκι που μπορεί να γίνει η λυδία λίθος και για τη ζωή του καθενός μας. Αρκεί να το ανακαλύψουμε και να το αποκαταστήσουμε στην αρχική του καθαρότητα και διαύγεια.. Πρόκειται για το: «έσοπτρο».

Αλλά τι είναι αυτό το έσοπτρο;

Είναι, θα μπορούσαμε να πούμε, ο μαγικός  καθρέφτης μέσα στον οποίο οι καλλιτέχνες είδαν  τ' αριστουργήματά τους και οι  ποιητές συνάντησαν τη μούσα τους. Εκεί που ο Όμηρος είδε τα κατορθώματα των ηρώων και των θεών, ο Δάντης την κόλαση και τον παράδεισο  και ο Πλάτωνας τον  Κόσμο των Ιδεών. Εκεί που ο τυφλός  Τειρεσίας  έβλεπε, πέρα απ' το χρόνο και το χώρο, παρόντα τα  παρελθόντα και τα μέλλοντα…

Στο χώρο της θρησκείας είναι ο καθρέφτης της αιωνιότητας. Εκεί  όπου οι προφήτες  συνάντησαν το Θεό και συνομίλησαν μαζί του. Εκεί που βρίσκεται γραμμένη η ιστορία του κόσμου, από καταβολής μέχρι τη συντέλεια. Εκεί  που ο Μωυσής είδε τη Γένεση του  κόσμου  και ο Ιωάννης διάβασε την Αποκάλυψη   του μέλλοντος. Εκεί που ο Γέροντας Πορφύριος  ακτινογραφούσε – τυφλός  κι  αυτός στα γεράματά του – όχι μόνο τα σώματα  αλλά και τις ψυχές των επισκεπτών του. Και ανακάλυπτε, συχνά και γιάτρευε πληγές, που ούτε οι ίδιοι ούτε και η  επιστήμη τις είχαν εντοπισμένες…

Mέσα απ' αυτό το έσοπτρο – έστω και αινιγματικά και αποσπασματικά – και ο Παύλος, που δεν είδε ποτέ το Χριστό  και δεν χρημάτισε μαθητής του, είδε και μελέτησε τα μυστήρια του  Θεού. Αυτά που ποτέ μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και ανθρώπινη καρδιά δεν στοχάστηκε….». Και άκουσε τη φωνή του Χριστού, στο δρόμο της Δαμασκού, που του παράγγελνε ν' αλλάξει ολοκληρωτικά  όχι μόνο τη δική του ζωή, αλλά και ολάκερη την πορεία και ιστορία της ανθρωπότητας…

Αλλά κι εμείς οι ταπεινοί και άσημοι, δίπλα στους μεγάλους του πνεύματος, έχουμε εμπειρία του εσόπτρου, μέσα απ' τα αινιγματικά μας όνειρα. Αφού κάποτε μας δείχνουν, αν τ' αποκρυπτογραφήσουμε, όχι μόνο τα μελλούμενα, αλλά και άλλα πολλά…

Και βέβαια το έσοπτρο δεν  είναι άγνωστο και στο χώρο της επιστήμης. Είναι, κατά τη γνώμη μου, το περίφημο ασυνείδητο, με το οποίο ασχολείται η  Ψυχολογία του Βάθους. Της οποίας άνοιξε το δόμο ο μεγάλος  Φρόϋντ  και τον ακολούθησαν  και οι άλλοι εξερευνητές των  αβυθομέτρητων βυθών  του ωκεανού της ψυχής.

Εκείνο που δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα  στο έσοπτρο του ασυνειδήτου  είναι ότι αποτελεί τον  αποφασιστικότερο παράγοντα της συμπεριφοράς του ανθρώπου. Και το ακόμη σημαντικότερο  είναι ότι μπορεί να συντελέσει  ουσιαστικά στην αλλαγή και ανακαίνιση  της ανθρώπινης προσωπικότητας και, κατά συνέπεια,  της ανθρώπινης κοινωνίας. Αρκεί να βρούμε τον μυστηριώδη κώδικα, που θα επιτρέψει να μπούμε και να λειτουργήσουμε  στα άδυτά του.

Και θα το πούμε χωρίς  περιστροφές: Ο μυστικός αυτός κώδικας βρίσκεται περισσότερο απ' οπουδήποτε αλλού, στην  Εκκλησία και στα μυστήριά της. Γιατί με τα μυστήρια κατορθώνεται η επικοινωνία του ανθρώπου με το Θεό (θεία κοινωνία) και τον συνάνθρωπο(συγγνώμη). Και με τα μυστήρια μαθαίνει ο άνθρωπος τη γλώσσα του θαύματος. Και γίνεται συμμέτοχος της θεϊκής σοφίας και καλοσύνης  και ομορφιάς…

Αν ζούμε σ' έναν κόσμο παράλογα εγκληματικό και ανόητα άδικο, όπου μια συντριπτική  μειονότητα ασωτεύει  και η συντριπτική πλειονότητα υποφέρει, αν τον κόσμο τον κυβερνούν συχνά εγκληματίες και διεστραμμένοι και μάλιστα με τη δική μας συγκατάθεση, αν κάποιοι ιεροεξεταστές με τα προκρούστεια μέτρα τους και τους κανόνες  καίνε και κομματιάζουν την ψυχή μας και μας κάνουν να νιώθουμε παντού φυλακισμένοι κι εξόριστοι και βρισκόμαστε σε διαρκή σύγκρουση με τον εαυτό μας και τους άλλους, αυτό συμβαίνει, γιατί  «απωθήσαμε» το Θεό και τα μυστήριά του. Γιατί φύγαμε από την  Εκκλησία!…

Και για να εξηγούμαστε: Όχι την Εκκλησία αυτών  «που είπαν την αμαρτία  αρετή  και την ευλόγησαν», όπως λέει ο Ελύτης. Ούτε αυτούς, που έκαμαν τους χριστιανούς αντίχριστους. Αλλά την Εκκλησία του Χριστού και του Παύλου. Που κάνει τους εγκληματίες αγίους. Και στέλνει τους ληστές πρώτους στον  παράδεισο. Και αγωνίζεται να φέρει  τη βασιλεία του Θεού  «ως εν ουρανώ και επί της γης»…  

                                                                                         Παπα-Ηλίας, 27-06-2009

Βουλιάζουμε με τα μέτρα των «λογιστών» των Βρυξελλών

 

                                      Tου ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΔΙΖΕΛΟΥ 

 

Οι ευρωεκλογές «Ιούνιος '09» ανέδειξαν πρώτο κόμμα την αποχή όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε πολλές άλλες κοινοτικές χώρες. Για παράδειγμα, στην Ολλανδία το ποσοστό αποχής έφτασε στο 60%!
Βασικά δύο υπήρξαν οι συντελεστές της θεαματικής αύξησης της αποχής. Η απογοήτευση για την πορεία της ΕΕ, η οποία μετατράπηκε σε αδιαφορία για τα ευρωπαϊκά δρώμενα και η ταύτιση της πολιτικής της ΕΕ με τη «νέα τάξη πραγμάτων» που κατέληξε στην πλήρη υιοθέτηση του νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου. Το ξέσπασμα των ευρωπαίων πολιτών τον Φεβρουάριο του 2003 εναντίον του πολέμου στο Ιράκ θεωρήθηκε από πολλούς σαν απόδειξη ότι η Ενωμένη Ευρώπη παρά την πανσπερμία λαών απέκτησε κοινή ταυτότητα και πίστη σε κοινές αξίες. Και πολλοί στοχαστές, όπως ο Γερμανός Χάμπερμας και ο Αμερικανός Ρίφκιν, πίστεψαν ότι η Ευρώπη θα ηγεμονεύσει στον 21ο αιώνα.

Η Ευρώπη των λαών διέθετε το θέλγητρο της ενοποίησης και της δημιουργίας ευρωπαϊκού έθνους, ένα όραμα που άνθησε τη δεκαετία του '70 και παρέσυρε ακόμα και τα κομμουνιστικά κόμματα της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας. Με τη βοήθεια πολλών στοχαστών της Αριστεράς δημιουργήθηκε το ισχυρό ρεύμα των ευρωκομμουνιστών που πίστεψαν στην Ενωμένη Ευρώπη των λαών που θα μπορούσε να βαδίσει στον «τρίτο δρόμο» μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ με προσήλωση στα δημοκρατικά ιδεώδη και φυσικά με στόχο την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της κοινωνικής πλειοψηφίας. Αυτά τα θέλγητρα δεν μπόρεσαν να αντέξουν. Τα μάρανε η νόσος και τα ανάλωσε ο χρόνος. Για να επιβεβαιωθεί η πίστη των αρχαίων Ελλήνων ότι «κάλλος ή νόσος εμάρανε ή χρόνος ανήλωσε».

Θα πρέπει λοιπόν να αναζητήσουμε τη νόσο της ΕΕ και τις μεταβολές που έφερε η πάροδος του χρόνου από το τέλος της δεκαετίας του '70 και μέχρι σήμερα. Στο διάστημα αυτών των 40 ετών πολλά άλλαξαν που θρυμμάτισαν το όραμα της Ευρώπης των λαών και έκλεισαν τον τρίτο δρόμο, ενώ δημιούργησαν μια νοσηρή κατάσταση στην ΕΕ. Η πρώτη σημαντική αλλαγή ήταν η κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Για τον καπιταλισμό έσβησε το αντίπαλο δέος. Κατέστη πλέον κυρίαρχος και μπορούσε να υπαγορεύσει τις όποιες αλλαγές επιθυμούσε στις κοινωνικές και οικονομικές δομές. Και μη έχοντας ισχυρό αντίπαλο, κατολίσθησε στον ατομικιστικό καπιταλισμό, που, όπως έγραφε το 1932 ο διάσημος οικονομολόγος Τζον Κέινς, «δεν είναι έξυπνος, δεν είναι όμορφος, δεν είναι δίκαιος, δεν είναι ενάρετος και δεν προσφέρει τα αγαθά που θα έπρεπε. Μας προκαλεί αντιπάθεια, αρχίζει μάλιστα να εμπνέει περιφρόνηση». Φωτογράφηση προφητική κάπως του σημερινού νεοφιλελευθερισμού και της νέας τάξης πραγμάτων. Οι ελπίδες των ευρωκομμουνιστών για μια ΕΕ των λαών κατέρρευσαν με τις εξελίξεις που ακολούθησαν μετά τον τερματισμό του ψυχρού πολέμου και την κατεδάφιση του τείχους του Βερολίνου. Η ΕΕ έγινε περισσότερο αμερικανική, δέθηκε πιο σφιχτά στο άρμα των ΗΠΑ και ξέχασε τις αρχές της. Απόδειξη η συμπαράταξη ΗΠΑ – ΕΕ σε όλα τα δύσκολα διεθνή προβλήματα. Συμπαράταξη στους δύο πολέμους εναντίον του Ιράκ, στους βομβαρδισμούς της πρώην Γιουγκοσλαβίας, στην προσπάθεια ολοκληρωτικής διάλυσης της ΕΣΣΔ, στην επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς κ.λπ. Στην ξέφρενη αυτή συμπόρευση επόμενο ήταν η ΕΕ να υιοθετήσει τον νεοφιλελευθερισμό και το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς. Το αποτέλεσμα ήταν η Συνθήκη του Μάαστριχτ και το Σύμφωνο Σταθερότητας. Η μοναδική αξία το κέρδος των αγορών και των δυνάμεων που κυριαρχούν σ' αυτές. Και το κέρδος θα πρέπει να διασφαλίζεται με τη σταθερότητα του νομίσματος και η σταθερότητα με τη σειρά της να διασφαλίζεται με την αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία με κάθε θυσία! Το οικονομικό μοντέλο που υιοθέτησε και εφάρμοσε η πολιτική και υπηρεσιακή ηγεσία της ΕΕ θεοποίησε την πλήρη ελευθερία των αγορών, την ανταγωνιστικότητα, τη σταθερότητα του ευρώ, τη δημοσιονομική πειθαρχία και το υψηλό κέρδος για τους επενδυτές. Όχι στις δαπάνες για την πολιτική κοινωνικής προστασίας. Όχι δαπάνες (και περιορισμοί) για την προστασία της φύσης και του περιβάλλοντος. Όχι στην παρέμβαση του κράτους στην οικονομία. Όχι στις αυξήσεις μισθών, ημερομισθίων γιατί είναι βαρίδια στην ανταγωνιστικότητα και στα υψηλά κέρδη των επενδυτών και των επιχειρήσεων. Έτσι σύμφωνα και με την έκθεση της Κομισιόν «Η απασχόληση στην Ευρώπη – 2007», το μερίδιο των μισθών-ημερομισθίων στην προστιθέμενη αξία μειώθηκε από 70% που ήταν το 1975 σε 58% το 2006, φυσικά με αύξηση του μεριδίου του κεφαλαίου κατά 12%. Και επισημαίνει με μια κρυφή ικανοποίηση ότι στα 100 μεγαλύτερα επιχειρηματικά γκρουπ της Ενωμένης Ευρώπης, η μείωση του μεριδίου της εργασίας είναι περισσότερο δραματική, καθώς φτάνει στο 46% με ανάλογη αύξηση του μεριδίου του κεφαλαίου! Η κρατική εξουσία δεν εκτοπίστηκε μόνον από την οικονομία, αλλά και απογυμνώθηκε από ένα μεγάλο μέρος των παραδοσιακών εσόδων της (μείωση της φορολογίας των επιχειρηματικών κερδών, μείωση ή κατάργηση δασμών και εισαγωγικών επιβαρύνσεων, εξομοίωση στη φορολογική μεταχείριση μεταξύ εισαγομένων και εγχωρίως παραγομένων προϊόντων) με αποτέλεσμα την παραπέρα διόγκωση των κερδών των μεγάλων επιχειρήσεων. Αυτή η αποδυνάμωση των κρατών από νομοθετημένα έσοδα οδήγησε σε υψηλά ελλείμματα και το δημόσιο χρέος τράβηξε τον ανήφορο. Έτσι τα κράτη εξαναγκάστηκαν σε αύξηση της φορολογίας των μικρών και των μεσαίων εισοδημάτων, σε εκποίηση της δημόσιας περιουσίας και σε δραστικό περιορισμό των δαπανών κοινωνικής προστασίας και πρόνοιας. Η λιτότητα σε μισθούς και ημερομίσθια έγινε μόνιμη κατάσταση και η φτώχεια φούντωσε.

Η αποδυνάμωση του κράτους ήταν γεγονός. Το σύνθημα για «λιγότερο κράτος» παραπλάνησε τους λαούς, καθώς δόθηκε με θελκτική συσκευασία. Ότι τάχα θα δοθούν στους πολίτες περισσότερες ελευθερίες και θα καταργηθούν οι περιορισμοί και οι κρατικές παρεμβάσεις. Όμως έγινε «λιγότερο κράτος» για τις δυνάμεις της αγοράς, για τους πάσης φύσεως οικονομικούς εγκληματίες και «ανύπαρκτο κράτος» για την προστασία των εργαζομένων και την ενίσχυση των οικονομικά αδύναμων πολιτών. Αυτή η εξουθένωση των κρατών δεν εξυπηρετούσε μόνον το μεγάλο κεφάλαιο, αλλά και τα αμερικανικά οράματα για την επιβολή της pax americana. Αρχικά η ΕΟΚ και στη συνέχεια η διάδοχός της, η Ευρωπαϊκή Ένωση, με την κοινή πολιτική, τη νομοθεσία και τις αποφάσεις της και τις παντοειδείς πιέσεις κατέστησε τις κυβερνήσεις των κρατών μελών «Κυβερνήσεις Περιορισμένης Ευθύνης» και συρρίκνωσε ακόμη περισσότερο την κρατική εξουσία. Αυτές οι κυβερνήσεις μπολιάστηκαν με το μικρόβιο της υποτέλειας και ναρκώθηκαν τα αντανακλαστικά της ανεξαρτησίας τους. Επόμενο ήταν να μην αντιδράσουν στην πρόσδεση της ΕΕ στο άρμα των ΗΠΑ και του νεοφιλελευθερισμού. Όταν οι ΗΠΑ σιγουρεύτηκαν για την αφοσίωση της ΕΕ στην pax americana, στη νέα τάξη πραγμάτων και στην ανεπιφύλακτη αποδοχή του νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου, τότε άρχισαν να εργάζονται για τη διεύρυνση της ΕΕ. Δεν τρόμαζε την ηγεσία των ΗΠΑ η όποια πολιτική, στρατιωτική και οικονομική δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών Ευρώπης. Έβλεπαν ότι μπορούσαν να πετύχουν «μ' έναν σμπάρο πολλά τρυγόνια». Έτσι φτάσαμε στη μεγάλη διεύρυνση με την ένταξη με συνοπτικές διαδικασίες των φτωχών κρατών της Ανατολικής Ευρώπης στην ΕΕ των «27» και παράλληλα φούντωσαν και οι πιέσεις και για την πλήρη ένταξη και της Τουρκίας. Τα νεοφώτιστα στον καπιταλισμό τέως κομμουνιστικά κράτη έπρεπε να απολαύσουν τα «θέλγητρα» της οικονομίας της ελεύθερης (ασύδοτης) αγοράς, με ευρωπαϊκή οικονομική στήριξη. Και τώρα τα απολαμβάνουν. Βρίσκονται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας! Αλλά και η ΕΕ έγινε περισσότερο εξαρτημένη από τις ΗΠΑ, λιγότερο ενωμένη, δυσκίνητη στις αποφάσεις της, με πανίσχυρο φιλοαμερικανικό λόμπι και με επαύξηση των υποχρεώσεών της για τη στήριξη των νεοφώτιστων κρατών μελών. Εξασθένησε η οικονομική και εσωτερική της δύναμη. Στην τωρινή παγκόσμια οικονομική κρίση, τη χειρότερη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, φυσικό ήταν η ΕΕ να αποδειχθεί ανύπαρκτη και χωρίς σχέδιο αντιμετώπισής της. Με μηδαμινό προϋπολογισμό σε σύγκριση με τις πελώριες δαπάνες στήριξης της οικονομίας των μικρών χωρών της ΝΑ Ευρώπης και με νοοτροπία λογιστών-καταστιχογράφων, οι διορισμένες ηγεσίες της ΕΕ και της ΟΝΕ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) στην κρίσιμη φάση της οικονομίας αγωνιούν οι δυστυχείς μήπως το έλλειμμα υπερβεί το όριο του 3% του ΑΕΠ και υποχρεώνουν τα κράτη μέλη στη λήψη εκτάκτων μέτρων! Και δεν βλέπουν ότι οι ΗΠΑ δεν διστάζουν να φτάσουν το δικό τους έλλειμμα στο 12% του ΑΕΠ, προκειμένου να βοηθηθεί η οικονομία τους να αντιμετωπίσει την κρίση με όσο το δυνατόν ελαχιστοποιημένες αρνητικές επιπτώσεις. Οι παρωπίδες των λογιστών της ΕΕ και η στρεβλή προσήλωσή τους στη σταθερότητα του ευρώ οδήγησαν τα κράτη της ΕΕ στην ύφεση. Βουλιάζουμε με τα μέτρα που μας επιβάλλουν. Αυτή είναι η ΕΕ. Δοξάστε την! Ουσιαστικά με το μακρόσυρτο τωρινό σχήμα της μπήκε σε φάση παρακμής, με ανυπέρβλητες δυσκολίες για το πολιτικό και το οικονομικό μέλλον της. Να γιατί στις εκλογές της 7ης Ιουνίου η πλειοψηφία των ευρωπαίων πολιτών δεν προσήλθε στην κάλπη ή ψήφισε κόμματα που τάσσονται ενάντια στην ΕΕ του νεοφιλελεύθερου ατομικιστικού καπιταλισμού. Ενός καπιταλισμού με απάνθρωπο φρικώδες πρόσωπο.

 

Σημ. φιλαλήθη/philalethe: λαμβάνεται από εδώ .

Ένας στους δύο εκτός Λυκείου, λόγω γλώσσας

 

Του Νίκου Φωτόπουλου 

 

Στο 11% για το Δημοτικό και Γυμνάσιο και στο 6,5% για το Λύκειο φτάνουν τα ποσοστά των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών στα σχολεία της χώρας μας, αλλά το πρόβλημα της γλώσσας τούς εμποδίζει συνήθως να προχωρήσουν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

 

«Φέτος, παρά τις διακηρύξεις για το αντίθετο από πλευράς υπουργείου Παιδείας, τα σχολεία βρέθηκαν κυριολεκτικά στον αέρα, καθώς δεν εντάχθηκαν όσες πρακτικές έχουν αποδειχτεί ευεργετικές για την αγωγή και διδασκαλία των μαθητών, ούτε αξιοποιήθηκαν εκπαιδευτικοί που απέκτησαν εξειδικευμένα προσόντα και εμπειρία», αναφέρει η υπεύθυνη του Ελληνικού Παρατηρητηρίου για τη Διαπολιτισμική Παιδεία και Εκπαίδευση, καθηγήτρια Παιδαγωγικής του ΑΠΘ, Ζωή Παπαναούμ.

Στον Νομό Θεσσαλονίκης, στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, σε σύνολο 150.532 μαθητών, οι αλλοδαποί ανέρχονται σε 11.466 (7,62%) και οι παλιννοστούντες σε 6.020 (4%). Τα αντίστοιχα νούμερα για την Κεντρική Μακεδονία είναι: 260.511 μαθητές, από τους οποίους 19.203 (7,37%) αλλοδαποί και 8.632 (3,31%) παλιννοστούντες.

«Διαρκώς αυξανόμενος είναι ο αριθμός των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών που φοιτούν στα ελληνικά σχολεία σήμερα, ξεπερνώντας σε ορισμένες περιοχές κατά πολύ το 10%. Η φοίτηση των παιδιών αυτών δεν είναι πάντοτε εύκολη. Η ανεπάρκεια στη χρήση της ελληνικής γλώσσας ως οργάνου ζωντανής επικοινωνίας, η σχολική αποτυχία -ακόμη και όταν το πρόβλημα της γλώσσας δεν είναι οξύ, η κοινωνική καχυποψία που ενδεχομένως έχουν να αντιμετωπίσουν είναι μερικές μόνο από τις κατηγορίες προβλημάτων», αναφέρει στην «Ε» ο περιφερειακός διευθυντής εκπαίδευσης Γιώργος Καρατάσιος.

Η καθηγήτρια Παιδαγωγικής του ΑΠΘ και επιστημονικά υπεύθυνη του Παρατηρητηρίου τονίζει ωστόσο: «Την τελευταία δεκαετία γίνονται πολυεπίπεδες δραστηριότητες και δαπανώνται κονδύλια – εθνικά και κοινοτικά – για την καλύτερη δυνατή ένταξη των παιδιών μεταναστών στην ελληνική κοινωνία. Από υποστηρικτικές παρεμβάσεις που γίνονται σε σχολεία έχουν ήδη καταγραφεί θετικά αποτελέσματα, όπως η μείωση της διαρροής των αλλοδαπών μαθητών, καθώς και η βελτίωση της προόδου τους στο σχολικό περιβάλλον.

Τέτοιες παρεμβάσεις όμως, που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σωρευτικά και συμπληρωματικά η μία με την άλλη, δεν έχουν ακόμη ενταχθεί οργανικά στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Έτσι, το όφελος για τους μαθητές δεν είναι διαρκές και η βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου στα σχολεία δεν είναι σταθερή. Επίσης, κρατικοί και μη φορείς, καθώς και ερευνητές δραστηριοποιούνται με επιτυχία σε θέματα διαπολιτισμικής παιδείας, χωρίς όμως τον αναγκαίο συντονισμό και τη λήψη μέτρων από την πολιτεία, έτσι ώστε να ενταχθούν στο σχολείο οι καλές πρακτικές που προκύπτουν».

 

ΤΕΙ και πανεπιστήμια

 

Ο αναλογικά μικρός αριθμός των αλλοδαπών και παλιννοστούντων παιδιών που φοιτούν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση δείχνει ότι για τους περισσότερους είναι δύσκολο να ξεπεράσουν κυρίως το πρόβλημα της γλώσσας. Ωστόσο, όσοι τα καταφέρνουν συγκαταλέγονται συνήθως ανάμεσα στους καλύτερους σπουδαστές και φοιτητές.

Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο φοιτούν σήμερα 3.839 προπτυχιακοί φοιτητές, 235 μεταπτυχιακοί και 164 σε διδακτορικό επίπεδο, καταγόμενοι από 86 χώρες του κόσμου. Σύμφωνα με την αντιπρύτανη ακαδημαϊκών υποθέσεων Αθανασία Τσατσάκου, τα παιδιά από άλλες χώρες που σπουδάζουν στην Ελλάδα, είτε έχουν έρθει απ' το εξωτερικό είτε είναι παιδιά οικονομικών μεταναστών που έφτασαν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, διακρίνονται για τη φιλομάθειά τους.

«Σε πρόσφατη διεθνή ημερίδα η καλύτερη εργασία ήταν μιας Μαροκινής μεταπτυχιακής μας φοιτήτριας. Είναι φοιτητές που θέλουν να δουλέψουν, δεν τεμπελιάζουν κι έχουν μιαν άλλη αντίληψη για την ακαδημαϊκή συμπεριφορά μέσα στο πανεπιστήμιο. Οι Αλβανοί φοιτητές μας, για παράδειγμα, είναι πάρα πολύ φιλομαθείς κι έχουν και ευρύτερη παιδεία. Ακόμη και οι μειονοτικοί, απ' τη Θράκη, έχουν τη διάθεση ν' αποδείξουν ότι δικαίως σπουδάζουν και βρίσκονται στο πανεπιστήμιο, παρ' όλο που έχουν αρκετές δυσκολίες. Φοιτητές από παρευξείνιες περιοχές, αλλά και του πρώην ανατολικού μπλοκ όχι μόνο μαθαίνουν αμέσως ελληνικά, αλλά ενδιαφέρονται πραγματικά για τον πολιτισμό μας», λέει.

Στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης φοιτούν 340 αλλοδαποί και 185 μουσουλμάνοι. «Έχουμε αρκετούς φοιτητές καταγόμενους από τρίτες χώρες, κυρίως Αλβανία, Τουρκία και Πακιστάν. Επίσης αρκετά παιδιά από τη μειονότητα. Δεν θυμάμαι ποτέ να έχουν δημιουργήσει κάποιο πρόβλημα στο πανεπιστήμιο. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι κοινωνικοί, συνεπείς και ολοκληρώνουν τον κύκλο σπουδών τους. Στο πρόσφατο παρελθόν θυμάμαι έναν Αλβανό φοιτητή που αρίστευσε», αναφέρει στην «Ε» η διευθύντρια ακαδημαϊκών υποθέσεων Ελένη Τζελέπη.

Εξαιρετικές εντυπώσεις απ' τους αλλοδαπούς σπουδαστές του έχει και ο πρόεδρος του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, Παύλος Καρακολτσίδης. «Σπουδάζουν εδώ παιδιά από 20 χώρες. Έχουμε σπουδαστές από την Παλαιστίνη και τη Γεωργία, από τη Ρωσία, το Ιράκ και το Ιράν ως τη Ζιμπάμπουε. Οι περισσότεροι αλλοδαποί σπουδαστές μας είναι Αλβανοί. Μπαίνουν με ειδικές εξετάσεις του υπουργείου Παιδείας και μας έρχεται λίστα με επιπλέον ονόματα ανά σχολή. Μετανάστες που δεν διαθέτουν πράσινη κάρτα δεν μπορούν να φοιτήσουν. Πάντως, αφομοιώνονται πλήρως με τους άλλους σπουδαστές, είναι ιδιαίτερα αγαπητοί και αποφοιτούν κανονικά».

Στο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης σπουδάζουν σήμερα 105 Αλβανοί, 28 Βούλγαροι, 13 Γεωργιανοί, 11 Ρώσοι, 7 Αρμένιοι, 6 Παλαιστίνιοι, 5 Σέρβοι και ένας-δυο από Ισπανία και Γερμανία. Αλλά και στο ΤΕΙ Σερρών υπάρχουν αλλοδαποί, μειονοτικοί, ακόμη και Τσιγγάνοι. Ο πρόεδρος του ΤΕΙ Σερρών, Δημήτρης Πασχαλούδης, αναφέρει: «Αλλοδαπούς σπουδαστές έχουμε κυρίως προερχόμενους από χώρες της Βαλκανικής, συνήθως Βούλγαρους και Αλβανούς. Περίπου 30 είναι Αλβανοί που γεννήθηκαν στην Ελλάδα, είτε ήρθαν σε πολύ μικρή ηλικία με τους γονείς τους ως οικονομικοί μετανάστες. Εχουμε και Τσιγγάνους. Είναι πολύ φιλότιμοι και φροντίζουν να ολοκληρώνουν τις σπουδές τους. Μόνο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν είναι η έκφραση σε ορισμένα μαθήματα, αλλά τα παιδιά κάνουν μεγάλες προσπάθειες με τη γλώσσα. Το ίδιο και οι μουσουλμάνοι της Θράκης που έχουμε. Γι' αυτό υποβάλαμε μια πρόταση στο υπουργείο Παιδείας να χρηματοδοτηθεί μια έρευνα για τη διαπολιτισμική επικοινωνία ώστε να ξεπεραστούν τέτοια ζητήματα. Μην ξεχνάτε, Έλληνες είναι όσοι μετέχουν στην ελληνική παιδεία».

 

ΠΗΓΗ: Ελευθεροτυπία, 22-06-2009,

http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=22/06/2009&id=56515

Ο σουρεαλισμός και η πρακτική αξιοποίησή του στην εκπαίδευση

 

Της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη*

 

Ο σουρεαλισμός (η υπέρβαση δηλαδή της πραγματικότητας, η απελευθέρωση της δημιουργικής φαντασίας), περισσότερο από τεχνοτροπία, είναι μια αυθεντική έκφραση των βαθύτερων ανθρώπινων πόθων και επιδιώξεων που δεν παρεμποδίζονται από τον έλεγχο της λογικής και της συνείδησης, και σαν τέτοια ανταποκρίνεται πιο άμεσα στις αρχέγονες κινήσεις της ανθρώπινης ψυχής, οι οποίες δεν έχουν προφτάσει να επικαλυφθούν στο παιδί από τα επάλληλα στρώματα της καθημερινής (ρεαλιστικής) πραγματικότητας, όπως συμβαίνει στον ενήλικα.

Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε ότι ο χώρος του σουρεαλισμού είναι ένας χώρος κατεξοχήν «παιδικός», με την έννοια ότι ο καλλιτέχνης για να δημιουργήσει θα πρέπει να ξαναγίνει παιδί. Χαρακτηριστικά απ' αυτή την άποψη είναι τα παραδείγματα μεγάλων καλλιτεχνών όπως ο Μιρό, ο Κλε κ.ά., το έργο των οποίων εκφράζει όλη τη φρεσκάδα της παιδικής φαντασίας. Φυσικά, ο θεματολογικός αυτός χώρος δεν καλύπτεται αποκλειστικά από τον σουρεαλισμό, αλλά και από άλλα σύγχρονα καλλιτεχνικά κινήματα και τεχνοτροπίες που στοχεύουν στην έκφραση του αυθεντικού, χωρίς την τροχοπέδη των γνωστών προτύπων.

Αυτονόητο θεωρείται επίσης ότι ο σουρεαλισμός δεν πρέπει να νοείται σαν συγκεκριμένη τεχνοτροπία μόνο, ούτε ακόμα περισσότερο να περιορίζεται στη διερεύνηση ή ανάλυση του παράλογου, αλλά να χρησιμοποιείται σαν εικαστική δυνατότητα που απελευθερώνει τις ενδόμυχες κλίσεις του δημιουργού και ιδιαίτερα του παιδιού. Θα μπορούσε βέβαια να πει κάποιος ότι τα περιθώρια του άγνωστου έχουν στενέψει εξαιρετικά στην εποχή μας, με την αλματώδη ανάπτυξη της επιστήμης που επεξέτεινε τα όριά της στη σφαίρα του διαστήματος και των διαπλανητικών ταξιδιών, ή με την πληθώρα των πληροφοριών που μας βομβαρδίζουν καθημερινά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Το θέμα όμως δεν είναι τόσο η διερεύνηση του αγνώστου, όσο ο τρόπος με τον οποίο θα διερευνηθεί εικαστικά ακόμα και το γνωστό, μια που η γνήσια εικαστική αντίληψη στηρίζεται βασικά στην πρωτοτυπία του δημιουργού.

Τα παραπάνω θέματα μπορούν ν' αποτελέσουν μια πρώτη απόπειρα προσέγγισης του σουρεαλιστικού χώρου έκφρασης. Τα επόμενα ερωτήματα μπορούν να τεθούν στα παιδιά ώστε να λειτουργήσουν ως αφορμές αυθεντικής, γνήσιας και αυθόρμητης καλλιτεχνικής δημιουργίας:

1) Πώς φαντάζεστε το σύμπαν.

2) Πώς φαντάζεστε τον γαλαξία μας.

3) Πώς φαντάζεστε έναν άλλο κατοικημένο πλανήτη.

4) Πώς φαντάζεστε μια εγχείρηση.

5) Πώς φαντάζεστε ένα κομπιούτερ που εξετάζει ασθενείς.

 

 Θεματολογικός Χώρος: Η εικαστική εργασία στα άλλα μαθήματα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

 

Ήδη πολλά από τα θέματα που έχουμε αναφέρει ανήκουν ή συμπλέκονται με χώρους άλλων μαθημάτων και μπορούν να μεθοδευτούν κατά τις ώρες των μαθημάτων αυτών ως πολύπτυχα ή συμμετοχές, δημιουργώντας έτσι έναν πιο έντονο προβληματισμό και συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόησή τους. Χρειάζεται, βέβαια, οι εκπαιδευτικοί, ιδιαίτερα της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, να είναι επαρκώς πληροφορημένοι για τον τρόπο οργάνωσης αυτών των μεθοδεύσεων και πρακτικών.

Ως οπτική παράσταση ένα οποιοδήποτε μάθημα δεν θα πρέπει, κατά τη γνώμη μας, να είναι αυστηρά και άκαμπτα ορθολογιστικό, αλλά να συμπληρώνεται από εικαστικές ασκήσεις με τη μορφή πολύπτυχων ή συμμετοχών. Δεν αποκλείεται κατά τη μεθόδευση να γίνουν και λάθη, γι' αυτό χρειάζεται να γίνεται τακτικά αξιολόγηση της μεθόδου και της πρακτικής της ώστε να προσαρμόζεται στις ανάγκες του μαθήματος. Θεωρούμε αυτονόητο ότι η υπομονή και η επιμονή σ' αυτή τη διαδικασία αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την επιτυχία του εγχειρήματος.

 Για το Νηπιαγωγείο, οι συμμετοχές μπορεί να είναι χρωματιστά γράμματα ή αριθμοί ή ελεύθερα γεωμετρικά σχήματα ή αποτυπώματα χεριών ή τυπώματα χαραγμένης πατάτας και άλλων αντικειμένων.

 

Μεθοδεύσεις στα διάφορα μαθήματα

 

Θρησκευτικά. Στο μάθημα των θρησκευτικών μπορούν να γίνουν πολύπτυχα ή συμμετοχές με επιλογή θεμάτων από την πλουσιότατη θρησκευτική μας ιστορία (Παλαιά και Καινή Διαθήκη, κλπ.).

Ελληνικά. Και για το μάθημα αυτό υπάρχουν χιλιάδες θέματα από τη Λογοτεχνία. Μπορούν όμως να μεθοδευτούν, με την μορφή πολύπτυχων, και γραφικές ασκήσεις, δίνοντας έτσι μια πιο ευχάριστη και συμμετοχική μορφή στο μάθημα.

Μαθηματικά. Εδώ προσφέρεται ιδιαίτερα η Γεωμετρία. Οι μαθητές, χρησιμοποιώντας γεωμετρικά όργανα, μπορούν να κάνουν διάφορες ασκήσεις, οι οποίες συγκεντρώνονται τελικά στον πίνακα ως πολύπτυχα. Για τον ίδιο σκοπό, προσφέρονται φυσικά και οι διάφορες αριθμητικές πράξεις, πράγμα που έχει σαν αποτέλεσμα την πληρέστερη κατανόηση του μαθήματος, ανάλογα με την τάξη όπου ανήκουν τα παιδιά. Μετά τη συγκέντρωση των εργασιών, θα πρέπει να εντοπίζονται από τα ίδια τα παιδιά όσες ασκήσεις έχουν λυθεί σωστά. Είναι καλύτερα οι εργασίες να είναι ανώνυμες.

Φυσική και Χημεία. Κι εδώ μπορούν να γίνουν πολύπτυχα ανάλογα με το θέμα που πραγματευόμαστε σε κάθε μάθημα. Ως θεματολογικός χώρος τα μαθήματα αυτά είναι πλουσιότατα και προσφέρουν καταπληκτικές ευκαιρίες για εικαστικές ανακαλύψεις και προβληματισμό.

 

Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τα φυσιογνωστικά μαθήματα, για την Ιστορία, για την Γεωγραφία. Στο τελευταίο αυτό μάθημα, η γραφική άσκηση (ένας χάρτης, π.χ. της Πελοποννήσου ή της Λέσβου) δεν θα πρέπει να γίνεται ποτέ σαν αντιγραφή από το βιβλίο, αλλά μονάχα σαν απομνημονευθείσα παράσταση του ζητούμενου αντικειμένου, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα που θα προκύψει. Μέσα από τα πολύπτυχα, το παιδί θα έχει την ευκαιρία εκ των υστέρων να παρατηρήσει τα ενδεχόμενα λάθη του, χωρίς να του τα επισημάνουμε εμείς και – το κυριότερο – χωρίς να δείξουμε ότι υποτιμούμε την προσπάθειά του.

 Σ' αυτό το σημείο, μπορούμε νομίζω να ξαναθυμηθούμε ένα γενικό παιδαγωγικό κανόνα: βασική μέριμνα του εκπαιδευτικού πρέπει να είναι η εδραίωση της πεποίθησης του μαθητή ότι ενδεχόμενη αποτυχία της προσπάθειάς του δεν θα επιφέρει αρνητικές συνέπειες που θα μειώσουν την προσωπικότητά του. Όταν το πνεύμα αυτό αποτελέσει γενικό παιδαγωγικό κλίμα στην αίθουσα διδασκαλίας, τα αποτελέσματα, όσον αφορά την απόδοση των παιδιών, είναι εντυπωσιακά και πολύ πιο καρποφόρα από κάθε υπόδειγμα που θα δουν.

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα. Από το Μάθημα της  Ζωολογίας με  θέμα την κότα. Τα παιδιά έχουν ενημερωθεί γύρω απ' το θέμα και στη συνέχεια καλούνται ν' αποδώσουν την παράσταση στο χαρτί. Δεν θα πρέπει να τη ζωγραφίσουν βλέποντας την εικόνα στο βιβλίο ή στον πίνακα, αλλά όπως την έχουν συλλάβει μέχρι εκείνη τη στιγμή και όπως μπορούν να την αποδώσουν -καλά ή άσχημα, χωρίς προσχέδια και σβησίματα- απευθείας με μαρκαδόρο. Ακόμα κι αν η προσπάθεια αποτύχει, εμείς ενθαρρύνουμε το παιδί λέγοντάς του ότι δεν έχει σημασία και ότι την άλλη φορά θα τα καταφέρει καλύτερα. Το πιο πιθανό ωστόσο είναι ότι, οποιαδήποτε μορφή καρικατούρας κι αν χρησιμοποιήσει, το παιδί θα καταφέρει ν' αποδώσει τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του αντικειμένου.

 Εκείνο που είναι απολύτως βέβαιο είναι ότι το πολύπτυχο και οι συμμετοχές συμβάλλουν με τη συλλογικότητά τους στη σωστή αντίληψη του θέματος. Έτσι, σε λίγο καιρό, διαπιστώνουμε μ' ευχάριστη έκπληξη ότι έχουν αποχτήσει μεγάλη ευχέρεια και ευστοχία στην απόδοσή του. Σε περίπτωση τώρα που το ίδιο θέμα -η κότα- δοθεί σαν άσκηση στο μάθημα των Καλλιτεχνικών, δεν επιμένουμε τόσο στην απόδοση των χαρακτηριστικών της γνωρισμάτων, αλλά εξηγούμε στα παιδιά ότι μπορούν να χειριστούν το θέμα τους εντελώς ελεύθερα, νομιμοποιώντας έτσι και παραστάσεις του αντικειμένου εντελώς εξωπραγματικές και ρίχνοντας το βάρος της άσκησης στη δημιουργική φαντασία του κάθε παιδιού.

Το ίδιο παράδειγμα μπορεί να έχει εφαρμογή τόσο στην πρωτοβάθμια, όσο και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και σε κάθε είδους θέματα. Οι δυσκολίες βέβαια στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ίσως να είναι μεγαλύτερες όταν οι μεθοδεύσεις και πρακτικές αυτές δεν έχουν εξοικειώσει με το πνεύμα αυτό τα παιδιά από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά νομίζω ότι ο επιδέξιος εκπαιδευτικός μπορεί να τις ξεπεράσει με κατάλληλους παιδαγωγικούς χειρισμούς.

Οπωσδήποτε, η  αισθητική παιδεία είναι αναγκαίο πνευματικό εφόδιο για ολόκληρη τη ζωή των παιδιών και δεν μπορεί να υποκατασταθεί από κανένα άλλο είδος γνώσης ή επίτευξης στον κοινωνικό χώρο (χρήμα, δόξα, κλπ.). Επιδίωξη συνεπώς του εκπαιδευτικού δεν είναι η ανακάλυψη «ταλέντων», αλλά η καλλιέργεια των ενδιάθετων δυνάμεων κάθε παιδιού, η εξαφάνιση των αναστολών που το εμποδίζουν να εκφραστεί, και η εδραίωση της πεποίθησής του ότι φέρει μέσα του -φύσει και δυνάμει- έναν καλλιτέχνη.

 

 Θεματολογικός χώρος: Έμμεση παρατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος.    

Από την ΣΤ΄ Δημοτικού και πάνω. Πολύπτυχα.

 

Η παρατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, προκειμένου ν' αποδοθεί εικαστικά, πρέπει πάντα να γίνεται με έμμεσο τρόπο. Έτσι, αν τα παιδιά έχουν εργαστεί, με τις μεθόδους που αναλύουμε στην παρούσα εργασία, από το Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό, εφαρμόζουμε την έμμεση παρατήρηση από την ΣΤ΄ Δημοτικού, ειδάλλως την μεταθέτουμε για την Β΄ Γυμνασίου. Η εισαγωγή του εξωτερικού περιβάλλοντος στον εικαστικό χώρο μεθοδεύεται μ' ένα τυπικό σχέδιο. Περιγράφουμε στα παιδιά ένα λιτό τοπίο που αποτελείται από μια λουρίδα γης με τρία δέντρα, ένα κομμάτι θάλασσα , ένα νησάκι στο πέλαγος  και ένα-δύο σύννεφα στο φόντο του ουρανού. Εξηγούμε στα παιδιά ότι το τμήμα της γης δεν πρέπει να' ναι ομοιόμορφο (όπως η αμμουδιά για παράδειγμα), αλλά να έχει διάφορες λεπτομέρειες -εξογκώματα, πέτρες, σκιές- , όχι για κανένα άλλο λόγο, αλλά απλώς γιατί στην προκείμενη περίπτωση επιδιώκουμε κάποια πολυμορφία. Τους λέμε ότι τα δέντρα μπορούν να είναι διαφορετικά μεταξύ τους, προσφέροντάς τους έτσι την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν άλλο χρώμα και σχήμα (ελιά, κυπαρίσσι, πλάτανος, πεύκο κ.λ.π.), και ότι η θάλασσα θα έχει ανοιχτότερα χρώματα στο βάθος (έστω με οριζόντιες λουρίδες) και σκουρότερα προς τα εμπρός, ώστε να δημιουργείται μια σκηνική αίσθηση βάθους.

Το τοπίο αυτό συγκεντρώνει πολλά τυπικά στοιχεία που μπορούν να συναντήσουν τα παιδιά στις ελληνικές παραλίες και μπορούμε να το επαναλάβουμε με διάφορες παραλλαγές, μεταθέτοντάς το π.χ. στο θεματικό χώρο του παράλογου (όπου θα πετύχουμε σουρεαλιστικό αποτέλεσμα, προσωποποίησης, κ.λ.π.) ή στη γεωμετρική τέχνη αργότερα. Το τοπίο -που θα γίνει με θερμά χρώματα ή με ψυχρά: ένα ηλιοβασίλεμα, στην πρώτη περίπτωση, όπου τα πάντα παίρνουν τις αποχρώσεις του κόκκινου (με μενεξεδιές και κίτρινες ανταύγειες), ή μια καλοκαιριάτικη μπόρα με μπλε και γκρίζα επίπεδα, θα ολοκληρωθεί επιτυχώς.

Το ίδιο θέμα το χρησιμοποιούμε στο Λύκειο σε γεωμετρική απόδοση -με χρώματα ή ασπρόμαυρο- και  σκοπός μας είναι να παρακινήσουμε τον μαθητή να παρατηρεί, όποτε του τύχει, τα στοιχεία που συγκεντρώνει ένα τοπίο. Και στην περίπτωση αυτή, το υπόδειγμα (αν χρειαστεί να υπάρξει) είναι λιτό και τυπικό όπως στο παραπάνω σχέδιο. Στο θέμα του χρώματος, τα παιδιά έχουν προετοιμαστεί κατά κάποιον τρόπο από τις μικρότερες τάξεις του Δημοτικού και ξέρουν ότι τα βουνά π.χ. δεν είναι καφέ ή η θάλασσα τυπικά γαλάζια, όπως τους τα δείχνει ο γεωγραφικός χάρτης συμβατικά, αλλά ότι ο χρωματισμός των αντικειμένων είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων: του φωτός (πρώτα απ' όλα), της απόστασης, των καιρικών συνθηκών, κ.λ.π. Στη ζωγραφική, ανάλογα με το τι θέλει να εκφράσει ο καλλιτέχνης, η χρωματικά ρεαλιστική απόδοση των αντικειμένων δεν έχει συνήθως αποφασιστική σημασία (εφόσον δεν φωτογραφίζουμε, αλλά ζωγραφίζουμε) και μπορεί να υποστεί όσες παραλλαγές θέλουμε, ακόμα και να έρθει σε κατάφωρη αντίθεση με την πραγματικότητα. Για να καταλάβει κανείς τον εμπρεσιονισμό, θα πρέπει να θυμάται πάντα ότι βασική επιδίωξη του εμπρεσιονιστή καλλιτέχνη ήταν ν' αποδώσει τα πράγματα σε μια συγκεκριμένη στιγμή της μέρας (ή της νύχτας) όπως αυτά φαίνονταν κάτω απ' το φως εκείνης ακριβώς της στιγμής (στην πραγματικότητα ο εμπρεσιονισμός δεν ήταν παρά μια μελέτη του φωτός). Αυτό σημαίνει ότι το χρώμα δεν είναι στατικό στοιχείο και ότι υπόκειται σε παραλλαγές και διαβαθμίσεις (στην ποικιλία των αποχρώσεων που υπάρχουν στη φύση) σύμφωνα πάντα με το τι θέλει να εκφράσει ο καλλιτέχνης (ας θυμηθούμε το χρώμα στους «Πατατοφάγους» του Βαν Γκογκ ή το «Γεύμα δίπλα στο ποτάμι» του Μανέ).

Θα παρατηρήσει πιθανόν κάποιος ότι μ' αυτό τον τρόπο απομακρυνόμαστε από την πραγματικότητα. Για ποια πραγματικότητα όμως μιλάμε; Αν πρόκειται για την πραγματικότητα της φωτογραφικής ή νατουραλιστικής απεικόνισης, τότε θα συμφωνήσουμε, διότι πιστεύουμε ότι η ζωγραφική είναι κάτι διαφορετικό από τη φωτογραφία ή τον στείρο ακαδημαϊσμό. Χωρίς να αποκλείουμε καμμιά τεχνοτροπία (ο Νταλί, παράλληλα με τα «ρευστά ρολόγια» του, έχει και υπέροχους νατουραλιστικούς πίνακες), σκοπός μας εδώ είναι να παραμερίσουμε τις αναστολές ή να προλάβουμε τον αποπροσανατολισμό των παιδιών από τη συμβατική αντίληψη που κυριαρχεί για τη ζωγραφική, εξαιτίας των κακότεχνων, ρεαλιστικών δήθεν, έργων που κατακλύζουν τις διάφορες γκαλερί, από όπου προμηθεύονται τα έργα που στολίζουν τα σαλόνια τους πολλοί άνθρωποι. Θέλουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά ν' απαλλαγούν από παρόμοια εικαστικά «αρχέτυπα» και να μάθουν ν' αντιμετωπίζουν χρωματικά το κάθε έργο με βάση τις ψυχολογικές τους ανάγκες για έκφραση, προσεγγίζοντάς τες. Η θάλασσα μπορεί να είναι μπλε, σμαραγδένια, ανοιχτογάλαζη, σταχτιά, ασημένια, αλλά μπορεί να είναι και κόκκινη, πορτοκαλιά, κίτρινη ή ό,τι άλλο θέλουμε. Το δίδαγμα των μεγάλων κινημάτων της ζωγραφικής είναι ότι μας απελευθερώνουν από την δουλική μίμηση της πραγματικότητας και δεν είναι ασφαλώς τυχαίο ότι εμφανίστηκαν μετά την ανακάλυψη της φωτογραφίας.

 

 Θεματολογικός χώρος: Διερεύνηση στοιχείων της φύσης & στυλιζάρισμα.

Από την Δ΄ Δημοτικού και εξής. Πολύπτυχα.

 

Η διερεύνηση των στοιχείων της φύσης γίνεται σε πολλούς θεματολογικούς χώρους, αλλά το στυλιζάρισμά τους είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο και συγγενεύει κάπως με την τεχνική της μονοκοντυλιάς και των ιερογλυφικών: καταλήγει δηλαδή σε μια συμπυκνωμένη γραφή. Το στυλιζάρισμα, ξεκινώντας από το σχήμα και την κίνηση του εικαστικού αντικειμένου, μπορεί να επεκταθεί μέχρι την έκφρασή του, δημιουργώντας έτσι το αρχέτυπό του.

Η ζωγραφική και το σχέδιο μας δίνουν μια λεπτομερειακή αντίληψη των πραγμάτων (έμψυχων και άψυχων) που μας περιβάλλουν. Το στυλιζάρισμα αποτελεί προσπάθεια κωδικοποίησης της εικόνας τους, που τα στερεί μεν από τα ειδικά εκείνα χαρακτηριστικά που τα εξατομικεύουν, προσδίδοντάς τους, από την άλλη, τα βασικά στοιχεία που τα απολυτοποιούν και τα γενικεύουν. Η απλοποίηση είναι το κυριότερο εκφραστικό μέσο για το στυλιζάρισμα και ανταποκρίνεται στην έμφυτη εικαστική αντίληψη του πρωτόγονου και του παιδιού. Ολοκληρωμένη μορφή στυλιζαρίσματος συναντούμε σε όλους σχεδόν τους αρχαίους πολιτισμούς. Πασίγνωστες είναι οι στυλιζαρισμένες παραστάσεις των αιγυπτιακών τάφων, των ελληνικών αγγείων (ιδίως των μελανόμορφων), των κυκλαδικών ειδωλίων, της γλυπτικής των Ατζέκων, κ.λ.π., όπου το στυλιζάρισμα αποκτά μια καταπληκτική σαφήνεια και απλότητα, συνοψίζοντας το ουσιώδες με απαράμιλλη ένταση και εκφραστικότητα.

Στους ανατολικούς πολιτισμούς, όπως λ.χ. στον κινεζικό, το στυλιζάρισμα οδηγείται σιγά-σιγά σε μια καταπληκτική τελειότητα μέσω της δεξιοτεχνίας. Τα πάντα στην κινεζική ζωγραφική (και όχι μόνο σ' αυτή) υπακούουν στη λογική του στυλιζαρίσματος ενσωματώνοντας ακόμα και τα ιμπρεσσιονιστικά ή άλλα φευγαλέα στοιχεία της πραγματικότητας, εμπλουτισμένα φυσικά από την προσωπική σφραγίδα κάθε αξιόλογου δημιουργού. Ανάλογη αντίληψη έχουμε και σ' ένα μεγάλο μέρος της βυζαντινής τέχνης, σε αντίθεση με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό όπου το στυλιζάρισμα ήταν πιο διακριτικό και προσωπικό.

Τα παιδιά είναι από την ίδια τη φύση τους επιδεκτικά στο να ερευνήσουν και ν' αναπτύξουν έναν τέτοιο κώδικα που τα βοηθά να συλλάβουν τις πρωταρχικές μορφές των πραγμάτων σε συνδυασμό με τις ικανότητες που διαθέτουν σ' αυτό το στάδιο της ζωής τους -έναν κώδικα που, διαμέσου της συλλογικότητας, τους δίνει την δυνατότητα να συλλάβουν και να κατανοήσουν τη σημασία της λαϊκής τέχνης και της συμβολής που είχε αυτή στην ανάπτυξη όλων των μεγάλων πολιτισμών.

Από τα θέματα για στυλιζάρισμα που θ' ακολουθήσουν, καλό είναι, ώσπου να κατανοηθεί η μέθοδος, ορισμένα από αυτά να σχεδιάζονται δύο ή τρεις φορές. Σ' αυτό το στάδιο η ενημέρωση από μέρους του δασκάλου μπορεί να διευκολύνει την άσκηση.

1) Θάλασσα με κύματα και λίγος ουρανός.

2) Οργωμένο κομμάτι γης και ουρανός.

3) Ανοιξιάτικο λιβάδι.

4) Χωράφι με ξερά χόρτα.

5) Κομμάτι πάρκου.

6) Σύννεφα βροχής.

7) Συννεφάκια σε ξάστερο ουρανό.

8) Έναστρος ουρανός.

9) Κομμάτι βραχώδους γης.

10) Δέντρο με φύλλα.

11) Δέντρο με γυμνά κλαδιά.

12) Κομμάτι γης με στάχυα.

13) Κλήμα με σταφύλια.

14) Δέντρα με φρούτα.

15) Ελιά γεμάτη καρπό.

16) Κυπαρίσσια.

17) Φλόγες φωτιάς.

18) Βροχερό τοπίο με αστραπές.

19) Κύματα που σπάνε στα βράχια.

20) Καπνός που ανεβαίνει στον ουρανό.

 

Τα θέματα είναι ανεξάντλητα και μπορούν να μεθοδεύονται προοδευτικά, αποκτώντας πιο σύνθετο περιεχόμενο, ανάλογα με την εξέλιξη των παιδιών.

 

Συμπερασματικό σχόλιο

 

Οι θεματολογικοί χώροι που αναπτύξαμε -συνοπτικά εξ ανάγκης- είναι χώροι εικαστικής διερεύνησης και σπουδής από μέρους των παιδιών, αλλά και των ενηλίκων. Και για μεν τα παιδιά, οι εκπαιδευτικοί θα τα βοηθήσουν να μεθοδεύσουν όσο γίνεται καλύτερα τους χώρους όπου καλούνται να δουλέψουν, αξιοποιώντας τις ενδιάθετες ικανότητές τους. Οι ενήλικες όμως, αφού πρώτα ενημερωθούν επαρκώς και επιλέξουν τους χώρους που τους ενδιαφέρουν περισσότερο προσωπικά, καλό είναι, πριν αφοσιωθούν σ' αυτούς, να εργαστούν σε δύο τρία θέματα από κάθε θεματολογική περιοχή για ν' αποκτήσουν πρακτική εμπειρία και ν' αναπτύξουν την τεχνική τους. Οι φοιτητές και οι σπουδαστές των παιδαγωγικών σχολών, πρέπει να έχουν τόσο θεωρητικές όσο και εμπειρικές γνώσεις από κάθε θεματολογική περιοχή  και από κάθε τεχνική μεθόδευση. Οι συνάδελφοι εκπαιδευτικοί που αποδέχονται τις μεθοδεύσεις και πρακτικές αυτές έχουν κάθε δυνατότητα να επιζητήσουν και ν' αναπτύξουν την μεταξύ τους συνεργασία.

Σχετικά με το παιδικό σχέδιο και τα στοιχεία που επιζούν από αυτό σε κάθε πολιτισμό, το θέμα της επίδρασης της παιδικής ζωγραφικής στη σύγχρονη τέχνη είναι πάντα επίκαιρο και εξαιρετικά ενδιαφέρον. Εξάλλου, ακόμη και ο χώρος του «τετριμμένου» και της Νεκρής Φύσης (βάζουμε εισαγωγικά στον όρο τετριμμένο γιατί στην τέχνη δεν υπάρχει τίποτε, όσο ασήμαντο κι αν είναι, που να μην επιδέχεται καλλιτεχνική αναπαράσταση) προσφέρεται ως ερέθισμα για την παιδική καλλιτεχνική φαντασία και για του λόγου το αληθές ας θυμηθούμε την «παλιά Καρέκλα» του Βαν Γκογκ.

 

Επίλογος

 

Η εγκυρότητα μιας μεθόδου, πέρα από την οποιαδήποτε θεωρητική της θεμελίωση, κρίνεται κυρίως από την δυνατότητα της εφαρμογής της και από τα αποτελέσματα αυτής της εφαρμογής. Αν οι προϋποθέσεις που απαιτεί μια ανθρώπινη δραστηριότητα -οι γνώσεις, τα υλικά μέσα, ο χρόνος σπουδών, κλπ.- είναι πολλές και δύσκολες, τότε αναγκαστικά ο αριθμός εκείνων που θ' ασχοληθούν με το αντικείμενό της είναι μικρός και περιορισμένος. Αυτό συμβαίνει με τις διάφορες επιστήμες -ιατρική, νομική, φυσική, οικονομία, κλπ.-, αλλά και με ορισμένους καλλιτέχνες που ασχολούνται επαγγελματικά με το έργο τους. Αν, αντίθετα, οι προϋποθέσεις αυτές είναι ελάχιστες και δεν δημιουργούν δυσκολίες στη γενικότερη ανάπτυξη ή τον επαγγελματικό προσανατολισμό των ανθρώπων, τότε ο αριθμός αυτός θα μπορούσε να είναι πολύ μεγάλος και ν' αγκαλιάζει όλα τα στρώματα ενός λαού. Μιλάμε φυσικά για την καλλιτεχνική δραστηριότητα στις διάφορες μορφές της και ιδιαίτερα για την περιοχή εκείνη των τεχνών που ονομάζονται εικαστικές.

Πράγματι, οι δυσκολίες εδώ, σε σύγκριση με τον χώρο των επιστημών, είναι ελάχιστες, γιατί η ενασχόληση με τις εικαστικές τέχνες δεν απαιτεί σωρεία ειδικών γνώσεων και εδράζεται βασικά στην έμφυτη προδιάθεση (ή κλίση) του ανθρώπου για δημιουργική έκφραση. Ότι τα πράγματα είναι ακριβώς έτσι αποδεικνύεται από τα καλλιτεχνικά δημιουργήματα των πρωτόγονων λαών ή -στην εποχή μας- των λαϊκών καλλιτεχνών. Ποιες γνώσεις διέθεταν οι πρωτόγονοι καλλιτέχνες των σπηλαίων της Αλταμίρα ή οι λαϊκοί ζωγράφοι του αναστήματος του Θεόφιλου ή του γάλλου τελωνοφύλακα Ρουσσώ- για ν' αναφέρουμε δύο μόνο χαρακτηριστικά παραδείγματα; Και το ερώτημα έρχεται μόνο του: Γιατί οι άνθρωποι δεν ασχολούνται με τις εικαστικές τέχνες σήμερα ή -για να είμαστε ακριβέστεροι- γιατί ο αριθμός εκείνων που ασχολούνται, αποδίδοντας αυθεντικά -επαγγελματικά και ερασιτεχνικά- είναι τόσο μικρός σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό κάθε χώρας, αφού η δυνατότητα εικαστικής έκφρασης είναι αναμφισβήτητα έμφυτη στον καθένα;

Η εμπεριστατωμένη απάντηση στο ερώτημα αυτό θα απαιτούσε πάρα πολύ χώρο. Θα περιοριστούμε συνεπώς σε δυο μόνο αιτίες: η πρώτη αφορά το γενικό αντιπνευματικό και αντικαλλιτεχνικό κλίμα μέσα στο οποίο περνούν τη ζωή τους οι άνθρωποι, συμπιεζόμενοι κάτω από τις οικονομικές συνθήκες που εξασφαλίζουν την επιβίωσή τους -συνθήκες που κάθε άλλο παρά ευνοούν μια οποιαδήποτε καλλιτεχνική καλλιέργεια- και η δεύτερη ξεκινάει από μια πλατειά διαδεδομένη παρεξήγηση που εξακολουθεί να καλλιεργείται ακόμα, που είναι συνέπεια του καταμερισμού της εργασίας και της εξειδίκευσης, και που θεωρεί την ενασχόληση με τις εικαστικές τέχνες ως προνόμιο μονάχα των προικισμένων ή των «ταλέντων», προϋποθέτοντας χρόνια ειδικών σπουδών στις σχολές Καλών Τεχνών αν όχι και οικονομική ανεξαρτησία, αφού, σύμφωνα με την επίσης διαδεδομένη "δοξασία", τα καθαρά καλλιτεχνικά επαγγέλματα δεν είναι κατά κανόνα οικονομικά προσοδοφόρα.

Χωρίς ν' αρνιέται κανείς την έννοια του ταλέντου ή της μεγαλοφυΐας σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας (επιστήμης, τέχνης, πολιτικής, ακόμα και του εμπορίου), εκείνο που μας ενδιαφέρει εδώ είναι ο εξοστρακισμός μιας ενδιάθετης ανθρώπινης δυνατότητας από τη μεγάλη πλειοψηφία μιας ανθρώπινης κοινότητας, διαμέσου ιδεολογικών και κοινωνικών μηχανισμών ή προκαταλήψεων: της δυνατότητας του ατόμου να εκφράζεται καλλιτεχνικά ολοκληρώνοντας έτσι το νόημα της ύπαρξής του. Εκείνο που πιστεύουμε εμείς είναι ότι δε χρειάζεται να είναι κανείς ταλέντο ή μεγαλοφυΐα για να μπορέσει να εκφραστεί καλλιτεχνικά σε ορισμένες στιγμές της ζωής του ή κατά τη διάρκεια του ελεύθερου χρόνου του (που συνήθως δεν ξέρει πώς να τον διαθέσει ή αναγκάζεται να βρίσκει συχνά ψυχοφθόρες διεξόδους), και ότι αρκεί να πάψει να πιστεύει στην παρεξήγηση που αναφέραμε για να μπορέσει να ξαναβρεί και ν' ανασύρει από μέσα του τη δυνατότητά του για καλλιτεχνική δημιουργία που έχει καταχωνιαστεί -αλλά δεν παύει να υπάρχει- κάτω απ' το σωρό των χρησιμοθηρικών ασχολιών της ζωής του. Το γεγονός αυτό συμβαίνει συχνά σε ενήλικα άτομα που για τον άλφα ή βήτα λόγο (σύνταξης, αναπηρίας, κλπ.) έπαψαν να ασκούν το επάγγελμά τους και βρίσκονται αντιμέτωποι με την απραξία και το χρόνο. Έτσι εξηγείται η ύπαρξη ενός μεγάλου αριθμού ερασιτεχνών καλλιτεχνών (αυτούς που λέμε «λαϊκούς» ή «ασπούδαχτους»), μερικοί από τους οποίους είναι πολύ αξιόλογοι και πληθαίνουν τα τελευταία χρόνια. Μερικοί απ' αυτούς τους καλλιτέχνες, ιδίως οι πιο ανενημέρωτοι (το υπογραμμίζουμε αυτό), επιδείχνουν συνήθως μια αυθεντική πρωτοτυπία και εφευρετικότητα στη χρήση των υλικών και στο πλάσιμο της φόρμας που μας αφήνει κατάπληκτους, ενώ πολλοί άλλοι -οι περισσότεροι και υποτίθεται οι πιο υποψιασμένοι- πέφτουν θύματα των κυρίαρχων εικαστικών προτύπων (των «ρεαλιστικών»), παράγοντας αφειδώς χαλκομανίες για τις συνοικιακές (αλλά και κεντρικές) γκαλερί.

Πέρα λοιπόν από την βασική παρεξήγηση για την οποία μιλήσαμε και την οποία θεωρούμε  τροχοπέδη για την εικαστική ενασχόληση των ανθρώπων, πρέπει ν' απαλλαγούμε επίσης και από την εσφαλμένη αντίληψη για το πώς πρέπει να ζωγραφίζουμε. Κι εδώ νομίζω πως μπαίνει το θέμα των μεθοδεύσεων που προτείνω και οι οποίες απευθύνονται κυρίως στα παιδιά.

Όταν μιλάμε για μεθοδεύσεις δεν εννοούμε έναν οποιοδήποτε κώδικα καμωμένο IN ABSTRACTO και ξεκινώντας από ορισμένα αισθητικά πρότυπα, αλλά για ένα σύστημα που προσπαθεί να αναπτύξει και να αξιοποιήσει, βάσει των πιο σύγχρονων επιστημονικών δεδομένων της παιδικής ψυχολογίας, τις έμφυτες εικαστικές δυνατότητες κάθε ατόμου. Με άλλα λόγια, οι μεθοδεύσεις που προτείνουμε και οι οποίες έχουν δοκιμαστεί ήδη αρκετά από την εμπειρία, δεν αποτελούν ένα είδος «τυφλοσούρτη» προς χρήση των άσχετων, αλλά μια οδηγητική αρχή που για να αποδώσει χρειάζεται την ενεργητική συμμετοχή, τις γνώσεις και τη φαντασία του εκπαιδευτικού.

Δε χρειάζεται νομίζω να επιμείνει κανείς ιδιαίτερα  ν' αποδείξει τι σημασία μπορεί να έχει για την πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας μας η συστηματική και σε όσο γίνεται ευρύτερη κλίμακα εφαρμογή μιας μεθόδου που ανταποκρίνεται ακριβώς στις δυνατότητες του παιδιού και στοχεύει στην αβίαστη και προοδευτική ανάπτυξη της εικαστικής του αίσθησης και στις ανάγκες του για δημιουργική έκφραση. Σαν εκπαιδευτικοί είμαστε επίσης σε θέση να γνωρίζουμε τον καθοριστικό ρόλο της εκάστοτε γνωστικής μεθόδου για την πνευματική ανάπτυξη των παιδιών, καθώς και το ρόλο που έπαιξαν πάνω σ' αυτό οι σύγχρονες θεωρίες για την ψυχολογία του παιδιού και τη σωστή μεθόδευση στη διαδικασία της μάθησης. Ήδη τα σχολικά προγράμματα βασίζονται πάνω σ' αυτές και έχουν εγκαταλειφθεί οι ξεπερασμένες μέθοδοι του παρελθόντος. Και αφού αυτό συμβαίνει στο χώρο της μάθησης (στη διαδικασία για την εκμάθηση της γλώσσας, για παράδειγμα), δεν πρέπει να επιμένουμε σε παρωχημένες και ατελέσφορες μεθοδεύσεις στο χώρο της εικαστικής παιδείας.

Οι μεθοδεύσεις που προτείνουμε έχουν το πλεονέκτημα να μην παραβιάζουν τη φυσική διαδικασία για την εικαστική ανάπτυξη του παιδιού, αλλά αντίθετα προσπαθούν να την υπηρετήσουν, ακολουθώντας βήμα προς βήμα τα στάδια της εξέλιξής του. Και απ' αυτή την άποψη, νομίζουμε ότι αξίζουν τον κόπο να προσελκύσουν το ενδιαφέρον  των Εκπαιδευτικών.

 

Τα εικαστικά στάδια του παιδιού είναι τα ακόλουθα:

 

α) Η κατάκτηση του χώρου (από 1 ½ μέχρι 2 ½ ετών). 

β) Η ανακάλυψη του ρεαλισμού (από 2 ½ και πάνω).

γ) Ο καθορισμός του χώρου (από 5 ετών περίπου).

δ) Το γέμισμα του χώρου (από 8 ετών περίπου).

ε) Το γεωμετρικό σχέδιο ή το στυλιζάρισμα (ώριμο από το 15^ο έτος).

 

Η οργάνωση του μαθήματος της Αισθητικής Αγωγής

 

Κατά την οργάνωση του μαθήματος της αισθητικής αγωγής μας απασχολεί η συγκέντρωση και ταξινόμηση των αναγκαίων γνώσεων, που τείνουν προς κάποιους σκοπούς ή -προτιμότερα- στόχους, ώστε ο κάθε εκπαιδευτικός που ασχολείται με την παιδεία αυτή -ο νηπιαγωγός, ο δάσκαλος, ο καθηγητής καλλιτεχνικών μαθημάτων ή και άλλης ειδικότητας- να μπορεί να εργαστεί μεθοδικά και γόνιμα.

Επιδιωκόμενοι Στόχοι

Α. Παιδαγωγική ανάπτυξη (γιατί απευθυνόμαστε στα παιδιά και στους νέους και συνεπώς απαιτούνται γόνιμοι και αβλαβείς μέθοδοι επικοινωνίας μαζί τους).

Β. Πολιτιστική ανάπτυξη (γιατί σκοπός μας είναι η σύνδεση του παιδιού με την τέχνη).

Γ. Κοινωνική προσαρμογή (γιατί προετοιμάζουμε τον αυριανό πολίτη που θα συμμετέχει ισότιμα και υπεύθυνα στην κοινωνική ζωή).

Ας δούμε αυτούς τους στόχους αναλυτικότερα.

1^ος. Η υιοθέτηση αντιαυταρχικής, παιδοκεντρικής παιδαγωγικής, δεν συνεπάγεται σε καμιά περίπτωση απουσία κανόνων σχολικής συμπεριφοράς και συνεπώς δε θα πρέπει να συγχέεται με την αναρχία -μια σύγχυση που σπάνια, βέβαια, γίνεται από μέρους του δασκάλου. Εκείνο που διαφοροποιεί την αντιαυταρχική παιδαγωγική από την δασκαλοκεντρική είναι το βασικό γεγονός ότι οι κανόνες δεν λειτουργούν μονοδρομικά -δηλαδή σαν προσταγές ή υποχρεώσεις προς και για τους μαθητές μόνο -αλλά παλινδρομικά, εγκαθιδρύοντας έτσι μια σιωπηρή συμφωνία ανάμεσα στα δύο μέρη, όσον αφορά το ρόλο του καθενός στον εκπαιδευτικό χώρο, η βάση της οποίας εδράζεται στην κατάργηση των σχέσεων εξουσίας που καλλιεργούσε η παλιά παιδαγωγική και στο σεβασμό της αυτονομίας και της προσωπικότητας εκπαιδευτών και εκπαιδευομένων.

Ο αυταρχισμός, ακόμη κι αν δεν ήταν αποτυχημένος σαν εκπαιδευτική μέθοδος, δεν θα ήταν ποτέ δυνατό να γίνει αποδεκτός στη σφαίρα της τέχνης, όπου τον καθοριστικό ρόλο στη δημιουργική δραστηριότητα του καλλιτέχνη τον έχει η ελευθερία επιλογής της έκφρασής του. Κανένας δεν μπορεί ν' αναγκάσει το άτομο να συγκινηθεί -από χαρά, λύπη, ομορφιά, κλπ.- και συνεπώς να δημιουργήσει.

2^ος. Να διατηρηθούν και να ενισχυθούν οι γέφυρες για μια δια βίου επαφή με τις εικαστικές τέχνες και την αισθητική αγωγή. Είναι φανερό ότι ο στόχος αυτός προϋποθέτει τον προηγούμενο, γιατί αυτός μπορεί να καλλιεργήσει το ενδιαφέρον και την αγάπη για την αισθητική και την τέχνη. Κατά συνέπεια, κάθε πίεση διαμέσου της βαθμολογίας ή οποιασδήποτε άλλης μεθόδου, δημιουργεί υποσυνείδητη αποστροφή που συχνά ακολουθεί το άτομο σ' όλη του τη ζωή. (Ας μην ξεχνάμε τι γινόταν με τη σχολαστική διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών ή των νεοελληνικών -της λογοτεχνίας- στα παλιά Γυμνάσια).

3^ος. Η μελέτη και η γνώση του περιβάλλοντός μας, ιδιαίτερα του πολιτιστικού στην προκειμένη περίπτωση, είναι αναγκαία προϋπόθεση στην εκπαιδευτική μας δραστηριότητα. Αν δεν είμαστε επαρκείς σ' αυτόν τον τομέα, κινδυνεύουμε να βρεθούμε εκτός τόπου και χρόνου, οσοδήποτε αξιόλογη κι αν είναι η καλλιτεχνική μας κατάρτιση. Σαν πολιτιστικό μας περιβάλλον πρέπει να εννοούμε την αντίληψη που έχει διαμορφωθεί στο λαό μας για την τέχνη, καθώς και τη χρησιμότητα που αποδίδει στη γνώση της τέχνης και της αισθητικής. Σ' αυτό θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβουμε τα υλικοτεχνικά μέσα που διαθέτουμε και να δούμε ποια είναι η σχετική κατάρτιση των εκπαιδευτικών γενικά και η δική μας ειδικότερα. Ποια ήταν η πολιτιστική κληρονομιά του λαού μας και τι έχει απομείνει απ' αυτήν, μας είναι λίγο-πολύ γνωστό. Γνωστό μας είναι επίσης ότι οι σημερινές συγκυρίες δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές. Εκείνο που έχει σημασία ωστόσο είναι να μπορέσουμε, γνωρίζοντας την πραγματικότητα και με τα ελάχιστα μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας, να υπερκεράσουμε τις οποιεσδήποτε δυσκολίες και να συμβάλλουμε στην αναβάθμιση του πολιτιστικού μας περιβάλλοντος.

4^ος. Η διάπλαση ατόμων με ενδιαφέρον και αγάπη για το συνάνθρωπό τους είναι στόχος που εδράζεται στα δημοκρατικά ιδεώδη μιας Πολιτείας και αποβλέπει στην προετοιμασία του αυριανού πολίτη που είναι σε θέση να ενταχθεί ελεύθερα στο κοινωνικό σώμα και να συνεργαστεί με τους άλλους. Αν δεν επιτευχθεί αυτός ο στόχος, το κοινωνικό κόστος είναι διπλό: και για την Πολιτεία και για το άτομο.

5^ος. Σεβόμαστε τη φύση του παιδιού, όταν αναγνωρίζουμε ένα απ' τα κυριότερα χαρακτηριστικά της, που διακρίνει άλλωστε όλα τα ζώα και ιδιαίτερα τα ανώτερα θηλαστικά στα οποία ανήκει το είδος μας, και το οποίο δεν περιορίζεται μόνο στην παιδική ηλικία αλλά συνοδεύει τον άνθρωπο, με διάφορες μορφές, σ' όλη του τη ζωή: το παιχνίδι. Το κατεξοχήν ανθρώπινο αυτό χαρακτηριστικό, η παλιά παιδαγωγική αντίληψη προσπαθούσε να το περιορίσει, φτάνοντας κάποτε μέχρι το σημείο να το καταργεί κυριολεκτικά, με ολέθρια, όπως ήταν φυσικό, αποτελέσματα. Η σύγχρονη παιδαγωγική  όσον αφορά τη διάπλαση του χαρακτήρα, προσπαθεί να το ενσωματώσει όσο γίνεται περισσότερο μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η ρήση «Το παιδί μαθαίνει παίζοντας», δεν αποτελεί πλέον λεκτικό παράδοξο, αλλά βαθύτατη αλήθεια που ανταποκρίνεται γενικά στην ανθρώπινη φύση, όπως απέδειξε η σύγχρονη επιστήμη.

Παιχνίδια υπάρχουν πολλά και διαβαθμίζονται ανάλογα με την ηλικία του παιδιού: παιχνίδια κινητικά, που λειτουργούν εκτονωτικά -στις πολύ μικρές ηλικίες- ,αλλά και παιχνίδια στατικά που οξύνουν την περιέργεια, καλλιεργούν τη φαντασία και διευρύνουν την πνευματική ανάπτυξη του παιδιού (τεχνικές κατασκευές, παζλς, σκάκι, κλπ). Από κανένα ωστόσο δε λείπει εντελώς το δημιουργικό στοιχείο.

Τα εικαστικά παιχνίδια είναι κατεξοχήν δημιουργικά παιχνίδια, γιατί ξεκινούν από το καλλιτεχνικό ένστικτο του ανθρώπου που περικλείει όλη τη γκάμα των ανθρώπινων δυνατοτήτων. Η τεχνολογική ανάπτυξη υπόσχεται πολλά σ' αυτόν τον τομέα, αρκεί να ενσωματωθούν σωστά στην εκπαιδευτική διαδικασία και πρακτική.

6^ος. Ο σεβασμός της προσωπικότητας του παιδιού είναι απαραίτητη προϋπόθεση τόσο για την ομαλή του ανάπτυξη, όσο και για την αποτελεσματικότητα της εκπαιδευτικής πρακτικής και αποτελεί συνάρτηση των αναγκών του -κυρίως της ανάγκης του για αυτοεπιβεβαίωση και αυτοεκτίμηση. Αυτονόητη είναι εδώ η σημασία του περιβάλλοντος (οικογένεια, σχολείο, κοινωνικές συναναστροφές) για την αποφυγή συμπλεγμάτων μειονεκτικότητας και άλλων αρνητικών παραγόντων.

7^ος. Η κοινωνικοποίηση του παιδιού και ο εμπράγματος εκδημοκρατισμός του επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο μέσα από τη συμμετοχή. Η έννοια του «ανήκειν» αποτελεί βασική προϋπόθεση κοινωνικής συμμετοχής, χωρίς την οποία είναι αδύνατο να υπάρξουν και να λειτουργήσουν οι ενότητες «ομάδα», «τάξη», «έθνος». Η έννοια «πολίτης του κόσμου» είναι η ανώτερη βαθμίδα αυτής της κλίμακας. Στη δική μας περίπτωση, με τα οργανωμένα ομαδικά παιχνίδια, με ποικιλία συμμετοχής, κινητικότητας και αυτοσυγκέντρωσης που εφαρμόζουμε, η ένταξη στο κοινωνικό σώμα εξασφαλίζεται ομαλά. Για να ολοκληρωθεί ωστόσο η κοινωνικοποίηση του παιδιού, πρέπει να υπάρξει και το άνοιγμα του σχολείου στο κοινωνικό περιβάλλον, πράγμα που επιτυγχάνεται με τις διάφορες σχολικές εκδηλώσεις: καλλιτεχνικές εκθέσεις, καλλιτεχνικά ημερολόγια με έργα παιδιών, βιβλία γραμμένα και διακοσμημένα από τα ίδια, διαμόρφωση χώρων, θεατρικές παραστάσεις, κλπ.

8^ος. Η παροχή επαρκών πληροφοριών συνδέεται αυτονόητα με την ενημέρωση του ίδιου του εκπαιδευτικού τόσο στο γενικότερο εκπαιδευτικό επίπεδο, όσο και σε θέματα της εικαστικής παιδείας.

9^ος. Η πνευματικά αναβαθμισμένη εκτόνωση αποτελεί τον κυριότερο στόχο της δουλειάς μας. Μέσα από την καλλιτεχνική έκφραση και δημιουργία, ο μαθητής απαλλάσσεται από τις συναισθηματικές εντάσεις, διοχετεύοντας τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς του -ακόμη και τ' αδιέξοδά του- σ' ένα χώρο που δεν τον απειλεί, αλλά αντίθετα τον επιβεβαιώνει και τον καθαίρει. Η λυτρωτική διαδικασία της τέχνης δρα ευεργετικά, μεταβάλλοντας τις φοβίες ή την επιθετικότητα σε καλλιτεχνική μορφή.

10^ος. Η χειραφέτηση του μαθητή επιτυγχάνεται προοδευτικά με την διακριτική ενθάρρυνση, όπου και όταν υπάρχει τέτοια ανάγκη -ιδίως στην αρχή. Ο στόχος αυτός εξαρτάται από το περιεχόμενο των μεθοδεύσεών μας και από την καλή εφαρμογή των προηγούμενων στόχων. Η ανάγκη ενθάρρυνσης εκλείπει όταν ο μαθητής δεν έχει δισταγμούς για την επιτυχία της δουλειάς του.

11^ος. Η σύγχρονη παιδαγωγική δεν θεωρεί, όπως αναφέραμε, την καλή βαθμολογία ή όποιες άλλες διακρίσεις παρέχονταν από το σχολείο, σαν παιδαγωγική αμοιβή. Παιδαγωγική αμοιβή είναι η ικανοποίηση που νιώθει το παιδί όταν ανταποκρίνεται στις ικανότητές του, όταν η εργασία που αναλαμβάνει στο πλαίσιο του μαθήματος, διεκπεραιώνεται με επιτυχία, δίνοντάς του την αίσθηση της ανακάλυψης και της δημιουργίας. Η αυτοπεποίθηση που αποκομίζει απ' αυτή τη δραστηριότητα το γεμίζει χαρά και κάνει τις άλλες «αμοιβές» να φαντάζουν – και να είναι – απατηλά υποκατάστατα.

12^ος. Η παρακίνηση για προβληματισμό προϋποθέτει περιθώρια πρωτοβουλίας από μέρους του μαθητή και σχολικό κλίμα που να τον ευνοεί από μέρους του δασκάλου. Η περιέργεια και η τάση για έρευνα είναι έμφυτες ιδιότητες στο παιδί και δε χρειάζονται παρά μια μικρή ώθηση για να λειτουργήσουν. Με βάση λοιπόν τη μεθόδευση που αναφέραμε στους άλλους στόχους και κυρίως ανάλογα με το περιεχόμενο της εργασίας που θα τους αναθέσουμε, μπορούμε να ξυπνήσουμε τις ενδιάθετες δυνάμεις των μαθητών.

13^ος. Η προσαρμογή της συμπεριφοράς μας, με διαρκή αυτοέλεγχο και απόρριψη τυχόν υπαρχόντων αυταρχικών στοιχείων (τα οποία ασφαλώς ελλοχεύουν λίγο-πολύ μέσα σε όλους εμάς που έχουμε υποστεί την παλιά αυταρχική εκπαίδευση) αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης, κατανόησης και αγάπης στο σχολικό χώρο. Είτε το θέλουμε, είτε όχι, αποτελούμε, λόγω ηλικίας και ρόλου, πρότυπο για το παιδί, σύμφωνα δε με τις διαπιστώσεις της σύγχρονης ψυχολογίας, καλός, παραγωγικός εκπαιδευτικός είναι εκείνος που μπορεί να προκαλέσει τα αισθήματα εκτίμησης των μαθητών του. Στο δούναι-λαβείν της γνώσης, η αγάπη και ο θαυμασμός είναι ο κυριότερος συντελεστής.

14^ος. Το να μπει η τέχνη λειτουργικά στη ζωή του παιδιού -τη σχολική και την εξωσχολική- αποτελεί ασφαλώς τον απώτερο και πιο φιλόδοξο στόχο μας. Παρά το γεγονός ότι οι γενικότερες κοινωνικές συνθήκες δεν ευνοούν ιδιαίτερα αυτή την επιδίωξη, θέλω να πιστεύω πως αν εργαστούμε σωστά κατά τα κρίσιμα παιδικά χρόνια του μαθητή, πολλά μπορούμε να πετύχουμε.

15^ος. Η ανάπτυξη των καλλιτεχνικών δεξιοτήτων και ικανοτήτων του παιδιού επιτυγχάνεται μέσα από το σύνολο των στόχων που αναφέραμε. Μπορούν όμως να υπάρξουν και προσωπικές μεθοδεύσεις των εκπαιδευτικών.

16^ος. Η αξιολόγηση του έργου μας, το αν, δηλαδή, και κατά πόσον μπορέσαμε να ενσωματώσουμε στη δουλειά μας τους πιο πάνω στόχους, το πώς λειτούργησαν οι μεθοδεύσεις μας και τι ποσοστό επιτυχίας είχαμε, είναι νομίζω επιβεβλημένη. Έτσι θα μπορέσουμε να συμπληρώσουμε τυχόν ελλείψεις ή να βελτιώσουμε περισσότερο τις μεθόδους μας.  Έχω τη γνώμη ότι, αν ο εκπαιδευτικός γνωρίζει καλά τους στόχους του και βιώνει το περιεχόμενό τους, είναι σε θέση να τους εφαρμόσει μ' επιτυχία.

Τα σεμινάρια, και προπαντός οι δειγματικές διδασκαλίες, είναι σε θέση, κατά τη γνώμη μου, να διαλύσουν προκαταλήψεις με ελιτίστικη αφετηρία, που καλλιεργήθηκε επίμονα στον τόπο μας κατά τη διάρκεια του αιώνα μας και έχει αποδυναμώσει την πολιτιστική λαϊκή μας παράδοση -μια παράδοση χιλιετηρίδων.

Η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική απ' αυτή που μας είχαν κάνει να πιστεύουμε. Η τέχνη είναι ανθρώπινη δυνατότητα, συνυφασμένη με την ίδια την ύπαρξή μας, και μπορεί ν' αναβλύζει από μέσα μας όπως αναβλύζει η χαρά, η λύπη, ο έρωτας, η νοσταλγία, ο πόθος της ελευθερίας. Δεν πρόκειται σ' όλες τις περιπτώσεις για πολύπλοκη διαδικασία και δεν απαιτεί τεράστιο απόθεμα γνώσεων όπως η επιστήμη, γιατί το κύριο χαρακτηριστικό της δεν συνδέεται με τις γνωστές λειτουργίες της νόησης, αλλά με τις ενδιάθετες σε κάθε άνθρωπο δυνάμεις της αίσθησης -της εικαστικής αίσθησης. Ότι η τέχνη λειτουργεί μ' αυτό τον τρόπο δεν χρειάζεται καμιά επιχειρηματολογία για ν' αποδειχτεί. Αρκεί να σκεφτούμε τις αριστουργηματικές τοιχογραφίες μέσα σε σπηλιές (της Αλταμίρα κ.λ.π.) που κατασκευάστηκαν πριν από 40.000 χρόνια, σε μια εποχή δηλαδή που ο άνθρωπος δεν διέθετε καμιά άλλη γνώση εκτός από το ένστικτό του.

Η τέχνη λοιπόν είναι ένα αγαθό με το οποίο είναι προικισμένος ο κάθε άνθρωπος δια βίου, και δεν αποτελεί σπάνιο δώρο της Φύσης, αλλά κοινή δυνατότητα για όλους, όπως η ομιλία. Η λειτουργία της, που έχει θυμική προέλευση, είναι ανεξάρτητη από την πνευματική υποδομή του ανθρώπου και μπορεί να εκφραστεί με τους ίδιους όρους που εκφράζεται μια ευχή ή μια κατάρα, η αγανάχτηση, ο θαυμασμός, ο φόβος και όλα τ' ανθρώπινα συναισθήματα. Είναι καιρός, ίσως, να πάψουμε να μιλάμε περί ξεχωριστών ταλέντων και ιδιαίτερης εύνοιας της Φύσης προς ορισμένα μόνο άτομα -κάτι που αποτελεί σε πολλές περιπτώσεις μυθοπλασία που αποπροσανατολίζει εκατομμύρια ανθρώπους. Ότι υπάρχουν βέβαια μερικοί άνθρωποι που έχουν κάποια μεγαλύτερη κλίση προς τις τέχνες και την Επιστήμη ή ότι μερικοί άνθρωποι δείχνουν ιδιαίτερη αγάπη και αφιερώνουν τη ζωή τους ολοκληρωτικά στην τέχνη, αυτό μπορεί να είναι σωστό κατά ένα μέρος (αν και οι περιβαλλοντικές συνθήκες παίζουν και πάλι αποφασιστικό ρόλο στο θέμα της επιλογής), αλλά δεν σημαίνει ότι ο καλλιτεχνικός χώρος είναι προνόμιο ή κτήμα των ολίγων ή των εκλεκτών, όπως λένε, γιατί απλούστατα ένας παρόμοιος ισχυρισμός διαψεύδεται αμέσως από την ύπαρξη και μόνο της λαϊκής πολιτιστικής παράδοσης όλων των λαών, που δεν δημιουργήθηκε φυσικά από τους ολίγους. Κάτι περισσότερο μάλιστα: και οι ολίγοι σ' αυτή την παράδοση στηρίζονται και απ' αυτή αντλούν τα στοιχεία της έμπνευσής τους.

Η εικαστική αίσθηση υπήρχε ανέκαθεν διάχυτη στο λαό μας και εκφράστηκε με πολλούς και διάφορους τρόπους: από κάθε κορίτσι που κεντούσε ή ύφαινε τα προικιά του, από κάθε μάστορα κεραμέα, ξυλουργό, χτίστη, σιδηρουργό, μαρμαρά, πράγμα που έχει αναγνωριστεί απ' όλους τους ειδικούς και τα αποτελέσματά της τα βλέπουμε κάθε τόσο στις εκθέσεις, τα εργαστήρια και τα μουσεία μας.

Από όλα όσα εκτέθηκαν μέχρι τώρα, οδηγούμαστε σε ορισμένες διαπιστώσεις που έχουν σχέση με τη γενική διδακτική, την ειδική διδακτική του μαθήματος των εικαστικών τεχνών και άλλους στόχους της εκπαιδευτικής διαδικασίας στον τόπο μας. Οι διαπιστώσεις αυτές είναι:

1) Ότι με τη μεθόδευση  το παιδικό σχέδιο παρουσιάζεται εντελώς αξιοποιημένο και καταξιωμένο στα μάτια των παιδιών, του κοινού, καθώς και στη συνείδηση των Εκπαιδευτικών.

2) Ότι αξιοποιείται ακόμη και το σχέδιο παιδιών που χαρακτηρίζονται «ειδικώς εκπαιδεύσιμα», εντάσσοντάς τα μέσα στο σύνολο των άλλων παιδιών και αποδείχνοντας τις εικαστικές τους δυνατότητες.

3) Ότι παραμερίζεται σχεδόν αυτόματα κάθε εικαστική αναστολή για την έκφραση των παιδιών και, παράλληλα, κάθε επιτήδευση, δεδομένου ότι το ίδιο το παιδί διαπιστώνει μόνο του πως του είναι περιττή.

4) Μεθοδεύεται αβίαστα η απαραίτητη πορεία που προϋποθέτει η σύγχρονη παιδαγωγική, από την ενθάρρυνση ξεκινώντας και φτάνοντας μέχρι τη χειραφέτηση. Διαφορετικά, τα παιδιά παραμένουν σ' ένα στάδιο σύγχυσης που δεν ευνοεί την ανάπτυξή τους.

5) Ότι τα παιδιά αντιλαμβάνονται και βιώνουν εύκολα την αξία της συμμετοχής σε συλλογικές δραστηριότητες και επομένως κοινωνικοποιούνται ευκολότερα, παραμερίζοντας τις πιθανότητες αδυναμίας ένταξης που οδηγούν σε περιθωριακές καταστάσεις σαν αυτές που σημαδεύουν τόσο έντονα την εποχή μας.

6) Ότι οι μεθοδεύσεις είναι τόσο απλές, ώστε ο κάθε επαρκής εκπαιδευτικός να μπορεί να τις εφαρμόσει. Αρκεί να παρακολουθήσει δυο-τρεις δειγματικές διδασκαλίες και να συμπληρώσει τον κύκλο της ενότητας με στοιχειώδη ενημέρωση.

7) Ότι η εργασία αυτού του κύκλου που θα εφαρμόζει ο δάσκαλος με τους μαθητές του, αποτελεί γι' αυτόν την καλύτερη και πιο προσιτή παιδεία τέχνης και αισθητικής αγωγής, δίνοντάς του ταυτόχρονα το συναίσθημα ότι εργάζεται αποδοτικά.

8) Ότι τα παιδιά εξοικειώνονται ταχύτατα να δουλεύουν σε διαφορετικά μεγέθη σχεδίου.

9) Ότι είναι η πιο ταχύρρυθμη εξάσκηση για την εξέλιξη του σχεδίου κάθε παιδιού, πράγμα που γίνεται εμφανές από μάθημα σε μάθημα, αν δεν μεσολαβήσουν παιδαγωγικά λάθη (άσκοπα σχόλια, επιλογές και διακρίσεις της εργασίας μερικών μαθητών, κ.λ.π.).

10) Ότι στην ίδια τη μεθόδευση περιέχεται και κίνηση, αφού το παιδί σηκώνεται για να τοποθετήσει τη συμμετοχή του στο γενικό έργο της τάξης. Το γεγονός αυτό, παράλληλα με την εξάσκηση των χεριών του, καθώς κόβει και κολλάει τη συμμετοχή του, αποτελούν αναγκαία στοιχεία για το παιδί και καλλιεργούν την αυτοπεποίθησή του.

11) Ότι γίνεται ανάλυση της άρθρωσης ενός έργου, ακόμα πιο πολύπλοκου, μέσα απ' τα στάδια που ακολουθεί η κατασκευή του, την οποία σιγά-σιγά το παιδί γίνεται ικανό να την κατανοήσει και θεωρητικά.

12) Ότι είναι η πιο κατάλληλη μέθοδος για να κατανοηθεί η λαϊκή τέχνη από τα παιδιά -και από τους μεγάλους- και να μπορέσει να ξαναλειτουργήσει με αυθεντικό λαϊκό τρόπο και όχι λαϊκίστικα. (Η παρουσίαση λαϊκών καλλιτεχνών από την τηλεόραση τα τελευταία χρόνια είναι πολύ ενθαρρυντική και θα μπορούσε να έχει ευρύτερη απήχηση αν συνδυαζόταν με ένα είδος συνεργασίας μεταξύ των καλλιτεχνών αυτών και των ενημερωμένων πλέον δασκάλων).

13) Ότι η μεθόδευση αυτή ενώνει το σχολείο με το κοινωνικό περιβάλλον του παιδιού, δεδομένου ότι στις σχολικές κατασκευές (ζωγραφική, ανάγλυφο, τρισδιάστατα έργα ) το παιδί συμμετέχει πολλές φορές και έχει τη χαρά να καλεί τους φίλους του και τους δικούς του στην έκθεση που ενδεχομένως θα οργανωθεί από το σχολείο του.

14) Ότι με αυτό τον τρόπο περιορίζεται η ανάγκη του να συνδεθεί με άλλους, ακατάλληλους πιθανόν, χώρους, μια που δεν έχει περιθώρια χρόνου, συντηρεί ζωντανό το ενδιαφέρον του και νιώθει υπαρξιακά δικαιωμένο.

15) Ότι μέσα απ' αυτές τις ασχολίες η ψυχική του εκτόνωση είναι τεράστια και ανταποκρίνεται στη φυσική του έφεση για παιχνίδι.

16) Ότι η εργασία του μένει στο σχολείο, περιορίζοντας έτσι τις αρνητικές επιπτώσεις αντιπαιδαγωγικών σχολίων και παρεμβάσεων που θα μπορούσαν να γίνουν αν ήταν υποχρεωμένο να εργάζεται στο σπίτι.

17) Ότι αυτή η εργασία μπορεί να εφαρμοστεί με τα πιο φτηνά και απλά υλικά.

18) Ότι μπορεί να εφαρμόζεται σε οποιοδήποτε αριθμό μαθητών μιας τάξης, καθώς και στα μονοθέσια σχολεία.

19) Ότι μπορεί ακόμα να εφαρμοστεί αποτελεσματικά  από την Α΄ Δημοτικού μέχρι το Λύκειο και τις Ανώτατες Παιδαγωγικές Σχολές (απλώς στην κάθε περίπτωση θα έχουμε διαφορετικό αποτέλεσμα στο θέμα της αρτιότητας).

20) Ότι μ' αυτό τον τρόπο σταματά ο ψυχοφθόρος ανταγωνισμός μεταξύ των παιδιών, αποφεύγεται η έπαρση μερικών και ο εξοστρακισμός των περισσότερων.

21) Ότι δημιουργείται καλλιτεχνικό υλικό για το σχολείο που το στολίζει και το κάνει οικείο στα παιδιά -ένα υλικό δηλαδή που τα προβληματίζει, τα διδάσκει σιωπηρά και τα ψυχαγωγεί.

22) Ότι ευνοεί την ομαδική άμιλλα που είναι ασφαλώς πολύ χρήσιμη, όχι μονάχα από τάξη σε τάξη, αλλά και από σχολείο σε σχολείο.

23) Ότι προμηθεύει σε κάθε σχολείο καλλιτεχνικό υλικό που μπορεί να δημοσιευτεί με τη μορφή καρτ-ποστάλ ή ημερολογίου, ενισχύοντας έτσι οικονομικά συλλόγους γονέων και δίνοντας τη δυνατότητα στα παιδιά να προβάλλονται στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

24) Ότι με τις μεθοδεύσεις αυτές μπορεί ν' αποδοθεί κάθε θεματολογικός ή τεχνοτροπικός προβληματισμός. Μπορούν ν' αποδοθούν, λόγου χάρη, λαογραφικά και κοινωνικά θέματα, θέματα περιβάλλοντος, ιστορίας, διαχρονικών σχολών τέχνης (όπως εξπρεσιονισμός, σουρεαλισμός, κ.λ.π.).

25) Ότι οι μεθοδεύσεις αυτές μπορούν να έχουν εφαρμογή και έξω απ' το σχολείο -στα Κέντρα Νεότητας, για παράδειγμα- εφόσον δεν υπάρχει πρόβλημα ηλικίας του συμμετέχοντος.

26) Ότι το υλικό αυτών των μεθοδεύσεων, είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί ως μοντέλο προσωπικής (ατομικής) εργασίας, και σε επόμενο στάδιο να επαναληφθεί με διαφορετικά υλικά (δηλ. να γίνει υφαντό, κέντημα, ανάγλυφο, διακοσμητικό μοτίβο, κ.λ.π.).

Από τις παραπάνω διαπιστώσεις, μπορεί νομίζω να αξιολογηθεί άνετα και το μάθημα της εικαστικής παιδείας, μια που οι περισσότερες εντάσσονται στο πλαίσιο των γενικών στόχων της Παιδαγωγικής. Η θεωρία και οι στόχοι της παιδαγωγικής διαδικασίας αποτελούν την συνείδηση της πράξης. Χωρίς αυτή τη συνείδηση, ο εκπαιδευτικός-καλλιτέχνης οδηγείται στα τυφλά, πράγμα που συνήθως καταλήγει στη σύγχυση ή την αυθαιρεσία, παίρνοντας κάποτε τη μορφή της αυθεντίας του εκφραστή της, με αποτέλεσμα να έρχεται σε σύγκρουση -και αντιδικία- με την σύγχρονη σκέψη. 

Οι αλήθειες, όποιες κι αν είναι -επιστημονικές, τεχνολογικές, καλλιτεχνικές- στην πρωτογενή τους μορφή είναι απλές και συνεπώς μπορούν να τεκμηριωθούν και να μεταδοθούν. Στον τομέα της εικαστικής παιδείας, βρίσκονται κυριολεκτικά «κάτω απ' τη μύτη μας», κατά τη λαϊκή έκφραση. Όσοι λοιπόν προσπαθούμε να μεταδώσουμε κάτι στους άλλους, δεν χρειάζεται ν' απεραντολογούμε, αλλά απλώς να εντοπίζουμε το ουσιώδες ώστε να μπορεί να γίνει κοινό κτήμα.

Στην εποχή του Ομήρου και μέχρι τα ελληνιστικά χρόνια, ήταν σε χρήση η πλουσιότερη γλώσσα που δημιούργησε η ανθρωπότητα, μια γλώσσα που δεν είχε ανάγκη Γραμματικής και Συντακτικού για να λειτουργήσει με τα θαυμαστά αποτελέσματα που γνωρίζουμε όλοι. Η Γραμματική επινοήθηκε ως ξεχωριστός φιλολογικός κλάδος για να εξελληνιστούν άλλοι λαοί και για να μεταφερθούν στη γλώσσα μας τα αξιόλογα κείμενά τους. Με το πέρασμα των αιώνων διαμορφώθηκε, όπως ήταν φυσικό, σε καθαρά επιστημονικό κλάδο, που μερικές φορές πήρε τυπολατρική μορφή και κατάντησε τροχοπέδη παρά μέσο για την εκφραστική αρτιότητα του λόγου. Αφού λοιπόν η γλώσσα μπορεί να λειτουργήσει ζωντανά και αποτελεσματικά χωρίς ιδιαίτερες γραμματικές γνώσεις (εκπληκτικό παράδειγμα ο Μακρυγιάννης), αυτό μπορεί να συμβεί ακόμα περισσότερο και στο χώρο της εικαστικής έκφρασης, όπου δεν υπάρχει κανένας τυπολατρικός περιορισμός, εφόσον το καλλιτεχνικό ένστικτο συνδυαστεί με τις κατάλληλες μεθοδεύσεις που δραστηριοποιούν την έφεση του ανθρώπου για δημιουργία και παιχνίδι.

 

Βιβλιογραφία

 

Α. Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας:

1) Βαμβουκά Μ. «Κίνητρα του διδασκαλικού επαγγέλματος», Ηράκλειο, 1982.

2) Βουγιούκα Α. «Το γλωσσικό μάθημα», Αθήνα, 1981.

3) Βώρου Φ. «Δοκίμια για την Παιδεία», Αθήνα, 1961.

4) Γέρου Θ. «Παιδαγωγικές μορφές διδασκαλίας στο Δημοτικό Σχολείο», Δίπτυχο, Αθήνα.

5) Γκυγιώμ Ζακ «Κυβερνητική και Διαλεκτικός υλισμός», εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα, 1978.

6) Γληνού Δ. «Ένας άταφος νεκρός», Αθήνα, 1925.

7) Δανασή-Αφεντάκη Α. «Διδακτική», Τόμος Α΄, Μάθηση, Αθήνα, 1981.

8) Debesse Maurice-Mialaret Gaston, «Παιδαγωγικές επιστήμες», Μετάφραση-σημειώσεις-σχόλια Ηλία Βιγγόπουλου, εκδ. Δίπτυχο, 1980.

9) Δελμούζου Α. «Το κρυφό σκολειό 1909-1911», Αθήνα, 1950.

10) Hans-Michael Elser «Εισαγωγή στην Παιδαγωγική», εισαγωγή-μετάφραση-σχόλια  Δημ. Χατζηδήμου, Αθήνα, 1980.

11) Illich Ivan «Κοινωνία χωρίς σχολεία», εκδ. Βέργας.

12) Κασσωτάκη Μ. «Αξιολόγηση της επιδόσεως των μαθητών» «Τηλεόραση και αγωγή», Αθήνα, 1978.

13) Κασσωτάκη Μ. «Το παιδικό ιχνογράφημα», Αθήνα, 1979.

14) Κοσμοπούλου Α. «Σχεσιοδυναμική Παιδαγωγική του προσώπου», Αθήνα, 1983.

15) Μαραγκουδάκη Γ. «Μάθηση, ψυχολογική θεώρηση», Αθήνα.

16)Μαρκαντώνη Ι.Σ.- Κασσωτάκη Μ.Ι. «Στοιχεία διδακτικής και Σχολικής Αξιολόγησης», Αθήνα, 1979.

17) Μαρκαντώνη Ι.Σ. «Παιδεία Ειρήνης», Αθήνα, 1977.

18) Μαρκαντώνη Ι.Σ. «Ψυχοσωματική ανάπτυξη του παιδιού», Αθήνα, 1968.

19) Μπελλά Θρ. «Το ιχνογράφημα ως μέσο διαγνωστικό της προσωπικότητας» εκδ. Ηράκλειτος, Αθήνα, 1975.

20)  Newman, John Von «Ηλεκτρονικός υπολογιστής και ανθρώπινος εγκέφαλος», εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα, 1972.

21) Ντράικωρς Ρ. «Το παιδί», μτφρ. Ι. Καββαδά, εκδ. Ερμής.

22) Ντράικωρς Ρ. «Η ψυχολογία στην τάξη», μτφρ. Ι. Καββαδά, εκδ. Κέδρος, 1968.

23) Ξωχέλλη Π. «Θεμελιώδη προβλήματα της Παιδαγωγικής επιστήμης», εκδ. Κυριακίδη, Θεσ/νίκη, 1980.

24) Ξωχέλλη Π. «Παιδαγωγική του Σχολείου», εκδ. Κυριακίδη, 1979.

25) Ξωχέλλη Π. «Εισαγωγή στην Παιδαγωγική».

26) Παπά Α. «Η αντιπαιδαγωγικότητα της Παιδαγωγικής», εκδόσεις Βιβλία για όλους, 1985.

27) Παπαγεωργίου Γ. «Ψυχολογία», Ηράκλειο, 1985.

28) Πετρουλάκη Ν. «Σύγχρονες Μέθοδοι-Προγράμματα», εκδ. Φελέκη, Αθήνα, 1981.

29) Πιαζέ Ζαν, «Το μέλλον της εκπαίδευσης», εκδ. Υποδομή, 1979.

30) Πιαζέ Ζαν, «Ψυχολογία και Παιδαγωγική», εκδ. Νέα Σύνορα, 1979.

31) Πολυχρονοπούλου Π. «Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Αγωγής», Αθήνα, 1978.

32) Πόρποδα Κ. «Διαδικασία της μάθησης», Αθήνα, 1985.

33) Πυργιωτάκη Ι. «Κοινωνικοποίηση και εκπαιδευτικές ανισότητες», εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα 1986.

34) Ρίτσμοντ Π. «Εισαγωγή στον Πιαζέ», μτφρ. Γ. Μανιάτη, εκδ. Υποδομή, 1980.

35) Τερζή Ν. «Η παιδαγωγική του Αλέξανδρου Δελμούζου», Θεσσαλονίκη, 1983.

36) Τσουκαλά Κ. «Εξάρτηση και αναπαραγωγή», Αθήνα, 1981.

37) Φλουρή Γ.-Robert Gagne «Θεμελιώδεις αρχές της μάθησης και της διδασκαλίας», εκδ. Γρηγόρη, 1980.

38) Φράγκου Χ. «Ψυχοπαιδαγωγική», Αθήνα, 1977.

39)Φραγκουδάκη Α. «Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση και Φιλελεύθεροι διανοούμενοι», Αθήνα, 1977.

40) Χαραλαμπόπουλου Β.Ι. «Οργάνωση της διδασκαλίας και της μάθησης γενικά», εκδ. Gutenberg,1984.

41) Χαραλαμπόπουλου Κώστα «Το πρόβλημα της παιδείας στο φως της πάλης των ιδεών» εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1985.

42) Wiener N. «Κυβερνητική ή έλεγχος και επικοινωνία στα ζώα και στις μηχανές», εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα, 1980.

43) Wiener N. «Κυβερνητική και κοινωνία», εκδ. Παπαζήση, Αθήνα, 1970.

 

Β. Ειδικής Διδακτικής του μαθήματος της Αισθητικής Αγωγής:

1) Βιγγόπουλου Ηλία «Η τέχνη στο νηπιαγωγείο και το Δημοτικό σχολείο», τεύχος α΄, εκδ. Δίπτυχο, Αθήνα, 1982- τεύχος β΄, 1983, εκδ. Δίπτυχο.

2) Καστρισίου Σοφίας, «Παιδικές ζωγραφιές» εκδ. Κέδρος 1983.

3) Μουζάκη Τάσου «Η ζωγραφική στα σχολεία», βιβλία Α΄ & Β΄, Αθήνα 1983, 1984, «εκδόσεις βιβλία για όλους».

Γ. Θεωρητική:

1) Γέρου Θεοφράστου, «Το συμβολικό παιχνίδι βάση και αφετηρία καλλιτεχνικής δραστηριότητας στο σχολείο», εκδ. «Δίπτυχο», Αθήνα 1984.

2) Gloton R. «Η τέχνη στο σχολείο», μτφρ. Άγγελου Σαφαρίκα και Ηλία Βιγγόπουλου, εκδ. Νικόδημος, Αθήνα 1976.

3)  Merandieu F. «Το παιδικό σχέδιο», μτφρ. Δημήτρη Ψυχογιού, εκδ. Υποδομή, Αθήνα 1981.

4) Μπενέκου Αντώνη «Μορφές Αισθητικής αγωγής. Προγράμματα και διδακτική πράξη, εννέα άρθρα στο Σύγχρονο Νηπιαγωγείο», τόμος 6^ος, 1979.

Δ. Καλλιτεχνική:

1) Βακαλό Ελένη «12 Μαθήματα για τη σύγχρονη τέχνη», Καλλιτεχνικό Πνευματικό Κέντρο ΩΡΑ, Αθήνα, 1978.

2) Βάλτεμπερκ Πάτρικ «Σουρεαλισμός», μτφρ. Αλ. Παπαθανασίου, εκδ. Υποδομή, Αθήνα, 1976.

3) Παγκόσμια Ιστορία Τέχνης, Δεκάτομη, εκδ. «Φυτράκη».

4) Παρλαβάντζα Τάκη «Οι αισθητικές κατηγορίες στη σύγχρονη τέχνη», Αθήνα 1981.

5) Πετρίτη Πάνου «Αλφαβητάριο αισθητικής για μεγάλους», Αθήνα 1977.

6) Πλατή Ελευθερίου «Η αισθητική κοινωνία», Αθήνα, 1976.

7) Read Herbert «Η τέχνη σήμερα», μτφρ. Δημοσθένη Κούρτοβικ, εκδ. Υποδομή.

8) Ρίχτερ Χανς, «Ντάντα», μτφρ. Ανδρέα Ρικάκη, εκδ. Υποδομή, Αθήνα 1983.

9) Τα γραπτά του «Πικάσο». Μτφρ. Ειρήνης Ζερβού, εκδ. Οδυσσέας.

 

*  Η Αμαλία Κ. Ηλιάδη είναι φιλόλογος-ιστορικός (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ' το Α.Π.Θ.)

ailiadi@sch.gr

http://users.sch.gr/ailiadi

http://blogs.sch.gr/ailiadi

http://www.matia.gr

(Εκφράζω τις θερμές μου ευχαριστίες στην αδερφή μου Βάσω Κ. Ηλιάδη, χωρίς την πολύτιμη βοήθεια της οποίας δεν θα ολοκληρωνόταν αυτή η εισήγηση).

Θ' αντέξουν το βάρος μας οι Καρυάτιδες;

 

Του Στέργιου Ζυγούρα*

Τα εγκαίνια του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης επανέφεραν στο προσκήνιο το θέμα της επιστροφής των γλυπτών του Παρθενώνα και του Ερεχθείου που αφαιρέθηκαν βίαια πριν από 200 χρόνια. Η τελετή των εγκαινίων αποτέλεσε όμως και μια ακόμα αφορμή για προβληματισμό γύρω από το θέμα: «ελληνικός πολιτισμός και οικουμενικότητα».

Οι συμπαρομαρτούντες -ταλαιπωρημένες ως προς την πολιτισμική σημασία- έννοιες «Ρώμη, Βυζάντιο, Ευρώπη» έρχονται στο μυαλό μας. Η συζήτηση για το «Μουσείο της Ευρώπης» που έγινε 10 χρόνια πριν, επίσης.

Αυτή τη φορά, οι αντιφάσεις της ελληνικής Πολιτείας δεν είναι αμιγώς εσωτερικές. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Ζοζέ Μπαρόζο μίλησε για την άρρηκτη σχέση ελληνικού και ευρωπαϊκού πολιτισμού. Η αναφορά του στη ρωμαϊκή περίοδο δίνει αφορμή για περίσκεψη πάνω στην ψευδεπίγραφη «Βυζαντινή Αυτοκρατορία» και στο πολιτισμικό κενό στο οποίο ορθώθηκε το ελληνικό εθνικό κράτος. Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας αναφέρθηκε εγκωμιαστικά στην Πολιτεία εκείνη που δείχνει σεβασμό στην Ιστορία της. Πόσο αυξημένη σημασία έχει αυτός ο σεβασμός για τους πολίτες ενός κράτους, όταν η Ιστορία του ξεπερνά τα δικά του όρια και αφορά -σήμερα!- την παγκόσμια κοινότητα;

Κι όμως, την ίδια στιγμή, η κυβερνητική πολιτική στην Παιδεία συνεχίζει να βαδίζει στα χνάρια της άποψης που διχάζει την Ευρώπη και υποβαθμίζει τον ελληνικό πολιτισμό. Το Υπουργείο Παιδείας προωθεί δραστηριότητες που στόχο έχουν να παγιώσουν το αίσθημα του «ανήκειν» στην ευρωπαϊκή οικογένεια και αναζητούν την ανάπτυξη ευρωπαϊκής συνείδησης. Περιορίζεται όμως στη δήλωση του Robert Schuman και στο «Ευρωπαϊκό Βραβείο Καρλομάγνου για τη νεολαία». Ο ίδιος ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο μίλησε στην Αθήνα για την «Ευρώπη του πολιτισμού», αντιπαραθέτοντάς την με την «Ευρώπη της οικονομίας». Όλοι καταλαβαίνουμε ότι τα λόγια εξυπηρετούν και σκοπιμότητες. Όλοι όμως γνωρίζουμε ότι τα λόγια αυτά δεν είναι μόνον λόγια και επιλογή της κάθε κυβέρνησης είναι να χρησιμοποιήσει την ουσία τους στην οικονομία, στην εξωτερική πολιτική. Δυστυχώς, η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται ότι χρησιμοποιεί ως όχημα για το «πολιτισμικώς ανήκειν», την «κοινότητα άνθρακα και χάλυβα». Τα μάρμαρα, που επί δυόμισι χιλιετίες σηματοδοτούν «δημοκρατία, γνώση, λιτότητα, αισθητική», συμβολικά συνένωσε ο Υπουργός Πολιτισμού, όμως το ΥπΕΠΘ εμμένει σε μια Ευρώπη που πολιτισμικά βασίζεται στην ιστορική σχισματική πολιτική των Φράγκων. Στο σχολικά μαθήματα της Ιστορίας και των Τεχνών επιβεβαιώνεται η ίδια κατάσταση. Κι όλα αυτά γίνονται, ενώ ο Υπουργός Πολιτισμού μιλάει για το «μεγάλο όπλο της τέχνης», η κυβέρνηση δηλώνει υπέρμαχος της στενής σχέσης παιδείας-πολιτισμού, όταν όλοι παραδέχονται ότι η γνώση του παρελθόντος καθορίζει σε πολύ μεγάλο ποσοστό το μέλλον.

 Επιφανείς πολιτικοί, μεταξύ των οποίων ο Κων/νος Τσάτσος και ο Κων/νος Καραμανλής, υποστήριξαν με διάφορους τρόπους την πολιτισμική άποψη του «γαλλογερμανικού άξονα». Το «ανήκομεν εις την Δύσιν» ειπώθηκε στην ψυχροπολεμική εποχή, αλλά ακόμα και τότε, περιείχε ένα πολιτικό διλημματικό ψευδοπρόβλημα. Αυτό με τη σειρά του περιείχε τον επίπλαστο εκβιαστικό πολιτισμικό προσδιορισμό. Ας μην ξεχνούμε τέλος, ότι στο σημερινό μας κράτος η ζητούμενη «πολυπολιτισμικότητα» παλινδρομεί μεταξύ εθνικισμού-λαϊκισμού και ψηφοθηρίας-εκπαιδευτικού μοντερνισμού.

Τα γλυπτά του Παρθενώνα και η έκτη Καρυάτιδα θα επιστρέψουν. Εφόσον το διεκδικούμε σθεναρά, εφόσον πείσουμε την παγκόσμια κοινότητα ότι είναι ζήτημα, όχι εθνικής, αλλά οικουμενικής διάστασης. Το πολιτισμικό όμως ζήτημα είναι τεράστιο και θα συνεχίσει να ορίζει βασικές μας πολιτικές. Το βάρος σ' αυτή την πορεία είναι καθημερινό, είναι μεγάλο και είναι δικό μας. Θ' αντέξουν το βάρος μας οι Καρυάτιδες;

23.6.2009

* Ο Στέργιος Ζυγούρας είναι Καθηγητής Δ. Ε.

 

Σύνδεσμοι

http://www.youtube.com/watch?v=NELaITaRWeM

http://www.youtube.com/watch?v=fdz1wI-Cntg

http://www.youtube.com/watch?v=pVr93uW76l4

http://www.youtube.com/watch?v=1lu9WfGImr4

http://www.youtube.com/watch?v=ek6EqnWwxrg

http://www.e-yliko.gr/Lists/ContestsTOP10/Attachments/87/eortasmosImeraEyropis2009.doc

http://e-emphasis.sch.gr/articles.php?pId=1&iId=13&sId=246&aId=417

http://ec.europa.eu/news/around/080229_irl_en.htm

http://www.unipd.it/stdoc/figel.pdf

http://www.politikokafeneio.com/politismos/politismos-2.htm

http://www.romanity.org/htm/rom.e.04.fragkoi_romaioi_feoudalismos_kai_dogma.01.htm

http://users.thess.sch.gr/szygouras/themata/goByzFeb07/MiddleAges&Byzantium.htm

 

Εθνική ταυτότητα και σύγχρονη εκπαίδευση

 

Του Τάσου Χατζηαναστασίου*

 

Το ερώτημα που τίθεται και στο οποίο θα επιχειρήσω να απαντήσω είναι το εξής: έχει θέση στη σύγχρονη εκπαίδευση η καλλιέργεια εθνικής συνείδησης; Όσοι απαντούν αρνητικά στο ερώτημα, επικαλούνται συνήθως τα εξής επιχειρήματα:

1) ότι το έθνος αποτελεί ιδεολογική κατασκευή και η αντίστοιχη ιδεολογία, η εθνική ταυτότητα, «ψευδή» συνείδηση, που εξυπηρετεί τα συμφέροντα σκοτεινών αντιδραστικών κύκλων που με τη σειρά τους επιδιώκουν τη χειραγώγηση του λαού και ειδικότερα της νέας γενιάς. Βασικά ασκούν επίδραση η (δυτικο)ευρωπαιοκεντρική αντίληψη πως το κράτος δημιούργησε το έθνος με βάση το γαλλικό κυρίως πρότυπο καθώς και μια ορισμένη μαρξιστική σχολή με βάση την οποία τα σύνορα, οι πατρίδες, και τα έθνη αποτελούν παθολογία της Ιστορίας που θα  σαρωθούν από την παγκόσμια επανάσταση, το τέλος της Ιστορίας

2) ότι οι σύγχρονες κοινωνίες είναι «πολυπολιτισμικές» και άρα η καλλιέργεια μιας και μόνης εθνικής κουλτούρας στο σχολείο αντιβαίνει στη δημοκρατική αρχή του σεβασμού της διαφορετικότητας και του πλουραλισμού

3) ότι η εθνική ταυτότητα προϋποθέτει την ετερότητα, δηλαδή την οριοθέτηση ενός συλλογικού εμείς απέναντι στους «άλλους», συνήθως τους γείτονες ενός έθνους, γεγονός που ευνοεί τα αισθήματα αντιπαλότητας και μίσους απέναντι σε άλλους λαούς

4) μια υπερβολική δόση πατριωτισμού ενδεχομένως να τον εκτρέψει σε επιθετικό εθνικισμό κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες και τους μηχανισμούς χειραγώγησης

Το ιστορικό προηγούμενο του Ναζισμού, αλλά και η «ελληνοχριστιανική» καρικατούρα της Χούντας, θεωρείται ότι τεκμηριώνουν επαρκώς την απόρριψη συνολικά της εθνικής ιδεολογίας και ειδικότερα της καλλιέργειας εθνικής συνείδησης στη σχολική εκπαίδευση. Εξ ου και η πολεμική εναντίον του εορτασμού των εθνικών επετείων, των παρελάσεων, της εικόνας του Χριστού στη σχολική αίθουσα κτλ Όλα αυτά χαρακτηρίζονται συλλήβδην αντιδραστικά ή/και φασιστικά και πρέπει να καταργηθούν.

 

Ας υποβάλλουμε λοιπόν σε έλεγχο λογικής εγκυρότητας τα παραπάνω επιχειρήματα.

 

1) Η θεωρία της «κατασκευής», αντί να λύνει τα προβλήματα, προκαλεί μεγαλύτερη σύγχυση: στο κάτω κάτω νοητική κατασκευή αποτελεί και η ίδια η θεωρία περί «κατασκευής»! Κάτι του οποίου έχουμε υλική, ιστορική εμπειρία, μέσα από τα σύγχρονα προϊόντα καθώς και τα κατάλοιπα του πολιτισμού του (λέμε πχ, η ιταλική κουλτούρα, η νεοελληνική παράδοση, η αραβική γλώσσα, οι Ινδιάνοι) δεν μπορεί να αποτελεί νοητική κατασκευή! Το έθνος είναι ένα συλλογικό υποκείμενο που δρα, μιλάει μια γλώσσα, παράγει έναν συγκεκριμένο πολιτισμό που είναι επομένως ταυτόχρονα και «φαντασιακό», ως ιδεολογία, και πραγματικό, ως ιστορικό υποκείμενο. Η εμφάνισή του φυσικά και έχει ιστορικά αίτια, δεν είναι επομένως κάτι το… μεταφυσικό, αλλά δεν εξαρτάται υποχρεωτικά από την ύπαρξη κράτους. Ας αφήσουμε τους Έλληνες η ιστορική συνέχεια των οποίων αμφισβητείται από αυτή τη σχολή σκέψης κι ας δούμε τα παραδείγματα άλλων λαών: οι Εβραίοι πριν αποκτήσουν κράτος, το 1948, δεν αποτελούσαν έθνος; Οι Κινέζοι, πάλι, είναι ή δεν είναι αρχαίο έθνος; Οι Κούρδοι που δεν απέκτησαν ποτέ κράτος, δεν είναι έθνος; Οι Παλαιστίνιοι, τέλος, με ποια διαδικασία απέκτησαν εθνική συνείδηση; Είναι φανερό λοιπόν ότι το γαλλικό μοντέλο δεν μπορεί να έχει πλανητική εφαρμογή και άρα η επίκλησή του δεν αποτελεί παρά καθαρά δογματική πεποίθηση.

Όσο για το αν η ιδεολογία γενικά αποτελεί ή όχι ψευδή συνείδηση, έχουν αποφανθεί επ' αυτού πριν από μένα, πολλοί αξιόλογοι στοχαστές. Εδώ αναφέρω τους σύγχρονους: Αλτουσέρ («η ιδεολογία εγκαλεί τα άτομα ως υποκείμενα») και Καστοριάδη («η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας»), που αντιμετώπισαν πιστεύω οριστικά το πρόβλημα. Είναι γεγονός ότι ακόμη κι αν μία ιδεολογία είναι «κατασκευασμένη», έχει θέση και παίζει σημαντικό ρόλο στην Ιστορία και ιδιαίτερα στην κοινωνική συνοχή των ομάδων. Το ζήτημα είναι εάν δεχόμαστε ή απορρίπτουμε τη συλλογική ταυτότητα, άρα και τα συλλογικά υποκείμενα συνολικά, για να υποστηρίξουμε μαζί με τη Θάτσερ πως «δεν υπάρχει κοινωνία, παρά μόνο άτομα» χωρίς κανένα δεσμό μεταξύ τους. Σε ό,τι αφορά την εθνική συλλογική ταυτότητα, ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση των Σλαβομακεδόνων των Σκοπίων που ενώ η εθνική τους ιδεολογία στηρίζεται στη συστηματική κλοπή της ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς των αρχαίων Μακεδόνων και των Βουλγάρων κυρίως, έχει σήμερα διαμορφώσει ένα πραγματικό έθνος, τον επίσης πραγματικό επεκτατισμό του οποίου υποστηρίζει η δήθεν αντεθνικιστική ελληνική διανόηση!

Σε ό,τι αφορά, τέλος, την εκμετάλλευση του εθνικού, αλλά και του θρησκευτικού αισθήματος από ποικίλους εξουσιαστικούς μηχανισμούς, αυτό καταρχήν δεν αποτελεί προνόμιο ούτε της θρησκείας ούτε του έθνους: οι μηχανισμοί αυτοί στη διαχρονία της Ιστορίας επικαλούνται εξίσου το «λαϊκό συμφέρον», τη δημοκρατία, το «σοσιαλισμό», και σήμερα την υπεράσπιση των… ανθρωπίνων δικαιωμάτων προκειμένου να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη. Η αντίληψη ή μάλλον εμμονή – που λειτουργεί ως απώθηση απέναντι στο εθνικό συναίσθημα – ότι ο πατριωτισμός αποτελεί αποκλειστικό συστατικό αντιδραστικών ιδεολογιών ανάγεται στην εμπειρία του μετεμφυλιακού κράτους και της δικτατορίας και είναι εντελώς ανιστόρητη: στα περισσότερα μέρη του κόσμου τα αντιδραστικά καθεστώτα στράφηκαν εναντίον των εθνικών συμφερόντων λειτουργώντας ως εντολοδόχοι ξένων δυνάμεων κι αυτό συνέβη σε γενικές γραμμές και στην Ελλάδα. Η αντεθνική επομένως στάση μιας ορισμένης αριστεράς όχι μόνο διαγράφει την προσφορά της Εθνικής Αντίστασης και της πατριωτικής διάστασης της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, αλλά και αρνείται να δει τη διεθνή θέση της χώρας που προφανώς δεν ανήκει ούτε στις αποικιοκρατικές δυνάμεις ούτε στο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο. Αρνείται, τέλος, να δει τη διεθνή εμπειρία: τα περισσότερα ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ου αι. επέβαλαν την αυταρχική εξουσία τους στο όνομα του… λαού κι όχι του έθνους ή της θρησκείας την οποία μάλιστα πολύ συχνά έθεσαν εκτός νόμου. Αυτή δυστυχώς είναι η εμπειρία εκατομμυρίων ανθρώπων που έζησαν στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες.

Από την άλλη μεριά, το λαϊκό δημοκρατικό στοιχείο δεν λείπει από τις εθνικές κουλτούρες. Από την πιο κοντινή σε μας εμπειρία, αναφέρω την ελληνική και σλαβική κοινοτική παράδοση. Αλλά και ορισμένα θρησκευτικά ρεύματα υπήρξαν επαναστατικά, όπως η θεολογία της απελευθέρωσης στη Λατινική Αμερική, ή κάποιες μορφές του ισλαμισμού (πχ οι κοινότητες των αχήδων στη Μικρά Ασία το 13ο και 14ο αι.) ενώ και η ορθοδοξία έχει στις αυθεντικές της μορφές αντεξουσιαστικά και εξισωτικά χαρακτηριστικά για να μην αναφερθούμε στο χριστιανισμό των πρώτων μεταχριστιανικών αιώνων.

 

2) Κατασκευή, αντίθετα, και μάλιστα από τις πλέον ανόητες, αποτελεί η άποψη ότι όλες οι σύγχρονες κοινωνίες είναι πολυπολιτισμικές. Αν στη σημερινή συγκυρία, συμβαίνει σε κάποια κράτη να υπάρχουν εθνικές ή θρησκευτικές μειονότητες ή να φιλοξενούν έναν μικρότερο ή μεγαλύτερο αριθμό μεταναστών αυτό δεν τις καθιστά πολυπολιτισμικές. Στα περισσότερα κράτη, υπάρχει μια πλειοψηφούσα εθνότητα η οποία έχει διαμορφώσει με την ιστορική παρουσία της στο χώρο την πολιτισμική του ταυτότητα. Οι υπόλοιπες κουλτούρες, θρησκείες, γλώσσες κτλ έχουν κάθε δικαίωμα να υπάρχουν και να καλλιεργούνται από τους αντίστοιχους φορείς τους, όχι όμως σε βάρος της ιστορικά διαμορφωμένης ταυτότητας της πλειοψηφίας του πληθυσμού. Πλουραλισμός σημαίνει βεβαίως ανεκτικότητα και πολιτισμικές ανταλλαγές αλλά όχι άρνηση της κουλτούρας ενός τόπου. Σε αντίθετη περίπτωση,

 

3) η καταπίεση των εθνικών δικαιωμάτων της πλειοψηφίας ενός λαού προκαλεί την αντιπαλότητα και το μίσος και όχι η εθνική ταυτότητα από μόνη της. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της συμπάθειας που δείχνει ο ελληνικός λαός απέναντι στους μουσουλμάνους Κούρδους, Παλαιστίνιους, Πέρσες και Άραβες. Το ότι έχουμε υποφέρει κι εξακολουθούμε να υποφέρουμε από τους μουσουλμάνους Οθωμανούς Τούρκους δεν μας οδηγεί στο να τους θεωρήσουμε όλους συλλήβδην εχθρούς μας. Από την άλλη όμως, θα αποτελούσε πολιτισμική αλλοίωση (αλλοτρίωση δηλαδή) εάν στην Ελλάδα συνέρρεαν μερικά εκατομμύρια μουσουλμάνοι. Και τότε φυσικά θα είχαμε όξυνση των ήδη υπαρκτών φαινομένων ρατσισμού, ενώ οι μουσουλμανικές κοινότητες θα λειτουργούσαν ως όργανα ιμπεριαλιστικών σχεδίων σε βάρος της χώρας.

4) Όσο για το φόβο εκτροπής του πατριωτισμού σε επιθετικό εθνικισμό, στην περίπτωση μικρών λαών όπως ο ελληνικός, ο φόβος αυτός κανονικά θα έπρεπε ν' αποτελεί αντικείμενο της ψυχοπαθολογίας. Η Ελλάδα δεν είναι ούτε Γερμανία, ούτε ΗΠΑ ούτε καν Ιταλία. Ειλικρινά, τι φοβούνται οι άνθρωποι αυτοί; μήπως μας παρασύρει ο εθνικισμός και επιτεθούμε εναντίον της Τουρκίας και ύστερα πάρουμε φόρα και θελήσουμε να επιβάλλουμε τον ελληνικό πολιτισμό σε όλη την υφήλιο; Στην περίπτωση της Ελλάδας και της Κύπρου, αυτό που θα συμβεί είναι αυτό που ήδη βιώνουμε στις μέρες μας: στη μεν Κύπρο, ο εξευτελισμός της ελληνικής σημαίας από τους ανεγκέφαλους χουλιγκάνους με τις σβάστικες που εξαντλούν την επιθετικότητά τους στους οπαδούς των αντίπαλων ομάδων, στους ανυπεράσπιστους μετανάστες και σε εκτονωτικούς βανδαλισμούς σε βάρος της περιουσίας αθώων πολιτών στη δε Ελλάδα το φαινόμενο της βίας εναντίον των μεταναστών από περιθωριακές ομάδες εγχώριων συμπλεγματικών μιμητών της δόξας του… Χίτλερ! Αλλά αυτό το φαινόμενο είναι ακριβώς γέννημα της κρίσης του συστήματος που από τη μια στερεί αξίες, πρότυπα και ιδανικά από τη νεολαία και από την άλλη βολεύεται με το να την εξωθεί στο περιθώριο της κερκίδας και της τυφλής βίας και να την κατηγορεί από πάνω επειδή έχει χάσει αυτές τις αξίες. Όταν διδάσκουμε στη νεολαία ότι δεν υπάρχουν συλλογικές ταυτότητες παρά μόνο εγωιστικά άτομα, είναι λογικό οι νέοι να αναζητούν ταυτότητα σε πρωτόγονες, εισαγόμενες, ανορθολογικές και αντικοινωνικές μορφές συλλογικότητας. 

Θα μου πείτε, αν δεν είναι η λογική αυτή που υπαγορεύει το συστηματικό αφελληνισμό της εκπαίδευσης, τότε ποιους σκοπούς εξυπηρετεί;

Εντελώς επιγραμματικά, εξυπηρετεί δύο σκοπούς: στο μεν οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο την ανάγκη να παράγει το σύστημα αμόρφωτους και άβουλους ιδιώτες με μόνη ταυτότητα αυτήν του παγκοσμιοποιημένου καταναλωτή προϊόντων μιας χρήσης όπου κυρίαρχο πολιτισμικό πρότυπο είναι αυτό του Μόλ και των Μακ Ντόναλντς. Γι' αυτό και το σημερινό σχολείο έχει παραιτηθεί τόσο από τη μετάδοση γνώσεων, όσο και από την προβολή αξιών και δημιουργικών προτύπων. Η γνώση έχει αξία μόνο ως ορισμένη ποσότητα για αποστήθιση που χρησιμεύει για την απόκτηση ενός πτυχίου, για εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο, για επιτυχία σε διαγωνισμό και όχι για την άνοδο του μορφωτικού επιπέδου του λαού, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την απελευθερωτική της δύναμη. Ο έλεγχος τόσο της επίδοσης όσο και της συμπεριφοράς του μαθητή έχουν πρακτικά καταργηθεί στο όνομα της άρσης των… ταξικών φραγμών και της «αντιαυταρχικής» εκπαίδευσης. Σ' αυτό οφείλεται η βαθιά κρίση που περνά το σύγχρονο σχολείο της αμάθειας.  

Στο δε πολιτικό επίπεδο, εξυπηρετεί την αναγκαιότητα να συντελεστεί η πλήρης αλλοτρίωση και αποβλάκωση της κοινωνίας προκειμένου όχι απλά να αποδεχτεί μια κακή λύση του Κυπριακού ή την υπαγωγή της Ελλάδας σε δορυφόρο της Τουρκίας αλλά και να την υποστηρίξει ως επιτυχία! Απαιτείται επομένως να παραχθεί ένας νέου τύπου άνθρωπος, ξεκομμένος από την παράδοσή του, που κοιτάζει απλώς να επιβιώσει καταναλώνοντας ό,τι βρει μπροστά του, όπως οι μεταμορφωμένοι σε γουρούνια, σύντροφοι του Οδυσσέα από το ραβδί της Κίρκης. Ευχαριστημένος βέβαια που δεν θα χρειαστεί να πολεμήσει για κανένα κωλονήσι… Κι αντίθετα απ' ό,τι υποστηρίζει μεγάλη μερίδα της αριστεράς, αυτή η πλήρης άρνηση ενασχόλησης με τα υπαρκτά εθνικά προβλήματα της χώρας, δεν επιτρέπει να υπάρξει κανένας ριζικός μετασχηματισμός στο κοινωνικό επίπεδο. Λαός εθελόδουλων ραγιάδων εξ ορισμού δεν μπορεί να είναι επαναστατικός.

 

Αυτό που επίσης αρνείται να δει η αριστερά είναι πως η αποδόμηση των συλλογικών ταυτοτήτων αποτελεί βασική επιλογή του συστήματος. Αυτό που επιδιώκεται είναι η χειραγώγηση των συνειδήσεων και η υποδούλωση των ανθρώπων σε ποικίλους εξουσιαστικούς μηχανισμούς που όμως έχουν το χαρακτηριστικό να εμφανίζονται ως κοινωνίες της ελευθερίας (της αγοράς και του εμπορεύματος βέβαια!) όπως, δηλαδή, και στη Φάρμα των Ζώων του Όργουελ!

 

Μια επομένως απελευθερωτική λογική, θα απαιτούσε από μια δημοκρατική πολιτεία την καλλιέργεια της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης στη νέα γενιά. Μιλάμε για καλλιέργεια κι όχι για επιβολή μέσω κάποιας συγκεκριμένης εξεταστέας ύλης Αυτό είναι σήμερα, ειδικά σε ό,τι αφορά τις συνθήκες της ημικατεχόμενης Κύπρου προτεραιότητα. Από κει και πέρα, το σύγχρονο σχολείο θα πρέπει να καλλιεργεί επίσης την οικολογική πλανητική συνείδηση εξαιτίας της οικολογικής κρίσης. Μιλάμε επομένως για ένα πατριωτικό αίσθημα άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικολογική ευθύνη για το δημόσιο αγαθό: είμαι πατριώτης σημαίνει υπερασπίζομαι το περιβάλλον εξίσου όπως και το έδαφος αλλά και τον πολιτισμό της πατρίδας μου. Όπως επίσης το σχολείο οφείλει να ξαναδώσει στη γνώση, την κριτική σκέψη και τις πανανθρώπινες αξίες, που ούτως ή άλλως υπάρχουν σε κάθε  τοπική παράδοση, τη θέση που τους ταιριάζει.

Η δημοκρατική πολιτεία δεν έχει να φοβηθεί, αντίθετα ωφελείται πολλαπλά από την προβολή θετικών προτύπων μέσα από την Ιστορία του έθνους, αλλά και από τη συζήτηση και διερεύνηση με πλήρη ειλικρίνεια των αρνητικών στιγμών χωρίς καμία απολύτως εξαίρεση. Πρέπει να κάνουμε σημαία της σχολικής ιστορίας, τη χιλιοειπωμένη άλλωστε φράση του Σολωμού, ότι πρέπει να θεωρούμε εθνικόν ό,τι είναι αληθινόν. Ο πατριωτισμός που στηρίζεται στη γνώση και την αλήθεια των ιστορικών γεγονότων εξασφαλίζει την κοινωνική συνοχή και διαπλάθει πολίτες που έχουν αίσθηση της δημόσιας ευθύνης.

Αντίθετα, αν το κράτος αποποιηθεί την ευθύνη της καλλιέργειας εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης, τότε το ρόλο αυτό θα τον αναλάβουν οι πιο μισαλλόδοξοι και αντιδραστικοί κύκλοι και το αποτέλεσμα θα είναι να βρισκόμαστε διαρκώς ανάμεσα στη σκύλλα του εθνομηδενισμού, που οδηγεί στην υποταγή του έθνους και τη χάρυβδη του φυλετικού ρατσισμού. Το παράδειγμα της Γιουγκοσλαβίας όπου μετά από πενήντα χρόνια συστηματικής καταπίεσης του εθνικού αισθήματος, ιδιαίτερα της πλειοψηφούσας εθνότητας, των Σέρβων, επιτέθηκαν με τόση αγριότητα η μία εθνότητα εναντίον της άλλης, είναι πολύ χαρακτηριστικό για το ότι η εθνική καταπίεση, και όχι η προβολή της εθνικής ταυτότητας σε καθεστώς ελευθερίας και δημοκρατίας, είναι που εκθρέφουν τη μισαλλοδοξία.

Η κριτική ωστόσο των επιλογών της εξουσίας, ακόμη και η αντίστασή μας σ' αυτές τις επιλογές, η περηφάνιά μας να λέμε «όχι» σ' αυτά που μας σερβίρουν σαν δήθεν επωφελή και προοδευτικά ενώ το μόνο που εξασφαλίζουν είναι την υποταγή και την απονάρκωσή μας, δεν αρκούν. Γιατί εμείς δεν αντιδρούμε επειδή φοβόμαστε οποιαδήποτε μεταρρύθμιση, γιατί είμαστε τόσο συντηρητικοί και οπισθοδρομικοί που αξιωματικά απορρίπτουμε οποιαδήποτε αλλαγή στα καθιερωμένα. Αντίθετα, καταλαβαίνουμε ότι χρειαζόμαστε ένα εθνικό σχέδιο για την Παιδεία και τον πολιτισμό μας. Συμβαίνει ωστόσο, κι όχι τυχαία, το δικό μας σχέδιο να κινείται στην αντιδιαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση από το δικό τους. Γιατί ακριβώς στηρίζει το εθνικό συμφέρον κι όχι αυτά των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της Τουρκίας συμπεριλαμβανομένης.

Για να έχουμε όραμα Παιδείας πρέπει να έχουμε όραμα κοινωνίας. Αν λοιπόν συμφωνούμε ότι θέλουμε μια πατρίδα ελεύθερη, κοινωνικά δίκαιη με καθαρό περιβάλλον και πλούσιο πολιτισμό, τότε πρέπει να διαμορφώσουμε και το αντίστοιχο πρόγραμμα στη σχολική εκπαίδευση. Άλλωστε, στοιχεία μπορούμε να αντλήσουμε από τις γνησιότερες εκφράσεις της νεοελληνικής παράδοσης από τ' ακριτικά και δημοτικά τραγούδια τον Ρήγα Φεραίο, τον Σολωμό, τον Μακρυγιάννη μέχρι τον Σεφέρη, τον Εγγονόπουλο, τον Ρίτσο και τον Τσιτσάνη.

Με βάση αυτό το πολιτισμικό πρότυπο μπορούμε να εξειδικεύσουμε περισσότερο τους στόχους μας για ένα σχολείο που θα προβάλλει τον ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική ιδιοπροσωπία, όχι ως μουσειακό φολκλορικό αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης και τουριστικού θαυμασμού, αλλά ως σύγχρονη απάντηση στις προκλήσεις της εποχής μας. Από εδώ αντλούμε το πρότυπο του πολίτη που έχει δημοκρατικό και αγωνιστικό ήθος και σέβεται τη διαφορετικότητα, που είναι κοινωνικά και οικολογικά ευαίσθητος, που είναι εγγράμματος κι αισθητικά καλλιεργημένος, πατριώτης και διεθνιστής μαζί, που αρνείται τον σοβινισμό και τη μισαλλοδοξία ακριβώς επειδή δεν είναι συμπλεγματικός, που δεν μιμείται δουλικά τα ξένα πρότυπα αλλά τα αφομοιώνει δημιουργικά. Ακόμη αντλούμε το πρότυπο του εργαζόμενου που είναι υπεύθυνος, εργατικός και δημιουργικός αλλά και που διεκδικεί αξιοπρεπείς συνθήκες και απολαβές, το πρότυπο του ανθρώπου που έχει αξίες και ήθος, σέβεται και υπερασπίζεται κάθε δημόσιο αγαθό, όπως είναι η εκπαίδευση και η υγεία, το περιβάλλον και η πολιτιστική κληρονομιά. Όλα αυτά βρίσκονται μέσα στην παράδοσή μας, αρκεί να τα δούμε σωστά και να τα αναδείξουμε. Πόσο, για παράδειγμα, γνωρίζουμε πράγματι την ορθόδοξη παράδοση; Γνωρίζουμε το νόημα της τριαδικότητας; Γνωρίζουμε τη συγκλονιστική θεολογία του προσώπου ενός προτύπου ζωής που συνδυάζει το άτομο με το σύνολο χωρίς να θυσιάζει κανένα στο όνομα του άλλου; Τα πρότυπα της ελληνικής παράδοσης είναι αυτά του σοφού, του ήρωα-πρόμαχου της κοινότητας και του αγίου. Ας τα δούμε λοιπόν μ' ένα σύγχρονο πρίσμα κι ας μην επιτρέψουμε στο εξής να ευτελίζονται είτε από την αμάθεια και την ιδιοτέλεια των δήθεν «πιστών» είτε από την απαξίωσή τους από τους δήθεν «προοδευτικούς». Οφείλουμε να τα αναδείξουμε για να τα προσφέρουμε στη νέα γενιά. Αυτό εννοούμε όταν λέμε καλλιέργεια εθνικής ταυτότητας: την προσφορά θετικών προτύπων μέσα από την ελληνική παράδοση. Αυτή είναι η μάχη που έχουμε να δώσουμε: να ξανατοποθετήσουμε τους ήρωές μας στη θέση που τους αξίζει γκρεμίζοντας ταυτόχρονα τα ευτελή πρότυπα της τηλεόρασης και του σταρ σύστεμ.

«Άξιον εστί το πέτρινο πεζούλι… άξιον εστί το ξύλινο τραπέζι… άξιον εστί εορτάζοντας τη μνήμη» λέει ο Οδυσσέας Ελύτης. Το ξύλινο τραπέζι κι όχι τα πλαστικά προϊόντα της καταναλωτικής μας ευμάρειας. Εδώ θα παιχτεί η αντίστασή μας και ελπίζω να με καταλαβαίνετε.

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι μόνο οι παραδόσεις γεννούν πολιτισμό. Κανένας πολιτισμός δεν δημιουργήθηκε από το τίποτα, από τη μηδενιστική ισοπέδωση που τείνει να κυριαρχήσει σήμερα ως πλανητικό πρότυπο. Για να καταλάβετε τι εννοώ σας καλώ να μεταφερθείτε νοερά σ' ένα οποιοδήποτε αεροδρόμιο, εμπορικό κέντρο ή κατάστημα πολυεθνικής και θα διαπιστώστε ότι  είναι το ίδιο είτε είστε στη Σιγκαπούρη, είτε στο Μιλάνο ή τα… Τρίκαλα. Αυτή η λαμπερή ψευδαίσθηση πολυτέλειας μιας πανομοιότυπης εμπορικής βιτρίνας δεν παράγει πολιτισμό. Η εθνική ταυτότητα και παράδοση αποτελούν προϋποθέσεις εθνικής επιβίωσης αλλά και προϋποθέσεις για τη συνέχιση του πολιτισμού, εθνικού και παγκόσμιου. Πολιτισμός και ελευθερία για όλους τους καταπιεσμένους λαούς είναι έννοιες που ταυτίζονται. Η υπεράσπιση της γλώσσας, της ιστορίας, της θρησκείας μας είναι αγώνας πολιτισμικός που αφορά ολόκληρο τον κόσμο γιατί μόνο έτσι μπορούμε να προσφέρουμε σ' αυτόν. Για μας ωστόσο προτεραιότητα, επαναλαμβάνω πως αποτελεί η εθνική μας επιβίωση. Κι αυτός ο αγώνας ξεκινά από το σπίτι και το σχολείο.

Ναι, αγαπητοί φίλοι, το σχολείο πρέπει να μαθαίνει στα παιδιά να είναι περήφανοι, αγωνιστές και συνειδητοποιημένοι Έλληνες με γνώση, αγάπη και ευαισθησία για την ελληνική παιδεία και πολιτισμό. Και ο αγώνας να διατηρήσει ο Έλληνας τον πολιτισμό και την εθνική του ταυτότητα είναι αγώνας για την ελευθερία.

 

* Ο Τάσος Χατζηαναστασίου είναι φιλόλογος στο Επαγγελματικό Λύκειο Ναυπλίου

Το 14^ο συνέδριο της ΟΛΜΕ στο υπόβαθρο  της κατάρρευσης της μεταπολίτευσης

 

Του Παναγ. Α. Μπούρδαλα*

 

 

Της απομένει πιθανά μια τελευταία αναλαμπή από μια νέου τύπου κεντροαριστερή διακυβέρνηση υπό την ηγεμονία του υπαρκτού μεταλλαγμένου ΠΑΣΟΚ, τουλάχιστον σε επίπεδο ηγεσίας, με την  κριτική συναίνεση της ανανεωτικής πτέρυγας του ΣΥΝ, των Ο. Π. και φυσικά των ισχυρών οικονομικών και επικοινωνιακών κέντρων εξουσίας, με βάση τις αποφάσεις της Ε.Ε. και των G 20.

Οι πολιτικές δυνάμεις της κλασικής αριστεράς, σε όλες τους τις εκδοχές, έχουν υποχωρήσει, αφού  όπως έδειξε  η στάση του 40-45% των ψηφοφόρων αδυνατούν ιδεολογικά και πολιτικά να απορροφήσουν ακόμη και τη δυσαρέσκεια. Ταυτόχρονα αυτή η αντίδραση στο πολιτικό σύστημα, ενώ υφίστανται πολλοί λόγοι για να το κάνουν, μάλλον εκφράζονται πάλι, όπως οι εξεγερμένοι του Δεκέμβρη: χωρίς Λόγο (το Λ κεφαλαίο)…

Μέσα σ' αυτό το τοπίο είμαστε υποχρεωμένοι, όχι μόνο στα πρωτοβάθμια, αλλά κυρίως στα δευτεροβάθμια σωματεία τύπου ΟΛΜΕ, να ανοίξουμε νέους δρόμους, νέες εκδοχές, νέες στρατηγικές και νέες συμμαχίες, ώστε να αντιμετωπίσουμε το νέο τοπίο Δημοκρατίας, Εργασίας, Παιδείας και Πολιτισμού που φαίνεται να δημιουργείται. Βεβαίως δεν πρόκειται για παρθενογένεση, αλλά για ανάδειξη και ανάπτυξη υπαρχόντων δυνατοτήτων και στα τέσσερα προηγούμενα επίπεδα. Ας κάνω μια κάποια σκιαγράφηση:

 

Ι) Στο επίπεδο της αστικής δημοκρατίας, η αριστερά κατέρρευσε εκλογικά παταγωδώς, χωρίς η μετατόπιση να κεφαλαιοποιηθεί τουλάχιστον σε κοινωνικό επίπεδο. Αυτό εκφράστηκε τόσο με το κόμμα-κιβωτός (ΚΚΕ, αλλά και ΠΑΜΕ), που έχασε το 25% της δύναμής του στις ευρωεκλογές, όσο και με τη στρατηγική της «ενότητας της αριστεράς», που προωθούσε ο σχεδόν διαλυμένος τώρα ΣΥΡΙΖΑ. Την προωθούσαν, όταν  αυτήν δεν την είχε και δεν την έχει  κατακτήσει, όχι μόνο ιδεολογικά και πολιτικά, αλλά ούτε καν με οργανωτικά χαρακτηριστικά στο εσωτερικό του. Και βλέπουμε ήδη πως συμπεριφέρεται στο πρώτο φύσημα του ανέμου…

Επομένως χρειάζονται ενότητες, αλλά σε επίπεδα μια νέας σύνθεσης με ευρύτερες συμμαχίες, που αφ' ενός  θα γειώνονται ακόμη περισσότερο στα πραγματικά προβλήματα και αφ' ετέρου το όχημα μπορεί να είναι κυρίως τα συνδικάτα, οι τοπικές δράσεις, ο πολιτισμός, ο χώρος εργασίας, κλπ, και όχι τόσο «η αριστερά».

 

ΙΙ) Στο δεύτερο επίπεδο, δηλαδή παιδείας-εργασίας-πολιτισμού, δίνεται μια δυνατότητα για μια πρώτη προσέγγιση στο συνέδριο της ΟΛΜΕ προς μια νέα σύνθεση πάνω στην αλληλοπεριχώρηση αυτής της «τριάδας» στο χώρο της εκπαίδευσης. Τα παλιά ιδεολογήματα, είτε του απερχόμενου (;) εξουσιαστικού «ελληνοχριστιανικού» εθνικισμού με κέντρο το έθνος-κράτος, είτε του κυρίαρχου άχρωμου και στείρου κοσμοπολιτισμού με επίκεντρο την μη δημοκρατική Ε.Ε., συμβατού με τις αξίες του νέου καπιταλισμού, αφήνουν ένα μεγάλο πολιτισμικό, διαπολιτισμικό και αντιϊμπεριαλιστικό κενό, που τελικά το καλύπτει κυρίως ο αφιλόξενος χώρος της αναδυόμενης δήθεν αντιπαγκοσμιοποιητικής ακροδεξιάς σε όλη την Ευρώπη.

Μέσα στο τούνελ της παρούσας παγκόσμιας κρίσης, που το σύστημα προσπαθεί να την χρησιμοποιήσει όσο γίνεται περισσότερο για να επιταχύνει τις νέες καπιταλιστικές σχέσεις, έχουμε επί πλέον τρία σταθερά δεδομένα, με αντίστοιχες πιθανές συνδικαλιστικές διεξόδους για μας:

α) Το σύμφωνο σταθερότητας της Ε.Ε. και τις αποφάσεις των G8 και G20, που σημαίνει «ευασφάλεια», υποβάθμιση των συλλογικών συμβάσεων των συνδικάτων, δραστική μείωση των μισθών-συντάξεων και ειδική περικύκλωση του στενότερου δημόσιου τομέα (παιδεία, υγεία,  κλπ), αύξηση των ελαστικών σχέσεων εργασίας μέσα σε ένα νέο εργασιακό τοπίο. Το τοπίο της κρίσης  μπορεί να χρησιμοποιήσει   τις  μεγάλες διαφορές  εργασιακών σχέσεων στον ιδιωτικό  με το δημόσιο τομέα για να ακινητοποιήσει τα συνδικάτα, ώστε να μειώσει δραστικά κατά σειρά τόσο τον αριθμό των  μονίμων, όσο και τις οργανικές θέσεις.

Έτσι η  προοδευτική ιδέα του ολοήμερου σχολείου και για το Γυμνάσιο (ίσως και Λύκειο) μπορεί να αλλάξει την αναλογία μονίμων-αναπληρωτών και ωρομισθίων δραστικά εις βάρος της μονιμότητας. Να φέρει μετά από μια νέα απόπειρα την «αξιολόγηση», δηλαδή τη συρρίκνωση και το κλείσιμο σχολείων και να βαθύνει τη χειραγώγηση στους εκπαιδευτικούς.

Παράλληλα επιδιώκει να παίξει με τα επιδόματα και τα δώρα. Η πρόταση για νέο μισθολόγιο, δήθεν μόνο για τους νεοεισερχόμενους, χωρίς τα επιδόματα (περίπου 450 Ε είναι τα εκπαιδευτικά στο χώρο της βασικής εκπαίδευσης) έχει ως επί πλέον στόχο την παραπέρα διάσπαση των εργαζόμενων στον ίδιο χώρο. Η ΑΔΕΔΥ τώρα, όχι μόνο λόγω συσχετισμού δύναμης ή οργανωτικής μορφής (Γενικό Συμβούλιο), αλλά για μια σειρά άλλων λόγων που έχουν να κάνουν και με τις επαγγελματικές διαφορές, δεν μπορεί πια από εδώ και πέρα να διαπραγματεύεται τα πάντα. Η ΟΛΜΕ π.χ. (και πιθανά παράλληλα και η ΔΟΕ) οφείλει να ανοίξει ένα νέο δρόμο διαπραγματεύσεων,  το λιγότερο όπως  έκανε η Ε.Ι.Ν.Α. στο χώρο της υγείας, παρά τις από τα κάτω «αριστερές» κριτικές για το χειρισμό «Τσούκαλου».

Εάν η κυβέρνηση έχει δείξει τις προθέσεις της για νέο μισθολόγιο το 2010, όπου σχεδιάζει να εξαφανίσει τα επιδόματα στους νεοπροσλαμβανόμενους (με στόχο να τα συρρικνώσει και στους μόνιμους μέσω υπερβολικών ασφαλιστικών – συνταξιοδοτικών κρατήσεων), εμείς ως  ΟΛΜΕ οφείλουμε να διεκδικήσουμε κλαδικές συμβάσεις εφ' όλης της ύλης μεν, αλλά ειδικά για το μισθό, κλαδική σύμβαση με επίκεντρο την ενσωμάτωση όλων των επιδομάτων στο βασικό μισθό. Είναι η ώρα να αποδράσουμε τόσο από τη λογική του δήθεν ενιαίου μισθολογίου, όσο και του αριθμητικού μισθού (1400 Ε καθαρά ή 1800 ακαθάριστα, χωρίς να υποτιμάται τόσο ο μισθός του νεοδιόριστου όσο και ο καταληκτικός).  Η ΑΔΕΔΥ σ' αυτή τη φάση ας διεκδικήσει τον κατώτατο μισθό.

β) Η απόφαση του Ευρωδικαστηρίου για το συνταξιοδοτικό, πέρα από το ζήτημα του είδους της συνταξιοδοτικής «ισότητας» μεταξύ ανδρών και γυναικών, που φέρνει στο προσκήνιο, άνοιξε το ζήτημα των επαγγελματικών ταμείων στους δημοσίους υπαλλήλους και για την κύρια σύνταξη. Και αν ανοίξουν οι ασκοί του Αιόλου, μπορούμε να φτάσουμε σε επαγγελματικά ταμεία μέχρι και κατά ειδικότητα… Η καθολική μας άρνηση για επαγγελματικά ταμεία στο συνέδριο είναι ο βασικότερος όρος ύπαρξης ακόμα και αυτού καθ'  αυτού του συνδικαλισμού στους παραδοσιακούς συνδικαλιστικούς θεσμούς.

γ) Ο καταιγισμός εκπαιδευτικών προτάσεων  με επίκεντρο τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (που περιέχουν μέσα τους και πολλές προτάσεις που υπό όρους θα γίνονταν αποδεκτές, αλλά μέσα σε άλλο εκπαιδευτικό πλαίσιο) από Π.Ι., Επιτροπή ΥΠΕΠΘ (Μπαμπινιώτης με κατ' αρχήν αποδοχή Ν.Δ., ΛΑΟΣ και … ΠΑΣΟΚ),   προτάσεις (νέας) ΠΟΣΔΕΠ (τα λεγόμενα 10 σημεία) και  η νέα (;) τακτική (2009) της πλειοψηφίας της ΔΟΕ μέχρι στιγμής, δημιουργούν το πανεκπαιδευτικό τοπίο.  

Το ΟΧΙ της ΟΛΜΕ στο θεσμικό διάλογο ήταν δυνατό μόνο στα ΜΜΕ, αλλά ασθενές και με ελάχιστη υποστήριξη στις ΕΛΜΕ και την κοινωνία. Τρία είναι τα σημεία κλειδιά  για το ΟΧΙ,  από εδώ και πέρα, που δεν μπορούμε δηλαδή να ανεχτούμε ως εκπαιδευτικοί:

1) Στις ερωτήσεις κλειστού τύπου με τις αντίστοιχες κεντρικές τράπεζες θεμάτων: Εμείς οι εκπαιδευτικοί της τάξης, ήδη έχουμε κατανοήσει που οδηγούν την κριτική και ολιστική σκέψη της νέας γενιάς. Αυτοί όμως προετοιμάζονται να τις καταστήσουν ως βασικό τρόπο εξέτασης στο σχολείο και να μειώσουν ακόμη περισσότερο το «ενιαίο της γνώσης» σε μικρότερο κύκλο νεολαίας.

2) Στις περιφερειακές εξετάσεις.  Το πρώτο αποτέλεσμα μιας τέτοιας δοκιμής (μετά το πείραμα Αρσένη και Ευθυμίου) είναι η διάλυση κάθε δυνατότητας να λειτουργήσει παιδαγωγικά κάθε σχολική κοινότητα.  Το δεύτερο αποτέλεσμα εκτιμάται ότι θα αυξήσει την αποστράτευση και άλλου μαθητικού δυναμικού, είτε κυριολεκτικά με μεγαλύτερη σχολική διαρροή, είτε με «μεγαλύτερο» λειτουργικό αναλφαβητισμό.

Παράλληλα σε επίπεδο θεσμικό, δίνει η πρόταση αυτή ένα ακόμα ψεύτικο εργαλείο για «αξιολόγηση» της σχολικής μονάδας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ύπαρξη αρκετών σχολείων και φυσικά το στένεμα του κλοιού για ατομική θεσμική «αξιολόγηση» – χειραγώγηση των εκπαιδευτικών εις βάρος βεβαίως κάθε παιδαγωγικής ελευθερίας. Και αυτό διότι τέτοιες περιφερειακές βαθμολογίες δεν οδηγούν σε ανατροφοδότηση και αλληλεπίδραση των εκπαιδευτικών, αλλά σε υποταγή στην ιεραρχία.

3) Στα πολλά επιλεγόμενα μαθήματα και τους μάνατζερ, που θα απομακρύνουν ακόμα περισσότερο τους μαθητές από τη λογική της «ενιαίας γνώσης», τόσο στο είναι του κάθε μαθητή χωριστά, όσο και των μαθητών ως κοινωνικού στρώματος. Παράλληλα ανοίγουν τους δρόμους για είσοδο των χορηγών και στον τομέα των μαθημάτων, οπότε το τοπίο θα αλλάξει άρδην, έτσι ώστε να οδηγηθούν οι σχολικές κοινότητες ως μονάδες στο … Β΄ Καποδίστρια με ειδικό ρόλο του κεφαλαίου άμεσα σε τομείς της γνώσης και πολιτισμού στο σχολείο.

 

ΙΙΙ) Κλείνοντας, θεωρώ, πως μέσα σ' αυτό το διαγραφόμενο συνδικαλιστικό πλαίσιο μπορούν να κινηθούν οι νέες συνδικαλιστικές συμμαχίες και ενότητες, ικανές να δώσουν ώθηση στην πράξη και για πολλαπλές μορφές ενότητας στη δράση και στις «αριστερές» συνιστώσες. Διαφορετικά θα μείνουν σε δεύτερο πλάνο οι αποφάσεις των προηγούμενων συνεδρίων και θα παραμείνουν ανοικτές μόνο οι όποιες δυνατότητες νέων συνθέσεων σε επίπεδο Γενικών Συνελεύσεων, πανεπκαιδευτικών συμμαχιών, νέων μορφών συλλογικής κοινωνικής δράσης και πειραματισμούς στις σχολικές κοινότητες.

Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο λοιπόν είναι δυνατόν να ξεκινήσει η πορεία και για ένα «Ενιαίο Συνδικάτο Παιδείας», με τη μορφή Συνομοσπονδίας και με στρατηγική που να επιτρέπει την είσοδο, σε επόμενη συμβατή φάση, και των πανεπιστημιακών, που φαίνεται και γι' αυτούς, ότι τελειώνει η περίοδος των «παχέων αγελάδων» (Ευρωπαϊκά προγράμματα).

Ιδού πεδίο δόξης…

 

Υστερόγραφο: Το συνέδριο οφείλει στη λογική του διαπολιτισμού και του ενιαίου της γνώσης και της εργασιακής μονιμότητας και αξιοπρέπειας:

α) Να καλέσει την διωκόμενη πρώην διευθύντρια του 132^ου Δημ. Σχολείου για μια ειδική παρέμβαση στο συνέδριο, που πάλεψε, πέρα από δημοσιοϋπαλληλικές λογικές, για το αυτονόητο στο σχολείο της μαζί με το σύλλογο.

β) Να εκδώσει ειδικό ψήφισμα για την Κ. Κούνεβα, σύμβολο αταλάντευτου συνδικαλιστικού αγώνα.

 

* Ο Παναγ. Α. Μπούρδαλας είναι σύνεδρος του 14^ου συνεδρίου της ΟΛΜΕ, εκλεγμένος από την Εκπαιδευτική παρέμβαση Αχαΐας – πρ. πρόεδρος της Α΄ ΕΛΜΕ Αχαΐας.

 

Πάτρα, 22-06-2009

 Δεν αρκεί μια μέρα...

Λίγες μέρες πριν την 26^η Ιούνη, «Παγκόσμια Ημέρα Κατά των Ναρκωτικών», οι εργαζόμενοι και εργαζόμενες των Κέντρων Πρόληψης διατρανώνουμε την άποψή μας ότι δεν αρκεί μια μέρα να ξορκίσει την ευθύνη όλης της κοινωνίας για το συνεχώς διογκούμενο πρόβλημα  των ναρκωτικών και γενικότερα των εξαρτήσεων.

Δεν μπορεί μόνη της μια μέρα να εξευμενίσει τη θύελλα του πόνου, της οργής, των αδιεξόδων των νέων ανθρώπων της χώρας, που η Πολιτεία δεν έχει καταφέρει ακόμα να διαβάσει, ώστε αυξάνεται συνεχώς η χρήση ναρκωτικών ως σύμπτωμα-«κορυφή του παγόβουνου». Δεν αρκεί μια μέρα για να βυθομετρηθούν τα ψυχοκοινωνικά ερέβη που αφήνουν πίσω τους η κατάρρευση του συστήματος δημόσιας υγείας, ένα δημόσιο σχολείο σε κρίση από πλευράς στόχων και περιεχομένου, η πίεση για επαγγελματική επιτυχία, η έλλειψη νοήματος για ζωή, η ανεργία, η οικονομική κρίση, η διογκούμενη άρνηση του διαφορετικού και, πάνω από όλα, η κυρίαρχη πρόταση για μια κοινωνία που δεν θα βιώνει το αίσθημα της αλληλεγγύης.

Τόσο αρκεί μία μόνη μέρα για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών, όσο μια μεγαλοπρεπώς αόρατη φορεσιά αρκεί για να καλυφθεί η γύμνια του ματαιόδοξου βασιλιά.

«ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ»
(ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΚΕΝΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΟΚΑΝΑ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ)

Διεύθυνση Γραμματείας: Κ. Π. Ν. Σάμου «Φάρος», Θ. Σοφούλη 261, 83100, Σάμος.

Τηλ.: 2273023443, 2273087070. ΦΑΞ: 2273023441.

Κινητά: 6956248200,6936828341.

 prolipsiworkers@yahoo.gr

 

Λίγες μέρες πριν την 26^η Ιούνη, «Παγκόσμια Ημέρα Κατά των Ναρκωτικών», οι εργαζόμενοι και εργαζόμενες των Κέντρων Πρόληψης διατρανώνουμε την άποψή μας ότι δεν αρκεί μια μέρα να ξορκίσει την ευθύνη όλης της κοινωνίας για το συνεχώς διογκούμενο πρόβλημα  των ναρκωτικών και γενικότερα των εξαρτήσεων. Δεν μπορεί μόνη της μια μέρα να εξευμενίσει τη θύελλα του πόνου, της οργής, των αδιεξόδων των νέων ανθρώπων της χώρας, που η Πολιτεία δεν έχει καταφέρει ακόμα να διαβάσει, ώστε αυξάνεται συνεχώς η χρήση ναρκωτικών ως σύμπτωμα-«κορυφή του παγόβουνου». Δεν αρκεί μια μέρα για να βυθομετρηθούν τα ψυχοκοινωνικά ερέβη που αφήνουν πίσω τους η κατάρρευση του συστήματος δημόσιας υγείας, ένα δημόσιο σχολείο σε κρίση από πλευράς στόχων και περιεχομένου, η πίεση για επαγγελματική επιτυχία, η έλλειψη νοήματος για ζωή, η ανεργία, η οικονομική κρίση, η διογκούμενη άρνηση του διαφορετικού και, πάνω από όλα, η κυρίαρχη πρόταση για μια κοινωνία που δεν θα βιώνει το αίσθημα της αλληλεγγύης. Τόσο αρκεί μία μόνη μέρα για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών, όσο μια μεγαλοπρεπώς αόρατη φορεσιά αρκεί για να καλυφθεί η γύμνια του ματαιόδοξου βασιλιά.

 

Στην Ελλάδα, το όνομα του γυμνού βασιλιά είναι «Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης». Ο βασιλιάς, σε συνεννόηση με το στρατηγό του, τον Οργανισμό ΚΑτά των ΝΑρκωτικών, χρωστά 13 εκατομμύρια ευρώ στα 73 Κέντρα Πρόληψης της χώρας, που τα κατάντησε -ακριβώς μετά τον εγκωμιασμό τους από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τα Ναρκωτικά- «είλωτες» της μάχης κατά των εξαρτήσεων. Το μέχρι σήμερα διαμορφωμένο χρέος των 13 εκατομμυρίων ευρώ προκύπτει από την άρνηση καταβολής εκ μέρους Υπουργείου Υγείας-Ο.ΚΑ.ΝΑ. των προγραμματισμένων μέσω 5ετών συμβάσεων εισφορών τους στα Κέντρα Πρόληψης για την περίοδο 2006-2009. Το Υπουργείο Οικονομικών δηλώνει πως τά 'δωσε. Το Υπουργείο Υγείας δηλώνει πως τα προώθησε. Ο Ο.ΚΑ.ΝΑ. δηλώνει πως ακόμη τα περιμένει. Κι αυτή είναι η -δωρική, είναι αλήθεια- ιστορία της εξαφάνισης 13 εκατομμυρίων ευρώ που προορίζονταν για την πρόληψη των εξαρτήσεων. Αυτή η οικονομική «μαύρη τρύπα» ρουφάει κάθε επιστημονική υποστήριξη-επιμόρφωση και συνεχιζόμενη ειδική κατάρτιση για τα στελέχη, με σημείο αναφοράς το κλείσιμο από το 2006 του Κέντρου Εκπαίδευσης Στελεχών Κέντρων Πρόληψης, που λειτουργούσε στο πρωτοπόρο ΕΠΙΨΥ με ευθύνη του ΟΚΑΝΑ.

Πίσω από τα παχιά λόγια περί «ευαισθησίας», «αγώνων» και «επιτυχιών», που οι άρχοντες του Υπουργείου Υγείας θα εκτοξεύσουν σαν φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα την 26^η Ιουνίου, θα επιχειρήσουν να κρύψουν κακήν-κακώς τις οικογένειες, τους εφήβους, τους νέους των τοπικών κοινωνιών, που κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς παροχή δημόσιων υπηρεσιών ψυχοκοινωνικής μέριμνας, εξ αιτίας των πολιτικών υποβάθμισης των Κέντρων Πρόληψης εκ μέρους του ίδιου του Υπουργείου Υγείας. Αλλά κι αυτό είναι μονάχα το μισό της αλήθειας που κρύβεται. Το άλλο μισό της είναι πως η παροχή των υπηρεσιών αυτών θα έπρεπε να είχε πάψει ήδη, δεδομένων των οφειλών του Υπουργείου Υγείας και των πολλαπλών σοβαρών προβλημάτων που έχουν αυτές επιφέρει. Το γεγονός ότι συνεχίζεται η παροχή των υπηρεσιών -και μάλιστα με ποιοτικά αποτελέσματα και σταθερά μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς- οφείλεται αποκλειστικά στους εργαζόμενους και εργαζόμενες των Κέντρων Πρόληψης, τη συμπαράσταση των φορέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ευαισθητοποιημένων μελών των τοπικών κοινωνιών: Κυρίως, όμως, στην ηθική στήριξη εκ μέρους των ωφελουμένων των παρεμβάσεών μας, οι προσωπικές σχέσεις μας με τους οποίους μάς κινητοποιούν περισσότερο από όλα μαζί τα «πάρτυ» κατά των ναρκωτικών. Η δε απουσία του Υπουργείου Υγείας και του Ο.ΚΑ.ΝΑ. από τους αγώνες για την πρόληψη των εξαρτήσεων έχει χαρακτήρα ενεργητικό, καθώς λ.χ. υφυπουργοί έχουν δηλώσει «κλείστε τα να τελειώνουμε», ο Πρόεδρος του Ο.ΚΑ.ΝΑ. κ. Φωτεινόπουλος δήλωσε πριν πέντε εβδομάδες πως «δεν έχει καμιά ευθύνη για τα Κέντρα Πρόληψης» και ο Υπουργός κ. Αβραμόπουλος δήλωσε πριν τρεις εβδομάδες πως «τα Κέντρα Πρόληψης και χρηματοδοτούνται και εκείνο που έχουμε κάνει είναι να εξυγιάνουμε τον τρόπο λειτουργίας τους […] και χρήματα έχουν εξασφαλιστεί και νέους πόρους έχουμε διασφαλίσει». Ο φαρισσαϊσμός σ' όλο του το μεγαλείο.

Από τη μια πλευρά, λοιπόν, κάποιοι πραγματικά αγωνίζονται και μάλιστα απλήρωτοι, χωρίς ένσημα, χωρίς παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, χωρίς εκπαίδευση, χωρίς εποπτεία, χωρίς πιστοποίηση των υπηρεσιών τους, τελευταία χωρίς συναδέλφους (καθώς το 35% περίπου των εργαζομένων αλλάζουν επάγγελμα, δεδομένων των συνθηκών). Από την άλλη, τον κοινωνικό αυτόν αγώνα, που περιλαμβάνει πολλά μέλη των τοπικών κοινωνιών μας, θεωρούν το Υπουργείο Υγείας και ο Ο.ΚΑ.ΝΑ. πως μπορούν να καρπώνονται χωρίς καμιά υποχρέωση ή έστω εκδήλωση ελάχιστου ενδιαφέροντος απέναντί μας. Δεν θα τους κάνουμε, όμως, τη χάρη να παλινδρομήσουμε σε εποχές προηγούμενες και της φεουδαρχικής ακόμη. Θα συνεχίσουμε να καλύπτουμε τις πραγματικές, όσο και επείγουσες ανάγκες των πληθυσμών με προσωπικούς και συλλογικούς αγώνες, χωρίς όμως να αποδίδουμε κεφαλικό επιστημονικό φόρο, για όσο καιρό η κυρίαρχη τάση θα είναι αυτή της πλειοδοσίας σε πολιτικές υποκατάστασης/καταστολής, που σπρώχνουν το πρόβλημα κάτω από το κεντημένο με το σύνθημα «Πάρε το χάπι σου και δίνε του» χαλί.

Προκειμένου να προωθήσουμε τις χρόνιες διεκδικήσεις μας, έχουμε αποφασίσει τη διεξαγωγή του αγώνα μας σε παράλληλα πεδία. Φέτος, για παράδειγμα, η χώρα μας δεν θα εκπροσωπείται με στοιχεία σχετικά με την πρόληψη των εξαρτήσεων στην επίσημη ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τα Ναρκωτικά. Αντ' αυτού, θα παρουσιάσουμε με δική μας ευθύνη το πλούσιο επιστημονικό έργο μας σε διημερίδα, που θα διεξαχθεί το φθινόπωρο στην Αθήνα, έχοντας στείλει, βέβαια, εδώ και δυόμισι μήνες εξασέλιδη αναλυτική αναφορά στο Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο, με την οποία εξηγούμε με λεπτομέρειες τις αιτίες της απόφασής μας και ονομάζουμε τους υπαίτιους της κατρακύλας της πρόληψης των εξαρτήσεων στην Ελλάδα. Επιπλέον, από τις 19 έως τις 25 Ιουνίου θα δίνονται συνεντεύξεις τύπου σε αστικά κέντρα της Περιφέρειας, με πρωτοβουλία του Προέδρου του Σωματείου και έμπειρων εργαζομένων περιφερειακών Κέντρων, προκειμένου να αναδειχτούν κατά το δυνατόν πληρέστερα τα προβλήματα και τα αιτήματά μας. Από τις νέες μορφές διαμαρτυρίας μας δεν θα απουσιάζουν τα δρώμενα, με τις μορφές κοινωνικών «αντι-πάρτυ» ως απάντηση στα αντικοινωνικά «πάρτυ» της αναλγησίας και της υποκρισίας.  Στις κατά τόπους δράσεις μας της 26^ης Ιούνη οι συμπολίτες μας θα ενημερώνονται τόσο για τις δράσεις μας όσο και, κυρίως, για τα εμπόδια, τα οποία Υπουργείο Υγείας και Ο.ΚΑ.ΝΑ. θέτουν στο έργο μας τα τελευταία τρία χρόνια, επιλέγοντας να εγκαταλείψει έναν επιτυχημένο θεσμό κατά των Ναρκωτικών, τα Κέντρα Πρόληψης. Προκειμένου να υποστηριχτεί ο στόχος αυτός, έχει εκδοθεί κοινή αφίσα διαμαρτυρίας, που θα αναρτηθεί σε κάθε σημείο της χώρας όπου υπάρχει Κέντρο Πρόληψης.

Συνεχίζουμε τον αγώνα μας μέχρι να επιλυθεί το θεμελιώδες θεσμικό πρόβλημα των Κέντρων Πρόληψης της χώρας, με πρόβλεψη πάγιας και επαρκούς χρηματοδότησης από τον κρατικό προϋπολογισμό και διασφάλιση τόσο της επαρκούς στελέχωσής μας, σε αντιστοιχία με τις αυξανόμενες ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, όσο και της επιστημονικής εκπαίδευσής μας και του γνήσιου αποκεντρωτικού χαρακτήρα των υπηρεσιών μας.  Άμεση, ωστόσο, διεκδίκησή μας καθίσταται εκ των πραγμάτων η καταβολή των οφειλών Υπουργείου Υγείας-Ο.ΚΑ.ΝΑ. ύψους 13 εκατομμυρίων ευρώ. Την επόμενη της καταβολής των οφειλών, απαιτούμε να ξεκινήσει υπεύθυνος διάλογος σχετικά με την επίλυση του θεσμικού μας προβλήματος, με συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων και των κοινοβουλευτικών κομμάτων και επί της βάσης επίσημης πρότασής μας για δίκτυο αυτοδιοικούμενων Ν.Π.Δ.Δ., υπό τη συνεπή επιστημονική εποπτεία του Υπουργείου Υγείας και του ΟΚΑΝΑ.

Για τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες των Κέντρων Πρόληψης κάθε μέρα είναι κατά των ναρκωτικών!