Η κρίση οδηγεί σε "ντόμινο"

Του Δημήτρη Καζάκη*

«Πάμε, λένε πολλοί, ούτως ή άλλως για χρεοκοπία. "Η πολιτική μας δεν έχει πετύχει, είναι αδιέξοδη, δεν οδηγεί πουθενά". Δεν υπάρχει πιο διαβρωτική, πιο επικίνδυνη και πιο άδικη συζήτηση απ' αυτήν που συντηρούν ορισμένοι για τη χρεοκοπία της χώρας. Ναι, βρεθήκαμε στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Η χώρα σήμερα, όμως, είναι διασφαλισμένη με τη χρηματοδότηση και με ένα πρόγραμμα οικονομικής πολιτικής που μειώνει δραστικά τα ελλείμματα και ξαναβάζει τη χώρα σε τροχιά βιώσιμης ανάπτυξης…

Σήμερα το ζήτημα του χρέους το αντιμετωπίζουμε με σύνεση, συστηματικά και οργανωμένα. Όχι μόνο με το πρόγραμμα μας, αλλά και με ευνοϊκές ρυθμίσεις, όπως με τις προσεκτικές διαπραγματεύσεις μας για την επιμήκυνση της αποπληρωμής του χρέους. Αυτή η ευεργετική για την Ελλάδα και τον φορολογούμενο αντιμετώπιση θα έχει συνέχεια μόνο εάν παραμείνουμε συνεπείς στις προσπάθειες μας».

Αυτό ισχυρίστηκε ο πρωθυπουργός λίγο πριν από την ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού του 2011 στις 22 του μηνός. Την αμέσως επόμενη ημέρα γίνεται γνωστό ότι η Ελλάδα ηγείται πάλι στις τρελές αυξήσεις στα κόστη ασφάλισης των ελληνικών ομολόγων, διότι οι αγορές θεωρούν αναπόφευκτη μια αναδιάρθρωση του χρέους της χώρας (Bloomberg, 23.12). Την ίδια ημέρα, η εταιρεία πιστοληπτικής αξιολόγησης Fich Ratings ανακοινώνει ότι θέτει υπό καθεστώς αυξημένης επιτήρησης με το ερώτημα της υποβάθμισης πέντε εγχώριες τράπεζες, την Εθνική, την Alpha, την Eurobank, την Πειραιώς και την Αγροτική.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Fich, η κίνηση αυτή κρίθηκε επιβεβλημένη από το γεγονός ότι είναι «πιθανό αυτές να λάβουν υποστήριξη αν κριθεί σκόπιμο». (Bloomberg 23/12).

Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει σε απλή γλώσσα ότι οι τράπεζες αυτές βρίσκονται στο χείλος της χρεοκοπίας και ως εκ τούτου είναι υποψήφιες για άμεση κρατική ενίσχυση. Σε ξεχωριστή ανακοίνωση της Fich την ίδια ημέρα τέθηκαν υπό το ίδιο καθεστώς επιτήρησης και οι θυγατρικές της Εθνικής και της Eurobank στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Νότια Αφρική.

Γκρεμίστηκαν τα ομόλογα

Την ίδια ώρα, τα spreads και τα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων στις αγορές γνωρίζουν νέα ιστορικά ρεκόρ. Ο Νοέμβριος μπορεί να χαρακτηριστεί ο χειρότερος μήνας των ελληνικών ομολόγων, μια και κατά τη διάρκεια του η Ηλεκτρονική Δευτερογενής Αγορά Τίτλων (ΗΔΑΤ) υποχώρησε κατά 52% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Τη μεγαλύτερη άνοδο κατά 258 μονάδες βάσης σημείωσε η απόδοση του τριετούς ομολόγου αναφοράς, η οποία στο τέλος του μήνα ανήλθε σε 13,23%, όταν τον προηγούμενο μήνα βρισκόταν στο 9,64%. Η απόδοση αυτή είναι η μεγαλύτερη του έτους, η οποία δεν ξεπέρασε το 11,65% όλους τους προηγούμενους μήνες, αλλά και η μεγαλύτερη της τελευταίας τουλάχιστον δεκαετίας. Πρόκειται για απόδοση που προεξοφλεί ότι η χώρα δεν θα βγάλει την τριετία.

Στις μακροπρόθεσμες διάρκειες η απόδοση του ΙΟετούς ομολόγου αναφοράς αυξήθηκε κατά 124 μονάδες βάσης σε 12,00%, από 9,57% του προηγούμενου μήνα. Κι αυτή η απόδοση αποτελεί ρεκόρ έτους, μια και όλους τους προηγούμενους μήνες του 2010 η απόδοση του ΙΟετούς ομολόγου δεν ξεπέρασε το 11,34%. Ενώ η απόδοση του 30ετούς αυξήθηκε κατά 48 μονάδες βάσης, δηλαδή σε 9,32% από 8,39% του προηγούμενου μήνα. Και η τιμή του 30ετούς είναι η υψυλότερη τέλους του μήνα που έφτασε μέσα στο 2010, με τον περασμένο Ιούνιο να φτάνει τα 9,11% μέγιστη τιμή.

Όσον αφορά τις τιμές των τίτλων αναφοράς, η τιμή του 3ετούς ομολόγου υποχώρησε σημαντικά σε 82,70 στα τέλη Νοεμβρίου από 87,00 στα τέλη Οκτωβρίου, του διετούς ομολόγου σε 78,02 από 80,51, του ΙΟετούς σε 68,14 από 73,58 και του 30ετούς ομολόγου σε 52,90 από 55,85. Η αξία των συναλλαγών στην ΗΜΤ υποχώρησε σε 926 εκατ. ευρώ τον Νοέμβριο του 2010 από 1,94 δισ. ευρώ τον Οκτώβριο του 2010 και 50,21 δισ. ευρώ τον Νοέμβριο του 2009. Η μέση ημερήσια αξία συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 42,1 εκατ. ευρώ από 97,1 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Το μεγαλύτερο ποσοστό συναλλαγών συγκέντρωσε το 10ετές ομόλογο αναφοράς, καταγράφοντας συναλλαγές αξίας 211 εκατ. ευρώ. Από τις 800 εντολές που εκτελέσθηκαν στην ΗΔΑΤ, το 63,6% αφορούσε εντολές πώλησης και το 36,4% εντολές αγοράς.

Αφηνιασμένες αγορές

Από κάθε άποψη ο Νοέμβριος αποτέλεσε τον χειρότερο μήνα για τους ελληνικούς κρατικούς τίτλους. Οι επενδυτές ξεφορτώθηκαν μαζικά κρατικούς τίτλους, κυρίως ΙΟετούς διάρκειας, που θεωρούν ότι σε μια ενδεχόμενη αναδιάρθρωση χρέους θα είναι οι πιο ευάλωτοι και οδήγησαν τους 30ετείς τίλους στο να χάσουν σχεδόν το 45% της ονομαστικής αξίας τους στην αγορά. Αν προσθέσουμε και το ότι μέσα στον ίδιο μήνα, δηλαδή στις 9 και 16 Νοεμβρίου, ολοκληρώθηκαν οι δημοπρασίες εντόκων γραμματίων του ελληνικού Δημοσίου διάρκειας 6 και 3 μηνών, με αποδόσεις ρεκόρ της τάξης του 4,82% και 4,10% αντίστοιχα, τότε δικαιολογημένα μπορεί κάποιος να θεωρήσει ότι οι αγορές αντιμετωπίζουν την Ελλάδα ως ήδη πτωχευμένη χώρα.

Το ίδιο σκηνικό συνεχίζεται και μέσα στον Δεκέμβριο, με τις αγορές να έχουν κυριολεκτικά αφηνιάσει. Η Ελλάδα σε ετήσια βάση, αν συνεχίσει να δανείζεται με 3μηνα και 6μηνα έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου, έχει φτάσει σχεδόν να πληρώνει επιτόκια της ίδιας τάξης με εκείνα που πληρώνει, π.χ., η πτωχευμένη Αργεντινή. Με μια μεγάλη διαφορά. Η Αργεντινή έχει ξεφορτωθεί ένα πολύ μεγάλο μέρος του χρέους της και δεν βρίσκεται υπό καθεστώς θεσμοθετημένης κατοχής του ΔΝΤ και της Ε.Ε. Όπως πάει, είναι σίγουρο ότι πολύ σύντομα και τα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων θα χτυπάνε τιμές ρεκόρ σε παγκόσμιο επίπεδο, δηλαδή θα φτάσουν στα ύψη των χωρών που έχουν βαρέσει κανόνι.

Το αδιέξοδο της ΕΚΤ

Προφανώς οι αγορές δεν πιστεύουν ότι η επιμήκυνση του χρέους που επικαλούνται ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση αποτελεί ένα δώρο του ΔΝΤ και της Ε.Ε. γιατί είμαστε καλά παιδιά και πειθαρχούμε στις εντολές τους. Το σκηνικό που στήνεται αυτήν τη στιγμή μοιάζει πάρα πολύ με το σκηνικό που στήθηκε τους πρώτους μήνες του 2010 για να οδηγηθεί η Ελλάδα στον λεγόμενο μηχανισμό στήριξης. Μόνο που αυτήν τη φορά είναι ακόμη χειρότερα τα πράγματα.

Στην πράξη, η αντιμετώπιση της κρίσης στη ζώνη του ευρώ μέσα από τη δημιουργία ενός μόνιμου ταμείου ευρωπαϊκής σταθερότητας, που θα εποπτεύει και θα κηδεμονεύει τις χώρες υπό χρεοκοπία, αποτελεί την καλύτερη δυνατή ενθάρρυνση για τις αγορές να πιέζουν όλο και περισσότερο. Μετά την Ελλάδα και την Ιρλανδία, η πίεση έχει αυξηθεί δυσβάσταχτα για την Πορτογαλία και την Ισπανία. Οι κυρίαρχοι του παιχνιδιού στις αγορές έχουν πειστεί πως ο μόνος τρόπος για να εξασφαλίσουν τις επενδύσεις στα κρατικά και τραπεζικά χρεόγραφα αυτών των χωρών, αλλά και τα προσδοκώμενα κέρδη τους, είναι να τις οδηγήσουν στον μηχανισμό.

 Μόνο που αυτός ο μηχανισμός όσο περισσότερο διευρύνεται τόσο περισσότερο εξαντλεί τις δυνατότητες χρηματοδοτικής ενίσχυσης της ΕΚΤ, αλλά και των ισχυρών χωρών της ευρωζώνης. Ήδη η ΕΚΤ έχει πάψει να παρεμβαίνει στον βαθμό που παρενέβαινε για τα ελληνικά ομόλογα στη δευτερογενή αγορά τίτλων με σκοπό να συγκρατήσει τις ανοδικές τάσεις. Δεν διαθέτει πιά τα αναγκαία ρευστά διαθέσιμα, ενώ η προσοχή της έχει στραφεί, εκτός βεβαίως της Ιρλανδίας, στην Πορτογαλία και την Ισπανία, οι οποίες αποτελούν τώρα πια τη μερίδα του λέοντος στις αγορές ομολόγων της ΕΚΤ.

Αρχίζει το ντόμινο!

Πολλοί αναλυτές και επενδυτές πιστεύουν ότι το 2011 θα είναι το έτος της Γαλλίας. Δηλαδή, κι αυτή θα συρθεί στον μηχανισμό στήριξης υπό το βάρος όχι τόσο του δημόσιου, όσο του ιδιωτικού χρέους που έχουν σωρεύσει οι τράπεζές της. Πριν απ' αυτήν θα έχει προσφύγει στον μηχανισμό το Βέλγιο, το οποίο ήδη βρίσκεται σε άθλια κατάσταση, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε και την Ιταλία.

Αυτή η διαδικασία – ντόμινο, που έχει ήδη αρχίσει, ξεπερνά κατά πολύ τις αντοχές της ΕΚΤ. Γι' αυτό πολλοί ασχολούνται με το ευρωομόλογο. Από άποψη προσωρινής αντιμετώπισης των χρηματοδοτικών δυσκολιών, ιδίως των μεγάλων χωρών, το ευρωομόλογο μπορεί να αποτελέσει πρόσκαιρη λύση. Για πόσο, ουδείς γνωρίζει. Όμως η έκδοση του προϋποθέτει πολύ σοβαρή δημοσιονομική δέσμευση της Γερμανίας, της οποίας η ηγεσία δεν είναι καθόλου έτοιμη να αναλάβει. Γνωρίζει πως σε τέτοιες κρίσεις πρέπει να διατηρεί τον μεγαλύτερο βαθμό ελευθερίας κινήσεων και τις λιγότερες δυνατές δεσμεύσεις, ώστε να μπορεί να επιλέξει εναλλακτικές στρατηγικές με τις λιγότερες δυνατές απώλειες.

Το ευρωομόλογο, όμως, αφαιρεί από τη δικαιοδοσία των κρατών το τελευταίο αποκούμπι της δημοσιονομικής τους πολιτικής: να αποφασίζουν τα ίδια πότε και πώς θα προσφύγουν στις αγορές κεφαλαίου για δανεισμό. Αν χάσουν κι αυτό το προνόμιο, τότε η ίδια η υπόσταση τους δεν έχει κανένα νόημα. Είναι σαν να αναθέτει ένα νοικοκύριο σε κάποιον άλλο να δανείζεται στο όνομα του, με τους όρους και τις προϋποθέσεις που αποφασίζει αυτός. Είναι ποτέ δυνατόν να αποβεί προς όφελος του νοικοκυριού αυτού μια τέτοια ενέργεια; Απλώς θα βρεθεί υπό καθεστώς πενίας, δηλαδή κολίγος στην υπηρεσία των δανειστών του. Κι αυτό ανεξάρτητα από τα επιτόκια που θα πετύχει.

Παραμύθια …

Και επειδή με ευρωομόλογο ή χωρίς, η πιθανότητα μετεξέλιξης της ευρωζώνης προς μια τέτοια κατεύθυνση όπως την περιγράψαμε είναι πάρα πολύ πιθανή και ήδη μελετάται στις λεπτομέρειες της από τα επιτελεία στις δυο όχθες του Ατλαντικού, θα θέλαμε πολύ να δούμε τι έχουν να πουν όλοι αυτοί που τρομοκρατούν τον κόσμο με παραμύθια για διαρκείς υποτιμήσεις αν τυχόν και επιστρέψουμε σε εθνικό νόμισμα.

Οι ίδιοι που κινδυνολογούν ασύστολα, που παρουσιάζουν την έξοδο από το ευρώ ως συνώνυμο της βιβλικής καταστροφής, συνηγορούν υπέρ μιας λύσης (ευρωομόλογο) που με μαθηματική βεβαιότητα θα οδηγήσει την Ελλάδα και αρκετές χώρες της ευρωζώνης σε κατοχικό νόμισμα, με ό,τι σημαίνει κάτι τέτοιο.

Όπως και να έχει, η αυξανόμενη αναστάτωση στις αγορές, το βάθεμα της κρίσης του ευρώ, η εκτρωματική διόγκωση των τραπεζών, που συνεχίζεται, και η αδυναμία των πολιτικών ηγεσιών να αποφύγουν την πεπατημένη που οδήγησε τα πράγματα σ' αυτήν την κατάσταση προεξοφλούν ότι βαδίζουμε με ταχύτητα στην επίσημη πτώχευση της χώρας. Για όποιον αναρωτιέται τι σημαίνει επίσημη πτώχευση, δεν έχει παρά να διαβάσει τι συνέβη στην Αργεντινή, όταν το 1998-2000 έκανε… δώρο και σ’ αυτήν το ΔΝΤ τον μηχανισμό επιμήκυνσης που ετοιμάζει και για τη χώρα μας.

Με… ελικόπτερο!

«Όταν οι επιχειρηματίες της Αργεντινής είχαν μεταφέρει τα δολάρια τους στο εξωτερικό, η δεύτερη φάση της κατάρρευσης ξεκίνησε. Η κυβέρνηση της Αργεντινής πάγωσε όλες τις τραπεζικές    καταθέσεις επιτρέποντας μόνο σε κάθε καταθέτη να κάνει ανάληψη το πολύ 250 δολ. την εβδομάδα. Οι μικροί επενδυτές, που είχαν αφήσει τα λεφτά τους στις τράπεζες, ήταν εκείνοι που επλήγησαν περισσότερο. Δεκάδες χιλιάδες απελπισμένοι πολίτες όρμησαν στις τράπεζες και πολλοί πέρασαν νύχτες να κοιμούνται μπροστά από τα ΑΤΜ. Η τελευταία φάση της κατρακύλας ξεκίνησε στα προάστια του Μπουένος Άιρες.

Αφού η κατανάλωση έπεσε κατά 60%, οι νέοι άρχισαν να λεηλατούν τα σούπερ-μάρκετ. Τον Δεκέμβριο του 2001, 40.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην Πλάζα ντε Μαγιό μπροστά από το Κάζα Ροσάντα, το προεδρικό μέγαρο. Εκεί άρχισαν να χτυπούν κατσαρόλες και τηγάνια όλοι μαζί, νύχτα και μέρα, μέχρις ότου ένας νευρικός πρόεδρος, ο Φερνάντο ντε λα Ρούα, διέφυγε με ελικόπτερο» («Der Spiegel», 11.4.2008).

Όποιος νομίζει ότι μπορεί η Ελλάδα να αποφύγει μια τέτοια κατάσταση, θα τον ενημερώσουμε μόνο ότι η κυβέρνηση ακολουθεί βήμα προς βήμα τον ίδιο ακριβώς δρόμο που οδήγησε την Αργεντινή σ' αυτήν την κατάσταση.

Το σκληρό και μαλακό ευρώ οδηγεί την ευρωζώνη στη διάσπαση

Τα λέμε όλα αυτά επειδή μας κάνει αλγεινή εντύπωση η προσπάθεια ορισμένων, που, παρά τη δίκαιη κριτική τους στο μνημόνιο και τη δανειακή σύμβαση, εμφανίζονται ως υπέρμαχοι του ευρωομολόγου. Λες και δεν καταλαβαίνουν ότι με το ευρωομόλογο παραδίδουμε ολοσχερώς τη δημοσιονομική και εθνική κυριαρχία της χώρας, χωρίς να χρειάζεται καν η υπογραφή στη δανειακή σύμβαση. Τι μας λένε δηλαδή; Με τη δανειακή σύμβαση παραδίδεται η χώρα στους δανειστές της και εκτίθεται έτσι η κυβέρνηση που το επιχειρεί με τόσο εξόφθαλμα παράνομο τρόπο. Για να λυθεί αυτό το πρόβλημα, ας παραδώσουμε ολοσχερώς τη χώρα στους δανειστές της μέσω του ευρωομολόγου, για να μην εκτίθεται η εκάστοτε δωσίλογη κυβέρνηση με το να υπογράφει τέτοιες κατάπτυστες δανειακές συμβάσεις. Αυτό και μόνο το νόημα έχει η υποστήριξη του ευρωομολόγου.

Αυτό που μας σώζει μέχρι σήμερα είναι το γεγονός ότι η έκδοση ευρωομολόγου θα οδηγήσει αργά ή γρήγορα σε τόσο ασφυκτικές πιέσεις στη ρευστότητα του ευρώ, ώστε θα οδηγήσει σε αναθεώρηση ολόκληρου του οικοδομήματος της ευρωζώνης. Αυτό το γνωρίζουν πολλοί καλά οι ιθύνοντες της ευρωζώνης και γι' αυτό διστάζουν. Ήδη πολλοί από τους θιασώτες του ευρωομολόγου μιλούν επίσης για έκδοση πρόσθετου χρήματος από την ΕΚΤ, όπως ακριβώς κάνει και η αμερικανική Fed.

Πληθωριστικός φαύλος κύκλος

Γενικά δεν έχουν άδικο. Για να υποστηριχθεί το ευρωομόλογο και για να εξασφαλίζει χαμηλά επιτόκια, θα χρειαστεί αφενός πληθωριστικό χρήμα, πληθωριστικό ευρώ, και αφετέρου να απομονώσει όσο το δυνατόν τις πιο αδύνατες οικονομίες. Κι αυτό, για να γίνει με όρους που συμφέρουν τους ισχυρούς εταίρους, μπορεί να συμβεί μόνο ή κύρια με την εισαγωγή ενός ευρώ πολλών ταχυτήτων. Ενός σκληρού και σταθερού ευρώ για τις ισχυρές οικονομίες και ενός μαλακού, πληθωριστικού και υποτιμώμενου ευρώ για τις πιο αδύναμες οικονομίες της ευρωζώνης. Έτσι θα διευρύνεται ο κύκλος κυκλοφορίας του σκληρού ευρώ φορτώνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και τις υποτιμήσεις στο μαλακό ευρώ.

Με αλλά λόγια, η υιοθέτηση του ευρωομολόγου πιθανότερο είναι να επιταχύνει τις διαδικασίες εσωτερικής διάσπασης της ευρωζώνης ανάμεσα σε δυο κύριες ομάδες χωρών: σε εκείνες που θα χρησιμοποιούν το σκληρό ευρώ και σε άλλες που θα χρησιμοποιούν μια ολόκληρη ποικιλία μαλακών ευρώ. Όλα αυτά τα νομίσματα θα κυκλοφορούν και θα καθορίζεται η μεταξύ τους ισοτιμία από την ΕΚΤ. Φανταστείτε τότε τι έχει να γίνει. Το ελληνικό κράτος, που θα του έχει δοθεί το δικό του μαλακό ευρώ, θα δανείζεται μέσω ευρωομολόγου σε σκληρό ευρώ  το οποίο θα πληρώνει στην τρέχουσα αξία του δικού του πληθωριστικού και υποτιμημένου ευρώ. Το ίδιο και οι ελληνικές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, τα οποία θα δανείζονται από την ενιαία διατραπεζική αγορά σε σκληρό ευρώ και θα πληρώνουν με μαλακό.

Κατοχικό… ευρώ!

Στην πράξη, το ευρωομόλογο θα μετατρέψει το ευρώ από «κοινό νόμισμα» σε κατοχικό νόμισμα για όσες οικονομίες και χώρες δεν κριθούν άξιες για τη σκληρή εκδοχή του. Κι αυτό θα έχει τις ίδιες ακριβώς συνέπειες με την επιβολή του στρατιωτικού ράιχσμαρκ στην κατοχή, που εκδιδόταν στην Ελλάδα από τις γερμανικές αρχές κατοχής, όπως και με την επιβολή της στρατιωτικής βρετανικής λίρας που οι Βρετανοί εξέδωσαν στην Ελλάδα αμέσως μετά την απελευθέρωση.

Φανταστείτε τι θα σημαίνει να αμείβεστε με πληθωριστικό νόμισμα, που η ΕΚΤ θα έχει το δικαίωμα να υποτιμά κατά το δοκούν, οι καταθέσεις στις τράπεζες να είναι στο ίδιο νόμισμα, αλλά οι υποχρεώσεις σας προς τις τράπεζες να είναι σε σκληρό ευρώ. Αυτή τη λύση στην ουσία προτείνουν όσοι ζητούν ευρωομόλογο.

* Το κείμενο του  Δ. Καζάκη δημοσιεύτηκε στο "Ποντίκι" 30/12/2010

ΠΗΓΗ: Παρασκευή, 31 Δεκεμβρίου 2010, http://seisaxthia.blogspot.com/2010/12/blog-post_31.html

ΑΝΤΙ-Χριστούγεννα…

Του παπα Ηλία Υφαντή

Βέβαια τα Χριστούγεννα πέρασαν. Αλλά το παρακάτω κείμενο, που προέρχεται απ’ τον υποτιτλισμό, σχετικού με τα Χριστούγεννα, βίντεο (koukfamily), δεν μπορεί να θεωρηθεί ανεπίκαιρο. Γιατί τα περιστατικά, στα οποία αναφέρεται, φωτίζουν με τρόπο αποκαλυπτικό, παρόμοια περιστατικά, που συμβαίνουν, εδώ και τώρα, και στον τόπο μας…

Λένε, λοιπόν, μεταξύ άλλων, οι υπότιτλοι του βίντεο αυτού: Κάθε άνθρωπος, λένε, και κάθε έθνος έχει το βασικό ανθρώπινο δικαίωμα να διαφυλάττει την παράδοσή του. Κι όμως…

Οι Αμερικάνοι χάνουν, στις μέρες μας, αυτό το βασικό ανθρώπινο δικαίωμα.
Σήμερα η πολιτισμική μας κληρονομιά δέχεται επίθεση από τα ΜΜΕ, και από μια κυβέρνηση αποφασισμένη να την εξαφανίσει.

Και δεν υπάρχει, σχετικά, καλύτερο παράδειγμα από τον πόλεμο, που διεξάγεται ενάντια στα Χριστούγεννα:

Το θέμα των Χριστουγέννων αναφέρεται στην ειρήνη, την αγάπη, τη φιλανθρωπία και την ελπίδα. Στα χριστουγεννιάτικα κάλαντα, τα χριστουγεννιάτικα δέντρα και τις σκηνές της Γέννησης, όσο και στο αρχέτυπο του Αϊ-Βασίλη, γιορτάζουμε τις παραδόσεις μας, την ενότητά μας, την αγάπη μας. Κι όμως…

Στο λεξιλόγιο των σημερινών Αμερικανών τα «Χαρούμενα Χριστούγεννα» έχουν αντικατασταθεί απ’ τις «Χαρούμενες διακοπές». Οι «χριστουγεννιάτικες διακοπές» στα σχολεία ονομάζεται τώρα «διάλειμμα Χειμώνα». Ακόμη και τα κάλαντα έχουν απαγορευτεί στα σχολεία. Και η λέξη Χριστούγεννα δεν χρησιμοποιείται στα σχολεία. Για τον απλούστατο λόγο ότι η λέξη περιλαμβάνει το όνομα…Χριστός.

Οι εικόνες της Γέννησης, που για εκατοντάδες χρόνια παρουσιάζονταν στην Ευρώπη και την Αμερική τώρα έχουν απαγορευτεί από τα δικαστήρια! Και κάθε εμφάνιση χριστιανικού συμβόλου είναι απαγορευμένη στους δημόσιους χώρους…

Το συστηματικό αυτό γκρέμισμα της γιορτής των Χριστουγέννων δεν είναι βέβαια ένα τυχαίο γεγονός. Αντίθετα μάλιστα τα παραδοσιακά και θρησκευτικά σύμβολα παραμερίζονται εξεπίτηδες.

Και ποιοι βρίσκονται πίσω από τον πόλεμο εναντίον των Χριστουγέννων; Κάποιος μπορεί, ενδεχομένως, να υποψιάζεται κάποια ομάδα αθέων. Αλλά στην πραγματικότητα αυτοί παίζουν ασήμαντο ρόλο.

Η κινητήρια δύναμη, που βρίσκεται πίσω από το ξέφτισμα των παραδόσεων των Χριστουγέννων είναι οι εβραϊκές οργανώσεις και οι εξτρεμιστές Εβραίοι.

Για δεκαετίες κορυφαίες εβραϊκές ομάδες εργάζονται ενάντια στον εορτασμό των Χριστουγέννων. Στα σχολεία μας και στις κοινότητές μας.  Συμπεριλαμβανομένου και του πιο ισχυρού εβραϊκού οργανισμού στην Αμερική: Την Αμερικανική Εβραϊκή Επιτροπή και το Αμερικανικό Εβραϊκό Κογκρέσο.

Και μαζί με αυτές τις οργανώσεις είναι και τα εβραιοκρατούμενα ΜΜΕ. Που προβάλλουν την αντιχριστιανική καμπάνια.

Αποτελεί «έγκλημα μίσους» ακόμη και το να πει κάποιος ότι οι ΗΠΑ ιδρύθηκαν από Ευρωπαίους Χριστιανούς…

Ακόμη και αν τολμήσεις να πεις την αλήθεια για την εβραϊκή κυριαρχία στο Χόλυγουντ και στις ειδήσεις ή το χώρο της διασκέδασης χαρακτηρίζεσαι «αντισημίτης». Παρότι οι ίδιες εβραϊκές εκδόσεις επαίρονται για την κυριαρχία τους αυτή…

Παρόλο, που οι Εβραίοι είναι λιγότεροι από το 3% του πληθυσμού στις ΗΠΑ, έχουν τεράστια επιρροή στα ΜΜΕ, την οικονομία και την πολιτική. Και παρόλο, που δεν υποστηρίζουν όλοι οι Εβραίοι τον πόλεμο ενάντια στα Χριστούγεννα, ο οργανωμένος εβραϊσμός ελέγχεται από εξτρεμιστές, που υποστηρίζουν το αντιχριστιανικό αυτό μένος.

Μια απ’ τις καλύτερες αποδείξεις είναι ότι το μικρό αυτό ποσοστό του πληθυσμού έχει πετύχει στην αντιχριστιανική αυτή εκστρατεία. Και έχουν νικήσει το 90% των Αμερικανών, που αγαπούν τις χριστιανικές παραδόσεις.

Στην πραγματικότητα, όταν απαγόρευσαν τα χριστιανικά σύμβολα των Χριστουγέννων από τα σχολεία και τους δημόσιους χώρους, έχουν εισαγάγει εβραϊκές γιορτές και σύμβολα.

Οι σταυροί και οι σκηνές της Γέννησης απαγορεύονται. Αλλά… Ακριβώς απέναντι από το Λευκό Οίκο, σε δημόσιο χώρο, κάθε χρόνο υψώνεται η μεγαλύτερη εβραϊκή Μενορά (επτάφωτη λυχνία, βλ. φωτογραφία). Η φετινή Μενορά ήταν τόσο μεγάλη, που, για να την ανάψουν χρειάστηκαν ανελκυστήρα για ουρανοξύστες…

Η γιγαντιαία Μινορά μπροστά στο Λευκό Οίκο υψώθηκε από μια ρατσιστική εβραϊκή οργάνωση, τη Chabad Eubavitch. Η οποία υποστηρίζει ότι αποκλειστικός προορισμός όλων των μη Εβραίων στη Γη είναι να υπηρετούν τους Εβραίους.

Αφού είναι κατώτεροι στο σώμα και στην ψυχή. Δεομένου ότι όλοι είναι ειδωλολάτρες, που τους αξίζει ο θάνατος! Και βέβαια, μεταξύ αυτών, είναι και ο Χριστός.
Τον οποίο Χριστό, εκτός από τη θανατική καταδίκη, τον έχουν, σύμφωνα με το Ταλμούδ, στείλει και στην κόλαση. Όπου κάθεται, λέει, πάνω σ’ ένα καζάνι, μέσα στο οποίο βράζουν περιττώματα…

Και, σχετικά με τη συμπεριφορά τους έναντι των χριστιανών, εφημερίδα της Ιερουσαλήμ αναφέρει ότι στου Αγίους Τόπους, χριστιανοί ιερείς φτύνονται στο πρόσωπο από Εβραίους εξτρεμιστές….

Για την αντιγραφή από το DavidDuke.com

Παπα-Hλίας, 30-12-2010, http://papailiasyfantis.wordpress.com

Νέο Σχολείο και Θρησκευτική Αγωγή

Του Γιώργου Καπετανάκη*

Η «εκκλησία» έχει προοπτική: την ανάσταση! Ως μέλος του σώματος «εκκλησία» έχω προοπτική: την ανάσταση! Άρα κοιτώ μπροστά, ελπίζω στα έσχατα. Κι επειδή η ορθόδοξη εκκλησία προϋποθέτει κι απαιτεί την ορθοπραξία έχω καθήκον να μην κοιτώ μόνο αλλά και να δείχνω το δρόμο προς το επέκεινα. Μια πορεία προς την τελειότητα, την ολοκλήρωση, την αγιότητα είναι (θα έπρεπε να είναι) η ζωή μου. Μια πορεία προς την ολοκλήρωση, την ενότητα δηλαδή, θα έπρεπε να είναι η πορεία του σώματος «εκκλησία». Ως οδοδείκτης, ως πρωτοπόρος θα έπρεπε να λειτουργεί η «εκκλησία», αφού είναι ίδιο χαρακτηριστικό της η ριζοσπαστικότητα:

ü      Οι προφήτες της ΠΔ δημιουργούν ρήγμα στην εξουσία των Βασιλέων

ü      Ο Ιησούς Χριστός σπάει τόσο τις βιολογικές σχέσεις και τις αντικαθιστά με τις πνευματικές όσο και τις κοινωνικές (Ιουδαίοι, Ρωμαίοι) και σταυρώνεται για αντικαθεστωτική δράση

ü      Οι μάρτυρες που αμφισβητούν την εξουσία του Ρωμαίου Αυτοκράτορα και παραδίνουν τη σκυτάλη του αγώνα στους νεομάρτυρες, αλλά και οι μοναχοί που ως χαρισματικές προσωπικότητες διαρρηγνύουν την επισκοπική εξουσία / διαδοχή.

«Η εκκλησία οφείλει να κατανοήσει τον εαυτό της με δυναμισμό σαν εθελοντική πρωτοπορία (Avantgarde) της βασιλείας τον Θεού, η θεολογία πρέπει να καταστεί θεολογία της κοινωνικής μεταβολής και η χριστιανική πίστη να αναπτύξει δυνάμεις ενός πολιτισμικού εξορκισμού» (Moltman, 2008 :36).

Πιστεύω  σε μια πρωτοπόρα εκκλησία που αποδέχεται τη διαφορετικότητα των χαρισμάτων: «4 Υπάρχουν, βέβαια, διάφορα χαρίσματα αλλά το Πνεύμα είναι ένα και το αυτό. Ρωμ. 12:6; 1Πέτ. 4:10; 5 Υπάρχουν επίσης διαφορετικοί τομείς να υπηρετήσει κανείς, αλλά ο Κύριος είναι ο ίδιος. 6 Υπάρχουν και διάφοροι τρόποι δράσεων, αλλά είναι ο ίδιος Θεός, που παρέχει τη δύναμη σε όλους για το καθετί. 7 Στον καθένα, λοιπόν, παρέχεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον του έργου. 8 Έτσι, στον έναν δίνεται μέσω του Πνεύματος το χάρισμα να μιλά με σοφία. Σε άλλον το χάρισμα να μιλά με γνώση σύμφωνα με το ίδιο Πνεύμα. 9 Σε άλλον το χάρισμα της πίστης από το ίδιο Πνεύμα. Σε άλλον χαρίσματα θεραπειών από το ίδιο Πνεύμα. 10 Σε άλλον το χάρισμα της πραγματοποίησης θαυμάτων, σε άλλον το χάρισμα της μεταβίβασης θείων μηνυμάτων, σε άλλον το χάρισμα να ξεχωρίζει τα πνεύματα. Σε έναν άλλο το χάρισμα να μιλά διάφορα είδη γλωσσών, σε άλλον, πάλι, το χάρισμα να μεταφράζει γλώσσες. 11 Κι όλα αυτά τα πραγματοποιεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, που κατανέμει ατομικά στον καθένα, όπως θέλει. Ρωμ. 12:3; Ρωμ. 12:6; Εφεσ. 4:7; 1Κορ. 7:7; 2Κορ. 10:13;

2 Για παράδειγμα, όπως ακριβώς το σώμα είναι ένα, όμως έχει μέλη πολλά, και όλα τα μέλη του σώματος, ενώ είναι πολλά, αποτελούν ένα σώμα, έτσι κι ο Χριστός. Ρωμ. 12:4-5; Εφεσ. 4:16; 13 Κι αυτό, επειδή όλοι εμείς – είτε Ιουδαίοι είμαστε είτε Έλληνες είτε δούλοι είτε ελεύθεροι – βαφτιστήκαμε μ' ένα Πνεύμα σ' ένα σώμα, και όλοι σε ένα Πνεύμα ποτιστήκαμε. Γαλ. 3:28; 14 Οπωσδήποτε όμως, το σώμα δεν αποτελείται από ένα μέλος, αλλά από πολλά. 15 Αν έλεγε το πόδι: «Αφού δεν είμαι χέρι, δεν ανήκω στο σώμα», θα σήμαινε τάχα με τούτο πως δεν ανήκει στο σώμα; 16 Κι αν έλεγε το αυτί: «Αφού δεν είμαι μάτι, δεν ανήκω στο σώμα», θα σήμαινε τάχα με τούτο πως δεν ανήκει στο σώμα; 17 Αν όλο το σώμα αποτελούνταν από ένα μάτι, πώς θα ακούγαμε; Αν όλο το σώμα ήταν αυτί πώς θα οσφραινόμασταν; 18 Μα το γεγονός είναι πως ο Θεός τοποθέτησε στο σώμα το κάθε μέλος όπως ο ίδιος θέλησε. 19 Κι αν όλα ήταν ένα μέλος, πώς θα υπήρχε σώμα; 20 Μα το γεγονός είναι πως πράγματι υπάρχουν πολλά μέλη αλλά ένα σώμα. 21 Επομένως, δεν μπορεί το μάτι να πει στο χέρι: «Δε σ' έχω ανάγκη»! Ούτε το κεφάλι να πει στα πόδια: «Δεν σας έχω ανάγκη»! 22 Απεναντίας, τα μέλη του σώματος που θεωρούνται σαν τα πιο ασήμαντα, αυτά είναι που χρειάζονται περισσότερο. 23 Και εκείνα τα μέλη του σώματος που τα θεωρούμε σαν τα πιο αξιοπεριφρόνητα, τα περιβάλλουμε με μεγαλύτερη φροντίδα. Και τα μη παρουσιάσιμα μέλη μας, χρειάζεται να τα φροντίζουμε με περισσότερη λεπτότητα, ενώ τα παρουσιάσιμα μέλη μας δεν έχουν ανάγκη. 24 Ο Θεός, λοιπόν, συγκρότησε το σώμα με συγκερασμό δίνοντας μεγαλύτερη σπουδαιότητα σ' εκείνα που μειονεκτούνε, 25 έτσι που να μην υπάρξει διάσπαση στο σώμα, αλλά να δείχνουν τα μέλη την ίδια φροντίδα το ένα για το άλλο. 26 Έτσι, είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν μαζί του όλα τα μέλη· είτε τιμάται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη.

27 Εσείς, λοιπόν, είστε το σώμα του Χριστού και ο καθένας σας κάποιο ξεχωριστό μέλος του σώματος. Ρωμ. 12:5; Εφεσ. 1:23; Εφεσ. 4:12; Εφεσ. 5:23; Κολ. 1:24; 28 Έτσι, αυτούς που αποτελούν το σώμα του Χριστού, ο Θεός τοποθέτησε στην εκκλησία, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον δασκάλους, έπειτα έρχονται τα θαύματα, κατόπιν ακολουθούν τα χαρίσματα θεραπειών, οι εκδηλώσεις συμπαραστάσεως, τα διοικητικά καθήκοντα, οι ομιλίες διαφόρων γλωσσών. Εφεσ. 4:11; Εφεσ. 2:20; 29 Μήπως είναι όλοι απόστολοι; Μήπως είναι όλοι προφήτες; Μήπως είναι όλοι δάσκαλοι; Μήπως πραγματοποιούν όλοι θαύματα; 30 Μήπως έχουν όλοι χαρίσματα θεραπειών; Μήπως μιλούν όλοι γλώσσες; Μήπως μεταφράζουν όλοι; 31 Επιδιώκετε, λοιπόν, με ζήλο τα καλύτερα χαρίσματα. Επιπρόσθετα, μάλιστα, σας δείχνω κι έναν ασύγκριτα καλύτερο τρόπο ζωής:»…

Κι αν πιστεύω σε μια εκκλησία της πρωτοπορίας προς τη Βασιλεία του Θεού που σέβεται την πολυπλοκότητα των κοινωνικών ιστών και τις χρησιμοποιεί εργαλειακά, τότε θα πρέπει να επιζητώ από τη θεολογία να περιγράψει την κοινωνική μεταβολή και ρευστότητα  του αιώνα τούτου. Και σήμερα χαρακτηρίζουν τον κόσμο μας δυο έννοιες: μετανεωτερικότητα και παγκοσμιοποίηση.

Ο Anderson (1995) προσδιορίζει τον μεταμοντερνισμό ως μία από τις τέσσερις κοσμικές αντιλήψεις:  την μεταμοντέρνα-ειρωνική, η οποία θεωρεί την αλήθεια ως κοινωνικό κατασκεύασμα,  την επιστημονική-ορθολογική, σύμφωνα με την οποία η αλήθεια μπορεί να βρεθεί κατόπιν μεθοδικής αναζήτησης,  την κοινωνική-παραδοσιακή, σύμφωνα με την οποία η αλήθεια αποτελεί την κληρονομιά του αμερικανικού και εν γένει δυτικού πολιτισμού και  την νεορομαντική, σύμφωνα με την οποία η αλήθεια βρίσκεται είτε στην απόκτηση αρμονίας με την φύση, είτε στην πνευματική αναζήτηση του εσωτερικού εαυτού.

Ο όρος «Μεταμοντερνισμός» αναφέρεται σε απόψεις ή κινήματα. Το επίθετο «μεταμοντέρνος», λοιπόν, αναφέρεται στο αντίστοιχο κίνημα, ενώ το «μετανεωτερικός» αναφέρεται στην περίοδο χρόνου που ξεκινά κατά πολλούς τη δεκαετία 1950- 1960 και αποτελεί σύγχρονη ιστορία, αλλά κατ’ άλλους δεν είναι παρά το τελευταίο στάδιο της νεωτερικότητας.

Το φαινόμενο που συμβατικά αποκαλείται μετανεωτερικότητα (postmodernity) είναι αμφίσημο και πολυσύνθετο και για το λόγο αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο να οριστεί θετικά. Πρόκειται περισσότερο για μια εκτεταμένη συζήτηση σχετικά με τα ελλείμματα, τις διαψεύσεις και τις αποτυχίες του σύγχρονου πολιτισμού, η οποία ελάχιστα φιλοδοξεί να εισηγηθεί μια συμπαγή ερμηνεία της πραγματικότητας με αξιώσεις καθολικής ισχύος. Καθολικής ισχύος νοήματα εξάλλου είναι δύσκολο να αναζητηθούν ή να εφαρμοστούν στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον (Bauman, 2002).

Αν, τώρα, θέλαμε να προσδιορίσουμε «ιδεοτυπικά» το περιεχόμενο της «παγκοσμιοποίησης» θα την ορίζαμε ως την ιστορική στιγμή κατά την οποία επικρατεί η ελεύθερη και απρόσκοπτη διακίνηση ανθρώπων, ιδεών και αγαθών σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι δεν υφίστανται πλέον οι τεχνικοί, κοινωνικοί, πολιτικοί , θεσμικοί και πολιτισμικοί περιορισμοί που εμπόδιζαν τη μέχρι σήμερα επικράτηση των εθνικών και γεωγραφικών οντοτήτων, οι οποίες δομήθηκαν από την αναγέννηση και μέχρι πρόσφατα και αποκρυσταλλώθηκαν στο έθνος-κράτος. Κύριο εργαλείο στην οικονομική, πολιτισμική και θεσμική παγκοσμιοποίηση είναι η εικόνα / το Διαδίκτυο.

Ενώ η θεολογία όπως την ξέρουμε λειτουργεί ως οπισθέλκουσα δυναμική και αδράνεια καλείται σήμερα να καταγράψει τις δυο παραπάνω έννοιες και να καταδείξει σύγχρονους τρόπους πορείας προς την θρησκευτική γνώση. Ο συγκερασμός της παγκοσμιότητας και των τοπικών ιδιαιτεροτήτων (glocal) είναι επιβεβλημένος και η θρησκευτική γνώση και άρα και αγωγή πρέπει να εστιάσει σε αυτή την προοπτική.

Η θρησκευτική αγωγή στο «Νέο Λύκειο» έχει αυτή ακριβώς την ευκαιρία: να φέρει το μαθητή, που ήδη από την εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαιδευτική διαδικασία έχει τη γνώση της θρησκευτικής του παράδοσης, σε επαφή, διάλογο, σύγκριση αρχικά με έναν μεγαλύτερο κύκλο: αυτόν της Ευρώπης.

Στην Α΄ λυκείου λοιπόν είναι μια καλή ευκαιρία να ανοιχτεί στη γειτονιά που λέγεται  Ευρωπαϊκή  Ένωση και να γνωρίσει κι άλλες εκφράσεις της ορθοδοξίας πέραν της ελλαδικής σε πρώτο επίπεδο. Σε δεύτερο επίπεδο να γνωρίσει τις εκφάνσεις του Χριστιανισμού: τον καθολικισμό και τον προτεσταντισμό. Σημειωτέον: στα υπάρχοντα ΑΠ σε όλο το λύκειο μόνο μια διδακτική ενότητα υπάρχει για να μάθει/συγκρίνει ο μαθητής το πολιτισμικό θρησκευτικό υπόβαθρο των συμμαθητών του άλλων ευρωπαϊκών χωρών με τις οποίες ήδη πραγματοποιούνται ανταλλαγές μαθητών .

Στη Β΄ λυκείου ο κύκλος θα πρέπει να ανοίξει προς το παγκόσμιο θρησκευτικό γίγνεσθαι. Η ως τώρα σύντομη και εγκυκλοπαιδική αναφορά στα πέντε μεγάλα θρησκεύματα μόνο  γνώση  προσφέρει. Τα  σύγχρονα ΑΠ πρέπει να στοχεύουν σε: γνώσεις – δεξιότητες (καλύτερα ικανότητες για να μην αποκλείουμε και τους αριστερόχειρες) – στάσεις. Για παράδειγμα, η ανάπτυξη κριτικής σκέψης είναι μια ικανότητα – στόχος του σύγχρονου σχολείου,. Στο υπάρχον όμως σχολικό εγχειρίδιο αυτό επιδιώκεται μόνο στη σύγκριση της Γιόγκα και της ησυχαστικής προσευχής αλλά κι εδώ  τα συμπεράσματα δίνονται από τους συγγραφείς στερώντας τους μαθητές από την αυτενέργεια. Όσον αφορά στις στάσεις, οι προκατασκευασμένες ερωτήσεις επεξεργασίας του υπάρχοντος εγχειριδίου πόρρω απέχουν από την αλληλεπίδραση που βιώνουν σήμερα οι μαθητές στα πολυπολιτισμικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα  και στις ρευστές, πολλαπλές ταυτότητες της κοινωνικής ροηκότητας. Χρήσιμη επίσης θεωρούμε και την παρουσίαση της Αμερικάνικης θρησκευτικότητας, σύγχρονης  αλλά και πριν την εποίκηση της όπως επίσης  και της θεολογίας της απελευθέρωσης ως παράδειγμα σύγχρονης εφαρμογής του κοινωνικού μηνύματος του χριστιανισμού, αλλά και άλλων τάσεων όπως η φεμινιστική, η μαύρη και η επιστημονική θεολογία.

Εάν θέλουμε μαθητές που να είναι δρώντα υποκείμενα, η Χριστιανική Ηθική της Γ΄ λυκείου θα πρέπει να μετατραπεί σε Θρησκευτική Ηθική. Σε αυτή την περίπτωση οι μαθητές θα πρέπει να συγκρίνουν, με τις ως τώρα θρησκευτικές του γνώσεις,  τις ηθικές των θρησκευόμενων,  ώστε οι στάσεις  τους να γίνουν πιο εύπλαστες και ευέλικτες  για να εξασφαλίσουμε τη συνύπαρξη. Εάν στις δυο προηγούμενες τάξεις παρουσιάζονται οι θρησκείες με το φαινομενολογικό και ίσως το συγκριτικό μοντέλο, στη Γ΄ λυκείου νομίζω ταιριάζει το συγκειμενικό ή της συνάφειας. Οι  ψυχο – παιδαγωγικές και θρησκειο – κοινωνικές προσλαμβάνουσες των μαθητών θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο σχεδιασμό των ΑΠ και νομίζω ο χαρακτήρας του μαθήματος αλλά και των μαθητών απαιτών πιο ευέλικτα και ανοικτά ΑΠ ειδικά στη Γ΄Λυκείου που αυτό θα εκφραζότανε κι από την πολλαπλότητα των σχολικών εγχειριδίων ή και την ανυπαρξία τους και  μόνο καθορισμένους γενικούς στόχους.

Τη ροηκότητα των παγκόσμιων κοσμικών δυνάμεων οφείλουμε να αντιληφθούμε και να τη χρησιμοποιήσουμε στη σύγχρονη εκπαίδευση και στην χριστιανική αγωγή ειδικά, αποφεύγοντας τάσεις αρνησικοσμίας που μας καθιστούν συντηρητικούς ή και οπισθοδρομικούς. Το νέο σχολείο ίσως αποτελεί την ευκαιρία που πρέπει να αρπάξουμε για να καταστήσουμε τη χριστιανική πίστη ως παράγοντα καταλλαγής  και αποδοχής της διαφορετικότητας. Η παγκόσμια συνύπαρξη προϋποθέτει την αγάπη του «άλλου».

* Ο Γιώργος Καπετανάκης είναι «πάροικος, παρεπίδημος, άπατρις πρόσφυγας, τρίτης γενιάς. Education and Religion.»:  http://e-lithi.blogspot.com/ 

ΠΗΓΗ: Πέμπτη, 30 Δεκεμβρίου 2010, http://e-lithi.blogspot.com/2010/12/blog-post_30.html

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ή ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ:

Εάν το ΔΝΤ δεν εγκαταλείψει τη χώρα μας, το αργότερο εντός του πρώτου εξαμήνου του 2011, δεν πρόκειται να υπάρξει μέλλον – ενώ η κατάσταση θα γίνει εκρηκτική, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για ολόκληρη την Ευρωζώνη

Του Βασίλη Βιλάρδου*

Αυτό που χωρίς καμία αμφιβολία χρειάζεται η Ελλάδα, έτσι ώστε να καταφέρει να επωφεληθεί και όχι απλά να «αποδράσει» από τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση της Ιστορίας της (δυστυχώς, η έξοδος της από την πολιτισμική, την πολιτική και την κοινωνική κρίση, δεν είναι τόσο απλή), είναι μία ομόφωνη, ξεκάθαρη, συνεπής και συλλογική πολιτική κατεύθυνση.

Ανεξάρτητα λοιπόν από όλα όσα «δεινά» συζητούνται και θα μπορούσαν δυστυχώς να συμβούν (χρεοκοπία, έξοδος από τη ζώνη του ευρώ, επιστροφή στη δραχμή, διάλυση της Ευρωζώνης, κατάρρευση της αγοράς ακινήτων σε συνδυασμό με ανεπάντεχα τραπεζικά προβλήματα, δυσμενή επακόλουθα στις καταθέσεις κλπ), αυτό που απαιτείται είναι μία ρεαλιστική λύση, η οποία να μην αποκλείει και να μην προϋποθέτει τίποτα, από όλα όσα θα αποφασισθούν ή θα συμβούν στο μέλλον – στην  Ευρωζώνη, στις Η.Π.Α. και σε ολόκληρο τον πλανήτη. Κατά την άποψη μας, η λύση αυτή επικεντρώνεται σήμερα,  

(α)  στην αιτιολογημένη, «έννομη» διαγραφή μέρους του «επαχθούς» δημοσίου χρέους της Ελλάδας (40-50%) – αυτού δηλαδή του ποσοστού του χρέους (περί τα 160 δις €) που δεν προσέθεσε πλούτο στη χώρα και στους Πολίτες της, αλλά στους διαφθορείς ξένους ή στους διεφθαρμένους Έλληνες,

(β)  στην αναδιάρθρωση του υπολοίπου (διακανονισμός με εφικτές δόσεις και μη τοκογλυφικά επιτόκια, περί το 1%), καθώς επίσης

(γ)  στην αντίστοιχη αντιμετώπιση του προβληματικού ιδιωτικού χρέους – αυτού δηλαδή κάποιων μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των φτωχών νοικοκυριών (όχι βέβαια την ανάληψη των επισφαλειών των τραπεζών από τους Πολίτες, όπως δυστυχώς συνέβη στην Ιρλανδία). Στην προκειμένη περίπτωση, αφενός μεν το κράτος θα έπρεπε να διαγράψει μέρος των οφειλών των αδύναμων νοικοκυριών-επιχειρήσεων απέναντι του, αφετέρου δε οι τράπεζες θα έπρεπε να προβούν σε ανάλογες ενέργειες. Άλλωστε το «μέτρο» αυτό (διαγραφή μέρους του χρέους των νοικοκυριών), ήδη εφαρμόζεται και στη χώρα μας, από κάποια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (Citibank – διαγραφή του 40% των οφειλών ορισμένων Ελλήνων πελατών της).   

Μόνο έτσι θα μπορούσαν να δημιουργηθούν πλέον στην Ελλάδα (αλλά και στις ελλειμματικές «δυτικές» οικονομίες) εκείνες οι συνθήκες ανάπτυξης, οι οποίες αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την επίλυση των υπολοίπων σημαντικών προβλημάτων της οικονομίας της – όπως τα τεράστια ετήσια ελλείμματα του προϋπολογισμού, οι αδυναμίες του Δημοσίου, η ελλιπής ανταγωνιστικότητα, η γραφειοκρατία, η ορθολογική λειτουργία των κοινωφελών κρατικών επιχειρήσεων, οι οποίες φυσικά πρέπει να παραμείνουν στην ιδιοκτησία του δημοσίου  κλπ.

Με την κυβέρνηση μας όμως να υποτάσσεται στις καταστροφικές συνταγές του ΔΝΤ (το οποίο φυσικά εξυπηρετεί μόνο τους δικούς του σκοπούς, σε συνδυασμό με αυτούς των διεθνών δανειστών μας), με την αξιωματική αντιπολίτευση να μην αντιτάσσεται στο «Ταμείο», αλλά αποκλειστικά και μόνο στα διάφορα μνημόνια «συνεργασίας» μαζί του (παραπλανώντας μάλλον τους ψηφοφόρους της, με την επίκληση άλλου «μίγματος» μέτρων – τα οποία όμως θα συνέχιζαν να εξυπηρετούν τους σκοπούς του ΔΝΤ), καθώς επίσης με την κεντρική ηγεσία της Ευρωζώνης σε πλήρη αδυναμία συνεννόησης, οι δυνατότητες είναι αρκετά περιορισμένες.  

Εν τούτοις, γνωρίζοντας ότι καμία άλλη λύση δεν είναι ρεαλιστική (άρθρο μας), ενώ δεν πρέπει να επιτρέπουμε τις μεταξύ μας «αντιπαλότητες» (εμφυλίους πολέμους),  οφείλουμε να απαιτήσουμε από την πολιτική ηγεσία της χώρας μας, να συμφωνήσει σε μία τέτοιου είδους «κοινή» αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων που προκάλεσαν στην Ελλάδα, τόσο οι κυβερνήσεις των τελευταίων τριάντα ετών (διαπλοκή, διαφθορά κα), όσο και οι διεθνείς «συγκυρίες» (ευρωπαϊκές ανισορροπίες, ασύμμετρη παγκοσμιοποίηση κλπ) – χωρίς φυσικά να αποποιούμαστε τις δικές μας ευθύνες, αφού αρκετοί Έλληνες Πολίτες τάχθηκαν «ιδιοτελώς» υπέρ των συγκεκριμένων πολιτικών παρατάξεων.

Όλα τα υπόλοιπα, όπως η υποστήριξη της έκδοσης ευρωομολόγων, τα οποία δεν επιλύουν ουσιαστικά κανένα πρόβλημα (απλά «διαχειρίζονται» τα υφιστάμενα, μεταθέτοντας τα επαυξημένα στο μέλλον – ειδικά όταν δεν έχει αναλυθεί επαρκώς η «σύσταση», το κόστος και η χρήση τους), είναι δευτερεύουσας σημασίας. Αυτό που στη συγκεκριμένη περίπτωση θα προείχε, θα ήταν η οικονομική, η πολιτική και η δημοσιονομική ένωση της ΕΕ, με τη μορφή των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» – κατά το παράδειγμα των Η.Π.Α., οι Πολιτείες των οποίων είναι πολύ πιο ανεξάρτητες από τις σημερινές χώρες της Ευρωζώνης, ενώ δεν υπάρχει κανένας «γερμανικός» φόβος «τιμωρίας» ή «εκδίωξης» τους.  

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΟΜΗΣ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ

Με δεδομένο ότι, η ανάπτυξη και τα χρέη είναι έννοιες στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους, αφού σε εποχές ανάπτυξης χρεώνονται οι επιχειρήσεις, ενώ σε υφέσεις τα κράτη, η «δομή» και μόνο του συνολικού Ελληνικού χρέους (Πίνακας Ι, το ιδιωτικό μικρότερο από το δημόσιο) το οποίο, όπως έχουμε επανειλημμένα τονίσει στο παρελθόν, είναι το μικρότερο στη «δύση», μονοδρομεί ουσιαστικά τον τρόπο αντιμετώπισης του, ο οποίος δεν είναι άλλος από την ανάπτυξη – σε πλήρη αντίθεση με όλα όσα «κακόβουλα» απαιτεί από τη χώρα μας το ΔΝΤ, οδηγώντας την Ελλάδα στη λεηλασία των επιχειρήσεων της, στην εξαθλίωση, στην καταστροφή της «συνεκτικής» μεσαίας τάξης, στις κοινωνικές αναταραχές και στην «υποδούλωση/αποικιοποίηση», δια μέσου του στασιμοπληθωρισμού.  

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Συνολικό χρέος, δημόσιο και ιδιωτικό – Προβλέψεις 2010

Πηγή: Συνδυασμός στοιχείων από Κομισιόν, McKinsey Global Institute και μελέτη της Deutsche Bank, σύμφωνα με την οποία το ιδιωτικό χρέος της Ελλάδας είναι 123% του ΑΕΠ, ενώ της Πορτογαλίας 239%

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

*    Δημόσιο και ιδιωτικό, εσωτερικό και εξωτερικό

**   Πρόβλεψη 2010, από τις αρχές του έτους

Σημείωση: Στον ιδιωτικό τομέα, σε αντίθεση με το δημόσιο, η αξία των παγίων περιουσιακών στοιχείων προσμετρείται στο ενεργητικό, «μειώνοντας» το παθητικό – οπότε το συγκριτικό με την Ελλάδα συνολικό χρέος άλλων κρατών είναι πρακτικά μεγαλύτερο, από αυτό που φαίνεται στον Πίνακα Ι.

Ειδικότερα, όπως έχουμε ήδη αναφέρει στο παρελθόν, ο σωστός δείκτης «οικονομικής ευρωστίας» δεν είναι το δημόσιο χρέος προς τα ΑΕΠ, αλλά το συνολικό χρέος προς το ΑΕΠ – ενώ στο καθορισμό του οφείλουν να λαμβάνονται υπ’ όψιν και τα περιουσιακά στοιχεία του δημοσίου (απαιτούνται διεθνώς κρατικοί Ισολογισμοί, αντίστοιχοι με αυτούς των επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα).

Δεν είναι δυνατόν λοιπόν να έχουν την ίδια αντιμετώπιση χώρες με μηδενική δημόσια περιουσία και τεράστιο συνολικό χρέος (όπως η Μ. Βρετανία), με κράτη σαν την Ελλάδα. Επίσης, οφείλουν να έχουν διαφορετική αντιμετώπιση, σε σχέση με τα ελλείμματα των προϋπολογισμών, χώρες με τεράστιες εξοπλιστικές δαπάνες ή μεγάλα έξοδα προστασίας των συνόρων τους από τη λαθρομετανάστευση, όπως η Ελλάδα – η οποία όχι μόνο δεν λαμβάνει ειδικές ενισχύσεις από την ΕΕ, ως οφείλεται αλλά, εσφαλμένα και άδικα, συγκρίνεται με «προβληματικά» κράτη περιορισμένων αντίστοιχων δαπανών (Πορτογαλία, Ιρλανδία, Βέλγιο κλπ).

Τέλος, δε επιτρέπεται να λαμβάνονται τα ίδια μέτρα αντιμετώπισης της κρίσης σε χώρες που έχουν πρόβλημα ιδιωτικού χρέους (Ιρλανδία, Ισπανία, Βέλγιο, Κύπρος κλπ), με αυτές που ο αδύνατος κρίκος τους είναι το δημόσιο χρέος (Ελλάδα, Ιταλία). Ειδικά όσον αφορά την Ελλάδα, θα έπρεπε επί τέλους να προγραμματισθεί, με πρωτοβουλία της Κομισιόν, η σταδιακή αποπληρωμή των πολεμικών αποζημιώσεων, οι οποίες της οφείλονται από τη Γερμανία, ύψους άνω των 70 δις €.     

ΟΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Είναι γνωστό ότι, σε εποχές ύφεσης οι επιχειρήσεις περιορίζουν το δανεισμό τους, λόγω της μείωσης των επενδύσεων τους – έτσι ώστε να αντιμετωπίσουν μία συνεχώς χαμηλότερη ζήτηση. Επί πλέον, μειώνουν όλες τις δαπάνες λειτουργίας τους, με στόχο να επανέλθουν στην κερδοφορία – γεγονός που έχει σαν αποτέλεσμα τόσο τη μείωση του τζίρου των δικών τους προμηθευτών, όσο και τον περιορισμό των εισοδημάτων των εργαζομένων, με την ταυτόχρονη αύξηση της ανεργίας.

Ένεκα τούτου, τα έσοδα των κρατών μειώνονται αντίστοιχα – κυρίως επειδή, σε μεγάλο μέρος τους, προέρχονται από φόρους επί των περιορισμένων πλέον εισοδημάτων των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων (κερδών). Έτσι, η οικονομία εισέρχεται σε έναν καθοδικό σπειροειδή κύκλο, ο οποίος εκ των πραγμάτων ανατροφοδοτείται – οδηγώντας την σε συνεχώς αυξανόμενα προβλήματα.

Για να μπορέσει τώρα μία οικονομία να επιστρέψει σε μία σταθερή αναπτυξιακή πορεία, θα πρέπει οι σχετικά υπερχρεωμένοι τομείς της να μειώσουν τα χρέη τους, επιτυγχάνοντας πλεονάσματα. Εάν όμως, για να επιτευχθεί η μείωση των χρεών των υπερχρεωμένων τομέων, περιορίζονται οι δαπάνες τους, τότε αφαιρούνται έσοδα από άλλους τομείς – οπότε δεν καταπολεμάται το πρόβλημα, αφού μεταφέρεται η κρίση στους άλλους τομείς.

Για παράδειγμα, εάν το κράτος περιορίσει τις δαπάνες του, μειώνοντας τους μισθούς ή απολύοντας «περιττούς» εργαζομένους, το πρόβλημα δεν επιλύεται, αλλά απλά μετατοπίζεται στους υπόλοιπους τομείς – δια μέσου της μείωσης της κατανάλωσης (κυρίως στην οικοδομική δραστηριότητα, στην ακίνητη περιουσία εν γένει και από εκεί στο χρηματοπιστωτικό κλάδο – πυροδοτώντας μία έκρηξη μεγατόνων). Ποια  είναι λοιπόν η σωστή μέθοδος για να μπορέσει η Οικονομία να εισέλθει σε αναπτυξιακή τροχιά, χωρίς να εγκλωβισθεί στην παγίδα του χρέους;    

Η σωστή λύση θα ήταν εν προκειμένω η επίτευξη υψηλοτέρων εσόδων, τα οποία θα υπερκάλυπταν τις δαπάνες – έτσι ώστε ο περιορισμός των χρεών να προερχόταν από τα πλεονάσματα (κέρδη). Για να γίνει όμως κάτι τέτοιο εφικτό, θα έπρεπε άλλοι «συμμετέχοντες» στην «πτωτική» αγορά, οι ιδιώτες επιχειρηματίες για παράδειγμα, να προθυμοποιηθούν να προβούν, παρά την ύφεση, στην αύξηση των δαπανών τους – καθώς επίσης στην «απορρόφηση» των νέων ανέργων.

Είναι αυτονόητο ότι, οι «συμμετέχοντες» που θα μπορούσαν να ενεργήσουν με αυτόν τον τρόπο, δεν είναι ούτε το κράτος, ούτε τα αδύναμα εισοδηματικά στρώματα – αφού «αμφότεροι» δεν μπορούν να υπολογίσουν με αυξημένα έσοδα, εκτός εάν χρηματοδοτήσουν τις δαπάνες τους με νέα χρέη (κατά το πρόσφατο «παράδειγμα» των Η.Π.Α., το οποίο οδήγησε σε τεράστια δημόσια  ελλείμματα, καθώς επίσης στην κρίση των ενυπόθηκων δανείων χαμηλής εξασφάλισης – subrimes).

Επομένως, μόνο οι «συμμετέχοντες» με υψηλά περιουσιακά στοιχεία είναι σε θέση, χωρίς να χρεωθούν δυσανάλογα, να αυξήσουν τις δαπάνες τους σε επίπεδα που ξεπερνούν τα έσοδα τους. Πως όμως υποκινεί κανείς τους εισοδηματικά ισχυρούς, αυτούς καλύτερα που διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία, να αυξήσουν τα δαπάνες τους;

Προφανώς, επειδή δεν θέλουν να «διαθέσουν» τα περιουσιακά τους στοιχεία στην κατανάλωση, ο μοναδικός τρόπος είναι να υποκινηθούν σε επενδύσεις οι οποίες, αφαιρουμένων των εξόδων και των φόρων, θα τους επιτρέπουν κέρδη από την όλη δραστηριοποίηση τους. Κατ’ επέκταση, ο μοναδικός τρόπος είναι η παροχή διευκολύνσεων (επίλυση των γραφειοκρατικών προβλημάτων κλπ), καθώς επίσης επενδυτικών κινήτρων – με σημαντικότερα ίσως όλων τη μηδενική φορολόγηση των νέων επενδύσεων, καθώς επίσης την επιδότηση του προσωπικού, για τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας τους («στοχευμένα» φυσικά σε επιχειρήσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό, όπως και σε αυτές που δραστηριοποιούνται στους βασικούς πυλώνες της εκάστοτε οικονομίας – στη ναυτιλία, στον τουρισμό και στη γεωργία για την Ελλάδα).    

Έτσι το δημόσιο χρέος θα μειώνεται, με το ιδιωτικό να «καλύπτει τη διαφορά» – με αποτέλεσμα την πιο ορθολογική κατανομή του. Για παράδειγμα, θεωρούμε ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να επιλύσει σχετικά εύκολα τα προβλήματα της, εάν είχε αντιληφθεί έγκαιρα (πριν το 2009) τους κινδύνους (άρθρο μας: Έλλειμμα Διακυβέρνησης), με την εξής «διαδικασία»:

(α)  Με τις προβλέψεις 2010 (Πίνακας Ι), το δημόσιο χρέος θα ήταν περίπου 129% του ΑΕΠ – οπότε το ιδιωτικό 123% του ΑΕΠ (240 δις € ΑΕΠ). Εάν λοιπόν οι Έλληνες επιχειρηματίες (τράπεζες κλπ) επένδυαν το 40% του ΑΕΠ σε κρατικά περιουσιακά στοιχεία, τότε το δημόσιο χρέος θα περιοριζόταν στο 89% του ΑΕΠ – ενώ το ιδιωτικό θα αυξανόταν στα 163% του ΑΕΠ (στα επίπεδα του Καναδά).

Σε μία τέτοια περίπτωση, η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας θα ήταν σχετικά ικανοποιητική, χωρίς καμία ουσιαστική διαφοροποίηση, οπότε η πιστοληπτική της ικανότητα (αξιολόγηση) θα παρέμενε σε φυσιολογικά επίπεδα. Επομένως, δεν θα είχε κανένα πρόβλημα δανεισμού ή «εμπλοκής» του ΔΝΤ στα εσωτερικά της – πόσο μάλλον εάν απευθυνόταν για δανεισμό σε νέες «πηγές» (Κίνα, Ρωσία, Αραβία κλπ), ως όφειλε, αν μη τι άλλο για τη διασπορά των κινδύνων.   

(β)  Με δημόσιο χρέος στο 89% του ΑΕΠ, απέναντι στο οποίο ευρίσκονται πολλαπλάσια περιουσιακά στοιχεία, η Ελλάδα θα χρειαζόταν δάνεια ύψους 214 δις €. Εάν οι Έλληνες Πολίτες αγόραζαν το 50% αυτών των δανείων (ομόλογα δημοσίου), τότε θα απαιτούνταν μόλις 107 δις € από τις «αγορές» – ενώ οι καταθέσεις τους στις τράπεζες θα συνέχιζαν να είναι ικανοποιητικές (πάνω από 100 δις €), ακόμη και αν έπρεπε να μειωθεί ο (υπερβολικός) αριθμός των πιστωτικών ιδρυμάτων, τα οποία δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα.  

Φυσικά, η χώρα θα έπρεπε να επιλύσει το πρόβλημα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών της, με τη βοήθεια της ΕΕ. Επίσης, με τη «συνδρομή» των προμηθευτών στρατιωτικού εξοπλισμού της, για τα οποία δεν δόθηκαν ούτε καν τα φυσιολογικά «αντισταθμιστικά» οφέλη – αυτά δηλαδή που απαιτεί ο αγοραστής να επενδύσει ο πωλητής εξοπλισμού, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, στη χώρα του (δυστυχώς, το 10% επί των προμηθειών, θυσιαζόταν ανέκαθεν στο «βωμό της διαφθοράς»). Τέλος, να λειτουργεί με ελλείμματα κάτω του 3%, έτσι ώστε να μην αυξάνεται το δημόσιο χρέος της.

Κατά την άποψη μας, υπό προϋποθέσεις, οι δυνατότητες αυτές ήταν, πριν από την εισβολή του ΔΝΤ, απόλυτα ρεαλιστικές – πόσο μάλλον εάν θα είχαν «συνοδευθεί» από μία υγιή φορολογική συνείδηση, με βάση την οποία θα αυξανόταν τα δημόσια έσοδα  (άρθρο μας).

Αφού όμως δεν είναι πλέον κάτι τέτοιο εφικτό, ιδίως επειδή απαιτεί χρόνο για την υλοποίηση του (ο οποίος δεν είναι πια διαθέσιμος λόγω του κακού χειρισμού της κρίσης), η μοναδική λύση είναι η άμεση διαγραφή χρεών τόσο του δημοσίου, όσο και του αδύναμου ιδιωτικού τομέα (υπερχρεωμένα νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις), έτσι ώστε να επιστρέψει η οικονομία σε πορεία ανάπτυξης – πριν επεκταθεί η κρίση σε άλλους, πολύ πιο επικίνδυνους τομείς (ακίνητα, τράπεζες), με πολύ πιο καταστροφικά αποτελέσματα.

Είναι αυτονόητο βέβαια ότι, ανάπτυξη κάτω από την αποπνικτική «σκιά» του ΔΝΤ, με το ίδιο ή με άλλο «μίγμα» μέτρων, πόσο μάλλον με υπερβολικούς άμεσους και έμμεσους φόρους, είναι αδύνατον να επιτευχθεί. Επομένως, εάν το ΔΝΤ δεν «εγκαταλείψει» τη χώρα μας, το αργότερο εντός του πρώτου εξαμήνου του 2011, με την παράλληλη κάλυψη του «χρηματοδοτικού κενού» της Ελλάδας από τους πιστωτές της (διαγραφή χρεών), δεν πρόκειται να υπάρξει μέλλον – ενώ η κατάσταση θα γίνει εκρηκτική, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για ολόκληρη την Ευρώπη.    

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 27. Δεκεμβρίου 2010, viliardos@kbanalysis.com      

* Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου.

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2251.aspx

ΕΝΑ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη*

Περίπου εκατόν ενενήντα χρόνια μετά τα πρώτα δάνεια στήριξης του αγώνα της εθνικής ανεξαρτησίας, με βάση τα οποία η χώρα χρεώθηκε 2.800.000 λίρες ενώ παρέλαβε λιγότερα από 540.000, ο κύκλος αυτής της κουτσής εθνικής ανεξαρτησίας μάλλον κλείνει οριστικά με τον ίδιο τραγικό τρόπο, αφήνοντας ανολοκλήρωτο το εθνικό αίτημα.

Στη διαδρομή αυτή, δεκάδες Ορλάνδοι και Λουριώτες (οι εξουσιοδοτημένοι να συνάψουν τα πρώτα δάνεια) θα επαναλάβουν σχεδόν απαράλλαχτα τις ίδιες αστοχίες στον χειρισμό των δανείων και θα απολαύσουν την ανάλογη σε κάθε εποχή τρυφηλή ευζωία, καταδικάζοντας τον τόπο στην εξάρτηση και στην παρακμή.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο τέλος του 2009, τρεις χιλιάδες σύγχρονοι «απόγονοι» του Ορλάνδου και του Λουριώτη, διαθέτουν σε τράπεζες του εξωτερικού καταθέσεις, που υπερβαίνουν τα 15 δις ευρώ, δίχως να υπολογίζονται οι επενδύσεις σε real estate, επιχειρήσεις κλπ.

Έτσι, το έλλειμμα που διαπιστώνει ο πρώτος 6μηνιαίος προϋπολογισμός του 1823, (έξοδα 38.000.000 γρόσια – έσοδα 12.000.000 γρόσια) θα περάσει μέσα από τη αργόσυρτη γραμμή της Ιστορίας, για να σκάσει στα μούτρα των νεο-Ελλήνων, σε ευρώ βέβαια αυτή τη φορά. Λες και στην πλάστιγγα που ζυγιάζεται η ελληνική Ιστορία, ότι κερδίζεται με αίμα, είναι καταδικασμένο να χάνεται για μερικές χιλιάδες γρόσια.

Από το 1974 έως το 2009 το ελληνικό κράτος κατέβαλλε για την εξυπηρέτηση του χρέους πάνω από 640 δις ευρώ, ενώ την τελευταία δεκαετία (2000-2009) πάνω από 400 δις ευρώ. Κι’ όμως, παρ’ όλα αυτά, σήμερα οφείλονται ακόμη 350 δις. Ο Ορλάνδος ζει. Ο Λουριώτης ζει. Και οι δυό βασιλεύουν. Ναι γιατί, από αυτά τα ποσά, μόνο το 3% κατευθύνθηκε στην κάλυψη των αναγκών του τόπου. Το υπόλοιπο 97% αφορούσε στην αναχρηματοδότηση του δημόσιου χρέους. Ο Ορλάνδος και ο Λουριώτης ζουν και δεν δανείζονται για να πληρώσουν μισθούς και συντάξεις, αλλά για να υπηρετήσουν την υπόθεση της εξάρτησης της χώρας. Πραγματικό κίνητρο τους, η εγγενής μειονεξία για οτιδήποτε ελληνικό. Άλλοθι τους, η βαθιά περιφρόνηση της ελληνικής ιδιοπροσωπείας. Ανταμοιβή τους η πολυτελής ατομική ευζωία και η επιβράβευση των ξένων τοποτηρητών.

Το συνολικό κόστος των μισθών και συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων ανήλθε το 2009 στο ποσό των 25,5 δις ευρώ, δηλαδή ποσοστό 10% του ΑΕΠ, όταν τα ποσά για την εξυπηρέτηση των δανείων είναι τριπλάσια και εντός του 2011 θα γίνουν τετραπλάσια. Όμως ο Ορλάνδος ζει ακόμη, ακριβώς γιατί είναι δεξιοτέχνης στην παραμόρφωση της πραγματικότητας. Η μικροαστική δημοσιοϋπαλληλία, δεν θα ρισκάρει ποτέ να μην πάρει το χιονίσει-βρέξει μηνιάτικο της. Ο Λουριώτης ξέρει πολύ καλά,  πως αρκεί να χτυπήσεις αυτό το καμπανάκι κινδύνου και η «πλέμπα» θα σπεύσει να θεωρήσει εξαιρετικά συνετή ακόμη και την πιο ξεδιάντροπη τοκογλυφία.  Ακόμη και περικοπές μισθού θα αποδεχτεί, ακολουθώντας το παλιό αξίωμα «εκείνοι κάνουν ότι μας πληρώνουν και εμείς κάνουμε ότι δουλεύουμε».

Κάπως έτσι, μέσα από τα σπάργανα του πρώτου εθνικού δανείου, και της αντιπαραγωγικής κουλτούρας που το συνοδεύει, ανιχνεύεται η συνεχής αποδιάρθρωση της ελληνικής δημιουργικότητας. Τέσσερα εκατομμύρια εννιακόσιες σαράντα χιλιάδες «μωρά» (τόσο είναι το εργατικό δυναμικό της χώρας) βυζαίνουν στα τρυφερά μαστάρια της πατρίδας, κλαψουρίζοντας αραιά και πού για το έλλειμμα γάλακτος ή για την άδικη μοιρασιά του και αφήνοντας εν πολλοίς ήσυχους τους Ορλάνδους και τους Λουριώτες να κάνουν τη δουλειά τους.  Δεν έχει παρά να συγκρίνει κανείς σε διάφορες χώρες, το αποτέλεσμα που προκύπτει αν διαιρέσουμε το ΑΕΠ με τον αριθμό του εργατικού δυναμικού. Για την Ελλάδα 37.000 ευρώ, για την Ολλανδία 66.000, για την Αυστρία 70.000, για την Δανία 71.000 και για την Νορβηγία 87.000 ευρώ. Η Δανία του Ορλάνδου (και όχι του Νότου) έχει τη μισή παραγωγικότητα από την Δανία.

Μπορούμε να δούμε και τα αντίστοιχα αποτελέσματα, διαιρώντας τις εξαγωγές της χώρας με τον αριθμό του εργατικού δυναμικού, ξεκινώντας από την δραματική διαπίστωση ότι η χώρα έχει εξαγωγές ανάλογες του Λουξεμβούργου –   λιγώτερο από 18 δις ευρώ – με τη «μικρή» διαφορά ότι το Λουξεμβούργο έχει πληθυσμό μόλις ενός εκατομμυρίου!   Για την Ελλάδα λοιπόν, ο δείκτης εξαγωγών ανά εργαζόμενο είναι 4.000 ευρώ, για την Αυστρία 34.000, για τη Δανία 27.000  και για την Νορβηγία 42.000 ευρώ. Πάλι, η Δανία του Ορλάνδου, έχει το 1/9 της «εξαγωγικής παραγωγικότητας» της πραγματικής Δανίας.

Σε χοντρά νούμερα, η Ελλάδα έχει εξαγωγές 17,2 δις, ενώ η σχεδόν ίσου μεγέθους Ολλανδία, 430 δις. ευρώ. Πίσω από τον Γερμανό-ολλανδικό αφορισμό της «ελληνικής τεμπελιάς», αποκρύπτεται η αλήθεια της ελληνικής εξάρτησης σε σχέση με την ολλανδική ανεξαρτησία. Αν υπήρχε μια μεζούρα για να μετρήσουμε  το μέγεθος αυτό, θα λέγαμε πως η Ολλανδία είναι 25 φορές πιο ανεξάρτητη απ’ ότι η Ελλάδα.

Γίνεται φανερό από τα παραπάνω, ότι η παραγωγική αποδιάρθρωση της χώρας στήριξε την ξέφρενη ανάπτυξη του δανεισμού και αντίστροφα, σ’ ένα καθοδικό σπιράλ που διασφάλιζε πάντα την ξένη εξάρτηση και τους εγχώριους διεκπεραιωτές της. Και ο λαός, σαν αγωγιάτης χωρίς αγώι για να τον αφυπνίσει, βυθιζόταν όλο και πιο πολύ στη αντιδημιουργική νάρκη της κατανάλωσης, ζητώντας – στην καλύτερη των περιπτώσεων – μια πιο δίκαιη μοιρασιά της.

Κοντολογίς, θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο δανεισμός όχι μόνο υπονόμευσε βαρύτατα την εθνική ανεξαρτησία αλλά και «γκρέμισε» τη δημιουργική αυτοπεποίθηση του τόπου, αλλοιώνοντας τα κρίσιμα χαρακτηριστικά του ελληνικού υποδείγματος, οδηγώντας έτσι, σε περαιτέρω συρρίκνωση της ανεξαρτησίας και στην ανάγκη όλο και μεγαλύτερου δανεισμού.

Κάπως έτσι, φτάσαμε στις αρχές του 2011, στην εκτίμηση ότι το χρέος – παρά τις αρχικές  προβλέψεις – θα κορυφωθεί στα 362,2 δις ευρώ και σε ποσοστό 158,6% του ΑΕΠ. Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το τέλος του ελληνικού δράματος, ύστερα από σχεδόν 190 χρόνια ανελεύθερου – πλην ελαχίστων εξαιρέσεων – εθνικού βίου.

Το ελληνικό κράτος εντός του 2011 θα χρειαστεί να καταβάλλει σε τοκοχρεολύσια 69,5 δις. ευρώ, για να ανταπεξέλεθει στις αυξημένες υποχρεώσεις ιδιαίτερα του πρώτου εξαμήνου. Τα ποσά είναι εξωφρενικά, αν σκεφτεί κανείς ότι τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού δεν θα ξεπεράσουν τα 50 δις ευρώ. Στην καλύτερη περίπτωση ο μηχανισμός στήριξης θα διαθέσει 46,5 δις ευρώ, αφήνοντας ένα άνοιγμα 23 δις ευρώ. Πού θα βρεθούν τα χρήματα αυτά; Μήπως, στον βραχυπρόθεσμο δανεισμό με ομόλογα 3μηνης διάρκειας και τόκους εκατομμυρίων ευρώ για ανάσα μόλις μερικών μηνών; Και ποιός τρελός θα δανείσει μια χώρα με χρέος 158,6% του ΑΕΠ; Τρίχες κατσαρές. Τα χρήματα αυτά δεν θα βρεθούν. Ή για να είμαστε πιο ακριβείς τα χρήματα αυτά, θα βρεθούν, αλλά με μία προϋπόθεση. Την ολοσχερή εκποίηση του εθνικού αλλά και του ιδιωτικού πλούτου της χώρας.

Γιατί η χώρα, αν και υπερχρεωμένη διαθέτει ακόμη δύο – τουλάχιστον – σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Μια τεράστια δημόσια περιουσία σε αντίθεση με το σύνολο σχεδόν των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών και ένα εξαιρετικά μικρό ιδιωτικό χρέος. 

Τα 300 δις της Δημόσιας περιουσίας και το μικρότερο ιδιωτικό χρέος στην ευρωζώνη (μόλις 123% του ΑΕΠ) καθιστούν τη χώρα και τις πολυάριθμες μικρές ιδιωτικές περιουσίες που δεν είναι και τόσο επιβαρυμένες με δανειακά βάρη, καλοψημένο φιλέτο στο πιάτο των νεο-αποικιοκρατών της δύσης. Όπως ακριβώς ένας δύστυχος οφειλέτης μπορεί να απολέσει την κυριότητα της κατοικίας του, για ένα ποσό πολύ μικρότερο της πραγματικής αξίας της, έτσι και η χώρα θα βρεθεί στο πρώτο 6μηνο του 2011 στην ανάλογη θέση. Θα ακολουθήσουν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. 

Και όπως ακριβώς συνέβη στο πρώτο δάνειο του 1824, όπου ως εγγύηση αποπληρωμής τέθηκαν τα δημόσια κτήματα και όλα τα δημόσια έσοδα, έτσι και τώρα 186 χρόνια μετά, οι εγγυήσεις – όσες δεν έχουν δοθεί – και θα δοθούν και θα καταπέσουν.

Όσοι παροικούν στην Ιερουσαλήμ, γνωρίζουν ότι ήδη διεξάγονται οι σχετικές συζητήσεις ενώ διακριτικά διαμορφώνεται το κατάλληλο κλίμα αποδοχής των τετελεσμένων στην κοινή γνώμη, με δηλώσεις Γερμανών κυρίως αξιωματούχων. Ακόμη, στα καθεστωτικά ΜΜΕ όλο και πληθαίνουν οι συζητήσεις περί επιμήκυνσης, επαναδιαπραγμάτευσης κλπ. χωρίς βεβαίως να ομολογείται καθαρά ότι το «πράγμα δεν βγαίνει».

Στο μικρό παράθυρο ευκαιρίας – μόλις 6 μηνών – που βρίσκεται μπροστά μας, εκείνο που πραγματικά διακυβεύεται είναι το ανολοκλήρωτο οριστικό κλείσιμο του κύκλου που άνοιξε η επανάσταση του ’21 και που προσπάθησαν – ανεπιτυχώς – να ολοκληρώσουν οι γενιές των Βαλκανικών πολέμων και της Μικρασίας, καθώς και του ’40 και της Εθνικής Αντίστασης.  Θα τολμούσε να συμπεριλάβει κανείς και τη γενιά του Πολυτεχνείου, αν δεν ήταν εκείνη που με τον αβάσταχτο ουτιδανισμό της, πρόσφερε το πιο βαρύ ναρκωτικό στη συνείδηση του λαού και του τόπου. Έχουν ακόμη μερικοί την εικόνα συγκαταβατικής και χαζοχαρούμενης αμηχανίας στο πρόσωπο, όταν τους μιλάς για όλα αυτά, όπως όταν τους μιλούσες για την ανάγκη ΔΕ-θελοντισμού στο «πάρτι» των ολυμπιακών αγώνων.

Μπροστά σ’ αυτό το διακύβευμα, της ταφόπλακας του ’21, δεν χωράει άλλη προσταγή παρά η πάση θυσία εθνική ανεξαρτησία, αλλά ταυτόχρονα και η παραγωγική ανασυγκρότηση με τρόπο που να τη διασφαλίζει. Η οριστική καταδίκη των Ορλάνδων, των Λουριώτιδων και όσων συναγελάζονται μαζί τους, καθώς και η απομάκρυνση τους από την πολιτική πραγματικότητα, δεν μπορεί παρά να είναι επίσης προαπαιτούμενο. 

Στην αντίθετη περίπτωση στο επόμενο μόλις 6μηνο, το αίμα για την ελευθερία αλλά και ο ιδρώτας για την προκοπή, εκατομμυρίων ψυχών πριν από μας, θα συνθέτουν αδικαίωτοι το τελικό καημό της Ρωμιοσύνης. Και θα είναι αυτό μεγάλο βάρος, όταν σταθούμε ο ένας απέναντι στον άλλο, αργά ή γρήγορα, στη συνάντηση των νεκρών και ζωντανών της ελληνικής κοινότητας των ψυχών.

* ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ, 29.12.2010, antonisandroulidakis@gmail.com

Η εὐθύνη τῶν πολιτῶν γιά τήν ἐθνική παρακμή

Του Φώτη Σχοινά*

Εἶναι γεγονός ἀναμφισβήτητο ὅτι ἡ Χώρα μας διέρχεται περίοδο γενικευμένης παρακμῆς σέ ὅλες τίς ἐκφάνσεις τοῦ δημοσίου βίου, πού ἐπηρεάζει καταλυτικά καί τήν προσωπική ζωή τῶν πολιτῶν. ῾Η αἰτία τῆς γενικευμένης αὐτῆς παρακμῆς ἀποδίδεται ἐν πολλοῖς – καί ὁμολογουμένως ὄχι ἀβάσιμα – στούς πολιτικούς καί ἐν γένει στήν ἀήθεια τῆς διαχειρίσεως τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας ἀπό τούς ἀσκοῦντες αὐτήν. Διεφθαρμένοι πολιτικοί διέφθειραν τή Χώρα, τούς θεσμούς καί τούς πολῖτες της, λέγεται συχνάκις καί κατ᾿ ἐπανάληψιν. Καί οἱ πολῖτες ἀπηυδησμένοι καί ἀπογοητευμένοι ἀπό τήν διάψευση τῶν προσδοκιῶν τους ἀπό τούς πολιτικούς γυρίζουν τήν πλάτη στούς πολιτικούς καί τήν πολιτική.

Τά φαινόμενα τῆς ἰδιώτευσης, τῆς ἀπαξίωσης τῆς πολιτικῆς, τῆς ἀδιαφορίας γιά τά κοινά καί τῆς πολιτικῆς ἀπάθειας γενικεύονται καί κυριαρχοῦν στήν ἑλληνική κοινωνία. Τό γεγονός ὅτι οἱ πολιτικοί φέρουν μεγάλο μέρος-ἴσως τό μεγαλύτερο- τῆς εὐθύνης γιά τήν τωρινή γενικευμένη παρακμή εἶναι ἀναντίρρητο καί πανθομολογούμενο. ῞Ομως θεωρῶ – καί τοῦτο ἀποτελεῖ τό σκοπό πού γράφω αὐτό τό σημείωμα – ὅτι ἐξίσου μεγάλη εὐθύνη φέρει καί ὁ ἑλληνικός λαός. ῎Ισως-ἴσως μάλιστα, ἄν μή μεγαλύτερη, τοὐλάχιστον καθοριστικότερη εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ ῾Ελληνικοῦ Λαοῦ.

Τοῦτο ἠχεῖ παράδοξα, διότι μέσα στό γενικώτερο λαϊκισμό πού ἐπικρατεῖ στήν ᾿Ελλάδα ὁ λαός θεωρεῖται ὡς ἀνεύθυνος καί θῦμα τῶν ἐξαχρειωμένων πολιτικῶν, σάν αὐτοί οἱ τελευταῖοι νά μή προέρχονται ἀπό τά σπλάχνα τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, νά μή ἐκφράζουν τό γενικό πνεῦμα αὐτῆς καί νά εἶναι ἔξωθεν ἐπιβεβλημένοι στόν ἑλληνικό λαό (οἱ συνομωσιολογικές θεωρίες καί οἱ ἀποφάνσεις τύπου πουλημένων, προδοτῶν καί ἀμερικοχρισμένων πολιτικῶν δίνουν καί παίρνουν στή γενική παράνοια τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας). Μόνος ἀνεύθυνος κατά τό ῾Ελληνικό Σύνταγμα εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, ἐνῶ ὁ ῾Ελληνικός Λαός εἶναι ὁ κυρίως καί κατ᾿ ἐξοχήν ὑπεύθυνος γιά τήν ὁμαλή λειτουργία τῆς πολιτείας, ἀφοῦ αὐτός ἐκλέγει τούς ἄρχοντες· αὐτός τούς ἐκχωρεῖ τήν ἐντολή τῆς ἐξουσίας, αὐτός ἔχει τό δικαίωμα, ἀλλά καί τό καθῆκον νά τούς ἐλέγχει· καί αὐτός ἔχει τό ἀναφαίρετο δικαίωμα, ἀλλά τήν ἀπαράβατη ὑποχρέωση νά τούς ἀνακαλέσει καί ἀφαιρέσει τήν προσωρινά ἐκχωρηθεῖσα ἐξουσία, ἄν αὐτή ἐξασκεῖται ἐπιβλαβῶς γιά τό δημόσιο συμφέρον. ᾿Ακόμη οἱ πολιτικοί εἶναι γνήσια τέκνα τῆς κοινωνίας πού τούς ἐκτρέφει, κυριολεκτικά «ὁστᾶ ἐκ τῶν ὁστέων καί σάρξ ἐκ τῆς σαρκός της» καί ὀργανικά μέλη τοῦ σώματός της καί γενικῶς ἐκφράζουν, πολιτεύονται καί χειρίζονται τήν ἐκχωρηθεῖσα ἐξουσία σύμφωνα μέ τό γενικώτερα ἐπικρατοῦν πνεῦμα καί νοοτροποία τῆς κοινωνίας.

Τό γενικῶς ἐπικρατοῦν πνεῦμα μιᾶς κοινωνίας, αὐτό πού ὀνομάζει ὁ Μάξ Βέμπερ, νομολογική γνώση μιᾶς κοινωνίας (πού καθορίζει στά ἐπιμέρους ἄτομα τί εἶναι καλό καί τί κακό, τί εἶναι ἐπιτρεπτό καί τί ἀνεπίτρεπτο, τί εἶναι νόμιμο καί τί ἀθέμιτο) τό διαμορφώνει ἡ κοινωνία στό σύνολό της καί σχετικῶς μικρότερη συμμετοχή ἔχουν στή διαμόρφωσή του οἱ ἐκλεγμένοι πολιτικοί (βεβαίως σημαντική εἶναι καί ἡ συμβολή τῶν Μ.Μ.Ε., ἀλλά καί αὐτά, καθορίζουν βεβαίως, ἀλλά καί καθορίζονται ἀπό τήν κοινή γνώμη τῆς κοινωνίας). Βεβαίως, ἔχει λεχθεῖ ἀπό τόν ᾿Ισοκράτη ὅτι τό ἦθος τῶν ἀρχόντων διαμορφώνει τό ἦθος τῶν ἀρχομένων, ἀλλά σέ μία δημοκρατική καί ἀνοικτή κοινωνία ἰσχύει ἐξίσου καί τό ἀντίστροφο, ὅτι τό ἦθος τῶν ἀρχομένων διαμορφώνει τό ἦθος τῶν ἀρχόντων. Στήν οὐσία πρόκειται γιά δυναμική ἀλληλεπίδραση καί ἀλληλεπενέργεια. Μάλιστα, τολμῶ νά πῶ ὅτι περισσότερο εὐθυγραμμίζονται οἱ πολιτικοί πρός τό γενικώτερο πνεῦμα τοῦ λαοῦ, παρά ὅτι ὁ λαός εὐθυγραμμίζεται πρός τό γενικώτερο πνεῦμα τῶν πολιτικῶν. Τοὐλάχιστον τοῦτο ἰσχυρίζεται ὁ Γύλιππος, ὁ Λακεδαιμόνιος στρατηγός, στό λόγο του μετά τήν συντριπτική ἧττα τῶν ᾿Αθηναίων στή Σικελία καί τήν ἄνευ ὅρων παράδοσή τους στούς Συρακουσίους, ἀντικρούοντας τήν ἐπιχειρηματολογία τοῦ Συρακοσίου Νικολάου ὅτι πρέπει νά δείξουν φιλανθρωπία στούς ᾿Αθηναίους, ἐπειδή παρεσύρθησαν ἀπό τόν ᾿Αλκιβιάδη·

“᾿Αλλ᾿ εὑρήσομεν τούς συμβούλους κατά τό πλεῖστον στοχαζομένους τῆς τῶν ἀκουόντων βουλήσεως, ὥσθ᾿ ὁ χειροτονῶν τῷ ῥήτορι λόγον οἰκεῖον ὑποβάλλει τῆς ἑαυτοῦ προαιρέσεως. Οὐ γάρ ὁ λέγων κύριος τοῦ πλήθους, ἀλλ᾿ ὁ δῆμος ἐθίζει τόν ῥήτορα τά βέλτιστα λέγειν χρηστά βουλευόμενος”. (Διοδώρου Σικελιώτου, Βιβλιοθήκη ῾Ιστορική, Βίβλος Τρισκεδαικάτη 31, 2-3, ἐκδ. Κάκτος, τόμος ἔνατος, ᾿Αθήνα 1992, σελ. 100). Μετάφραση (φιλολογικῆς ὁμάδας τοῦ Κάκτου)· «Διαπιστώνουμε, ὅμως, ὅτι τίς περισσότερες φορές οἱ εἰσηγητές ἐκφράζουν τή θέληση τῶν ἀκροατῶν, ἔτσι ὥστε ὁ ψηφοφόρος νά ὑποβάλλει στόν ρήτορα τά λόγια πού ταιριάζουν μέ τίς δικές του ἐπιθυμίες. Διότι ὁ ὁμιλητής δέν εἶναι κύριος τοῦ πλήθους, ἀλλά ὁ λαός συνηθίζει τόν ρήτορα νά προτείνει τό καλύτερο, μέ τό νά υἱοθετεῖ τά σωστά». ᾿Απαραίτητη λοπόν προϋπόθεση γιά νά προτείνει καί νά λέγει τά βέλτιστα ὁ ρήτωρ εἶναι ὁ λαός νά βουλεύεται (=νά σκέπτεται) χρηστά, διότι ὁ λαός κατευθύνει τόν ρήτορα καί ὄχι τό ἀντίθετο. Σημειωτέον ὅτι ὁ ρήτωρ εἶναι ὁ πολιτικός ἡγέτης στήν πολιτική ὁρολογία τῆς ἀρχαιότητος. ᾿Ακόμη καί στήν ἔσω φιλοσοφία κυριαρχεῖ ἡ ἀντίληψη ὅτι ὁ Θεός ἐγκαθιστᾶ ἄρχοντες ἀναλόγως τοῦ ποιοῦ τῶν πολιτῶν.

῎Αν οἱ πολῖτες εἶναι χρηστοί ἔχουν χρηστούς ἄρχοντες, ἄν οἱ πολῖτες εἶναι φαῦλοι ἔχουν φαύλους ἄρχοντες. ῾Ο ἅγιος ᾿Αναστάσιος ὁ Σιναΐτης λέγει ὅτι οἱ «ἄξιοι ἄρχοντες προωθοῦνται στίς πόλεις πού τούς ἀξίζουν, ἐνῶ οἱ ἀνάξιοι, μέ παραχώρηση, ἤ ἐπιθυμία τοῦ Θεοῦ, προχειρίζονται στούς ἀνάξιους πολίτες. Καί συμπεραίνει· Γι᾿ αὐτό, ἄν δεῖς κάποιον ἀνάξιο καί πονηρό ἄρχοντα ἤ ἐπίσκοπο, μή ἀπορήσεις καί μή συκοφαντεῖς τό Θεό ἀλλά μᾶλλον πίστευε, ὅτι παραδοθήκαμε σέ τέτοιους τυράννους, πού καί ἡ κακία τους δέν εἶναι ἀνάλογη μέ τό κακό πού μᾶς ἀξίζει. (Ν.Θ. Μπουγάτσου, ῾Η πολιτική ζωή καί σκέψη τῶν ῾Ελλήνων πατέρων, ἐκδ. Μήνυμα, ᾿Αθήνα 1986, σελ. 51).

῞Ωστε ὁ Θεός προωθεῖ ἄρχοντες, ἀνάλογα μέ τήν ποιότητα τῶν πολιτῶν. Στούς καλούς πολίτες προωθεῖ καλούς ἄρχοντες καί στούς κακούς παραχωρεῖ (ἀνέχεται) κακούς ἄρχοντες». Προσέτι καί ὁ ἅγιος Νικόλαος ὁ Καβάσιλας διατυπώνει τήν γνώμη ὅτι “δίδωσιν (ἐνν. ὁ Θεός) ἄρχοντα τοῖς πονηροῖς κατά τάς καρδίας αὐτῶν”. Μετάφραση (Παναγιώτη Νέλλα)· «δίνει ὁ Θεός στούς πονηρούς ἄρχοντας σύμφωνα μέ τήν ἐπιθυμία τους». (Νικολάου Καβάσιλα, Θεομήτωρ, Λόγος εἰς τόν Εὐαγγελισμόν 9, κείμενο-εἰσαγωγή-μετάφραση-σχόλια Παναγιώτης Νέλλας, ἐκδ. ᾿Αποστολικῆς Διακονίας, ᾿Αθῆναι 1974, σελ. 156). ᾿Ακόμη ὁ Μέγας Βασίλειος ἀποφαίνεται ὅτι “πολλάκις ἡ ἀκρισία δήμου τόν χείριστον εἰς ἀρχήν προεστήσατο”. (Μ. Βασιλείου, Εἰς ῾Εξαήμερον, ῾Ομιλία 8, Ρ.ὒ. 29, 173 Α). ῾Η ἔλλειψη λοιπόν κρίσεως, ἡ ἀπερισκεψία τοῦ δήμου πολλές φορές τόν χειρότερο ἀνέδειξε στήν ἐξουσία. Γι᾿ αὐτήν τήν ἀκρισίαν ποῖος ἄλλος εὐθύνεται, ἐάν ὄχι ὁ φορέας της, δηλαδή ὁ δῆμος;

῞Οπως πολύ ὀρθά γράφει ὁ Γ. Ζαρίφης στήν «Χριστιανική» τῆς 11ης Νοεμβρίου 2010 «ὁ λαός μας ἔμαθε νά ζεῖ εὔκολα. ῞Ησσων προσπάθεια ὡς μαθητής καί φοιτητής, δουλειά στό Δημόσιο, ἐπιδοτήσεις οἱ ἀγρότες, θαλασσοδάνεια οἱ μεγάλοι καί οἱ μικροί ἐπιχειρηματίες» καί ὁ καθηγητής στό Πανεπιστήμιο τοῦ Yale Στάθης Καλύβας στήν “Καθημερινή” τῆς 31ης ᾿Οκτωβρίου 2010· «῾Η πρόσβαση σέ μιά ἄνετη ζωή θεωρήθηκε αὐτονόητο δικαίωμα ἄσχετο μέ τήν προσπάθεια καί τίς ἱκανότητες τοῦ καθενός καί ἐντελῶς ξεκομμένο ἀπό τήν ἱκανότητα τῆς χώρας νά καινοτομεῖ καί νά ἀνταγωνίζεται, δηλαδή νά παράγει πλοῦτο». Στό φαντασιακό τῆς μεταπολιτευτικῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας δέσποζε ἡ ἀντίληψη ὅτι ὁ καθένας μπορεῖ -καί δικαιοῦται- νά ἀπολαμβάνει τά πάντα ἄκοπα! ῾Η διαφθορά διαχέεται στήν πλατιά μᾶζα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καί δέν περιορίζεται μόνο στή πολιτική ἡγεσία. ῾Η φοροδιαφυγή καί ἡ κάθε εἴδους κλοπή –ἰδιαίτερα ἡ κλοπή τοῦ δημοσίου χρήματος – εἶναι παροιμιώδεις στόν ἑλληνικό λαό. Σκεφτεῖτε ὅτι στήν Κρήτη τόν 19ο αἰώνα – δέν ξέρω τώρα – ὑπῆρχε καί ἐτιμᾶτο ἡ «Παναγία ἡ Κλεφτρίνα» κατά τό «Παναγία ἡ Γοργοϋπήκοος», «Παναγία ἡ Γλυκοφιλοῦσα» κλπ. (Φυσικά ὑπάρχουν καί οἱ ἐξαιρέσεις· οἱ σκληρά ἐργαζόμενοι, οἱ ἔντιμοι, οἱ ἀδιάφθοροι καί οἱ συνεπεῖς στίς φορολογικές τους ὑποχρεώσεις – μόνο πού εἶναι μία θλιβερή ἤ ἐλπιδοφόρα, ὅπως τό πάρει κανείς, ἐξαίρεση πού δέν ἀναιρεῖ τόν γενικό κανόνα).

῾Ο Θ. Παντούλας ὁμιλεῖ – πολύ εὔστοχα  – γιά ἔλλειμμα πολιτῶν καί ὄχι μόνο γιά ἔλλειμμα πολιτικῶν στή σύγχρονη ῾Ελληνική κοινωνία. ῾Ο ῾Ελληνικός λαός πρέπει μόνος του νά λύσει τά προβλήματα πού ἀσφυκτικά τόν περιβάλλουν καί ὄχι νά περιμένει ἀπό ἄλλους νά τοῦ τά λύσουν, ἰδιαίτερα ἀπό τούς φθαρμένους πολιτικούς τῶν τωρινῶν πολιτικῶν κομμάτων. Βεβαίως στίς τελευταῖες Δημοτικές καί Νομαρχιακές πολιτικές σημειώθηκε τεράστια ἀποχή πού ἐκφράζει τή δυσαρέσκεια τῶν ῾Ελλήνων πολιτῶν πρός τό κρατοῦν πολιτικό σύστημα. ῎Ας ἐλπίσουμε ὅτι ἡ κοινωνική δυναμική θά κυοφορήσει ἕνα καινούργιο κόμμα, ἤ ἕνα καινούργιο πολιτικό σχηματισμό-κίνημα, πού θά ἐκφράζει γνήσια τόν ῾Ελληνικό λαό. Κάθε λύση τοῦ ῾Ελληνικοῦ προβλήματος πρέπει νά προέρχεται ἀπό τά κάτω. ῎Η ἐν πάσῃ περιπτώσει σέ ἐναρμόνιση τοῦ λαοῦ καί τῶν ἡγετῶν του. Οὐδέποτε πρέπει νά λησμονοῦμε ὅτι κάθε κοινωνία στό σύνολό της εἶναι ὑπεύθυνη γιά ὅ,τι τῆς συμβαίνει – εἴτε πρός τό καλύτερο εἴτε πρός τό χειρότερο…

* Ο Φώτης Σχοινᾶς είναι Δρ. Φιλοσοφίας

ΠΗΓΗ: Τετάρτη, 29 Δεκέμβριος 2010, http://www.xristianiki.gr/arkheio-ephemeridas/836/ethne-tn-politn-gi-tn-thnik-parakm.html

Η τραγωδία του Καστελόριζου

Ανοιχτή Επιστολή

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ – ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΑΡΥΩΤΗΣ

Η δια μονομερούς δηλώσεως δημιουργία της κυπριακής (ΑΟΖ) το 2004 από τον Πρόεδρο Παπαδόπουλο ήταν πραγματικά ηγετική κίνηση. Αν και η Τουρκία διεμαρτυρύθη, η απόφαση έγινε αμέσως αποδεκτή και από την ΕΕ και από τις ΗΠΑ. Επανειλημμένες προσεγγίσεις του όμως προς την Ελληνική πλευρά, να οριοθετήσει μαζί με την Κύπρο την ΑΟΖ, του έμειναν αναπάντητες. Η πρόσφατη απόφαση της μεγαλονήσου να οριοθετήσει την ΑΟΖ με το Ισραήλ δεν αφήνειπλέον καμία δικαιολογία στην Ελλάδα να μην ασκήσει τα νόμιμα δικαιωματά της.

Εδώ και 30 χρόνια η χώρα μας επιμένει ότι η μοναδική διαφορά με την Τουρκία – η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου – είναι νομικής φύσης. Η έννοια της υφαλοκρηπίδας όμως έχει, εδώ και 25 χρόνια, υπερκεραστεί απ' αυτή της ΑΟΖ.

Με βάση τα άρθρα 55-57 της νέας Σύμβασης του 1982 ως ΑΟΖ ορίζεται η πέραν και παρακείμενη της αιγιαλίτιδας ζώνης περιοχή σε πλάτος μεχρι 200 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το πλάτος της αιγιαλίτιδας ζώνης και εντός της οποίας το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα σε θέματα που έχουν σχέση με την εξερεύνηση, εκμετάλλευση, διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πηγών ζώντων ή μη των υδάτων, του βυθού και του υπεδάφους της θάλασσας.

Επίσης η Σύμβαση αναφέρει ρητά (άρθρο 121, παράγραφο 2) ότι όλα τα νησιά διαθέτουν ΑΟΖ και ότι η ΑΟΖ και η υφαλοκρηπίδα ενός νησιού καθορίζονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καθορίζονται και για τις ηπειρωτικές περιοχές. Επομένως, η Τουρκία δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τα ίδια επιχειρήματα για την ΑΟΖ που προβάλλει για την υφαλοκρηπίδα των νησιών του Αιγαίου, ότι, δηλαδή, τα νησιά μας δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα ή ότι κάθονται πάνω στην υφαλοκρηπίδα της Ανατολίας. Επιπλέον, η νέα Σύμβαση έχει καταργήσει τη γεωλογική έννοια της υφαλοκρηπίδας και έτσι η Τουρκία έχει χάσει άλλο ένα επιχείρημα.

Κλειδί σ' αυτή την οριοθέτηση είναι το Καστελόριζο, νησί το οποίο κατοικείταικαι, κατά συνέπεια, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι και διαθέτει ΑΟΖ και ότι είναι νησί της ΕΕ. Εάν η Ελλάδα δεχτεί να προχωρήσει σε οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο χωρίς τον υπολογισμό του Καστελόριζου, η εμφανής συνέπεια θα είναι η Ελλάδα να μην έχει θαλάσσια σύνορα με την Κύπρο!

Οι τελευταίες μελέτες που έχουν γίνει δείχνουν ότι υπάρχουν μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου και πετρελαίου στο τρίγωνο Καστελόριζου-Κρήτης-Κύπρου. Οι περισσότερες απο αυτές τις μελέτες έγιναν από αμερικανικές εταιρείες πού, προφανώς, ειδοποίησαν τους Τούρκους γι΄αυτό και, πιθανώς, είναι ζήτημα χρόνου προτού οι τελευταίοιαρχίσουν να προκαλούν την Ελλάδα με έρευνες στην περιοχή.

Τελευταία ακούονται πολλά γύρω από την παλαιά Αμερικανική ιδέα περί συνεκμεταλλεύσεως. Η συνεκμετάλλευση δεν οδηγεί πουθενά, δεν λύνει κανένα πρόβλημα, και γι΄αυτό ουδέποτε χρησιμοποιήθηκε από άλλες χώρες που αντιμετώπισαν τα προβλημάτων που έχουμε με την Τουρκία. Συνεκμετάλλευση λοιπόν θα είναι τραγικό λάθος με επιπτώσεις και σε άλλους τομείς των διμερών σχέσεων, ανοίγοντας την όρεξη της Τουρκίας και για άλλους οικονομικούς πόρους, όπως την αλιεία. Εν όψει των ανωτέρω, η Ελλάδα, ακολουθούσα το παράδειγμα άλλων χωρών (π.χ ΗΠΑ, Ρωσία, των περισσοτέρων χωρών της ΕΕ, Ισραήλ) να διακηρύξει την κυριαρχία της σε ΑΟΖ με βάση τη Σύμβαση του 1982.

Τα ανωτέρω μπορούν να γίνουν με την ψήφιση νόμου που να δημιουργεί ΑΟΖ στις ελληνικές θάλασσες και εν συνεχεία να ανακοινωθεί στον ΟΗΕ. Μετά θα έρθουμε σε διαπραγματεύσεις με την Κύπρο

και την Αίγυπτο προς καθορισμό της διαχωριστικής γραμμής.

Βεβαίως, η Τουρκία δεν θα αναγνωρίσει

τέτοια κίνηση, όπως έπραξε και πρόσφατα με την Κύπρο. Νομικώς όμως αυτό είναι αδιάφορο. Σ’ αυτή την περίπτωση όμως θα πρέπει να της υπενθυμίσουμε ότι η προσχώρησή της στην Σύμβαση του Δίκαιου της Θάλασσας είναι μια από τις προϋποθέσεις για την πλήρη ένταξή της στην ΕΕ.

Βεβαίως, η «χώρα των μηδενικών διαφορών» θα μπορούσε, αγνοώντας το Διεθνές Δίκαιο, να επανέλθει στις παράνoμες παραβιάσεις του εναερίου και υδάτινου χώρου μας. Επιθυμεί όμως να καταστρέψει την εικόνα ότι «έχει αλλάξει» που και η ίδια αλλά και οι εν Ελλάδι υποστηρικτές της, εδώ και χρόνια, προσπαθούν να δημιουργήσουν;

ΠΗΓΗ: Δευτέρα 27 Δεκεμβρίου 2010  [ 11:46 ],

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=6&artid=374845&dt=27/12/2010