Η καταστροφή των λαϊκών στρωμάτων και η αποικιοποίηση της Ελλάδος από την ΕΕ:  Διέξοδος και αδιέξοδα* 

Του Τάκη Φωτόπουλου**

Η αδίστακτη ντόπια Χούντα, σε αγαστή σύμπνοια με την χούντα της υπερεθνικής ελίτ που εκπροσωπεί η Τρόικα, υιοθέτησαν μια δανειακή συνθήκη που ακόμη και το κύριο άρθρο της Βρετανικής Independent την παρομοίαζε με τη συνθήκη των Βερσαλλιών, (η οποία είχε στόχο το οικονομικό γονάτισμα της ηττημένης στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο Γερμανίας), ενώ η μεγάλη κεντροαριστερή Ισπανική εφημερίδα El Pais  την χαρακτήριζε ως μια «πελώρια μεταφορά κυριαρχίας, πιθανώς τη μεγαλύτερη που υπέστη μια χώρα εν καιρώ ειρήνης». Φυσικά, η δική μας ελίτ, δια του δοτού Τραπεζίτη πρωθυπουργού, δήλωνε «πολύ ευτυχής» την ημέρα που προσυπέγραφε και την τυπική πια αποικιοποίηση της Ελλάδος απο την ΕΕ.  

Και αυτό, τη στιγμή που δεν υπάρχει σοβαρός διεθνής οικονομολόγος που να μην παραδέχεται ότι η συνθήκη αυτή είναι απλά ένα μέσο αναβολής της τυπικής χρεοκοπίας της χώρας, μέχρις ότου θωρακιστεί η υπόλοιπη Ευρωζώνη και ιδιαίτερα οι αδύνατοι κρίκοι της στη περιφερειακή Νότια Ευρώπη από οποιαδήποτε μεταδοτικά συμπτώματα, αλλά και – το κυριότερο – να εξασφαλιστεί ότι η συνθήκη αυτή θα δέσει χειροπόδαρα, ακόμη και Συνταγματικά, τον Ελληνικό λαό για πολλές δεκαετίες, ανεξάρτητα από τις αλλαγές του πολιτικού προσωπικού στη κυβέρνηση, ότι όχι μόνο θα ξεπληρώσει (για πολλοστή φορά) όλα τα χρέη, χωρίς κανένα πια δικαίωμα νέου κουρέματος στο μέλλον, αλλά και ότι θα ξεπουλήσει κάθε κοινωνικό αγαθό και υπηρεσία στις πολυεθνικές που θα εισβάλλουν στη χώρα υπό τη μορφή «επενδύσεων» . Αυτό, αφού στο μεταξύ θα έχει γίνει και μια τυπική χρεοκοπία  που θα ελέγχεται όμως πάλι από τις ελίτ και θα συνοδεύεται από προσωρινή έξοδο από την Ευρωζώνη, ώστε όχι μόνο να αγοραστεί ο κοινωνικός μας πλούτος στις σημερινές ευτελισμένες λόγω κρίσης τιμές, αλλά και σε υποτιμημένο νόμισμα!

Φυσικά, τα παραπάνω δεν σημαίνουν, όπως υποστηρίζουν και οι εθναμύντορες, ότι αντιμετωπίζουμε κάποια ξένη επίθεση και κατοχή, όπως η αντίστοιχη Γερμανική στον πόλεμο. Μολονότι  και τώρα έχουμε επίσης ένα είδος κατοχής και έχουμε απώλεια της εθνικής κυριαρχίας, η διαφορά είναι ότι τώρα έχουμε μια οικονομική και όχι στρατιωτική κατοχή, η δε απώλεια εθνικής κυριαρχίας που σίγουρα υφιστάμεθα δεν είναι συνέπεια στρατιωτικής καταστροφής, αλλά συνέπεια οικονομικής καταστροφής. Και η διαφορά αυτή είναι κρίσιμη. Διότι ενώ στην πρώτη περίπτωση ο εχθρός είναι ορατός διά γυμνού οφθαλμού και εύκολα συνενώνει εναντίον του ολόκληρο τον λαό της κατεχόμενης χώρας στην αποπομπή του από τις πόλεις και τα χωριά που ανδρώθηκε, στη δεύτερη περίπτωση ο «εχθρός» φαίνεται μόνο όταν  έχει συνειδητοποιηθεί η φύση του ως ένα κοινωνικό-οικονομικό σύστημα, και μέχρι τότε μπορεί εύκολα να αποπροσανατολίζονται τα θύματα της κατοχής αυτής, από τους εγχώριους συμμάχους των ξένων θυτών που δεν υφίστανται στον ίδιο βαθμό τις συνέπειες της οικονομικής καταστροφής, αν δεν ωφελούνται κιόλας από αυτές!

Και για να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα. Η σημερινή οικονομική καταστροφή οδηγεί στην εξαθλίωση και την φτωχοποίηση της πλειοψηφίας του Ελληνικού λαού, δηλαδή των λαϊκών στρωμάτων που εξαναγκάζονται να δουλεύουν για μισθούς πείνας, ή ωθούνται στην ανεργία στην οποία ήδη καταδικάζονται οι μισοί σχεδόν νέοι μας, με μόνη διέξοδο την μετανάστευση (για όσους μπορούν) ή την φτώχεια, τα ναρκωτικά και τελικά την αυτοκτονία για κάποιους. Σήμερα, τα λαϊκά στρώματα που καταστρέφονται οικονομικά δεν ανήκουν μόνο στα παραδοσιακά στρώματα των φτωχών εργατών, αγροτών καθώς και των αυτο-απασχολούμενων κάθε είδους, αλλά περιλαμβάνουν και την κρατικοδίαιτη μεσαία τάξη που δημιούργησε η ψευτοανάπτυξη «με ξένα κόλλυβα» (του ΠΑΣΟΚ κυρίως) στη μεταπολίτευση. Γιατί είναι ακριβώς αυτή η μεσαία τάξη που σήμερα κτυπιέται αλύπητα, όχι γατί είναι οι «κακοί» Γερμανοί που το επιβάλλουν, ή η «κακιά» και «τιμωρητική» Ευρώπη,[1] σε αντίθεση με την «Ευρώπη των λαών» της «δημοκρατίας» και της «κοινωνικής δικαιοσύνης», που ήταν βεβαια απλα ένα ιδεολογικό κατασκεύασμα, στο οποίο στηριζόταν η ΕΟΚ και στη συνέχεια η ΕΕ.  Ούτε γιατί, όπως εντελώς ανιστόρητα υποστηρίζεται, «η υπαρκτή κρίση των δύο τελευταίων ετών έφερε στο προσκήνιο κοινωνικές δυνάμεις, που είτε χάρη ταξικών συσχετισμών ή πραγματικών δυνατοτήτων αναδιανομής κατά το παρελθόν, ποτέ δεν είχαν αποκτήσει το προβάδισμα στην χάραξη της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της ΕΕ». [2] 

Και φυσικά το ίδιο ανιστόρητος είναι ο ισχυρισμός ότι ο Κεϊνσιανισμός τέθηκε σε διωγμό από τον σημερινό αντιδραστικό συσχετισμό δυνάμεων στην ΕΕ που επιδιώκει την αναδιανομή του πλούτου, και ότι τα μνημόνια – σε μια προσέγγιση που πλησιάζει, (με “Μαρξιστική” ορολογία) μια συνωμοσιολογική θεωρία – δεν σχεδιαστήκαν παρά για να θέσουν το θεσμικό και οικονομικό πλαίσιο “ώστε ν’ αναδιαρθρωθεί η κοινωνία σε αντιδραστική κατεύθυνση: να συσσωρευτεί ο πλούτος σε λίγα χέρια, να ενισχυθούν τα κέρδη και ο εργοδοτικός δεσποτισμός, να αποδομηθούν τα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα να αυξηθεί η “ελαστικότητα” της εργασίας”.[3] Και δεν είναι μόνο ανιστόρητες αυτές οι απόψεις, αλλά και προδίδουν παντελή έλλειψη κατανόησης της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, την οποία ερμηνεύουν συνήθως ως ιδεολογία ή ως κακή πολιτική, και όχι σαν δομικό καπιταλιστικό φαινόμενο, όπως σύγχρονες προσεγγίσεις που ξεπερνούν έναν ξεπερασμένο Μαρξισμό κάνουν. [4] 

Στην πραγματικότητα, όπως έδειξα αλλού,[5] όλα άρχισαν πολύ νωρίτερα, σχεδόν είκοσι χρόνια πριν, με την ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Αγοράς το 1993, όταν θεσμοποιήθηκε η Πράξη Ενιαίας Αγοράς, η οποία καθιέρωνε την ελεύθερη διακίνηση των εμπoρευμάτων, τoυ κεφαλαίoυ και της εργασίας μέσα στην Κoινότητα, με την κατάργηση όλων των μη δασμoλoγικών εμπoδίων. Αυτό σήμαινε, όχι μόνο το άνοιγμα, αλλά και την «απελευθέρωση» από κοινωνικούς ελέγχους των τεσσάρων αγορών (αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίου και εργασίας) – τις γνωστές «4 ελευθερίες». Η oλoκλήρωση της Ευρωπαϊκής αγoράς κρίθηκε αναγκαία στo πλαίσιo της εντεινόμενης διεθνoπoίησης της καπιταλιστικής oικoνoμίας της αγοράς και τoυ oξυνόμενoυ ανταγωνισμoύ με τα άλλα μπλόκ τoυ διεθνoύς κεφαλαίoυ, δηλαδή τo Αμερικανικό και των χωρών της Ν.Α. Ασίας.

Όμως, το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας για τα μητροπολιτικά κέντρα της ΕΟΚ ήταν εντελώς διαφορετικό από το αντίστοιχο πρόβλημα στις περιφερειακές χώρες. Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στο κέντρο (με δεδoμένη την υψηλή παραγωγικότητα των μητρoπoλιτικών χωρών) εξαρτάται κυρίως από τη συγκράτηση τιμών και μισθών ώστε να μπορούν να ανταγωνιστούν τα Γερμανικά π.χ. βιομηχανικά προϊόντα τα φθηνότερα προϊόντα made in China, είτε αυτά παράγονται από θυγατρικές είτε από εγχώριες επιχειρήσεις. Αντίθετα, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στις περιφερειακές χώρες μέσα στην ΕΟΚ/ΕΕ, όπως η Ελλάδα, εξαρτάται από τη μέσω νέων επενδύσεων βελτίωση της παραγωγικότητας. Το πρόβλημα δηλαδή σε αυτές τις χώρες ήταν αναπτυξιακό και αφoρούσε τη δημιoυργία μιας ισχυρής παραγωγικής βάσης με αντίστoιχα επίπεδα παραγωγικότητας προς αυτά των μητροπολιτικών κέντρων. 

Εντoύτoις, παρά τη ριζική διαφορά στα αίτια της μείωσης της ανταγωνιστικότητας, η πολιτική πoυ ακoλoυθήθηκε στo πλαίσιo της μετα-Μάαστριχτ Ευρώπης ήταν κoινή για όλα τα μέλη και καθoριζόταν από τις ανάγκες και τα συμφέρoντα τoυ κέντρoυ. Έτσι, τo Ευρωπαϊκό κεφάλαιo προχώρησε με την Ενιαία Αγορά σε μια oικoνoμική ενoπoίηση νεo-φιλελεύθερoυ χαρακτήρα (η οποία ολοκληρώθηκε στη συνέχεια με την ΟΝΕ και την Ευρωζώνη), στην oπoία προσχώρησαν αμέσως τόσο οι τ. σοσιαλδημοκράτες και νυν σοσιαλ-φιλελεύθεροι, όσο και η Ευρω-αριστερά.

«Ελεύθερες» αγορές, όμως, σημαίνουν όχι μόνo ανοικτές αγορές (δηλ. την απρόσκoπτη κίνηση εμπoρευμάτων, κεφαλαίoυ και εργασίας) αλλά και «ελαστικές» αγoρές, (δηλ. την εξαφάνιση των «εμπoδίων» στoν ελεύθερo σχηματισμό των τιμών, αλλά και των μισθών, καθώς και τον γενικότερo περιoρισμό τoυ Κρατικoύ ρόλoυ στoν έλεγχo της oικoνoμικής δραστηριότητας) – με άλλα λόγια, τον δραστικό περιορισμό του στοιχείου «εθνικής οικονομίας». Και αυτή ήταν η oυσία της νεοφιλελεύθερης συναίνεσης πoυ χαρακτήριζε τo νέo θεσμικό πλαίσιo της ΕΟΚ.

Στην πραγματικότητα, η συνθήκη του Μάαστριχτ θεσμοποιούσε σε πανευρωπαϊκό επίπεδο τις αλλαγές που είχαν εισαχθεί από τη Θάτσερ στη Βρετανία και τον Ρίγκαν  στις ΗΠΑ. Οι αλλαγές αυτές, με τη σειρά τους, είχαν ήδη επιβληθεί «από κάτω», από τις πολυεθνικές, στη διαδικασία διεθνοποίησης της οικονομίας της αγοράς (π.χ. με την αγορά Ευρω-δολαρίων, ευρω-γιέν κ.λπ.). Αντίθετα, τελείως διαφoρετική εικόνα της oλoκλήρωσης έδινε ένα παλαιότερο κείμενo της Ευρωπαϊκής Επιτρoπής [6] πoυ oυσιαστικά πρόβλεπε «ενδεικτικό σχεδιασμό» σε πανευρωπαϊκό επίπεδo. Και αυτή ήταν και η oυσία της σoσιαλδημoκρατικής πρότασης: ένα είδoς διεθνoπoιημένoυ Κεϋνσιανισμoύ (δηλαδή, Κoινoτικoύ παρεμβατισμoύ στoν έλεγχo της oικoνoμικής δραστηριότητας) πoυ αναπόφευκτα θα έπρεπε να αντικαταστήσει τoν εθνικό Κεϋνσιανισμό. Αναπόφευκτα, γιατί η Κεϋνσιανή στρατηγική είναι ανεφάρμoστη σε στενά εθνικά πλαίσια, όταν επικρατoύν συνθήκες ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίoυ και εργασίας. Ο καταπoντισμός, δηλαδή, της σoσιαλδημoκρατικής συναίνεσης, πoυ άρχισε με την άνθηση τoυ νεoφιλελευθερισμού στη δεκαετία του 1980 – όχι σαν αποτέλεσμα κάποιας συνωμοσίας, όπως υποστηρίζουν αφελείς συνωμοσιολογικές, αλλά και αποπροσανατολιστικές για το λαϊκό κίνημα, «θεωρίες» τύπου Naomi Klein[7] , αλλά σαν αποτέλεσμα των προαναφερθεισών αλλαγών από τα κάτω που είχε φέρει η αυξανόμενη διεθνοποίηση της καπιταλιστικής οικονομίας της αγοράς – παραμέρισε και τις σχετικές πρoτάσεις για μια Ευρωπαϊκή Κευνσιανή στρατηγική.

Στη συνέχεια, η εισαγωγή του Ευρώ σήμαινε ότι για να επιτυγχάνεται η σταθερότητα των τιμών στην Ευρωζώνη έπρεπε τα δημοσιονομικά ελλείμματα να ελαχιστοποιούνται, όπως επέβαλε το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο ακριβώς επειδή δεν ετηρείτο απο πολλές χώρες, ακόμη και του κέντρου, οδήγησε τώρα στην ανάγκη συνταγματικής απαγόρευσης των ελλειμμάτων. Και αυτό, διότι η μόνη δυνατότητα που μένει στις ελίτ, κάτω από τις συνθήκες αυτές, για βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας είναι η συμπίεση του κόστους  παραγωγής και η ελαχιστοποίηση του φορολογικού βάρους πάνω στα κέρδη και τα εισοδήματα της ίδιας της ελίτ. Όταν δηλαδή αύξηση της παραγωγικότητας δεν είναι δυνατή, λόγω της απουσίας σημαντικών επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες κ.λπ. (όπως ήταν η περίπτωση της χώρας μας), τότε μένει μόνο η απειλή της ανεργίας και της ανασφάλειας, καθώς και η παράλληλη «ελαστικοποίηση» της αγοράς εργασίας, στην οποία άλλωστε εξακολουθεί να στηρίζεται η «πολιτική» απασχόλησης της Ευρωζώνης, παρά τα ευχολόγια της συνθήκης του Άμστερνταμ. Με βάση τα δεδομένα αυτά δεν είναι περίεργο ότι η μεν οικονομική και πολιτική ελίτ μας είχε πάντα εναποθέσει τις ελπίδες της στις ξένες επενδύσεις, και σήμερα αυτή αποτελεί τη μόνη ελπίδα της για ανάπτυξη, οι δε Οικολόγοι Πράσινοι στην «πράσινη» ανάπτυξη και οι παλαιό-Μαρξιστές στο κίνημα αλληλεγγύης υπερ της Ελλάδος και την πάλη για την ανάπτυξη ενός πανευρωπαϊκού κινήματος που θα αλλάξει τον συσχετισμό δυνάμεων και θα οδηγήσει σε μια Ευρώπη των λαών – και άλλα παραμύθια στο σημερινό θεσμικό πλαίσιο των ανοικτών και απελευθερωμένων αγορών που επιβάλλει η διεθνοποιημένη οικονομία της αγοράς.

Αν λοιπόν δούμε τις αδιέξοδες, δήθεν λύσεις, που πρότεινε η αριστερά αυτή, τότε μπορούμε να καταλάβουμε πώς κατάφεραν η ντόπια και η ξένη Χούντα να περάσουν τα κτηνώδη μέτρα. Και αυτό, διότι οι «λύσεις» αυτές δεν θεμελιώνονται στη βασική διαπίστωση πως η μονομερής έξοδος, όχι απλά από την Ευρωζώνη, αλλά και από την ΕΕ, καθώς και η επιβολή αυστηρών κοινωνικών ελέγχων στις «4 αγορές», είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για την έξοδο από την καταστροφική κρίση, μαζί με την ακύρωση των δανειακών συμβάσεων, την αναγκαστική απαλλοτρίωση χωρίς αποζημίωση κάθε κοινού αγαθού που έχει περιέλθει, μέσα από τη διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων, στην ιδιοκτησία των ξένων και ντόπιων ελίτ.

Όλα αυτά και άλλα μέτρα[8]  θα έπρεπε να έχουν μακροπρόθεσμο στόχο την οικοδόμηση της παραγωγικής δομής της χώρας, (η οποία έχει καταστραφεί ολοκληρωτικά μετά την πλήρη ενσωμάτωσή της στη διεθνοποιημένη οικονομία της αγοράς, και ιδιαίτερα μετά την ένταξή μας στην ΕΟΚ/ΕΕ), και τη δημιουργία ενός συναφούς καταναλωτικού πρότυπου που θα στήριζε μια αυτοδύναμη (όχι αυτάρκη) οικονομία. Η αυτοδύναμη οικονομία αποτελεί άλλωστε την μόνη δυνατή διέξοδο από τη διεθνοποιημένη οικονομία της αγοράς, που προσφέρει εναλλακτική λύση στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Και φυσικά αυτό δεν σημαίνει «απομονωτισμό» όπως διαστρεβλώνουν την αυτονομία οι «Ευρωπαϊστές» στη ρεφορμιστική Αριστερά, τα Πανεπιστήμια κ.λπ. που έχουν άμεσα ή έμμεσα οικονομικά και άλλα συμφέροντα από την παραμονή μας στην ΕΕ. Αυτή είναι η μόνη φιλολαϊκή λύση, ιδιαίτερα αν αποτελέσει τμήμα οικονομικών ενώσεων με γειτονικές χώρες σε παρόμοιο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης (π.χ. χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, Βαλκανικές χώρες, χώρες της Βόρειας Αφρικής κ.λπ.). Οι νέες αυτές οικονομικές ενώσεις που θα θεμελιώνονται στην αλληλεγγύη των λαών, αντί για τις σημερινές ληστρικές ενώσεις του κεφαλαίου, όπως η ΕΕ, αποτελούν τον μόνο αληθινό διεθνισμό σήμερα, σε αντιδιαστολή με τον ψευτοδιεθνισμό της ρεφορμιστικής «Αριστεράς» που δήθεν θα κτιστεί μέσα στην ΕΕ!

Ο αγώνας για να κτιστεί ένα παλλαϊκό Μέτωπο κοινωνικής και, κατά συνέπεια, εθνικής απελευθέρωσης είναι σήμερα επιτακτική ανάγκη, εφόσον μόνο ένα παρόμοιο Μέτωπο θα μπορούσε να σταματήσει τη σημερινή καταστροφή και να ανοίξει τον δρόμο, αρχικά, για μια αυτοδύναμη οικονομία και, τελικά, για τη μορφή απελευθερωτικής κοινωνίας που θα επέλεγε ο Λαός.

* Το άρθρο αυτό , όπως και το προηγούμενο  (22/2/2012), ανήκει στη σειρά των άρθρων που “δεν χωρά” στη νέα μεταλλαγμένη και δήθεν “αυτοδιαχειριζόμενη” εφημερίδα «Οι εργαζόμενοι στην Ελευθεροτυπία», για τους λόγους που εξηγώ εδώ:  http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos/greek/grE/gre2012/2012_02_22.html

** http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos

Παραπομπές

[1] Σ. Πεσματζόγλου, “Δεν είναι μια η Ευρώπη”, “Οι εργαζόμενοι”, 25/2/2012

[2]  Λ. Βατικιώτης, “Η Ευρώπη των αποικιών”, στο ίδιο

[3]  Γ. Μηλιός, “Σωτήριο μνημόνιο θα είναι μόνο εκείνο που θα ανατραπεί”!, στο ιδιο

[4]  Leslie Sclair, The Transnational Capitalist Class (Blackwell, 2001)

[5]  Η Ελλάδα ως Προτεκτοράτο της Υπερεθνικής ελίτ: Η ανάγκη για άμεση έξοδο απο την ΕΕ και για μια αυτοδύναμη οικονομία, (Γόρδιος, 2010)

[6] Claude Gruson, Commission of the European Communities , Τhe challenges ahead: A plan for Europe (Office for Official Publications of the European Communities, 1979),

[7]  Naomi Klein, Το δόγμα του σοκ, Η άνοδος του καπιταλισμού της καταστροφής, (Λιβάνης,2010)

[8] βλ. ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΕΝΑ ΝΕΟ ΕΘΝΙΚΟ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟhttp://www.inclusivedemocracy.org/brochures/2011.11.13__neo_ethniko_koinoniko_metopo_extented.html

ΠΗΓΗ: Τρίτη, 28 Φλεβάρη 2012, http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos/greek/grE/gre2012/2012_02_28.html

Η ΚΑΛΗ ΑΡΧΗ ΕΓΙΝΕ

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

Ευρεία δημοσιότητα δόθηκε στη λαμπρή πρωτοβουλία της εθελοντικής ομάδας δράσης του νομού Πιερίας, τα μέλη της οποίας έσπευσαν να ταχθούν αλληλέγγυοι προς τους ευρισκόμενους σε απόγνωση καλλιεργητές πατάτας του Νευροκοπίου. Δεν περιορίστηκαν σε ευχολόγια ή σε εκκλήσεις προς την Πολιτεία για την επίλυση του προβλήματος των παραγωγών. Ανέλαβαν οι ίδιοι να συμβάλουν κατά το δυνατόν στην επίλυση αυτή μεσολαβώντας, ώστε να διατεθεί ποσότητα πατάτας στην αγορά της περιοχής τους.

Κατάφεραν για πρώτη φορά στα ελληνικά χρονικά να παρακάμψουν τους μεσάζοντες, οι οποίοι στραγγαλίζουν τον παραγωγό, ώστε να προμηθευτούν τα αγροτικά προϊόντα σε τιμές, αν είναι δυνατόν, ακόμη και κάτω από το κόστος, και στη συνέχεια εκμεταλλεύονται τον καταναλωτή, ο οποίος προμηθεύεται αυτά σε πολύ υψηλές τιμές υπό το αδιάφορο βλέμμα της Πολιτείας, η οποία απλώς «προεδρεύει»στην «ελεύθερη» αγορά, η οποία «αυτορυθμίζεται»!

Οι λαμπροί εθελοντές της Κατερίνης έκαναν δύο απλές κινήσεις. Αναζήτησαν κατ’ αρχήν παραγωγό κάτοχο άδειας πλανόδιου πωλητή, ώστε η ενέργεια να καλύπτεται πλήρως από νομιμότητα. Συμφώνησαν την τιμή της συσκευασίας (σάκοι των 10 κιλών στην τιμή των 2,5 €. Στην τιμή περιλαμβάνεται και η δαπάνη της μεταφοράς του προϊόντος). Τονίζουμε ότι στα πολυκαταστήματα η τιμή δυνατόν να εκτιναχθεί ως και τα 7 €, δηλαδή ως και 300% υψηλότερα! Η εθελοντική ομάδα δεσμεύτηκε να βρει ικανό αριθμό καταναλωτών, ώστε να απορροφηθούν τουλάχιστον 20 τόνοι. Για τον σκοπό αυτό προγραμμάτισαν διαδικτυακή εφαρμογή, μέσω της οποίας έγινε έκκληση προς τα 1.000 μέλη τους (αριθμό άκρως εντυπωσιακό!), αλλά και προς όλους τους δημότες της Κατερίνης να παραγγείλουν την ποσότητα που επιθυμούν. Τα μέλη και οι πολίτες έσπευσαν να ανταποκριθούν στην έκκληση και το παρελθόν Σάββατο διετέθη η πατάτα. Μεταξύ των λεχθέντων από αγοραστές προς τους δημοσιογράφους που έσπευσαν να καλύψουν το άκρως ενθαρρυντικό αυτό συμβάν κράτησα το ακόλουθο: «Ασφαλώς και ωφελούμαι από την τιμή διάθεσης της πατάτας, το πλέον σημαντικό όμως είναι ότι δίνω ελπίδα στον παραγωγό». Στα δελτία ειδήσεων ακούσαμε ότι κάποιοι επιχειρηματίες έσπευσαν να μειώσουν ευθύς αμέσως την τιμή της πωλούμενης στα πολυκαταστήματα πατάτας. Βέβαια αυτό είναι υπέρ του καταναλωτού, ο παραγωγός όμως δεν ωφελείται. Γι’ αυτό και οι προσπάθειες πρέπει να συνεχιστούν, ώστε να απορροφηθούν πρίν από την άνοιξη όλες οι αδιάθετες ποσότητες αγροτικών προϊόντων.

Η καλή αρχή έγινε, απομένουν όμως πολλά ακόμη βήματα. Κατ’ αρχήν η ομάδα αυτή πρέπει να κληθεί να ενημερώσει την κοινή γνώμη για τα προβλήματα διαδικασίας που αντιμετώπισε. Ακολούθως οι παραγωγοί πρέπει να κινηθούν γνωρίζοντας ότι ο λαός, που δοκιμάζεται από την οικονομική κρίση, είναι ολοπρόθυμος να σπεύσει να προμηθευτεί φθηνά προϊόντα. Όπως η εθελοντική ομάδα της Πιερίας κατάφερε να κινητοποιήσει τόσους πολίτες, πρέπει και οι παραγωγοί να κινητοποιηθούν, ώστε να αναβιώσουν οι συνεταιρισμοί, έστω και άτυπα. Εκπρόσωποί τους να κατέλθουν στα αστικά κέντρα, συνοδευόμενοι από συντοπίτες τους που κατοικούν σ’ αυτά, και να δώσουν συνεντεύξεις προς τα μέσα ενημέρωσης, τα οποία, στην επαρχία τουλάχιστον, ολοπρόθυμα θα γνωστοποιήσουν το πρόβλημα που τους απασχολεί. Σε κάθε πόλη υπάρχουν ευαισθητοποιημένοι αλλά και έχοντες ανάγκη πολίτες. Το «πείραμα» της Πιερίας, που αποτελεί σταθμό για τα ελληνικά αγοραστικά δεδομένα είναι δυνατό και πρέπει να επαναληφθεί σε όλα τα αστικά κέντρα. Πρέπει να θέσουμε τέρμα στην αισχροκέρδεια των απλήστων για κέρδη, κατά το πρότυπο των δανειστών μας. Αυτοί, σύμφωνα με καταγγελίες παραγωγών, αγοράζουν μικρές ποσότητες εγχωρίων προϊόντων και εισάγουν πολλαπλάσιες αγορασμένες σε χαμηλότερη τιμή, τις οποίες πωλούν ως ελληνικές. Αν αυτό συμβαίνει, πρέπει να επέμβει ο εισαγγελέας, πριν οι αγρότες εγκαταλείψουν τη γη και συντελέσουν με την κίνησή τους αυτή σε μελλοντική πείνα μας.

Εισήλθαμε στην περίοδο της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής. Επιρρεπείς προς τη διασκέδαση δεν κατανοήσαμε, όσο θα έπρεπε, την κρισιμότητα των καιρών. Οι δανειστές μας και οι εντεταλμένοι για την εφαρμογή της πολιτικής τους, πολιτικοί και δημοσιογράφοι, διαχέουν απειλές για ενδεχόμενη πτώχευση της χώρας, σε περίπτωση που δεν αποδεχθούμε και εκτελέσουμε τις εντολές. Δεν μας λένε ότι η Ελλάδα είναι πλούσια σε γεωργικά προϊόντα χώρα και μπορεί να διαθρέψει τον πληθυσμό της σε περίοδο κρίσης. Το μείζον πρόβλημα της εγχώρια αγοράς είναι η έλλειψη ρευστότητας. Αν ήταν δυνατή η ανταλλαγή προϊόντων και υπηρεσιών, οι εκδηλώσεις της κρίσης θα είχαν μειωθεί σημαντικά. Αλλά οι άπληστοι κεφαλαιοκράτες καταδικάζουν, μέσω των «επαϊότων», τις πρωτόγονες μεθόδους συναλλαγής. Αλλά μέσω αυτής της μεθόδου ανταλλαγής και μάλιστα με τη μεσολάβηση των κυβερνήσεων ήταν δυνατή επί δεκαετίες η διάθεση πολλών αγροτικών προϊόντων μας στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης με αντάλλαγμα βιομηχανικά προϊόντα, οπωσδήποτε όχι πρώτης ποιότητας. Αλλά αυτή ήταν η μόνη αγορά που αποδεχόταν πληρωμή σε είδος. Οι δυτικοί «φίλοι»μας ήθελαν για τα προϊόντα τους συνάλλαγμα και ελάχιστα απορροφούσαν και απορροφούν ακόμη από τα δικά μας. Γι’ αυτό και είχαν «ανακαλύψει» τις χωματερές απόρριψης, ενέργεια που συνιστά ύβριν με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου.

Νηστεία λοιπόν. Ας αποφασίσουμε να την τηρήσουμε εφέτος, αν όχι από προσήλωση προς τις εντολές της Εκκλησίας, τουλάχιστον από φροντίδα για την υγεία και το βαλάντιό μας. Εισάγουμε πολύ μεγάλες ποσότητες κτηνοτροφικών προϊόντων. Καταστήκαμε έντονα κρεωφάγοι, ενώ οι δυτικοί, που στο υπαρξιακό τους κενό αναζητούν διεξόδους προς τον μυστικισμό της Ανατολής, επανακάμπτουν προς την χορτοφαγεία. Και αν δεν θέλουμε να υποστούμε τη «συμφορά» της εκκλησιαστικής νηστείας, τουλάχιστον ας περιορίσουμε τη χρήση του κρέατος και ας καταναλώνουμε αποκλειστικά εγχώρια τυροκομικά προϊόντα. Ας περιφρονήσουμε τις εκμαυλιστικές διαφημίσεις των ξένων τυριών. Διαθέτουμε τα καλύτερα απ’ αυτά. Πρόσφατα τιμήθηκε επιχειρηματίας του είδους από τα Γρεβενά για το μέγεθος των εξαγωγών του προς χώρες της Ευρώπης. Θα εξακολουθούμε να αγνοούμε τους γραμμωτούς κωδικούς που αναγράφονται στα πωλούμενα προϊόντα. Αυτοί που αρχίζουν από 520 αντιστοιχούν σε προϊόντα που παράγονται στη χώρα μας. Το ξέρουμε; Αν τώρα το μαθαίνουμε, θα ελέγχουμε στο εξής ένα προϊόν, πριν το θέσουμε στο καλάθι μας.

Καιρός να μεταβούμε από το «εγώ», που μας ρήμαξε, στο «εμείς».

«ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΗΣ», 28-02-2012

Σαρακοστή: νηστευτές στον δρόμο

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Ολόκληρη τη σαρακοστή νηστεύω. Νηστεύω, δηλαδή, από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τα ξημερώματα της Κυριακής του Πάσχα. Νηστεύω γιατί έχω μπροστά δρόμο, κι όταν έχεις δρόμο δεν θέλεις να βαρύνεις. Καθαυτή η λέξη "σαρακοστή" δεν σημαίνει τίποτα άλλο, παρά μέτρημα του δρόμου που απομένει. Σα να λέει: "σαράντα μέρες υπολείπονται…". Η σαρακοστή δεν υπάρχει επειδή τάχα οι μέρες της είναι ιερότερες ή μαγικότερες! Υπάρχει χάριν του τερματισμού της!

Υπάρχει για να μυεί στην έννοια του οράματος, του καινούργιου που βρίσκεται στο τέρμα των σαράντα ημερών: στη Μεγαλοδομάδα και εν τέλει στην Ανάσταση! Κι έτσι, νηστευτής σημαίνει ύπαρξη προσανατολισμένη στο μέλλον. Το να νηστεύω σημαίνει όχι απλώς να δηλώνω, αλλά και να ζω με όλες τις διαστάσεις της ύπαρξής μου (πνευματικές και βιολογικές αξεχώριστα) το ότι ο κόσμος τούτος, ο βυθισμένος στη φθορά και στο άδικο, οφείλει να αλλάξει. Οφείλει να βιωθεί ως ένας κόσμος ο οποίος δεν μπορεί να χορτάσει τον άνθρωπο που διψά για ζωή.

Κι όταν μιλάμε για αλλαγή του κόσμου, δε μιλάμε για κατάργηση ή εξάτμισή του ή αντικατάστασή του από καποιο υπερπέραν. Αλλαγή του κόσμου, στη χριστιανική οπτική, σημαίνει απελευθέρωσή του από κάθε θάνατο, κυριολεκτικό και μεταφορικό: από κάθε τι που νεκρώνει την ανθρωπιά, που βάζει ημερομηνία λήξης στην αγάπη, που διακόπτει τον έρωτα, που κολοβώνει το δίκιο. Μέχρι τη θανάτωση του θανάτου, δηλαδή μέχρι τα ξημερώματα της Κυριακής του Πάσχα, μέχρι να ακουστεί η ιαχή "Χριστός Ανέστη!", έχουμε πόλεμο – όχι άραγμα, όχι ανεμελιά. Έχουμε μπροστά μας δρόμο που περνά από Γολγοθά, από το κόστος δηλαδή, του να αντιπολιτεύεσαι τον κόσμο τούτο. Κι ο δρόμος δεν προκύπτει αυτόματα! Τον φτιάνει η πράξη.

Σαρακοστή, λοιπόν, σημαίνει άσκηση στη διάκριση. Άσκηση στο να μην είμαι αδιάκριτος παμφάγος καταναλωτής ιδεών και καταστάσεων, αλλά πηδαλιούχος του εαυτού μου. Ικανός στο να διακρίνω τι δέχομαι και τι αρνούμαι. Η σαρακοστή, κοντολογής, είναι πράξη βαθειά πολιτική και βαθειά θρησκευτκή ταυτόχρονα. Και η πίστη στην Ανάσταση είναι πράξη για την Ανάσταση, στάση βαθειά πολιτική και βαθειά θρησκευτική ταυτόχρονα, η στάση όσων αρνούνται να αναγνωρίσουν το φασισταριό του θανάτου ως μοιραίο και αναπόφευκτο.

Μεγάλη κουβέντα, και μακάρι να την αντέξουμε! Και γι' αυτό οι ευχές την περίοδο αυτή είναι ευχές για κουράγια. "Καλή Σαρακοστή" σημαίνει καλό δρόμο. Μα, "καλή Ανάσταση" σημαίνει πως ο δρόμος αυτός έχει ένα φτάσιμο: το καινούργιο που σπάζει τη μιζέρια και την υποτέλεια.

28-02-2012

Ζούμε χωρίς εθνική υπερηφάνεια

Του Μητρ.  Μεσογαίας & Λαυρεωτικής Νικολάου – [ συνέντευξη στην «Κυριακάτικη Δημοκρατία» στον ΜΑΝΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗ]

Σε εποχές κρίσεων όπως η σημερινή, που αποπνέουν χαρακτηριστικά εθνικού αδιεξόδου, με ρίζες πολυσύνθετες και πολυεπίπεδες, μια κοινωνία που διψάει για οξυγόνο ανακούφισης, ψυχραιμίας και προσδοκίας για το μέλλον, οφείλει να στρέφεται σε εθνικές σταθερές.

Είναι μια αυτονόητη επιδίωξη, προκειμένου να μην ισορροπήσουμε στο κενό. Να «κρατηθούμε». Να περιορίσουμε τις απώλειες και τους εθνικούς ακρωτηριασμούς. Να κοιτάξουμε πιο βαθιά και μακριά, από εκεί όπου φτάνει η ματιά μιας κοινωνίας σε διαρκή σύγχυση και προβληματισμό.

Η ελληνική κοινωνία έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Τις οποίες δεν κατάφεραν να κατανοήσουν οι εκπρόσωποι των δανειστών, που εμπνεύστηκαν και συνέταξαν τις δανειακές συμβάσεις, με αποτέλεσμα ο εθνικός στόχος που επιθυμούν να προσδιορίσει με σαφήνεια η Ελλάδα ενόψει του 2020, να είναι η… επιστροφή στο 2009. Δηλαδή, έντεκα χαμένα χρόνια, στη διάρκεια των οποίων το εθνικό και το αληθές θα διαγκωνίζονται μεταξύ τους.

Μια τέτοια εθνική σταθερά στην οποία θα μπορούσε να ακουμπήσει για να «ξαποστάσει» η ελληνική κοινωνία, είναι η Εκκλησία. Μόνο που ο λόγος της, τουλάχιστον στην επίσημη έκφρασή του, είναι συνήθως ένα «κλικ» πιο χαμηλά από τις εθνικές προτεραιότητες και τις ανάγκες της εποχής. Και κυρίως, των ανθρώπων.

Ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος αποτελεί διαχρονικά τη «συνεπή εξαίρεση» στον συμβατικό λόγο της Εκκλησίας. Από το ξεκίνημα της κρίσης, έθεσε επί τάπητος τις πραγματικές διαστάσεις του προβλήματος. Ζήτησε πρωτοβουλίες, προς τις οποίες άνοιξε ο ίδιος τον δρόμο. Παρακίνησε και κάλεσε και άλλους να εμπνεύσουν την κοινωνία με το παράδειγμά τους.

Με συνέντευξη που παραχωρεί σήμερα στην «Κυριακάτικη Δημοκρατία», περιγράφει χωρίς ωραιοποιήσεις τη ζώσα εθνική πραγματικότητα. Και δείχνει την οδό του εθνικού απεγκλωβισμού.

– Σεβασμιώτατε, n χώρα περνά δύσκολες μέρες και ο λαός πλέον έχει χάσει την υπομονή του. Φοβάστε το ενδεχόμενο κοινωνικής έκρηξης;

Ποίος δεν το φοβάται; Όταν ως λαός έχουμε χάσει κάθε πνευματικό έρεισμα, πως είναι δυνατόν να ελεγχθεί η αγανάκτηση, το αίσθημα της αδικίας, η πείνα και τα συναφή;

– Νιώθετε απογοητευμένος από την πορεία και τις εξελίξεις στη χώρα, αλλά και τη στάση της Ευρώπης;

Δεν είναι και τόσο ευχάριστες οι εξελίξεις. Νομίζω ότι οδηγούμαστε σε ιστορική εθνική καταστροφή. Δεν περίμενα και κάτι καλύτερο από την Ευρώπη. Το χειρότερο είναι ότι δεν φαίνονται σημεία αφύπνισης σε εμάς.

– Με θάρρος σταθήκατε στο πλευρό του λαού όταν επιβλήθηκε το χαράτσι της ΔΕΗ. Τότε ορισμένοι σας κατηγόρησαν για πολιτικές παρεμβάσεις. Τι τους απαντάτε;

Να διαβάσουν προσεκτικά την εγκύκλιο, να σκεφθούν ήρεμα και με ειλικρίνεια να αντικρίσουν τη σημερινή κατάσταση.

– Κάποιοι πολιτικοί (με πρώτο όλων τον κ. Νίκο Σηφουνάκη) κατά καιρούς σας έχουν επιτεθεί σκληρά. Σας πικραίνει αυτή η συμπεριφορά;

Κανείς δεν με πικραίνει εκτός από τον εαυτό μου. Οι άνθρωποι δικαιούνται να διαφωνούν όχι όμως και να διαστρέφουν εμπαθώς την αλήθεια.

– Ο λαός ψάχνει στήριξη στην Εκκλησία. Αν και πραγματοποιείται ένα τεράστιο κοινωνικό έργο, ακούγονται φωνές που λένε ότι η Εκκλησία πρέπει να κάνει περισσότερα. Συμφωνείτε;

Η Εκκλησία πρέπει πάντοτε να κάνει το μέγιστο που μπορεί, να αδειάζει τα ταμεία και τις αποθήκες της, να προφέρεται στην υπηρεσία του λαού με όλες τις δυνάμεις της, διαρκώς να λειτουργεί στα όριά της. Εκεί συναντάται ο Θεός.

Συχνά όμως υπάρχει ένας παραλογισμός στις απαιτήσεις από τη μεριά αυτών που στέκονται κριτικά απέναντι της. Είναι αυτοί που μιλούν για φιλέτα και αμύθητες περιουσίες. Είναι πολύ άδικο να προσφέρεται τόσο έργο, να αγκαλιάζεται τόσος κόσμος και μερικοί να επιμένουν να αναπαράγουν κακίες.

– Έχει ευθύνες και η Εκκλησία για την παρούσα κρίση;

Ασφαλώς και έχουμε όλοι μας. Αν ως Εκκλησία ήμασταν πιο κοντά στο μήνυμα και στην αποστολή μας, πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα;

Από την άλλη όμως πλευρά, η Εκκλησία τι φταίει για όλες τις απαράδεκτες πολιτικές επιλογές που έγιναν τα τελευταία χρόνια; Ο διωγμός που δέχτηκε δεν είναι άσχετος με την κρίση.

Εκεί που εγώ αισθάνομαι την ευθύνη μας δεν είναι για το τι κάναμε, αλλά για το τι δεν κάναμε.

– Στη Μητρόπολη σας με ποιους τρόπους βοηθάτε όσους έχουν ανάγκη και τι σας ζητούν οι πιστοί;

Το κύριο αίτημα των ανθρώπων είναι η εξεύρεση εργασίας. Λίγοι είναι αυτοί που ζητούν κάτι άλλο. Είναι όμως πολλοί αυτοί που με πολλή αξιοπρέπεια μοιράζονται μαζί μας τα αδιέξοδα τους.

Αυτό που εμείς ως Εκκλησία κάνουμε είναι να προσπαθούμε να στεκόμαστε δίπλα τους όπως και όσο μπορούμε να σηκώνουμε όλοι μαζί το βάρος.

– Ποίες είναι οι ευθύνες της πολικής ηγεσίας;

Νομίζω μεγάλες. Αυτό όμως που τώρα χρειαζόμαστε είναι σύμπνοια, ηρωισμός, επιστροφή στις πνευματικές σταθερές μας και σύνεση, θεωρώ ότι οδηγηθήκαμε στην παρούσα τραγική κατάσταση γιατί καταστρέψαμε την παιδεία μας, αρνηθήκαμε τις αξίες και τις παραδόσεις μας, χάσαμε τον Θεό και την πίστη μας, χαλάσαμε τη γλώσσα και την Ιστορία μας, ζούμε δίχως εθνική υπερηφάνεια, ποιος φταίει και τελικά το τρίπτυχο θρησκεία – πατρίδα – οικογένεια ή το δίδυμο Ορθοδοξία – Ελλάδα έχουν αποκτήσει αρνητική διάσταση στην καθημερινή μας διάλεκτο;

Αυτά όλα αποτελούν αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών.

– Η πρόσφατη επιστολή του Αρχιεπισκόπου προς τον πρωθυπουργό σας ικανοποίησε;

Την περίμενα και πραγματικά με ανάπαυσε. Είχε στοιχεία προφητικού λόγου. Έλεγε καθαρά αλήθειες. Αυτή είναι η αποστολή της Εκκλησιάς, όχι να λύσει τα καθημερινά προβλήματα. Αυτό είναι χρέος των πολιτικών μας εκπροσώπων. Δική της αποστολή είναι να ομολογεί την αλήθεια και να δείχνει τον δρόμο μας προς τον Θεό.

– Η χώρα, εκτός από τη φτώχεια, πάσχει και από κατάθλιψη. Στο επίπεδο της ψυχολογικής ανάτασης του λαού πως και με ποιον τρόπο μπορεί να βοηθήσει η Εκκλησία;

Όταν λαχτάρα της ψυχής μας είναι ο Θεός, μπορεί να υπάρχει λύπη, ποτέ όμως κατάθλιψη. Φανταστήκατε ποτέ έναν μάρτυρα να πέσει σε κατάθλιψη επειδή διώκεται;

Αυτό που προσφέρει η Εκκλησία είναι ο ζων Θεός. Η προσευχή σε αυτόν είναι ανάσα. «Επί τον Κύριον ελπίδα πας τις κεκτημένος υψηλότερός εστί πάντων των λυπούντων». Έτσι βοηθάει η Εκκλησία.

– Ελπίδα για το μέλλον υπάρχει;

Ασφαλώς και υπάρχει. Αν κρατηθούμε γαντζωμένοι στην πίστη και την παράδοσή μας, και να μας χτυπήσουν, θα αναστηθούμε. Και να μας διαλύσουν, θα ανασυγκροτηθούμε.

– Πιστεύετε ότι η Εκκλησία έχει ανάγκη ανανέωσης;

Εκκλησία σημαίνει διαρκώς ανανέωση. «Ει τις εν Χριστώ καινή κτίσης». Αν υπάρχει αυτός ο ανακαινισμός, τότε η Εκκλησία με ασφάλεια ισορροπεί ανάμεσα στην τόλμη του σύγχρονου λόγου και στον σεβασμό της διαχρονικής εμπειρίας της.

Λέγεται σε εκκλησιαστικούς κύκλους ότι όταν τεθεί το σχετικό θέμα θα είστε μεταξύ των υποψηφίων για τον Αρχιεπισκοπικό Θρόνο. Αληθεύει;

Εύχομαι όταν τεθεί να βρίσκομαι σε τέτοια κατάσταση που να μην ασχοληθεί κανείς μαζί μου.

– Πώς κρίνετε την περιπέτεια της προφυλάκισης του ηγούμενου Εφραίμ;

Ένας αγιορείτης ηγούμενος στη φυλακή! Όχι ένοχος, αλλά επικίνδυνος! Γιατί είπε μια δικαστής ότι έχει ροπή στην εγκληματική δράση.

Τον έκλεισαν τον άνθρωπο όχι με ανακριτικό πόρισμα αλλά με δικαστικό… ψυχογράφημα. Αν είναι δυνατόν! Απόδειξη της πραγματικής μας κρίσης.

Πήγαν να χτυπήσουν την Εκκλησία και μαχαίρωσαν τη δικαιοσύνη.

– Η υποστήριξη της Ιεράς Συνόδου στον ηγούμενο προκάλεσε αναταράξεις και την αντίδραση του μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσοστόμου. Πώς κρίνετε την αντίδραση του;

Δεν θα ήθελα να κρίνω έναν συνεπίσκοπό μου, μάλιστα μέσω μιας κοσμικής εφημερίδας. Ας κάνει ο καθένας μόνος του τις κρίσεις του.

– Αν κάποιοι αρχιερείς σας προτείνουν ως επόμενο Αρχιεπίσκοπο θα το αποδεχτείτε;

Επειδή κάνετε εσείς λάθος ερωτήσεις πρέπει και οι ιεράρχες να κάνουν λάθος προτάσεις; Στην Εκκλησία η καλύτερη θέση δεν είναι του πρώτου, αλλά αυτή του έσχατου. Και μακάριος όποιος το καταλαβαίνει.

– Θυμάμαι πόσο σας πίεζαν να δεχτείτε να γίνετε Μητροπολίτης. Τώρα, αρκετά χρόνια μετά, υπάρχουν στιγμές που λέτε ότι ίσως ήταν καλύτερα να είχατε αρνηθεί;

Κανείς ποτέ δεν με πίεσε. Δεν έχει ανάγκη από μάς ούτε ο Θεός ούτε και η Εκκλησία. Ούτε πάλι το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή ενός κληρικού είναι να γίνει μητροπολίτης.

Κανένας από τους μακαρισμούς δεν λέει μακάριοι οι μητροπολίτες. Λέει όμως ο πρώτος «μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι» και ο τελευταίος «μακάριοι οι δεδιωγμένοι». Εγώ αγωνίζομαι για το πρώτο και προετοιμάζομαι για το τελευταίο. Έτσι ελπίζω να δω τον θεό, «ότι αυτοί τον Θεόν όψονται». Ίσως στην άλλη ζωή.

– Εκτός από αρχιερέας είστε και επιστήμονας. Η επιστήμη συγκρούεται με την πίστη στον Θεό;

Επιστήμονας ήμουν, δεν είμαι. Τώρα είμαι ένας απλός μαθητής του Χριστού. Αλλά με όλη μου την καρδιά. Εμένα η επιστήμη μόνο καλό μου έκανε. Ευχαριστώ πολύ τον Θεό για το δώρο αυτό. Τον ευχαριστώ όμως περισσότερο που μου χάρισε την ευλογία της πίστης, της ιεροσύνης και της μοναχικής ζωής.

Όσο για τη σύγκρουση, είναι σαν να με ρωτάτε αν μπορεί να συγκρουστεί ένα αεροπλάνο με έναν πύραυλο. Το πρώτο κινείται στην ατμόσφαιρα πολύ χαμηλά. Το δεύτερο στο Διάστημα, ελεύθερο από τη βαρύτητα.

– Το μεγάλο πείραμα του CERN αναζητά το σωματίδιο του Θεού. Πρόκειται για ύβρη ή για επιστημονική επανάσταση;

Μα τι λέτε τώρα;; Αν υπάρχει, γιατί να μην το βρούμε; Το θέμα δεν είναι να βρούμε στο CERN το σωματίδιο του Θεού. Εμείς προσπαθούμε να συναντήσουμε μέσα μας τον ίδιο τον Θεό. Αν το πρώτο είναι επιστημονική επανάσταση, το δεύτερο είναι πνευματική έκρηξη. Καλό το πρώτο, μεγαλειώδες το δεύτερο.

– Η καύση των νεκρών, η πρόταση για κατάργηση θρησκευτικών συμβόλων, η υποβάθμιση του μαθήματος των θρησκευτικών και άλλες παρόμοιες ενέργειες ή προθέσεις θεωρείτε ότι εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο εναντίον της πίστης και της Εκκλησίας;

Θεωρώ ότι εντάσσονται μέσα στα βαθύτερα αίτια της ασυγχώρητης για τον λαό μας πνευματικής κρίσης. Αντί να θηλάζουμε από το στήθος της Εκκλησίας, εμείς το δαγκώνουμε.

ΠΗΓΗ: 26.02.2012, http://www.statesmen.gr/60185/koinonia/…..B9_26-02-2012.html

Μνημόνιο 2: Σκλάβοι των επιχειρήσεων

«Διαβολοδεκαετία» υπερεκμετάλλευσης των εργαζομένων, ασυδοσίας των αφεντικών – Μέρος Ι

Του Βασίλη Μηνακάκη*

Η δανειακή σύμβαση και το Μνημόνιο 2 είναι το λιγότερο ανατριχιαστικά. Και να σκεφτεί κανείς ότι η δημόσια συζήτηση επικεντρώθηκε μόνο στα εργασιακά. Αν μελετηθούν διεξοδικά αυτά τα κείμενα, με τις πολλαπλές και συχνά κρυμμένες πίσω από περίτεχνες διατυπώσεις πλευρές, τα απειράριθμα χρονοδιαγράμματα και διαρθρωτικά ορόσημα, τα προαπαιτούμενα και τις επαναλαμβανόμενες διαβεβαιώσεις ότι αν υπάρξουν αστοχίες θα ληφθούν πρόσθετα μέτρα, η εικόνα γίνεται εφιαλτική. Μια «κολασμένη διαβολοδεκαετία», για να παραφράσουμε τον κυβερνητικό εκπρόσωπο.

Σε τούτο τον ανεμοστρόβιλο αντιδραστικών μέτρων – που, απ’ ό,τι φαίνεται από την κατοπινή στάση της ΕΕ και τα στοιχεία που μιλούν για ύφεση 7%, θα διευρυνθούν και με άλλα – υπάρχουν δύο πλευρές: Η στενά οικονομική (μειώσεις μισθών, χαράτσια κ.ά.) και η διαρθρωτική (εργασιακές σχέσεις, αποκρατικοποιήσεις κ.ά.). Και μπορεί η πρώτη να είναι πιο ορατή και να προτάσσεται από την «ιερή συμμαχία» κυβέρνησης, ΕΕ, ΔΝΤ, κεφαλαίου (ως λύση άμεσης απόδοσης, για να μην κινδυνέψουν οι πιστωτές και το ευρώ και να τονωθεί η καπιταλιστική κερδοφορία), όμως καρδιά του Μνημονίου είναι η «εφαρμογή φιλόδοξων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για την αύξηση της παραγωγικότητας στις αγορές εργασίας, προϊόντων και υπηρεσιών και τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος».

Τα μέτρα προφανώς και δεν επιδιώκουν να σώσουν την Ελλάδα. Αρκεί να αναφέρουμε το …«φιλόδοξο» στόχο τους: Nα φτάσει το χρέος μετά από μια δεκαετία άγριας λιτότητας στο 120% του ΑΕΠ, εκεί που ήταν όταν εγκρίθηκε το Μνημόνιο 1.

Ο πραγματικός τους στόχος είναι να διασφαλίσουν τα συμφέροντα της συμμαχίας χρηματοπιστωτικού συστήματος – πολυεθνικών της υλικής παραγωγής και των υπηρεσιών, βρίσκοντας ένα σημείο ισορροπίας ανάμεσα στην «πλασματική» και στην «πραγματική» οικονομία, αλλά κι ανάμεσα στις ελληνικής και άλλης αφετηρίας πολυεθνικές που έχουν εξαγωγικό προσανατολισμό (ένα σημείο που καθορίζεται με βάση το συσχετισμό δύναμης και αναδιατάσσεται διαρκώς από τους οξύτατους ανταγωνισμούς).

Στο βαθμό, λοιπόν, που υλοποιηθούν τα μέτρα, οι μεν πιστωτές θα εξασφαλίσουν σε μεγάλο βαθμό ότι θα παίρνουν τα λεφτά τους, οι δε πολυεθνικές θα έχουν φτηνό εργατικό δυναμικό, ζούγκλα στις σχέσεις εργασίας, μειωμένο μη μισθολογικό κόστος, ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον, μειωμένη φορολογία και άπειρες ευκαιρίες επικερδούς αξιοποίησης των υπερσυσσωρευμένων κεφαλαίων. Κι όλα αυτά, σε μια χώρα με κρίσιμη γεωπολιτική θέση και προοπτικές τόσο στις κλασικές (ΑΟΖ, λιγνίτης) όσο και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Πρόκειται για ένα κυριολεκτικά άλλο μοντέλο, που πλέον δεν αντιμετωπίζει την Ελλάδα και τους πολίτες της ως πελάτες και καταναλωτές, αλλά ως παραγωγούς προϊόντων και υπεραξίας κάτω από τις πιο βάρβαρες συνθήκες.

Από την πρώτη κιόλας παράγραφο διευκρινίζεται πως το μείζον ζήτημα για την Ελλάδα, η «πλέον επείγουσα προτεραιότητα», είναι η ανταγωνιστικότητα. Όχι η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας γενικώς. Αλλά η διαμόρφωση ενός τέτοιου επιχειρηματικού περιβάλλοντος που θα κάνει ανταγωνιστικές τις πολυεθνικές κυρίως επιχειρήσεις (ελληνικές ή άλλης βάσης εξόρμησης) που θα επιλέξουν να επενδύσουν στην Ελλάδα. Η κατεύθυνση αυτή υλοποιείται με ένα πλέγμα μέτρων που αφορούν το μισθολογικό και το μη μισθολογικό κόστος, τις σχέσεις εργασίας, τη φορολογία του κεφαλαίου, την προσφορά επενδυτικών ευκαιριών, το ευρύτερο επιχειρηματικό περιβάλλον κ.ά.

Σε αυτό το πλέγμα, η μείωση του μισθολογικού κόστους εργασίας κατά 15%-20% επιπλέον των μειώσεων που ήδη έχουν γίνει, κατέχει κεντρική θέση σε συνδυασμό με την ελαστικοποίηση της αγοράς εργασίας. «Δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση στην εξασφάλιση μειώσεων στο ανά μονάδα κόστος εργασίας και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, μέσω ενός συνδυασμού περικοπών των ονομαστικών μισθών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας. Μαζί με την εξάλειψη των αγκυλώσεων στην αγορά προϊόντων και υπηρεσιών, αναμένεται ότι θα μειώσουν το κόστος και θα διευκολύνουν την αναδιανομή των πόρων προς εμπορεύσιμους τομείς». Τουτέστιν, θα διευκολύνουν τη μετατόπιση των κεφαλαίων προς κερδοφόρες δραστηριότητες.

Πώς επιδιώκονται η νέα μείωση των εργατικών αποδοχών και η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων;

• Με τη μείωση κατά 22% του κατώτατου μισθού. Η μείωση γίνεται 32% στους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας κάτω των 25 ετών. Αντίστοιχη θα είναι και η μείωση του επιδόματος ανεργίας.

• Με το πάγωμα όλων των μισθών – και του νέου κατώτατου μισθού – μέχρι το 2015 και το πάγωμα των μισθολογικών ωριμάνσεων μέχρι η ανεργία (που σήμερα είναι 20%) να μειωθεί κάτω από 10% – δηλαδή, για πολλά πολλά χρόνια, μιας και η ύφεση θα αυξάνει μάλλον αντί να μειώνει την ανεργία.

• Με την ουσιαστική διάλυση των συλλογικών συμβάσεων. Έτσι, όλες οι συμβάσεις που είναι σε ισχύ, θα λήξουν σε ένα έτος μετά την ψήφιση του Μνημονίου 2. Η μέγιστη διάρκεια των συμβάσεων θα είναι πλέον 3 χρόνια. Οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου (που λήγουν με τη συνταξιοδότηση) μετατρέπονται σε αορίστου χρόνου, για τις οποίες ισχύουν οι κανονικές διαδικασίες απόλυσης. Αναθεωρείται η Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας μέχρι τα τέλη Iουλίου, ώστε ο κατώτερος μισθός να είναι συγκρίσιμος με τις ανταγωνιστικές χώρες (Πορτογαλία, Τουρκία, Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη). Καταργείται η μονομερής προσφυγή στη διαιτησία. Στη διαιτησία μπαίνουν πλέον μόνο οι βασικοί μισθοί και για την απόφαση λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση της εταιρείας. Μειώνεται η μετενέργεια (περίοδος χάριτος) κατά τη λήξη μιας σύμβασης από έξι στους τρεις μήνες. Στο βαθμό που δεν υπάρξει νέα συλλογική σύμβαση εντός τριών μηνών, ως βάση θεωρείται ο βασικός μισθός της ΕΓΣΣΕ ή ό,τι καθοριστεί με νέα ή ατομική σύμβαση.

Όλα αυτά, επιπροστίθενται στις μισθολογικές περικοπές που έχουν ήδη γίνει, στα σχέδια για μετατροπή ολόκληρων περιοχών (π.χ. Πελοπόννησος) σε ζώνες ελεύθερου εμπορίου τύπου Μεξικού ή Κίνας και πάνω από όλα, στην «υπαρκτή ζωή» που μέσω καθυστερήσεων στην καταβολή του μισθού, τετραήμερων, ατομικών συμβάσεων ή και ατύπως και μέσω της πίεσης της ανεργίας έχει ήδη καταβαραθρώσει τις εργατικές αμοιβές.

Επιδίωξή τους είναι αυτή η μείωση των μισθών να γίνει με συναίνεση των «κοινωνικών εταίρων» (εργοδοτικές οργανώσεις και ΓΣΕΕ) ως το τέλος Φεβρουαρίου. Αν όμως αυτό δεν καταστεί δυνατό, θα το κάνει η κυβέρνηση Παπαδήμ(ι)ου με νόμο ως τον Iούνιο.

Εκτός όμως από τη μείωση του μισθολογικού κόστους, προβλέπεται και η μείωση του μη μισθολογικού. Συγκεκριμένα, προβλέπεται μείωση κατά 2% των ασφαλιστικών εισφορών του ΙΚΑ που καταβάλλουν οι εργοδότες και νέα μείωση κατά 3% από 1/1/2013.

Η τρίτη βασική πλευρά του Μνημονίου 2 περιγράφεται με πολλές διατυπώσεις («βελτιώσεις στο επιχειρηματικό περιβάλλον της Ελλάδας», να αφαιρέσουμε «υπάρχοντα εμπόδια στο επιχειρηματικό περιβάλλον», «βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος» κ.λπ.) αλλά έχει μια βασική κατεύθυνση: Eνίσχυση της ανταγωνιστικότητας των κεφαλαιοκρατών που θα δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και προσέλκυση επενδύσεων (από ξένους ή Έλληνες επενδυτές) με δέλεαρ το μειωμένο κόστος εργασίας, την πλήρως απορρυθμισμένη αγορά εργασίας, τις μειωμένες ασφαλιστικές εισφορές, τις υποτυπώδεις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις (εξ ου και τα περί επικαιροποίησης της νομοθεσίας για τα δάση, τις δασικές εκτάσεις και τα πάρκα και περί απλούστευσης των περιβαλλοντικών αδειών), το ευνοϊκό φορολογικό και νομικοδικαστικό καθεστώς, τις διάτρητες αγορανομικές διατάξεις και τις επενδυτικές ευκαιρίες που δημιουργούν οι αποκρατικοποιήσεις, η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι οι «παρεμβάσεις σε τομείς όπως οι άδειες, οι κανόνες υγιεινής και ασφάλειας και η πολεοδομία δεν θα πρέπει να περιορίσουν άσκοπα την επιχειρηματικότητα και τον ανταγωνισμό σε σημαντικούς τομείς, όπως η επεξεργασία τροφίμων, το λιανικό εμπόριο, τα οικοδομικά υλικά ή ο τουρισμός».

Στο πλαίσιο αυτό, προωθούνται η βελτίωση του επενδυτικού νόμου ταχείας υλοποίησης (fast track), η κατάργηση των περιορισμών σε 20 επαγγέλματα υψηλής αξίας και/ή πολύ «κλειστά» επαγγέλματα, η αναπροσαρμογή της τιμής της άδειας για τις οδικές μεταφορές, η βελτίωση των όρων περιβαλλοντικής αδειοδότησης και μεταρρυθμίσεις στην αγορά προϊόντων και υπηρεσιών που θα υπερβούν «τις αγκυλώσεις σε αυτές τις αγορές».

Σαν να μην έφταναν αυτά, το Μνημόνιο 2 παρέχει κάθε διαβεβαίωση προς τους επίδοξους επενδυτές – ιδιαίτερα σε αυτούς που θα επενδύσουν στις ιδιωτικοποιήσεις – ότι η δράση τους θα είναι απολύτως …ασύδοτη: «Η κυβέρνηση ούτε θα προτείνει ούτε θα εφαρμόσει μέτρα τα οποία θα είναι δυνατόν να παραβιάσουν τους κανόνες της ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων […] δεν θα προβεί ούτε θα εισαγάγει οποιαδήποτε ανώτατα όρια δικαιωμάτων ψήφου ή εξαγορών και δεν θα θεσπίσει οποιαδήποτε άλλη μορφή ειδικών δικαιωμάτων ψήφου ή εξαγορών και δεν θα θέσει οποιαδήποτε δυσανάλογα και μη δικαιολογούμενα δικαιώματα αρνησικυρίας (βέτο) ούτε οποιαδήποτε άλλη μορφή ειδικών δικαιωμάτων στις αποκρατικοποιούμενες εταιρείες. Ουδέν περαιτέρω ειδικό δικαίωμα θα εισαχθεί κατά τη διάρκεια της πορείας των μελλοντικών διαδικασιών αποκρατικοποίησης».

Αντίστοιχες διαβεβαιώσεις παρέχονται και στις πολυεθνικές που θα επενδύσουν στον τομέα των υπηρεσιών. Τους γίνεται σαφές ότι θα ολοκληρωθούν «οι διαρθρωτικές αλλαγές σε τομείς όπως το λιανικό εμπόριο (υπαίθριες αγορές, υπαίθριο εμπόριο), η γεωργία (σφαγεία), η απασχόληση (γραφεία ευρέσεως εργασίας), οι υπηρεσίες ακινήτων και οι τεχνικές υπηρεσίες» και ότι θα παρθούν μέτρα που: «Θα διευκολύνουν την εγκατάσταση, καταργώντας ή τροποποιώντας δυσανάλογες απαιτήσεις […] Θα διευκολύνουν την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών, ούτως ώστε οι πάροχοί τους να πρέπει να συμμορφώνονται με συγκεκριμένες απαιτήσεις του ελληνικού δικαίου μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Θα παρέχουν ασφάλεια δικαίου στους παρόχους διασυνοριακών υπηρεσιών, ορίζοντας στη νομοθεσία ποιες απαιτήσεις δύνανται και ποιες δεν δύνανται να εφαρμοστούν στις διασυνοριακές υπηρεσίες».

Από αυτό το «πάρτι» δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι τράπεζες. Όχι μόνο με τα 30 από τα 130 δισ. της νέας σύμβασης που θα τους δοθούν. Αλλά και με άλλα «δωράκια». Όπως το ότι από τον Σεπτέμβριο του 2012, η απόδοση φόρου θα γίνεται υποχρεωτικά με τραπεζικά εμβάσματα και πληρωμές σε τράπεζες.

ΠΗΓΗ: Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2012, http://www.prin.gr/2012/02/mnimonio2.html

* Ο Βασίλης Μηνακάκης γεννήθηκε το 1962 στις Αμύκλες Λακωνίας. Είναι πτυχιούχος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και εργάζεται από το 1993 ως υπάλληλος σε διάφορους εκδοτικούς οίκους. Κείμενά του έχουν δημοσιευτεί στην εβδομαδιαία εφημερίδα Πριν και στα περιοδικά Ουτοπία και Διάπλους. Το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Λευκή Βίβλος» της ΕΟΚ – Ο Μεσαίωνας του 2000 κυκλοφόρησε το 1994 από τις εκδόσεις Στάχυ. Πηγή: http://www.kapsimi.gr/basilis-minakakis

Συνέχεια στο Μέρος ΙΙ

Η υπεράσπιση του δημόσιου πανεπιστημίου είναι υπεράσπιση της κοινωνίας

Του Θανάση Αλεξίου

Σε συνθήκες γενικευμένης απονομιμοποίησης της πολιτικής εκπροσώπησης, το να επιμένει κανείς να εφαρμόσει ένα νόμο, στην συγκεκριμένη περίπτωση τον 4009/11 για τα ΑΕΙ, ο οποίος ελέγχεται εκτός των άλλων και για τη συνταγματικότητά του, ενώ ποτέ δεν είχε τη συναίνεση της ακαδημαϊκής κοινότητας, είναι καθαρός νομικισμός. Ενδεχομένως η προσφυγή στη λαϊκή βούληση – ας έχουμε υπόψη ότι το κόμμα που πρότεινε αυτό τον νόμο απώλεσε τη «δεδηλωμένη» της Βουλής – θα αποκαθιστούσε εν μέρει τη διαρραγείσα σχέση μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής εκπροσώπησης. Στις συνθήκες αυτές ποιο νόμο να εφαρμόσουμε και με ποιον (αξιόπιστο) συνομιλητή; Ο κίνδυνος της πλήρους διάλυσης και φεουδαλοποίησης του πανεπιστημίου είναι υπαρκτός.

Προσωπικά πιστεύω ότι πολλά πράγματα πρέπει να αλλάξουν στο πανεπιστήμιο και ας μη θεωρηθεί ότι όποιος είναι αντίθετος στον νέο νόμο είναι υπέρ της διατήρησης της υφιστάμενης μίζερης κατάστασης. Θα έλεγα μάλιστα ότι η αδυναμία της ακαδημαϊκής κοινότητας να προτείνει τις αναγκαίες αλλαγές "νομιμοποίησε" το υπουργείο Παιδείας να προχωρήσει στον "εξορθολογισμό", ενισχύοντας όμως την αγοραία τάση που υπήρχε στο πανεπιστήμιο τα τελευταία χρόνια. Πάλι όμως, η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν είναι μια ομοιογενής κοινωνική κατηγορία για να εκφράζεται και ενιαία. Υπάρχουν οι γιατροί, οι νομικοί κ.ά., που χρησιμοποιούν το κύρος της πανεπιστημιακής ιδιότητας για να ανεβάζουν την ταρίφα όταν «συναλλάσσονται» με τους πολίτες, από τη μία, και υπάρχουν, από την άλλη, και εκείνοι – μεταξύ άλλων και πολλοί από τις προαναφερθείσες επαγγελματικές κατηγορίες – που είναι η πλειοψηφία και ζουν από τον μισθό τους. Εδώ αποκαθίστανται, κατά την άποψή μου, και οι συμμαχίες ανάμεσα στους (μισθωτούς) πανεπιστημιακούς και την κοινωνία. Φρονώ δηλαδή ότι η (εργαζόμενη) κοινωνία παραχωρεί στο πανεπιστήμιο ένα ιδιότυπο άσυλο και στους πανεπιστημιακούς ένα σχεδόν ανεξάρτητο καθεστώς εργασίας – αυτοί, σε αντίθεση με πολλούς άλλους εργαζόμενους, μπορούν να ορίζουν το περιεχόμενο της εργασίας τους -, ώστε το πανεπιστήμιο να αναστοχάζεται ακέραια, έξω από τη μερικότητα της καθημερινής ζωής, για λογαριασμό της.

Αυτό αποτυπώνεται σε τελική ανάλυση στον συνταγματικό προσδιορισμό του ακαδημαϊκού ασύλου και των πανεπιστημιακών ως δημόσιων λειτουργών. Ακριβώς αυτό το άσυλο και αυτό το καθεστώς εργασίας έρχεται να ανατρέψει ο νέος νόμος και μʼ αυτή την έννοια στρέφεται κατά της κοινωνίας. Γιατί ο έλεγχος της ακαδημαϊκής εργασίας στη βάση εξωακαδημαϊκών (αγοραίων) κριτηρίων από ένα Συμβούλιο "επιφανών αντρών" σημαίνει ουσιαστικά ότι αυτή κατακερματίζεται, αποειδικεύεται και μετατρέπεται σε εξαρτημένη εργασία (τεϊλορισμός). Αυτό σημαίνει επίσης, και από τη στιγμή που το πανεπιστήμιο θα προσφύγει σε χορηγούς, ότι οι έρευνες για την υγεία, το περιβάλλον, τον πολιτισμό κ.λπ. θα είναι "πειραγμένες", με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την αναπαραγωγή της κοινωνίας ως ολότητας.

Συμπληρωματικά και σε σχέση με τα παραπάνω οφείλω να κάνω δύο παρατηρήσεις:

α) Η κοινωνική απονομιμοποίηση της πολιτικής εκπροσώπησης δεν προκύπτει μόνο κοινοβουλευτικά, αλλά και κοινωνικά. Δεν είναι δυνατόν λοιπόν να μην λαμβάνουμε υπόψη τη "δομική βία" (J. Galtung) που ασκείται στο πλαίσιο των συγκεκριμένων πολιτικών. Και κοινωνικοί δείκτες που προσμετρούν τις επιπτώσεις της δομικής βίας στην κοινωνία είναι μεταξύ άλλων η ανεργία, το χαμηλό εισόδημα, οι χαμηλές προσδοκίες των ανθρώπων, το ισχνό κοινωνικό κεφάλαιο, η μείωση του προσδόκιμου ζωής, η επιβάρυνση της υγείας κ.ά. Επομένως ποια κοινωνική νομιμοποίηση μπορούν να έχουν αυτές οι πολιτικές και οι εκπρόσωποί τους όταν η χώρα μας μετράει ενάμισι εκατομμύριο ανέργους, όταν τα παιδιά της και οι επιστήμονες μισεύουν, όταν οι μαθητές υποσιτίζονται, όταν η υγεία εμπορευματοποιείται, όταν τα πανεπιστήμια υποχρηματοδοτούνται κ.λπ. και

β) Ενώ ο ανεξάρτητος τρόπος εργασίας των πανεπιστημιακών είναι αναγκαία συνθήκη για τη λειτουργία του πανεπιστημίου, αυτός ο τρόπος εργασίας διαμορφώνει συχνά και μια ελιτίστικη και πολλές φορές αλαζονική συμπεριφορά απέναντι στους υπόλοιπους εργαζόμενους, των οποίων η εργασία έχει αποειδικευτεί και τη βιώνουν ως κάτι ξένο, ως αγγαρεία. Εδώ χρειάζεται αυτογνωσία, τόσο επειδή οι πανεπιστημιακοί διαχειρίζονται προσωρινά και στο πλαίσιο του υφιστάμενου κοινωνικού καταμερισμού εργασίας τη γνώση – απ’ όπου απορρέει εξάλλου και το πρόσθετο κύρος που απολαμβάνουν – όσο και επειδή όλες οι εργασίες είναι εξίσου αναγκαίες για την κοινωνία. Ωστόσο για να αποφευχθούν αυτές οι συμπεριφορές θα πρέπει να ενισχυθούν οι μηχανισμοί ελέγχου του πανεπιστημίου από την κοινωνία. Κατά τη γνώμη μου, στη μορφή του δημόσιου πανεπιστημίου, αυτός ο έλεγχος – παρ’ όλο που η έλλειψη ακαδημαϊκής κουλτούρας τον καθιστούσε συχνά ανενεργό – μπορούσε να ασκηθεί. Εδώ οι πανεπιστημιακοί οφείλουν να καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις.

* Ο Θανάσης Αλεξίου είναι καθηγητής Κοινωνιολογίας (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

ΠΗΓΗ: 26-02-2012, http://www.alfavita.gr/artrog.php?id=58405

Η ιερότητα των συμβόλων ως πολιτισμική αναγκαιότητα της ανοικτής κοινωνίας – Μέρος V

Του Χριστόφορου Αρβανίτη*

Συνέχεια από το Μέρος IV Κοινωνιολογικά αὐτή  ἡ διαδικασία τῆς προετοιμασίας καί τῆς ὁλοκλήρωσης τοῦ προσφερομένου γεύματος (τῆς γιορτῆς, ὅπως τήν ἀποκαλοῦν οἱ ντόπιοι), ἀποτελεῖ πρακτική αἰώνων, ἡ ὁποία δυναμοποιεῖ τό πολιτισμικό στοιχεῖο τοῦ θρησκευτικοῦ φαινομένου, μεταμορφώνοντάς το σέ στοιχεῖο κοινωνικῆς συνοχῆς. Παρ’ὅτι προέρχεται ἀπό μιά καθαρά θρησκευτική θυσιαστική διαδικασία λατρείας πρός τούς δώδεκα θεούς κατά τήν ἀρχαιοελληνική περίοδο, (στή Σάμο ἄλλωστε ὑπῆρχε ἕνα ἀπό τά μεγαλύτερα ἱερά τῆς ἐποχῆς πρός τιμήν τῆς θεᾶς Ἥρας, τό Ἡραῖον), στήν ἱστορική του πορεία ἀπέβαλλε τά εἰδωλολατρικά στοιχεῖα καί ἐκχριστιανίσθηκε, παραμένοντας μέχρι σήμερα το πιό δυναμικό πολιτισμικό ἔθιμο τῶν κατοίκων τῆς Σάμου.

Αὐτή ἡ διαδικασία ἀποδεικνύει ὅτι ἤθη καί ἔθιμα τά ὁποῖα ἐκδηλώνουν συνεχῶς καί προβάλλουν στοιχεῖα τῆς πολιτισμικῆς ἰδιομορφίας καί ἰδιαιτερότητας μιᾶς περιοχῆς παραμένουν ζωντανά καί θά συνεχίσουν νά ὑπάρχουν. Ἀντίθετα, στοιχεῖα τά ὁποῖα δέν ἐμπεριέχουν πολιτισμική δυναμική, ἀλλά ἁπλῶς καί μόνο ἐπαναλαμβάνονται μιμητικά στό χῶρο καί στό χρόνο εἶναι καταδικασμένα ἤ νά περιθωριοποιηθοῦν ἤ νά καταργηθοῦν.

Τά δύο παραδείγματα, αὐτό τοῦ τάματος καί αὐτό  τοῦ ἐθίμου τῆς «γιορτῆς» τῶν κατοίκων τῆς Σάμου ἐντάσσονται σέ ἕνα εὐρύτερο πλαίσιο κοινωνικῆς πραγματικότητας, κυρίως αὐτό τῆς συλλογικῆς συνύπαρξης καί ἀποδοχῆς τοῦ ἄλλου. Ἄνθρωποι διαφόρων κοινωνικῶν τάξεων καί θέσεων συνυπάρχουν γύρω ἀπό τό «καζάνι» τῆς προετοιμασίας, χωρίς διακρίσεις καί πρωτοκαθεδρίες. Αὐτή ἡ συλλογικότητα κινεῖ ἕνα εὐρύτερο σύνολο δραστηριοτήτων, οἱ ὁποῖες δέν καθορίζονται ἀπό ἰδιοτελή γιά παράδειγμα οἰκονομικά κίνητρα, ἀλλά, λειτουργώντας ἐκτός πλαισίου ἀνταγωνισμοῦ ἤ ὠφελιμισμοῦ καθορίζουν σχέσεις οἱ ὁποῖες ἔστω καί γιά λίγο ἐπιτρέπουν τήν ὑπέρβαση τῶν κοινωνικῶν καί οἰκονομικῶν ἰδιαιτεροτήτων τοῦ καθενός. Εἶναι χαρακτηριστικό δέ τό γεγονός ὅτι ἐλάχιστοι προσκυνητές πορεύονται σέ ἐξωκκλήσια στά ὁποῖα δέν ὑπάρχει αὐτή ἡ διαδικασία κοινωνικοποίησης τῆς τιμῆς πρός τόν ἅγιο. Ἀκόμη δέ πιό χαρακτηριστικό τό γεγονός ὅτι σέ καμία περίπτωση δέν μοιράζεται «ἡ γιορτή» ἄν δέν ἁγιασθεῖ ἀπό τόν ἱερέα.

Τυπολογικά, ἀπό τή λατρευτική θυσία τοῦ ζώου κατά τήν ἀρχαιοελληνική δωδεκαθεϊστική περίοδο περνᾶμε σέ μιά κοινωνιολογική διαδικασία προετοιμασίας τοῦ συλλογικοῦ γεύματος τῆς κοινότητας πού συμμετέχει ἐνεργά καί ὄχι παθητικά ἐνῶ ἡ θυσία ἀπό αἱματηρό λατρευτικό γεγονός ἀντικαθίσταται ἀπό τήν ἀναίμακτη προσφορά θυσίας στό θυσιαστήριο τοῦ σώματος καί τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ. Ὅλα κινοῦνται στή λογική τῆς κοινοτικῆς λειτουργίας πρίν καί μετά τή Θ. Λειτουργία καί ἐπιβεβαιώνουν ὅτι ἡ συλλογικότητα μπορεῖ νά ἐκφράζεται μέσα ἀπό συμβολικές κινήσεις παρουσίας τοῦ ἱεροῦ πού κάθε ἄλλο παρά ἐθιμοτυπικές ἤ φαινομενικές εἶναι.

Ἡ ἀτομικότητα ἐντάσσεται στό συλλογικό, ἐγκαταλείποντας τά ὁποιαδήποτε ἰδιαίτερα κοινωνικά  χαρακτηριστικά  της, φέρνοντας μαζί της μόνο τήν προσωπική παρουσία της ὡς ἀνθρώπινης ὀντότητας πού μοιράζεται τήν ὕπαρξή της ὡς πρόσωπο μέ πολλά ἄλλα πρόσωπα. Τό ἄτομο κοινωνικοποιεῖται γύρω ἀπό τή διαδικασία δράσης ἑνός θρησκευτικοῦ φαινομένου καί μέσα ἀπό αὐτή τή διαδικασία ἐξατομικεύει τήν ἀτομικότητά του, μετατρέποντάς την σέ μέρος τοῦ συλλογικοῦ. Ἡ προετοιμασία τῆς «γιορτῆς» ἀπό θυσία μέ θρησκευτικό περιεχόμενο γίνεται σύμβολο τῆς συλλογικότητας τοῦ πολιτισμικοῦ δεδομένου τῆς τοπικῆς κοινωνίας, ὅπου, ὅμως,  τό ἄτομο ἀποφασίζει ἐλεύθερα γιά τή συμμετοχή του. Αὐτή ἡ πολιτισμική συμβολικότητα τῆς ὅλης διαδικασίας δέν θέτει σέ σύγκρουση τό συλλογικό μέ τό ἀτομικό, ἐπιτρέπει τό πέρασμα ἀπό τίς ἐκδηλώσεις τῆς ἀτομικῆς συνείδησης στίς συλλογικές ἀναπαραστάσεις μέσα ἀπό μιά συνεχή σειρά μεταβάσεων,[22] καθώς «ἕνα ἀπό τά χαρακτηριστικά γνωρίσματα τοῦ κοινωνικοῦ γεγονότος εἶναι ἀκριβῶς ἡ συμβολική του ὄψη». [23]

Αὐτή ἡ συμβολική πολιτισμική λειτουργία τοῦ κοινωνικο-θρησκευτικοῦ φαινομένου ἐκδηλώνεται ὡς μέρος τῆς πολιτισμικῆς κοινωνικῆς δραστηριότητας μιᾶς τοπικῆς κοινωνίας, ἐνσωματώνοντας καί μεταφέροντας τήν ἔννοια τῆς κοινωνικοποίησης μέσα ἀπό δραστηριότητες καθ’ὅλα κοινωνικές. Τροπικά πλέον ἡ θρησκεία δέν εἶναι μόνο ἔκφραση τοῦ ἱεροῦ, ἀλλά ἡ συμβολική ἔκφραση τοῦ ἱεροῦ, μεταβάλλεται σέ μιά συμβολική δραστηριότητα μέ ἰδιαίτερη ὑπόσταση πού προσδιορίζεται σχετικά αὐτόνομα ἀπέναντι στούς κοινωνικούς καθορισμούς. Ἀποτελεῖ ἕνα κόσμο σημείων καί σημασιῶν πού δίνει νόημα στίς ἀνθρώπινες σχέσεις. Ἕνα σύστημα συμβόλων πού συγκροτεῖ καί ἀναπαράγει τήν κοινωνική ζωή καί δίνει νόημα στά μέλη της. [24]

Τά ἄτομα παρ’ ὅτι δροῦν ἐλεύθερα, δροῦν συλλογικά ἀποδεχόμενοι τή συμβολικότητα τῆς ὅλης διαδικασίας, ἐκφράζοντας συναισθήματα, σκέψεις καί πιστεύω ὅτι πράγματι ἔτσι εἶναι, χωρίς κατ’ἀνάγκη αὐτό νά ἀληθεύει. Ἡ ἑνότητα προσώπων καί συμβολισμῶν διαμορφώνει ἀνθρώπινες σχέσεις οἱ ὁποῖες συντελοῦνται γύρω ἀπό ἕνα θρησκευτικό γεγονός (ἡ τιμή πρός τόν ἅγιο) τό ὁποῖο ἐπιβεβαιώνει διαχρονικά τή σχέση τῆς τοπικῆς κοινωνίας μέ τό θεῖο. Κόσμος, Φύση, Ἄνθρωπος, Κοινωνία, Θεός παράγουν ἕνα κοινωνικό καί πολιτισμικό συμβολισμό, ὁ ὁποῖος ἔρχεται νά καταργήσει τήν κυριαρχούσα μονοδιάστατη ἀνταγωνιστική κοινωνική δράση καί νά ἀφήσει ἐλεύθερο τόν ἄνθρωπο νά δηλώσει συμμετοχή στή συλλογικότητα χωρίς νά ἐκμηδενίσει τήν προσωπική του ἀτομικότητα. Οἰκογένειες, συγγενεῖς, φίλοι, περαστικοί καί ἄγνωστοι ἀποτελοῦν ἕνα συμβολικό κύκλο συλλογικότητας, ὁ ὁποῖος ἐπιλέγει μιά ὁλονύκτια πολιτισμική δράση καί διαμορφώνει μιά αὐτόνομη κοινότητα ἀναμένοντας τήν ὁλοκλήρωση τῆς τιμῆς πρός τόν ἅγιο, νοηματοδοτώντας τήν ἀνθρώπινη ὕπαρξη. [25]

Αὐτή ἡ ὑπαρξιακή νοηματοδότηση εἶναι ὁλοφάνερη ἄν γιά παράδειγμα ἐπιχειρούσαμε μιά καταγραφή τῆς προσφορᾶς τοῦ χριστιανισμοῦ στόν Εὐρωπαϊκό πολιτισμό μέσα ἀπό ὀνόματα καί παρεμβάσεις. Θά ἔπρεπε νά ἀναφερθοῦμε ἀπαραιτήτως στούς Ἕλληνες καί Λατίνους Πατέρες, στόν Δάντη καί τή «Θεία Κωμωδία», στόν «Χαμένο Παράδεισο» τοῦ Milton, στά «Τέσσερα Κουαρτέτα» τοῦ T.S.Eliot, στά «Κατά Ματθαῖον Πάθη» τοῦ Μπαχ,  στό «Μεσσία» τοῦ Χαῖντελ, στόν Τζιότο, στό Ντα Βιντσι, στό Μιχαήλ Ἄγγελο, στόν Ραφαήλ, στό Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, στόν Ρεμπράντ, στήν Ἁγιά Σοφιά, στό Cluny, στό Ἅγιον Ὅρος, στόν Ντράγιερ, στόν Μπέργκμαν, στόν Ταρκόφσκι, στήν προσπάθεια τῶν πρώτων χρόνων γιά κοινωνική ἀπελευθέρωση, στήν ἄμετρη ἀγάπη τοῦ Εὐαγγελίου, στήν ἀλληλεγγύη, στό νόημα τῆς θυσίας, στόν ἁγιασμό τῆς ὕλης, στή δύναμη τῆς πίστης, στό Θωμά Ἀκινάτη, στόν Ἅγιο Φραγκίσκο τῆς Ἀσσίζης, στόν Πασκάλ, στόν Ἰωάννη τοῦ Σταυροῦ, στόν ἱερό Αὐγουστίνο, στόν Ἅγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ, στόν Ἡσυχασμό, στόν Λούθηρο καί τόσους ἄλλους. Τί σημαίνουν ὅλοι αὐτοί καί ὅλα αὐτά  γιά τόν Εὐρωπαϊκό Πολιτισμό; Ἀποτελοῦν τούς φορεῖς ἑνός μηνύματος, τοῦ χριστιανικοῦ, διαφορετικοῦ κατά ἐποχές, πού ἐμπλουτίζει τόν πολιτισμό ἐπίσης κατά ἐποχές. Ἀνάμεσά τους ὑπάρχουν χρονικές διαφορές 1000 καί 1500 χρόνων, κοινωνικές διαφορές, πολιτικές καί οἰκονομικές διαφορές, διαφορές γιά τό ἴδιο τό μήνυμα πού μετουσιώνουν.

Παραμένουν ὅμως καταγεγραμμένα ὡς δρώμενα πού ἐπιτυγχάνουν νά περάσουν τό μπόλιασμα τοῦ χριστιανισμοῦ μέ τόν πολιτισμό. Ὡς στοιχεῖα πού ἀποδεικνύουν πώς ὁ χριστιανισμός ἀποτελεῖ ἕνα ἀπό τά πιό δυναμικά σύμβολα τοῦ εὐρωπαϊκού πολιτισμοῦ. Ἐπί πλέον ἀποδεικνύει ὅτι στόν εὐρωπαϊκό χῶρο, ἄτομα, ὁμάδες καί κοινότητες μποροῦν νά ἐκφράζουν πολιτισμικά  τή θρησκευτικότητά τους καί νά μετατρέπουν τήν πολυθρησκευτικότητα σέ πολυπολιτισμικότητα, χωρίς νά παραβλέπουν τό γεγονός ὅτι ὁ χριστιανισμός ἀπετέλεσε τήν ἀφετηρία τῶν ἀνθρωπιστικῶν κινημάτων. Κατά τόν Hartmut von Heting:

«ἡ θρησκεία ἀποτελεῖ ἕνα μέρος τοῦ πολιτισμοῦ μας, ἀκόμη καί στήν ἐκκοσμικευμένη της μορφή. Δέν κατανοεῖ κανείς αὐτό τόν πολιτισμό, ἐάν δέν δεῖ τή θρησκευτική ρίζα τῶν θεσμῶν, τῶν μορφῶν καί τῶν ἀξιῶν του. Ἡ ἠθική μας, ἡ τέχνη μας, ἡ ἐπιστήμη μας, οἱ θεμελιώδεις κοινωνικές δομές ἀναπτύχθηκαν μέσα ἀπό τή θρησκεία ἤ μέσα ἀπό τήν ἀντιπαράθεση μέ αὐτήν.  Ἡ γενική μόρφωση, ἀκόμη καί ἐνός ἄθεου στόν κόσμο μας, δέν μπορεῖ νά εἶναι «γενική», ἐάν δέν περιλαμβάνει τή θρησκεία».[26]

Σήμερα, ὑπάρχει μιά δεδομένη ἀντιστροφή, καθώς ἡ συνύπαρξη τῶν πολιτισμῶν ἀποτελεῖ ζήτημα ἐπιβίωσης καί γιά τήν ἴδια τήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση. Ἡ προβληματική κατάσταση τῶν προηγουμένων χρόνων ἔχει μετατραπεῖ πλέον σέ ἀξία γιά τόν δυτικό ἄνθρωπο, ὁ ὁποῖος ἀνακαλύπτει ἐκ νέου τή σημασία τῆς συνύπαρξης τῶν πολιτισμῶν.[27] Ἡ ἐλευθερία ὡς δῶρο τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἄνθρωπο ἀποτελεῖ ἕνα συνεχή ἀγώνα γιά ἀπαλλαγή τοῦ ἀνθρώπου ἀπό παρελθοντικά ἰδεολογήματα καί ἀπολυτοποιήσεις. Ἡ πρόκληση γιά τόν εὐρωπαϊκό πολιτισμό καί τόν εὐρωπαῖο ἄνθρωπο εἶναι νά κατορθώσει τήν ἔξοδό του ἀπό τή μοναδικότητα τῆς ἀπόλυτης ἀλήθειας πού κατά τρόπο ἰδεοληπτικό καί διαστρεβλωτικό διαμόρφωσε σέ προηγούμενες ἐποχές.

Παραπομπές

 [22]Παπαγεωργίου Ν., ibid., p.288, από τό SCG, p.161 («Sociologie», Grande Encyclopédie, t.30, 1901, (Oeuvres III, pp.139-177).

[23]Παπαγεωργίου Ν., ibid., 290, στό «Πραγματικές καί πρακτικές σχέσεις της ψυχολογίας καί της κοινωνιολογίας» Journal de psychologie normale et pathologique 2, 1924, Κοινωνιολογία καί ανθρωπολογία, ibid., pp.63-103.

[24]Παπαγεωργίου Ν. Ibid., pp. 323-324.

[25]Βλ. Επίσης, Émile Durkheim, Les formes élémentaires de la vie religieuse, PUF, Paris, 1985, pp.331-332.

[26]H. von Hentig, Glaube. Fluchten auw der Aufklärung, Düsseldorf, 1992, p.113, στό Δεληκωνσταντή Κ., «Η ευρωπαϊκή μας ταυτότητα μεταξύ χριστιανικής παράδοσης καί πλουραλισμού» στό περ. ΣΥΝΑΞΗ, τ. 74, p.39.

[27]George M. Condothra, «Ευαγγέλιο καί πολιτισμός» στό Καθ’ οδόν τ.4, pp.55-63

* Ο Χριστόφορος Ἀρβανίτης είναι Δρ. Κοινωνιολογίας του Χριστιανισμού καί τῆς Θρησκείας, εκλεγμένος Επίκουρος Καθηγητής στην ΑΕΑΗ Κρήτης.

ΠΗΓΗ: Τρίτη, 5 Απριλίου 2011, http://theo-eco-culture.blogspot.com/2011/04/blog-post.html?spref=fb

Όροι και όρια της Μεγάλης Σαρακοστής – Επίκαιρες σκέψεις

Του Πρωτοπρ. Παναγιώτη Καποδίστρια*

Άλλη μία Μεγάλη Σαρακοστή σε κόβει και σε ράβει, ευπρεπίζοντας αρμόδιο ένδυμα για την συνάντηση με τον μεγάλο Χορηγό της Ζωής, της όντως ζωής σου! Μιας ζωής, όχι με τα χαρακτηριστικά της κοσμικότητας και της ταλαιπωρίας εν τω μέσω της κάθε λογής νυκτός, του εκάστοτε ιδιωτικού λαβυρίνθου σου, αλλά με τα χρώματα της γόνιμης εσωστρέφειας και της βίωσης μυστικών και ανάκουστων καταστάσεων της βαθείας ψυχής σου. 

Σαρακοστή σημαίνει αποκοπή από το ίδιον θέλημα και προσχώρηση στην γκρίζα, αμφιλεγόμενη, συχνά θεοσκότεινη περιοχή του Άλλου. Εκεί δεν έχει φαντασμαγορία και ασφάλεια και ανάπαυση, αλλά μόνον αγάπη φωτιστική, η οποία δύναται να ραγίζει, με τόπο σταυροαναστάσιμο, την πάσα σκοτεινότητα!

Σαρακοστή σημαίνει αναχώρηση από τα τετριμμένα, πλεονάζοντα ή χαμερπή τού βίου, από τα κραυγαλέα και λυσσαλέα του καθημερινού θορύβου των πραγμάτων, από τις επιδερμικές – και ηδονικές – ψαύσεις διάφορων αδιάφορων χοϊκοτήτων!

Σαρακοστή σημαίνει σιωπηλότητα, την ώρα που όλα εγείρουν θλιβερές φωνασκίες και κηρύγματα μικράς πνοής. Εφαρμόζεσαι στην μη-φωνή, χωράς στο κουτάκι της λιγοσύνης σου και ασκείσαι μέσα εκεί στην απόλυτη στεναχωρία, αποθαυμάζοντας πώς επιτέλους χωρά το Αχώρητο στο τίποτά σου! 

Σαρακοστή σημαίνει νηφαλιότητα, έστω και αν τριγύρω κλυδωνίζεται πτωχεύουσα η ενταύθα πατρίδα σου, διότι – έξυπνα ή πονηρά σκεπτόμενος – έχεις ασφαλισμένα τα τιμαλφή και περιούσια σε μιαν άλλη πόλη, μιας αδιάπτωτης χώρας – υπερδύναμης και σ' εκείνην αποβλέπεις να καταφύγεις ως πρόσφυγας που αύριο θα είσαι! 

Σαρακοστή σημαίνει νοσταλγία γεγονότων που δεν ιστορήθηκαν ακόμη, σημαίνει μνήμη πνοών από το μέλλον, με κίνδυνο μάλιστα να  σού προσάψει ο κόσμος τα κουσούρια του αγγελοκρουσμένου, του αλλοπαρμένου, του ψιλοφευγάτου, του αιρετικού ή σαλού, μα ουδόλως πτοείσαι, διότι από τ' ορθάνοιχτο παράθυρο του Νυν θεάσαι ήδη το Αεί, που σού πρέπει!

Σαρακοστή σημαίνει εναγώνια αναμονή του Αδιανότητου, εκείνου που ξεφεύγει από τα σχήματα του τρέχοντος νου σου και κυκλοφορεί ως έρωτας ραγδαίος στην ύπαρξή σου, προσδίδοντάς της ουσιώδες νόημα και λόγο ύπαρξης!

*  *  *

Προσωπικά, φίλοι μου, παρότι τα υπογράφω όλα τ' ανωτέρω, δυσκολεύομαι τα μάλα να (συν)χωρέσω και να εφαρμοσθώ στους όρους και στα όρια και της επί θύραις Μεγάλης Σαρακοστής. Για να μην απελπισθώ λοιπόν ολότελα, ελπίζω βάσιμα στην παραμυθητική έξαρση της Λαμπρής Κυριακής, δια στόματος Ιωάννου του Χρυσοστόμου:

"[…] Εί τις εις μόνην έφθασε την ενδεκάτην, μη φοβηθή την βραδύτητα˙ φιλότιμος γάρ ων ο Δεσπότης, δέχεται τον έσχατον καθάπερ και τον πρώτον˙ αναπαύει τον της ενδεκάτης, ως τον εργασάμενον από της πρώτης˙ και τον ύστερον ελεεί και τον πρώτον θεραπεύει˙ κακείνω δίδωσι και τούτω χαρίζεται˙ και τα έργα δέχεται και την γνώμην ασπάζεται˙ και την πράξιν τιμά και την πρόθεσιν επαινεί. Ουκούν εισέλθετε πάντες εις την χαράν του Κυρίου υμών˙ και πρώτοι και δεύτεροι τον μισθόν απολαύετε. […]".

ΠΗΓΗ: Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2012, http://www.nyxthimeron.com/2012/02/blog-post_26.html

* Ο Πρωτοπρεσβύτερος Παναγιώτης Καποδίστριας είναι Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος Ι. Μητροπόλεως Ζακύνθου

ΕΛΛΑΔΑ, ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΙ ΑΓΟΡΕΣ

H Αυτοκτονία της Ευρώπης ως θρίαμβος της Goldman Sachs – Κίνδυνος μεγάλης ανθρωπιστικής καταστροφής στην Αττική

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Θα αποφύγουμε τη χρεωκοπία και θα μείνουμε στο ευρώ. Αυτό ήταν/είναι το επιχείρημα που η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου-Σόρος υπό τον Παπαδήμο χρησιμοποιεί για να δικαιολογήσει το πρόγραμμα νομικού αφοπλισμού και εν συνεχεία οικονομικής καταστροφής του ελληνικού έθνους, λαού και κράτους, που συνιστά το ακόμα ανολοκλήρωτο, μη ανεπίστρεπτο πακέτο PSI-Μνημόνιο-Δανειακή.

Λέμε μη ανεπίστρεπτο γιατί, παρά την ψήφιση του νομοσχεδίου την Κυριακή ακόμα ούτε τα ομόλογα έχουν υπαχθεί στο αγγλικό δίκαιο, ούτε έχει υπερψηφισθεί από τη Βουλή η επονείδιστη νέα Δανειακή, σταθμός ακόμα και για τα παγκόσμια δεδομένα της αποικιοκρατίας. Όσοι λοιπόν έχουν συνείδηση του τι σημαίνουν αυτά τα κείμενα οφείλουν να κάνουν τα πάντα που μπορούν για να σταματήσουν το πρόγραμμα. Δεν αρκεί να λέμε ότι αγωνιζόμαστε, πρέπει να αγωνιζόμαστε.

Υπογραμμίσαμε επανειλημμένως ότι το παραπάνω επιχείρημα είναι ένα ψέμμα μεγαλύτερο, μια απάτη πιο καταστροφική από το «λεφτά υπάρχουν» του Γιωργάκη. Το πακέτο δεν αποτρέπει τη χρεωκοπία και δεν διασφαλίζει τη συμμετοχή στο ευρώ. Μετατρέπει μια σοβαρή οικονομική κρίση σε εθνική καταστροφή. Οργανώνει τη μετάβαση σε μια «Ελλάδα χωρίς Έλληνες», μαζική μετανάστευση Ελλήνων από την Ελλάδα και περιθωριοποίηση όσων μείνουν εντός, μακροχρόνια ανάλογη προς τον διωγμό των Εβραίων από τον Τίτο το 79. ‘Ένα κοινωνικό (τουλάχιστο) ολοκαύτωμα του ελληνικού λαού.

Αυτό δεν είναι Βαϊμάρη ή ’29, είναι χειρότερο!

Οι οικονομικές στατιστικές της χώρας είναι ήδη τρομακτικές, συγκρίσιμες με το κραχ του 1929 και τη Βαϊμάρη, οδηγούσες κανονικά σε αναρχική αποσύνθεση του κοινωνικού ιστού, εμφύλιο ή εξωτερικό πόλεμο, αν δεν μεσολαβήσει σοβαρή διόρθωση. Το χειρότερο είναι άλλο. Όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Δ. Γεωργόπουλος, οι στατιστικές δείχνουν κάτι πολύ παράξενο. Μετά από τέσσερα χρόνια ύφεσης, το φαινόμενο ακολουθεί ακόμα ανοδική τροχιά. Αν αυτό επιβεβαιωθεί στο επόμενο τρίμηνο/εξάμηνο, δεν ακολουθούμε την κανονική κατανομή μιας βαριάς οικονομικής κρίσης, αλλά πηγαίνουμε σε καταστροφή όλης της δομής. Η καμπύλη δεν οδηγείται σε επαναφορά, αλλά σε ταλάντωση στο άπειρο, απροσδιόριστου αποτελέσματος. Θα μπορούσε να οδηγήσει π.χ. σε μείζονα ανθρωπιστική κρίση στην Αττική. 250.000 άνθρωποι ήδη σιτίζονται στα συσσίτια (ενώ ο Σκάι, σε ένα ιστορικό ρεκόρ θράσους, υποκρισίας και κυνισμού, βοηθάει να επιζήσουν τα θύματα της πολιτικής που υποστήριξε με φανατισμό). Ίσως ο Παπαδήμος έχει επίγνωση του κινδύνου, αλλά συμπεριφέρεται ως πυρομανής, όπως και η ΕΕ, συνεχίζοντας την πολιτική που προκαλεί το φαινόμενο.

Εν πάσει περιπτώσει, μια τέτοια εικόνα, αν δεν μεσολαβήσει σοβαρή διόρθωση, οδηγεί είτε σε πλήρη δημοσιονομική κατάρρευση, είτε σε κοινωνική έκρηξη μεγάλης κλίμακας στους επόμενους τρεις με έξη μήνες. ‘Ότι από τα δύο συμβεί θα επιταχύνει τη διαδικασία αποσύνθεσης.

Οι Γερμανοί θέλουν προτεκτοράτο και οι τράπεζες καταστροφή

Σε ότι αφορά την εξωτερική πτυχή το πακέτο Παπαδήμου-Σαμαρά δεν διασφαλίζει την παραμονή στο ευρώ, οργανώνει την αποβολή μας από την ευρωζώνη, χωρίς κόστος για τους πιστωτές και προς όφελος των γενικότερων παγκόσμιων σχεδίων τους. Υποστηρίξαμε επανειλημμένως, εμείς αλλά και το αμερικανοεβραϊκό Stratfor, ότι, αυτό που δεν έχει αντιληφθεί η ελληνική άρχουσα τάξη και το πολιτικό προσωπικό είναι ότι η Αυτοκρατορία των Τραπεζών χρειάζεται τώρα περισσότερο την καταστροφή της Ελλάδας, ένα κοινωνικό αρχικά, εθνικό ίσως μετά ολοκαύτωμα, απ’ ότι την απλή μετατροπή της σε κάπως σταθερό προτεκτοράτο, όπως συνέβαινε στο παρελθόν. Ούτε και μεις όμως δεν περιμέναμε να επιβεβαιωθούμε τόσο γρήγορα, μια μέρα μόλις μετά την ψήφιση του κειμένου της ντροπής από τους 199.

Περιμένει κανείς όταν οι δούλοι κάνουν τη δουλειά τους, προσφέροντας χώρα και λαό στο πιάτο, τα αφεντικά να τους επιβραβεύουν με φιλικό χτύπημα στην πλάτη και κάποιες ενθαρρυντικές φράσεις. Εδώ συνέβη το πρωτοφανές να αρχίσουν να τους βρίζουν, να τους φτύνουν και να τους κλωτσάνε προτού καλά-καλά τελειώσουν τη δουλειά. Να φύγει η Ελλάδα από το ευρώ, είστε αναξιόπιστοι κλπ. Νέα προσκυνήματα στις Βρυξέλλες, νέα γράμματα από τους «ηγέτες» με διαβεβαιώσεις ότι δεν είναι ψεύτες και θα παραμείνουν σε όλη τους τη ζωή δούλοι και ραγιάδες.

Προς έξοδο από το ευρώ

H έξοδος από το ευρώ, υπό τις συνθήκες που οργανώνεται, είναι το πρώτο μόνο βήμα μιας πορείας που κινδυνεύει να οδηγήσει σε αναίρεση του από τριών αιώνων βασικού προσανατολισμού του ελληνικού έθνους προς την Ευρώπη και τις αξίες του Διαφωτισμού, μιας στρατηγικής κατεύθυνσης που, εκτός των άλλων, ταιριάζει με αυτό που είναι και θέλει να είναι ο Έλληνας από τη στιγμή που παύει νάναι Ραγιάς, με την ιστορία, την πολιτιστική-συμβολική ισχύ και το συμφέρον ενός μικρού λαού στο μεταίχμιο του σλαβικού, μεσανατολικού και δυτικοευρωπαϊκού κόσμου.

Ο γράφων ανήκει στην εξαιρετικά ολιγάριθμη ομάδα σχολιαστών στην Ελλάδα που επέκριναν εγκαίρως το Μάαστριχτ, δεν ανήκει σε εκείνους που, αφού υποστήριξαν τη συνθήκη ή και την ψήφισαν, ξαφνικά ανακάλυψαν τα αγαθά μιας δήθεν, φαντασιακής πορείας προς την εθνική ανεξαρτησία, που κινδυνεύει εν τοις πράγμασι να καταλήξει σε κάτι χειρότερο από την Ελλάδα του Πιουριφόι. Το επιχείρημα του Παπαδήμου και του ΚΚΕ είναι ταυτόσημο στον πυρήνα του: να είσαι Ευρωπαίος, λένε αμφότεροι, σημαίνει να κάνεις αυτά που σου λένε. Η διαφορά είναι ότι ο Παπαδήμος λέει ας τα κάνουμε για να μείνουμε, το ΚΚΕ λέει ας φύγουμε για να μη τα κάνουμε. Ευρωπαίος κατά τη δική μας κατανόηση, σημαίνει αυτεξούσιος και κυρίαρχος, δηλαδή ικανός να πει όχι. Σημαίνει ότι όταν βρίσκεσαι ήδη στη λέσχη δίνεις αγώνα υπέρ των εθνικών συμφερόντων σου και στο όνομα της Ευρώπης.

Το Μάαστριχτ είναι ήδη νεκρό και το 4ο Ράιχ δεν θα πετύχει. Το πραγματικό ζήτημα που ο ελληνικός και οι υπόλοιποι ευρωπαϊκοί λαοί αντιμετωπίζουν είναι μέσα από ποιά πορεία θα ενώσουν τις δυνάμεις τους εναντίον του νέου χρηματοπιστωτικού φασισμού, που θέλει να διαλύσει κράτη και έθνη στην Ευρώπη, πως θα αποφύγουν τον πόλεμο ενός ευρωπαϊκού λαού εναντίον του άλλου, ή, αν δεν τον αποφύγουν, πως θα συγκροτήσουν μέτωπο υπεράσπισης των εθνών, του πολιτισμού και της δημοκρατίας στην ήπειρο.

Η Αθήνα ως πράκτωρ χάους για λογαριασμό της Goldman Sachs

Η ΕΕ είναι «ατελής» συγκρινόμενη με κράτος. Δεν διαθέτει αυτόματο μηχανισμό υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων, τον ρόλο αυτό καλούνται να παίξουν οι εθνικές κυβερνήσεις. Γι’ αυτό οι κυβερνήσεις Παπανδρέου και Σαμαρά-Βενιζέλου-Παπαδήμου, αμφότερες υπό τον άμεσο έλεγχο του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου, μη υπερασπιζόμενες τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα, έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στη διασπορά χάους στην Ευρώπη, στηνεκδήλωση της ευρωπαϊκής κρίσης και, ακόμα σπουδαιότερο, στον τρόπο που αντιμετωπίστηκε.

Η Goldman Sachs, μεγαλύτερη τράπεζα στον κόσμο και πανταχού παρούσα στις οικονομικές κρίσεις του τελευταίου αιώνα, βοήθησε να φτιαχτεί η φούσκα του χρέους και, με τη συμφωνία των swaps, το μασκάρεμα του χρέους, δημιούργησε δηλαδή, εδώ και μια δεκαετία, τόσο τον μηχανισμό δημιουργίας της φούσκας, όσο και τον μηχανισμό διάρρηξής της, με την Ελλάδα όμως και όχι την ίδια κατηγορούμενη και καταβάλλουσα το κόστος. Η ίδια οργάνωσε την κερδοσκοπική επίθεση κατά της Ελλάδας, οι άνθρωποί της στην ελληνική κυβέρνηση και το κράτος τη διευκόλυναν και ο φίλος της George Soros άπλωσε το δίχτυ των ανθρώπων του γύρω από τον Παπανδρέου και αργότερα τους Σαμαρά και Λαζαρίδη, προσδιορίζοντας έτσι το πώς η Ελλάδα θα απαντήσει στην επίθεση. Μετά ήρθαν διεθνώς οι άνθρωποι της Goldmnan και οι φίλοι τους, Ρουμπινί, Σόρος, Φρίντμαν του Στράτφορ,  Ίσσινγκ να μας εξηγήσουν πόσο καλά για Ελλάδα και Ευρώπη είναι να φύγει η χώρα από το ευρώ. Τέτοιος πόνος για την Ελλάδα και την Ευρώπη!

Οι ίδιες δυνάμεις πίσω και από Αθήνα και από Βερολίνο!

Οι ίδιες δυνάμεις που προκάλεσαν την κρίση και προσδιόρισαν την ελληνική απάντηση σε αυτή, προσδιόρισαν και την γερμανική απάντηση! Φρόντισαν να βγάλουν στους Έλληνες τον Ραγιά και στους Γερμανούς τον Φύρερ, με αμφότερες δυνατότητες βαθιά ενσωματωμένες στον εθνικό χαρακτήρα των δύο εθνών και ιδίως των ελίτ τους! Ο Ίσσινγκ, σύμβουλος της Goldman Sachs Europe είναι ο αρχιτέκτονας του ευρώ και ο σημαντικότερος ειδήμων σε θέματα νομισματικής πολιτικής της Γερμανίας. Να μη βοηθήσουμε τους Έλληνες, ήταν το μότο του άρθρου του στους Financial Times Deutschland, την άνοιξη του 2010, να φύγει η Ελλάδα από το ευρώ, υποστήριζε τον Σεπτέμβριο του 2011 στην ίδια εφημερίδα, με ένα άρθρο που έθετε την ΕΕ προ του διλήμματος είτε να γίνει δικτατορία των αγορών είτε να διαλυθεί. H Goldman Sachs δεν ελέγχει μόνο τον Ίσσινγκ στη Γερμανία. Οι άνθρωποί της ετοιμάζουν τις αποφάσεις των συνόδων κορυφής της ΕΕ για λογαριασμό της γερμανικής καγκελαρίας και της γαλλικής προεδρίας και άνθρωπός της διευθύνει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα!

Στην Ελλάδα οι άνθρωποι του Χρήματος οργάνωσαν προς το συμφέρον τους τη βασική ιδιότητα των Ελλήνων πολιτικών, την υποτέλεια. Στο Βερολίνο πέταξαν το δόλωμα του 4^ου Ράιχ, επάγοντας την τόσο συνήθη κυριαρχική διάθεση των γερμανικών ελίτ, που οδήγησε δύο φορές την Ευρώπη και την ίδια τη Γερμανία στην καταστροφή. Το αποτέλεσμα είναι ένας άνευ προηγουμένου θρίαμβος για την αυτοκρατορία του Λόιντ Μπλανκφέιν και όσους θέλουν να διαλύσουν το ευρώ, γιατί δεν τους αρέσουν μεγάλα κράτη και γιατί χωρίς το παγκόσμιο μονοπώλιο του δολαρίου δεν θάναι εύκολη η μελλοντική χρηματοδότηση της αμερικανικής οικονομίας και γιατί δεν βλέπουν τον λόγο η Ευρώπη να ζει καλύτερα από την Ουγκάντα.

Ο θρίαμβος του Χρήματος

Το 2008 είχαν όλοι αγριέψει με τις τράπεζες. Σήμερα, οι Γερμανοί ρίχνουν την ευθύνη στους Έλληνες και το αντίστροφο, οι Βούλγαροι λένε τι καλά που τη παθαίνετε κι εσείς, οι Γάλλοι βγάζουν τον Γλέζο στην τηλεόραση να μιλήσει για τις σφαγές του Διστόμου. Κανείς δεν θυμάται πια τον ρόλο των τραπεζών, κανείς δεν σκέφτεται να πάρει μέτρα εναντίον τους. Οι τράπεζες, δια των οίκων αξιολόγησης, ρυθμίζουν πλέον τα κράτη, αντί να ρυθμίζονται από αυτά. Η κρίση της ΕΕ, με τον τρόπο που εξελίσσεται, είναι ο μεγαλύτερος θρίαμβος του καπιταλισμού της καταστροφής και του παγκόσμιου χρηματιστικού κεφαλαίου, μετά την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ.

Πριν από είκοσι χρόνια εξαφάνισαν ότι απέμενε από την κληρονομιά της Ρωσικής Επανάστασης, τώρα επιχειρούν να κατεδαφίσουν ότι απομένει από την κληρονομιά της Γαλλικής. Το σχεδιαζόμενο κοινωνικό ολοκαύτωμα στην Ευρώπη και το πυρηνικό στη Μέση Ανατολή, με τον κίνδυνο μιας νέας “Χιροσίμα” στο Ιράν, κινδυνεύουν, αν δεν αποτραπούν εγκαίρως, να εγκαινιάσουν έναν αιώνα καταστροφών.

Υπάρχει πάντως μια αρχή ελπίδας στην όλο και μεγαλύτερη τάση της κοινωνικής βάσης να αυτοοργανωθεί κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά, με πρωτοβουλίες όπως αυτή του Κοινωνικού Ιατρείου στο Ελληνικό, των «Πολιτών κατά του Χρέους» στο Ηράκλειο, του «Αντικατοχικού Μετώπου» στα Χανιά. Αλλά και στις διεθνείς κινητοποιήσεις υπέρ του ελληνικού λαού με το σύνθημα «Είμαστε όλοι ‘Έλληνες» και στη θέση που υιοθέτησε ο Ολλάντ στη Γαλλία.

ΠΗΓΗ: Επίκαιρα, 23.2.2011. Το είδα: Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2012, http://konstantakopoulos.blogspot.com/2012/02/blog-post_26.html

Η ιερότητα των συμβόλων ως πολιτισμική αναγκαιότητα της ανοικτής κοινωνίας – Μέρος ΙV

Του Χριστόφορου Αρβανίτη*

Συνέχεια από το Μέρος ΙΙΙ Ἡ πολεμική τῶν κλειστῶν πολιτισμικῶν συστημάτων ἐνάντια στήν εἰρηνική συνύπαρξη τῶν πολιτισμῶν ἀποτελεῖ προσπάθεια ἐπιστροφῆς στό παρελθόν ὄχι μόνο πολιτισμικά, ἀλλά καί θεσμικά, γεγονός πού ὑποδηλώνει ὅτι δέν μποροῦν νά κατανοήσουν ὅτι οἱ συγκεκριμένες παρελθοντικές πολιτισμικά καί θεσμικά δράσεις, ἀνταποκρίνονταν σέ συγκεκριμένες, ἐπίσης, παρελθοντικές πολιτισμικά κάι θεσμικά ἀνάγκες.

Πολιτισμός ἐξ ἄλλου σημαίνει δημιουργία καί ἡ δημιουργία δέν μπορεῖ νά ταυτίζεται οὔτε κἄν μέ τή στασιμότητα πόσο μᾶλλον μέ τήν ἐπιστροφή. Ἡ γλώσσα, ἡ μουσική, ἡ ποίηση, ἡ τέχνη, ἡ ἐπιστήμη ἀποτελοῦν πολιτισμικοί κόσμοι μέ δεδομένες κοινωνικές ἀναφορές, ὅμως, πολιτισμικά αἰτήματα ἀποτελοῦν καί οἱ ἀρχές τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἰσότητας, τῆς ἀλληλεγγύης καί τῆς συνύπαρξης. Οἱ θεσμοί πού ἐκπροσωποῦνται στήν κοινωνία δημοκρατικά ἀντιλαμβάνονται πόσο καταλυτικό γιά τόν ἄνθρωπο εἶναι τό γεγονός τῆς συνύπαρξης μέ τό διαφορετικό χωρίς κανόνες καί ὅρους συλλειτουργίας.

Σήμερα οἱ κλειστές κοινωνίες τοῦ φόβου, τῆς ἐθνικιστικῆς καί φυλετικῆς ἀσφάλειας ἔχουν καταρρεύσει, ὅπως κατέρρευσαν  μετά ἀπό ὀκτώ μῆνες τρομοκρατίας ὁ Κριτίας καί οἱ Τριάκοντα Τύραννοι. Ὁ ἠθικός καί πολιτισμικός μηδενισμός τοῦ Παλαιοῦ Ὁλιγαρχικοῦ  ἀποδείχθηκε μέσα ἀπό τήν τυραννία τῶν Τριάκοντα, καθώς ἡ καταπολέμηση τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψης καί τῆς ἀλήθειας βασίστηκε κυρίως στή δυσπιστία ἔναντι τοῦ ἀνθρώπινου πολιτισμοῦ. Ἡ ἐπιστροφή σέ τέτοιες ἐπιλογές ἤ σέ ἐπιλογές Ἱερᾶς Ἐξέτασης καί Μυστικῆς Ἀστυνομίας ἀποτελοῦν ἐπιλογές γιά ἐπιστροφή σέ μιά κοινωνία θηρίων γιά τήν ἀλλαγή τῆς ὁποίας ὁ εὐρωπαϊκός πολιτισμός ἔχυσε πολύ αἷμα.[17] Σέ αὐτό τό σημεῖο θά πρέπει νά γίνει κατανοητό ὅτι ἡ θρησκεία ὡς ἀνθρώπινη ἀνάγκη κινεῖται μέσα στήν ἀνθρώπινη δυστυχία γιά νά παρηγορήσει καί νά προσφέρει παραμυθία. Κινεῖται μέσα στήν ἀνθρώπινη εὐτυχία γιά νά προκαλέσει εὐθυμία καί ψυχαγωγία. Κινεῖται δυναμικά μέσα ἀπό διαθέσεις, συναισθήματα, πάθη καί αἰσθήματα, παρέχοντας σέ ὅσους τήν ἀποδέχονται ἐγγυήσεις γιά τήν κατανόηση τοῦ κόσμου, δημιουργώντας ταυτόχρονα πολιτισμικές προϋποθέσεις.

Tό ζητούμενο λοιπόν γιά τό θρησκευτικό φαινόμενο στή σχέση του μέ τόν πολιτισμό ὡς παράγωγο τῆς ἀνθρώπινης ἰδιοσυγκρασίας εἶναι κατά πόσο αὐτό καθ’ἕαυτό ὡς ὑπαρκτό γεγονός μετασχηματίζει ἐμπειρίες, ἀτομικές ἤ συλλογικές καί γνώσεις σέ πολιτισμικά δεδομένα  μέσα ἀπό διαδικασίες καί ἀναφορές πού χάνονται στά βάθη τῆς πρώτης παρουσίας τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ ἐκκλησία: «παράγει μεταμορφωμένο πολιτισμό, ἀφοῦ ἀναπότρεπτα τούτη ἡ πορεία ἔχει ἄμεση σχέση πρός τά ἔργα καί τή συμπεριφορά τοῦ ἀνθρώπου, ἀκόμη καί ὅταν τά μέλη της μέ ἔντονη ἐσχατολογική ἀναμονή βλέπουν νά ζυγώνει κοντά τους τό ἀνακαινιστικό τέλος τοῦ κόσμου» [18]

Ἐπιδράσεις καί προσλήψεις στήν ποίηση καί στήν πεζογραφία, ἐπιδράσεις κάι προσλήψεις στή μουσική, στή ζωγραφική, στήν ἀρχιτεκτονική, στήν κοσμηματοποιεία ἀπό ἀνθρώπους πού κατόρθωσαν νά μπολιάσουν δημιουργικά τούς πολιτισμούς, ὅπως  ὁ Διονύσιος Σολωμός, ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ὁ Φώτης Κόντογλου, ὁ Νίκος Καζαντζάκης, ὁ Γιῶργος Σεφέρης, ὁ Ὁδυσσέας Ἐλύτης, ὁ Τάσος Λειβαδίτης, ὁ Γιάννης Τσαρούχης, ὁ Ντίνος Χριστιανόπουλος, ὁ Γαβριήλ Πεντζίκης, ὁ Μάνος Χατζηδάκης, ὁ Μίκης Θεοδωράκης, ὁ Κάρολος Κούν, ὁ Ἀπόστολος Καρδάρας, ὁ Σταῦρος Κουγιουμτζῆς, οἱ μαντιναδῶροι καί τά ριζίτικα τῆς Κρήτης, οἱ Σμυρνιοί μικρασιάτες ρεμπέτες, καί πολύ ἄλλοι σύγχρονοι, ἐπώνυμοι-ἀνώνυμοι, οἱ ὁποῖοι ἀσχολήθηκαν μέ αὐτό τό χαρισματικό στοιχεῖο τῆς ὀρθόδοξης πνευματικότητας, μετουσιώνοντάς το σέ πολιτισμικό δρώμενο μακρυά ἀπό θεσμικές νόρμες καί μέ μοναδικό στοιχεῖο τό μεγαλεῖο τῆς προσωπικῆς τους βιωτῆς.

Ἡ πίστη στήν κατ’εἰκόνα καί καθ’ὁμοίωσιν δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ἀποδοχή τῆς ἀποκάλυψης τοῦ ἴδιου τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο, ἡ ἐνσάρκωση, ἡ σταύρωση, ἡ ἀνάσταση, ἡ τελική κρίση. Ὅλες αὐτές οἱ ἀβέβαιες βεβαιότητες τῆς πίστης στόν χριστιανισμό συλλαμβάνουν ποικίλες πολιτισμικές καί κοινωνικές προβολές, καθώς καθορίζουν ἕναν ἰδιαίτερο τρόπο κατανόησης τῆς ζωῆς πού μπορεῖ ταυτόχρονα νά εἶναι καί ἱστορική καί ἐπιστημονική καί αἰσθητική ἤ μπορεῖ νά μήν εἶναι τίποτε ἀπ’ὅλα αὐτά καί νά εἶναι ἀσκητική, ἀναχωρητική, μή κοσμική. Πάντως καί στή μιά καί στήν ἄλλη περίπτωση οἱ πολιτισμικές ἐπιδράσεις δέν μποροῦν νά εἶναι μόνο στόν τελετουργικό χῶρο ἤ στό χῶρο τῆς λατρείας, καθώς ἀντανακλοῦν ἀντιλήψεις πού ἀναφέρονται στόν ὅλο ἄνθρωπο.

«Ἡ ἀναμονή τοῦ Θεοῦ εἶναι ἐν μέρει μιά ἀναζήτηση γιά μιά γλώσσα καί ἕνα ὕφος πού θά μᾶς βοηθοῦσε, ἴσως, νά σταθοῦμε γιά ἄλλη μιά φορά ἐνώπιόν του, γοητευμένοι ἀπό τήν παρουσία του. Τόν καιρό τῆς προσμονῆς, ἔχουμε ἕνα τόπο νά περιμένουμε΄ ὄχι μπροστά σ’ἕνα βωμό, ἀλλά μέσα στόν κόσμο, στή πόλη, δίπλα στόν ἄπορο γείτονα καί τόν ἐχθρό».[19] Στίς σύγχρονες κοινωνίες  παρά τό ὅτι ἡ πορεία της ἐκκοσμίκευσης ὡς διαδικασία ἀπελευθέρωσης ἀπό τήν ἀπόλυτη ἱερή αὐθεντία συνεχίζει νά ὑφίσταται, ἐν τούτοις θεσμοί, ἤθη, ἔθιμα, συστήματα καί ἀξίες πολλές φορές ἀποδεικνύεται ὅτι ἐμπεριέχουν συμβολικότητες οἱ ὁποῖες κρυπτογραφοῦν ἀρκετές δραστηριότητες τοῦ ἀνθρώπινου πολιτισμοῦ.[20] Γιά παράδειγμα ἡ ἔννοια τοῦ τάματος ἑνός πιστοῦ πρός κάποιο ἅγιο. Ἀκολουθώντας ἀναλυτικά τά βήματα παρουσίασης τοῦ φαινομένου στό πλαίσιο τῆς συμβολικότητας, παρατηροῦμε ὅτι:

α. ἡ ἔννοια τοῦ τάματος ἀπό τόν πιστό πρός τόν ἅγιο ἐμπεριέχει τήν ἀποδοχή ἀπό μέρους τοῦ πιστοῦ  ὅτι ὁ ἅγιος μπορεῖ μέσα ἀπό κάποιες ἀπροσδιόριστες συχνά δυνάμεις πού ἔχει νά προσφέρει πρός τόν πιστό λύσεις σέ ὑπαρκτά-ὑλικά  προβλήματα πού ἀντιμετωπίζει, ἀποδίδοντας στό ἅγιο ὑπερφυσικές δυνατότητες

β. αὐτές οἱ δυνάμεις ταυτίζονται μέ τήν ἁγιότητα καί τήν ἱερότητα τοῦ προσώπου πού προσκαλεῖται νά ἐπιλύσει τά προβλήματα μέ τρόπο θαυμαστό

γ. ἐμπεριέχει ἕνα εἶδος ἱερῆς ἐπικοινωνίας, καθώς ὁ ἄνθρωπος πού παρακαλεῖ ἐπικοινωνεῖ μέ τόν ἅγιο ὡς ἕνα πρόσωπο οἰκεῖο καί ἀγαπητό

δ. ἐμπεριέχει τήν ἔννοια τῆς ἀνταλλαγῆς, καθώς τό τάμα ταυτίζεται μέ τό τάξιμο. Ὁ πιστός «ἔταξε» στόν ἅγιο ὅτι ἐάν ὑπάρξει ἀνταπόκριση ἀπό αὐτόν τότε αὐτός θά τοῦ προσφέρει κάτι ὡς ἀνταπόδοση. Κάτι σάν ἕνα εἶδος συναλλαγῆς καί ἀνταπόδοσης ὑπό προϋποθέσεις στό πλαίσιο: «κάνε μου αὐτό καί γώ θά σοῦ κάνω ἐκεῖνο»

ε. ὁ κοινωνικός περίγυρος μυεῖται καί αὐτός στό τάμα, καθώς συμμετέχει καί αὐτός στή διαδικασία τῆς κοινωνικοποίησης τῆς σχέσης πιστοῦ–ἁγίου, ἐλπίζοντας ὅτι καί ὁ ἴδιος σέ ἀνάλογη περίπτωση θά τύχει εὐνοϊκῆς ἀντιμετώπισης ἀπό μέρος τοῦ ἁγίου

στ. πολλές φορές ἡ κοινωνικοποίηση τοῦ τάματος ἀποτελεῖ ἀπαραίτητο ὅρο ὑλοποίησης του καί ἡ μή τήρηση τῆς διαδικασίας μπορεῖ νά ὁδηγήσει σέ ἀναίρεση τοῦ ἴδιου τοῦ φαινομένου

ζ. ἀρκετές φορές τό τάμα ἀποτελεῖ προσφορά πρός τόν ἅγιο χωρίς νά ὑπάρχει προηγούμενη συμφωνία ἤ ὑπόσχεση, ἀλλά γιατί ὁ πιστός θεωρεῖ ὅτι ὑπῆρξε παρέμβαση κάποιου ἁγίου σέ κάποιο σημαντικό γεγονός τῆς ζωῆς του. Χαρακτηριστικές οἱ περιπτώσεις ἀνέργεσης ναῒσκων (προσκυνητάρια) στίς ἄκρες τῶν δρόμων ἤ σέ ἐπικίνδυνα σημεῖα τῶν δρόμων στά ὁποῖα ἔχουν συμβεῖ ἀτυχήματα

η. πολλές φορές ἡ πρακτική τοῦ τάματος ξεπερνᾶ τά ὅρια τῆς λαϊκῆς εὐσέβειας καί μετατρέπεται σέ δεισιδαιμονία

θ. εἴτε ὡς λαϊκή εὐσέβεια εἴτε ὡς δεισιδαιμονία ἡ ἀναγκαιότητα πού ἐκφράζεται μέσα ἀπό τήν ἐπιλογή τοῦ τάματος εἶναι καθόλα συμβολική καί συμβολίζει μέ ποικίλους τρόπους ὅτι ἡ θρησκεία ἀποτελεῖ προϊόν τοῦ ἀνθρωπίνου πολιτισμοῦ πού ἐνδιαφέρεται νά ἐκδηλώνει εἴτε συλλογικά εἴτε ἐξατομικευμένα τή σχέση του μέ τό θεῖο

Χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτισμικότητας τοῦ τάματος ἀποτελεῖ ἡ διαδικασία ἑορτασμοῦ τῶν ἐκκλησιδίων (ἐξωκκλήσια) στή Σάμο, ὅπου ἡ προετοιμασία τῆς ἑορτῆς τοῦ τιμομένου ἁγίου περιλαμβάνει ἀπό τήν παραμονή σφαγή ζώου(αἵγα), ὁλονύκτια προετοιμασία τοῦ φαγητοῦ μέ συζητήσεις, χορούς καί ἀστεῖα μεταξύ τῶν παρευρισκομένων, τέλεση Θ. Λειτουργίας πρός τιμή τοῦ ἑορτάζοντος ἁγίου, προσφορά ἀρτοκλασίας καί τό βράσιμο τοῦ σιταριοῦ. Μετά τό πέρας τῆς Θ. Λειτουργίας, τό ἰδιαίτερο αὐτό φαγητό ἁγιάζεται ἀπό τόν ἱερέα καί μοιράζεται στούς προσκυνητές καί στούς περαστικούς. Ἡ ἄφιξη τῶν προσκυνητῶν γίνεται κυρίως μέ τά πόδια, ἀκολουθώντας γνωστά μονοπάτια τῆς περιοχῆς καί κατά παρέες. [21]

Παραπομπές

[17] Ἀρβανίτη Χριστοφ., «Ἡ ἠθική τῆς ἐλευθερίας στήν ἐποχή τῆς νεωτερικότητας» στό περ. Γρηγόριος Παλαμάς, τ.799.

[18] Ματσούκα Νικολάου., «Πολιτισμός καί ἐκκλησιαστική ταυτότητα», στό περ. ΣΥΝΑΞΗ τ.88, p.8.

[19] Altizer T and Hamilton W, Radical Theology and the Deth of God, Penguin, Baltimore, 1968, p.157

[20]Παπαγεωργίου Ν. Μεταμορφώσεις τοῦ ἱεροῦ, Κοινωνιολογία καί θρησκεία στό ἔργο τοῦ Marcel Mauss, Πουρναράς, Θεσσαλονίκη,  pp.256-258.

[21]Βαρβούνη Μ., Λαϊκή λατρεία καί θρησκευτική συμπεριφορά τῶν κατοίκων τῆς Σάμου, Πνευματικό Ἵδρυμα Σάμου «Νικόλαος Δημητρίου», Βιβλιοθήκη Ἐπιστημονικών Εκδόσεων, Αθήνα, 1992, pp.99-113, Ιδιαίτερα 109-113. 

* Ο Χριστόφορος Ἀρβανίτης είναι Δρ. Κοινωνιολογίας του Χριστιανισμού καί τῆς Θρησκείας, εκλεγμένος Επίκουρος Καθηγητής στην ΑΕΑΗ Κρήτης.

ΠΗΓΗ: Τρίτη, 5 Απριλίου 2011, http://theo-eco-culture.blogspot.com/2011/04/blog-post.html?spref=fb

Συνέχεια στο Μέρος V