Το ευρώ μάς κάνει … Αργεντινή

Συνέντευξη του Στάθη Κουβελάκη* στον Μωϋσή Λίτση

Σε «αργεντινοποίηση» της Ελλάδας οδηγεί η εφαρμογή του Μνημονίου, υποστηρίζει ο διδάκτωρ Πολιτικής Φιλοσοφίας στο King's College του Λονδίνου, Στάθης Κουβελάκης, μέλος της πρωτοβουλίας οικονομολόγων για «παύση πληρωμών-έξοδο από το ευρώ».

«Η πρόταση για παύση πληρωμών και έξοδο από το ευρώ είναι ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος να τεθεί το θέμα της παραγραφής μέσω διαπραγματεύσεων του μεγαλύτερου μέρους του χρέους», τονίζει, απαντώντας σε ερωτήσεις της «Ε» μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. «Έξοδος από το ευρώ σημαίνει έξοδος από έναν μηχανισμό που ρίχνει όλο το βάρος των πιέσεων του διεθνούς ανταγωνισμού στο εργασιακό κόστος και που οδήγησε σε μια ανισόρροπη ανάπτυξη, με ατροφική παραγωγική βάση».

Ο Στ. Κουβελάκης μετέχει με μια πλειάδα Ελλήνων και ξένων αγωνιστών της Αριστεράς (οικονομολόγων, πανεπιστημιακών πολιτικών διανοητών) στη Διεθνή Διάσκεψη εναντίον του Μνημονίου κυβέρνησης ΔΝΤ-Ε.Ε., που οργανώνει από χθες – και συνεχίζεται σήμερα το απόγευμα -, το Αριστερό Βήμα Διαλόγου και Κοινής Δράσης στο Πάντειο.

* Μήπως η πρόταση για παύση πληρωμών και έξοδο από το ευρώ, αντί να βελτιώσει, επιδεινώσει την κατάσταση και προκαλέσει στην ελληνική οικονομία και κοινωνία φαινόμενα τύπου Αργεντινής;

«Αυτό που οδηγεί στην “αργεντινοποίηση” της χώρας είναι η εφαρμογή του Μνημονίου, με την επακόλουθη βαθιά ύφεση, τη διάλυση των κοινωνικών κατακτήσεων, το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας και την κατάλυση κάθε έννοιας δημοκρατίας και λαϊκής κυριαρχίας. Και όλα αυτά χωρίς καν να είναι σε θέση να λύσει το θέμα του δημόσιου χρέους. Η πρόταση για παύση πληρωμών και έξοδο από το ευρώ είναι ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος να τεθεί το θέμα της παραγραφής μέσω διαπραγματεύσεων του μεγαλύτερου μέρους του χρέους. Η στάση πληρωμών ειδικότερα δίνει μεγάλη διαπραγματευτική ισχύ σε αυτόν που παίρνει την πρωτοβουλία μιας τέτοιας απόφασης, ειδικότερα όταν χρωστάει πολλά και είναι σε θέση να προκαλέσει αισθητή ζημιά στους πιστωτές».

Έχει το κόστος του

«Οπωσδήποτε έχει ένα κόστος, λόγω των αναταραχών που αναπόφευκτα προκαλεί στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και καθιστούν εξάλλου αναγκαία την εθνικοποίησή του. Αυτή η αναταραχή όμως πρέπει να συγκριθεί με αυτήν που ήδη προκαλεί, και θα προκαλέσει στο μέλλον, η σημερινή καταστροφική πορεία. Επιπλέον η πρότασή μας διαθέτει δύο ισχυρά πλεονεκτήματα: γλιτώνει άμεσα τον δημόσιο προϋπολογισμό από το βάρος των τόκων εξυπηρέτησης του χρέους, που αναμένεται να ανέλθουν το 2011 σε 7% του ΑΕΠ, δηλαδή όσο σχεδόν και το δημόσιο έλλειμμα. Και ανταποκρίνεται κυρίως σε μια στοιχειώδη αίσθηση δικαίου ότι δεν πρέπει να πληρώνουν για την κρίση οι εργαζόμενοι και οι λαϊκές τάξεις. Γι' αυτό είναι και μια λύση στην οποία κατέφυγαν κατ’ επανάληψη κυβερνήσεις που αντιμετώπισαν έντονη κοινωνική πίεση από τα κάτω».

* Εξοδος από το ευρώ δεν σημαίνει και ραγδαία υποτίμηση του εθνικού νομίσματος; Δεν θα κληθούν οι εργαζόμενοι μέσα από μία δεύτερη υποτίμηση να πληρώσουν το κόστος της κρίσης του ελληνικού καπιταλισμού, βοηθώντας στην ουσία τα «αφεντικά» τους που ενισχύουν έτσι την ανταγωνιστικότητά των επιχειρήσεών τους;

«Η ερώτησή σας μου γεννά την εξής απορία: πιστεύετε ότι η παραμονή στην ευρωζώνη, σε ένα μόρφωμα που καθηλώνει τους μισθούς και εντείνει την πόλωση μεταξύ χωρών του κέντρου και περιφέρειας στο εσωτερικό του, βοηθάει στο παραμικρό τους Έλληνες εργαζόμενους να ξεφορτωθούν τα αφεντικά τους; Η Ελλάδα, με διαχρονικά υψηλότερες του μέσου όρου της ευρωζώνης πληθωριστικές πιέσεις, εντάχθηκε με σαφώς υπερτιμημένη ισοτιμία στο ενιαίο νόμισμα, χάνοντας έτσι τη δυνατότητα αναπροσαρμογής της στο μέλλον.

Έξοδος από το ευρώ σημαίνει λοιπόν έξοδο από έναν μηχανισμό που ρίχνει όλο το βάρος των πιέσεων του διεθνούς ανταγωνισμού στο εργασιακό κόστος και που οδήγησε σε μια ανισόρροπη ανάπτυξη, με ατροφική παραγωγική βάση.

Σίγουρα δεν μας απαλλάσσει ως τέτοια από τον καπιταλισμό, διευκολύνει όμως την ανατροπή των συσχετισμών σε όφελος των δυνάμεων της εργασίας και ωθεί προς έναν άλλο τύπο ανάπτυξης. Γι' αυτό εξάλλου και η παραμονή πάση θυσία στο ευρώ είναι στρατηγική επιλογή της άρχουσας τάξης, τόσο της ελληνικής όσο και αυτής όλων των υπόλοιπων χωρών της ευρωζώνης».

* Δεν υπάρχει κίνδυνος να επιστρέψουμε σε καθεστώς ανταγωνιστικών υποτιμήσεων σαν αυτών της δεκαετίας του '30 που πυροδότησαν την ενίσχυση του εθνικισμού στην Ευρώπη;

«Ο πόλεμος των ισοτιμιών απορρέει από την τροπή που παίρνει η διεθνής καπιταλιστική κρίση. Η ανάκαμψη του τραπεζικού δανεισμού και των επενδύσεων χαρτοφυλακίου από τις αναπτυγμένες προς τις αναπτυσσόμενες χώρες το 2009-10 οδηγεί σε άνοδο των ισοτιμιών των τελευταίων ως προς το δολάριο.

Άρα απειλεί τις εξαγωγές και την ανάκαμψη. Η δε πτώση του δολαρίου οδηγεί σε άνοδο του γεν και του ευρώ, τα οποία λειτουργούν ως καταφύγιο αξίας.

Η παραμονή μικρών και σχετικά πιο αδύναμων χωρών, όπως η Ελλάδα, στο ευρώ, δηλαδή σε ένα νόμισμα που λόγω των βάσεων πάνω στις οποίες έχει δημιουργηθεί (προτεραιότητα σε χαμηλό πληθωρισμό και αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία), τείνει να είναι "ισχυρό", δηλαδή υπερτιμημένο, σημαίνει μεγιστοποίηση των πιέσεων που δέχονται οι μισθωτοί και κλιμάκωση του κοινωνικού ντάμπινγκ. Είναι σαφές ότι οι χώρες που διαθέτουν το όπλο της εθνικής νομισματικής πολιτικής διευκολύνονται στο να περιορίσουν τις επιπτώσεις της διεθνούς κρίσης. Κλασικό παράδειγμα είναι η Κίνα, η οποία ελέγχει στενά τις κεφαλαιακές ροές και δεν επιτρέπει την άνοδο της ισοτιμίας που θα έπνιγε τον παραγωγικό τομέα».

Ένα παγκόσμιο κίνημα

* Γιατί όχι ένα πανευρωπαϊκό κίνημα παραγραφής του χρέους των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου σαν αυτό της δεκαετίας του '90 για τις χώρες του Τρίτου Κόσμου;

«Ένα διεθνές κίνημα παραγραφής του χρέους είναι αναγκαίο και έχει νόημα κατ’ αρχήν στις χώρες που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα με κάποια οξύτητα. Η Ελλάδα δεν είναι στην ίδια θέση με την Ολλανδία, αλλά είναι βέβαια πιο κοντά στον ευρωπαϊκό Νότο, και, από αυτήν την άποψη, με εκτός Ευρώπης χώρες. Μου φαίνεται αδιανόητο να συγκροτηθεί ένα τέτοιο κίνημα στη λογική της μεταρρύθμισης της Ε.Ε. ή του καλού ευρώ.

Το κυριότερο όμως είναι ότι η πρόταση για μονομερή στάση πληρωμών, συνέπεια της οποίας είναι και η έξοδος από το ευρώ, και ένα τέτοιο διεθνές κίνημα, είναι απολύτως συμπληρωματικά. Οι λαοί της Λατινικής Αμερικής κινητοποιήθηκαν για πολλά χρόνια ενάντια στον ζυγό του χρέους, ενίοτε με συντονισμένο τρόπο, τα κινήματα αυτά όμως είχαν αποτέλεσμα μόνο όταν συγκεκριμένες εθνικές κυβερνήσεις (όπως του Κίρχνερ στην Αργεντινή ή του Κορέα στο Εκουαδόρ) πήραν μονομερείς πρωτοβουλίες άρνησης αποπληρωμής του χρέους, δίνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο αποφασιστική ώθηση στον κοινό αγώνα. Ο πραγματικός διεθνισμός είναι αυτός που αρθρώνει το εθνικό με το διεθνές επίπεδο, και κατανοεί την πολιτικά καθοριστική σημασία του πρώτου».

Κοινοβουλευτικός κρετινισμός

Του Δημήτρη Καζάκη *

Καθώς πλησιάζουν οι εκλογές, η δημαγωγία, οι διαξιφισμοί δίχως περιεχόμενο και οι αντιπαραθέσεις μακριά από τα πραγματικά προβλήματα δίνουν και παίρνουν. Επίδικο ζήτημα, η ψήφος των «αναποφάσιστων». Η πολιτική επιβίωση των κομμάτων σε πρώτο πλάνο. Όχι μόνο για τα κόμματα της κυβερνητικής εναλλαγής, αλλά και για τα κόμματα της επίσημης Αριστεράς, που αποδείχτηκαν οργανικό μέρος του όλου προβλήματος.

Για όλους η ψήφος είναι χρήμα, η εγγύηση της αναπαραγωγής των μηχανισμών τους, η εξασφάλιση ότι θα συνεχίσουν να πολιτεύονται ερήμην της κοινωνίας και σε βάρος της. Γι’ αυτό οι εκλογές για όλες τις ηγεσίες των επίσημων κομμάτων της Δεξιάς και της Αριστεράς αποτελούν τον κυρίαρχο λόγο της ύπαρξής τους.

◆ Δεν έχει σημασία τι εκφράζουν οι εκλογές, αν αντιπροσωπεύουν μια, έστω τυπική, διαδικασία δημοκρατικής γνώμης.

◆ Δεν έχει σημασία σε ποιες συνθήκες γίνονται και υπό ποιο καθεστώς. Τίποτε απ’ όλα αυτά δεν έχει σημασία γι’ αυτούς. Δώστους εκλογές και πάρτους την ψυχή.

◆ Δεν έχει σημασία αν οι εκλογές αυτές έρχονται να νομιμοποιήσουν την πιο αντιδραστική μεταβολή στη συγκρότηση του ελληνικού κράτους από την ίδρυσή του.

◆ Δεν έχει σημασία αν με τον «Καλλικράτη» επιβάλλεται επίσημα η διάσπαση του ενιαίου και αδιαίρετου της ελληνικής επικράτειας. Κάτι που ιστορικά έχει επιχειρηθεί μόνο από τις δυνάμεις κατοχής, όταν το 1941 χώρισαν την Ελλάδα σε τρεις ζώνες.

◆ Δεν έχει σημασία αν καντονοποιείται η χώρα σε περιφέρειες για να διευκολυνθεί η ιδιωτικοποίηση των δήμων της χώρας, να εκποιηθεί εθνικό έδαφος και να παραδοθεί πιο εύκολα η διαχείριση των περιφερειών στα επενδυτικά και επιχειρηματικά συμφέροντα της διεθνούς αγοράς.

◆ Δεν έχει σημασία αν τη διάσπαση της χώρας σε περιφέρειες και δήμους θα ακολουθήσει μια αντίστοιχη διάσπαση της παιδείας και της υγείας, που ήδη έχει εξαγγελθεί. Άλλωστε δεν ένοιαξε πολλούς όταν το υπουργείο από Εθνικής Παιδείας έγινε σκέτο Παιδείας για να προωθηθεί η παιδεία πολλών ταχυτήτων και διαφορετικών περιφερειών. Όπως έγινε με την Υγεία, αλλά και την Άμυνα, την οποία η κυβέρνηση ετοιμάζεται να παραδώσει ολοκληρωτικά στο ΝΑΤΟ, την Ε.Ε. και τις ιδιωτικές εταιρείες μισθοφορικών υπηρεσιών που συνοδεύουν τους σημερινούς στρατούς της Δύσης.

◆ Δεν έχει σημασία αν όλα αυτά συμβαίνουν για να ξεφορτωθεί το κράτος όλες τις υποχρεώσεις του προς την κοινωνία και να ενισχυθεί μόνο ως μηχανισμός άγριας καταστολής και είσπραξης για λογαριασμό των δανειστών τοκογλύφων και κερδοσκόπων που ήδη λυμαίνονται τη χώρα.

◆ Δεν έχει σημασία αν από τυπικά ανεξάρτητο κράτος μεταβαλλόμαστε ανοιχτά σε άθροισμα διαφορετικών περιφερειών υπό την αυστηρή επιτήρηση ενός κεντρικού κρατικού μηχανισμού, που λειτουργεί ως διαμεσολαβητής της «Ευρώπης των περιφερειών» με τους ντόπιους υπεξούσιους πληθυσμούς.

Τίποτε από όλα αυτά δεν έχει σημασία, αρκεί να εξασφαλίζεται η αναπαραγωγή των μηχανισμών. Να τρέχει το παραδάκι από τα κοινοτικά κονδύλια και την κρατική ενίσχυση και ό,τι αυτά συνεπάγονται.

Τίποτε επίσης δεν πρέπει να έχει σημασία για τον λαό. Όπως άλλωστε μας διαβεβαιώνει και η ηγεσία του ΚΚΕ, ό,τι ήταν πριν, το ίδιο είναι και σήμερα. Οπότε προς τι το άγος και ο οδυρμός; Το μόνο που πρέπει να απασχολεί τον λαό είναι τι θα ψηφίσει. Έτσι αποχαυνωμένος και ανίδεος πρέπει να προσέλθει στις κάλπες για να εκτονώσει την αγανάκτησή του με τρόπο ανώδυνο και επωφελή για το νέο καθεστώς. Πρέπει να καταπιεί την κάμηλο και να ασχοληθεί με την οπή της ραφίδος.

Το ξεκατίνιασμα

Πρόκειται για την αποθέωση του «κοινοβουλευτικού κρετινισμού», με τον οποίο χαρακτήριζαν οι επαναστάτες δημοκράτες των αρχών του 19ου αιώνα όλους εκείνους που ξεχνούσαν την πάλη για τη δημοκρατία κάθε φορά που το καθεστώς της απολυταρχίας παρείχε τη δυνατότητα των εκλογών προκειμένου να δημιουργήσει μια ψευδαίσθηση νομιμοποίησης.

Πρόκειται για τον ίδιο «κοινοβουλευτικό κρετινισμό» που έκανε ορισμένες ηγεσίες της Αριστεράς να επιδιώκουν τη συμμετοχή τους στην πολιτική μεταρρύθμιση Μαρκεζίνη της χούντας το 1973. Τότε την τιμή της Αριστεράς και γενικά της δημοκρατίας έσωσε η εξέγερση της νεολαίας στο Πολυτεχνείο. Σήμερα η εξέγερση που ζυμώνεται και ωριμάζει στα κατάβαθα της κοινωνίας είναι σίγουρο ότι θα σαρώσει τα πάντα και πρώτα απ’ όλα αυτόν τον άθλιο «κοινοβουλευτικό κρετινισμό».

Όλο και μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας αντιλαμβάνεται ότι το υπάρχον σύστημα οικονομίας και πολιτικής δεν επιδέχεται καμιά βελτίωση, ότι οι ίδιες οι εκλογές όπως είναι στημένες δεν έχουν κανένα πραγματικό περιεχόμενο, εκτός από το να νομιμοποιούν το πιο άθλιο καθεστώς της μεταπολιτευτικής περιόδου, ένα καθεστώς υποδούλωσης, που μπροστά του ωχριά ακόμη κι εκείνο του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου το 1898. Κι έτσι όσο βράζει η αγανάκτηση, όσο βαθαίνει η συναίσθηση στην κοινωνία ότι κανένα δικό της μήνυμα δεν μπορεί να διαπεράσει την κρησάρα του επίσημου πολιτικού συστήματος, τόσο εντείνεται το ξεκατίνιασμα ανάμεσα στις πολιτικές δυνάμεις.

Δείτε τι έγινε με τις περίφημες δηλώσεις του Ζαν Κλοντ Γιούνκερ. Ο κύριος αυτός δήλωσε αυτό που είναι κοινό μυστικό:

«Ήταν φανερό ότι κάποια ημέρα η Ελλάδα θα έπρεπε να αντιμετωπίσει αυτό το είδος του προβλήματος και ήξερα ότι το πρόβλημα αυτό θα έφθανε, διότι το συζητούσαμε: οι Γερμανοί, οι Γάλλοι, ο πρόεδρος Ζαν Κλοντ Τρισέ στην ΕΚΤ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εγώ ο ίδιος – για τις προοπτικές για αυτό που δεν ήταν τότε γνωστό και το αποκαλούμε ελληνική κρίση», δήλωσε ο κ. Γιούνκερ σε συνέντευξη Τύπου στην Ουάσιγκτον (8.10), στα πλαίσια της συνάντησης του ΔΝΤ. «Ήξερα, ήξερα ακόμα ότι η Γαλλία και η Γερμανία κέρδιζαν τεράστια ποσά από τις εξαγωγές τους προς την Ελλάδα. Εγώ δεν θα μπορούσα να πω δημόσια αυτό που γνώριζα», παραδέχτηκε ο επικεφαλής του Eurogroup.

Δείτε τι συμπέρασμα έβγαλε από αυτή τη δήλωση ο πρόεδρος της Ν.Δ., κ. Σαμαράς:

«Η χθεσινή δήλωση του επικεφαλής των Υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης κ. Γιούνκερ, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ήξερε, εδώ και χρόνια, για το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας και ότι έπρεπε να ληφθούν μέτρα πριν από δύο τρεις δεκαετίες, αλλά κανείς δεν μιλούσε γιατί αυτό έβλαπτε τις εξαγωγές της Γαλλίας και της Γερμανίας, δικαιώνει πλήρως τις θέσεις που, εδώ και επτά μήνες, διατυπώνω. Ότι:

1. Εάν θέλουμε να βρούμε ποιος φταίει για την οικονομία πρέπει να πάμε πίσω στο 1981. Αυτό που θέλει να αποφύγει το ΠΑΣΟΚ για ευνόητους λόγους.

2. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και κυρίως η Γερμανία και η Γαλλία έπρεπε να “βάλουν πλάτη” και όχι το ΔΝΤ. Αυτή τη θέση υποστήριξα στη Σύνοδο του ΕΛΚ, αλλά δυστυχώς ήμουν μόνος. Η κυβέρνηση, όχι μόνο ενίσχυσε την επιχειρηματολογία τους, διασύροντας τη χώρα, για κομματικούς λόγους, αλλά ουσιαστικά απεδέχθη άνευ όρων μια επιλογή που σήμερα στραγγαλίζει την Ελλάδα και τους Έλληνες. Ας βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματά του».

Κουβέντα για την Ε.Ε. και ειδικά για την Ευρωζώνη, που ο κ. Γιούνκερ ομολογεί κυνικά ότι πρόκειται για μηχανισμό εκμετάλλευσης των χωρών σαν την Ελλάδα από τους ισχυρούς εταίρους, κυρίως τη Γερμανία και τη Γαλλία.

◆ Αν λοιπόν η χώρα μπήκε στην Ε.Ε. και το ευρώ προκειμένου με τα δικά της εξωτερικά ελλείμματα, με τη διάλυση της δικής της παραγωγικής βάσης να χρηματοδοτήσει την εξαγωγική ισχύ της Γερμανίας και της Γαλλίας, τότε γιατί θα πρέπει η χώρα να παραμείνει σ’ αυτόν τον «λάκκο των λεόντων», όπως χαρακτήριζε την ευρωπαϊκή οικονομική ολοκλήρωση ο παλαίμαχος πολιτικός της ΕΔΑ Ηλίας Ηλιού;

◆ Αν τα δημόσια χρέη δεν ήταν τίποτε περισσότερο από μοχλός εξάρτησης και πειθαναγκασμού της Ελλάδας για να συνεχίσει την ίδια καταστροφική πορεία προς όφελος των ισχυρών εταίρων της, τότε γιατί θα πρέπει να τα πληρώσουμε; Για ποιον μεταφυσικό και διεστραμμένο λόγο πρέπει η χώρα να παραμείνει υπ’ αυτό το καθεστώς;

Δεν βρήκαν τίποτε να πουν για τα κρίσιμα

Όπως είναι φυσικό, κανένα από αυτά τα ερωτήματα δεν απασχόλησε το κυρίαρχο πολιτικό σκηνικό. Το μόνο που τους ένοιαξε ήταν η αποστροφή του Γιούνκερ περί «διεφθαρμένης χώρας», που όπως διευκρίνισε ο εκπρόσωπός του (11.10) αναφερόταν σε δημόσιες δηλώσεις του σημερινού πρωθυπουργού, με τις οποίες ο κ. Παπανδρέου αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα με τη διαφθορά.

«Πριν από μερικά χρόνια, όταν τα στοιχεία της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας έδειχναν ότι η χώρα θα βρεθεί σε πολύ δύσκολη οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση, οι πάντες στην υπόλοιπη Ευρώπη γνώριζαν ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει πολύ σοβαρό πρόβλημα διαφθοράς», είπε ο εκπρόσωπος του κ. Γιούνκερ. Ωστόσο, συνεχίζει ο εκπρόσωπος, ο κ. Γιούνκερ ως πρόεδρος του Eurogroup δεν ήταν σε θέση να τα θέσει δημοσίως, «καθώς η κατακραυγή θα ήταν μεγάλη».

Κι έτσι άρχισε το γαϊτανάκι.

Ο κ. Σημίτης ξεμύτισε από τη φωλιά του για να δηλώσει στη ΝΕΤ (10/10): «Πρόκειται για ανοησίες. Επί των ημερών μου η χώρα είχε ανάπτυξη με ρυθμό 5% και έλλειμμα 4%. Δεν είχα κανένα λόγο και δεν θα δεχόμουν καμία συζήτηση αν η χώρα μου ήταν διεφθαρμένη ή όχι». Κι αν όλοι οι αχάριστοι εργαζόμενοι αυτής της χώρας δεν κατάλαβαν ότι τόσα χρόνια ζούσαν ένα «οικονομικό θαύμα», τότε κακό τους κεφαλιού τους. Όπως είναι γνωστό, αυτοί και οι αφόρητες αξιώσεις τους είναι που φταίνε για τη χρεοκοπία της χώρας.

Εν τω μεταξύ, άμεση υπήρξε και η αντίδραση των συνεργατών του τέως πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, οι οποίοι σημείωναν: «Φυσικά και ο κ. Καραμανλής ουδέποτε είπε κάτι τέτοιο. Όσοι επιχειρούν να του αποδώσουν τέτοιο λόγο, ένα σκοπό έχουν, τον αποπροσανατολισμό».

Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ερωτηθείς σχετικά, φέρεται να δήλωσε, σύμφωνα με τον ANT1: «Νομίζω πως είναι απολύτως σαφές ακόμη και χωρίς τη λέξη πρώην ότι ο κ. Γιούνκερ δεν αναφέρεται στον κ. Παπανδρέου, αλλά σε προηγούμενο πρωθυπουργό. Και όλοι νομίζω μπορούμε να φανταστούμε σε ποιον αναφέρεται».

Τέλος, ο κ. Σαμαράς χρησιμοποίησε τις δηλώσεις του κ. Γιούνκερ ως επιχείρημα ότι δικαιώνονται οι δικές του τοποθετήσεις που ζητούσε εξεταστική επιτροπή για την οικονομία από το 1981: «Βγαίνει ο κ. Γιούνκερ, ο πρόεδρος της Ευρωζώνης, και λέει το εξής αποκαλυπτικό: Ότι τα προβλήματα της Ελλάδας έχουν τις ρίζες τους τρεις δεκαετίες πριν. Τι σύμπτωση! Αυτό ακριβώς έλεγα εδώ και μήνες. Ότι η Ελλάδα έκανε “ανάπτυξη” και “κοινωνική πολιτική” με δανεικά. Και δεν το έκανε τα τελευταία χρόνια, το έκανε τις τελευταίες δεκαετίες. Γι’ αυτό και ζήτησα, αν πρόκειται να γίνει εξεταστική για την οικονομία, να πάει πίσω ως το 1981. Τώρα επισημαίνουν το ίδιο ακριβώς και ανώτατοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Σαμαράς.

Με τον τρόπο αυτό παίχτηκε ένα άθλιο παιχνίδι σε βάρος της κοινής γνώμης, η οποία σοκαρίστηκε από την κυνική ομολογία του Γιούνκερ.

Προσέξτε το θράσος όλων αυτών των κυρίων. Το ζήτημα δεν είναι η σχέση της Ελλάδας με την Ε.Ε. και την Ευρωζώνη, που αποδείχτηκε καταστροφική και μας οδήγησε στη χρεοκοπία. Δεν βρίσκεται στο γεγονός ότι όλοι αυτοί συνέργησαν στο να μετατρέψουν την αδύναμη και προβληματική οικονομία της Ελλάδας κυριολεκτικά σε ερείπια προκειμένου να επωφεληθούν οι ισχυροί εταίροι, η εξαγωγική μηχανή τους και οι τραπεζίτες τους.

Για όλα αυτά δεν βρήκαν τίποτε να πουν. Όχι βέβαια, το όλο ζήτημα είναι δικό μας. Η χώρα είναι διεφθαρμένη. Η Ελλάδα έκανε «ανάπτυξη» και «κοινωνική πολιτική» με δανεικά. Κι επομένως οφείλουμε να αλλάξουμε μυαλά και νοοτροπία με τον βούρδουλα. Όπως ακριβώς επιχείρησαν να μας κάνουν και οι ναζί της κατοχής, αλλά δυστυχώς απέτυχαν. Ήρθαν όμως οι πιο γνήσιοι απόγονοί τους στα επιτελεία των αγορών, των τραπεζών και των οργάνων τους για να αποτελειώσουν το εκσυγχρονιστικό έργο που έμεινε ημιτελές.

Τι «ξεχνά» ο Μητσοτάκης

Στην όλη φαρσοκωμωδία παρενέβη και ο κ. Μητσοτάκης, ο οποίος δήλωσε με τον γνωστό κυνικό του τρόπο: «Είναι ανάγκη, χάριν της ιστορίας, να πούμε μία πολύ απλή αλήθεια: Φταίνε και τα δύο μεγάλα κόμματα, με τη διαφορά ότι δεν είναι ίσες οι ευθύνες. Η πραγματικότητα είναι ότι το 1981 ο Ανδρέας Παπανδρέου εισήγαγε για πρώτη φορά την πολιτική των ελλειμμάτων. Για να κάνει κοινωνική πολιτική με δανεικά, οδήγησε τη χώρα σε χρεοκοπία.

Όπως λέει ο Γιούνκερ, το 1990 η Ελλάδα ήταν μία πτωχευμένη χώρα». Στην ίδια συνέντευξη, ο επίτιμος πρόεδρος της Ν.Δ. άσκησε δριμύτατη κριτική τόσο στην κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου όσο και στις κυβερνήσεις του Κώστα Καραμανλή, ενώ χαρακτήρισε «λαϊκιστή» τον Αντώνη Σαμαρά, για τον οποίο εμμέσως εξέφρασε την εκτίμηση πως αν συνεχίσει σε αυτή τη λογική δεν θα γίνει ποτέ πρωθυπουργός.

Βέβαια ο φιλίστωρ πρώην πρωθυπουργός ξέχασε ότι ο ίδιος ευθύνεται για τη χειρότερη ρύθμιση χρεών που έγινε ποτέ σε βάρος αυτής της χώρας, όταν ως υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου το 1964 αποδέχτηκε την αποπληρωμή των προπολεμικών χρεών της Ελλάδας με ιδιαζόντως επαχθείς και καταχρηστικούς όρους. Επρόκειτο για προπολεμικά χρέη από το 1881, για τα οποία η χώρα είχε επίσημα πτωχεύσει δυο φορές – το 1893 και το 1932 – αλλά αναγνωρίζονταν προς όφελος αδίστακτων κερδοσκόπων και έθεταν τη βάση της μετέπειτα υπερχρέωσης της χώρας που οδήγησε στη σημερινή χρεοκοπία.

Ούτε επίσης θυμήθηκε ότι κατά την τρίχρονη πρωθυπουργία του 1990-1993 το συνολικό δημόσιο χρέος αυξήθηκε 2,5 φορές. Από 61,5% του ΑΕΠ το 1989, εκτινάχθηκε στο 110,9% του ΑΕΠ το 1993. Ενώ η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους υπερτριπλασιάστηκε στο ίδιο διάστημα και έφτασε από 13,6% του ΑΕΠ το 1989 στο 36,4% του ΑΕΠ το 1993. Ποσοστό ανάλογο με αυτό που μας οδήγησε στη σημερινή χρεοκοπία.

Πρόκειται πραγματικά για ιστορικό ρεκόρ υπερχρέωσης μέσα σε ένα τόσο σύντομο χρονικό διάστημα διακυβέρνησης. Μήπως κι αυτό οφείλεται στην κοινωνική πολιτική που άσκησε ο κ. Μητσοτάκης;

Αν το δημόσιο χρέος και η εξυπηρέτησή του την εποχή Μητσοτάκη δεν ήταν κατά 85% δραχμικό, δηλαδή εκφρασμένο σε δραχμές, είναι σίγουρο ότι η Ελλάδα θα είχε πτωχεύσει τότε. Καθοριστικό ρόλο στη χρεοκοπία της χώρας έπαιξε η σταδιακή μετατροπή του συνολικού δημόσιου χρέους σε κυρίαρχα εξωτερικό, σε ξένο σκληρό συνάλλαγμα. Πράγμα που συνιστούσε μέρος της προετοιμασίας της χώρας για την υιοθέτηση του ευρώ και τη μετατροπή του τεράστιου δημόσιου χρέους της χώρας σε προνομιακή υπόθεση κερδοσκοπίας των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών.

Κι αυτό φυσικά αποτέλεσε κατόρθωμα των κυβερνήσεων Σημίτη, για το οποίο ο πρώην πρωθυπουργός εξακολουθεί να επαίρεται. Από κει και πέρα η βόμβα του δημόσιου χρέους είχε απασφαλιστεί και ήταν έτοιμη να εκραγεί στην πρώτη αναποδιά που θα συνέβαινε στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου. Όπως κι έγινε.

* Ο Δημήτρης Καζάκης είναι οικονομολόγος – αναλυτής

ΠΗΓΗ: ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ “Π” ΣΤΙΣ 14-10-10, http://www.topontiki.gr/article/10542

Πολιτισμός ή βαρβαρότητα;;;

Του παπα Ηλία Υφαντή

«Η κυβέρνηση, λέει, καλεί το διαδίκτυο για διάλογο, με τις ανεξάρτητες φωνές των ανεξάρτητων ιστοσελίδων…»! Αισώπειος μύθος! Τα γερασμένα και παμπόνηρα τέρατα, Σκύλλα και Χάρυβδη, καλούν την πανίδα του διαδικτύου να την φιλοξενήσουν στα εντόσθιά τους….

«Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία, λένε, πηγάζει από την επιθυμία του πρωθυπουργού, να αποκτήσουν οι σκαπανείς (σ.σ. πολύ μεγάλη κουβέντα!) του διαδικτύου, την νομιμοποίηση και τη θεσμική κατοχύρωση αντίστοιχη με των δημοσιογράφων των παραδοσιακών ΜΜΕ…».

Να μεταβληθούν, δηλαδή, και τα μπλογκς, σε ανάλογα, με κάποια παραδοσιακά ΜΜΕ…φερέφωνα παπαγαλάκια και πλυντήρια βρώμικων ανθρωποειδών. Που σημαίνει να υποταχθούν στους πάσης φύσεως και αποχρώσεως νομιμοποιημένους ή παράνομους απατεώνες και τις ιδιοτελείς παλιανθρωπιές τους.

Και ο απαραίτητος μαϊντανός: Η δολιότατη διαβούλευση: «Πέστε ο, τι θέλετε εσείς! Κι εμείς θα κάνουμε – όπως πάντα – ο, τι μας καπνίσει»… Πάντα, με «ανοιχτό διάλογο». Προκειμένου να επιλέξετε με ποιο τρόπο προτιμάτε να σας…κλείσουμε το στόμα! Και να σας κόψουμε τα χέρια…

Και κάποιοι εθελοτυφλούν να πιστεύουν πως μια τέτοια κουτοπόνηρη για τα μπλογκς υστερόβουλη πρωτοβουλία… «κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση»! Σίγουρα προς την ίδια κατεύθυνση, που η τοπική λαμογιοκρατία και το αποικιοκρατικό καθεστώς του ΔΝΤ οδηγούν τη χώρα μας…

Που σημαίνει πως, εκτός από το δίλημμα «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα», τίθεται τώρα και το δίλημμα: «πολιτισμός ή βαρβαρότητα»… Το σοσιαλισμό τους τον απολαύσαμε. Άντε τώρα να απολαύσουμε και τον πολιτισμό τους…

Σίγουρα ανάλογο με τον πολιτισμό, που εισέπραξαν οι υπάλληλοι του Υπουργείου Πολιτισμού στους πρόποδες του μνημείου πολιτισμού της Ακρόπολης…

παπα-Ηλίας, 16-10-2010

http://papailiasyfantis.wordpress.com

Δηλώσεις Παπακωνσταντίνου (ωραίος)

Της Στεφανίας Λυγερού

Έγραψα σε ένα blog το εξής: Όντως δεν ντρέπονται (τα λες πολύ ωραία, με έκανες και γέλασα), ξέρεις γιατί; Γιατί πραγματικά πιστεύουν σ' αυτά που κάνουν/λένε!!!!!

Η αλήθεια είναι αυτή φίλε μου. Πιστεύουν πραγματικά ότι ο λαός είναι όχλος, δεν ξέρει τι του γίνεται και χρειάζεται ΑΥΤΟΥΣ, τους ειδικούς, να του υποδεικνύουν το σωστό (!!!!!), καθώς επίσης πραγματικά πιστεύουν ότι είμαστε βόδια, ότι δεν τους παίρνουμε χαμπάρι και μπορούν εύκολα να μας κοροϊδέψουν.

Δεν υπερβάλλω καθόλου. Είναι η πραγματικότητα. Το πιστεύουν (εξού και η τόση αληθοφάνεια).

Έχω γράψει αλλού ότι η εποχή τους προσπέρασε, ο λαός δεν είναι πλέον όχλος (τους ευχαριστούμε, αυτοί μας έκαναν σοφούς), αυτοί δεν το πήραν είδηση και έμειναν πίσω, αναγκαστικά θα χάσουν.

Δες τι μου στείλανε μόλις… http://www.youtube.com/watch?v=yl93wSZFA60

Το βίντεο επιβεβαιώνει επακριβώς τα λεγόμενά μου, ο Παπακωνσταντίνου ευθαρσώς κάνει την πάπια – καταδεικνύει δε, με την δήλωσή του, τον άλλον (απίστευτο;;;;).

Το πιστεύει ότι τα βόδια θα το φάνε. Και αφού τους ξεμπρόστιασε ο Γιούνκερ συνεχίζουν να μην έχουν πρόβλημα. Πιστεύουν ότι είμαστε τόσο μαλάκες!!! Δες τις δηλώσεις εκπροσώπου της κυβέρνησης «δεν έχουμε λόγο να τον αμφισβητήσουμε!!!!», στον Παπακωνσταντίνου αναφέρετε.

Ακόμη εμμένουν στο ότι δεν έκανε τέτοια δήλωση ο ΓΑΠ. Δεν θυμίζει λίγο Τζούλια, που αφού είχε ολοκληρώσει το dvd, ευθαρσώς και με κλάματα στα μάτια μας διαβεβαίωνε για το αντίθετο;Επίσης δες ότι αυτοί θα μας υποδείξουν ποιο θέμα είναι πιο σοβαρό για να καταπιαστούμε!!!!! Δεν υπάρχει έτσι;

13-10-2010

Για τις περιφερειακές εκλογές

Συνέντευξη του Βένιου Αγγελόπουλου*

– Τι κρίνεται από αυτές τις περιφερειακές εκλογές;

Σε πρώτη προσέγγιση κρίνεται η αξιοπιστία αυτής της κυβέρνησης. Είναι σαφές ότι ούτε καν οι κυβερνητικοί υποψήφιοι δεν τολμούν να υπερασπιστούν το Μνημόνιο και την κυβερνητική πολιτική. Βεβαίως αυτό δεν αρκεί. Σε μια δεύτερη φάση κρίνεται αν υπάρχουν τρόποι να αντισταθούμε στην εφαρμογή αυτής της πολιτικής. Πιστεύω ότι υπάρχουν: η «Ελεύθερη Αττική» θέλει να δείξει ότι η αντίσταση είναι εφικτή.

– Ποιος είναι ο στόχος της υποψηφιότητάς σας ως Αντιπεριφερειάρχης.

Ξέρετε, αν αποφάσισα να συμμετάσχω στο ψηφοδέλτιο «Ελεύθερη Αττική» δεν είναι γιατί πιστεύω ότι οι εκλογές από μόνες τους μπορούν να αλλάξουν το οτιδήποτε. Το πολύ-πολύ να είναι ένα τεράστιο γκάλοπ. Για να είναι κάτι παραπάνω χρειάζεται οι άνθρωποι που έχουν κάποιες ιδέες για το τι πρέπει να γίνει να επωφεληθούν από την προεκλογική εκστρατεία ώστε να πείσουν τους πολίτες που δεν βλέπουν ελπίδα και που υποφέρουν. Αν η δικιά μου συμμετοχή βοηθήσει κάποιους ανθρώπους να πιστέψουν ότι υπάρχει και άλλος δρόμος και ότι το Μνημόνιο δεν είναι μονόδρομος, όπως το διακηρύσσουν σε όλους τους τόνους, θα θεωρώ ότι κάτι έχω κάνει και εγώ.

-Αν σε μία από τις περιοδείες που κάνετε, ένας από τους ψηφοφόρους ζητούσε να του περιγράψετε τι κίνηση είναι το Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής και συγκεκριμένα η «Ελεύθερη Αττική» τι θα του λέγατε;

Το ψηφοδέλτιο της «Ελεύθερης Αττικής» θέλει να παλέψει ενάντια στην κυβερνητική πολιτική και το Μνημόνιο, όχι απλώς να καταγγείλει. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να δούμε τις δυνατότητες που δίνει η Περιφέρεια. Κατά πόσον η Περιφέρεια έχει δυνατότητες παρέμβασης από το νόμο, αλλά επίσης τι απαιτήσεις εμείς έχουμε, ανεξάρτητα από τις προβλέψεις  του νόμου. Το κύριο χαρακτηριστικό πιστεύω είναι η άσκηση κοινωνικής πολιτικής, την οποία έχει εγκαταλείψει το κράτος, εν ονόματι του ανταγωνισμού και του «ο καθένας μόνος του». Ο καθένας μόνος του είναι ανίσχυρος, άρα η περιφέρεια οφείλει να φτιάξει θέσεις εργασίας, να χτυπήσει την ανεργία, ένα από τα βασικότερα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας. Αν εκλεγούμε εμείς θα το επιχειρήσουμε, αν εκλεγούν άλλοι θα το απαιτήσουμε.

Η περιφέρεια οφείλει να ασχοληθεί με θέματα υγείας, φτιάχνοντας λαϊκά ιατρεία. Τέτοια πράγματα έχουν γίνει σε κάποιες πόλεις της Ελλάδας, όπως στην Κρήτη. Αυτό μπορεί να γενικευθεί σε ευρύτερη κλίμακα. Να γίνουν έργα, με διαφάνεια και όχι με απευθείας αναθέσεις. Γιατί ξέρουμε πολύ καλά ότι τα έργα τα οποία γίνονται, αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες πηγές διασπάθισης του δημόσιου χρήματος και συγκροτούν το χρέος.

Συζητάμε επίσης που θα βρούμε τα χρήματα. Κάποιοι πόροι προβλέπονται από τον νόμο. Η Περιφέρεια μπορεί επίσης να βάλει τέλη. Τα τέλη που θα βάλει η Περιφέρεια πρέπει να είναι προς αυτούς οι οποίοι δημιούργησαν και τροφοδοτούν το χρέος, προς αυτούς οι οποίοι έχουν υπερκέρδη, προς το κινούμενο χρήμα. Και το κινούμενο χρήμα αυτή τη στιγμή είναι οι τράπεζες και το χρηματιστήριο. Στην Ουγγαρία π.χ. γίνονται παρόμοια πράγματα. Εάν η τράπεζα χρεώνει ένα ευρώ την προμήθεια το μισό ευρώ να πάει στο κράτος και την Περιφέρεια αντίστοιχα. Εάν χρεώνει δύο ευρώ το ενάμιση να πάει στο κράτος. Πρέπει να εφαρμοστεί μία προοδευτική φορολογία η οποία να μην επιτρέπει τα υπερκέρδη. Να επιβληθεί διαφάνεια, η οποία να εμποδίζει τη διασπάθιση του δημόσιου χρήματος. Η Περιφέρεια μπορεί να αποφασίσει πώς, σε ποιους και με ποιους τρόπους θα βάλει τέλη επιτηδεύματος. Θα μπορούσε, επίσης, να φτιάξει ένα ταμείο βοήθειας των μικρών επιχειρήσεων, που είναι καταχρεωμένες, στα πρόθυρα της πτώχευσης και να το συμψηφίσει με τα τραπεζικά τέλη. Είναι θέμα πολιτικής βούλησης και από εκεί και πέρα θα εξαρτηθεί από την έκβαση των εκλογών. Επίσης, στο χώρο που ζούμε να έχουμε μια ανθρώπινη ζωή, που σημαίνει περιβάλλον, πράσινο. Το Ελληνικό δεν θα πρέπει να γίνει τσιμέντο. Η Περιφέρεια, σε συνεργασία με τους δήμους, πρέπει να ασχοληθεί συστηματικά ώστε να υπάρξει μια άμυνα ενάντια στην τσιμεντοποίηση της Αθήνας.

Όλα αυτά είναι πολύ ωραίες ιδέες, αλλά είναι ενδεικτικά. Δεν κατέχουμε την απόλυτη αλήθεια των αναγκών των κατοίκων της Αττικής και γενικότερα της Ελλάδας. Οι ίδιοι οι κάτοικοι θα πρέπει να τις πουν, να τολμήσουν να μιλήσουν και μαζί να βρούμε τις λύσεις. Οι λύσεις από τα πάνω μας έχουν τελειώσει: Οι λύσεις από τα πάνω, για το καλό μας δήθεν, «τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα», είναι η τεχνοκρατική αντιμετώπιση, για την οποία οι αριθμοί ευημερούν όταν οι άνθρωποι υποφέρουν. Δεν είναι τυχαίο ότι τώρα προεκλογικά ακούμε να λένε «καλά πάμε», ενώ βλέπουμε ξεκάθαρα ότι δεν πάμε καλά.

Εμείς δεν είμαστε απλώς ενάντια στο μνημόνιο: Είμαστε ενάντια στους παράγοντες που οδηγούν σε μνημόνια, και σ’ αυτό, και στα επόμενα και μεθεπόμενα μνημόνια. Δεν θέλουμε να πληρώσουν το χρέος -όσο περνάει από το χέρι μας- αυτοί οι οποίοι δεν τα φάγανε. Διότι δεν τα φάγαμε όλοι μαζί. Και για να γίνει αυτό, θα χρειαστεί να συγκρουστούμε με κάποια συμφέροντα, διότι αν δεν συγκρουστούμε δε θα υπάρξει λύση.

-Όλοι σήμερα δηλώνουν αντιμνημονιακοί. Είναι έτσι; Τι σημαίνει σήμερα να είναι κάποιος αντιμνημονιακός;

Χωρίς να θέλω να σχολιάσω κανένα από τα άλλα ψηφοδέλτια, εφόσον όλοι δηλώνουν αντιμνημονιακοί, αυτό που θα κάνει τη διαφορά, είναι ποιοι θέλουν να χρησιμοποιήσουν την Περιφέρεια και τις δυνατότητες που έχει ως ανάχωμα, ως χαράκωμα αντίστασης ενάντια σε αυτά που προβλέπει το μνημόνιο, και ποιοι θα περιοριστούν σε μία φραστική καταδίκη του μνημονίου. Ποιοι θα σταθούν αλληλέγγυοι σε όσους αγωνίζονται ενάντια στην ακρίβεια και την ανεργία και ποιοι θα αναστενάξουν «γιατί δε γίνεται αλλιώς». Ο κόσμος θα κρίνει.

-Ένα καλό αποτέλεσμα στις περιφερειακές εκλογές τι δρόμους μπορεί να ανοίξει για το Μέτωπο Αλληλεγγύης και Ανατροπής και την Αριστερά γενικότερα;

Αυτό που θεωρώ καλό αποτέλεσμα δεν είναι το οποιοδήποτε αριθμητικό αποτέλεσμα. Καλό αποτέλεσμα θα υπάρχει για μένα, αν οι υπάρχοντες πολιτικοί σχηματισμοί- κυρίως οι σχηματισμοί της Αριστεράς- ξεπεραστούν από τη συμμετοχή του κόσμου και αναγκαστούν έτσι να μετασχηματιστούν σε μία δύναμη πραγματικά ανατροπής κα αλληλεγγύης. Αυτή τη στιγμή αυτό είναι μια ευχή. Ωστόσο, επειδή ακριβώς δεχόμαστε μια ολομέτωπη επίθεση όχι μόνο στα χρήματά μας αλλά και στον τρόπο διαχείρισης της εξουσίας -στο ποιος αποφασίζει και το πώς οι λίγοι πάντα αποφασίζουν για τους πολλούς-, πιστεύω ότι υπάρχει η δυνατότητα αυτής της υπέρβασης, ώστε να γεννηθεί κάτι καινούργιο μέσα στην Αριστερά και μέσα στον τόπο. Γιατί η Αριστερά και οι οργανώσεις της δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι εργαλείο. Εργαλείο για μια κοινωνία πιο ελεύθερη, πιο δίκαιη, λιγότερο καταναγκαστική, μια κοινωνία αλληλεγγύης, αλληλοσεβασμού και δημιουργίας.

* Αποτελεί προδημοσίευση για το «Δρόμο» του Σαββάτου 16-10-2010

ΠΗΓΗ: Οκτωβρίου 14, 2010, από venios, http://venios.wordpress.com/2010/10/14/%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%ad%ce%bd%cf%84%ce%b5%cf%85%ce%be%ce%b7-%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%b4%cf%81%cf%8c%ce%bc%ce%bf-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b1%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b5%cf%81%ce%ac%cf%82-16102010/

Νέο Λύκειο; Από την παιδεία των αξιών και της ελευθερίας στη δουλεία των δεξιοτήτων

Γ. Μ. Βαρδαβά

Γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει  ὑμᾶς

Κατά Ἰωάννην 8, 32

Α' 

Το σχέδιο επί χάρτου και η αντίδραση του Υπουργείου

Με μεγάλο ενδιαφέρον παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες τον καταιγισμό αντιδράσεων για το "σχέδιο" που αφορά στο "νέο Λύκειο". Φυσικά δεν μπορούμε να έχουμε ολοκληρωμένη εικόνα για τις προθέσεις του Υπουργείου, δοθέντος ότι το τελευταίο σε σχετικό με το θέμα δελτίο τύπου (7-10-2010) φαίνεται να κρατάει αποστάσεις από τους εισηγητές του "σχεδίου". Λέει λοιπόν το Υπουργείο:

"Το κείμενο σχετικά με τις σχεδιαζόμενες αλλαγές στο Λύκειο που είδε το φως της δημοσιότητας, αποτελεί πρόταση μιας Επιτροπής και όχι απόφαση του Υπουργείου Παιδείας.

Οι προτάσεις του Υπουργείου Παιδείας για το Νέο Λύκειο, οι οποίες είναι υπό διαμόρφωση,  θα δοθούν προς  διαβούλευση – όπως γίνεται και με κάθε νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου- εντός του Οκτωβρίου".

Β'

Ο μεταπρατικός χαρακτήρας του σχεδίου

Επειδή όμως "όπου υπάρχει καπνός, υπάρχει και φωτιά" ο εφησυχασμός δεν είναι καλός σύμβουλος. Ας ξεκινήσουμε από τον οφθαλμοφανή μεταπρατικό χαρακτήρα του σχεδίου. Η Π. Στεφανάκου (στο άρθρο " Εκτός Λυκείου η γενική παιδεία", εφημ. "Αυγή", 5-10-2010) παρατηρεί μεταξύ άλλων τα εξής: 

"Την κατάργηση του Λυκείου ως αυτόνομης εκπαιδευτικής βαθμίδας με τη δική της αποστολή προωθεί το υπουργείο Παιδείας με το νέο σχέδιο προγράμματος για το νέο σχολείο που δημοσιοποιήθηκε με τη γνωστή μέθοδο των διαρροών. Η γενική παιδεία στην ουσία σταματά στο Γυμνάσιο, όπου η παρεχόμενη εκπαίδευση είναι υποχρεωτική. Το Λύκειο θα είναι πλέον προπαρασκευαστικό κέντρο που θα λειτουργεί με ελάχιστα υποχρεωτικά μαθήματα, κοινά για όλους τους μαθητές, και πολλά μαθήματα επιλογής. Ολόκληροι επιστημονικοί κλάδοι εξοβελίζονται ουσιαστικά από το πρόγραμμα καθώς ένας μαθητής μπορεί να φοιτήσει στο Λύκειο και να ολοκληρώσει τις σπουδές του χωρίς να επιλέξει κανέναν απ' αυτούς. Το Λύκειο γίνεται πλέον σχολείο εξειδίκευσης, όπου οι μαθητές σε πολύ νεαρή ηλικία θα είναι υποχρεωμένοι να κάνουν επιλογές ζωής.

Το πρόγραμμα, που σχεδιάζεται από την Θ. Δραγώνα, αποτελεί στην ουσία αντιγραφή του Ιντερνάσιοναλ Μπακαλορεά, το οποίο λειτουργεί σε ακριβά ιδιωτικά σχολεία προκειμένου οι γόνοι των οικονομικά εύπορων οικογενειών να εξασφαλίσουν θέση σε πανεπιστήμια του εξωτερικού χωρίς να περάσουν από την ψυχοφθόρα διαδικασία των πανελλαδικών εξετάσεων, όπου μένεις εκτός για ένα μόριο".

Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι πολλά. Ας δούμε μερικά:

1. Ποιόν ή ποιούς "ενοχλεί" η Γενική Παιδεία και η στοιχειώδης καλλιέργεια;

2. Τι τύπο σχολείου θέλουμε; Ένα σχολείο που θα μορφώνει το νέο άνθρωπο και θα τον καθιστά ολοκληρωμένη προσωπικότητα ή ένα σχολείο "εξειδίκευσης", ένα σχολείο "δεξιοτήτων" και δουλοπρεπούς αμάθειας;

3. Ταιριάζει η μεταπρατική υιοθέτηση του μοντέλου "Ιντερνάσιοναλ Μπακαλορεά" με τις ιδιαιτερότητες του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος;

4. Με ποιά λογική επιλέχθηκαν τα συγκεκριμένα "υποχρεωτικά μαθήματα" και για ποιό λόγο υποβαθμίζονται τόσοι επιστημονικοί κλάδοι (Βιολογία, Χημεία,  Πληροφορική, Ιστορία);

5. Για ποιο λόγο το μάθημα των Θρησκευτικών σχεδόν εξοβελίζεται από το "νέο Λύκειο";

Γ'

Η καταστρατήγηση της ελευθερίας του προσώπου και το ευρωπαϊκό πρόταγμα

Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι "τίποτα δεν είναι σίγουρο", θα πρέπει το όλο θέμα να μας προβληματίσει. Το πρόταγμα του φερόμενου "νέου Λυκείου" φαίνεται να είναι όχι η ελευθερία του προσώπου και η καλλιέργεια αξιών και κριτικής σκέψης, αλλά η χρησιμοθηρία και η γονιμοποίηση των "δεξιοτήτων", που θα καταστήσουν το νέο άνθρωπο έρμαιο στις ορέξεις αδηφάγων "εργοδοτών", που δεν θα προσφέρουν "εργασία", αλλά "απασχόληση". Σας φαίνεται περίεργο; Τότε γιατί μεταξύ των υποχρεωτικών μαθημάτων προτείνεται η Φυσική Αγωγή; Για…λόγους υγείας; Ας μην γελιόμαστε! Είναι φανερό ότι στους χαλεπούς καιρούς μας κάποιοι "χρειάζονται" άβουλα άτομα και όχι ελευθέρως σκεπτόμενα πρόσωπα. Τα θέλουν "γυμνασμένα" για ν' "αντέχουν" τις άπειρες ώρες απασχόλησης με μισθό πείνας και με γνώση "ξένων γλωσσών" για να' ναι τα γκαρσόνια των ευρωπαίων εύπορων "εταίρων". 

Αλλά για ποια "Ευρώπη" μιλάμε; Στο σημείο αυτό το λόγο  θα πάρει ο μεγάλος σλοβένος στοχαστής Σλ. Ζίζεκ:

Η Ευρώπη είναι νεκρή- εντάξει, αλλά ποια Ευρώπη; Η απάντηση είναι: η μετα- πολιτική Ευρώπη της προσαρμογής στην παγκόσμια αγορά, η Ευρώπη που επανειλημμένα «μαυρίστηκε» στα δημοψηφίσματα, η Ευρώπη της τεχνοκρατίας των Βρυξελλών. Η Ευρώπη που παριστάνει τον εκπρόσωπο του ψυχρού, ευρωπαϊκού Λόγου απέναντι στο ελληνικό πάθος και την ελληνική διαφθορά, το μαθηματικό πνεύμα απέναντι στη συγκινησιακή μέθη. Ωστόσο, όσο ουτοπικό κι αν ακούγεται, το έδαφος είναι ακόμη ελεύθερο για μια άλλη Ευρώπη: μια εκ νέου πολιτικοποιημένη Ευρώπη, θεμελιωμένη πάνω σε ένα συλλογικό σχέδιο χειραφέτησης (Σλ. Ζίζεκ, Μόνιμη κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, στο περιοδικό New Left Review No 64, Ιούλιος- Αύγουστος 2010, μετάφραση Πέτρος Παπακωνσταντίνου).  

Λίγη προσοχή αν δώσουμε στα λόγια του Ζίζεκ βλέπουμε ότι η διαφορά νοοτροπίας Ανατολής-Δύσης καλά κρατεί. Στη δύση το πρόταγμα είναι η δια της cogito εργαλειακή σκέψη ("ψυχρό Λόγο" και "μαθηματικό πνεύμα" το λέει ο Ζίζεκ σε αντιδιαστολή -κι εδώ είναι το σημαντικό -με το "ελληνικό πάθος", που είναι ο λόγος του λόγου).

Λίγο παρακάτω ο Ζίζεκ κάνει την εξής σημαντικότατη διαπίστωση, που νομίζω εξηγεί πολλά και για το θέμα που μας απασχολεί:

Ένα πράγμα είναι σαφές: Μετά από δεκαετίες κράτους πρόνοιας, κατά τις οποίες οι περικοπές ήταν σχετικά περιορισμένες και συνοδεύονταν από την υπόσχεση ότι τα πράγματα θα επέστρεφαν σύντομα στη φυσιολογική τους κατάσταση, μπαίνουμε τώρα σε μια περίοδο όπου ένα ορισμένο είδος οικονομικής κατάστασης εκτάκτου ανάγκης γίνεται μόνιμο καθεστώς, σταθερά της ύπαρξης, τρόπος ζωής. Φέρνει μαζί της την απειλή πολύ περισσότερο άγριων μέτρων λιτότητας, ακρωτηριασμών κατακτήσεων, συρρίκνωσης των υπηρεσιών υγείας και παιδείας, περισσότερο προσωρινής απασχόλησης (βλ. Σλ. Ζίζεκ, ό. π).

Και ο Ζίζεκ καταλήγει:

Σήμερα δεν ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε, αλλά οφείλουμε να δράσουμε τώρα, γιατί οι επιπτώσεις της μη δράσης θα είναι ολέθριες. Θα αναγκαστούμε να δράσουμε «σαν να είμαστε ελεύθεροι». Θα χρειαστεί να ρισκάρουμε κάνοντας βήματα στην άβυσσο, σε εντελώς απρόσφορες συνθήκες. Θα πρέπει να επανεφεύρουμε πλευρές του καινούργιου, μόνο και μόνο για να συντηρήσουμε τη λειτουργία του μηχανισμού και να διασώσουμε ότι καλό υπήρχε στο παλιό- εκπαίδευση, σύστημα υγείας, βασικές κοινωνικές υπηρεσίες(Ζίζεκ,ό.π.).

Δεν τα λέμε εμείς, δεν τα λένε οι "ταλιμπάν", δεν τα λένε οι «νεορθόδοξοι» (τι αδόκιμος όρος κι αυτός!) τα λέει ένας ουδέτερος παρατηρητής, ένας αδέσμευτος στοχαστής.

 Δ'

Ο εξοβελισμός της συλλογικής μνήμης

Ο αείμνηστος Κώστας Αξελός έλεγε παλιότερα ότι από τον Έλληνα" φαίνεται να λείπει η σκέψη". Αν η διαπίστωση του μεγάλου φιλοσόφου ισχύει, τότε φαίνεται ότι το επόμενο "θύμα" θα πρέπει να είναι η συλλογική μνήμη. Πως αλλιώς να εξηγήσει κανείς τον εξοβελισμό της νεώτερης ιστορίας του λαού μας, που επιχειρεί το εν λόγω "σχέδιο" για το "νέο Λύκειο"; Χωρίς όμως συλλογική μνήμη η εθνική μας επιβίωση διακυβεύεται. Μπορεί σε κάποιους αυτές οι σκέψεις να φαίνονται "εθνοκεντρικές". Δικαίωμα τους, ο καθένας μπορεί να έχει την άποψη του. Όμως η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: το γεωπολιτικό τοπίο γνωστό, οι αξιώσεις κυριαρχίας δεδομένες (βλ. ιδεολόγημα Νταβούτογλου). Καλοί λοιπόν οι θεωρητικοί "μεταμοντερνισμοί" και οι άκριτες υιοθετήσεις των χομπσμπαουμικών ιδεολογημάτων τύπου "έθνους-ονείρου", καλλίστη όμως η πραγματικότητα: δεν είμαστε ούτε Ελβετία, ούτε Σουηδία. Η στρατηγική θέση της χώρας "ανοίγει την όρεξη" σε πολλά συμφέροντα. Αλλά ας αφήσουμε τις γεωπολιτικές αναλύσεις στους ειδικούς επιστήμονες και στους διπλωμάτες και ας επανέλθουμε με μερικά  ερωτήματα:

– Τελικά ποιοι είμαστε;

– Έχουμε ταυτότητα, ρίζες, ιστορία, πολιτισμό, ορθοδοξία; 

– Αν ναι, γιατί δεν τα αναδεικνύουμε; Τι φοβόμαστε; 

– Υπάρχει ανθρωποκεντρικό κεκτημένο, οικουμενικό, συλλογικό, ναι ή όχι; 

Μια παρατήρηση του Θ.Ι. Ζιάκα ίσως διαφωτίσει κάπως το θέμα μας:

Σταθερός άξονας της νεοελληνικής εθνικής ταυτότητας είναι ο εκνεωτερισμός, ενώ η νοηματοδότησή της προσλαμβάνει διαδοχικά τις τρεις γενικές μορφές: Στην ηρωική εποχή κυριαρχεί η Μεγάλη Ιδέα: Απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό. Η Ελλάδα "πρότυπο βασίλειο στην ανατολή". Φάρος εκνεωτερισμού. Μετά την εθνική καταστροφή του 1922 και ως την εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο, το 1974, κυριαρχεί ο εθνοφυλετισμός. Είμαστε Έλληνες γιατί ρέει ελληνικό αίμα στις φλέβες μας. Όχι γιατί μετέχουμε ελληνικής παιδείας. Από το 1974 και έπειτα κυριαρχεί ο εθνομηδενισμός.(Θ. Ι. Ζιάκας, Η εξ ανατολών απειλή και οι δυνατότητες μας, στην ιστοσελίδα του Αντιφώνου. Πρβλ. και Σπ. Κουτρούλη, Οι ιδεολογικές διαστάσεις του εθνομηδενισμού, στην ιστοσελίδα του συγγραφέα).

 
Ε'

Οι αιτίες του εξοβελισμού του θρησκευτικού μαθήματος

Είναι προφανές ότι το μάθημα των Θρησκευτικών «ενοχλεί» και γι’ αυτό έχει «επικηρυχθεί» από πολλούς και διάφορους, αλλά ουχί «αδιάφορους», εδώ και αρκετά χρόνια. Τι να πρωτοθυμηθούμε; Τη συστηματική προσπάθεια υποβάθμισης του με ποικίλους τρόπους (μείωση ωρών, εγκύκλιοι – εν μέσω θερινής ραστώνης – περί «εύκολης» απαλλαγής, πλημμελής διδασκαλία του στο Δημοτικά, νέο-«εικονομαχικά» φαινόμενα κ. α. π.); Την περίφημη «θέση» της ΟΛΜΕ πρόπερσι το Σεπτέμβρη; Από πού κι ως αποφαίνεται η ΟΛΜΕ για τα θέματα αυτά; Με ποια αρμοδιότητα και με ποια επιστημονική βάση; Συνδικαλιστικό σωματείο είναι, όχι επιστημονική ομάδα. Και γιατί ειδικά για τα Θρησκευτικά; Οι θεολόγοι δεν θεωρούνται συνάδελφοι τους; Ας το ξεκαθαρίσουν… Η ΕΛΜΕ Χανίων, από την άλλη, ξαφνικά «έλυσε»… όλα τα προβλήματα του κλάδου και ασχολείται πλέον μόνο με… τις «απαλλαγές»; Πότε επιτέλους θα σοβαρευτούμε σ’ αυτό τον τόπο; Μια ζωή θα ισχύει το «είσαι ό,τι δηλώσεις;».

Ας πάμε όμως παρακάτω. Δεν θα μείνω στη θλιβερή επικαιρότητα. Το είπαμε και παραπάνω: το μάθημα εξοβελίζεται τελείως από το Λύκειο, ύστερα από την αποτυχημένη προπέρσινη προσπάθεια των «αρμοδίων» να το καταστήσουν «επιλεγόμενο», μέσω των γνωστών τριών εγκυκλίων. Τώρα βιώνουμε τα χειρότερα… Το μάθημα καθίσταται οιονεί «επιλεγόμενο» και στην πράξη «καταργούμενο». 

Ο στόχος της σύνολης πολεμικής κατά του μαθήματος (αλλά και κατά της γενικής παιδείας ευρύτερα) είναι καθαρά ιδεολογικός. Με άλλα λόγια υπάρχει διακύβευμα: η ελευθερία του προσώπου, η ελευθερία του ανθρώπου. Είναι ξεκάθαρο. Ο χριστιανισμός έχει πρόταση ζωής, που νικά το θάνατο. Η ελευθερία του προσώπου είναι το βασικό πρόταγμα του. Από το Σάρτρ μάθαμε κάποτε ότι «ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος». Υπάρχει στις μέρες μας ελευθερία; Ή οι καιροί απαιτούν την ανάσχεση της, χάριν της «ασφάλειας»; (Ξέρω, ξέρω είμαι «ρομαντικός», «εκτός τόπου και χρόνου», «εκτός εποχής», «οπισθοδρομικός»).

Από την άλλη πλευρά στην ύστερη νεωτερικότητα βιώνουμε την «έκλειψη του υποκειμένου» (κατά την ορθή ορολογία του Θ. Ι. Ζιάκα), τη λογική της ισχύος και της επικράτησης των «νικητών», την απροκάλυπτη απεμπόληση της ιδιοπροσωπίας, της παράδοσης, της τοπικής, εθνικής και προσωπικής ετερότητας, τη συστημική και θεσμική απροσωπία, την αποθέωση του «ατόμου», τη «βιταλιστική» επιβολή των ολίγων εις βάρος των πολλών, την αποδόμηση κάθε κοινωνικού και κοινωνιοκεντρικού πόλου από τη σύγχρονη πολιτική, την επιβολή εν τέλει των προταγμάτων της «αγοράς» ως απολύτου δόγματος καθολικής και αδιαμφισβήτητης αξίας.

Η ελευθερία, η εργασία, η παιδεία, τα δικαιώματα του ανθρώπου, η εθνική κυριαρχία μπαίνουν με κάθε τρόπο (θεμιτό και αθέμιτο) σε δεύτερη μοίρα. Σημασία έχει η ισχύς και το κέρδος. Μας λένε: «Να είσαι ο εαυτός σου», και εννοούν «ό,τι προτάσσει το συμφέρον σου». Προσπαθούν να αποκόψουν την κοινωνία από τις διαχρονικές πανανθρώπινες αξίες προκειμένου να τους κάνουν όλους «ίδιους»: να διαμορφώσουν άβουλους (άρα υπάκοους) καταναλωτές, ανθρώπους χωρίς σκέψη και όραμα.  Μπορεί όλα αυτά να φαίνονται «θεωρητικά». Ωραία λοιπόν. Για να δούμε τι λένε επ’ αυτών καταξιωμένοι στοχαστές.

Ο Μαξ Χορκχάιμερ στο γνωστό έργο του Η Έκλειψη του Λόγου (εκδ. Κριτική, Αθήνα 1987,μετάφραση: Θ. Μίνογλου) αναφέρει μεταξύ άλλων:

Η ατομικότητα προϋποθέτει την εκούσια θυσία της άμεσης ικανοποίησης χάριν της ασφάλειας, της υλικής και πνευματικής συντήρησης της ίδιας της ύπαρξης(…) Επομένως, η ατομικότητα στις μάζες είναι σαφώς λιγότερο ολοκληρωμένη και λιγότερο διαρκής απ’ όσο είναι στη λεγόμενη ελίτ. Από την άλλη πλευρά, η ελίτ πάντα ήταν πολύ πιο απορροφημένη από στρατηγικές για την απόκτηση και τη διατήρηση δυνάμεως. Η κοινωνική ισχύς σήμερα περισσότερο παρά ποτέ διαμεσολαβείται από την επιβολή πάνω στα πράγματα (μν. έργον, σελ. 160-161).

Για το θέμα της «εξατομίκευσης» στο χριστιανισμό ο Χορκχάιμερ αποφαίνεται τα ακόλουθα:

«Στον χριστιανισμό το ανθρώπινο εγώ και η πεπερασμένη φύση δεν βρίσκονται σε διαφωνία όπως ήσαν στον αυστηρό εβραϊκό μονοθεϊσμό.(…). Ο Χριστιανισμός, σε έντονη αντίθεση με τις αντίπαλες του θρησκείες και με τις ελληνιστικές ηθικές φιλοσοφίες, συνδέει την απάρνηση, την τιθάσευση των φυσικών ορμών, με την οικουμενική αγάπη, η οποία κατακλύζει κάθε πράξη.(…)»(μν. έργον, σελ. 169).

Και λίγο παρακάτω:

«Με την άρνηση ακριβώς της θέλησης για επίγεια αυτοσυντήρηση χάριν της συντήρησης της αιώνιας ψυχής ο Χριστιανισμός υποστήριξε την άπειρη αξία του κάθε ανθρώπου, μια ιδέα που διείσδυσε ακόμη και σε μη χριστιανικά ή αντιχριστιανικά συστήματα του δυτικού κόσμου» (ο.π.,σελ.171).

Αυτοί δεν είναι λόγοι ενός χριστιανού «απολογητή» αλλά του Μ. Χορκχάιμερ, γνωστού θεωρητικού της «σχολής της Φραγκφούρτης».

Κάνοντας ένα βήμα παρακάτω βλέπουμε ότι στη σκέψη του μεγάλου φιλοσόφου Β. Μπένγιαμιν, αλλά και του μαθητή του Giorgio Agamben, το καπιταλιστικό σύστημα έχει και «θρησκευτικές» προκείμενες. Με τα λόγια του Agamben:

Ο καπιταλισμός ως θρησκεία (Kapitalismus als Religion) είναι ο τίτλος ενός από τα διευσδυτικότερα θραύσματα, που δημοσιεύθηκαν μετά θάνατον,  του Μπένγιαμιν. Κατά τον Μπένγιαμιν, ο καπιταλισμός δεν αντιπροσωπεύει μόνο, όπως στον Max Weber, μία εκκοσμίκευση της προτεσταντικής πίστης, αλλά αυτός ο ίδιος συνιστά ουσιαστικώς ένα θρησκευτικό φαινόμενο, που αναπτύσσεται παρασιτικώς αρχής γενομένης από τον χριστιανισμό. Ως τέτοιος, ως θρησκεία της νεωτερικότητας, αυτός προσδιορίζεται από τρία χαρακτηριστικά:

(1) Είναι μια λατρευτική θρησκεία, ίσως η πιο ακραία και απόλυτη που υπήρξε ποτέ. Τα πάντα σε αυτήν έχουν νόημα μόνο όταν αναφέρονται στην επιτέλεση μιας λατρείας, όχι εν σχέσει προς ένα δόγμα ή μια ιδέα.

(2) Αυτή η λατρεία είναι διηνεκής, είναι “ο εορτασμός και η ιερουργία μιας λατρείας sans treve et sans merci“(«δίχως διακοπή και δίχως οίκτο, αδιάκοπη και ανελέητη»). Δεν είναι δυνατόν να διακρίνουμε εδώ μεταξύ ημερών εορτής και ημερών εργασίας, αλλά υφίσταται μια μοναδική, ατελεύτητη ημέρα γιορτής, όπου η εργασία ταυτίζεται με τον εορτασμό της λατρείας.

(3)  Η καπιταλιστική λατρεία δεν αποβλέπει στη λύτρωση, ή στην εξιλέωση για μια ενοχή, αλλά στην ίδια την ενοχή. (…)

(…)Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο καπιταλισμός αποσκοπεί με όλες τις δυνάμεις του όχι στη λύτρωση, αλλά στην ενοχή, όχι στην ελπίδα, αλλά στην απελπισία. Ο καπιταλισμός ως θρησκεία δεν στοχεύει στον μετασχηματισμό του κόσμου, αλλά στον αφανισμό του, στον όλεθρο. Και η κυριαρχία του στην εποχή μας είναι σε τέτοιο βαθμό ολοκληρωτική, ώστε ακόμη και οι τρεις μεγάλοι προφήτες της νεωτερικότητας (Νίτσε, Μάρξ και Φρόυντ) συνωμοτούν, σύμφωνα με τον Μπένγιαμιν, μαζί του, είναι αλληλέγγυοι, κατά κάποιο τρόπο προς τη θρησκεία της απόγνωση (Giorgio Agamben, Βεβηλώσεις, μετάφραση: Π. Τσιαμούρας, εκδ. Άγρα, Αθήνα 2006, σελ.131-133).

Με το κομμάτι του  "κεκτημένου της Ευρώπης", που κάποιοι ανενημέρωτοι επικαλούνται εντελώς άκαιρα δεν θα ασχοληθούμε. Διαφωτιστική είναι η εργασία της Όλγας Γριζοπούλου με τίτλο Η Θρησκευτική Εκπαίδευση (ΘΕ) και το Μάθημα των Θρησκευτικών (ΘΜ) στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου και παραπέμπουμε. Αλλού λοιπόν αυτά τα δικολαβίστικα: "μα έτσι γίνεται στην Ε.Ε.". Άλλη είναι η πραγματικότητα στην Ευρώπη,τελεία και παύλα.

Αλλά ας πάμε και στη  Γαλλία, τη χώρα  της ουδετεροθρησκίας και του -για πάνω απο 100 χρόνια – εκκοσμικευμένου λαϊκού κράτους.  Βλέπουμε τον πρόεδρο Σαρκοζύ να κάνει άνοιγμα στη Ρωμαιοκαθολική εκκλησία και να αμφισβητεί το κεκτημένο της etat laique. Όπως παρατηρεί ο Κ. Χολέβας στο άρθρο του  με τίτλο Κλονίζεται το Ουδετερόθρησκο Οικοδόμημα στη Γαλλία:

"Αμφισβητώντας τα θεμέλια του ουδετερόθρησκου κράτους ο Σαρκοζί έκανε ομολογία πίστεως εκ μέρους της Γαλλίας προς την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Χαρακτήρισε την χώρα του ως πιστή θυγατέρα της Εκκλησίας εκπλήσσοντας όλους όσοι γνωρίζουν ότι ο νόμος του 1905 είχε ενοχλήσει και συνεχίζει να ενοχλεί το Βατικανό. Τόνισε ότι οι ρίζες του γαλλικού πολιτισμού είναι Χριστιανικές και κατηγόρησε τους οπαδούς του ουδετερόθρησκου κράτους ότι επεχείρησαν, χωρίς επιτυχία πάντως, να αποκόψουν αυτές τις ρίζες".

Αλλά θα αντιτείνει κάποιος ότι αυτό είναι μια επικοινωνιακού τύπου πολιτική επιλογή, που εξυπηρετεί ίσως συγκεκριμένα συμφέροντα. Ωραία λοιπόν. Ας αφήσουμε τους πολιτικούς και ας πάμε στους ανθρώπους του πνεύματος. Μια σημαντική προσωπικότητα της γαλλικής διανόησης ο Ρεζίς Ντεμπρέ, σύντροφος του Τσε Γκεβάρα, κάνει λόγο για την ανάγκη στοιχειώδους "θρησκευτικού εγγραματισμού" σε υπόμνημα του στον Υπουργό Παιδείας της Γαλλίας Ζακ Λάνγκ (2002). Το υπόμνημα κυκλοφορεί και στη χώρα μας υπό τον τίτλο Η διδασκαλία της θρησκείας στο ουδετερόθρησκο σχολείο (εκδ. Βιβλ. της Εστίας, Αθήνα 2004). 

Γράφει λοιπόν ο Ντεμπρέ:

"Η αποπομπή του θρησκευτικού φαινομένου εκτός των τειχών της  ορθολογικής και της δημοσίως ελεγχόμενης μετάδοσης των γνώσεων ευνοεί την παθολογία του πεδίου αντί την εξυγίανση του.Η αγορά της ευπιστίας, ο Τύπος και τα βιβλιοπωλεία διογκώνουν με τη σειρά τους το κύμα του εσωτερισμού και του ανορθολογισμού" (μν. έργον, σελ.26).

Λίγο παρακάτω:

"Όσο ο επιστήμονας και ο πιστός δεν ακυρώνουν ο ένας τον άλλον άλλο τόσο η αντικειμενικοποιούσα και η ομολογιακή προσέγγιση δεν ανταγωνίζονται η μια την άλλη, δεδομένου ότι και οι δυο μπορούν να υπάρχουν και να ευδοκιμούν συγχρόνως (…)

Απόδειξη αυτού είναι ότι και οι δυο προσεγγίσεις μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο (ένας ερμηνευτής ιερών κειμένων μπορεί να διαθέτει πνεύμα κριτικό και οργανωμένο). Η οπτική της πίστης και η οπτική της γνώσης δεν συνιστούν παίγνιο μηδενικού αθροίσματος"(ό.π.,σελ. 27-28).

Ας πάμε και στην πρόταση του Ντεμπρέ (ό.π.,σελ.44):

Τώρα φαίνεται έφτασε η ώρα για τη μετάβαση από την ουδετεροθρησκία της αναρμοδιότητας ("η θρησκεία δεν μας αφορά, εκ συστάσεως") σε μια ουδετεροθρησκία της κατανόησης("είναι χρέος μας να κατανοήσουμε περί τινος πρόκειται").

Όπως σωστά παρατηρεί ο Π. Καλαϊτζίδης  "ο Ντεμπρέ εντάσσει ρητώς τη θρησκεία ως πολιτισμικό γεγονός στη δημόσια σφαίρα και προσδίδει στη μελέτη της (στο δημόσιο σχολείο) υποχρεωτικό χαρακτήρα, εν αντιθέσει πρός τη θρησκεία ή την πίστη ως λατρευτικό γεγονός, που εμπεριέχει μια προσωπική απόφαση και επιλογή και για τούτο εντάσσεται στην ιδιωτική σφαίρα" (ό.π.,σελ.84).

Τι ωραία! Στη Γαλλία (το προπύργιο της ουδετεροθρησκίας) προτείνεται ο υποχρεωτικός χαρακτήρας της μελέτης του θρησκευτικού φαινομένου, έστω και με τους περιορισμούς που προαπαιτεί ο κοσμικός χαρακτήρας του κράτους. 
Και στην "ορθόδοξη" Ελλάδα τι γίνεται; Ούτε καν υιοθετείται -έστω και κατ' αντιγραφήστη χειρότερη περίπτωση- ένα ανάλογο μοντέλο, αλλά υιοθετείται ο πλήρης εξοβελισμός της διδασκαλίας της θρησκείας και φυσικά καταργείται το υποχρεωτικόν της θρησκευτικής εκπαίδευσης. Στην "προοδευτική" Γαλλία διαπιστώνουμε μια "αναθεμελίωση"  προς την κατεύθυνση της αξίας της μελέτης του θρησκευτικού φαινομένου. Μάλιστα αυτό είναι επιτακτική ανάγκη, κατά τον Ντεμπρέ. Στην  Ελλάδα- με σαφώς άλλα δεδομένα και άλλες προκείμενες σε σχέση με τη Γαλλία- διαπιστώνουμε "υποστροφή" πρός μια κατεύθυνση άκαιρη, ξεπερασμένη και σαφώς αταίριαστη με τις "ρίζες", το πολιτισμικό και θρησκευτικό περιβάλλον και τις αξίες της χώρας μας.

ΣΤ'

Δια ταύτα…

Θα μπορούσαν να παρατεθούν πολλές ακόμα αναφορές. Σταματάμε κάπου εδώ με την ελπίδα ότι δώσαμε κάποιους βασικούς άξονες για ένα ευρύτερο προβληματισμό. Το θέμα έχει πολλές διαστάσεις και δεν πρέπει να το δούμε στενά «συντεχνιακά». Ας ελπίσουμε ότι θα υπάρξει μια συνεννόηση για κοινή γραμμή αντίδρασης τόσο μεταξύ των θεολόγων, όσο και μεταξύ των θιγομένων από τις φερόμενες νέες ρυθμίσεις καθηγητών όλων των ειδικοτήτων. Φυσικά στον αγώνα αυτό η Εκκλησία δεν μπορεί να μείνει αμέτοχη. Υπάρχει διακύβευμα, ας το καταλάβουμε όλοι. Νομίζω πως ένα πρώτο θετικό βήμα αντίδρασης στα επερχόμενα αποτελεί το κείμενο της ανακοίνωσης του Παγκρητίου Συνδέσμου Θεολόγων, χωρίς βεβαίως να παραθεωρώ τα κείμενα, τις απόψεις και τις επισημάνσεις των συναδέλφων απ’ όλη τη χώρα. Θα πρέπει να το καταλάβουμε όλοι: σ’ αυτήν τη δύσκολη συγκυρία δεν μας «περισσεύει» κανείς…

13-10-2010, Γ. Μ. Βαρδαβάς

ΠΗΓΗ: Τετάρτη, 13 Οκτωβρίου 2010, http://vardavas.blogspot.com/2010/10/blog-post_1557.htm

Στ’ ακρογιάλι του φθινοπώρου

Του Γιάννη Ποταμιάνου

Πυρώνω την καρδιά μου στη λάβα

                         των ηφαιστείων μου

Να λάμπει η ανεκτίμητη στιγμή

Καθώς κοιτάω κατάματα

                           το αδιέξοδο

Αναμμένα κάρβουνα

                              τα σωθικά μου

Σπαρταράω στα νύχια του θηρίου

Καθώς η αμφιβολία

            παγώνει την προοπτική μου

Θα δρέψω κάθε ώριμο καρπό

                        στο γόνιμο μονοπάτι μου

Ν’ ανοίξει ο δρόμος

                        της νέας ανθοφορίας μου

Και σαν αισθανθώ την ταπεινότητα

Μπρος στο βουητό του καταρράκτη

Αιωρούμενος

Θα λικνιστώ στα κύματά του

                   να νανουρίσω τα όνειρά μου

Στην επέλαση των ηλιαχτίδων μου

                         σκορπάει η καταχνιά 

Και οι στίχοι μου

                  χαρούμενα πουλιά

                                            να τιτιβίζουν

Ας κουρνιάζουν αποβραδίς

                                στο ακατανόητό μου

Όμως αιώνες τώρα

                          οι πόθοι μου βοτσαλάκια

Θρυμματίζονται στις ακρογιαλιές

                                      του χρόνου

Ώσπου γίνονται ψιλή άμμος,

                            που την παίρνει ο άνεμος

Να θάψει το λείψανο του καλοκαιριού

Ας με ξέβρασε το μελτέμι του Αυγούστου

                      στ’ ακρογιάλι του φθινόπωρου

Μπαίνω πάντα στα ποιήματά μου

                                              ιαματικός

καθώς δένω τις πληγές των ουσιαστικών μου

                             με τα οθόνια των επιθέτων μου

                   2 Σεπτεμβρίου 2010,     Γιάννης Ποταμιάνος

Αντίχριστοι…

Του παπα Ηλία Υφαντή

Μια παρέα φλυαρούσε
Και γι’ αντίχριστους μιλούσε…
Κι είπε ένας οργισμένος
Κι άκρως αγαναχτισμένος:

Τι ’ν’ αυτά που τσαμπουνάτε;
Και γι’ αντίχριστους μιλάτε!
Ούτε δράμι δε νογάτε;
Κι ούτε γύρω σας κοιτάτε!

Πως αντίχριστ’ είν’ οι ούφοι,
Που ψηφίζουνε και θέλουν
Να μας κυβερνούν ταρτούφοι!!!…

Που ’χουν κάμει τη ζωή μας
Μπάχαλο και κλοτσοσκούφι…

Κι ύστερα αναρωτιούνται:

Γιατ’ η πολιτική μας όζει;
Όταν οι ίδιοι αυτοί ψηφίζουν
Να μας κυβερνούν μαφιόζοι!!!…

παπα-Ηλίας, 13-10-2010

http://papailiasyfantis.wordpress.com