Η ΚΡΙΣΗ ΩΣ ΠΡΟΔΙΑΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΙΙ

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

Συνέχεια από το Μέρος Ι [21-6-2011] Το κράτος είναι από τους πρώτους στόχους που πλήττει η νέα τάξη πραγμάτων. Μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού ο καπιταλισμός έχοντας απαλλαγεί από το αντίπαλο δέος (ήταν πράγματι; δεν το εξέτασε ουδείς ιστορικός αναλυτής) με τη μορφή του νεοφιλελευθερισμού επιδόθηκε στη μετά μανίας επίθεση κατά του κράτους. Εξυφάνθη η κατηγορία ότι αυτό αποτελεί άθλιο επιχειρηματία, συκοφαντία αισχρή ακόμη και για το πιο κομματικό κράτος.

Το κομμουνιστικό κράτος έδωσε στους άπληστους κεφαλαιοκράτες άφθονα και ισχυρά (έτσι φαίνονταν μετά το 1990) επιχειρήματα. Με τη βοήθεια όλων των ώς τότε υποτιθεμένων κρατιστών του καπιταλιστικού στρατοπέδου, δηλαδή των οπαδών της οικονομικής σχολής που πρεσβεύει ότι οι σημαντικοί τομείς της παραγωγής πρέπει να ελέγχονται από το κράτος (και αυτό είναι το ορθό είτε το κράτος λειτουργεί σωστά είτε όχι. Το αντιλαμβανόμαστε τουλάχιστον τώρα;) επέτυχαν σε μία εικοσαετία να εισαγάγουν τις πιό σημαντικές κρατικές (έστω κομματικές, όπως και άλλοτε γράψαμε) επιχειρήσεις στο χρηματιστήριό τους. Από εκεί και πέρα λίγη εργασία απόμεινε για να απωλέσει το κράτος την περιουσία του. Μήπως πονούσαν οι ταγοί περισσότερο τα χρήματα του λαού από το τμήμα εκείνο του λαού που εναπέθεσε τις οικονομίες του στα χέρια τυχάρπαστων χρηματιστών κατά τη “μεγάλη ακμή” του χρηματιστηρίου; Άλλωστε η πληθώρα των σκανδάλων μαρτυρεί περίτρανα τον βόρβορο του χρηματισμού. Ας λάβουν υπ΄ όψη τους όλοι αυτοί που “υπηρέτησαν” τον λαό από σημαντικές θέσεις και διατείνονται ότι δεν “λέρωσαν τα χέρια τους”, ότι η συγκάλυψη των ενόχων, λόγω κομματικής “αλληλεγγύης” (αχ, δύσμοιρη λέξη!) ή λόγω δειλίας συνιστά ενοχή.

Σήμερα η κρατική εξουσία, αν υπάρχει ακόμη, η οι εντολοδόχοι των ισχυρών του κεφαλαίου βιάζονται να εκποιήσουν σε εξευτελιστικές τιμές (αυτό “πετυχαίνει” η “μαγεία” του χρηματιστηρίου) τον ιδρώτα του λαού δεκαετιών! Πώς γίνεται αυτό; Μα θέλει οικονομική ανάλυση με ειδικές γνώσεις της “επιστήμης” (δηλαδή της θεσμοθετημένης απάτης) της οικονομίας. Όλοι μας δεν σταθήκαμε μάρτυρες εκποίησης της περιουσίας ενός συμπολίτη μας που χρωστούσε “πολλά” (έτσι μας έμαθαν να λέμε) στις τράπεζες. Αν πράγματι χρωστούσε τόσα όσα του ζητούσαν, δεν αναλύσαμε ποτέ ούτε διερωτηθήκαμε. Έτσι λοιπόν συνέβη με το δημόσιο. Έχοντας εθιστεί στον δανεισμό (τη φοβερότερη μορφή εθισμού) ήταν υποχρεωμένο να καταφεύγει στις “αγορές” (πόσοι διερωτηθήκαμε, ποιές είναι αυτές;) για τις “δόσεις” του. Και οι “αγορές” γνωρίζοντας τον εθισμό του κράτους αύξαναν διαρκώς τις απαιτήσεις τους με τη μορφή του αυξητικού ολοένα επιτοκίου δανεισμού. Και για να είναι συνεπείς προς την “επιστήμη” της οικονομίας οι “αγορές” “έστησαν διάφορους οίκους αξιολόγησης (περισσότερους από έναν για να μην μας θυμίζει το καθεστώς τον κομμουνισμό!). Αυτοί οι “οίκοι” δεν αποτελούν θεσμικό όργανο ουδενός υπερκρατικού (διεθνούς συνηθίσαμε νά λέμε) οργανισμού, όπως δεν είναι θεσμικό όργανο ο των τραπεζών “Τειρεσίας” (αχ, αν είχαν διαβάσει τα λόγια προς τον Κρέοντα, που έβαλε στο στόμα του ο Σοφοκλής. Προσοχή: Ουδεμία σχέση με την οδό Σοφοκλέους!), άγνωστοι προ ολίγων ετών “οίκοι”, εξαπέλυσαν ξαφνικά άγρια επίθεση κατά των χωρών με αδύναμη οικονομία. Πρώτο “πειραματόζωο” η χώρα μας, η οποία δοκιμάζεται από την εκτίναξη των spreads,  λέξη που αναμασούν με ιδιαίτερη ικανοποίηση τα παπαγαλάκια της δημοσιογραφίας. Κάπου κάπου κάνουν λόγο και για την “πιεση της αγοράς” και την άλλη των κεφαλαιούχων που ζουν για να αισχροκερδίζουν σε βάρος των οικονομιών των λαών, τελικά όμως μας “καθησυχάζουν” τονίζοντας ότι οι “μεγάλοι” και “καλοί” και “ηθικοί” της ΕΕ, της ΕΚΤ, του ΔΝΤ νυχθημερόν πασχίζουν να σώσουν την ελληνική οικονομία από τους άλλους, που δεν τους ονομάζουν αισχρούς, άθλιους και πωρωμένους από τη δίψα του χρήματος, που πιέζουν, ώστε να συντελεστεί η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας. Και εμείς στηνόμαστε μπροστά στη μικρή οθόνη, για να μάθουμε τί το καλό για μας αποφάσισαν σήμερα οι “καλοί” της Ευρώπης αλλά και πιο πέρα της Αμερικής!

Οι πολυπράγμονες οικονομικοί αναλυτές, οι καταγγέλοντες το κράτος για τις άθλιες επιδόσεις του στην οικονομία, οι υποστηρικτές της πολιτικής εκποίησης της δημόσιας περιουσίας και της μείωσης του εισοδήματος των πολιτών της χώρας, ποτέ δεν έθεσαν και ούτε θα θέσουν υπό συζήτηση ερωτήματα όπως τα ακόλουθα: Είναι η οικονομία επιστήμη κατά το ανάλογο των θετικών επιστημών και υπάρχουν οικονομικοί νόμοι, οι οποίοι ρυθμίζουν τα των αγορών (ας μη χρησιμοποποιήσουμε εισαγωγικά) ή είναι καλοστημένη απάτη των ισχυρών του χρήματος; Τα “παιχνίδια” με τις ισοτιμίες των νομισμάτων, την κίνηση του χρηματιστηρίου και την εκτίναξη των spreads των ομολόγων καθώς και η διαφορετική νομισματική πολιτική ΕΕ και ΗΠΑ υπαγορεύονται από οικονομικούς νόμους που θα μπορούσε να μάθει και μαθητής του λυκείου; Οι ισχυροί του κεφαλαίου είναι οργανωμένοι σε ομάδες κατά το ανάλογο των γκάγκστερς του παρελθόντος, που εξοντώθηκαν κατά το “ξεκαθάρισμα” των μεταξύ τους λογαριασμών, ή υπάρχει διεθνής του κεφαλαίου πανίσχυρη που φιλοδοξεί όχι απλώς να σωρεύσει τον πλούτο της γης στα χέρια της, αλλά να υποκαταστήσει τα κράτη;  Είναι άλλα τα συμφέροντα των Κεντρικών τραπεζών, του ΔΝΤ, των οίκων αξιολόγησης των οικονομιών και των οίκων συμβούλων χωρών με ανίσχυρη οικονομία ή μήπως το παιχνίδι είναι ένα (η κατάρρευση της οικονομίας) και οι παίκτες πολλοί έχοντας αναλάβει ο καθένας τον ρόλο του; Και ποιοί είναι οι ρυθμιστές των εξελίξεων; Μήπως κατά τη σύνοδο διαφόρων “λεσχών”, πολύ γνωστών πλέον κατά την ονομασία τους, δίδονται εντολές προς εκτελεστικά όργανα; Γιατί δεν σχολιάζεται ποτέ ο λόγος της προβαλλόμενης ανάγκης παγκόσμιας κυβέρνησης, λόγος που ακούγεται και από τα χείλη του πρωθυπουργού μας;  

Θα ήταν μικρό το κακό, αν η επίθεση γινόταν στον τομέα της οικονομίας και μόνο. Πέρα από την αποδόμηση των κρατών ως διαχειριστών των εθνικών οικονομιών διαφαίνεται ότι επιτυγχάνεται ο ακόμη σοβαροτέρων συνεπειών στόχος της μειωμένης εθνικής κυριαρχίας. Και είναι ευκολότερο να επιτευχθεί ο στόχος αυτός σε εποχή που οι πάντες έχουν πεισθεί ότι η μόνη αξία είναι το χρήμα. Τα εθνικά ζητήματα δεν συζητούνται πλέον και θα μπορούσαν όλα να τακτοποιηθούν σε βάρος μας με συνοπτικές διαδικασίες, αν οι εχθροί μας και όχι φίλοι μας έκριναν κατάλληλο τον καιρό. Ο εκμαυλισμός των συνειδήσεων μέσω του καταναλωτισμού έχει συντελεστεί και ο μέσος πολίτης εκδηλώνει αισθήματα ενοχής αποδεχόμενος σιωπηλά το ότι “όλοι μαζί τα φάγαμε”! Αυτός διαθέτοντας ακόμη ίχνη αξιοπρέπειας δεν λησμονεί το πόσο αναξιοπρεπής υπήρξε όταν δρασκέλιζε το κατώφλι του πολιτικού γραφείου ή πόσο πλήγωνε την πατρίδα (ένοια που είχε λησμονήσει και του την υπενθυμίζουν οι “σωτήρες” των ημερών), όταν δεν διέθετε γι’ αυτήν τον ιδρώτα του. Βέβαια αδυνατεί να συνειδητοποιήσει πόσα έφαγαν οι άλλοι, καθώς στην έπαρσή του αισθάνεται ακόμη “ημέτερος” και όχι θύμα!

Θρηνώντας επάνω στη χαμένη μας αγοραστική δύναμη, αδυνατούμε να συνειδητοποιήσουμε τις βαθύτερες συνέπειες της κρίσης που βιώνουμε. Αδυνατούμε να συλλάβουμε τις συνέπειες στην προδομένη νέα γενιά, που βλέπει να ορθώνονται ολόγυρά της αδιέξοδα. Αδυνατούμε να αντιληφθούμε ότι το σχέδιο δεν σταματά στην οικονομική εξαθλίωση των λαών μέσω της οικονομίας υπό τη στενή έννοια του όρου. Η Ινδία έχει από ετών επιλεγεί ως “πειραματόζωο” για τον ασφυκτικό έλεγχο επί της φυτικής παραγωγής των μεγάλων πολυεθνικών της γεωργίας. Από τότε εκατοντάδες χιλιάδες πεινασμένοι αγρότες αυτοκτόνησαν, λόγω χρεών προς τις τράπεζες, αφήνοντας στην αθλιότητα απροστάτευτα τα μέλη των οικογενειών τους. Οι ίδιοι ισχυροί του κεφαλαίου ίδρυσαν χρηματιστήριο ειδών διατροφής και εντός διετίας διπλασδίασαν την τιμή των βασικών από αυτά, με αποτέλεσμα να εξανεμίζεται η ανθρωπιστική βοήθεια, όση απόμεινε! Αυτοί προωθούν τον τροφοδοτικό κώδικα, ώστε να θέσουν υπό ασφυκτικό έλεγχο τη μικροκαλλιέργεια, και οι ίδιοι διεκδικούν την αποκλειστική διαχείριση των υδάτων. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν την πορεία του πλανήτη; Ας μην πέσουμε μία ακόμη φορά θύματα υπολογίζοντας στενά και μόνο τις συνέπειες της κρίσης στον καταναλωτισμό μας.

                                                              “ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ”, 27-06-2011  

Το κουκούτσι

Του Γιάννη Ποταμιάνου

Πέφτει απ’ το δέντρο ο καρπός,

σαπίζει

Μα εγώ στο κουκούτσι έκρυψα

                          όσα θησαύρισα

στους δύσκολους καιρούς

τα περιφρονημένα,

                           τα αιρετικά

Τα ανυπότακτα σε θεούς και εξουσίες

Και να ξέρεις πως το κουκούτσι

Που οι άλλοι πέταξαν

                           μετά το φαγοπότι

Εγώ το κρατώ ακόμα

Τρυφερά το νανουρίζω σαν μωρό

Ξέροντας

Πως ζηλότυπα φυλάει το μυστικό

της αναγέννησης

                                          28 Απριλίου 2010, Γιάννης Ποταμιάνος

Η παραίτησή μου από τη ΣΠΙΘΑ….

Του Γιώργου Καραμπελιά

«Σύντροφοι γρηγορείτε, ο παλιός κόσμος είναι ήδη πίσω σας»*…

 Τα τελευταία γεγονότα στο εσωτερικό της Ανεξάρτητης Κίνησης Πολιτών έχουν τροχοδρομήσει αρνητικότατες εξελίξεις για το εγχείρημά μας. Η έλλειψη εσωτερικής δημοκρατίας, που παρατηρήθηκε στη συνδιάσκεψη, δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά συνέχεια μιας τακτικής μηνών, με διαρκείς αντεγκλήσεις και συγκρούσεις χωρίς αρχές· αυτές, δυστυχώς, δεν αντανακλούν μόνο προσωπικές στρατηγικές, ή απειρία σε επίπεδο Σπιθών, αλλά εκπορεύονται κατ’ εξοχήν από λανθασμένες επιλογές και τακτικές της ίδιας της ηγεσίας της κίνησης:

Η αλλαγή τριών (ή μήπως τεσσάρων;) οργανωτικών υπευθύνων, η προώθηση πέντε ή έξι νέων «οργανωτικών» σχημάτων και η έλλειψη παραγωγής πολιτικής –δεν υπάρχει ούτε μία επιτροπή επεξεργασίας θεμάτων– καταδεικνύουν μια μονόπλευρη εμμονή σε ένα μοντέλο οργάνωσης, σύμφωνα με το οποίο οι Σπίθες λειτουργούν μόνο ως μηχανισμοί προετοιμασίας μαζικών εκδηλώσεων της ηγεσίας της κίνησης, με πενιχρή αν όχι ανύπαρκτη παρέμβαση σε μαζικά κινήματα.

Παρ’ όλα αυτά, μέχρι τη συνδιάσκεψη, έθετα σε δεύτερη μοίρα αυτές τις διαπιστώσεις μου, κρίνοντας πως η «εξωτερική» δυναμική της Κίνησης υπερκάλυπτε τις εσωτερικές αδυναμίες –κάποτε και φαιδρότητες– στη λειτουργία μας. Εξ άλλου, είχα αποδεχτεί τη συμμετοχή μου στην Προσωρινή Συμβουλευτική Επιτροπή της Κίνησης, παρά τους ενδοιασμούς μου, διότι η κρίση που περνάει η χώρα υποχρεώνει σε συστράτευση όλους όσους συμφωνούν γύρω από το τετράπτυχο, εθνική ανεξαρτησία, κοινωνική δικαιοσύνη, οικολογική ισορροπία, άμεση δημοκρατία.

Η Συνδιάσκεψη αποτέλεσε όντως ένα σημείο καμπής, όπως έγραφα σε πρόσφατο κείμενό μου. Κατ’ αρχάς θετικά, διότι με μεγάλη προσπάθεια κατορθώσαμε να μη βγούμε διασπασμένοι από αυτήν, παρά τις αντίθετες και συντονισμένες προσπάθειες, γεγονός που δείχνει τη δύναμη ενός συλλογικού σώματος. Επειδή όμως, για κάποιους, ο κίνδυνος είναι ακριβώς η συγκρότηση ενός συλλογικού υποκειμένου που διασκέπτεται, συνεδριάζει και αποφασίζει, αμέσως μετά, επικράτησαν τα αρνητικά στοιχεία και άρχισε μια μεθοδευμένη συκοφαντική εκστρατεία, με στόχο την αποχώρηση ενός μέρους της Κίνησης. Και δεν μπορώ να ερμηνεύσω διαφορετικά την αθρόα δημοσίευση ψευδολόγων κειμένων, τη στιγμή που, επί μήνες, κείμενά μου –που συχνά είχα γράψει με προτροπή του ίδιου του Μ. Θεοδωράκη (για παράδειγμα, κείμενό μου για τις Θέσεις της Σπίθας ή για τα γεγονότα της Κερατέας, κ.λπ.)– έμειναν αδημοσίευτα σε αυτή την, ξαφνικά, τόσο «δημοκρατική» ιστοσελίδα.

Αυτά θα πρέπει να συνδυαστούν με τις πρόσφατες συμμαχίες με ένα κομμάτι του συστήματος, το οποίο γυρεύει σήμερα να επιπλεύσει πάνω σε ένα αντιμνημονιακό σωσίβιο, οπότε ο ρόλος της Σπίθας γίνεται πολύ πιο διακοσμητικός, ενώ ενισχύεται η παρουσία και ο ρόλος παραγόντων που επιζητούν εκλογική επιβεβαίωση και βουλευτικούς θώκους. Δυστυχώς, κινδυνεύουμε να βρεθούμε μπροστά σε «μια από τα ίδια», τη στιγμή που ο ελληνικός λαός, μέσα στη δίνη της κρίσης, δεν έχει ανάγκη από ένα πολιτικό σχήμα συναρμολογημένο από τα ερείπια του υπό κατεδάφιση παλιού κόσμου.

Ο ελληνικός λαός, μέσα από τον υπό εξέλιξη ελληνικό «Μάη», χρειάζεται νέα πολιτικά εργαλεία, τα οποία, μέσα στο κλίμα της πραγματικής δημοκρατίας, θα απελευθερώσουν τις δημιουργικές δυνάμεις του. Η ανάπτυξη ενός νέου μαζικού κινήματος, στο οποίο η Κίνηση και ο Μίκης Θεοδωράκης συνέβαλαν, αποτέλεσε το πρώτο βήμα σε αυτή την κατεύθυνση, σήμερα όμως χρειάζονται νέα βήματα και αυτό είναι το στοίχημα που πρέπει να κερδίσουμε, και σε αυτή την κατεύθυνση θα συνεχίσω να στρατεύομαι.

Οι σχεδόν πέντε δεκαετίες μιας αδιάλειπτης πολιτικής δραστηριότητας, δίχως συστημικές παρεκβάσεις, δεν μου επιτρέπουν να ανεχτώ άλλο την επανάληψη πρακτικών που οδήγησαν τον ελληνικό λαό στη σκληρότερη ματαίωση της πρόσφατης ιστορίας του και θέτουν σε κίνδυνο το νέο που γεννιέται. Και αυτή τη διαδρομή μου δεν θα την αμαυρώσουν αστεία ανταλλάγματα, όπως μια περίοπτη θέση σε ένα πολιτικό σχήμα, ή μια κοινοβουλευτική έδρα.

Το δικό μου όραμα είναι φτιαγμένο από άλλα υλικά. Γι’ αυτό και σας κοινοποιώ την παραίτησή μου από την Προσωρινή Συμβουλευτική Επιτροπή της ΚΑΠ, η οποία υπήρξε όντως και κατ’ εξοχήν «συμβουλευτική»! Για περισσότερες εξηγήσεις και λεπτομέρειες θα επανέλθω αν και όταν χρειαστεί.

Υ.Γ. Κάποιοι, ανενδοίαστα, αναφέρονται υβριστικά στο Άρδην και τη Ρήξη. Μπορώ να πληροφορήσω τους καλόπιστους –όχι βέβαια τους υβριστές–, ότι το Άρδην από το 1996 και η Ρήξη σε δύο περιόδους μετά το… 1980, αποτελούν συλλογικά εγχειρήματα μιας αναγνωρισμένης ποιότητας με εκατοντάδες συνεργάτες και συμβολή όσο κανένα άλλο έντυπο στην Ελλάδα στη διαμόρφωση του ιδεολογικού χώρου στον οποίο κινείται και η ΚΑΠ. Μερικοί από αυτούς συμμετέχουν στη Σπίθα, όχι όλοι βεβαίως, ούτε καν ολόκληρη η συντακτική επιτροπή των εντύπων μας. Και αν επαίρομαι για κάτι δεν είναι για τα δεκάδες βιβλία που έχω γράψει, ούτε για τους προσωπικούς μου αγώνες, όσο για το ότι μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες έχω συμβάλει στη διαμόρφωση συλλογικών υποκειμένων που διαμορφώνουν ανθρώπους με υψηλό πνευματικό επίπεδο, γενναίο φρόνημα και υψηλό ήθος. Αυτό το ήθος που λείπει από τους υβριστές και όσους δεν πάσχισαν ποτέ ειλικρινά για τίποτε το συλλογικό στη ζωή τους.

Γιώργος Καραμπελιάς

* Σύνθημα από τους τοίχους του Μάη του ’68

ΠΗΓΗ: http://www.tsantiri.gr/koinonia-kinimata/paretisi-tou-karampelia-apo-ti-spitha.html

Σημείωση: Για να ενημερωθείτε ΠΛΗΡΕΣΤΕΡΑ για την κατάσταση που οδήγησε στην παραίτηση μπορείτε να ανατρέξετε:

1) στο άρθρο του Μίκη ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ, ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ από την Συνδιάσκεψη ΚΑΠ.

2) ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗΣ  του Όθωνα Ιακωβίδη

Κατά νεοφιλελευθερισμού

Του Βασίλη Π. Μακρή

Εδώ και 35-40 χρόνια στην παγκόσμιο ιστορία κυριαρχεί ο Ρηγκανο-θατσερισμός. Η οικονομία της παραγωγής έχει δώσει την θέση της στην οικονομία της κατανάλωσης. Η οικονομία της παραγωγής έχει μετατοπιστεί στις χώρες της πρώην περιφέρειας, όπου σημειώνονται εκπληκτικοί ρυθμοί ανάπτυξης και δημιουργούνται  οι ιδανικές συνθήκες για έντονη πρωταρχική συσσώρευση. Προ της επελάσεως του Ρηγκανο-θατσερισμού θεμελιακό στοιχείο της οικονομίας ήταν κυρίως το εμπράγματο-παραγωγικό κεφάλαιο και δευτερευόντως το “άυλο”.

Στόχος της οικονομίας παραγωγής ήταν η διαρκής συσσώρευση κερδοφορίας και ισχύος. Δομική λειτουργία του κεφαλαίου ήταν και είναι η προσκτητική πρόσληψη της φύσεως και η μετατροπή αυτής, μέσω της εργατικής δύναμης, σε προϊόν, του προϊόντος σε εμπόρευμα, του εμπορεύματος σε χρήμα και του χρήματος σε νέο επιπρόσθετο κεφάλαιο. Έτσι τροφοδοτείται μια επαναλαμβανόμενη ανοδική ανακύκληση, όπου όλα συμποσούνται σε μεγέθη μετρήσιμα: οι ποιότητες εξαλλοιούνται σε διαρκώς αυξανόμενες ποσότητες, οι ανθρώπινες ζωές  εκφυλλίζονται σε σταθμήσιμες ψυχολογικές συμπεριφορές και τα πάντα μεταλλάσσονται σε διαρκώς ενδιάμεσα εργαλεία για την κυρίαρχη οικονομία της παραγωγής αλλά και αυτήν της κατανάλωσης.

Έχουμε ήδη εισέλθει στον διαρκή επεκτατισμό του κεφαλαίου, στον υπερτοπικό γιγαντισμό του και στην πλανητική κατίσχυσή του. Το εμπόρευμα συνιστά έναν θύσανο κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων. Είναι δηλωτικόν πολλών συμβολισμών και γέμει καίριων αποσιωπήσεων. Η οιονεί κυριαρχία του το καθιστά καίριο παράγοντα μιας κίβδηλης κοινωνικοποίησης. Η κατοχή και νομή του εμπορεύματος προσδίδει αυταξία. Το ανθρώπινο είναι και το κοινωνικό γίγνεσθαι αλλοτριώνονται από ένα ακατάσχετο κατέχειν.

Παγκοσμίως κυριαρχεί το χρηματοοικονομικό κεφάλαιο και η προκεχωρημένη οικονομία στηρίζεται στην διαρκώς επαναλαμβανόμενη ανταλλαγή “ψιλών” χρηματικών ποσών που στην ουσία δεν είναι παρά σκέτοι γυμνοί αριθμοί, δηλαδή σημεία άνευ εμπράγματης αξίας, ούτως ώστε η αγοραία αξία μιας μετοχής να είναι απείρως διογκούμενη και διογκωμένη ως προς τα πραγματικά κέρδη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο διακινούνται σημεία-πληροφορίες, σημεία-αριθμοί και το παρόν διαρκώς δεξιούται το αυτοδιαλυόμενο μέλλον, μέσω της προεξόφλησης μιας πολλά υποσχόμενης κερδοφορίας. Είναι αυτή ακριβώς η διαδικασία βάσει της οποίας “το χρήμα γεννά χρήμα”, το γεννημένο χρήμα με την σειρά του ξαναγεννά νέο χρήμα “φρέσκο” και “ζεστό”. Πρόκειται για το “φουσκογενές” και “φουσκοδίαιτο” κεφάλαιο που κυριολεκτικά αποκτά διαρκώς αυξανόμενη ισχύ, επεκτατικότητα και επιβολή. Αυτό είναι βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα του χρηματοοικονομικού νεοφιλελευθερισμού που κυριαρχεί στην παγκόσμια οικονομία.

Εκείνο που αποσιωπάται ιδιαίτερα στην εποχή μας είναι ό ανθρωπολογικός ιδεότυπος που κατασκευάζει το νεοφιλελεύθερο κυρίαρχο πρόταγμα. Στην ουσία πρόκειται για το άτομο. Και αυτό είναι προϊόν της νεωτερικής εποχής. Δεν υπάρχει το ανθρώπινο πρόσωπο για το νεοφιλελεύθερο πρόταγμα. Υπάρχει το άτομο “σαρξ εκ σαρκός” του μοναχικού άφωνου πλήθους. Ένα άτομο που διέπεται και σπαράσσεται από την αμοραλιστική υποδαύλιση αλλά και τα αγελαία ένστικτα. Ένα άτομο απανθρωποποιημένο χωρίς εδραία ερείσματα που πακετάρεται και αποστέλλεται αυτοηδονιζόμενο και ευένδοτο στις δυνάμεις της αγοράς. Μέσω των τεχνικών επηρεασμού το άτομο αυτό καθίσταται ευπρόσδεκτος αποδοχεύς των ψυχοτεχνικών μηχανισμών της πανταχού παρούσης αγοράς. Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι η επεκτετασιμότητα της οικονομίας της κατανάλωσης είναι άρρηκτα συναφής με τις τεχνικές επηρεασμού και τους ψυχοτεχνικούς μηχανισμούς της αγοράς. Έτσι ο άνθρωπος μεταλλάσσεται σε αγελαίο καταναλωτή εμπορευμάτων που στο κάτω κάτω της γραφής ούτε τα έχει ανάγκη απόλυτη, ούτε η έλλειψή τους θα του προκαλούσε ουσιαστική ένδεια. Είναι η ίδια η διαδικασία του καταναλίσκειν που έχει μετατραπεί σε αξία “καθεαυτή”, σε αυταξία. Ο νεοφιλελευθερισμός εκλαμβάνει τον άνθρωπο σαν άτομο-σημείο στατιστικό που αναπαριστά μιαν ακένωτη ζήτηση. Η “θέαση” αυτή του νεοφιλελευθερισμού θέλει τον καθένα να εισέρχεται στον “κλιματισμό” των πλαστικοποιουμένων αναγκών της προσφοράς.

Θεμελιώδες συστατικό του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού είναι η απροκάλυπτη χρησιμοθηρία που εκλαμβάνει τον άνθρωπο, ως ένα διαμεσολαβούμενο ποσοτικό μέγεθος. Δια της θεωρήσεως αυτής ο άνθρωπος εργαλειοποιείται μέχρις εγκάτων και γίνεται έρμαιο άθυρμα ενός κερδολάγνου ήθους. Το χρήμα αυτονομείται, καθίσταται αυτοσκοπός, επιβάλλει την χρηματοκρατία παντού, αυτοσυσσωρεύεται, εξαερούται μέσω της παροντοποίησης μιας μέλλουσας κερδοφορίας, και διασκορπίζει “ένθεν κακείθεν” τα απειροψιχία μιας μικροηδονικής καθημερινής απολαυστικότητος. Άνθρωποι απανθρωποποιούνται, γίνονται άτομα-μέσα-σημεία ακόμη και με την προαίρεσή τους και μετατρέπονται σε ευπρόσδεκτους υποδοχείς της χρηματοπιστωτικής κατίσχυσης, είτε ενεργοί, είτε παθητικοί. Είτε ως οχήματα-φορείς, είτε ως δέκτες της. Άτομα ευπροσάρμοστα στον τεχνητό κλιματισμό της αγοράς, των οποίων τα ιδανικά και τα όνειρα μεταλλάσσονται σε διαρκή βουλιμική ονείρωξη. Άτομα που τα διέπει η αρπακτική πλειονοκτησία, η ανταγωνιστική αλληλοεξόντωση, το αδυσώπητο συμφέρον, η ατομική επιτυχία έναντι οιουδήποτε τιμήματος, η ετσιθελική κατίσχυση έναντι του οποιουδήποτε. Το τρίπτυχο “χρήμα-ισχύς-επιτυχής αποτελεσματικότης” αποτελεί τον κεντρικό άξονα του νεοφιλελεύθερου προτάγματος και μέχρι στιγμής φαίνεται να κερδίζει το στοίχημα της επιβολής του σε πλανητική κλίμακα. Δεν πρέπει να μας ξεγελά το γεγονός ότι νέοι παίκτες εμφανίζονται στο προσκήνιο. Οι παίκτες αυτοί όχι μόνο δεν αμφισβητούν σε τίποτα τον πλανητικό νεοφιλευθερισμό, αλλά επαγγέλλονται με τον καλύτερο τρόπο το νεοφιλελεύθερο πρόταγμα.    

24-6-2011 

Φιλοκαλική αναζωπύρωση κατά τον 18ο αιώνα – Η μαρτυρία τριών αγίων

Του Αθανάσιου Ι. Καλαμάτα*

Παραμένει νομίζω αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι πλήρης χάριτος ο θησαυρός της Εκκλησίας, αυτός των αγίων της, αποτελεί σπάνια παρακαταθήκη, ακόμη και για τον σημερινό αδιάφορο θεολογικά άνθρωπο. Οι περιπτώσεις είναι πολλές. Στέκομαι μόνο σε μια, κάπως επίκαιρη μιας και συνδέεται με τη μνήμη τριών αγίων (Αθανασίου του Παρίου 24 Ιουνίου, Νικοδήμου Αγιορείτου 14 Ιουλίου, Μακαρίου Νοταρά 17 Απριλίου).

Όποιος μελετά την πορεία της Εκκλησίας μέσα στους αιώνες, δεν είναι δύσκολο να παρατηρήσει ότι αυτή στη μακρά διάρκεια της ιστορίας της, στηριγμένη στην εμπειρία των αγίων, διέσωσε την πνευματική υπόσταση και την ιστορική μαρτυρία της, χωρίς να υποτάσσεται σε καμιά θρησκευτικότητα και εκκοσμίκευση. Αυτή η ασυμβατότητα, την έκαμε πολλές φορές να κρατά μια κριτική στάση απέναντι στα κυρίαρχα ιδεολογικά ρεύματα, τα οποία πάντοτε προσπαθούσαν να μεταβάλλουν την ασκητική σοφία της, σ’ ένα ουδετεροποιημένο σχήμα. Φέρνω ως παράδειγμα την ησυχαστική παράδοση του 14ου και την αναγέννηση αυτής με την κολλυβαδική του 18ου αιώνα. Και στις δύο περιπτώσεις, είναι σαφές ότι συγκρούσθηκαν δύο σαφώς αντιτιθέμενοι κόσμοι, η υπερβατική Ανατολή με την ενδοκοσμική Δύση, με αποτέλεσμα χάρη στην πρώτη να διαφυλαχθούν απαραχάρακτες οι «οντολογικές προϋποθέσεις», που πάντοτε καθιστούσαν την Εκκλησία αληθινή κιβωτό σωτηρίας. Αυτό το χαρακτηριστικό την έκαμε να θέσει στο περιθώριο κάθε εξωτερικό σχήμα και η ίδια με βάση την ευχαριστιακή της ζωή, σε καιρούς ιδιαίτερα χαλεπούς, όπως λόγου χάριν κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, να είναι «καινός τρόπος», πραγματώνοντας έτσι τη σωτηρία των υπόδουλων Ελλήνων από λογής – λογής παραχαράξεις της πίστης. Τούτο επαληθεύεται από το γεγονός ότι πολλοί λόγιοι διδάσκαλοι του Γένους, κληρικοί οι περισσότεροι, προσπάθησαν να αναχαιτίσουν το ρεύμα κάθε αιρετικής απόκλισης και αλλαξοπιστίας ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων με ειδικές συγγραφές, που σκοπό είχαν να καταδείξουν τη διάσωση της ελληνορθόδοξης παράδοσης.

Όσο όμως και αν φαίνεται παράδοξο, κατά την αυτή περίοδο της Τουρκοκρατίας, η Εκκλησία μολονότι με σφοδρότητα αντιπαρατέθηκε σε ιδεολογικά σχήματα, εν τούτοις δεν είναι λίγες οι φορές που υποτάχθηκε σ’ αυτά. Ορθά έχει υποστηριχθεί ότι εκκοσμικεύτηκε. Προσέλαβε κοσμικό ήθος, με αποτέλεσμα να αλλοτριωθεί, χάνοντας την πνευματική της ικμάδα και δύναμη. Στην προκείμενη περίπτωση η αλλοτρίωση αυτή έγινε αρχικά μέσω της Θεολογίας. Υπό τις σαφείς επιρροές που δέχθηκε από τη δυτική φιλοσοφικοθεολογική σκέψη – κυρίαρχο εδώ υπήρξε το ρεύμα του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού – έχασε το βαθύτερο οντολογικό της προσανατολισμό και άρχισε να υπηρετεί τα σχήματα της ανθρώπινης γνώσης. Έγινε έτσι ένα κλειστό «σχηματοποιημένο θεολογικό σύστημα», το οποίο υποκλέπτοντας το εσχατολογικό περιεχόμενο της διδασκαλίας της, αντί να υπηρετεί τη διάσωση του εκκλησιαστικού ήθους, κατέληξε να αναπαράγει θεολογικά σχήματα παντελώς ξένα προς τη μακρόσυρτη παράδοσή της. Με ένα λόγο μετατράπηκε σ’ ένα εξουσιαστικό σχήμα ιεραρχικής δομής, που το αντέγραψε πιστά από τη Δυτική Εκκλησία.

Έχει ιδιαίτερη σημασία να κατανοήσει κανείς ότι οι δυνάμεις που στους χρόνους της δουλείας ενήργησαν και υπέσκαψαν καταλυτικά τα πνευματικά θεμέλια της ελληνορθόδοξης Ανατολής, ήταν ο Σχολαστικισμός και ο Διαφωτισμός. Και τα δύο αυτά μεγέθη, γεγονός είναι, ότι ποικιλότροπα επηρέασαν πολλούς ορθόδοξους διδασκάλους λογίους που έζησαν και έδρασαν στην Ευρώπη. Ο Σχολαστικισμός όπως αυτός δοκιμάστηκε στον Ρωμαιοκαθολικισμό, με τον θωμιστικό αριστοτελισμό και αργότερα με τον πιετισμό, δικαιώθηκε τόσο στην προτεσταντική Μεταρρύθμιση, όσο και στην Αντιμεταρρύθμιση του Καθολικισμού, αλλοτρίωσε τις βιωματικές ρίζες της ελληνορθόδοξης παράδοσης. Ο Διαφωτισμός από την άλλη πλευρά, όσο κι αν υπήρξε φορέας καινούριων δημιουργικών ιδεών, που κυρίως αφορούσαν τη φιλοσοφία και τις επιστήμες, θέτοντας με τον τρόπο αυτό στο περιθώριο κάθε μεσαιωνική δεισιδαιμονία και πολιτισμική αποτελμάτωση, τελικά σήμανε τον αφελληνισμό του Γένους και την αποστασία από την ελληνορθόδοξη παράδοση. Γι’ αυτό και η επιρροή των δύο αυτών ρευμάτων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, υπήρξε καίρια και σε πολλές περιπτώσεις έγινε αποδεκτή, χωρίς κριτικές αντιστάσεις, οι οποίες όπως ήταν λογικό θα ‘πρεπε να προέρχονται εξ ολοκλήρου από την ορθόδοξη αυτοσυνειδησία.

Έχοντας λοιπόν αυτό το σκηνικό υπ’ όψη, είναι ευτύχημα το γεγονός που κατά την τελευταία εικοσαετία, έχει ήδη αρχίσει να γίνεται πράξη μια διαφορετική ανάγνωση του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Μια ανάγνωση υπό το πρίσμα των κριτηρίων της ορθόδοξης παράδοσης. Αυτή η διαφορετική αποτίμηση μας πηγαίνει κατευθείαν σε πρόσωπα που αντιστάθηκαν στο ρήγμα που προκάλεσε το κίνημα στη νεοελληνική συνείδηση. Ομιλώ εδώ για την ιδεολογία του Αντιδιαφωτισμού, η οποία στάθηκε αντίθετη στη μετακένωση στην καθ’ ημάς Ανατολή των φιλοσοφικών, εκπαιδευτικών και κοινωνικοπολιτικών ιδεών του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και εκφράστηκε από λογίους κληρικούς και διδασκάλους, όπως η τριανδρία των αγίων Αθανάσιου Παρίου, Νικοδήμου Αγιορείτου, Μακαρίου Νοταρά, γνωστοί ως Κολλυβάδες Πατέρες. Οι πνευματικοί καρποί της κίνησης αυτής, που προσφυώς από τον π. Αμφιλόχιο Ράντοβιτς ονομάσθηκε φιλοκαλική αναγέννηση, μπορούν να συνοψισθούν ως εξής. Πρώτον, αποκάλυπτε μια απροσδόκητη για την εποχή της θεολογική εγρήγορση, τροφοδοτώντας το Γένος με όλα εκείνα τα στοιχεία για πνευματική αυτάρκεια. Δεύτερον, και οι τρεις άγιοι, Αθανάσιος Πάριος, Νικόδημος Αγιορείτης, Μακάριος Νοταράς, υπήρξαν ενσυνείδητοι εκφραστές της πατερικής αυθεντίας και συμπύκνωσαν στο έργο τους όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά για την επαναφορά των λειτουργικών πράξεων της αρχαίας εκκλησιαστικής παράδοσης. Εξού και η επιμονή τους για τη συχνή Θεία Μετάληψη και για την τέλεση των μνημοσύνων το Σάββατο κι όχι την Κυριακή. Τρίτον, η αναφορά τους στη διδασκαλία των «θεοφόρων διδασκάλων της Εκκλησίας», λειτούργησε ως η θεμελιώδης αφετηρία για προβολή της ορθόδοξης πνευματικότητας, προσδιορισμένης ως πολιτισμική αντιπρόταση, προς τη διαδικασία μετάβασης προς νέες μορφές παιδευτικών αξιών που πρωτίστως προωθούσε ο Διαφωτισμός. Και τέταρτον, επέτυχε την τροφοδότηση το υπόδουλου Γένους με μια σειρά κειμένων πολιτισμικής αυτοσυνειδησίας, με κορυφαίο αυτό της Φιλοκαλίας των Ιερών Νηπτικών Πατέρων (Βενετία 1782). Το ασκητικό ιδεώδες της Ορθοδοξίας, για μια ακόμη φορά προερχόμενο μέσα από το μοναχισμό, έδινε στην υπόδουλη Ρωμηοσύνη λόγο υπαρκτικής αφύπνισης στις ουσιώδεις πνευματικές ανάγκες που τότε είχε.

Αυτές οι διαπιστώσεις για την αντίσταση της αγιότητας έναντι κοσμικών και διανοητικών σχημάτων στο Σώμα του Ζώντος Χριστού, ως μυστηριακή κοινότητα της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής πραγματικότητας, ολάκερου δηλαδή του σώματος του λαού της, «συν όλη τη Εκκλησία» καθώς λέγει ο Απόστολος Παύλος, κατά τη γνώμη μου εδραιώνουν την άποψη που θέλει το σημερινό θεολογικό και εκκλησιαστικό λόγο να βρίσκεται ακόμη σε βαβυλώνια αιχμαλωσία. Αρκεί κανείς να δει την πρακτική αδελφοτήτων, κινήσεων, οργανώσεων και συντροφιών, οι οποίες στη μετά «Ζωή» και «Σωτήρα» εποχή, όχι μόνο σε μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και σε πόλεις με πλούσια πνευματική παράδοση, με μανδύα νέο, ντυμένο «ορθόδοξα», για να διαπιστώσει ότι ο πιετισμός και οι παρεκκλησιαστικές σέκτες του είναι ακόμη δεμένες στο άρμα μιας θρησκευτικότητας προτεσταντικής και παπικής που μας έρχεται κατευθείαν από το Διαφωτισμό. Ωστόσο, είναι πράγματι παρήγορο το γεγονός, που κατά την τελευταία τριακονταετία, ένα μεγάλο σώμα θεολόγων επιστημόνων, αλλά και ιερέων με ορθόδοξη συνείδηση αντιδρά σ’ αυτή την ξένη παρεμβολή στο ολοζώντανο σώμα της Εκκλησία.

* Ο Αθανάσιος Ι. Καλαμάτας είναι  Δρ. Θεολογίας ΑΠΘ

ΠΗΓΗ: Τρίτη, 21 Ιουνίου 2011, http://e-theologia.blogspot.com/2011/06/18.html?spref=fb

Μαζικό κίνημα είπατε; Για θυμίστε μου τι σημαίνει…

Οργή και χαμόγελα. Πείσμα κι ελπίδα.

Του Βένιου Αγγελόπουλου

Ο όχλος, το πλήθος, ο κόσμος, γέμισε τις πλατείες της χώρας. Θρασύς, ανυπάκουος, υβριστικός, με μούτζες και τραγούδια. Αντικομματικός (μέχρι απολίτικος για κάποιους ξερόλες) – βαθύτατα πολιτικός, όμως: αν δεν είναι πολιτική νίκη η αναβολή της ψήφου για το Μεσοπρόθεσμο κι η πρόκληση μίνι κυβερνητικής κρίσης, τότε τι είναι νίκη; Μια αύξηση κατά 1,17% του ποσοστού (επί των εγκύρων, που μπορεί να είναι και μείωση ψήφων) στις επόμενες εκλογές;

Απέναντι σ’ ένα ακηδεμόνευτο κίνημα η στάση πολλών οργανώσεων της Αριστεράς (ευτυχώς όχι όλων) κυμαίνεται από την καχυποψία μέχρι την προσπάθεια καπελώματος. Ποιοι είναι αυτοί, οι τέως Πασόκοι, οι άσχετοι, που μου κουνιούνται, εμένα που έχω χιλιάδες χρόνια στο κίνημα; Πού βρισκόντουσαν όταν τρώγαμε τις γκλομπιές και τα δακρυγόνα; Αυτοί, που δεν χρησιμοποιούν καν τη λέξη «σύντροφε»;

Ξεχνούν όλοι αυτοί πως αριστερός δε γεννιέται κανείς, γίνεται. Γίνεται όταν επιλέγει με ποιους θα πάει, τους αποπάνω ή τους αποκάτω, όταν δε θέλει ή δεν μπορεί πια να μένει ουδέτερος, να κρύβεται, να τη σκαπουλάρει. Ίσως γιατί δεν έχει που αλλού να πάει.

Και σήμερα τα περιθώρια στενεύουν ασφυκτικά: Οι υπάλληλοι της Διεθνούς Παγκόσμιας Τάξης (της διεθνούς τοκογλυφίας δηλαδή) σπάνε το κοινωνικό συμβόλαιο, ο κόσμος της εργασίας (και της ανεργίας) αρνείται να πληρώσει τα σπασμένα. Και, όταν το κερασάκι μπαίνει στην τούρτα (όταν ξεπουλιέται η εθνική περιουσία), κατεβαίνει στις πλατείες, μαζικά κι αυθόρμητα (κι ας ψάχνουν οι κουτοπόνηροι για υποκινητές). Προκαλώντας, μεταξύ άλλων, κατευναστικές δηλώσεις των ισχυρών του πλανήτη: το κίνημα των πλατειών είναι διαπραγματευτικό ατού στα χέρια μιας κυβέρνησης τόσο υπαλληλικής, που ούτε καν διανοήθηκε να διαπραγματευτεί προς όφελος του λαού. Θεώρησε δεδομένο ότι αν λείψουν χρήματα θα κόψει μισθούς και συντάξεις, δεν θα κόψει τους τόκους, δεν θα φορολογήσει το μεγάλο κεφάλαιο, ούτε καν στο ύψος του μέσου όρου της ευρωζώνης.

Το κίνημα των πλατειών αρνείται και απαιτεί. Αρνείται τη μιζέρια, το χρέος που άλλοι έχουν συνάψει στο όνομά του (και έχει ήδη αποπληρωθεί από τους τόκους), το ξεπούλημα. Απαιτεί τιμωρία των κλεφτών, ισότητα, αξιοπρέπεια, δημοκρατία. Και το μεταφράζει σε πολιτική δράση, με γιαουρτώματα και μούτζες, με άμεσο στόχο να μην περάσει πάλι το Μεσοπρόθεσμο. Και το μεταφράζει σε αυτοοργάνωση με δομές αλληλεγγύης, από ανταλλακτικό – χαριστικό παζάρι μέχρι εθελοντική ενισχυτική διδασκαλία στα παιδιά των ασθενέστερων.

Έχει περάσει πια η ώρα των εκλογικών υπολογισμών, των υποδείξεων προς μια κυβέρνηση υπαλλήλων, των διαμαχών γύρω από τα καλύτερα σενάρια για «όταν θα έρθουμε στα πράγματα», των ιαχών «πολεμήστε για να δοξαστούμε». Σήμερα ο καθείς διαλέγει με ποιον θα πάει και ποιον θ’ αφήσει. Ποιον θα υπηρετήσει.

Δημοσιεύτηκε: Δρόμος της Αριστεράς, 25-6-2011

ΠΗΓΗ: Ιουνίου 23, 2011, από venios, http://venios.wordpress.com/2011/06/23/….84/

Το κίνημα των αγανακτισμένων και το  άρθρο 48 του συντάγματος

Του Δημήτρη Κουμπή

Στο άρθρο του Βήματος της Κυριακής ο Στ. Ψυχάρης, επιφανής εκπρόσωπος του συγκροτήματος Λαμπράκη (δηλαδή ενός εκ των στυλοβατών των μεγάλων συμφερόντων στη χώρα μας και εκ των υπευθύνων για τη σημερινή μας κατάντια) αναφερόμενος στις διογκούμενες λαϊκές αντιδράσεις έγραφε απειλητικά: «υπό ορισμένες προϋποθέσεις μπορεί να προκληθεί τέτοια διασάλευση της τάξης που θα δικαιολογούσε έκτακτα μέτρα. Δηλαδή εκτροπή από τη συνταγματική τάξη». Τι εννοούσε ο κ. Ψυχάρης και οι συν αυτώ;

Εδώ πρέπει να θυμηθούμε ότι το Δεκέμβριο του 2008, μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου και τις καταστροφές που έγιναν στο περιθώριο των διαδηλώσεων, για πρώτη φορά μετά το 1974 έγινε δημόσια συζήτηση για εφαρμογή του άρθρου 48 του Συντάγματος, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι υπήρχε τέτοια πρόθεση. Τη συζήτηση είχε ξεκινήσει τότε (ποιος άλλος;) το ΛΑΟΣ.

Τι λέει το επίμαχο άρθρο

Τι είναι το άρθρο 48 του Συντάγματος; Είναι η δυνατότητα που δίνεται για επιβολή του καθεστώτος πολιορκίας σε περίπτωση πολέμου, «επιστράτευσης εξαιτίας εξωτερικών κινδύνων», «άμεσης απειλής της εθνικής ασφάλειας» ή αν εκδηλωθεί «ένοπλο κίνημα για την ανατροπή του πολιτεύματος».

Είναι φανερό ότι μια τόσο σημαντική απόφαση μπορεί να ληφθεί, όχι μόνο σε περίπτωση εξωτερικού πολέμου αλλά και για την αντιμετώπιση του «εχθρού λαού» με την προϋπόθεση βέβαια της διασταλτικής ερμηνείας των όρων «επιστράτευση εξαιτίας εξωτερικών κινδύνων», «άμεση απειλή της εθνικής ασφάλειας», «ένοπλο κίνημα για την ανατροπή του πολιτεύματος».

Πριν την αναθεώρηση του Συντάγματος του 1986, το άρθρο 48 προέβλεπε μάλιστα ρητά ότι η κατάσταση πολιορκίας επιβάλλεται και σε περίπτωση «σοβαράς διαταραχής ή εκδήλου απειλής κατά της δημοσίας τάξεως και ασφαλείας του κράτους εξ εσωτερικών κινδύνων». Η αναθεώρηση απάλυνε τις αντιδραστικές αυτές διατυπώσεις. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι σημερινές διατυπώσεις με «κατάλληλη» ερμηνεία.

Εξάλλου, πρέπει να ληφθεί υπόψη η ιστορική εμπειρία, ελληνική και ξένη, που δείχνει ότι σε κρίσιμες ιστορικές περιστάσεις, οι κυβερνήσεις δεν δίστασαν να ερμηνεύσουν τις συνταγματικές διατάξεις όπως συνέφερε στην καθεστηκυία τάξη. Επιπλέον, η ιστορία βρίθει παραδειγμάτων αντισυνταγματικής επιβολής της κατάστασης πολιορκίας, δηλαδή επιβολής της ενάντια στο γράμμα του Συντάγματος. Στην περίπτωση αυτή, είναι φανερό ότι αποφασίζει η δύναμη και ο συσχετισμός των δυνάμεων. Ποιος, τυπικά, λαμβάνει μια τόσο κρίσιμη απόφαση; Η κυβέρνηση, αν προφασιστεί αδυναμία έγκαιρης σύγκλησης της Βουλής ή, διαφορετικά τα 3/5 του όλου αριθμού των βουλευτών.

Οι επιπτώσεις της ενεργοποίησης του άρθρου 48

Σε περίπτωση λοιπόν ενεργοποίησης του άρθρου 48 αναστέλλονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες που κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα. Οι ένοπλες δυνάμεις αναλαμβάνουν άμεσα καθήκοντα κατασταλτικού μηχανισμού στο εσωτερικό. Με βάση το ν. 566/1977 «περί καταστάσεως πολιορκίας» οι στρατιωτικές δυνάμεις μπορούν να διεξάγουν έρευνες στα σπίτια, μέρα και νύχτα, να συλλαμβάνουν και να κρατούν κάθε «ύποπτο διαταράξεως της δημοσίας τάξεως», να διαλύουν συγκεντρώσεις, να απαγορεύουν απεργίες, να διαλύουν σωματεία.

Με βάση  τα άρθρα 4 και 5 του νόμου αυτού τιμωρείται κάθε απείθεια στις διαταγές της στρατιωτικής αρχής και, ιδίως, τα δημοσιεύματα που οι αρχές θεωρούν πως «εκθέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια και τη δημόσια τάξη» ή που «διεγείρουν σε διάπραξη αδικημάτων που στρέφονται κατά της ασφάλειας του κράτους, του πολιτεύματος και της δημόσιας τάξης». Παράλληλα, δημιουργούνται έκτακτα στρατοδικεία με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

Στην πραγματικότητα, δηλαδή, πρόκειται για αναστολή της ίδιας της δημοκρατίας. Η κατάσταση πολιορκίας περιλαμβάνεται σε όλα ανεξαιρέτως τα Συντάγματα. Αποτελεί το έσχατο καταφύγιο όταν κινδυνεύει το κυρίαρχο κοινωνικό και πολιτικό σύστημα. Δεν είναι χωρίς σημασία το γεγονός ότι η κατάσταση πολιορκίας έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα, τόσο στη χώρα μας όσο και σε άλλες χώρες, για την κατάπνιξη του λαϊκού κινήματος. Πολλές φορές μάλιστα, υπήρξε η μορφή μετάβασης από την αστική δημοκρατία στην ανοιχτή στρατιωτικο-φασιστική δικτατορία. Η κατάσταση πολιορκίας επιβλήθηκε και από τη διεφθαρμένη κυβέρνηση Μένεμ για  να καταπνίξει την εξέγερση του λαού της Αργεντινής το 2001, αν και τελικά αυτός που το έσκασε με ελικόπτερο ήταν ο ίδιος ο Μένεμ.

Το άρθρο 11 του Συντάγματος

Δραστικό, αν και λιγότερο οξυμμένο μέσο, είναι η παρ. 2 του άρθρου 11 του Συντάγματος για την οποία επίσης έγινε λόγος τελευταία. Εκεί προβλέπεται ότι η αστυνομική αρχή, σε συνθήκες «ομαλού κοινοβουλευτικού βίου» και όχι κατάστασης πολιορκίας, μπορεί να απαγορεύει γενικά τις υπαίθριες συναθροίσεις «αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια». Μπορεί επίσης να απαγορεύει τις υπαίθριες συναθροίσεις σε ορισμένη περιοχή «αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικο-οικονομικής ζωής».

Πρόκειται για εξαιρετικά αντιδραστικές και επικίνδυνες διατάξεις στις οποίες είχε αντιταχθεί σύσσωμη η αντιπολίτευση (από την Ένωση Κέντρου ως το ΚΚΕ) κατά τη συζήτηση του Συντάγματος το 1975 χαρακτηρίζοντας με βαριές εκφράσεις την κυβερνητικές επιδιώξεις. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, ούτε στην αναθεώρηση του 1986 ούτε σε εκείνη του 2001 κατάργησαν αυτές τις διατάξεις.

Γενικευμένη στρατιωτικοποίηση

Γενικά, βέβαια, η τρέχουσα καταστολή και τήρηση της δημόσιας τάξης ανατίθεται, σε περιόδους κατά τις οποίες οι κοινωνικές συγκρούσεις δεν είναι ιδιαίτερα οξυμμένες, στις αστυνομικές δυνάμεις. Οι ένοπλες δυνάμεις, με το βαρύτερο οπλισμό τους χρησιμοποιούνται μόνο όταν οι κοινωνικές αντιθέσεις ξεφεύγουν από τα συνήθη όρια και η ένταση απειλεί τη σταθερότητα του κοινωνικο-οικονομικού συστήματος.

Ωστόσο, δεν είναι καθόλου συμπτωματική η συζήτηση για τη χρήση του άρθρου 48 ή του άρθρου 11 παρ. 2 του Συντάγματος ούτε είναι τυχαία η παρέμβαση του Στ. Ψυχάρη. Αποτελεί τμήμα της ιδεολογικής προετοιμασίας του λαού για τυχόν επιβολή τους, αν οι λαϊκές αντιδράσεις ξεφύγουν από κάποια όρια. Τότε, μια καλοστημένη προβοκάτσια, ή μια αυθόρμητη κίνηση του αγανακτισμένου λαού μπορεί να αποτελέσει το σημείο ενεργοποίησης τέτοιων σχεδίων.

Μην ξεχνάμε ότι τα τελευταία χρόνια σε όλη την ΕΕ πραγματοποιείται η προετοιμασία των ενόπλων δυνάμεων για να επιτελέσουν μελλοντικά αστυνομικά καθήκοντα. Η προετοιμασία αυτή πραγματοποιείται με την αλλαγή του αμυντικού δόγματος αλλά και με την αξιοποίηση των ενόπλων δυνάμεων σε αστυνομικά καθήκοντα όπως συνέβη στην Ελλάδα στους Ολυμπιακούς Αγώνες, όπως συνέβη σχετικά πρόσφατα στην Ιταλία ή και στις ΗΠΑ.

Δεν πρέπει επίσης να διαφεύγει της προσοχής μας ότι στη Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπεται, στο άρθρο 188 ΙΗ παρ. 1 στοιχ. α’ (η λεγόμενη «ρήτρα αλληλεγγύης»), η δυνατότητα στρατιωτικής επέμβασης στο εσωτερικό των κρατών μελών για «την πρόληψη τρομοκρατικής απειλής στο έδαφος των κρατών μελών», «την προστασία των δημοκρατικών θεσμών και του άμαχου πληθυσμού από ενδεχόμενη τρομοκρατική επίθεση, την παροχή συνδρομής σε κράτος μέλος στο έδαφός του, μετά από αίτηση των πολιτικών του αρχών, σε περίπτωση τρομοκρατικής επίθεσης».

Παράλληλα, βέβαια, υφίστανται πάντοτε και οι μη θεσμοθετημένοι, παράνομοι μηχανισμοί καταστολής στους οποίους οι ένοπλες δυνάμεις ή ειδικά τμήματά τους καλούνται να διαδραματίσουν καταλυτικό ρόλο σε περιπτώσεις έσχατης κοινωνικής και πολιτικής κρίσης. Τέτοια ήταν η περίπτωση του σχεδίου stay behind που αφορούσε τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ (gladio στην Ιταλία, «Προβιά» στην Ελλάδα).

Στην ίδια λογική άλλωστε βρίσκεται όλο το αντιδημοκρατικό οπλοστάσιο που έχει ψηφιστεί τα τελευταία χρόνια με το πρόσχημα της τρομοκρατίας. Είναι φανερό ότι η κυρίαρχη τάξη διαθέτει όλης της κλίμακας, ποικιλίας, απόχρωσης και έντασης νομικά και θεσμικά όπλα για τη θωράκιση του συστήματος. Είναι επίσης βέβαιο ότι θα επεξεργαστεί και άλλα, καινούργια. Θα χρησιμοποιεί κάθε φορά εκείνα που θεωρεί καταλληλότερα για την επίτευξη του σκοπού, ανάλογα και με τη δυναμική του λαϊκού κινήματος.

                                                      Στόχος ο «εχθρός λαός»

Η εφαρμογή και η αποτελεσματικότητα τέτοιων διατάξεων εξαρτάται από την ισχύ του εργατικού και ευρύτερα του λαϊκού κινήματος. Αν η ψήφιση ενός αντιδημοκρατικού νόμου ή μιας διάταξης του Συντάγματος είναι εύκολη μάλλον υπόθεση με το υπάρχοντα συσχετισμό των δυνάμεων, η ενεργοποίηση και εφαρμογή στην πράξη ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ δύσκολη έως και οδυνηρή για τους κρατούντες. Ιστορικά παραδείγματα υπάρχουν αρκετά.

Με αυτή την έννοια, απειλές σαν αυτές του κ. Ψυχάρη δεν πρέπει να πτοούν κανένα. Αρκεί βέβαια ο αγανακτισμένος και διαμαρτυρόμενος λαός να αποκτά κάθε μέρα βαθύτερη συνείδηση των αιτιών των προβλημάτων του και, μαζί, πολιτικό σχέδιο για μια φιλολαϊκή διέξοδο και οργάνωση, ώστε να μην γίνει έρμαιο τυχαίων ή και προβοκατόρικων ενεργειών.

ΠΗΓΗ: 10 Ιουνίου 2011, http://www.inprecor.gr/index.php/archives/74721

Να δοθεί παράταση στην κατάθεση του μηχανογραφικού

Να διορθωθούν οι αδικίες και οι παρανομίες που έχουν φέρει σε απόγνωση χιλιάδες οικογένειες

Του Χρήστου Κάτσικα

Μεγάλη αναστάτωση και ακόμη μεγαλύτερη αγανάκτηση υπάρχει στους δεκάδες χιλιάδες υποψήφιους και στις οικογένειές τους για του όρους συμπλήρωσης του φετινού "έξυπνου" μηχανογραφικού. Ενώ η καταληκτική ημερομηνία που έχει ανακοινώση το Υπουργείο Παιδείας λήγει την Τετάρτη 28 Ιουνίου (τη δεύτερη δηλαδή μέρα της 48ωρης πανελλαδικής γενικής απεργίας) μόλις την Πέμπτη 23 Ιουνίου ανακοινώθηκαν οι θέσεις εισακτέων των στρατιωτικών σχολών και ακόμη δεν έχουν ανακοινωθεί οι βαθμολογίες των ειδικών μαθημάτων που αφορούν πάνω από 20.000 υποψήφιους.

Την ίδια στιγμή σύγυση και αγανάκτηση για τον εμπαιγμό του Υπουργείου Παιδείας υπάρχει σε χιλιάδες υποψήφιους των ειδικών κατηγοριών, όλων εκείνων των παιδιών δηλαδή που ξαφνικά στο τέλος του σχολικού έτους έμαθαν ότι δεν ισχύουν γι αυτούς οι μετεγγραφές.

Τα μηνύματα απελπισίας γονέων που έρχονται στην alfavita.gr είναι δεκάδες καθημερινά και όλα εστιάζουν στις συνέπειες της ρύθμισης του Υπουργείου Παιδείας για τις ειδικές κατηγορίες (πολύτεκνοι, τρίτεκνοι, υποψήφιοι με αδέλφια που σπουδάζουν, κλπ)

Σε ανακοίνωσή της η Ανώτατη Συνομοσπονδία Πολυτέκνων Ελλάδων, που αφορά τις μετεγγραφές των πολυτέκνων επισημαίνει ότι έχει δημιουργηθεί  όχι απλώς αναστάτωση στους πολυτέκνους και τα παιδιά τους, αλλά μία αγανάκτηση άνευ προηγουμένου, όχι μόνον για το περιεχόμενο του νόμου, αλλά και για τα όσα εκτός του νόμου συμβαίνουν και εκπορεύονται από το  Υπουργείο Παιδείας.

Ειδικότερα η Ανώτατη Συνομοσπονδία Πολυτέκνων Ελλάδων τονίζει:

1)  Ενημερώνονται οι πολύτεκνοι και τα τέκνα τους ότι, για να υπαχθούν έστω και σ΄ αυτές τις αντισυνταγματικές ρυθμίσεις της παρ. 11 του άρθρου 59 του Ν. 3966/24-5-2011, θα πρέπει όλα τα τέκνα της πολύτεκνης οικογένειας να είναι κάτω των 23 ετών (ή εάν είναι σπουδαστές να είναι όλα κάτω των 25 ετών), χωρίς τέτοιο πράγμα να διαλαμβάνεται στην διάταξη του νόμου, η οποία αναφέρεται μόνον στη διάταξη του άρθρου 1 του Ν. 1910/1944, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 6 του Ν. 3454/2006 και η οποία αναφέρεται στην απόκτηση της πολυτεκνικής ιδιότητος, η οποία κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου διατηρείται ισοβίως και τα τέκνα απολαμβάνουν όλων των δικαιωμάτων όσο διαρκεί η πολυτεκνική ιδιότητα έστω και του ενός γονέα. Συνεπώς δεν τίθεται θέμα ηλικίας για τα τέκνα των πολυτέκνων, ούτε  ο νόμος στην παρ. 11 θέτει τέτοιο ηλικιακό όριο, όπως πράττει με τους τριτέκνους.

Σημειωτέον ότι η ίδια ακριβώς διατύπωση υπήρχε και στην υπ΄ αριθμ. πρωτ. Φ.5/121055Α/Β3/29-9-2010 Εγκύκλιο του Υπουργείου, ενώ με το υπ’ αριθμ. Φ.1/125728/Β3/8-10-10 έγγραφό του διευκρινίστηκε, σε απάντηση σχετικού εγγράφου μας, ότι δεν υπάρχει ζήτημα ηλικίας για τα τέκνα των πολυτέκνων και ουδέν ζήτημα υπήρξε και η μετεγγραφή τους έγινε άνευ οιουδήποτε προβλήματος.  Ανέγραφε δε το εν λόγω έγγραφο σας τ’   ακόλουθα επί λέξει: 

«Σχετικά με τον χαρακτηρισμό των πολυτέκνων στην εγκύκλιο. Ο χαρακτηρισμός των πολυτέκνων δε μεταβάλλεται, ενώ αναφέρεται επί λέξει ότι ως πολύτεκνοι θεωρούνται όσοι πληρούν μια εκ των προϋποθέσεων του άρθρου πρώτου του ν. 1910/44 (Α/229), όπως αυτό αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου 6 του ν. 3454/2006 (Α/  75). Συνεπώς δεν υπάρχει διαφωνία περί του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου».

Συνεπώς πρέπει να υπάρξει άμεση ενημέρωση περί του ότι δεν τίθεται  θέμα ηλικίας για τα τέκνα των πολυτέκνων.

2) Ουδαμού στην διάταξη της παρ. 11 του άρθρου 59 του Ν. 3966/2011 αλλά ούτε και στην Εισηγητική έκθεση του νόμου αναφέρεται ότι οι υποψήφιοι, που έχουν δικαίωμα στις ειδικές κατηγορίες και ειδικότερα οι πολύτεκνοι και τα τέκνα τους, έχουν δικαίωμα να κάνουν χρήση της ειδικής αυτής κατηγορίας, μόνον για τις Σχολές της Περιφέρειας τους και όχι και άλλων Περιφερειών. Συνεπώς αυτό πού αναγράφεται στις εκδοθείσες οδηγίες είναι εκτός νόμου και ως εκ τούτου εντελώς παράνομο.

Να σημειωθεί ότι αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα: Πολύτεκνοι π.χ από Άνδρο κ.λπ νησιά…  που ενδιαφέρονται για Νομικές, Φιλοσοφικές, Ιατρικές Σχολές, Πολυτεχνείο… δεν θα μπορούν να δηλώσουν στο Μηχανογραφικό Δελτίο, ότι είναι ειδική κατηγορία!

Αν δε θέλουν Παιδαγωγικές Σχολές,  μπορεί να δηλώσουν ειδική κατηγορία και θα πάνε όμως τότε στη  Ρόδο (ίδια Περιφέρεια ) και όχι στην  Αττική!

Τα ίδια κωμικοτραγικά θα συμβούν και σε άλλες Περιφέρειες…

3) Δεν παραλείπουμε να επισημάνουμε ότι σε εποχή δεινής οικονομικής κρίσεως, την οποία είχατε επικαλεσθεί όταν θεσπίζατε τις διατάξεις του άρθρου 25 του Ν. 3839)2010, η διάταξη του άρθρου 59 του Ν. 3966)2011, αξιώνει για την υπαγωγή στην ειδική κατηγορία των πολυτέκνων τον υπολογισμό των εισοδημάτων του έτους 2009 (οικονομικό 2010) και όχι του έτους 2010 (οικονομικό 2011), όπου τα εισοδήματα είναι μειωμένα λόγω των περικοπών και αυτό ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι αυτή η θέσπιση εισοδηματικών κριτηρίων για τους πολυτέκνους είναι αντισυνταγματική, όπως έχει επισημάνει και η έκθεση της  Επιστημονικής  Επιτροπής της Βουλής.

4) Ακόμη, παρανόμως και απαραδέκτως με τη μεθόδευση της ηλεκτρονικής υποβολής του μηχανογραφικού δεν δέχεται το σύστημα την αίτησή του, αφού αποκλείει την εκ μέρους του υποψηφίου δήλωσή του, όταν το εισόδημα του υπερβαίνει το τεθέν αντισυνταγματικό όριο εισοδήματος, αλλά δηλώνει την ειδική κατηγορία πολυτέκνων για τις θέσεις που επιθυμεί, ώστε σε περίπτωση απορρίψεως της αιτήσεώς του να έχει το δικαίωμα της προσφυγής στην Δικαιοσύνη για την απόρριψη αυτή.

5) Ακόμη και ο καθορισμός του ποσοστού της ειδικής κατηγορίας των πολυτέκνων και των τέκνων τους, κυμαίνεται από 1% μέχρι και 20%, χωρίς πουθενά να αιτιολογείται με ποια κριτήρια έγινε αυτός ο καθορισμός ανά Σχολή ή Τμήμα.

Ελπίζουμε ότι έστω και τώρα θα υπάρξει διόρθωση όλων των ανωτέρω και θα δοθούν οι επιβαλλόμενες διευκρινίσεις.

ΠΗΓΗ: 23-06-2011, http://www.alfavita.gr/artro.php?id=37169

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη

Έφαγα 25 χρόνια ζωής, σπουδάζοντας στην θεωρία αλλά και στην πράξη την οργάνωση της ανθρώπινης εργασίας. Σας ομολογώ ότι απελπίστηκα. Κόντρα στα όνειρα μου για συμμετοχή, για αυτονομία, για αυτοδιεύθυνση, για αυτοοργάνωση, ο Έλληνας της μεταπολιτευτικής περιόδου αρνιόταν πεισματικά να αναλάβει την ευθύνη της ενηλικίωσης του.

Αρνιόταν να πάρει την υπόθεση επάνω του. Ένοιωθα συχνά πως οι άνθρωποι γύρευαν ένα κάποιο «αφεντικό» να αποθέσουν πάνω του την ευθύνη της διοίκησης και να λουφάξουν ήσυχοι στην ασφάλεια που παρέχει η άρνηση της ριψοκινδύνευσης.

Κάθε συγκροτημένη προσπάθεια οργανωτικής απελευθέρωσης, εκχώρησης ουσιαστικών αρμοδιοτήτων, υποκίνησης στην ανάληψη πρωτοβουλιών, ήταν λες και πυροδοτούσε έναν υποσυνείδητο καταχωνιασμένο φόβο απέναντι σε οποιαδήποτε μορφή αυτοδιεύθυνσης της εργασίας. Σε έρευνα που έκανα, σχεδόν 1 στους 2  εργαζόμενους, έκριναν ως πιο σημαντικό πράγμα στη δουλειά τους, να ξέρουν πως θα υποστούν παρατήρηση-επίπληξη, όταν κάνουν λάθος. Τέτοια ευσυνειδησία ή τέτοια ανασφάλεια;

Οι Έλληνες της μεταπολιτευτικής περιόδου όχι μόνο ανέχονταν, αλλά απαιτούσαν επιπλέον παντού τη διαμεσολάβηση. Διαμεσολάβηση από το δάσκαλο για την πρόσβαση στη γνώση, διαμεσολάβηση από το βουλευτή για την άσκηση της εκχωρημένης πολιτικής τους ελευθερίας, διαμεσολάβηση από τον δικηγόρο για την άσκηση των εκχωρημένων δικαιωμάτων, διαμεσολάβηση από το αφεντικό ή την Επιθεώρηση Εργασίας για την άσκηση της εκχωρημένης κοινωνικής ελευθερίας, διαμεσολάβηση από τον παπά για την εξασφάλιση της μετά θάνατον βασιλείας των ουρανών, διαμεσολάβηση από τον μεταπράτη για την προώθηση της παραγωγής, διαμεσολάβηση από τον διαφημιστή για την επιλογή ενός προϊόντος, διαμοσελάβηση από τον κάθε Πρετεντέρη για να μάθουμε την είδηση, διαμεσολάβηση από τον κάθε ψυχαναλυτή για να ανακαλύψουμε το χαμένο εντός μας, διαμεσολάβηση από τον κάθε ευρωθρεμένο διανοούμενο για να μάθουμε την ιστορία μας. Καταλήξαμε να χρειαζόμαστε διαμεσολάβηση από την κάθε τσατσά για να βρούμε γκόμενα. Όπως ακριβώς τα ανέραστα νήπια. Και εννοώ το ανέραστος με την έννοια του ανίκανου να ριψοκινδυνεύσει στο άθλημα της σχέσης. Του ανίκανου να ωριμάσει και να αναλάβει την ευθύνη της ζωής του. Έτσι, απαράλλαχτα ίδια, το νηπιακό και εξαρτημένο κρατίδιο, προσδοκά στη διαμεσολάβηση μια των Άγγλων, μια των Γάλλων, μια των Αμερικάνων, μια της Μέρκελ και μια του Τρισέ. Τώρα στα στερνά και του Ισραήλ ή των νεοοθωμανών του Νταβούτογλου.

«Ότε ήμην νήπιος, ως νήπιος ελάλουν, ως νήπιος εφρόνουν, ως νήπιος ελογιζόμην», λέει η παράδοση μας. Απλά πράγματα

Σ’ αυτή την έρημο της μεταπολίτευσης, υπήρξαν πολλές νύχτες που με βασάνισε ετούτος προβληματισμός. Πως στο διάολο καταντήσαμε έτσι; Αν πίσω απ’ όλα αυτά, κρύβεται η δικαιολογημένη ανθρώπινη αβεβαιότητα ή βαθιά ανθρώπινη ανασφάλεια, τι τρόπους έχουμε να την αντιμετωπίσουμε;

Γιατί δεν σκύψαμε να αφουγκραστούμε τις ίδιες τις λέξεις μας; Λένε στην επιστήμη της πληροφορικής πως η πληροφορία είναι η μονάδα μέτρησης της αβεβαιότητας. Με άλλα λόγια όσο περισσότερες πληροφορίες έχεις, τόσο μεγαλύτερη βεβαιότητα εξασφαλίζεις. Εκεί αποσκοπούν όλα τα οργανωτικά μοντέλα και συστήματα. Στη μείωση της αβεβαιότητας. Άλλωστε με βάση την ετυμολογία της λέξης Information σε ολόκληρο το δυτικό κόσμο, αν θες να είσαι ασφαλής πρέπει να είσαι In form, μέσα στη φόρμα, μέσα στο τύπο. Βρες, δηλαδή, ένα καβούκι να κλειστείς και ησύχασες. Βρες ένα οργανωτικό κουτί να βάλεις το κεφάλι σου και καθάρισες. Βρες, ύστερα, έναν μεσολαβητή να διαμεσολαβεί ανάμεσα στο δικό σου κουτί και στα άλλα και κανένα πρόβλημα. Μα έρχεται αυτή η ριμάδα η ελληνική γλώσσα και δεν σ’ αφήνει να ησυχάσεις. Πληροφορία, δεν είναι In form, είναι φέρω πληρότητα. Δηλαδή αν θέλω να είμαι ασφαλής, πρέπει να είμαι ολόκληρος, ακέραιος. Και ακέραιος είμαι όταν είμαι αληθινός. Όταν η ύπαρξη μου δεν ψευτίζει. Να γιατί ο Ελύτης θα ορίσει «όταν ακούς τάξη, ανθρώπινο αίμα μυρίζει». Γιατί πάντα εδώ και αιώνες, η αποτελεσματικότητα είναι το πιο ισχυρό άλλοθι των εξουσιαστών για να περιορίσουν την ελευθερία.

Η οργάνωση, μια ελληνική οργάνωση δεν μπορεί να στοχεύει πουθενά αλλού, σε κανένα άλλο αποτέλεσμα, παρά μονάχα στην ελευθερία.  Γιατί είναι δηλωμένο και βεβαιωμένο από τον παππού μου τον Αριστοτέλη πως το να ζητάς παντού το χρήσιμο και το αναγκαίο δεν ταιριάζει σε ανθρώπους μεγαλόψυχους και ελεύθερους. Δεν διαπραγματευόμαστε την ολόκληρη ελευθερία, δεν διαπραγματευόμαστε την αδιαμεσολάβητη δημοκρατία για χάρι κανενός χρήσιμου και αναγκαίου. Στα παπάρια μας το αποτέλεσμα, αν είναι να χάσουμε και πάλι τη ψυχούλα μας, τώρα που τη βρήκαμε. Το θέμα δεν είναι απλά, αν τα όνειρα μας θα πάρουν εκδίκηση, αλλά ότι για να συμβεί αυτό, θα πρέπει επιτέλους, στα όνειρα μας να μην χωράνε μεσάζοντες!  

Εδώ νομίζω βρίσκεται το κουμπί της ειρηνικής μας επανάστασης. Ότι ετούτη η κοινωνία, σχεδόν από το πουθενά, μέσα στην οδύνη του μνημονίου, μέσα στην αποχαύνωση του καταναλωτισμού και της ευρωλιγούρας, πρέπει να βρει τη μαγκιά να επανεφεύρει το όρθιο βάδισμα. Ότε δε γέγονα ανήρ, κατήργηκα τα του νηπίου. Δημοκρατία είναι η κατάργηση του νηπίου. Δημοκρατία είναι όταν ο τόπος μας αντριεύει και αντριώνεται.

Εδώ βρίσκεται και το κουμπί του «οργανωτικού ζητήματος» της κοινωνία μας, αλλά και των φορέων που οραματίζονται τη μεγάλη ανατροπή. Ότι η «οργάνωση» μας, θα πρέπει να είναι υπηρετική όχι των στόχων μας, αλλά της αλήθειας μας. Της ελευθερίας μας. Άρα δεν μπορεί να εκπροσωπείται, να διαμεσολαβείται, να μεσιτεύται ή να αντιπροσωπεύεται. Η ελευθερία μας, η Δημοκρατία μας, η οργάνωση μας, η ύπαρξη μας ολόκληρη, τώρα που καταργούμε το νήπιο, οφείλει να  είναι μόνο άμεση και αδιαμεσολάβητη. Με αυτό το αδιαπραγματεμάτευτο κριτήριο οφείλουμε να οικοδομήσουμε το αύριο. Και για όσους ανησυχούν για την αποτελεσματικότητα, να δείτε που ο Θεός το κάνει και χαρίζει τελικά –ως αντίδωρο- στον ελεύθερο και τον μεγαλόψυχο άνθρωπο το πιο γλυκό Του αποτέλεσμα.

* ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ, Οικονομολόγος, 20.06.11

Σημείωση από τΜτΒ: Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου. Δεν αποτελούν «διαμεσολάβηση» για τους αναγνώστες, αλλά σήμανση για τα σημεία που χάρηκα στο άρθρο. Αντώνη σ’ ευχαριστώ.

Ψηφιακοί Αυτόχθονες:

Ποιές είναι οι απαιτήσεις της νέας γενιάς μαθητών; Η εκπαίδευση σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι – Μέρος ΙΙ

Της Δήμητρας Τσιόπελα

Συνέχεια από το Μέρος Ι

ΕΙΝΑΙ ΟΝΤΩΣ Ο ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΠΙΟ ΕΞΥΠΝΟΣ;

 Αυτό το ερώτημα είναι πεδίο σύγκρουσης για τους Αμερικανούς επιστήμονες τα τελευταία χρόνια. Οι απόψεις διίστανται σε τέτοιο βαθμό που κάποιοι περιγράφουν τους Ψηφιακούς Αυτόχθονες ως την πιο έξυπνη γενιά ανθρώπων και άλλοι ως την πιο κουτή που υπήρξε ποτέ. Οι John Palfrey και Urs Gasser, επικεφαλής του Digital Media Project,  ενός πολυδιάστατου ερευνητικού έργου, που έχει ως στόχο τη μελέτη της μετάβασης από τα εκτός δικτύου/αναλογικά στο δικτυωμένα/ψηφιακά μέσα, γράφουν στο βιβλίο τους με τίτλο “Γεννημένοι Ψηφιακοί: καταλαβαίνοντας την πρώτη γενιά Ψηφιακών Αυτοχθόνων”[2]:

“Οι Ψηφιακοί Αυτόχθονες είναι απίστευτα δημιουργικοί. Είναι αδύνατο να πούμε αν είναι περισσότερο ή λιγότερο δημιουργικοί από τις προηγούμενες γενιές, αλλά ένα είναι σίγουρο: Εκφράζουν τους εαυτούς τους δημιουργικά με  τρόπους πολύ διαφορετικούς από αυτούς που χρησιμοποιούσαν οι γονείς τους στην ίδια ηλικία. Πολλοί από αυτούς αντιλαμβάνονται την πληροφορία ως κάτι εύπλαστο, κάτι που μπορούν να ελέγξουν και να ανασχηματίσουν με νέους κι ενδιαφέροντες τρόπους. Αυτό μπορεί είναι από το να επεξεργαστούν ένα προφίλ στο MySpace ή ένα λήμμα στην Wikipedia, να κάνουν μια ταινία ή ένα online βίντεο, ή να κατεβάσουν ένα τραγούδι.— νόμιμα ή μη. Είτε το έχουν συνειδητοποιήσει, είτε όχι έχουν φτάσει στο σημείο να έχουν έναν έλεγχο πάνω στο πολιτιστικό τους περιβάλλον που δεν έχει προηγούμενο.”.

Στον αντίποδα, ο Mark Bauerlein στο βιβλίο του με τον προβοκατόρικο τίτλο “Η πιο χαζή γενιά” [3]γράφει:

“Η αυγή της ψηφιακής εποχής κάποτε γέννησε ελπίδες: Διαδίκτυο, e-mail, blogs, αλληλεπιδραστικά και υπερρεαλιστικά βιντεοπαιχνίδια υπόσχονταν να αποφέρουν μια γενιά από πιο έξυπνα, πιο ενήμερα, πιο πνευματικά καλλιεργημένα παιδιά. Όροι όπως “Αυτοκινητόδρομος πληροφοριών” (informationhighway) και “Οικονομία της γνώσης”, μπήκαν στο λεξικό και συμπεράναμε ότι οι έφηβοι θα χρησιμοποιούσαν την τεχνογνωσία και την κατανόηση που είχαν για την τεχνολογία, ώστε να διαμορφώσουν την πρωτοπορία αυτής της νέας εποχής της υπερπληροφόρησης. Αυτή ήταν η υπόσχεση. Αλλά ο διαφωτισμός δεν συνέβη. Σύμφωνα με τις πρόσφατες αναφορές από κυβερνητικές υπηρεσίες, οργανισμούς, εταιρίες δημοσκοπήσεων και ακαδημαϊκούς φορείς, οι περισσότεροι νέοι στις Η.Π.Α. ούτε διαβάζουν λογοτεχνία (ούτε ξέρουν απόλυτα πώς να το κάνουν), ούτε εργάζονται αξιόπιστα, ούτε επισκέπτονται πολιτιστικούς φορείς (οποιουδήποτε είδους), ούτε ψηφίζουν (οι περισσότεροι δεν κατανοούν ένα απλό ψηφοδέλτιο). Δεν μπορούν να εξηγήσουν βασικές επιστημονικές μεθόδους, να διηγηθούν ορόσημα στην ιστορία της χώρας ή να ονοματίσουν οποιονδήποτε από τους πολιτικούς που τους αντιπροσώπους. Το μόνο στο οποίο υπερτερούν είναι στο “μεταξύ τους”. Ξοδεύουν απίστευτα πολύ χρόνο στέλνοντας ηλεκτρονικά ιστορίες, φωτογραφίες, τραγούδια και κείμενα πέρα δώθε, απολαμβάνοντας την προσοχή των onlineφίλων τους και κατοικώντας σε έναν κόσμο ανόητων πειραγμάτων και  άτεχνων εικόνων.”

Είναι γεγονός πως η επανάσταση της ψηφιακής τεχνολογίας μας ρούφηξε σε μια κατάσταση διαρκούς μερικής προσοχής. Αυτό σημαίνει να είναι κανείς διαρκώς απασχολημένος, έχοντας ανοιχτές καρτέλες με οτιδήποτε[29], χωρίς να συγκεντρώνεται πραγματικά σε κάτι [22].

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 Όπου και αν βρίσκεται η αλήθεια, είναι γεγονός, ότι οι εκπαιδευτικοί πλέον καλούνται όχι μόνο να επιμορφωθούν, ώστε να μπορούν να προσαρμόσουν το μάθημα τους στις απαιτήσεις της Ψηφιακής Γενιάς μαθητών, αλλά και να έρθουν αντιμέτωποι με διάφορες αρνητικές συνέπειες της ενσωμάτωσης της υψηλής τεχνολογίας στη ζωή μας όπως υπερκινητικότητα, αδυναμία συγκέντρωσης, κατάθλιψη και μανία παράλληλης επεξεργασίας και πλέον χρειάζεται να είναι προετοιμασμένοι και για αυτές.

Πρέπει ακόμα να μην ξεχνούν ότι μπορεί να υπάρχει διαθεσιμότητα κοινωνικών δικτύων, ηλεκτρονικής αλληλογραφίας και άμεσων μηνυμάτων, αλλά αυτοί οι τρόποι επικοινωνίας στερούνται τη συναισθηματική ζεστασιά της άμεσης ανθρώπινης επαφής και συχνά χειροτερεύουν την αίσθηση απομόνωσης των ανθρώπων. Επίσης, η επανάσταση υψηλής τεχνολογίας έχει συμβάλλει σε πολλές μορφές άγχους, από χρόνιες γενικευμένες διαταραχές ως κρίσεις πανικού που καθιστούν το άτομο πρακτικά ανάπηρο.

Οι Ψηφιακοί Αυτόχθονες ζουν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους online, χωρίς να διαχωρίζουν το online από το offline. Αντί να αντιμετωπίζουν την ψηφιακή τους ταυτότητα και την ταυτότητα στον πραγματικό κόσμο ως ξεχωριστά πράγματα, έχουν μόνο μια (με αναπαραστάσεις σε δύο, τρεις ή περισσότερους χώρους). Δεν θεωρούν τις υβριδικές ζωές ως κάτι  το αξιοπερίεργο.  Μέσω των κοινωνικών δικτύων, συνδέονται, μιλάνε και μοιράζονται φωτογραφίες με φίλους από όλο τον κόσμο. Μπορεί ακόμα να συνεργάζονται δημιουργικά ή πολιτικά με τρόπους που θα ήταν αδύνατο πριν τριάντα χρόνια. Αλλά σε αυτή την πορεία της αμείλικτης συνδεσιμότητας, η ουσία των σχέσεων – ακόμα και το τί σημαίνει να είσαι “φίλος” με κάποιον- αλλάζει. Οι online φιλίες βασίζονται κατά πολύ στα ίδια στοιχεία που βασίζονται οι παραδοσιακές φιλίες – κοινά ενδιαφέροντα, συχνή αλληλεπίδραση κτλ. – αλλά έχουν και ένα πολύ διαφορετικό χαρακτηριστικό: Συχνά εξαφανίζονται, είναι εύκολο να μπεις και να βγεις από αυτές, χωρίς ούτε καν ένα αντίο. Και επίσης ίσως είναι διαρκείς με τρόπους που ακόμα δεν έχουμε κατανοήσει.

Ο εγκέφαλος του ατόμου που μεγαλώνει  μέσα στα βιντεοπαιχνίδια [21] και τον εικονικό ψηφιακό κόσμο συνηθίζει να λέει: “Μπορώ να παραιτηθώ ότι ώρα θέλω από αυτό που κάνω” και “Θέλω επιβράβευση εδώ και τώρα! Δεν μου αρέσει η μακροχρόνια προσπάθεια που θα με αποζημιώσει στο μακρινό μέλλον”. Για ένα άτομο που έχει συνηθίσει να διαβάζει σύμφωνα με το F-πρότυπο, είναι πολύ δύσκολο να διαβάσει έστω και μια σελίδα  από ένα βιβλίο δίνοντας την απαραίτητη προσοχή σε όλο το κείμενο. Όλα αυτά είναι παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά και την απόδοση των παιδιών στην τάξη και οι εκπαιδευτικοί πρέπει πλέον να τους λαμβάνουν υπόψιν. “Έχουμε έναν εγκέφαλο που είναι ανοικτός και ακόμα αλλάζει και μια τεχνολογία που απαιτεί να γίνουμε γρηγορότεροι και πιο αυτόματοι. Φυσική συνέπεια αυτού είναι να αυξηθεί η πιθανότητα να κάνουμε λάθη” λέει η γνωστική νευροεπιστήμονας  στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο Laura-Ann Petitto, πρωτοπόρος στην έρευνα πάνω στις διαταραχές του λόγου.

Όλα τα παραπάνω είναι κομμάτι της νέας εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Κι όμως, ο καθηγητής δίνει στο μαθητή μια τέτοια εργασία: “Πήγαινε στο Google, πληκτρολόγησε τις λέξεις, κατέβασε τρεις σχετικές ιστοσελίδες, κόψε και κόλλα μερικά κομμάτια σε ένα νέο έγγραφο, πρόσθεσε τις μεταβάσεις, τύπωσε το και παρέδωσε το”. Το καινούριο μαθησιακό μοντέλο είναι αυτό της ανάκτησης πληροφορίας και όχι της διαμόρφωσης γνώσης. Το υλικό πηγαίνει από το διαδίκτυο κατευθείαν στο χαρτί της εργασίας, χωρίς να περνά από το μυαλό των μαθητών.  “Κι όμως ο εκπαιδευτικός κόσμος, δεν βλέπει τον κίνδυνο σε αυτές τις εξελίξεις και προσαρμόζει την έννοια την εκπαίδευσης στη νέα πραγματικότητα, η οποία διαμορφώνεται από το πώς η νέα γενιά μαθαίνει (και δεν μαθαίνει), αντί να προσπαθεί να προσαρμόσει τα παιδιά σε σταθερά πρότυπα γνώσης και μάθησης”, σχολιάζει ο J. Bowman [15].

Το απαισιόδοξο σενάριο λέει ότι υποβαθμίζουμε τις λεκτικές και υπολογιστικές ικανότητες σε “γνώσεις χαμηλού επιπέδου”, ενώ αναβαθμίζουμε τις ικανότητες συλλογής πληροφοριών, αναγνώρισης προτύπων και ελέγχου του χώρου, που ενισχύονται από τις πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή.  Αυτό θα είναι το πρώτο βήμα σε μια σειρά υποβιβάσεων, που θα ακολουθήσουν τους Ψηφιακούς Αυτόχθονες μέχρι το Λύκειο και το Πανεπιστήμιο, έως ότου όλοι βγουν από την εκπαιδευτική διαδικασία με διδακτορικό στο Googling. Το αισιόδοξο σενάριο λέει πώς η γενιά της Ψηφιακής εποχής θα είναι η πιο δημιουργική και επικοινωνιακή από όλες. Θα αλλάξει τον κόσμο και τον πολιτισμό με τρόπους που δεν είχαμε φανταστεί και θα δώσει ίσες ευκαιρίες σε περισσότερους ανθρώπους παρέχοντας ελεύθερη και απεριόριστη πρόσβαση σε κάθε είδους πληροφορία.

Όποια και αν είναι όμως η πραγματικότητα ένα είναι σίγουρο: ο νέος κόσμος της υψηλής τεχνολογίας επηρεάζει το πώς οι νέοι αναπτύσσουν την αίσθηση του εγώ τους και της αξίας τους μέσα στον κόσμο[31]. Η δυνατότητα να βυθιστεί κάνεις μέσα στο φανταστικό σύμπαν ενός παιχνιδιού ή η δύναμη του να είναι λίγα χτυπήματα πλήκτρων μακριά από οποιοδήποτε φίλο του στον πλανήτη, διαμορφώνει – θετικά ή αρνητικά – την ταυτότητα και την αυτοεκτίμηση του. Και αυτά είναι δυο βασικά στοιχεία, που υπαγορεύουν τις πράξεις του και καθορίζουν τον ανθρωπισμό του.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙ

1. Gary Small, Gigi Vorgan (2008). iBrain: Surviving the Technological Alteration of the Modern Mind. Publisher: William Morrow

2.  John Palfrey, Urs Gasser (2008). Born Digital: Understanding the First Generation of Digital Natives, Publisher: Basic Books.

3.  Mark Bauerlein (2008). The dumbest generation . How the Digital Age Stupefies Young Americans and Jeopardizes our future. Penguin books.

4.  Jacob Nielsen (2009).  Eyetracking Web Usability, New Riders Press

5.  Abramson  M J  et al. (2010). Use of mobile phones and changes in cognitive function in adolescents. Journal of Occupational and Environmental Medicine

6.   Prensky, M. (2001a, September/October). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1-6.

7.   Prensky, M. (2001b, November/December). Digital natives, digital immigrants, part 2: Do they really think differently? On the Horizon, 9(6), 1-6.

8.  Digital Natives – http://www.digitalnative.org/Main_Page

9.  Digital Natives in the Classroom – http://coe.sdsu.edu/eet/articles/digitalnatives/index.htm

10. Digital Native or Digital Immigrant, Which Language Do You Speak? http://www.nacada.ksu.edu/clearinghouse/AdvisingIssues/Digital-Natives.htm

11.  Texting may rewire young brains. The globe and Mail. http://www.theglobeandmail.com/life/texting–may–rewire–young–brains/article1254218/

12. Texting 'could increase attention deficit disorders. The Telegraph.
http://www.telegraph.co.uk/technology/mobile-phones/6016228/Texting-could-increase-attention-deficit-disorders-says-Baroness-Greenfield.html

13. Jessica E. Moyer (2010). Teens Today Don’t Read Books Anymore: A Study of Differences in Interest and Comprehension Based on Reading Modalities. Symposium Paper Presentations, Volume 1 Number 1: November 2010

14. One in four read no books last year (2007). USA today
http://www.usatoday.com/news/nation/2007-08-21-reading_N.htm

15. James Bowman (2008). Is stupid making us Google? The New Atlantis, Number 21, Summer 2008, pp. 75-80.

16.  Flynn JR. The hidden history of IQ and special education: Can the problems be solved? Psycholog y, Public Policy and Law 2000;6:191–8.

17. Kearney P. Cognitive assessment of game-based learning. British Journal of Educational Technolog y 2007;38:529–31.

18. Roberts DF, Foehr UG, Rideout V. Generation M:Media in the lives of 8–18 year-olds. A Kaiser Family Foundation Study. 2005, www .kff .org/ entmedia/ upload/ Generation -M – Media -in -the -Lives -of–8–18-Year -olds -Report .pdf .

19. Bischof HJ. Behavioral and neuronal aspects of developmental sensitive periods. Neuroreport 2007;18:461–5.

20. National Endowment for the Arts. Reading at risk: A survey of literary reading in America: Research Division Report #46. National Endowment for the Arts. Washington, DC, June 2004, www.nea.gov/ pub/ ReadingAtRisk.pdf.

21. Zimmerman FJ, Christakis DA, Meltzoff AN. Television and DVD/video viewing in children younger than 2 years. Archives of Pediatric and Adolescent Medicine 2007;161:473–9.Dan A. Videos as a baby brain drain. Los Angeles Times. August 7, 2007.

22.  Foerde K, Knowlton BJ, Poldrack RA. Modulation of competing memory systems by distraction. Proceedings of the National Academy of Sciences U S A 2006;103:11778–83.

23.         Mori A. Terror of Game-Brain. NHK Books, Tokyo, Japan. 2002. Matsuda G. Hinaki K. Neuroimage 2006; 29: 706–11

24.  AMA Report of the Council on Science and Public Health. Emotional and Behavioral Effects, Including Addictive Potential,of Video Games, www .ama -assn .org/ ama1/ pub/ upload/ mm/ 467/ csaph12a07 .doc .

25.  Czaja SJ, Charness N, Fisk AD, et al. Factors predicting the use of technolog y: Findings from the Center for Research and Education on Aging and Technolog y Enhancement (CREATE). Psycholog y and Aging 2006; 21:333–52, www.pubmedcentral.nih .gov/ articlerender .fcgi ?tool=pubmed & pubmedid=16768579

26.  Tun PA, O’Kane G, Wingfield A. Distraction by competing speech in young and older adult listeners. Psycholog y and Aging 2002;17:453–67.

27.  American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual for Mental Disorders DSM-IV-TR, Fourth Edition(text revision). Washington, DC, American Psychiatric Association. 2000.

28.   Polanczyk G, Rohde LA. Epidemiolog y of attention- deficit/hyperactivity disorder across the lifespan. Current Opinion in Psychiatry 2007 20:386–92.

29. σRubinstein JS, Meyer DE, Evans JE. Executive control of cognitive processes in task switching. Journal of Experimental Psycholog y and Human Perceptual Per for mance 2001;27:763–97.

30.   Czaja SJ, Charness N, Fisk AD, et al. Factors predicting the use of technolog y: Findings from the Center for Research and Education on Aging and Technolog y Enhancement (CREATE). Psycholog y and Aging 2006;21:333–52.

31. Allison SE, von Wahlde L, Shockley T, Gabbard GO. The development of the self in the era of the Internet and role- playing fantasy games. American Journal of Psychiatry 2006;163:381–5.

ΠΗΓΗ: 20-6-2011, http://www.alfavita.gr/artro.php?id=36646