Ο άνθρωπος – σύμβολο της απελευθέρωσης της αγροτιάς: (+) Μαρίνος Αντύπας*

 

Του Γιώργου Πετρόπουλου

 

«Τας ανωτέρω ιδέας προσπαθώ να φυτεύσω εις την ψυχήν των χωρικών, διά να γίνωσι μίαν ημέραν ελεύθεροι – ήδη είνε είλωτες – και επειδή η εργασία αύτη απαιτεί οικονομικήν ευρωστίαν – οιονεί λίπασμα διά το φυτόν – διά τούτο προσπαθώ το κατά δύναμιν ν' αφαιρεθώσιν από τα κακώς κτηθέντα δικαιώματα των τσιφλικιούχων, διά να δοθώσιν εις τους αδίκως εξ αυτών απογυμνωθέντας χωρικούς… Φρονώ ότι το δίκαιον είνε εκεί όπου το συμφέρον των πολλών και όχι των ολίγων, επομένως μεταχειρίζομαι τας δυνάμεις μου υπέρ της εξαφανίσεως του τσιφλικιού και της πλήρους ανεξαρτησίας του καλλιεργητού»

Μαρίνος Αντύπας [1]

Στις 10 Μάρτη του 1907 ο αθηναϊκός Τύπος δημοσίευσε μια είδηση, που συγκλόνισε τα λαϊκά στρώματα, τη φτωχή αγροτιά και τους κύκλους των διανοούμενων σε ολόκληρη τη χώρα. Η είδηση αφορούσε τη δολοφονία του δικηγόρου Μαρίνου Αντύπα και αναγγέλθηκε στις πρώτες σελίδες των εφημερίδων, γεγονός που υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα του προσώπου του δολοφονημένου. «Δολοφονία του Δικηγόρου Αντύπα παρά την Αγυιάν», γράφει στην πρώτη της σελίδα η εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» του Δ. Καλαποθάκη, ενώ στη σελίδα 3, το σχετικό ρεπορτάζ αναφέρει[2]: «Λάρισα 9 Μαρτίου.- Χθες τη νύκτα εις το χωρίον Πυργετός της Ραψάνης ο γνωστός δικηγόρος Μαρίνος Αντύπας, ο ραπίσας άλλοτε αυτόσε τον κ. Σλήμαν, ων διευθυντής των κτημάτων του θείου του κ. Σκιαδαρέση, εφονεύθη υπό του επιστάτου του ετέρου συνιδιοκτήτου κ. Μεταξά, ονόματι Ιωάννου Κυριακού. Ο φόνος διεπράχθη εντός του κονακίου, συνεκίνησε δε μεγάλως τους χωρικούς, καθόσον ο Αντύπας υπερασπίζετο αυτούς παρέχων πλείστας ευκολίας συνεπεία των οποίων αντεμάχοντο μετά του συνιδιοκτήτου Μεταξά. Λεπτομέρειαι του φόνου τούτου αγνοούνται. Ο ανακριτής κ. Αγαθόνικος έσπευσε σήμερον επί τόπου. Ο δράστης συνελήφθη». Και η εφημερίδα προσθέτει: «Η είδησις της δολοφονίας ανηγγέλθη εις τας Αθήνας χθες (σ.σ. 9- 3- 1907) μετά μεσημβρίαν διά τηλεγραφήματος προς τον κ. Σκιαδαρέσην, ιδιοκτήτην του τσιφλικίου, το οποίον διηύθυνεν ο Αντύπας. Το τηλεγράφημα τούτο προήρχετο εκ μέρους του ανεψιού του κ. Σκιαδαρέση. Ητο δε βραχύτατον έχον ούτως:

«ΕΜΠΡΟΣ» 10/3/1907 – Το ρεπορτάζ για τη δολοφονία

"Σκιαδαρέσην

Αθήνας

Αντύπας εδολοφονήθη σήμερον. Ανάγκη σπεύσητε ενταύθα

Σκιαδαρέσης".

Κατόπιν του τηλεγραφήματος τούτου, ο θείος του δολοφονηθέντος Μαρ. Αντύπα ανεχώρησε χθες την εσπέραν κατεσπευσμένως εντεύθεν διά Βόλον και εκείθεν εις Λάρισσαν».

Η προσκείμενη στο παλάτι εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ», στο δικό της ρεπορτάζ, προέβαινε σε έναν άκρως απειλητικό πολιτικό υπαινιγμό: «Η είδηση – έγραφε [3] – περί του φόνου του δικηγόρου Μ. Αντύπα εις το κτήμα Σκιαδαρέση εν Θεσσαλία προξένησεν εντύπωσιν εν Αθήναις, όπου, ανεξαρτήτως των σοσιαλιστικών ιδεών του, ο Αντύπας απήλαυε συμπαθειών. Ο ατυχής δικηγόρος πίπτει θύμα ατυχώς αυτών των αρχών του, τας οποίας από έτους και πλέον εφήρμοζεν εις το μέγα κτήμα του θείου του το οποίον διηύθυνε. Τούτο αποδεικνύει ότι ο σοσιαλισμός εν Ελλάδι μόνο εις ιδέας πρέπει να υπάρχει, και να τηρήτε απόστασιν από της εφαρμογής των αρχών του».

Ο υπαινιγμός ήταν σαφής κι έμοιαζε περισσότερο με απειλή: Εκείνον που θα επιχειρήσει να εφαρμόσει σοσιαλιστικές ιδέες τον περιμένει ο θάνατος!!! Δε θα μπορούσε, ίσως, εύκολα κανείς να βρει καλύτερο παράδειγμα ανοικτής πολιτικής τρομοκρατίας.

http://www1.rizospastis.gr/getImage.do?size=medium&id=176465&format=.jpg

Από τη ζωή στο θεσσαλικό κάμπο – Γυναίκες πλένουν τα ρούχα των κολίγων στο ποτάμι

 

Η ίδια εφημερίδα συνέχισε και τις επόμενες μέρες της αναγγελίας του θανάτου του Μ. Αντύπα να γράφει στο ίδιο ακριβώς μοτίβο. «Αι τελευταίαι λέξεις του δυστυχούς σοσιαλιστού Αντύπα τας οποίας δημοσίευσαν αι εφημερίδες, θα εχρωματίσθησαν βεβαίως από το στόμα του με τη βαθυτέραν πικρίαν και απογοήτευσιν. Διότι βεβαίως, δε θα απήλθεν ενθουσιασμένος από τη δοκιμήν της πρακτικής σημασίας των λέξεων "Ισότης, Αδελφότης, Ελευθερία", ο ατυχής σοσιαλιστής. Αι σφαίραι αι οποίαι τον έρριψαν νεκρόν, θα τον εδίδαξαν, ολίγον αργά, ότι αι λέξεις αυταί έπρεπε να σβεσθούν από το ελληνικόν λεξικόν»[4].

Μαζί με την αναγγελία του θανάτου του Αντύπα, ο αθηναϊκός Τύπος έδωσε και στοιχεία γύρω από τη βιογραφία του, τα οποία αξίζει να αναφερθούν, κυρίως γιατί φανερώνουν μια προσωπικότητα γνωστή στην ελληνική κοινωνία για την κοινωνικοπολιτική της δράση. «Ο δολοφονηθείς Μαρίνος Αντύπας – γράφει η εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ»[5] – είνε γνωστοτάτη αθηναϊκή φυσιογνωμία ηλικίας 35 περίπου ετών καταγόμενος εκ Κεφαλληνίας. Ως αντιπροσωπεύων τας σοσιαλιστικάς αρχάς ήτο πολύ γνωστότερος ενταύθα ή ως δικηγόρος. Εν συλλαλητηρίοις πολλάκις είχεν ομιλήσει ο Αντύπας, αλλά δεν ήλπιζε ουδείς ότι εάν μετεβάλλετο ποτέ η οικονομική του κατάστασις, δε θα απηρνείτο τας αρχάς ταύτας, γνωστού όντος ότι εν Ελλάδι σοσιαλισταί είνε μόνον όσοι είνε φτωχοί.

Ο Αντύπας εν τούτοις όταν επεσκέφθη τον θείον του κ. Σκιαδαρέσην, πλούσιον ομογενή εκ Ρουμανίας και κατέπεισεν αυτόν να έλθη και εγκατασταθή εις την Ελλάδα και αγοράση το μέγα κτήμα παρά την Αγυιάν, του οποίου διωρίσθη διευθυντής αυτός, ο Αντύπας δεν απέβαλε τας αρχάς του. Απ' εναντίας συνετέλεσεν εις την αγοράν του κτήματος διά να τας εφαρμόση. Και τας εφήρμοσε πράγματι, μολονότι τούτο τω στοίχισεν ήδη τον θάνατον.

«ΕΜΠΡΟΣ» 27/10/1897 – Ρεπορτάζ για το συλλαλητήριο με ομιλητή τον Μ. Αντύπα

Αφ' ης εποχής ανέλαβε τη διεύθυνσιν του χωρίου, νέα περίοδος ζωής εγκαινιάσθη εις τους γεωργικούς πληθυσμούς. Οι χωρικοί του ετύγχανον απείρων ευκολιών και οι γεωργοί των πέριξ κτημάτων βλέποντες τη διαφοράν της ζωής αυτών και των γεωργών του κ. Σκιαδαρέση διεμαρτυρήθησαν προς τους γαιοκτήμονας, ούτοι δε κατήγγειλαν τον Αντύπαν, εξ ου προεκλήθη το γνωστόν επεισόδιον αυτού μετά του κ. Σλήμαν.

Ο Αντύπας κατά την εποχήν του πολέμου είχε μεταβή συγχρόνως μετά του υπό τον Τιμ. Βάσσον στρατού εις Κρήτην με τη φάλαγγα των φοιτητών και διεκρίθη διά την ευτολμίαν του. Επανελθών εκείθεν μετά το τέλος του πολέμου είχε σχηματίσει την πεποίθησιν ότι η κακή έκβασις αυτού οφείλετο εις τη Βασιλείαν και την πεποίθησίν του ταύτην υπεστήριξε δημοσία εις τας πολυπληθείς διαδηλώσεις, αι οποίαι οργανώθησαν τότε. Διά τους λόγους του εις τας διαδηλώσεις εκείνας τω απηγγέλθη κατηγορία και ο Αντύπας κατεδικάσθη εις 2 ετών φυλάκισιν».

Έτσι είχε καταγραφεί ο Μαρίνος Αντύπας στη συνείδηση των αντιπάλων του κι αυτό σήμαινε πως έχαιρε του σεβασμού που ταιριάζει σε κάθε πραγματικό λαϊκό αγωνιστή και οραματιστή. Ας δούμε, όμως, με περισσότερες λεπτομέρειες ποιος ήταν πραγματικά.

Από τον επτανησιακό ριζοσπαστισμό στις σοσιαλιστικές ιδέες

Ο Μαρίνος Αντύπας γεννήθηκε στα Φερεντινάτα της Κεφαλονιάς το 1872. Η οικογένειά του δε φαίνεται να ήταν από τις παλιές αρχοντικές οικογένειες της περιοχής, οι οποίες έφεραν το ίδιο όνομα. Ο πατέρας του Σπύρος Αντύπας ήταν γλύπτης και ζούσε από το επάγγελμά του. Ετσι ο Μαρίνος κατόρθωσε να τελειώσει το γυμνάσιο με πολλές στερήσεις, που έγιναν ακόμη μεγαλύτερες όταν ήρθε να ζήσει στην Αθήνα ως φοιτητής της Νομικής Σχολής, χωρίς εντέλει να αποπερατώσει τις σπουδές του και να πάρει το πτυχίο του νομικού [6].

Στα Επτάνησα, και ιδίως στην Κεφαλονιά, η προοδευτική – ριζοσπαστική αστική παράδοση είχε ισχυρές ρίζες κι αυτό χωρίς αμφιβολία δημιουργούσε ένα θετικό κοινωνικό κλίμα, το οποίο επέδρασε στην κοινωνική και πολιτική συνειδητοποίηση του Μαρίνου Αντύπα. Ο επτανησιακός ριζοσπαστισμός ως ανεξάρτητο κίνημα που συνδύαζε τις ιδέες του αστικού δημοκρατισμού με το απελευθερωτικό αίτημα για ένωση των νησιών με την Ελλάδα στη βάση της εθνικής αυτοδιάθεσης έδρασε από το 1848 έως το 1864 που η ένωση αυτή πραγματοποιήθηκε. Οι επίγονοι αυτού του κινήματος – όταν αυτό έπαψε πια να υπάρχει – ήταν εκ των πραγμάτων δεκτικοί στις νέες κοινωνικές ιδέες κι ένας απ' αυτούς ήταν ο Μαρίνος Αντύπας, τον οποίο ο Τάσος Βουρνάς χαρακτηρίζει «επίγονο των καλύτερων παραδόσεων των ριζοσπαστών αγωνιστών της πατρίδας του Επτανήσου». [7]

Σύμφωνα με τον Θ. Μπενάκη, ο Μ. Αντύπας ήταν μυημένος στις τεκτονικές ιδέες των φιλελεύθερων ρευμάτων κι έτσι όταν βρέθηκε στην Αθήνα δεν άργησε να προσεγγίσει τους σοσιαλιστικούς κύκλους της εποχής[8]. «Στο Σοσιαλισμό – γράφει ο Χρ. Βραχνιάρης – μυήθηκε στην Αθήνα κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στη Νομική Σχολή. Ερχεται σ' επαφή με τους σοσιαλιστικούς κύκλους που επηρεάζονται από τον Σταύρο Καλλέργη, γίνεται μέλος του Κεντρικού Σοσιαλιστικού Συλλόγου και αναπτύσσει πολύπλευρη δραστηριότητα» [9]. Ο Π. Νούτσος συμπληρώνει πως όντας φοιτητής ο Μ. Αντύπας δε συνδέεται απευθείας με το «Σοσιαλιστικό Σύλλογο», αλλά «με τους σοσιαλιστικούς κύκλους των συμπατριωτών του που βρίσκονται μέσα και έξω από τον "Σοσιαλιστικό Σύλλογο" και τις μεταπλάσεις του»[10]. Η σχέση του, πάντως, με το «Σοσιαλιστικό Σύλλογο» βεβαιώνεται και από δημοσίευμα της εφημερίδας «Σοσιαλιστής» που έβγαζε ο Καλλέργης, όπου, στο φύλλο της 1/3/1896, μεταξύ άλλων, αναφέρεται: «Περί τα μέσα του 15ημέρου τούτου, εν Βιτρινίτση, ο σοσιαλιστής Μ. Αντύπας, φοιτητής της Νομικής, ωμίλησε ενώπιον 200 περίπου προσώπων αναπτύξας τας σοσιαλιστικάς αυτού ιδέας…»[11].

Από την Κρητική Επανάσταση στους κοινωνικοπολιτικούς αγώνες

Οταν το 1896, ξέσπασε η επανάσταση στην Κρήτη, ο Αντύπας πήγε στο νησί και πήρε μέρος ως εθελοντής μαζί με άλλους συμφοιτητές του. Υποστηρίζεται μάλιστα ότι στο εγχείρημά του αυτό ακολούθησε τον Στ. Καλλέργη. «Κοντά του μάλλον, γράφει ο Νούτσος [12]- πήρε μέρος ως εθελοντής στην Κρητική επανάσταση του 1897». Αντίθετα ο Γιάννης Καψάλης είναι περισσότερο κατηγορηματικός. «Στη μεγαλόνησο – γράφει [13] – κατέβηκε ο 24χρονος τελειόφοιτος της Νομικής τον Φλεβάρη (1897) μόλις είχε κηρυχτεί και πάλι η επανάσταση κατά των Τούρκων με αίτημα την ελευθερία της και την ένωσή της με την Ελλάδα. Ο Αντύπας ακολούθησε τον Σταύρο Καλλέργη και μαζί τους πήγαν και άλλοι εθελοντές». Εν πάση περιπτώσει, όπως και νάχει το θέμα, η συμμετοχή του στην Κρητική επανάσταση είχε ως αποτέλεσμα το 1897 να τραυματιστεί στο στήθος και να επιστρέψει στην Αθήνα ενώ η ήττα της Κρητικής επανάστασης, όπως κι εκείνη στον ελληνοτουρκικό πόλεμο, που διεξήχθη τον ίδιο χρόνο στη Θεσσαλία, τον επηρέασαν βαθιά. Απ' αφορμή αυτά τα τραγικά γεγονότα καταφέρνει να συνειδητοποιήσει βαθύτερα τον αντιλαϊκό ρόλο της μοναρχίας και τη δράση των μεγάλων δυνάμεων που για την εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων είχαν σύρει σε μια ακόμα εθνική τραγωδία τον ελληνικό λαό. Ετσι, πρωταγωνίστησε στα συλλαλητήρια που θα γίνουν εκείνο το διάστημα και τα οποία συγκεντρώνουν πλήθος πολιτών οι οποίοι από άποψη ιδεών δημιουργούν ένα πολύχρωμο παζλ. Άνθρωποι με ταπεινωμένη την εθνική τους συνείδηση λόγω των αποτυχιών του ελληνοτουρκικού πολέμου και της Κρητικής επανάστασης αλλά κυρίως λόγω της επιβολής του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου στην Ελλάδα από τις ισχυρές καπιταλιστικές χώρες της Δύσης, άνθρωποι φιλειρηνιστές, απογοητευμένοι, πατριώτες αλλά και εθνικιστές κι ανάμεσά τους σοσιαλιστές της εποχής.

Η ζωή των κολίγων στην υπηρεσία των κοτζαμπάσηδων

Σ' όλα αυτά τα συλλαλητήρια ο Αντύπας είναι πάντοτε ανάμεσα στους κύριους ομιλητές και σ' ένα από αυτά που πραγματοποιήθηκε στις 26 Οκτώβρη του 1897 στην πλατεία Ομονοίας, ως κύριος ομιλητής, καταφέρθηκε με σφοδρότητα κατά των μεγάλων δυνάμεων και του παλατιού. «Χθες – γράφει για το εν λόγω συλλαλητήριο η εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ [14] – περί τις 3΄ συνεκροτήθη πολυπληθές συλλαλητήριον εν την πλατεία Ομονοίας. Κατά το συλλαλητήριον τούτο ωμίλησεν ο διδάκτωρ τα νομικά κ. Αντύπας όστις μετά πολλής ευγλωττίας παρέστησεν εις τον λαόν τη σημερινήν κατάστασιν, κατέληξε δε υποβαλών υπό την κρίσιν των συνελθόντων ψήφισμα όπερ ενθουσιωδώς εγένετο αποδεκτόν». Στο συλλαλητήριο εκείνο μεταξύ άλλων την κεντρική εξέδρα στόλιζε ένα πανό που έγραφε «Δημοκρατία – Σοσιαλισμός ζήτω ο λαός». Επίσης κάτω από την εξέδρα υπήρχαν δύο πανό με τα συνθήματα «Όχι Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος», «Έξω οι Τούρκοι από τη Θεσσαλία μας» [15]. Ήταν τόση δε η επιτυχία του συλλαλητηρίου και τόσο επικριτικός για την καθεστηκυία τάξη πραγμάτων ο λόγος του Αντύπα που το καθεστώς διέταξε τη σύλληψή του και την προσαγωγή του σε δίκη η οποία έγινε στις 8/1/1898 έχοντας ως αποτέλεσμα την καταδίκη του σε φυλάκιση ενός έτους [16].

Μετά την αποφυλάκισή του, φαίνεται ότι εγκαταλείπει οριστικά τις σπουδές του και επιστρέφει στην ιδιαίτερη πατρίδα του [17].

Η εφημερίδα «Ανάστασις» του Μ. Αντύπα

Στην Κεφαλονιά ο Μ. Αντύπας επιχείρησε να βγάλει εφημερίδα προς διάδοση των ιδεών του. Την ονόμασε «ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ» και εξέδωσε το πρώτο της φύλλο στις 29/7/1900 αλλά λόγω των αντιδράσεων και των διώξεων που ακολούθησαν η έκδοσή της διακόπηκε και δε βγήκε άλλο φύλλο μέχρι τις 3/7/1904 [18]. Βέβαια το γεγονός αυτό καθόλου δεν πτόησε τον Μ. Αντύπα ο οποίος συνέχισε να έχει τις πολιτικές του επαφές στο νησί, διαδίδοντας όσο μπορούσε περισσότερο τις ιδέες του.

Η δράση του Μ. Αντύπα δεν περιορίζεται στην Κεφαλονιά, όπου στις εκλογές του 1906 παρ' ολίγο να εκλεγεί βουλευτής, αλλά επεκτείνεται στην Αθήνα και στον Πειραιά όπου έκανε διαλέξεις και εκφωνούσε λόγους. Στον Πειραιά μάλιστα είχε σχέσεις με τον πρόεδρο των εργατικών σωματείων Ανάργυρο Φαρδούλη [19].

Το 1903, λόγω των καταδιώξεων εναντίον του, ο Αντύπας έκανε ένα, καθοριστικό, για τη ζωή του, ταξίδι στον θείο του Γεώργιο Σκιαδαρέση που διέμενε στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας και ύστερα από πολλές συζητήσεις τον έπεισε να επενδύσει αγοράζοντας γη στο Θεσσαλικό κάμπο. Πράγματι ο Γ. Σκιαδαρέσης, μαζί μ' έναν άλλο συμπατριώτη του, τον Αρ. Μεταξά, αγόρασε στην περιοχή των Τεμπών ένα μεγάλο κτήμα 300.000 στρεμμάτων [20]. Στο κτήμα αυτό θα πήγαινε μερικά χρόνια αργότερα ο Μ. Αντύπας για να εργαστεί ως διευθυντής, να διαδώσει τις ιδέες του υπέρ των κολίγων κι εντέλει να συναντήσει το θάνατο. Προηγουμένως όμως, στα 1904, επέστρεψε στην Κεφαλονιά, ξαναέκδωσε την εφημερίδα του «ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ» και ίδρυσε μια πολιτικο- εκπαιδευτική λέσχη με τον τίτλο Λαϊκό Αναγνωστήριο «Η ισότης» [21].

Στο πλευρό των κολίγων και στο δρόμο προς το θάνατο

Ο Αντύπας ανέλαβε τη διεύθυνση των κτημάτων του θείου του τον Ιούνη του 1906. Εκεί συνάντησε μια κατάσταση που δεν μπορούσε να τον αφήσει ανεπηρέαστο. Οι σχέσεις ιδιοκτησίας πάνω στη γη είχαν μείνει όπως ήταν επί τουρκοκρατίας. Το ίδιο συνέβαινε και με τις συνθήκες εργασίας των χωρικών στα χτήματα των τσιφλικάδων. Είναι γνωστό άλλωστε πως το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα, δηλαδή η απαλλοτρίωση των τσιφλικιών και το μοίρασμά τους στους αγρότες, δε λύθηκε μετά την Επανάσταση του '21 αλλά μετατέθηκε για έναν αιώνα μετά ενώ στη Θεσσαλία έλαβε εκρηκτικές διαστάσεις.

Κολίγοι της οικογένειας Ζωγράφου στη Λαζαρίνα

Η Θεσσαλία προσαρτήθηκε στην Ελλάδα το 1881, ύστερα από την υπογραφή ειδικής σύμβασης ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις και την Τουρκία στο πλαίσιο του Συνεδρίου του Βερολίνου. Όμως τίποτα δεν άλλαξε στη ζωή των αγροτών του Θεσσαλικού κάμπου. Η γη απλώς άλλαξε χέρια και τον Τούρκο δυνάστη διαδέχτηκε ο Έλληνας ο οποίος πολύ συχνά αποδεικνυόταν χειρότερος του προκατόχου του. Πέρα όμως από αυτό, η κατάσταση των φτωχών αγροτών της περιοχής επιβαρυνόταν και από τη διεθνή κατάσταση δεδομένου ότι την εποχή που η Θεσσαλία πέρασε στην ελληνική επικράτεια, ο παγκόσμιος καπιταλισμός βρισκόταν σε συνθήκες οξύτατης κρίσης (κρίση του προμονοπωλιακού καπιταλισμού του ελεύθερου ανταγωνισμού). Έτσι πολλαπλασιάζονταν τα κερδοσκοπικά φαινόμενα γενικά και η κερδοσκοπική εκμετάλλευση της γης ειδικότερα, με την οποία ασχολήθηκαν σημαντικοί παράγοντες του ελληνικού χρηματιστικού κεφαλαίου που – ας σημειωθεί – στη συνέχεια αποκλήθηκαν από το κράτος ως εθνικοί ευεργέτες.

Πώς ζούσαν επομένως οι κολίγοι της Θεσσαλίας τώρα που δεν είχαν τον Τούρκο στο κεφάλι τους;

«Οι καλλιεργηταί, όπως και πρώτα – γράφει ο Δ. Μπούσδρας [22] – υποχρεούντο να δίδωσιν εις τον γαιοκτήμονα (αφέντην), το τρίτον ή το ήμισυ των παραγομένων καρπών, ενοίκιον διά τη βοσκήν των κτηνών, μέγαν αριθμόν ορνίθων και αμνών, ικανήν ποσότητα τυρού, βουτύρου, καυσοξύλων, αιγών, πεπονιών, χόρτου και αχύρου, να στέλλωσιν εν θήλυ μέλος, ίνα ζημώνη και ψήνη το ψωμί της επιστασίας, λείψανον του δικαιώματος της πρώτης νυκτός: Οι τσιφλικούχοι εξουσίαζον το σώμα των γυναικών και των θυγατέρων των κολίγων… Κατώκουν (σ.σ. οι κολίγοι) εις τρώγλας και πολλοί συνέτρωγον εν τη αυτή φάτνη με τους όνους των, θνήσκοντες δε, και με αιμάσσουσαν καρδίαν, ητένιζον τα πέριξ της κλίνης του θανάτου τέκνα των, διότι τα εγκατέλειπον άστεγα… Οσάκις δε υπεδέχοντο τον αφέντην επισήμως, γονυπετείς, εσύροντο, εκτύπων το χώμα με το μέτωπον τρεις φορές και εφίλουν τον αριστερόν πόδα του. Γενικώς δε ειπείν αι μεγάλαι πιέσεις, αι εξαθλιώσεις και αι αφόρητοι ταπεινώσεις δίκην μαστιγίου, έπληττον τα νώτα και είχον κάμει τους χωρικούς δέκτας ενός επαναστατικού ευαγγελίου… ».

Σε μια μελέτη του που εκδόθηκε στα 1906 ο Σοφοκλής Τριανταφυλλίδης, μεταξύ άλλων έγραφε [23]: «Η Θεσσαλία επί Τουρκοκρατίας, δεν ετυραννείτο από τους Τούρκους αλλ' από τους κοτζαμπάσηδες διά των Τούρκων… Μετά την προσάρτησιν αι Ελληνικαί Κυβερνήσεις παρέδωσαν τη Θεσσαλίαν εις νέαν εκμετάλλευσιν, και εις νέαν τυραννίαν ολίγον διαφέρουσαν, αν μη χείρονα της πρώτης. Την παρέδωσαν εις τον κοτζαμπασισμόν και την τοκογλυφίαν… Οι χωρικοί όθεν και οι κολίγοι της Θεσσαλίας εκτός της αρπαγής του Αλή, και της βίας του Σουλτάνου, υπέστησαν νέαν βίαν εκ μέρους της κυβερνήσεως της γλυκειάς των Πατρίδος, η οποία, διά της χωροφυλακής, διά των Αστυνόμων, διά των Νομαρχών και διά των Εισαγγελέων, απειλούσα διωγμούς, φυλακίσεις και εξώσεις, ηνάγκασε τους κολίγους να παραιτηθώσιν άκοντες παντός δικαιώματος, το οποίο είχον επί των αγρών των, και να συναινέσωσιν εις την κατάλυσιν παντός περιορισμού της κυριότητος των τσιφλικίων όστις υφίστατο υπό το κράτος της Σουλτανικής κυριαρχίας».

Τέτοια ήταν η κατάσταση και ακόμη χειρότερη. Την περιέγραφαν άλλωστε κορυφαίοι αστοί διανοούμενοι και πολιτικοί της εποχής. Ο Αλ. Παπαναστασίου για παράδειγμα, σε μια μελέτη του γραμμένη και δημοσιευμένη την Ανοιξη του 1910, γράφει ανάμεσα σε άλλα [24]:

«Κατά τον επικρατούντα εις τη Θεσσαλικήν πεδιάδα οικονομικόν οργανισμόν, η κυριότης της γης έχει χωρισθή από την καλλιέργειαν αυτής. Η πρώτη ανήκει εις σχετικώς ολίγους ιδιοκτήτας, η δευτέρα ευρίσκεται εις τας χείρας πολλών γεωργών… Εις τη Θεσσαλίαν η κατανομή της παραγωγής μεταξύ καλλιεργητών και ιδιοκτητών ρυθμίζεται κατά το σύστημα της επιμόρτου καλλιέργειας… Το σύστημα τούτο είναι ανεκτό εις πρωτογόνους κοινωνίας και πρωτογόνους αγροτικάς σχέσεις».

Υπό αυτές τις συνθήκες ο νεαρός σοσιαλιστής Μαρίνος Αντύπας επεξεργάζεται ένα πολιτικό πρόγραμμα για την απελευθέρωση των κολίγων το οποίο και προπαγανδίζει ανοικτά, προκαλώντας την οργή της κρατικής εξουσίας και των μεγαλοκτηματιών. «Δεν ήτο – διαβάζουμε για τον Αντύπα αυτής της περιόδου στο λεξικό του Ανεξάρτητου [25] – ο επιστάτης, το όργανον δηλαδή ενός φεουδάρχου, αλλά ο παλαιός Αντύπας. Καθημερινώς επροπαγάνδιζε τη χειραφέτησιν των σκλάβων αγροτών. Έκαμε διαλέξεις, περιοδείας εις τα γύρω χωριά (περιφερείας Πυργετού) και με μίαν λέξιν ύψωσε τη σημαίαν του Αγροτισμού. Βεβαίως δεν επροπαγάνδιζε τη χωρίς καμμίαν αποζημίωσιν απαλλοτρίωσιν των τσιφλικίων, αλλά …την παραχώρησιν τούτων εις τους γεωργούς κατόπιν δικαίας και λογικής αποζημιώσεως των τσιφλικιούχων… Διά την εποχή εκείνην όμως η προπαγάνδα αυτή ήτο μία επαναστατική προπαγάνδα».

Αρχικά η αντίδραση επιχείρησε να φοβίσει τον Αντύπα. Μέσω της Νομαρχίας, την οποία κινητοποίησε ο βουλευτής Αγιάς Αγαμέμνων Σλήμαν [26] (γιος του αρχαιολόγου Ερρίκου Σλήμαν), του έγιναν συστάσεις να σταματήσει την προπαγάνδα στους αγρότες ενώ η χωροφυλακή του απηύθυνε παρατηρήσεις. Όμως αυτός δεν ήταν από εκείνους που τρομοκρατούνταν εύκολα και γι' αυτό συνέχισε το έργο του. Έτσι αποφάσισαν να τον βγάλουν από τη μέση [27]. Η βρώμικη δουλειά ανατέθηκε στον Ιωάννη Κυριακού, επιστάτη στα κτήματα του συνεταίρου του θείου του Αρ. Μεταξά. Ο Κυριακού που συμπεριφερόταν βάναυσα στους κολίγους, μισούσε θανάσιμα τον Αντύπα για τη φιλοαγροτική του συμπεριφορά. Επίσης, είχε τη δυνατότητα να βρίσκεται κοντά του, λόγω του κοινού χώρου εργασίας και διαμονής τους και μπορούσε να τον δολοφονήσει με τρόπο που το έγκλημα είτε να μοιάζει με αυτοάμυνα είτε ως εκκαθάριση προσωπικών λογαριασμών. Έτσι και έγινε.

Τη νύχτα 8 Μαρτίου του 1907 επιστρέφοντας από μια δίκη του στη Λάρισα με τον νομάρχη Νιώτη, ο Μαρίνος Αντύπας δολοφονήθηκε άνανδρα από τον Κυριακού δεχόμενος σφαίρα από δίκανο «εκ των όπισθεν και εις την οσφυακήν χώραν».

Οι αρχές επιχείρησαν να συγκαλύψουν τις πραγματικές συνθήκες της δολοφονίας και να κατασκευάσουν ελαφρυντικά για το δολοφόνο δεδομένου ότι η δολοφονία απάλλασσε από ένα μεγάλο μπελά και τους τσιφλικάδες και το κράτος. Ο αστυνόμος της Ραψάνης σε τηλεγράφημά του προς το υπουργείο Εσωτερικών έγραφε για το θέμα[28]: «Αντύπας ραπίσας Κυριακού εφονεύθη υπ' αυτού αμυνομένου». Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο αστικός Τύπος είτε από σκοπιμότητα, είτε λόγω της πληροφόρησης που είχε από τις αρχές είτε και για τους δύο λόγους μαζί. Στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ διαβάζουμε [29]: «Ο φόνος του δικηγόρου Μαρίνου Αντύπα εις τον Πυργετόν του Ολύμπου παρήγαγε βαθυτάτην συγκίνησιν… Ο Αντύπας, αντιπρόσωπος του Σκιαδαρέση μετέβη τη νύκτα εις το κοινόν κονάκιον ζητών να ανοίξη τη θύραν ενός διαφιλονικουμένου δωματίου, ην έκλεισε ο Κυριακού, επιστάτης του ετέρου συνιδιοκτήτου κ. Μεταξά. Ο Μαρίνος εισελθών εις το δωμάτιον του ύπνου του Κυριακού απειλητικώς ενέβαλε τον τελευταίον εις φόβον. Ο Κυριακού ήρπασε τότε το κρεμασμένον Αγγλικόν όπλον Βίντσεστερ και επυροβόλησε δις πλήξας τον Αντύπαν εις την κεφαλήν και εις το ισχύον. Ο Αντύπας έπεσεν αμέσως άπνους».

Βέβαια η αλήθεια ήταν εντελώς διαφορετική. Στην κατάθεσή του ο ξάδελφος του Αντύπα, Παναγιώτης Σκιαδαρέσης, περιγράφει ως εξής τις συνθήκες του φόνου:

«Εκαθήμεθα εις το κάτω πάτωμα της οικίας μας και ετρώγαμεν, ότε περί την 11ην ο Αντύπας εγερθείς μετέβη όπως παραλάβει εκ του δωματίου του επιστολή τινά πλην εύρε τη θύραν του διαδρόμου κλειστή και έκρουσεν όπως του ανοίξουν. Ο εντός κοιμώμενος Ιωάννης Κυριακού εγερθείς του ύπνου ηρνήθη ν' ανοίξη. Επειτα όμως ανοίξας είπε εις τον Αντύπα, ότι ουδέν δικαίωμα έχει να εισέλθει εις την οικίαν του. Εκ τούτου προκλήθη φιλονικία και αντηλλάγησαν βαρείαι φράσεις μετά τας οποίας ο Κυριακού λαμβάνει το όπλον διά του οποίου πυροβολεί και χτυπά τον Αντύπα ελαφρώς εις την κεφαλήν. Οτε όμως ούτος έφευγεν εδέχθη δεύτερον πυροβολισμόν διά δικάνου όπλου εις την οσφυακήν χώραν και πίπτει εις τας αγκάλας μου. Μετά μία ώρα εξέπνευσε λέγων "Ισότης, Αδελφότης, Ελευθερία". Ο φονεύς αμέσως εκλείσθη εις το δωμάτιό του, άλλως θα εφονεύετο υπό των χωρικών, οίτινες ελάτρευαν τον Αντύπα. Μετ' ολίγον ο φονεύς παρεδόθη εις τον καταφθάσαντα αστυνόμο».

Λίγο καιρό αργότερα ο Κυριακού θα αθωωνόταν πανηγυρικά από το δικαστήριο.

Η ιδεολογία του Αντύπα

Προσδιορίζοντας ο ίδιος την ιδεολογικο-πολιτική του τοποθέτηση ο Αντύπας έγραφε: «Είμαι σοσιαλιστής όνομα και πράγμα, φέρω τον τίτλον μου πιστώς και υπερηφάνως. Πιστεύω ως παντοκράτορα, ποιητήν ορατών τε και αοράτων, την ΕΡΓΑΣΙΑΝ, και ως ομοούσιον και αχώριστον τριάδα της ευτυχίας και ειρήνης την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ, ΙΣΟΤΗΤΑ και ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ» [30].

Ο Μαρίνος Αντύπας ανήκει στην ομάδα των επιφανών Ελλήνων ουτοπικών σοσιαλιστών, αν και ο Μ. Δημητρίου τον χαρακτηρίζει «Σημαιοφόρο του λαϊκιστικού αγροτισμού», χωρίς όμως να επιχειρήσει να δικαιολογήσει έναν τέτοιο χαρακτηρισμό που δε φαίνεται να ευσταθεί[31]. Σε τι όμως συνίστατο ο σοσιαλισμός του Αντύπα; Ο ίδιος, όπως γράφει ο Κορδάτος, «ούτε ξένες γλώσσες ξέρει, ούτε μόρφωση σοσιαλιστική έχει. Τα μεταφρασμένα στα ελληνικά βιβλία του Τολστόι, του Κροπότκιν, του Μπέμπελ, του Ζολά κ.ά. τον επηρεάζουν πολύ. Θα είχε διαβάσει επίσης την ιστορία της Γαλλικής Επανάστασης καθώς και τις αναρχικές μπροσούρες που είχαν κυκλοφορήσει… στην Πάτρα, στον Πύργο και αλλού. Το δίχως άλλο κι απ' τα φυλλάδια του Καλλέργη και του Δρακούλη κάτι θα πήρε. Στο μυαλό του, όμως δεν ξεχώριζε τον Τολστόι από τον Μπέμπελ, το Ζολά από τον Κροπότκιν. Όλους τους έπαιρνε για σοσιαλιστές της ίδιας μάρκας» [32].

Πέραν αυτών, πρέπει, επίσης, να σημειωθεί πως ο Αντύπας αγνοούσε εντελώς τον Μαρξ και τον Ενγκελς και φυσικά δεν είχε την παραμικρή υποψία γύρω από τα ζητήματα του επιστημονικού σοσιαλισμού. Ακριβώς γι' αυτό το λόγο, όπως σημειώνει μια παλιά μελέτη του Αγροτικού Κόμματος Ελλάδας (ΑΚΕ) ο Αντύπας δεν μπόρεσε να συλλάβει το αγροτικό πρόβλημα στο σύνολό του, να δει δηλαδή «ότι η αστική τάξη συμβιβάστηκε με τους τσιφλικάδες και δεν ήθελε και δεν μπορούσε να λύσει το αγροτικό πρόβλημα» [33]. Επρόκειτο βεβαίως για μια αντικειμενική αδυναμία του Μ. Αντύπα που σε τίποτα δεν επηρεάζει το γεγονός ότι είναι αυτός κυρίως που άναψε τη φωτιά της εξέγερσης στις αγροτικές μάζες της Θεσσαλίας ώστε δικαίως, τόσο με τη δράση του όσο και με τη θυσία του, να θεωρείται ο προάγγελος του Κιλελέρ και όλων των αγροτικών αγώνων που ακολούθησαν για να απαλλαγούν οι κολίγοι από τα δεσμά του κοτσαμπαδισμού και του αστικού μετασχηματισμού του.

«Αυτός ήταν ο Μαρίνος Αντύπας – γράφει ο Γ. Καρανικόλας [34] – και αυτό το τέλος του. Δυστυχώς η Πολιτεία δεν τον αναγνώρισε και φυσικά δεν τον τίμησε. Όμως δε θα βραδύνει. Στη νεοελληνική ιστορία θα πάρει τη θέση που του ταιριάζει. Και κει στο θεσσαλικό κάμπο θα στηθεί περίλαμπρος ο ανδριάντας του να ατενίζει στους αιώνες ό,τι αγάπησε. Και για ό,τι θυσιάστηκε, ενώ μπορούσε να ήταν "τιμώμενο" πρόσωπο στην εποχή του».

Παραπομπές

1 Μαρίνος Αντύπας: «Προς τον λαόν και άλλα κείμενα», Βιβλιοθήκη Ελλήνων Ριζοσπαστών και Σοσιαλιστών, εκδόσεις «Κούριερ εκδοτική», σελ. 56-57

2 «ΕΜΠΡΟΣ», 10-3-1907

3 «ΕΣΤΙΑ», 10-3-1907

4 «ΕΣΤΙΑ» 11-3-1907

5 «ΕΜΠΡΟΣ», 10-3-1907

6 «Κοινωνιολογικόν και Πολιτικόν Λεξικόν του «Ανεξάρτητου», τόμος 2ος, Φεβρουάριος 1934, σελ. 278

7 Τάσος Βουρνάς: «Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας 1821-1909», εκδόσεις «Τολίδη», σελ. 587.

8 Μαρίνος Αντύπας: «Προς τον λαόν και άλλα κείμενα», εκδόσεις «Κούριερ εκδοτική», εισαγωγή Θ. Μπενάκη, σελ. 10

9 Χρήστου Βραχνιάρη: «Ανάμεσα σε δύο εξεγέρσεις: Κιλελέρ 1910- Τρίκαλα 1925», εκδόσεις «Αλφειός», σελ. 40

10 «Η Σοσιαλιστική Σκέψη στην Ελλάδα», εισαγωγή, επιλογή κειμένων, υπομνηματισμός Παναγιώτης Νούτσος, εκδόσεις «ΓΝΩΣΗ», τόμος Α', σελ. 300

11 Γ. Κορδάτου: «Ιστορία του Ελληνικού Εργατικού Κινήματος» εκδόσεις «Μπουκουμάνη», σελ. 99

12 «Η Σοσιαλιστική Σκέψη στην Ελλάδα», εισαγωγή, επιλογή κειμένων, υπομνηματισμός Παναγιώτης Νούτσος, εκδόσεις «ΓΝΩΣΗ», τόμος Α', σελ. 300

13 Γιάννη Δ. Καψάλη: «Μαρίνος Αντύπας – Ο πρωτομάρτυρας Σοσιαλιστής και πρόδρομος του Κιλελέρ», εκδόσεις «Γ. ΗΒΟΣ», σελ. 11-12

14 «ΕΜΠΡΟΣ», 27-10-1897

15 Γιάννη Δ. Καψάλη: «Μαρίνος Αντύπας – Ο πρωτομάρτυρας Σοσιαλιστής και πρόδρομος του Κιλελέρ», εκδόσεις «Γ. ΗΒΟΣ», σελ. 67

16 Μιχάλης Δημητρίου: «Το Ελληνικό Σοσιαλιστικό Κίνημα», εκδόσεις «ΠΛΕΘΡΟΝ», σελ. 218

17 Χρήστου Βραχνιάρη, στο ίδιο, σελ. 41.

18 «Κοινωνιολογικόν και Πολιτικόν Λεξικόν του "Ανεξάρτητου"», τόμος 2ος, Φεβρουάριος 1934, σελ. 279-280

19 στο ίδιο, σελ. 281

20 Χρήστου Βραχνιάρη, στο ίδιο, σελ. 42

21 Π. Νούτσος, στο ίδιο, σελ. 300

22 Δ. Μπούσδρας: «Η Απελευθέρωσις των Σκλάβων αγροτών», εν Αθήναις 1951, σελ. 1-2

23 Σοφοκλή Τριανταφυλλίδη: «Οι κολίγοι της Θεσσαλίας – Μελέτη περί Μορτής», εκδόσεις «Στοχαστής», σελ. 28-29 και 34

24 Αλέξανδρος Παπαναστασίου: «Μελέτες – Λόγοι – Αρθρα», έκδοση Μορφωτικό Ιδρυμα Α.Τ.Ε., τόμος Α', σελ. 61

25 Κοινωνιολογικόν και Πολιτικόν Λεξικόν του "Ανεξάρτητου"», στο ίδιο σελ. 282

26 Ο Σλήμαν όπου βρισκόταν και στεκόταν τον έβριζε και τον συκοφαντούσε με αποτέλεσμα ο Αντύπας να τον χαστουκίσει στην Πλατεία Συντάγματος. Η ενέργεια αυτή στοίχισε στον Αντύπα την καταδίκη του στις 19/9/1906 σε 20ήμερη φυλάκιση. Βλέπε: «ΕΜΠΡΟΣ» 20-9-1906

27 Γ. Κορδάτου: «Ιστορία του Ελληνικού Εργατικού Κινήματος» εκδόσεις «Μπουκουμάνη», σελ. 104

28 Γιάννη Καψάλη, στο ίδιο σελ. 274

29 «ΕΜΠΡΟΣ», 11-3-1907

30 Μαρίνος Αντύπας: «Τι είμαι», εφημερίδα «ΠΑΝΘΕΣΣΑΛΙΚΗ», 26- 27/2/1907 και «ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ», 24/3/1907. Βλέπε: Μαρίνος Αντύπας: «Προς τον λαόν και άλλα κείμενα», εκδόσεις «Κούριερ εκδοτική», σελ. 55

31 Μ. Δημητρίου, στο ίδιο, σελ. 281

32 Γ. Κορδάτου, στο ίδιο, σελ. 99

33 «Η Εξέγερση του Κιλελέρ», έκδοση της ΚΕ του ΑΚΕ, σελ. 10

34 Γιώργου Καρανικόλα: «Κιλελέρ», εκδόσεις «Θουκυδίδης», σελ. 192.

* Σαν σήμερα, 8 Μαρτίου του 1907 δολοφονείται ο πρωτομάρτυρας Μαρίνος Αντύπας, σύμβολο του αγώνα για την απελευθέρωση της αγροτιάς. 

ΠΗΓΗ: Ριζοσπάστης, ΕΝΘΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: "7 ΜΕΡΕΣ ΜΑΖΙ", Σελίδα 11, Κυριακή 6 Μάη 2007, http://www1.rizospastis.gr/story.do?id=4024033&publDate=6/5/2007

Γιατί το δυτικό πολιτικό και δημοσιογραφικό κατεστημένο μισούσε τον Τσάβες

 

Του Ρίτσαρντ Γκοτ [ Richard Gott]*

Πριν ένα μήνα, δημοσιεύτηκε στο New Statesman, ένα άρθρο για τον Τσάβες, γραμμένο από τον Ρίτσαρντ Γκοτ, ένα ιστορικό και δημοσιογράφο, βαθύ γνώστη της Λατινικής Αμερικής, ο οποίος είχε γνωρίσει προσωπικά αυτόν τον ηγέτη και έχει γράψει ένα βιβλίο γι' αυτόν. (Hugo Chavez and the Bolivarian Revolution, Verso, 2005). Ο Ρίτσαρντ Γκοτ δεν είναι τυχαίος δημοσιογράφος. Στο τέλος του κειμένου, σας παρουσιάζουμε μερικά ενδιαφέροντα βιογραφικά στοιχεία του.

Ένα πέπλο θλίψης και επικείμενης τραγωδίας έχει τυλίξει τις πόλεις και τα χωριά της Βενεζουέλας καθώς ο Ούγο Τσάβες βαδίζει προς το θάνατο. Αυτή η εξαιρετικά σημαντική προσωπικότητα, που επί χρόνια αντιμετωπιζόταν από τη Δύση σαν παλιάτσος ή σαν σοσιαλιστικό πυροτέχνημα, ξαφνικά άρχισε να αντιμετωπίζεται με σεβασμό.

Αυτό που δεν έχουμε ακόμα καταλάβει είναι ότι ο Τσάβες ήταν ο πιο σημαντικός ηγέτης που εμφανίστηκε στη Λατινική Αμερική μετά την κατάκτηση της εξουσίας από τον Φιντέλ Κάστρο τον Ιανουάριο του 1959.Τέτοιοι επιφανείς και χαρισματικοί άνθρωποι δεν εμφανίζονται συχνά στην ιστορία και το αποτύπωμά τους διαρκεί δεκαετίες.

Γράφω και μιλώ για τον Τσάβεζ, τον οποίο θαυμάζω, από τότε που πρωτοεμφανίστηκε ως επαναστάτης πολιτικός στα μέσα της δεκαετίας του ΄90. Ο άνθρωπος αυτός ήταν φορέας δύο ισχυρών λατινοαμερικανικών παραδόσεων της δεκαετίας του '60: της μνήμης των αριστερών αντάρτικων κινημάτων εκείνης της περιόδου, που εμπνέονταν από τον Τσε Γκεβάρα και την Κουβανική Επανάσταση (και φυσικά, τον Κάστρο) και την εμπειρία της διακυβέρνησης από αριστερούς αξιωματικούς του στρατού, κυρίως του στρατηγού Χουάν Βελάσκο Αλβαράδο στο Περού και του στρατηγού Ομάρ Τορίχος στον Παναμά. Επίσης εξέφραζε το ρεύμα του αριστερού εθνικισμού στα αριστερά λατινοαμερικανικά κόμματα, το οποίο συχνά ήταν καταπιεσμένο στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αλλά ποτέ δεν βρέθηκε μακριά από την επιφάνεια.

Μείναμε πολλές ώρες μαζί κι εκείνος έκανε μια αναδρομή σε όλη την ιστορία της Λατινικής Αμερικής. Τόνισε την ανάγκη να ανακοπεί το ρεύμα της μαζικής αγροτικής εξόδου από την ύπαιθρο στις πόλεις στη Βενεζουέλα. Εντυπωσιάστηκε από το γεγονός ότι στη διάρκεια της έρευνάς μου δεν είχα επισκεφθεί μόνο τη γενέτειρά του στη Σαμπανέτα, αλλά τον μακρινό οικισμό Ελόρζα σε έναν παραπότατο του Ορινόκο κοντά στα σύνορα με την Κολομβία όπου είχε εξοριστεί στη δεκαετία του '80, όταν έγιναν για πρώτη φορά γνωστή η πολιτική του δραστηριότητα.

Εκείνη την εβδομάδα με κάλεσε να τον συνοδέψω με το αεροπλάνο στις επισκέψεις του σε διάφορες αγροτικές περιοχές όπου εφαρμόζονταν νέα προγράμματα και μαζί μας ήταν το μισό υπουργικό συμβούλιο. Όλη την ώρα ο Τσάβες έκανε ερωτήσεις στους υπουργούς του, παροτρύνοντάς τους να ενδιαφερθούν άμεσα για ό,τι έπρεπε να γίνει. Εντυπωσιακή ήταν η ικανότητά του να διαφωτίζει με αποτέλεσμα, στο τέλος της ημέρας, τόσο οι υπουργοί όσο κι εγώ να έχουμε εξουθενωθεί.

Έκτοτε ταξίδεψα πολλές φορές στο Καράκας και μίλησα με τον Τσάβες. Πάντα ήταν ο ίδιος: φιλόξενος και πρόθυμος να μιλήσει, ενώ πάντα με αναγνώριζε ακόμα και ανάμεσα στο πλήθος. Ποιος ήταν αυτός ο παράξενος Βρετανός που  μπήκε στον κόπο να γράψει ένα βιβλίο γι' αυτόν; Όταν βρισκόταν ανάμεσα σε πολίτες, ο Τσάβες πάντα πλησίαζε κάποιες ηλικιωμένες γυναίκες και μικρά παιδιά, ενώ στις στρατιωτικές παρελάσεις πάντα μιλούσε πρώτα στους απλούς φαντάρους κα ύστερα στους αξιωματικούς. Αυτή η ανατροπή της συνήθους πρακτικής των δημόσιων εμφανίσεων ήταν μια από τις αιτίες που τον λάτρεψε ο κόσμος.

Η ρητορική του Τσάβεζ ήταν πιο ισχυρή από τα πραγματικά επιτεύγματά του. Είχε ξαναζωντανέψει το νόημα και τη δυναμική της λέξης «σοσιαλισμός» μετά την αυτοκαταστροφή της Σοβιετικής Ένωσης του 1991 και έθεσε ένα μεγάλο μέρος της κοινής ωφέλειας υπό κρατικό έλεγχο. Ωστόσο, ακόμα και σήμερα η Γαλλία έχει μεγαλύτερο δημόσιο τομέα από ό,τι η Βενεζουέλα.

Πολλές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και ΜΜΕ της Δύσης έχουν καταγγείλει τη Βενεζουέλα για διωγμούς κατά του Τύπου, αναφέροντας συνήθως το κλείσιμο ενός καναλιού «μόνο για λευκούς», το οποίο σε άλλα μέρη του κόσμου θα έπρεπε να είχε κλείσει πολλά χρόνια νωρίτερα. Ωστόσο, σπάνια αναφέρεται ότι στη Βενεζουέλα λειτουργούν πάμπολλοι δημοτικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί και εναλλακτικά τηλεοπτικά κανάλια…

Επίσης λίγο ασχολούνται οι Δυτικοί δημοσιογράφοι για την αλλαγή στην καθημερινή ζωή στις παραγκουπόλεις, όπου εφαρμόζονται μαζικά προγράμματα δημόσιας υγείας και παρέχονται πολλές εκπαιδευτικές ευκαιρίες.

Γιατί ο δυτικός Τύπος παρουσιάζει τον Τσάβες με τόσο μελανά χρώματα; Ως ένα βαθμό, αυτό οφείλεται στη νωθρότητα, την άγνοια και την κακοπιστία κάποιων δημοσιογράφων. Καθώς αυτοί είναι κολλητοί με τα προνομιούχα κοινωνικά στρώματα που ζουν στις ακριβές συνοικίες του Καράκας, είναι φυσικό να συμμερίζονται τις απόψεις των ανθρώπων με τους οποίους συναναστρέφονται. Εντούτοις, αυτό δεν εξηγεί τα αρνητικά δημοσιεύματα για τον Τσάβες που αφθονούν στον δυτικό κόσμο και δεν περιορίζονται μόνο στις συντηρητικές εφημερίδες. Η Le Mond και η El Pais, η Liberation και η Εl Mundo    ήταν το ίδιο επικριτικές με πολλούς φαρμακόγλωσσους συντάκτες του Guardian και των Νew York Times.

Aυτό το πρόβλημα της εικόνας του Τσάβες έχει σχέση και με κάποια στερεότυπα περί Λατινικής Αμερικής τα οποία έχουν ριζώσει στη λαϊκή μνήμη παρ' όλο που δεν εκφράζουν τη σημερινή πραγματικότητα σ' αυτή την ήπειρο. Υπάρχει μια μακρά ιστορία στρατιωτικών δικτατόρων, με ή χωρίς μαύρα γυαλιά, η οποία ανάγεται στην πρώτη 50ετία του 20ού αιώνα και που έφτασε στο αποκορύφωμά της στην εποχή του Αουγκούστο Πινοτσέτ στη Χιλή και του Λεοπόλδο Γκαλτιέρι στην Αργεντινή.

Η μιλιταριστική παράδοση συνδέθηκε με φυλακίσεις πολιτικών αντιπάλων και βασανιστήρια, με τη ρίψη κρατουμένων από αεροπλάνα στη θάλασσα. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο, πώς να δεχτεί κανείς ότι ο συνταγματάρχης Τσάβες, ένας λοκατζής με κόκκινο μπερέ, έγινε προοδευτικός;

Ένα άλλο πρόβλημα έχει σχέση με την επανίδρυση του σοσιαλισμού από τον Τσάβες, ενώ αρκετοί θεώρησαν παλιομοδίτικη την αγάπη του για τον Φιντέλ Κάστρο. Οι Δυτικοί αναλυτές, που, μετά την πτώση των δικτατόρων ονειρεύονταν μια ομαλή μετάβαση της Λατινικής Αμερικής στο δυτικό δημοκρατικό μοντέλο, επίσης απογοητεύτηκαν από την πορεία της Βενεζουέλας. Ο Τσάβες διέψευσε τους περισσότερους κεντροαριστερούς πολιτικούς και διανοούμενους της Ευρώπης που περίμεναν μια σοσιαλδημοκρατική λύση που θα εξέφραζε την ιδεολογία του '90.

Σε έναν κόσμο όπου πολλοί λαοί ζουν υπό τη βαριά σκιά της αμερικανικής αυτοκρατορίας, είναι πολύ εύκολο ο αντιαμερικανισμός να θεωρηθεί γραφικός, ηλίθιος ή αυταρχικός. Ο Τσάβεζ είχε βάσιμους λόγους να αντιτίθεται στις ΗΠΑ, καθώς οι Αμερικανοί είχαν επιχειρήσει να τον ανατρέψουν. Όμως αυτό που τον έκανε μαύρο πρόβατο δεν ήταν η απόρριψή του των πολέμων των ΗΠΑ στο εξωτερικό -εξάλλου πολλοί στην Ευρώπη ήταν ενάντια στους πολέμους στο Αφγανιστάν και το Ιράκ. Αυτό που θεωρήθηκε αναχρονιστικό ήταν η ανοιχτή εχθρότητα του Τσάβες στην οικονομική πολιτική των ΗΠΑ. Μια πολιτική που περνά μέσα από οργανισμούς όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα και των οποίων οι συνταγές εφαρμόζονται δουλικά στη Δυτική Ευρώπη.

Η αναζήτηση από τον Τσάβες μιας άλλης οικονομικής πολιτικής, με ενισχυμένο το ρόλο του κράτους θεωρείται από τους κυρίαρχους κύκλους της Δύσης βλακώδης, ουτοπική και καταδικασμένη να αποτύχει. Όμως, καθώς πολλές ευρωπαϊκές χώρες καταρρέουν οικονομικά (εξαιτίας της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που εδώ και χρόνια εφαρμόζουν) το όραμα του Τσάβες για τη Λατινική Αμερική πιθανόν σύντομα να αποκτήσει πλατιά απήχηση.

Σήμερα το μέλλον της Λατινικής Αμερικής και του ευρύτερου κόσμου διαγράφεται χωρίς τη φυσική παρουσία του Τσάβες. Ωστόσο, χάρη σ' αυτόν τον ηγέτη η Βενεζουέλα για πρώτη φορά ξεπρόβαλε ως ενδιαφέρουσα και σημαντική χώρα, συμφιλιωμένη με τον εαυτό της και την ιστορική της κληρονομικά. Ο Τσάβες έδωσε μια νέα προοπτική του πιθανού.  Πολλοί πρόεδροι των ΗΠΑ θα ξεχαστούν, όμως η μνήμη του Ούγκο Τσάβες θα παραμείνει ζωντανή στη Λατινική Αμερική, όπως έμεινε του Σιμόν Μπολίβαρ και του Τσε Γκεβάρα. Θα τον θυμούνται σαν έναν σπουδαίο ηγέτη που υποσχόταν πολλά, αλλά ο θάνατος τον πήρε στα μισά του δρόμου.

 

ΠΗΓΗ: Ολόκληρο το άρθρο: 30 January 2013, Hugo Chávez: Man against the world As illness ends Hugo Chávez's rule in Venezuela, what will his legacy be? Richard Gott argues he brought hope to a continent, http://www.newstatesman.com/print/world-affairs/south-america/2013/01/man-against-world. Το είδα: 7-3-2013, http://mao.gr/chavezgo/ 

* Λίγα λόγια για τον Ρίτσαρντ Γκότ: Ο Γκοτ, που γεννήθηκε το 1938, σπούδασε Ιστορία στην Οξφόρδη. Το 1963, όταν ήταν απεσταλμένος του Guardian στην Αβάνα, συναντήθηκε με τον Τσε Γκεβάρα. Το 1967 ταξίδεψε στη Βολιβία και ήταν αυτός που, λίγες ώρες μετά τη δολοφονία του Τσε, πιστοποίησε ότι το πτώμα του ανήκε πραγματικά σ' αυτόν καθώς ήταν ο μόνος Δυτικός δημοσιογράφος που τον είχε γνωρίσει ζωντανό. Το 1994 αναγκάστηκε να παραιτηθεί από συντάκτης Guardian, μετά τις κατηγορίες ενός ακροδεξιού εντύπου, του Spectaror, ότι ήταν πράκτορας των Σοβιετικών. Σήμερα ο Γκοτ είναι επίτιμος ερευνητής στο Ινστιτούτο Λατινομερικανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (και αρθρογραφεί στον Guardian και αλλού). Έχει γράψει εφτά βιβλία για τη Λατινική Αμερική και για διεθνή θέματα.

Οι λέξεις

 

Του Γιάννη Ποταμιάνου

 

Χίλια βιβλία

παντού απλωμένα

Στο πάτωμα σφαδάζουν οι λέξεις

Στο ταβάνι ανεβαίνουν τα πνεύματα

Κι αυτός ψάχνει

Ψάχνει για λέξεις στα βιβλία

Ψάχνει τις λέξεις σ' όλες τις όψεις τους

μπρος, πίσω στο πλάι τους

τις τεμαχίζει

τις αναδομεί

 

Τις παρατάσσει ανάλογα

με το μπόι τους, τις καταλήξεις τους,

τα χρώματά τους, τον ήχο τους

 

Οι λέξεις ζούνε

Οι λέξεις λαλούν σαν κοκόρια

Ξυπνάνε το φεγγάρι

καλπάζουν στα λιβάδια

 

Αυτός με κλειστά παράθυρα

ψάχνει στις λέξεις

ήχους μυστικούς, χρώματα, ζωή

Αυτός με κλειστά παράθυρα

ψάχνει Ουρανό

 

Αναπολεί, νοσταλγεί

Δεν ζει

Πεθαίνει σ' όμορφα λιβάδια

με μια ανθοδέσμη λέξεις

προσκεφάλι

 

                               13 Ιουλίου 2012, Γιάννης Ποταμιάνος

 

Καραμανλής, ο ολετήρ

 

Του Γιάννη Τριάντη

 

Υπήρξε το καλό χαρτί των ανακτόρων και του αφηνιασμένου – μετά τον Εμφύλιο – νικητή. Κι έγινε πρωθυπουργός… Υπήρξε το κοινοβουλευτικό άλλοθι του παρακράτους, η βιτρίνα ενός σκοταδιστικού κόσμου που τρομοκρατούσε, εξόντωνε και κυριαρχούσε ασύστολος. Ο κόσμος αυτός του προσέφερε τη δυνατότητα να κυριαρχήσει επί οκταετίαν. Κι εκείνος την αξιοποίησε επιστρατεύων αυταρχισμό, βία και νοθεία. Όταν το τέρας απείλησε τον ίδιο, απεχώρησε για να αυτοπροστατευθεί…

Υπήρξε απών από την αντίσταση κατά της Κατοχής, απών και από την αντίσταση εναντίον της χούντας. Ως καλό χαρτί του συστήματος, όμως, εμφανίστηκε παράκλητος και μεσσίας το '74. Και υμνήθηκε εκ νέου. Τη φορά αυτή, για την εδραίωση της νεοπαγούς δημοκρατίας και την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ (περί αυτών, στη συνέχεια)…

Ο εισαγωγικός λίβελος εννοεί ότι ο Κ. Καραμανλής υπήρξε ένας ικανότατος πολιτικός ανήρ, ο οποίος έθεσε τον εαυτό του στην υπηρεσία του… εαυτού του, και βεβαίως στην υπηρεσία του ανθρωποβόρου καπιταλισμού – και δη στην πλέον φτηνή και φτωχή εκδοχή του. Η λογικοφανής και μυθολογημένη προσέγγιση των «συν και πλην», προφανώς θα δυσανασχετήσει ενώπιον του (υποκειμενικού, φυσικά) συμπεράσματος, ότι ο Κ. Καραμανλής υπήρξε ο ολετήρας της μεταπολεμικής Ελλάδος. Αρχιτέκτονας μιας Ελλάδος με πήλινα πόδια στην οικονομία, με παντελή απουσία οράματος και σχεδιασμού, με άθλια αισθητική, με βάρβαρη προσήλωση στις «αρχές» της εργολαβικής αρπαχτής, της προκλητικής ασέβειας προς την ιστορικότητα του χώρου, αλλά και προς την προοπτική του περιβάλλοντος…

Ας δούμε, όμως, πολιτικώς και ανθρωπολογικώς κάποια από τα υπαρκτά ή μυθολογημένα στοιχεία του επιφανούς, που σφράγισε καταστροφικά την πορεία της χώρας.

Οραματιστής; Δικαίως επισημαίνεται ότι ο απελθών συνέλαβε, υποστήριξε μετά πάθους και τελικώς – χάριν της εμβέλειάς του στους κόλπους της καπιταλιστικής Ευρώπης – υλοποίησε το σχέδιο για την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ. Ας παρακάμψουμε τη σχεδόν λεόντειο συμφωνία ένταξης και ας αναρωτηθούμε: Ποια Ελλάδα παρέδωσε ο Καραμανλής στους εταίρους;

Ο ίδιος γνώριζε ότι επρόκειτο για ένα πρόβατο επί σφαγήν, γι' αυτό και προσπάθησε να μεταθέσει το βάρος στους μετέπειτα διαχειριστές λέγοντας ότι η χώρα θα μάθει να κολυμπάει. Προτεραιότης ήταν να υλοποιηθεί το όραμά του… Ιδού, λοιπόν, το τραγικό «παράδοξο»: Μια χώρα με ασύλληπτες δομικές αδυναμίες, κτισμένη στην άμμο, παρωθείται βιαίως στους κόλπους ανεπτυγμένων χωρών για να υπάρξει ισότιμη και ανταγωνιστική! Ακόμη και εάν η πολιτική Παπανδρέου ήταν διαφορετική, ακόμη και εάν η λιτότης και τα ποικιλώνυμα μέτρα είχαν μεγαλύτερη ένταση από τα σημερινά, μικρή έως ανύπαρκτη ήταν η πιθανότητα να κολυμπήσει ανταγωνιστικά στη θάλασσα της Κοινότητος η Ελλάδα. Και επ' αυτού είναι τεράστια, αποκλειστική αρχικώς, η ευθύνη του μυθολογημένου οραματιστή και της ολέθριας «χρυσής οκταετίας». Εκεί το έλκος, εκεί η γάγγραινα, εκεί οι βάσεις της μίζερης, καχεκτικής και χλομής Ελλάδας. Συγκεκριμένα: Η αθρόα, ακατάσχετη ροή της εσωτερικής μετανάστευσης, από την επαρχία προς την Αθήνα – που δημιούργησε το πρόβλημα του αθηνοκεντρισμού – οφειλόταν κυρίως στην αγριότητα κράτους και παρακράτους έναντι των αριστερών.

Αλλά ο «οραματιστής», ο οποίος σφράγιζε με την ανοχή ή την αδυναμία του τα εσωτερικά διαβατήρια – και φυσικά, τα διαβατήρια για τις στοές του Βελγίου και τα εργοστάσια της Γερμανίας – βρήκε, ως «ρεαλιστής» τον τρόπο να διαχειριστεί την απελπιστική κατάσταση: Αντί να ορθώσει το ανάστημά του στις συμμορίες της παρατάξεώς του, άρχισε την ολέθρια πολιτική της αντιπαροχής! Φτηνό εργατικό δυναμικό, υπερθέρμανση της οικονομίας, ένα πιάτο φαΐ για τους κατατρεγμένους που γλίτωσαν τις διώξεις, και ιδού η «χρυσή οκταετία». Ιδού βορά στο κέρδος η αττική γη. Ιδού το τέρας του Λεκανοπεδίου. Ιδού η ψευδώνυμη ανάπτυξη. Ιδού η μεγίστη ασέβεια. Την ώρα που οι λαοί της Ευρώπης διεφύλασσαν ως κόρην οφθαλμού τις πόλεις των, ο Καραμανλής φύτευε αλουμίνιο στις άκρες του Παρθενώνα, έσπερνε τσιμέντο, κατέστρεφε τις γραμμές του τραμ, εγκλώβιζε τη μισή Ελλάδα στην κόλαση των Αθηνών. Η χούντα ολοκλήρωσε το έγκλημα.

* Ρεαλιστής; Βεβαίως… Όταν  τον (εξ)υπηρετούσε ο αυταρχισμός, η φίμωση των αντιπάλων, το παρακράτος, αξιοποιούσε ασμένως τις δυνατότητές τους. Όταν επρόκειτο να συγκρουστεί, υποχωρούσε και… αποχωρούσε. Και, βεβαίως, όταν – ευφυής ων – αντελήφθη ότι οι συνθήκες υπαγόρευαν τον εξοστρακισμό της μοναρχίας και τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ (αφενός διότι υπήρχε κίνδυνος να θεριέψει η αριστερά και, αφετέρου, διότι τα σαλόνια της Ευρώπης δεν μπορούσαν να δεχθούν συμπεριφορά ΕΡΕ), νομιμοποίησε το ΚΚΕ και «αναδόμησε» το φορέα της δεξιάς, ώστε τίποτε να μην παραπέμπει στη θλιβερή εκείνη εποχή… Ρεαλιστής, φυσικά, όταν εγκαίρως αποχώρησε από την ηγεσία της Ν.Δ. για να μην ηττηθεί από τον προελαύνοντα Παπανδρέου. Ρεαλιστής, όταν συγκατοίκησε ευδοκίμως με το ΠΑΣΟΚ (…λες και μπορούσε να κάνει αλλιώς). Ρεαλιστής, τέλος, όταν εξέπεμπε το θλιβερό σήμα «Η Κύπρος βρίσκεται μακράν»…

* Σοφός; Πάνσοφος… Όχι μόνο απέφευγε πάντοτε τη σύγκρουση και το ρίσκο (με κάποια εξαίρεση τις πρώτες στιγμές της μεταπολίτευσης), αλλά κατόρθωνε να μετατρέπει σε αρετές τις αδυναμίες του. Έτσι, οι αφόρητες κοινοτοπίες, προϊόν της σκέψης και της παιδείας του, σπανίως εγίνοντο κτήμα κοινό, διότι καταλάβαινε ο οξύνους Καραμανλής την τύχη τους. Και επιμελώς καλλιέργησε το μύθο του σοφού που σιωπά…

Πάνσοφος, διότι με τις κατάλληλες επιλογές ολίγων, λαμπρών προσώπων, διαμόρφωσε ένα περιβάλλον το οποίο αποτέλεσε τη στίλβη και την ασπίδα του… Βέβαια, δεν είναι δείγμα σοφίας η παντελής έλλειψη αυτοκριτικής και ο προκλητικός εξωραϊσμός των έργων, του βίου και της πολιτείας του, όπως παραδόθηκε από το αρχείο του. Είναι σαφέστατο δείγμα οίησης και εγωκεντρισμού και βαρύτατης προσβολής στη νοημοσύνη ενός λαού, ο οποίος τον αποθέωσε, τον τίμησε ή τον υπέστη.

* Είναι βαρετές οι επισημάνσεις για τις ικανότητες και τα υπαρκτά «συν» του Καραμανλή, καθώς και για καλές ή τρυφερές στιγμές, για τη λιτή «έξοδό» του κ.λπ. (και ποιος πολιτικός με 60χρονη πορεία δεν θα είχε κάτι να επιδείξει;). Εν πάση περιπτώσει, ας εκληφθεί το παρόν σημείωμα ως μια εμπαθής -με την αρχαία έννοια της λέξεως – συνοπτική αποτίμηση. Όχι μόνο ως πηγαία αντίδραση στα αγιογραφικά των ημερών, αλλά και ως συνειδητή εναντίωση στο πρόσωπο μιας Ελλάδος που συνωστίζεται καθημαγμένη και άπορη στο Λεκανοπέδιο, φέρουσα την ανεξίτηλη σφραγίδα του…

ΠΗΓΗ: ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ-ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ,   26/04/1998

Η Λατινική Αμερική μετά τον Τσάβες

 

Του Άρη Χατζηστεφάνου

 

Η επόμενη ημέρα για τη Βενεζουέλα και τη Λ. Αμερική μετά το θάνατο του ανθρώπου που τις έβγαλε από την «πίσω αυλή» των ΗΠΑ.

Έχουν περάσει περίπου 20 χρόνια από τη στιγμή που ο Ούγκο Τσάβες δέχθηκε μια περίεργη επίσκεψη στο κελί τους, στις φυλακές του Γιαρ στη Βενεζουέλα. Ένας νεαρός οδηγός λεωφορείου ζήτησε να το δει και στη συνέχεια ζήτησε άδεια από τη διοίκηση των φυλακών να τον επισκέπτεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Ελάχιστοι άνθρωποι τολμούσαν να μιλούν τότε με ένα κρατούμενο που κατηγορούνταν για προσπάθεια πραξικοπηματικής ανατροπής της κυβέρνησης.

Ο Τσάβες είχε ηγηθεί ομάδας νεαρών αξιωματικών που επιχείρησαν να ανατρέψουν την κυβέρνηση του Κάρλος Αντρε Πέρεζ, όταν αυτός διέταξε τη σφαγή εκατοντάδων διαδηλωτών που διαμαρτύρονταν για την ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική του.

Ο Νικολάς Μαντούρα θα λάβει τελικά την άδεια να επισκέπτεται τον Τσάβες και από εκείνες τις επισκέψεις θα προκύψει μια ισχυρή φιλία, η οποία σήμερα έρχεται να καθορίσει τις πολιτικές εξελίξεις στη Λατινική Αμερική.

Ο Μαντούρα από οδηγός λεωφορείου μετατράπηκε γρήγορα σε ένα από τα δυναμικότερα στελέχη του συνδικαλιστικού κινήματος της Βενεζουέλας. Όταν ο Τσάβες βρέθηκε τελικά στην προεδρία έγινε υπουργός εξωτερικών και στη συνέχεια αντιπρόεδρος της κυβέρνησης. 

Ήταν λοιπόν τουλάχιστον αναμενόμενο ότι ο Τσάβες θα έδινε το χρίσμα της διαδοχής στον παλιό του φίλο, όταν έγινε πλέον σαφές ότι έχανε τη μάχη με την επάρατη νόσο. Για μια χώρα όμως που αποτέλεσε για χρόνια ένα φάρο για την αριστερή στροφή της λατινικής Αμερικής και η οποία βρίσκεται στο στόχαστρο της Ουάσινγκτον, το χρίσμα του προέδρου δεν επαρκεί από μόνο του για να καθορίσει μια ομαλή διαδοχή. Το σύνταγμα προβλέπει τη διεξαγωγή νέων εκλογών σε χρονικό διάστημα που μπορεί να διαρκέσει από 30 έως 90 ημέρες από τη στιγμή που ο πρόεδρος δεν θα είναι σε θέση να κυβερνήσει. Ακόμη όμως και αν κερδίσει την εκλογική μάχη ο Μαντούρα θα βρεθεί αντιμέτωπος με τον έτερο πολιτικό σύμμαχο του προέδρου, Ντιοσντάντο Καμπέλο, ο οποίος προέρχεται από την ομάδα των αξιωματικών που συμμάχησε με τον Τσάβες για την ανατροπή της κυβέρνησης το 1992. Ο Καμπέλο βρίσκεται πολιτικά στον αντίποδα του Mαντούρα παρά το γεγονός ότι αποτελεί και αυτός σάρκα από τη σάρκα του προέδρου της Βενεζουέλας.

Ουσιαστικά οι δυο σημαντικότερες προσωπικότητες στο κυβερνητικό στρατόπεδο εκπροσωπούν και δυο εντελώς διαφορετικές τάσεις που θα μπορούσε να ακολουθήσει το εγχείρημα του Τσάβες και οι οποίες ενυπήρχαν στην προσωπικότητα και την πολιτική ιστορία του. Ο Καμπέλο εκπροσωπεί την τάση της «εθνικιστικής επανάστασης» η οποία στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στο ρόλο του στρατού. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τσάβες οι μισές θέσεις κυβερνητών στις επαρχίες της χώρας πέρασαν, με δημοκρατικές διαδικασίες, σε αξιωματικούς του στρατού οι οποίοι είχαν την στήριξη του προέδρου.

Αρκετοί από τους επικριτές του Καμπέλο λοιπόν θεωρούν ότι θα εκμεταλλευτεί τις νέες ισορροπίες και θα επιχειρήσει περαιτέρω στρατιωτικοποίηση της κυβέρνησης. «Είναι ο Στάλιν της Βενεζουέλας» έλεγε χαρακτηριστικά ο Γερμανός ακαδημαϊκός Χάιν Ντίντριχ, ο οποίος έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τους βασικούς θεωρητικούς της διακυβέρνησης Τσάβες. Ο Ντίντριχ προειδοποιεί ότι ο Καμπέλο θα επιχειρήσει να ανατρέψει πολιτικά τους αντιπάλους τους και να απαγκιστρωθεί με κάθε τρόπο από την επιρροή της Κούβας.

Αντίθετα ο Μαντούρο εκπροσωπεί την τάση της «σοσιαλιστικής επανάστασης» και διατηρεί στενές και προσωπικές σχέσεις με την κυβέρνηση στην Αβάνα. Για αρκετούς αναλυτές λοιπόν η διακυβέρνηση Μαντούρο θα μπορούσε να οδηγήσει σε εμβάθυνση της προοδευτικής στροφής ενώ η αντικατάστασή του από τον Καμπέλο ίσως οδηγήσει σε απομονωτισμό της Βενεζουέλας. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η παρακαταθήκη του Τσάβες φαίνεται ότι θα ταλαιπωρεί για πολύ ακόμη την προσπάθεια των ΗΠΑ να ανακτήσουν την επιρροή τους σε αυτό που ο πρόεδρος Μονρόε αποκαλούσε «πίσω αυλή» των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Τσάβες αφήνει πίσω του μια ριζικά μεταλλαγμένη Λατινική Αμερική η οποία κινήθηκε δυναμικά προς πιο αριστερές κατευθύνσεις. Ακόμη και το στρατόπεδο της λεγόμενης «μετριοπαθούς» αριστεράς της Βραζιλίας, της Αργεντινής, της Ουρουγουάης και της Γουατεμάλας σπεύδουν τις τελευταίες ημέρες να εκφράσουν τη στήριξή τους στη διακυβέρνηση του Τσάβες μαζί με τους εκπροσώπους της λεγόμενης ριζοσπαστικής Αριστεράς.

Οι πρόεδροι Χοσέ Μουγίκα της Ουρουγάης και ο Έβο Μοράλες της Βολιβίας βρέθηκαν στο Καράκας στην μεγάλη συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε για την εκλογική νίκη του Τσάβες. Η πρόεδρος της Αργεντινής Φερνάντεζ Κίρχνερ ταξίδεψε στην Αβάνα για να δει τον Τσάβες ενώ η Βραζιλία έριξε το πολιτικό της βάρος για να αποτρέψει την εκδήλωση ανατρεπτικών κινήσεων από την αντιπολίτευση όταν πλέον ήταν σαφές ότι ο Τσάβες δεν θα καταφέρει να επανέλθει.

Ενδεικτικό, όμως, της επιρροής που είχε ο Τσάβες είναι ότι ακόμη και οι πλέον ορκισμένοι αντίπαλοί του στο εσωτερικό της Βενεζουέλας ένιωσαν την ανάγκη να αντιγράψουν στοιχεία της πολιτικής του για να επιβιώσουν. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο βασικός του αντίπαλος στις τελευταίες εκλογές αν και προέρχεται από το χώρο της άκρας δεξιάς παρουσιάστηκε στους ψηφοφόρους σαν μετενσάρκωση μετριοπαθών αριστερών ηγετών όπως ο Λούλα στη Βραζιλία. Ο Ενρίκε Καπρίλες υποσχέθηκε να διατηρήσει τα κοινωνικά προγράμματα που δημιούργησε ο Τσάβες μεταφέροντας ένα μεγάλο ποσοστό των εσόδων από το πετρέλαιο στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα. Τουλάχιστον τρία εκατομμύρια άνθρωποι βρήκαν δωρεάν ή πολύ φτηνή κατοικία χάρη σε αυτά τα προγράμματα ενώ εκατομμύρια παιδιά απέκτησαν πρόσβαση στη βασική εκπαίδευση.

Παρά τις τάσεις αυταρχισμού που εμφάνισε, ιδιαίτερα στα τελευταία χρόνια της διακυβέρνησή του, ο Τσάβες αποτέλεσε για τουλάχιστον μια δεκαετία ένα πρότυπο στη μάχη κατά του νεοφιλελευθερισμού, που είχε επικρατήσει για δεκαετίες στη λατινική Αμερική. Οι πολιτικοί που ακολούθησαν το παράδειγμά του, στην εθνικοποίηση επιχειρήσεων και στην αναδιανομή εισοδήματος προς τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα, κατάφεραν να ανασύρουν δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους από την απόλυτη φτώχεια. Σε μια περιοχή του πλανήτη όπου είδε τους περισσότερους προέδρους της Κόκα Κόλα να καταλαμβάνουν τον προεδρικό θώκο, η εικόνα του Τσάβες θα κατατρύχει για χρόνια την Ουάσινγκτον και τους συμμάχους της στην περιοχή.

ΠΗΓΗ: Επίκαιρα Ιανουάριος 2013. Το είδα: 06/03/2013, info-war.gr.

Σημείωση από τΜτΒ: ο Ούγκο Τσάβες έχασε τη μάχη με τη ζωή χθες, 5 Μαρτίου 2013: «Ο αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας Νίκολας Μαντούρο ανακοίνωσε από την τηλεόραση ότι ο πρόεδρος της χώρας Ούγκο Τσάβες είναι νεκρός. Ηταν 58 ετών και έπασχε από καρκίνο. Νωρίτερα ο αντιπρόεδρος είχε αναφέρει ότι ο Τσάβες περνά τις πιο δύσκολες ώρες του μετά την εγχείριση στην οποία υποβλήθηκε τον Δεκέμβριο στην Κούβα»…

Περισσότερα για τη ζωή του εδώ: http://el.wikipedia.org/wiki/Ούγκο Τσάβες

Μειώνουν τους εκπαιδευτικούς – στοιβάζουν τους μαθητές

ΣΟΚ ΓΙΑ ΔΕΚΑΔΕΣ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΕΣ

 

Του Χρήστου Κάτσικα

 

Αλλάζει δραματικά ο σχολικός χάρτης της χώρας, καθώς οι συγχωνεύεις σχολείων και τμημάτων και οι ελάχιστοι διορισμοί και προσλήψεις, δημιουργούν νέα δεδομένα στους αδιόριστους εκπαιδευτικούς.

Τα τελευταία τρία χρόνια 2010 – 2012) έσβησαν από το σχολικό χάρτη της χώρας 1500 περίπου σχολικές μονάδες Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης. Τη νέα σχολική χρονιά 2013/14 οι σχεδιασμοί του Υπουργείου Παιδείας (συγχωνεύσεις σχολείων και τμημάτων με βάση τους 28-30 μαθητές ανά τμήμα) θα μειώσουν ακόμη περισσότερο τις σχολικές μονάδες γεγονός που δημιουργεί, παράλληλα, σημαντική μείωση των οργανικών θέσεων εκπαιδευτικών.

Παράλληλα το Υπουργείο Παιδείας σχεδιάζει αφενός σημαντική μείωση των προσλήψεων και των διορισμών εκπαιδευτικών τη νέα σχολική χρονιά και κάλυψη των κενών που θα δημιουργηθούν με την επέκταση του διδακτικού ωραρίου των εκπαιδευτικών που ήδη υπηρετούν.

ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ (Νηπιαγωγών, Δασκάλων και Καθηγητών) ΓΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΤΗΝ Α/ΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ Β/ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ	Πάνω από 70.000
ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗ ΤΟ 2013	Πάνω από 4.500
ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΟΝΙΜΩΝ ΔΙΟΡΙΣΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟ 2013/14	Περίπου 450
ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΡΟΣΛΗΨΕΩΝ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΩΝ ΕΚΠΑΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟ 2013/14	10.000 περίπου λιγότεροι από πέρσι

 

Στο Σχέδιο Νόμου που αφορά στην «Έγκριση της επικαιροποίησης του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013-2016» το οποίο κατατέθηκε στις 7/2/2013 στη Βουλή προβλέπεται σαφώς η μείωση των προσλήψεων αναπληρωτών εκπαιδευτικών και η αύξηση των ωρών εργασίας. Συγκεκριμένα αναφέρεται «μείωση των αναπληρωτών καθηγητών μέσω αύξησης των ωρών διδασκαλίας» για την εξοικονόμηση 103 εκ ευρώ από το 2013 μέχρι και το 2014.

Αυτό σημαίνει ότι η πρόθεση της Κυβέρνησης είναι να εξαφανίσει από το εκπαιδευτικό τοπίο περισσότερους από 10.000 αναπληρωτές εκπαιδευτικούς που τα τελευταία χρόνια έχουν καλύψει, ουσιαστικά με έξοδα δικά τους, λειτουργικές ανάγκες των σχολείων από τον Έβρο έως την Κρήτη, με την ελπίδα να διοριστούν κάποια στιγμή ως μόνιμοι εκπαιδευτικοί.

Παράλληλα είναι γνωστό ότι οι μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών στην καλύτερη περίπτωση δεν θα υπερβαίνουν το 10% των συνταξιοδοτηθέντων.

 

ΔΙΟΡΙΣΜΟΙ ΜΟΝΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ Α/ΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ  Β/ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ  ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΩΔΕΚΑΕΤΙΑ (2001 – 2012)
ΕΤΟΣ	ΑΡΙΘΜΟΣ ΔΙΟΡΙΣΜΩΝ  ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ	ΑΡΙΘΜΟΣ ΔΙΟΡΙΣΜΩΝ  ΣΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
2001	3.100	3.885
2002	3.080	4.341
2003	4.361	2.698
2004	5.294	2.939
2005	5.286	2.954
2006	5.062	2.933
2007	3.931	3.665
2008	4.321	3.515
2009	2.786	2.770
2010	1.425	1.400
2011	133	413
2012	40	185
Πηγή: Χρήστος Κάτσικας Φεβρουάριος  2013

 

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα για τους 160.000 εκπαιδευτικούς Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης.

Α. Μειώνονται οι οργανικές θέσεις. Με τις νέες συγχωνεύσεις – καταργήσεις σχολείων  θα χαθούν πάνω από 2.000 θέσεις εκπαιδευτικών Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης.

Β. Επιδεινώνονται οι προοπτικές απορρόφησης εκπαιδευτικών. Ιδιαίτερα οι προοπτικές των πτυχιούχων των Τμημάτων Δημοτικής Εκπαίδευσης (δάσκαλοι) που μέχρι πρόσφατα διορίζονταν άμεσα στη σχολική εκπαίδευση αλλάζουν δραματικά.

Γ. Οι συγχωνεύσεις μειώνουν δραστικά τα τμήματα με αποτέλεσμα αρκετοί εκπαιδευτικοί να περισσεύουν και να μην υπάρχει σχολείο γι' αυτούς παρά μόνο σε περιοχές του ίδιου νομού, ή και σε άλλους νομούς (αυτά προβλέπει ο νέος νόμος για τις μετακινήσεις, διαθέσεις εκπαιδευτικών).

ΣΟΚ ΓΙΑ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΔΑΣΚΑΛΟΥΣ ΚΑΙ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ

Σύμφωνα με τα στοιχεία του αρμόδιου τμήματος του Υπουργείου Παιδείας, τα οποία μας προμήθευσε ο αιρετός του ΚΥΣΠΕ κ. Βασίλης Παληγιάννης το σύνολο των υποψήφιων δασκάλων και νηπιαγωγών στους πίνακες αναπληρωτών για το σχολικό έτος 2012-13 είναι συνολικά 16 χιλιάδες περίπου.

 

ΑΡΙΘΜΟΣ ΔΑΣΚΑΛΩΝ – ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΣΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΩΝ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012/13
	ΠΕ 70 Δασκάλων	ΠΕ 60 Νηπιαγωγών
Με μόρια	2.219	4.309
Χωρίς μόρια	5.051	4.417
Σύνολο	7.270	8.726

 

Από αυτούς τη φετινή σχολική χρονιά έχουν προσληφθεί ως αναπληρωτές όλων των κατηγοριών περίπου 5 χιλιάδες ενώ 3.936 δάσκαλοι και 7.122 νηπιαγωγοί εγγεγραμμένοι στους πίνακες αναπληρωτών είναι εκτός σχολείου, άνεργοι.

Οι προβλέψεις και για το 2013-14 είναι δυσοίωνες αφού προβλέπονται μηδενικοί μόνιμοι διορισμοί και ελάχιστες προσλήψεις αναπληρωτών.  Επομένως ο αριθμός των ανέργων δασκάλων και νηπιαγωγών θα αυξηθεί σημαντικά.

Ανάλογη είναι και η κατάσταση στους αναπληρωτές καθηγητές οι οποίοι, βέβαια, θα βρεθούν σε μόνιμη ανεργία σε αστρονομικούς αριθμούς.

 

ΠΟΣΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΧΩΡΑΝΕ ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ;

 

 Την ίδια ώρα το Υπουργείο Παιδείας ζητάει, για πρώτη φορά, από τους διευθυντές των  σχολείων να αναφέρουν υποχρεωτικά κατ' εκτίμηση πόσους μαθητές χωράει η κάθε αίθουσα! Μάλιστα στο Έγγραφό τονίζεται ότι "σας επισημαίνουμε την υποχρέωση συμμόρφωσής σας στις σχετικές εγκυκλίους του Υ.Παι.Θ.Π.Α. και σας υπενθυμίζουμε και πάλι ότι η μη καταχώριση, επικαιροποίηση και οριστικοποίηση των στοιχείων αποτελεί παράβαση καθήκοντος."

Είναι φανερό ότι πρόκειται για μεθόδευση του Υπουργείου Παιδείας που θέλει να παραβιάσει τη θεσμοθετημένη αναλογία μαθητών/τμήμα και να δημιουργήσει νέα δεδομένα με βάση τις… «εκτιμήσεις» των δ/ντών. Μάλιστα, δίνει 1,5 τ.μ. για κάθε μαθητή Δημοτικού – Γυμνασίου και Λυκείου! Αυτό σημαίνει ότι σε μια αίθουσα 50 τα .μ. χωράνε 33 μαθητές! Και αυτό όταν ακόμη και οι προδιαγραφές του Ο.Σ.Κ. για την πυρασφάλεια είναι 2τ.μ./μαθητή.

Οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές γνωρίζουν ότι τα σχολικά κτίρια στις περισσότερες περιπτώσεις αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μιας σύγχρονης εκπαίδευσης καθώς δεν έχουν πια ούτε αίθουσα πολλαπλών χρήσεων ούτε βιβλιοθήκη ή χημείο αφού κι αυτά μαζί με κάθε πρόσφορο χώρο (αποθήκες κλπ) έχουν μετατραπεί σε αίθουσες διδασκαλίας.

Τι σημαίνει αυτό το στοίβαγμα παιδιών στις αίθουσες; Καταρχάς, επιπλέον υποβάθμιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας με αρνητικές συνέπειες στη μόρφωση των παιδιών των λαϊκών οικογενειών. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Οι αρρώστιες θα αυξηθούν κατακόρυφα σε μια περίοδο που η πρόσβαση στις δομές της Υγείας δυσκολεύει. Τα ατυχήματα θα γίνουν καθημερινό φαινόμενο και η διαβίωση των μαθητών θα χειροτερέψει. 

ΠΗΓΗ: 5-3-2013, http://www.alfavita.gr/arthra/…82

Παμπάλαιο κοσκινάκι μου…*

 

Του Γιάννη Στρούμπα

 

Στη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη οικονομία, που επιτρέπει τη μεταφορά επιχειρήσεων και των εργασιών τους από χώρα σε χώρα, κυρίως όμως τη μεταφορά κεφαλαίων και των φορολογικών υποχρεώσεων, η φοροαποφυγή για τις μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις καθίσταται πρακτική του συρμού. Τα έσοδά τους μεταφέρονται σε φορολογικούς παραδείσους, ώστε οι δαπάνες των επιχειρήσεων για τις φορολογικές τους υποχρεώσεις σχεδόν να μηδενίζονται, ενώ τα έξοδα μεταφέρονται σε χώρες των οποίων το φορολογικό σύστημα επιτρέπει την έκπτωσή τους από τη φορολόγηση.

---

* α΄ δημοσίευση: εφημ. «Αντιφωνητής», αρ. φύλλου 362, 1/3/2013.

Η φορολογική πρακτική των πολυεθνικών, κυρίως, επιχειρήσεων, με την αποποίηση των υποχρεώσεών τους, δημιουργεί αμηχανία ως προς το πώς θα 'ταν δυνατό να αντιμετωπιστεί. Τα κράτη θυμίζουν αιχμαλώτους της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας», η οποία, αν δεν ικανοποιηθεί οικονομικά, απειλεί να αποχωρήσει, καταργώντας με την έξοδό της θέσεις εργασίας.

Διανοίγεται, λοιπόν, κάποιο πεδίο αντίστασης των κρατών απέναντι στις οικονομικές μεθοδεύσεις των πολυεθνικών; Υπάρχει δυνατότητα να σφραγιστούν τα ανοιχτά παράθυρα που επιτρέπουν την αθέτηση των φορολογικών υποχρεώσεων; Η φοροαποφυγή συνιστά οικονομικό έγκλημα, το οποίο και θα έπρεπε να τιμωρείται. Η αποχώρηση ενός οικονομικού εγκληματία από μια χώρα θα έπρεπε να επισύρει την κινητοποίηση της Ιντερπόλ για τον εντοπισμό και τη σύλληψή του. Σε οποιοδήποτε άλλο είδος εγκλήματος η διεθνής αστυνομία ενεργοποιείται για τη σύλληψη του δράστη. Στο οικονομικό έγκλημα τα σύγχρονα κράτη απλώς παρακολουθούν τη δραπέτευση των δραστών! Ο Γάλλος ηθοποιός κ. Ζεράρ Ντεπαρντιέ εγκατέλειψε τη χώρα του για να μην καταβάλει τον φόρο του πλούτου που ισχύει στη Γαλλία. Όχι μόνο δεν τον καταδίωξε κανείς, μα αντιθέτως έγινε δεκτός στη Ρωσία από τις ανοιχτές αγκάλες του προέδρου της κ. Βλαντιμίρ Πούτιν.

Πόσο ανίσχυρα όμως είναι όντως τα κράτη μπροστά σε ανάλογες συμπεριφορές; Ένα κράτος που θα αποφάσιζε μόνο του να αντισταθεί στις συγκεκριμένες πρακτικές ίσως είναι ανίσχυρο. Αν άλλα κράτη υποδέχονται με πανηγυρισμούς τους οικονομικούς εγκληματίες και τους υποθάλπουν, προφανώς και κανένα ένταλμα σύλληψης δεν έχει αντίκρισμα. Η αδυναμία επιβολής, βέβαια, από ένα κράτος των οικονομικών υποχρεώσεών τους σε όσους τις αθετούν, δεν πρέπει αυτομάτως να σημαίνει και υποχώρηση απέναντί τους. Γιατί αν πρόκειται να εξαιρούνται από τις οικονομικές διατάξεις που ισχύουν για το σύνολο και να μην αποδίδουν ό,τι τους αναλογεί, τότε δεν συνεισφέρουν τίποτε και στο κράτος τους. Επομένως είτε δραστηριοποιούνται εντός του είτε όχι, ελάχιστα πρέπει να ενδιαφέρει.

Αντίθετα, όσο κι αν μοιάζει να μη διαθέτουν κανένα όπλο προς αντιμετώπιση των οικονομικών εγκληματιών, τα κράτη, ακόμη και λειτουργώντας μεμονωμένα, θα μπορούσαν να φανούν αποτελεσματικά απέναντι σε όσους αποφεύγουν να φορολογηθούν, στερώντας τους εντός των επικρατειών τους τα δικαιώματα οικονομικής δραστηριοποίησης, εφόσον κι εκείνοι αρνούνται τις οικονομικές τους υποχρεώσεις. Αν δηλαδή η Γαλλία δεν είναι σε θέση να συλλάβει, για παράδειγμα, τον κ. Ντεπαρντιέ για αθέτηση των φορολογικών του υποχρεώσεων, θα μπορούσε να του στερήσει δικαιώματα εντός της επικράτειάς της. Η σχετική αμυντική κίνηση δεν αφορά μόνο την περίπτωση δέσμευσης ακίνητων περιουσιακών στοιχείων που ο κ. Ντεπαρντιέ αφήνει πίσω του αναχωρώντας για άλλη επικράτεια. Αφορά την άρνηση του γαλλικού κράτους να του επιτρέψει την περαιτέρω εμπορική του δραστηριοποίηση εντός του. Δικαιούται στο εξής ο κ. Ντεπαρντιέ να προβάλλει τις ταινίες του στους γαλλικούς κινηματογράφους, στη γαλλική τηλεόραση, και να εισπράττει κέρδη από το γαλλικό κοινό; Αν δεν αποδέχεται υποχρεώσεις, δεν μπορεί να προσβλέπει ούτε σε δικαιώματα. Αν δεν τον ενδιαφέρουν πιθανά έσοδα από μια μεγάλη αγορά, όπως της χώρας του, ας αθετεί τις υποχρεώσεις του.

Τα κράτη, έστω και ενεργώντας μεμονωμένα, δεν είναι τόσο ανυπεράσπιστα όσο προβάλλεται, κυρίως από τους κύκλους που εξυπηρετούν τα αντίστοιχα συμφέροντα. Αποφασίζει μια εταιρεία να μεταφέρει την έδρα της σε φορολογικό παράδεισο; Αποφεύγει δηλαδή τις υποχρεώσεις της, αποβλέποντας μόνο σε εισπρακτικά δικαιώματα; Δικαίωμα του θιγόμενου κράτους είναι να αρνείται στη συγκεκριμένη επιχείρηση την περαιτέρω εμπορική της δραστηριοποίηση εντός της επικράτειάς του. Κι αν εξακολουθεί να κρίνει μια επιχείρηση ότι είναι συμφέρον για την ίδια να πάψει την εμπορεία των προϊόντων της στη Γαλλία ή, έστω, στην Ελλάδα, δεν έχει παρά να τα διαθέτει αποκλειστικά στον φορολογικό παράδεισο, για παράδειγμα, του Λουξεμβούργου, όπου κι επέλεξε εφεξής να εδρεύει. Πόσο βιώσιμη όμως θα ήταν η λειτουργία μιας πολυεθνικής επιχείρησης αποκλειστικά στο κράτος-φορολογικό παράδεισο, στο οποίο επέλεξε να εδρεύει, αν η μεμονωμένη κίνηση άμυνας ενός κράτους απέναντι σ' αυτές τις πρακτικές φοροαποφυγής κατέληγε συντονισμένη κίνηση όσων κρατών λειτουργούν με στοιχειώδη φορολογική δικαιοσύνη;

Μα είναι η εξεύρεση λύσης τόσο απλή υπόθεση; Η πιθανότητα αύξησης στη φορολόγηση των εφοπλιστών συνοδεύτηκε από μια παραφιλολογία που έφερε τους εφοπλιστές να αλλάζουν έδρα και να στεγάζουν τα πλοία τους υπό τη σημαία διαφορετικής χώρας. Όσο ενδιαφέρουσα κι αν ακούγεται η προοπτική της συντονισμένης δράσης, εξακολουθεί να μην εφαρμόζεται. Επιπλέον, η απόσυρση από τους εφοπλιστές του ενδιαφέροντός τους, μπορεί να σηματοδοτήσει από δυσχέρειες στις συγκοινωνίες μέχρι πλήγμα στον τουρισμό, αν γίνει δεκτό πως είναι πιθανό να θέσουν εκτός των δρομολογίων τους συγκεκριμένους προορισμούς, για παράδειγμα στις χώρες που δεν τους διευκολύνουν φορολογικά. Σχετικοί προβληματισμοί τέθηκαν ιδίως για την Ελλάδα, σε σχέση και με τις επιχειρηματικές κινήσεις στον τομέα της κρουαζιέρας.

Ακόμη πιο επώδυνη μπορεί να αποβεί η άρνηση ενός κράτους να υποχωρήσει στις αξιώσεις φοροαποφυγής των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών, ιδίως αν αυτές δραστηριοποιούνται σε κρίσιμους τομείς, όπως στον τομέα της υγείας. Το διοικητικό συμβούλιο του Πανελλήνιου Συλλόγου Φαρμακαποθηκάριων, συμμετέχοντας σε ρεπορτάζ του «in.gr» (http://reviews.in.gr/diaxifismoi/page/?aid=1231100075) της 17/3/2011, εξηγεί πως οι ελλείψεις φαρμάκων από την αγορά είναι τεχνητές και χειραγωγούμενες από τις πολυεθνικές εταιρείες που τα παράγουν. Παρουσιάζει συγκεκριμένα το παράδειγμα της ασπιρίνης, η οποία διοχετεύτηκε το 2010 στο φαρμακεμπόριο σε μειωμένο ποσοστό κατά περίπου 80% σε σχέση με το 2009, με αποτέλεσμα να μην ικανοποιούνται τα αιτήματα της αγοράς από τα φαρμακεία. Η παραγωγός εταιρεία «Bayer» έστελνε αντιπροσώπους απευθείας στα φαρμακεία για την πώληση του φαρμάκου, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά θα αγόραζαν παράλληλα και μία σειρά από παραφαρμακευτικά προϊόντα της εταιρείας. Η εταιρεία, μέσω της συγκεκριμένης πρακτικής, ωφελούνταν διπλά, αφού ιδιοποιούνταν τόσο το φαρμακεμπορικό κέρδος που εμπεριέχεται στην τιμή του φαρμάκου, όσο και πουλούσε μαζικά άλλα προϊόντα της. Κι ενώ η έλλειψη εισαγωγής επαρκούς ποσότητας ασπιρίνης διαπιστώθηκε από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων και η «Bayer» πλήρωσε πρόστιμο, συνεχίστηκε να καλλιεργείται η εντύπωση, όπως εξηγεί ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φαρμακαποθηκάριων, ότι οι φαρμακέμποροι διακινούσαν τις ασπιρίνες στο εξωτερικό, ώστε να αποκομίζουν μεγαλύτερα κέρδη. Δύο χρόνια έπειτα από το ρεπορτάζ του «in.gr», η επίσημη ελληνική πολιτεία, διά στόματος του αρμόδιου αναπληρωτή υπουργού Υγείας κ. Μάριου Σαλμά, εξακολουθεί να επιρρίπτει την ευθύνη στους φαρμακεμπόρους (22/1/2013, «news.gr», http://www.news.gr/ellada/koinonia/article/35996/elleipsh-sta-farmaka-logo-katahrhshs-exagogon-apo.html), τη στιγμή που, παρά το πρόστιμο του Ε.Ο.Φ. στη «Bayer», το πρόβλημα της τεχνητής έλλειψης της ασπιρίνης επιλύθηκε τελικά μόνο με την εκτόξευση της τιμής της στο 1,87€, όταν στο ξεκίνημα της μεθόδευσης το φάρμακο κόστιζε μόλις 0,50€!

Οι εξελίξεις στους τομείς της ναυτιλίας και των φαρμακοβιομηχανιών δίνουν την εντύπωση ότι τα κράτη καταντούν έρμαιο στις ορέξεις της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας». Ιδίως αν συνδέσει κανείς τις φαρμακοβιομηχανίες και με την παραγωγή όχι μόνο απλών παυσίπονων αλλά εξελιγμένων, πανάκριβων φαρμάκων, που καταπολεμούν ασθένειες μέχρι πρότινος ανίατες, συμπεραίνει πως τα κράτη εκβιάζονται από συγκεκριμένα συμφέροντα. Καί αυτή η εικόνα, ωστόσο, είναι ψευδής. Γιατί η λειτουργία κάθε επιχείρησης αδειοδοτείται από τα κράτη. Αν οι επιχειρήσεις δεν συμφωνούν με τον έλεγχο της κερδοφορίας τους, ώστε να διατηρείται σε λογικά επίπεδα, υπάρχει και η ανάκληση της άδειάς τους. Θα δέχονταν άραγε να αναστείλουν τη λειτουργία τους, αντί να περικόψουν την αχαλίνωτη κερδοφορία; Τα δε «κενά» που θα αφήσουν πίσω τους είναι δυνατό να αντιμετωπιστούν είτε μέσω της άρσης κάθε μονοπωλιακής τους λειτουργίας είτε, όπως επανειλημμένως έχει τονιστεί, μέσω μιας αντίστοιχης υγιούς κρατικής επιχειρηματικής λειτουργίας. Τα ίδια ακριβώς ισχύουν και για τη ναυτιλιακή πραγματικότητα, με την πρόσθετη επισήμανση πως η προσέλκυση τουριστών, σε σχέση ιδίως με τον τομέα της κρουαζιέρας που συζητήθηκε, δεν αποτελεί αποκλειστική συνάρτηση του ελλιμενισμού σε λιμάνια με υποτυπώδεις δασμούς, παρά συνάρτηση της προσφερόμενης ποιότητας των παρεχόμενων τουριστικών υπηρεσιών. Γι' αυτό και προορισμοί πανάκριβοι εντέλει, όπως το Παρίσι ή το Λονδίνο, δεν παύουν να σφύζουν από τουρίστες.

Η προσφιλής πρακτική της επιστράτευσης, λοιπόν, απέναντι στους απεργούς κάθε κλάδου, οι οποίοι αγωνίζονται για στοιχειώδη εργασιακά δικαιώματα, μπορεί κάλλιστα να εφαρμοστεί από την πλευρά των κρατών απέναντι σε πολυεθνικές εταιρείες με ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία και ασύστολη φοροδιαφυγή. Η επιστράτευση της νομιμοφροσύνης και η απόλυση της αυθαιρεσίας είναι επιτακτικότερες από ποτέ άλλοτε. Τα κράτη δύνανται, ακόμη και μοναχικώς πορευόμενα, να πλήξουν καίρια την υπεκφυγή απέναντι στις υποχρεώσεις τους όσων φοροδιαφεύγουν ή υπονομεύουν με οποιονδήποτε άλλον τρόπο τη συλλογικότητα. Αντιλαμβάνεται κανείς πόσο αποτελεσματικότερα θα γινόταν να λειτουργήσει η κρατική προσπάθεια περιφρούρησης της κοινωνικής δικαιοσύνης, αν ο αγώνας αυτός δεν συνιστούσε διεκδίκηση μεμονωμένων κρατών αλλά ολόκληρων διακρατικών σχηματισμών, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ποια «ιδιωτική πρωτοβουλία» θα αδιαφορούσε για τη δραστηριοποίησή της σε αγορές τέτοιου μεγέθους, έστω κι αν υποχρεωνόταν σε ελεγχόμενη αντί της ανεξέλεγκτης λειτουργίας;

Η κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι ανέφικτη, κάθε άλλο. Για να εφαρμοστεί ωστόσο προϋποθέτει πολιτικές ηγεσίες που την επιθυμούν ειλικρινά. Η υφιστάμενη πολιτική και οικονομική τάξη πραγμάτων αποδεικνύει με κάθε ευκαιρία ότι δεν επιθυμεί τη διασάλευση των κατεστημένων συμφερόντων. Άλλωστε δεν ανέχεται απλώς την παγκόσμια φορολογική «κινητικότητα», που ακυρώνει τη φορολόγηση των «εχόντων», μα είναι η ίδια που τη δημιούργησε. Γι' αυτό και προσποιούμενη πως «κοσκινίζει» τις λίστες των φοροφυγάδων, τελικά τις συγκαλύπτει, εφόσον, ως γνωστόν, όποιος δεν θέλει να «ζυμώσει», δέκα μέρες «κοσκινίζει». Προβλέψιμο παμπάλαιο κοσκινάκι μου…

Η ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ

 

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

 

Λέγεται, με δόση υπερβολής ασφαλώς, ότι, σε περίπτωση απώλειας της Καινής Διαθήκης, η διάσωση της παραβολής του Ασώτου θα ήταν αρκετή προς κατανόηση του κεντρικού μηνύματος του Ευαγγελίου του Θεού. Βέβαια στις ημέρες μας εν πολλοίς θεωρείται απαξιωτικό να μελετά κάποιος το ιερό για τους χριστιανούς βιβλίο. Όσοι στο παρελθόν το μελέτησαν, προκειμένου να ασκήσουν κριτική, μας άφησαν συγγράμματα ρηχά πλήρη εμπάθειας και προκατάληψης, τα οποία δεν άντεξαν στο πέρασμα του χρόνου.

Σήμερα οι αρνητές, πλέον εχέφρονες, αποφεύγουν να ασχοληθούν με την Καινή Διαθήκη. Τους είναι πολύ πιο εύκολο να ασχολούνται με τους κατ' όνομα χριστιανούς, οι οποίοι με την κραυγαλαία και θλιβερή ασυνέπειά τους δίδουν πάμπολλες ευκαιρίες για κριτική κατά της πίστεως. Βέβαια, αν οι αρνητές του Χριστού και του Ευαγγελίου του ήσαν έντιμοι, θα όφειλαν να ομολογήσουν ότι οι αυτοαποκαλούμενοι χριστιανοί δίνουν αφορμές όταν καθίσταται παραβάτες του Ευαγγελίου και όχι όταν με αγώνα προσπαθούν να προσαρμόσουν τον βίο τους προς τις εντολές του Θεού. Και επειδή οι χριστιανοί παρασυρμένοι από τις μεθοδίες του διαβόλου ούτε αγώνα διεξάγουμε ούτε μας χαρακτηρίζει αγωνία για τη σωτηρία της ψυχής μας, δίνουμε διαρκώς αφορμές να διακωμωδείται η πίστη μας και να λοιδορείται ο Χριστός ως υπαίτιος της σποράς μεσσιανικών αντιλήψεων, οι οποίες συνιστούν ανυπέρβλητη ουτοπία.

Από την άλλη εμείς οι αυτοαποκαλούμενοι πιστοί έχουμε σαφή τη ροπή προς την εμπειρία του θαύματος, του οποίου ποθούμε να καταστούμε μάρτυρες, για να το διαλαλήσουμε στη συνέχεια πιστεύοντας ότι μ' αυτό θα καμφθούν όλες οι αντιρρήσεις των πολεμίων της πίστης μας. Και επειδή με τον όρο θαύμα εννοούμε γεγονός κατά υπέρβαση των φυσικών νόμων θεωρούμε ασήμαντη την παραβολή του Ασώτου, όχι μόνο επειδή δεν έχει τα χαρακτηριστικά του θαύματος, όπως το έχουμε διαμορφώσει στον νου μας, αλλά και επειδή πλείστοι από εμάς θεωρούμε ότι δεν μας αφορά, αφού εμείς ανήκουμε στη χορεία των σωσμένων, σύμφωνα με την άκρως εσφαλμένη προτεσταντική αντίληψη περί σωσμένων.

Η θέση της Εκκλησίας έναντι του αμαρτωλού περιέχεται σαφέστατα στην ευχή του Μεγάλου Βασιλείου, από την οποία το ακόλουθο απόσπασμα: «Συ  γαρ είπας, φιλάνθρωπε, δια του προφήτου σου, ότι ου θελήσει θέλω τον θάνατον του αμαρτωλού, ως το επιστρέψαι και ζην αυτόν· ου γαρ βούλει, Δέσποτα, το πλάσμα των σων απολέσθαι χειρών, ουδέ ευδοκείς επ᾿  απωλεία ανθρώπων, αλλά θέλεις πάντας σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν». (Ακολουθία θείας Μεταλήψεως). Και ακόμη «χαρά γίνεται εν τω ουρανώ επι ενί αμαρτωλό μετανοούντι». (Κατά Λουκάν κφ ΙΕ΄ 7).

Η μετάνοια είναι το αιώνιο σκάνδαλο του κόσμου αλλά και των πιστών. Οι άνθρωποι του κόσμου θεωρούν απαράδεκτη την άφεση των αμαρτιών με την μετάνοια την οποία δεν πολυκαταλαβαίνουν μη διακρίνοντάς την από τη μεταμέλεια, την οποία αναγνωρίζουν απλώς ως ελαφρυντικό κατά την εκδίκαση παραβάσεων του ανθρωπίνου νόμου. Αδυνατούν να κατανοήσουν τη μακροθυμία του Θεού προς τα πλάσματά του όντες επηρεασμένοι από τις διαχρονικές αντιλήψεις περί θεών των διαφόρων εθνών. Και όμως αυτοί οι ίδιοι καταγγέλλουν τις αθλιότητες της «Ιερής Εξέτασης» του ξεστρατημένου από τη θεία αλήθεια αιρετικού χριστιανισμού! Αδυνατούμε και εμείς να δεχθούμε την άφατη μακροθυμία του Θεού, επειδή δήθεν πληγώνεται το περί δικαιοσύνης αίσθημά μας. Αλλά ο Θεός δεν μας απέκρυψε ότι η δικαιοσύνη Του είναι διαφορετική από τη δική μας. Το τόνισε ξεκάθαρα στην παραβολή των εργατών του αμπελώνος, τους οποίους άμειψε με τον ίδιο μισθό, παρά τον διαφορετικό χρόνο εργασίας του καθενός απ' εκείνους. Η στάση μας είναι ίδια με τη στάση του πρεσβυτέρου γιού της παραβολής του Ασώτου. Εμείς έχουμε σχηματίσει την εντύπωση, την τραγικά εσφαλμένη, ότι με τη στάση μα στον βίο έχουμε υποχρεώσει τον Θεό. Γι' αυτό θέλουμε να ασχολείται αποκλειστικά με μας, να μας επιβραβεύει, να μας ευλογεί και να μας κατατάξει σε περίοπτη θέση στη Βασιλεία Του. Θεωρούμε αδιανόητο και βασανιστικό να σμίξουμε με τους «άλλους» που περιφρόνησαν τον Θεό και τις εντολές του, που τον λοιδώρησαν, τον πολέμησαν, τον σταύρωσαν και όμως εξασφάλισαν χωρίς κόπο την υστάτη στιγμή με τη μετάνοια ό, τι και εμείς που κοπιάσαμε σ' όλο μας τον βίο! Από κει ξεκινά το τραγικό σφάλμα μας, από τη βεβαιότητα της εξασφάλισης. Όμως δεν υπάρχει τραγικότερη ψευδαίσθηση από αυτή του σωσμένου, αυτού που άρπαξε την Κρίση από τα χέρια του Θεού και αυτοδικαιώνεται.

Η Εκκλησία μας προβάλλει τη Μεγάλη Εβδομάδα τον ληστή, ο οποίος εξασφάλισε τη σωτηρία του την ύστατη στιγμή επάνω στον σταυρό του μαρτυρίου. Προβάλλει ακόμη τον εκατόνταρχο, ο οποίος είχε παραστεί μάρτυρας πολλών θανατικών εκτελέσεων και είχε σκληρυνθεί, κατά το έθος των Ρωμαίων, πλην όμως κάτω από τον σταυρό του Χριστού ανέκραξε «αληθώς υιού Θεός ην ούτος». Προβάλλει στη συνέχεια άγριους ληστές, όπως τον Μωυσή τον Αιθίοπα, ο οποίος τιμάται ως άγιός Της. Προβάλλει δημίους, οι οποίοι κατά την εκτέλεση του έργου βασανισμού και αφαίρεσης της ζωής των μαρτύρων ανέκραζαν «είμαι και εγώ χριστιανός»! Προβάλλει πόρνες, οι οποίες επίσης τιμώνται ως άγιες και δεν είναι λίγες αυτές, μεταξύ των οποίων και η οσία Μαρία η Αιγύπτια, την οποία η Εκκλησία μας θα τιμήσει μετά από λίγες Κυριακές. Προβάλλει μίμους, οι οποίοι διακωμωδώντας τα μυστήρια της Εκκλησίας πίστεψαν και μαρτύρησαν. Γιατί τους τιμά όλους αυτούς; Επειδή οι τίτλοι τους, ληστής, πόρνη ή μίμος, δεν τους συνόδευσαν ως το τέλος του βίου τους. Ετερμάτισαν αυτόν ως πρώην ληστές, πρώην πόρνες, πρώην μίμοι. Η έμπρακτη μετάνοιά τους, κατά μίμηση του Ασώτου της παραβολής, έκαναν τον φιλάνθρωπο Πατέρα να συγχωρήσει όλες τις αμαρτίες του παρελθόντος.

Ο Σταυρός του Χριστού, κατά τον Απόστολο Παύλο συνιστούσε σκάνδαλο για τους Ιουδαίους και μωρία για τους   Έλληνες. Ο Άσωτος υιός συνιστά διαχρονικό σκάνδαλο για τους «σωσμένους» πιστούς, οι οποίοι μιμούνται τον πρεσβύτερο υιό, και μωρία για τους ανθρώπους του κόσμου, οι οποίοι τρεφόμενοι με τα ξυλοκέρατα της αμαρτίας, γευόμενοι δηλαδή την άνευ νοήματος ζωή των υλικών απολαύσεων ή της υλιστικής ιδεολογίας, δεν επωφελούνται από την μακροθυμία του Πατέρα, που τους καρτερεί γεμάτος έλεος, για να τους αναπαύσει όχι σε τούτο τον βίο αλλά στην αιώνια Βασιλεία Του, στην οποία είμαστε όλοι καλεσμένοι.

 

                                                                        «ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ», 4-3-2013

Κρυώνω

 

Της Νίνας Γεωργιάδου

 

Είμαστε η γενιά που θα μας οικτίρουν οι νεοφιλελέδες μεσόκοποι επειδή δεν ξέρουμε την τεχνική του πώς να χωνεύεις τα κάρβουνα για μαγκάλι

Οι αναθυμιάσεις του μαγκαλιού απλώθηκαν από τη Λάρισα σ' ολόκληρη τη χώρα. Μπήκαν μέσα στις παγωμένες σχολικές αίθουσες που τα παιδιά τουρτούριζαν χωρίς θέρμανση και, ευκαιρίας δοθείσης, ο προς αξιολόγηση δάσκαλος τους εξηγούσε τις βλαπτικές συνέπειες του μονοξειδίου του άνθρακα και τις τονωτικές επιδράσεις του κρύου. Γιατί από κάθε……. γεγονός πρέπει να κρατάς την ουσία και το ηθικόν δίδαγμα. Καλά πάμε, είπαν και αποχώρησαν. 

Πέταξαν πάνω από τα κουτιά των άστεγων, που εκείνη την ώρα έκαιγαν τουρτουρίζοντας δυο λάστιχα, μα δεν είχαν λόγο να σταθούν. Ο αέρας τρύπωνε από παντού και αραίωνε τις λιποθυμικές τάσεις. Και πάλι το ηθικόν δίδαγμα σε αρχαιοπρεπή μάλιστα έκδοση. «Ουδέν κακόν, αμιγές καλού». Τυχεροί! 

Τρύπωσαν στο πένθιμο σπίτι ενός από τους τρεις χιλιάδες αυτοκτονημένους, μα κι εκεί ένοιωσαν περιττές. Η θηλιά στο ταβάνι, η πεταμένη καρέκλα στο πάτωμα κι εκείνο το γράμμα «δεν αντέχω άλλο», είχαν το σουρεαλισμό μιας παγωμένης φωτογραφίας που δεν τη διαπερνά πια ούτε ο μολυσμένος αέρας. 

 

Τι κρύο!

 

Πέταξαν πάνω από τις ουρές των άρρωστων που περίμεναν υπομονετικά το γενόσημο και αισθάνθηκαν μειονεκτικά. Οι υπερτασικοί έπεφταν, έτσι κι αλλιώς, σε υπογλυκαιμικό κώμα από τα αντιυπερτασικά γενόσημα και οι καρκινοπαθείς έλιωναν αβοήθητοι. Έπειτα άκουσαν και τη δήλωση του Σαλμά για την εξυγίανση του ΕΟΠΥΥ και σκέφτηκαν πως αυτός τα καταφέρνει και μόνος του. 

Βρέθηκαν ύστερα σε μια σχολή υγιούς πατριωτικής διαφώτισης, όπου αναλφάβητοι χρυσαυγίτες μάθαιναν, σε παιδάκια εθνικόφρονων οικογενειών, γράμματα χασάπη, μαχαιροβγάλτες δίδασκαν ιστορίες μισαλλοδοξίας και τρόμου, είχαν εκεί κι ένα φούρνο, όπου παρέδιδαν συνταγές κρεματόριου και το κρυφό αυτό σχολειό έβγαζε τέτοια μπόχα, που και οι αναθυμιάσεις του μονοξείδιου έφυγαν τρέχοντας, για να μη ψοφήσουν. 

 

Κρυώνω!

 

Προσπάθησαν μετά να μπουν στο πρωθυπουργικό μέγαρο, σε μια απέλπιδα απόπειρα, αφού από μακριά ακουγόταν, μεγαλόπρεπος ο λέβητας του καλοριφέρ και το βουητό των κλιματιστικών, προσφέροντας την αναγκαία θαλπωρή στην εκπόνηση σχεδίων για τη σωτηρία της χώρας. Έπειτα άκουσαν και τη δήλωση του τρίτου και μακρύτερου σκέλους της τρικομματικής κυβέρνησης πως «δεν μασάει η κατσίκα ταραμά» και αποχώρησαν, μην τις καταπιεί κι αυτές αμάσητες. 

Συνέχισαν το δρόμο τους ως το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ μα και πάλι δεν είχαν λόγο ύπαρξης. Όχι μόνο γιατί ο χώρος κλιματιζόταν στο φουλ αλλά γιατί εκεί ήταν συγκεντρωμένοι πολλοί, ήδη καμένοι, εγκέφαλοι. Έπειτα άφησαν να λειτουργήσουν απρόσκοπτες οι δηλητηριώδεις αναθυμιάσεις που εκλύονταν από το λόγο του βασιλιά καρνάβαλου. «σήμερα που αρχίζει το συνέδριό μας η ελληνική κοινωνία, ο λαός, ο πολίτης είναι εδώ παρών με τις αγωνίες και τις προτεραιότητές του. Αυτόν σκεφτόμαστε, γι' αυτόν αγωνιζόμαστε, σε αυτόν απευθυνόμαστε». 

 

Πολύ κρύο εφέτος!

 

Για το προεδρικό μέγαρο ούτε που το σκέφτηκαν. Όλοι το ξέρουν καλά, ακόμα και τα μονοξείδια, πως το φρούριο αυτό της δημοκρατίας είναι απόρθητο και αδιαπέραστο. Έπειτα συνομιλούσαν με τη γέρικη δημοκρατία οι τρεις αρχηγοί και από τις καμινάδες του μεγάρου εκλυόταν ένα επισκοπικό μύρο από τα λόγια του Κουβέλη, μια μάγκικη αποφορά από τα στιβαρά χείλη του πρωθυπουργού και μια τσίκνα καμένου λίπους από τον έτερο των τριών. 

Και να τες ξανά, οι δολοφονικές αναθυμιάσεις, πάνω από ένα κανάλι. Κανάλι, όχι μαγκάλι, που λέει και ο Χατζηστεφάνου. Γινόταν, εκείνη την ώρα, σύσκεψη των βασικών διαφωτιστών για το πώς θα χειριστούν κι αυτό το θανατικό, χωρίς πολλές-πολλές αιτιάσεις. «Εσύ, Όλγα, φόρα το πιο παγερό σου βλέμμα και την πιο ανέκφραστη φωνή μιας κοινότυπης ανακοίνωσης. Εσύ, Γιάννη, σούφρωσε απλά, με σκεπτισμό, τα χείλη κι εσύ Παύλο, ως πάλαι ποτέ αριστερό άλλοθι κάθε βρωμικού ξεπλύματος, σχολίασε μονολεκτικά, με μια δόση παρηγορητικής συμπάθειας, «θλιβερό». 

 

Από τις περιπτώσεις, δηλαδή, που και τα μονοξείδια ωχριούν και απέρχονται.

 

Πέταξαν πάνω από το τελευταίο μπλόκο των αγροτών. Εδώ θα μπορούσε να γίνει κάτι. Είχαν ανάψει φωτιές για να ζεσταθούν και ήταν εύκολος στόχος. Εξάλλου τα μονοξείδια ήξεραν καλά πως, έτσι κι αλλιώς, τους είχαν για πέταμα. Θα κάναμε καλή δουλειά, σκέφτηκαν, αν ήταν σε κλειστό χώρο. Όμως από πάνω τους ήταν ο ανοιχτός ουρανός και τρέχανε τα σύννεφα και οι βοριάδες και διαλυόντουσαν ανήμπορα τα μόρια των μονοξειδίων. 

 

Τράβηξαν κατά τις Σκουριές.

 

Όχι τις αρχαίες. Τις νέες και λαμπίζουσες του χρυσοφόρου Εldorado. Κάτι κωλόπαιδα, ανθέλληνες παρεμπόδιζαν τις επενδύσεις και την ανάπτυξη της χώρας. Το ήθελαν το μονοξείδιο τους αλλά τους άφησαν στη μοίρα του flash roasting που δεν εκπέμπει απλά μονοξείδια. Θα μάθαιναν αυτοί καλά από τα διοξείδια του θείου και τα συμπυκνώματα αρσενοπυρίτη. Πόσο θα παίξουν κρυφτούλι με το άσθμα και τον καρκίνο; Οι αναθυμιάσεις του μονοξειδίου υποκλίθηκαν με σεβασμό στους ανώτερους και αποχώρησαν. 

 

Έχω ξεπαγιάσει.

 

Δε νοιώθω καν τα δάχτυλά μου. Καταπίνω και το σάλιο μού στέκεται στο λαιμό σαν παγάκι. Σκέφτομαι τις μάνες και τουρτουρίζω. «Μη φύγεις, γιε μου, στα καράβια. Να σπουδάσεις. Θα αλλάξουν τα πράγματα. Θα δεις». Τυλίγομαι με μια κουβέρτα. Τίποτα. Ακούω από μίλια μακριά τη νεκροκαμπάνα και τουρτουρίζω. Κάνω να κλάψω κι από τα μάτια μου, αντί για δάκρυα, βγαίνουν δυο παγωμένοι σταλακτίτες. 

 

Έχω γίνει μια σπηλιά.

 

ΠΗΓΗ: 4-3-2013, http://www.alfavita.gr/apopsi/…A6