Η περιήγηση ως μέσο μάθησης: τοπία φύσης και πολιτισμού στην πόλη των Τρικάλων**

 

Της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη*

 

Υποθέματα ως όψεις και διαστάσεις του υπό προσέγγιση θέματος:

1. Το αστικό τοπίο της πόλης των Τρικάλων ως, άλλοτε ισορροπημένος κι άλλοτε ανισόρροπος, συνδυασμός, «πολιτισμού» και φύσης (επιτόπια μελέτη, λήψη φωτογραφιών, έρευνα).

2. Περιηγητές στην πόλη μας: μαθητές στην «Αειφορία». Η πόλη ως ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον.

Οι Παιδαγωγικοί στόχοι του εκπαιδευτικού προγράμματος: Α) συνειδητοποίηση εκ μέρους των μαθητών/μαθητριών ότι η περιήγηση αποτελεί έναν από τους εναλλακτικότερους και αποδοτικότερους τρόπους-μέσα μάθησης, γιατί είναι βιωματικός και Β) έμπρακτη διαπίστωση εκ μέρους της περιβαλλοντικής ομάδας πως «μπορώ να ασκούμαι και να μαθαίνω ταυτόχρονα» σε συνάρτηση με τη Μέθοδο υλοποίησης:

1) Επιτόπια μελέτη χώρων-τοπίων του αστικού ιστού.

2) Λήψη φωτογραφιών μετά από κριτική και δημιουργική παρατήρηση. Βιβλιογραφική έρευνα, αποδελτίωση σχετικών παραθεμάτων και συσχετισμός τους με φωτογραφίες, παλιές και νεότερες), καταδεικνύουν τα Πεδία σύνδεσης  με τα προγράμματα σπουδών των αντίστοιχων γνωστικών αντικειμένων: Τοπική και Γενική Ιστορία, Εικαστική-Καλλιτεχνική Παιδεία, Έκθεση Ιδεών(Περιγραφή, Αφήγηση, Κατάθεση Απόψεων με επιχειρήματα), Φυσική Αγωγή: η περιήγηση-πεζοπορία ως μέσο άσκησης και ταυτόχρονα μάθησης.

Η Διερεύνηση, επεξεργασία και παρουσίαση του θέματος με: α) Επιτόπιες κατοπτεύσεις χώρων-αστικών τοπίων: Φρούριο, Βαρούσι, Σιδηροδρομικός Σταθμός, Μύλος Ματσόπουλου. Παλιές Συνοικίες-Μανάβικα. Λήψη Φωτογραφιών. β) Υλοποίηση και ολοκλήρωση των επισκέψεων και δράσεων με παράλληλη επεξεργασία του υλικού προς δημοσίευση-ανάρτηση στην ιστοσελίδα του σχολείου. γ) βιβλιογραφική έρευνα στο σχολείο και στη Δημοτική Βιβλιοθήκη. Αποδελτίωση σχετικών παραθεμάτων και συσχετισμός τους με φωτογραφίες παλιές και νεότερες. Συνολική επεξεργασία του υλικού και δημιουργία παρουσίασης (σε power point) με το απόσταγμα, τα συμπεράσματα, τις διαπιστώσεις και προσωπικές εντυπώσεις των μαθητών/μαθητριών από το Πρόγραμμα και την εμπλοκή τους σε αυτό. Παρουσίαση του αποτελέσματος του Προγράμματος στο σύνολο της Σχολικής Κοινότητας (μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς) στην Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων του Σχολείου, καταδεικνύει, επίσης, το πόσο και σε ποιους τομείς μπορεί να απλωθεί η δημιουργικότητα, η πρωτοτυπία και η καλλιτεχνική ματιά των μαθητών/μαθητριών.

ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Επαφή των μαθητών με την πολιτιστική τους κληρονομιά. Η επιτόπια επίσκεψη των εμπλεκομένων στις παραδοσιακές συνοικίες της πόλης μας (π.χ. Βαρούσι) με τις πολλές και παλιές εκκλησίες, τα πλακόστρωτα σοκάκια, το κάστρο, τα σπίτια με τα σαχνισιά και τους ψηλούς μαντρότοιχους και στα σημεία ιστορικής αναφοράς (Σιδηροδρομικός Σταθμός, Φρούριο-Κάστρο, Μύλος Ματσόπουλου, Κουρσούμ Τζαμί, Κεντρική Γέφυρα, Παλιά Νεοκλασσικά Αρχοντικά κ. ά.), βοηθούνε στην ευαισθητοποίηση των παιδιών, στην εδραίωση και εμπέδωση του σεβασμού προς το δομημένο και φυσικό περιβάλλον, στην έναρξη υγιούς σχέσης ανθρώπου-φύσης και στην αναζήτηση επίλυσης των διαφόρων περιβαλλοντικών προβλημάτων που ενδεχομένως εμφανίζονται κατά καιρούς. Έτσι, τα σημεία αναφοράς μιας πόλης θα συνεχίσουν να υπάρχουν και στο μέλλον, ταξιδεύοντας στο χρόνο και αποτελώντας μάρτυρες  της ιστορίας κάθε τόπου.

Με τη σκέψη ότι οι μαθητές είναι οι αυριανοί πολίτες και ότι η σωστή ενημέρωση και αγωγή τους  είναι κρίσιμης σημασίας για τη διατήρηση του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος στη χώρα μας, η εκπαιδευτική-περιβαλλοντική ομάδα αναζητώντας μια θέση για το παραδοσιακό πρόσωπο της Ελλάδας στην κοινωνία του αύριο, προσπαθεί μέσα από ασκήσεις πεδίου, δραστηριότητες, φωτογράφηση, αναδίφηση σε ιστορικό υλικό, αποδελτίωση βιβλιογραφίας, συγκέντρωση εκπαιδευτικού υλικού, ερωτηματολόγια, συνεντεύξεις, παιχνίδια ρόλων να βοηθήσει τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν  ότι, η σοφή χρήση των πόρων, η διατήρηση της παραδοσιακής μας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ο εθελοντισμός  και η διάθεση συμμετοχής για την προστασία του περιβάλλοντος, είναι τα εκ των ων ουκ άνευ συστατικά μιας αυριανής Ελλάδας, όπου οι ίδιοι οι μαθητές σε θέσεις κλειδιά, μελλοντικά, θα παίρνουν σωστές αποφάσεις για την πορεία του τόπου τους. Απαιτείται προσπάθεια, λοιπόν, ευαισθητοποίησης και ταυτόχρονα συνειδητοποίησης των μαθητών και μαθητριών  μέσα από το περιβαλλοντικό μας πρόγραμμα της αξίας της παράδοσης ,στην ευρεία και στενή της έννοια, και της άμεσης ανάγκης διατήρησης της  λαϊκής μας κληρονομιάς.

Λέξεις κλειδιά: περιήγηση, μάθηση, πολιτιστική κληρονομιά, τοπική ιστορία, μνημεία, φύση, περιβάλλον, 3^ο Γυμνάσιο Τρικάλων.

1. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

1. Η στενή σύνδεσή του με την ιστορία των Τρικάλων, την οποία πρέπει να γνωρίσουν οι μαθητές για τη διατήρηση του παραδοσιακού μας πολιτισμού, την προστασία και  διάδοση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, 

2. Η επιλογή ενός  τέτοιου θέματος θα προέτρεπε τους μαθητές και τις μαθήτριες να αναλάβουν πρωτοβουλίες και δράση ώστε να λειτουργούν ως ενεργά μέλη της κοινωνίας, βοηθώντας στη διατήρηση αρχικά και κατόπιν στην αναβάθμιση της ποιότητας της ζωής στον αστικό ιστό μιας όμορφης πόλης της περιφέρειας.

3. Μέσα από την όλη διαδικασία ευαισθητοποιούνται οι μαθητές σε κοινωνικά-ιστορικά-πολιτιστικά-πολιτισμικά θέματα.

4. Η γνωριμία μέσω της περιήγησης, επιτόπιας έρευνας πεδίου και μελέτης με χώρους που διατηρούν την ταυτότητα του ελληνικού αστικού τοπίου και αντιστέκονται στην πολιτισμική αφομοίωση.

2. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

– Να αποκτήσουν δεξιότητες και να μπορούν οι μαθητές να αυτενεργούν παίρνοντας πρωτοβουλίες και δρώντας σαν συνειδητοποιημένοι πολίτες στην τοπική τους κοινωνία και, ευρύτερα και συνολικά,  στη χώρα τους.

– Να συνειδητοποιήσουν τη δική τους ευθύνη και τη δυνατότητα συμμετοχής τους στην προστασία του ανθρωπογενούς-δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος.

– Να συνειδητοποιήσουν ότι η διαχείριση των φυσικών πόρων πρέπει να γίνεται ορθολογικά και αειφορικά.

– Να αποκτήσουν περιβαλλοντική-πολιτισμική συνείδηση και αλλαγή συμπεριφοράς ως αυριανοί πολίτες.

– Να κατανοήσουν τις αιτίες γέννησης  των περιβαλλοντικών και κοινωνικών προβλημάτων.

– Να κατανοήσουν και να εξοικειωθούν με τις  μεθόδους έρευνας, ανάλυσης και επεξεργασίας των πληροφοριών που σχετίζονται με την πολιτιστική μας κληρονομιά. Να προσεγγίσουν στοιχεία λαϊκού πολιτισμού. Να γνωρίσουν χώρους που διατηρούν την ταυτότητα του ελληνικού τοπίου και αντιστέκονται στην πολιτισμική αφομοίωση.

-Να συνειδητοποιήσουν ότι η διατήρηση των παραδοσιακών οικισμών  και των μνημείων αρχιτεκτονικής κληρονομιάς αποτελεί σημαντικό τμήμα του πολιτισμού.

– Να συλλάβουν και να σχεδιάσουν δραστηριότητες και δράσεις για την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων  και να δημιουργούν προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης.

– Να αναπτύξουν το πνεύμα του εθελοντισμού και τη διάθεση συμμετοχής σε δραστηριότητες για την προστασία του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος.

– Να προσεγγίσουν με διάθεση κατανόησης και εκτίμησης το λαϊκό πολιτισμό, να συναντήσουν δημιουργικά τα στοιχεία που απόμειναν στο χώρο παράγοντας εικαστικά έργα τέχνης και να καταδεικνύουν μια ιδεολογία σεβασμού προς τη φύση.

3. ΜΕΘΟΔΟΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ

– Μέθοδος Project (καθοδηγούμενη αυτενέργεια).

– Χρησιμοποίηση και προώθηση ατομικής και ομαδικής εργασίας.

– Επισκέψεις στο «πεδίο», παρατηρήσεις, φωτογραφήσεις, συνεντεύξεις, συλλογή στοιχείων, δημιουργία έργων ζωγραφικής με εικαστικές-καλλιτεχνικές αποδόσεις μνημείων και χώρων ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας, καταγραφή και ταξινόμηση σε μορφή παρουσίασης.

– Συναισθηματική μέθοδος για βελτίωση της αυτογνωσίας και ικανότητάς τους για προστασία του περιβάλλοντος.

– Βιωματική προσέγγιση (Παιχνίδι ρόλων).

4. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

– Επισκέψεις στους σχετικούς χώρους (τοπία φύσης και πολιτισμού στην Πόλη των Τρικάλων) για εργασία πεδίου: παρατηρήσεις, φωτογραφήσεις, καταγραφή δεδομένων).

– Συγκέντρωση πληροφοριακού υλικού και προσπάθεια ταξινόμησής του. Φωτογράφηση των πέτρινων κτισμάτων  και δημιουργία συλλογής – άλμπουμ φωτογραφιών.

– Ερωτηματολόγια για την αξιολόγηση της πορείας του προγράμματος. Επαναπροσδιορισμός στόχων.

– Προσπάθεια συγγραφής ιστορίας ή μικρού παραμυθιού με θεατρικά στοιχεία και διαλόγους. Επίσκεψη στο ΚΠΕ Δήμου Τρικκαίων και παρακολούθηση σχετικού προγράμματος τοπικής ιστορίας (Το Βαρούσι: η παραδοσιακή συνοικία των Τρικάλων). Εργασίες πεδίου στον αντίστοιχο παραδοσιακό οικισμό.

– Επεξεργασία των στοιχείων και προετοιμασία για την τελική παρουσίαση του προγράμματος τόσο στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του σχολείου μας, όσο και στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δήμου Τρικκαίων, στην σχετική ημερίδα που οργανώνεται σε συνεργασία με την υπεύθυνη Περιβαλλοντικών Προγραμμάτων και Καινοτόμων Εκπαιδευτικών Δραστηριοτήτων της Δ/νσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων, για την καλύτερη  διάδοση των αποτελεσμάτων της εργασίας μας.

5. ΔΡΑΣΕΙΣ-ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

– Σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση,  ανάληψη δράσης για την διατήρηση και ανάπτυξη της παραδοσιακής μας κληρονομιάς, με στόχο την τουριστική προβολή και αναβάθμιση των  παραδοσιακών οικισμών, χώρων και μνημείων  της πόλης. Προτάσεις για την καλύτερη αξιοποίησή τους.

– Δημοσιεύσεις στον έντυπο και ηλεκτρονικό τοπικό και θεσσαλικό τύπο, σε εκπαιδευτικές πύλες πανελλήνιας εμβέλειας και στην ιστοσελίδα του σχολείου μας.

– Δημιουργία εκπαιδευτικής παρουσίασης σε ηλεκτρονική-ψηφιακή μορφή.

6. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Α) Τοποθέτηση και διατήρηση πινακίδων-σήμανσης για εύκολη πρόσβαση των επισκεπτών στους χώρους πολιτιστικού, ιστορικού και περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος και δημιουργία κινήτρων παραμονής στους επισκέπτες ώστε να υπάρξει άνθιση στην τοπική οικονομία.

Β) Δημιουργία χώρων στάθμευσης των αυτοκινήτων για διευκόλυνση των επισκεπτών και απαγόρευση της κυκλοφορίας των οχημάτων σε ορισμένα κομβικά σημεία περιβαλλοντικών  μονοπατιών-διαδρομών που προκύπτουν με την ενοποίηση πολιτισμικών χώρων.

Γ) Τοποθέτηση επαρκών κάδων απορριμμάτων. Σκουπίδια και  πολιτισμός είναι έννοιες αταίριαστες.

Δ) Εξεύρεση χρημάτων για αναπαλαίωση εγκαταλελειμμένων παλιών αρχοντικών γιατί τα διατηρητέα μνημεία είναι η ιστορία μας. Είναι η γέφυρα που ενώνει το χθες με το σήμερα.

Ε) Δημιουργία μουσείου σ’ ένα από τα βαρουσιώτικα σπίτια για τη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και την προβολή της τοπικής μας ιστορίας με τη βοήθεια του υπολογιστή και των ψηφιακών μέσων ή και με άλλους πιο συμβατικούς τρόπους(φυλλάδια, αφίσες, δημοσιεύσεις).

Στ) Αναβάθμιση περιοχών με ενοποίηση χώρων πολιτισμού. Επί παραδείγματι, το «Βαρούσι», η παραδοσιακή αρχοντογειτονιά της πόλης των Τρικάλων, το μεσαιωνικό κάστρο, ο ζωολογικός κήπος και ο λόφος του Προφήτη Ηλία πρέπει να αναδειχθούν για να προσελκύσουν τουρίστες και ντόπιους στην περιοχή, μακριά από τους θορύβους του κέντρου της πόλης. Πολίτες μιας πόλης που τους σέβεται, έτοιμοι να την σεβαστούν με τη σειρά τους και να την αγαπήσουν.

Ζ) Διοργάνωση εκδηλώσεω, εορταστικών, επετειακών και πολιτιστικών στα μνημεία και τους χώρους ιστορικού ενδιαφέροντος της πόλης για την ανάδειξη της περιοχής και τη γνωριμία της  με τους τουρίστες. Η επίσκεψη στα Μετέωρα, στο σημαντικότερο μνημείο του Νομού Τρικάλων, να περιλαμβάνει και μια παρατεταμένη στάση πολιτισμού και φύσης στην πόλη των Τρικάλων.

7. ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

– Αρχική αξιολόγηση των μαθητών και των ομάδων εργασίας  μέσα από φύλλα εργασιών και χρήση ερωτηματολογίων. Σε τακτά διαστήματα γίνεται διαμορφωτική αξιολόγηση ώστε η Περιβαλλοντική Ομάδα να κάνει επαναπροσδιορισμό των στόχων της.

– Τακτικές συναντήσεις των καθηγητών της Περιβαλλοντικής Παιδαγωγικής Ομάδας με την υπεύθυνη Π.Ε.

– Χρησιμοποιούνται φωτοτυπίες με κρυπτόλεξα – σταυρόλεξα και τεστ πολλαπλών επιλογών για να εκφράζουν οι μαθητές τις απόψεις τους και να κρίνουν κάθε φορά την επίτευξη των στόχων. Η τελική αξιολόγηση για την επίτευξη των στόχων γίνεται τόσο από τους μαθητές και τους καθηγητές,  όσο και από το τελικό αποτέλεσμα της όλης μας προσπάθειας (επιτυχείς δράσεις, εκδηλώσεις, παρουσιάσεις).

8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Μαζί με τους μικρούς μας μαθητές θα συνειδητοποιήσουν και τα μέλη της τοπικής κοινωνίας τη σχέση και την αλληλεξάρτηση του φυσικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος, καθώς επίσης και το πόσο σημαντικό είναι αυτοί οι χώροι να διατηρούν την ταυτότητά τους και να αντιστέκονται  στην πολιτισμική αφομοίωση. Πρέπει να συνεχίσουν να υπάρχουν για κάθε λαός τροφοδοτείται αενάως από τις πολιτισμικές του ρίζες. Αν ξεκοπεί από αυτές παρουσιάζει προβλήματα ταυτότητας. Όπου και εφόσον χρειάζεται, πρέπει τα σημαντικά μνημεία φύσης και πολιτισμού του αστικού ιστού και περιβάλλοντος  να τύχουν παρεμβάσεων για τη σωτηρία τους. Σε περιπτώσεις που κινδυνεύουν από τον αφανισμό, να φροντίζουν οι μαθητές και οι μαθήτριες, άγρυπνοι φρουροί, για τη σωτηρία τους.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Ν. Κατσόγιαννου, Τα Τρίκαλα και οι συνοικισμοί τους, Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Τρικκαίων.

2. Τσαπάλα-Βαρδούλη Φανή, «Τρίκαλα-Ελληνική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική», Εκδοτικός Οίκος Μέλισσα.

3. Περιοδικό «Τρικαλινά» του συνδέσμου ΦΙΛΟΣ

4. Τάκης Τλούπας, Μαρούλα Κλιάφα, Φανή Τσαπάλα-Βαρδούλη: «Στο Βαρούσι». Εκδόσεις Γνώση. Αθήνα 1988.

5. Αικατερίνη Κωστοπούλου-Μπαλαμώτη: «Η Συνοικία  Βαρούσι από τον 17^ο αιώνα μέχρι σήμερα». Έκδοση του Πολιτιστικού Συλλόγου Τρικάλων «Το Βαρούσι», Αθήνα 1987.

6. ΠΗΓΗ: www.trikalacity.gr

7. http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%B1

8.  Θεόδωρου Νημά : ΤΡΙΚΑΛΑ – ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ – ΜΕΤΕΩΡΑ – ΠΙΝΔΟΣ– ΧΑΣΙΑ (εκδ. ΑΦΩΝ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ  ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1987)

9. http://1tee-trikal.tri.sch.gr/varousi/arx/frm.htm

10. Σωτήριος Γοργογέτας, συγγραφέας, Βικιπαίδεια, Ιστοσελίδα Μύλου Ματσόπουλου και  Μύλου των Ξωτικών.

11. Συλλογή Εκπαιδευτικού υλικού στο πλαίσιο του ανωτέρω καινοτόμου εκπαιδευτικού προγράμματος: Στοιχεία τοπικής ιστορίας: τα μνημεία του πολιτισμού στην πόλη των Τρικάλων ή ένα γοητευτικό και επιμορφωτικό ταξίδι: Ιστοσελίδα του Σχολείου μας 3^ου Γυμνασίου Τρικάλων: http://3gym-trikal.tri.sch.gr/

 

* Η Αμαλία Κ. Ηλιάδη είναι φιλόλογος-ιστορικός (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας από το Α.Π.Θ), Δ/ντρια 3^ου Γυμνασίου Τρικάλων, e–mail: ailiadi@sch.gr

 

** Το 3^ο Γυμνάσιο Τρικάλων  για το Σχολικό Έτος 2011-2012 εκπονεί  Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής με θέμα: «Η περιήγηση ως μέσο μάθησης: τοπία φύσης και πολιτισμού στην πόλη των Τρικάλων». Οι συντονιστές-υπεύθυνοι του προγράμματος κ. Αμαλία Ηλιάδη, φιλόλογος, Δ/ντρια και κ. Κωνσταντίνος  Γκούτας, Φυσικής Αγωγής, Υπο/ντής του Σχολείου, σε στενή συνεργασία με την περιβαλλοντική ομάδα των μαθητών-μαθητριών εντόπισαν τα Υποθέματα ως όψεις και διαστάσεις του υπό προσέγγιση θέματος.

Τρίκαλα, 20-12-2011

Υπακοή στον Πνευματικό και Ελευθερία

 

Του Επισκόπου Διοκλείας Κάλλιστου Ware

 

 

[….] Αυτά είναι, με τη Χάρη του Θεού τα χαρίσματα του γέροντα. Όμως τι γίνεται με το πνευματικό τέκνο; Πως συνεισφέρει σ' αυτή την αμοιβαία σχέση πνευματικού οδηγού και μαθητή; Εν ολίγοις, ο μαθητής προσφέρει ειλικρινή και πρόθυμη υ­πακοή. Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η ιστορία από τα Απο­φθέγματα των Πατέρων της Ερήμου, για τον μοναχό που έλα­βε την εντολή να φυτέψει ένα ξερό ραβδί στην άμμο και να το ποτίζει κάθε μέρα. Η πηγή ήταν τόσο μακριά από το κελί του, που έπρεπε να φεύγει το βράδυ για να γυρίζει το πρωί. Για τρία χρόνια εκτελούσε υπομονετικά την εντολή του αββά του.

Στο τέλος αυτής της περιόδου, το ραβδί ξαφνικά έβγαλε φύλλα και έκανε καρπούς. Ο αββάς έκοψε τον καρπό, τον πήγε στην εκ­κλησία, και κάλεσε τους μοναχούς να φάνε λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε καρπόν υπακοής» .

Ένα άλλο παράδειγμα υπακοής είναι ο μοναχός Μάρκος, ο οποίος, ενώ αντέγραφε ένα χειρόγραφο, άκουσε ξαφνικά να τον φωνάζει ο αββάς του˙ τόσο άμεση ήταν η ανταπόκρισή του, ώστε να μην ολοκληρώσει καν τον κύκλο του γράμματος Ο, που έγραφε εκείνη τη στιγμή. Σε άλλη περίσταση, καθώς περπατού­σαν μαζί, ο αββάς του είδε ένα μικρό γουρουνάκι· θέλοντας να δοκιμάσει τον Μάρκο, του είπε: «βλέπεις αυτόν τον βούβαλο, παιδί μου;» «Ναι, πάτερ», απάντησε ο Μάρκος. «Και βλέπεις πόσο δυνατά είναι τα κέρατά του;» «Ναι, πάτερ μου», του α­πάντησε πάλι χωρίς δισταγμό[30]. Ο αββάς Ιωσήφ της Πανεφώ, ακολουθώντας παρόμοια τακτική, δοκίμαζε την υπακοή των μα­θητών του αναθέτοντάς τους παράδοξα, ακόμη και σκανδαλώ­δη καθήκοντα, και μόνον όταν συμμορφώνονταν, τους έδινε λο­γικές εντολές[31]. Ένας άλλος γέρων έδινε εντολές στους μαθη­τές του να κλέβουν πράγματα από τα κελιά των αδελφών[32]  κι ένας άλλος είπε στον μαθητή του (που δεν ήταν εντελώς ειλι­κρινής μαζί του) να ρίξει τον γιό του στον φούρνο[33].

Εδώ ασφαλώς χρειάζεται να αναφέρουμε ορισμένες σοβα­ρές αντιρρήσεις. Οι ιστορίες του είδους που αναφέραμε είναι πιθανό να δημιουργήσουν κάποια αμφιλεγόμενη εντύπωση στον σύγχρονο αναγνώστη. Δεν περιγράφουν το είδος εκείνο συμπε­ριφοράς που ίσως απρόθυμα θαυμάζουμε, αλλά σπάνια θα θέ­λαμε να μιμηθούμε; «Που πήγε», μπορεί να ρωτήσουμε με αγα­νάκτηση, εκείνη «η ελευθερία της δόξης των τέκνων του Θεού» (Ρωμ. 8.21);

Λίγοι από μας θα αμφισβητούσαν τη σημασία του να ανα­ζητήσουμε την καθοδήγηση κάποιου άλλου, άνδρα ή γυναίκας, που έχει μεγαλύτερη πείρα του πνευματικού δρόμου απ’ ό,τι εμείς. Πρέπει όμως ένα τέτοιο πρόσωπο να εκλαμβάνεται σαν αλάθητο μαντείο, που πρέπει σε κάθε λόγο του να υπακούμε χωρίς άλλη συζήτηση; Το να ερμηνεύουμε την αμοιβαία σχέση ανάμεσα στον μαθητή και στον πνευματικό πατέρα ή μητέρα με τρόπο σαν κι αυτόν, φαίνεται επικίνδυνη και για τους δύο. Μειώνει τον μαθητή σ' ένα παιδαριώδες ακόμη και απάνθρω­πο επίπεδο, που του στερεί όλη τη δύναμη της κρίσης και της η­θικής επιλογής˙ και ενθαρρύνει τον δάσκαλο να απαιτεί μια αυ­θεντία που ανήκει μόνο στον Θεό. Προηγουμένως παραθέσα­με από τα Αποφθέγματα των Πατέρων της Ερήμου τη φράση, ότι κάποιος που κάνει υπακοή σ' ένα γέροντα, «δεν χρειάζεται να προσέχει στις εντολές του Θεού»[34]. Είναι όμως επιθυμητή μια τέτοια παραίτηση από την υπευθυνότητα; Πρέπει να επι­τρέπεται στον γέροντα να σφετερίζεται τη θέση του Χριστού;

Ως απάντηση, πρέπει να ειπωθεί κατ' αρχήν ότι «χαρισμα­τικοί» γέροντες, όπως ο Μέγας Αντώνιος ή ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ, είναι εξαιρετικά σπάνιοι. Το είδος της σχέσης που εί­χαν με τους μαθητές τους, μοναχούς ή λαϊκούς, δεν υπήρξε πο­τέ το κοινώς αποδεκτό υπόδειγμα στην ορθόδοξη Παράδοση. Οι μεγάλοι γέροντες του παρελθόντος ή τού παρόντος αποτε­λούν πράγματι ένα οδηγητικό φως, ένα ανώτατο σημείο αναφο­ράς· αλλά είναι η εξαίρεση, όχι ο κανόνας.

Δεύτερον, υπάρχει σαφώς μια διαφορά ανάμεσα στους μο­ναχούς, που έχουν δώσει μια ειδική υπόσχεση υπακοής, και τους λαϊκούς, που ζουν στον «κόσμο» (Ακόμη και στην περίπτωση των μοναχών, υπάρχουν εξαιρετικά λίγες κοινότητες όπου μπο­ρεί να βρεθεί η διακονία τού γέροντα στην πλήρη της μορφή, όπως αναφέρεται στα Αποφθέγματα των Πατέρων της Ερήμου, ή όπως ασκήθηκε τον δέκατο ένατο αιώνα στη Μονή της Όπτινα. Ένας σύγχρονος Ρώσος Ιερέας, ο πατήρ Αλέξανδρος Μεν – πολύ σεβαστός ως πνευματικός πατέρας μέχρι τον τραγικό και πρόωρο θάνατό του από άγνωστα χέρια το 1990 – σοφά επέμενε πως οι μοναχικοί κανόνες δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιοι στη ζωή της ενορίας.

Συχνά νομίζουμε ότι η σχέση τού πνευματικού παι­διού με τον πνευματικό πατέρα απαιτεί το πρώτο να υπακούει πάντοτε στον δεύτερο. Στην πραγματικό­τητα, η αρχή αυτή αποτελεί ουσιώδες μέρος της μονα­χικής ζωής. Ο μοναχός υπόσχεται να κάνει υπακοή, να κάνει οτιδήποτε απαιτεί ο πνευματικός πατέρας του. Ένας ενοριακός ιερέας δεν μπορεί να επιβάλει ένα τέτοιο πρότυπο στους λαϊκούς και δεν μπορεί να δι­εκδικήσει για τον εαυτό του το δικαίωμα να δίνει αυ­θαίρετες εντολές. Θα πρέπει να αισθάνεται ευτυχής αν μπορεί να εφαρμόζει τους εκκλησιαστικούς κανό­νες, προσανατολίζοντας τη ζωή των ενοριτών του, και βοηθώντας τους στους εσωτερικούς αγώνες τους[35].

Ακόμη κι αν δεχθούμε πλήρως αυτά τα δυο σημεία, υπάρ­χουν τρία επί πλέον πράγματα που πρέπει να ειπωθούν, προ­κειμένου να ερμηνευθεί σωστά ένα κείμενο όπως τα Αποφθέγ­ματα των Πατέρων της Έρημου, ή μια μορφή όπως ο στάρετς Ζωσιμάς, στους Αδελφούς Καραμαζώφ. Κατ' αρχάς, η υπακοή που προσφέρεται από το πνευματικό τέκνο στον αββά δεν εί­ναι αναγκαστική, αλλά πρόθυμη και εθελούσια. Είναι έργο του γέροντα να αναλάβει το θέλημά μας στο δικό του, όμως μπορεί να το κάνει μόνο αν εμείς, με τη δική μας ελεύθερη επιλογή το τοποθετήσουμε στα χέρια του. Δεν συντρίβει τη θέλησή μας, αλλά τη δέχεται από μας ως δώρο. Μια υποταγή αναγκαστι­κή και ακούσια στερείται προφανώς ηθικής αξίας· ο γέροντας ζητά από τον καθένα μας να προσφέρει στον Θεό την καρδιά του, όχι τις εξωτερικές ενέργειές του. Ακόμη και σ' ένα μοναστικό πλαίσιο η υπακοή είναι εθελούσια, όπως τονίζεται έντο­να στο τυπικό της κουράς, μόνο αφού ο υποψήφιος τοποθετή­σει τρεις φορές το ψαλίδι στα χέρια του ηγουμένου, προχωρεί εκείνος στην κουρά του[36].

Ωστόσο, η εθελούσια προσφορά της ελευθερίας μας, ακόμη και στο μοναστήρι, είναι προφανώς κάτι που δεν μπορεί να συμ­βεί μια για πάντα, με μια μοναδική χειρονομία. Καλούμαστε να αναλάβουμε τον σταυρό μας καθ' ημέραν (Λουκ. 9.23). Πρέπει να υπάρχει μια συνεχής προσφορά, που να εκτείνεται σε ολό­κληρη τη ζωή μας΄ η αύξησή μας εν Χριστώ μετριέται ακριβώς από τον αυξανόμενο βαθμό αυτοπροσφοράς μας. Η ελευθε­ρία μας πρέπει να προσφέρεται εκ νέου κάθε μέρα και κάθε ώ­ρα, με συνεχώς διαφοροποιούμενους τρόπους. Και τούτο ση­μαίνει πως η σχέση ανάμεσα στον γέροντα και στον μαθητή δεν είναι στατική αλλά δυναμική, δεν είναι αμετάβλητη αλλά απεί­ρως ποικίλη. Κάθε μέρα και κάθε ώρα, κάτω από την καθο­δήγηση του γέροντά του, ο μαθητής θα αντιμετωπίσει νέες κα­ταστάσεις, που απαιτούν μια διαφορετική απάντηση, ένα νέο είδος αυτοπροσφοράς.

Δεύτερον, η σχέση ανάμεσα στον γέροντα και στο πνευμα­τικό τέκνο, όπως έχουμε ήδη σημειώσει, δεν είναι μονόπλευ­ρη, αλλά αμοιβαία. Όπως ο γέροντας δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να δουν τον εαυτό τους όπως πραγματικά είναι, έτσι και οι μαθητές αποκαλύπτουν στον γέροντα τον εαυτό του. Στις περισσότερες περιπτώσεις, εκείνος που καλείται να γίνει γέ­ροντας δεν το αντιλαμβάνεται, μέχρις ότου οι άλλοι τον πλη­σιάσουν και επιμείνουν να μπουν υπό την καθοδήγηση του. Η αμοιβαιότητα αυτή συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της σχέ­σης ανάμεσα στους δύο. Ο πνευματικός πατέρας δεν διαθέτει κάποιο εξαντλητικό πρόγραμμα, που έχει υποστεί επεξεργα­σία εκ των προτέρων και επιβάλλεται στον καθένα με τον ίδιο τρόπο. Αντιθέτως, αν είναι αληθινός γέροντας, διαθέτει για τον καθένα διαφορετικό λόγο· δεν προχωρεί επί τη βάσει αφηρη­μένων κανόνων, αλλά συγκεκριμένων ανθρώπινων καταστά­σεων. Εισέρχεται μαζί με τον μαθητή του στη συγκεκριμένη κα­τάσταση, χωρίς να γνωρίζουν εκ των προτέρων ποια θα είναι ακριβώς η έκβαση, αλλά περιμένοντας ο καθένας τον φωτισμό του Πνεύματος. Και οι δύο, πνευματικός πατέρας και μαθη­τής, μαθαίνουν κατά την πορεία.

Η αμοιβαιότητα στη σχέση τους φαίνεται σε αρκετές ιστο­ρίες στα Αποφθέγματα των Πατέρων της Έρημου. Όπου ένας ανάξιος αββάς σώζεται από την υπομονή και την ταπεινοφρο­σύνη του υποτακτικού του. Ένας αδελφός, επί παραδείγματι, έχοντας ένα γέροντα δοσμένο στο πάθος της μέθης, πειράζεται έντονα για να τον εγκαταλείψει· αλλά αντί να φύγει, παραμέ­νει πιστός στον γέροντά του. μέχρι που ο τελευταίος οδηγεί­ται τελικά στη μετάνοια. Και ο αφηγητής σχολιάζει, «…ότι εισί νεώτεροι και οδηγούσι γέροντας εις ζωήν»[37]. Ο μαθητής μπο­ρεί να κληθεί να δώσει όπως και να λάβει˙ ο δάσκαλος μπορεί συχνά να μάθει απ’ τους μαθητές του. Όπως αναφέρει το Ταλμούδ: «Ο ραβίνος Χανίνα έλεγε, ‘’από τους δασκάλους μου έ­μαθα πολλά, πιο πολλά από τους συμμαθητές μου, αλλά από τους μαθητές μου έμαθα τα περισσότερα’’» [38].

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η σχέση δεν είναι αμφί­πλευρη αλλά τριγωνική, επειδή μαζί με τον γέροντα και τον μαθητή του υπάρχει κι ένα τρίτο μέλος, ο Θεός. Ο Κύριος μας είπε πως δεν πρέπει να καλούμε κανέναν «πατέρα», γιατί έ­χουμε μόνο έναν Πατέρα τον εν Ουρανοίς (Ματθ. 13.8-10). Ο γέροντας δεν είναι κάποιος αλάθητος κριτής σ’ ένα εφετείο, αλλά συνυπηρέτης του ζώντος Θεού· δεν είναι τύραννος, αλλά ο­δηγός και σύντροφος στο ταξίδι. Ο μόνος αληθινός «πνευματι­κός οδηγός», με όλη τη σημασία της λέξης, είναι το Άγιο Πνεύμα.

Έτσι ερχόμαστε στο τρίτο σημείο. Στην ορθόδοξη Παράδο­ση, οι πνευματικοί οδηγοί επιζητούσαν πάντοτε να αποφύγουν κάθε είδος καταναγκασμού και πνευματικής βίας στις σχέσεις τους με τους μαθητές τους. Αν, υπό την καθοδήγηση του Αγίου Πνεύματος, ομιλούν και ενεργούν με κύρος, το κύρος προ­έρχεται από την ταπεινή αγάπη. Θέλοντας να αποφύγουν κά­θε μηχανικό εξαναγκασμό, αρνούνται μερικές φορές να δώσουν στους μαθητές τους κάποιο κανόνα ζωής, κάποιο σύνολο εξω­τερικών εντολών που να εφαρμόζονται αυτόματα. Κατά ένα σύγχρονο Ρουμάνο μοναχό, ο γέροντας δεν είναι «νομοθέτης, αλλά μυσταγωγός». Δεν καθοδηγεί τους άλλους επιβάλλοντας κανόνες, αλλά συμμεριζόμενος τη ζωή τους. Κάποιος μοναχός είπε στον αββά Ποιμένα: «αδελφοί οικούσι μετ’  εμού˙ θέλεις κελεύσω αυτοίς; Λέγει αυτώ ο γέρων. Ουχί… θέλουσι και αυ­τοί, πάτερ, ίνα κελεύσω αυτοίς. Λέγει αυτώ ο γέρων. Μη· αλλά γενού αυτοίς τύπος, και μη νομοθέτης» (κάποιοι αδελφοί ήλ­θαν να ζήσουν μαζί μου· θέλεις να τους δώσω εντολές; Όχι, εί­πε ο γέροντας. Όμως, πάτερ, επέμεινε ο μοναχός, οι ίδιοι μου ζητούν να τους δώσω εντολές. Όχι, επανέλαβε ο ποιμήν, γίνε πα­ράδειγμα σ' αυτούς κι όχι νομοθέτης) [40].

Το ίδιο δίδαγμα βγαί­νει και από μια ιστορία που είπε ο Ισαάκ, Πρεσβύτερος των Κελίων. Ως νέος, έμεινε στην αρχή με τον αββά Κρόνο και μετά με τον αββά Θεόδωρο της Φέρμης κανείς τους όμως δεν του έλεγε τι να κάνει. Ο Ισαάκ παραπονέθηκε στους άλλους μο­ναχούς, που πήγαν και διαμαρτυρήθηκαν στον Θεόδωρο. «Αλλ' εάν θέλη», απάντησε στο τέλος ο Θεόδωρος, «ο βλέπει με ποιούντα, ποιήσει και αυτός» (αν θέλει, ας κάνει ό,τι βλέπει να κά­νω εγώ) [41]. Όταν ζήτησαν από τον Βαρσανούφιο να δώσει ένα λεπτομερή κανόνα ζωής, αρνήθηκε, λέγοντας: «δεν θέλω να εί­σαστε κάτω από τον νόμο, αλλά μέσα στη Χάρη». Και σε άλ­λες επιστολές του έγραψε: «Γνωρίζετε πως ποτέ δεν επιβάλα­με αλυσίδες σε κανένα… Μη βιάζετε την ελεύθερη βούληση των ανθρώπων, αλλά σπείρετε εν ελπίδι· διότι ο Κύριος μας κανέ­ναν δεν εξανάγκασε, αλλά δίδαξε το Ευαγγέλιο και όποιος ή­θελε Τον άκουσε» [42].

Μη βιάζετε την ελεύθερη βούληση των ανθρώπων. Το έργο του πνευματικού πατέρα δεν είναι να καταστρέψει την ελευθε­ρία μας, αλλά να μας βοηθήσει να δούμε την αλήθεια για τον εαυτό μας· δεν είναι να καταπιέσει την προσωπικότητά μας, αλλά να μας καταστήσει ικανούς να ανακαλύψουμε τον αληθινό μας εαυτό, να ωριμάσουμε και να γίνουμε αυτό που πραγματι­κά είμαστε. Αν περιστασιακά ο πνευματικός πατέρας απαιτεί απόλυτη και φαινομενικά «πικρή» υπακοή από τον μαθητή του, τούτο ποτέ δεν γίνεται ως αυτοσκοπός, ούτε με την προοπτι­κή της υποδούλωσής του. Σκοπός αυτού του είδους «θεραπείας-σοκ» είναι απλά να απελευθερώσει τον μαθητή από τον ψεύ­τικο και απατηλό «εαυτό», για να μπορέσει να εισέλθει στην αληθινή ελευθερία η υπακοή γίνεται κατ' αυτόν τον τρόπο η πύ­λη προς την ελευθερία.

 

Παραπομπές

 

[30] ΑΠ, Μάρκος ο Μαθητής τού Σιλουανού 1.2 (293D-296B)' tr..145-46.

[31] Αυτόθι. Ιωσήφ της Πανεφώ 5 (229ΒC) tr. 103.

[32] Αυτόθι, Σαϊώ 1 (420ΑΒ)· tr. 229. Ο γέροντας κατόπιν επέστρεφε τα πράγματα στους κατόχους τους.

[33] ΑΠ. Ανώνυμη συλλογή 295· ed. Nau. ROC 14 (1909). 378- tr. Ward. Wis­dom. §162 (47). Κατά θαυματουργικό τρόπο, το παιδί δεν έπαθε τί­ποτε. Για μια παράλληλη Ιστορία, βλ. ΑΠ. Σισώης 10 (394C-396A)˙ tr. Ward. Sayings. 214 και πρβλ. Αβραάμ και Ισαάκ (Γεν. 22).

[34]  Βλ. ανωτέρω. 205.

[35] Παρατίθεται στο Yves Hamant. Alexander Men: A Witness for Contempo­rary Russia (Torrance. CA: Oakwood Publication˙. 1995). 124

[36]  Βλ. ανωτέρω. 188.

[37]  ΑΠ.ανώνυμη συλλογή 340· ed. Nau. ROC 17 (1912).295 – tr. Waid. Wisdom. §209 (56-57).

[38] C.G. Montefiore and H. Loewe (ed.). A Rabbinic Anthology (London: Macmillan. 1938). §494.

[39]  Kitluf Andre Scrinu. "La tradition du pen? spiriruel dans l'Eghse d'Orient". Hermes. 1967. No. 4.83.

[40] ΑΠ. Ποιμήν 174 ( 364C)- tr. Ward. Sayings. 191.

[41] Αυτόθι. Ισαάκ ο Ιερεύς 2 (224CD)- tr.. 99-100.

[42]  Ερωταποκρίσεις. 25.51.35.

 

Σημείωση: Η φωτό του Σεβασμιωτάτου είναι από τη σελίδα: http://orthocath.wordpress.com/

 

ΠΗΓΗ: 22  ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ  2011, Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον,  http://www.egolpion.com/ypakoh_elef8eria.el.aspx  

Περί AIDS και της πνευματικής του αναγωγής…

(απόσπασμα από το βιβλίο Μύηση και Ορθοδοξία)…

 

Του Κ. Μ.

 

Ο θάνατος «…δια των θυρίδων εισέρχεται». Στην Παλαιά Διαθήκη, ο Κύριος παρήγγειλε στους Ισραηλίτες να βάψουν με αίμα από αμνό (που να μην είχε συντριβεί κόκκαλο) τις πόρτες τους, ώστε όταν άγγελος θανάτου περάσει, να μην επισκεφθεί τα συγκεκριμμένα σπίτια. Στην Καινή Διαθήκη που ζούμε, καλούμαστε να ασφαλίσουμε τις θυρίδες μας (αισθητήρια) με Αίμα (Θεία Κοινωνία) Του Αμνού (που δεν Του κατέαξαν τα σκέλη, ίνα πληρωθεί το ρηθέν δια των προφητών…), για να αποφύγουμε τον άγγελο θανάτου.

Σταυρώνοντας τα αισθητήρια μας με μυστικά βιώματα, χαριτωμένα και σφραγισμένα μυστηριακά με το Αίμα Του Σταυρωθέντος Κυρίου, αγωνιζόμαστε να διατηρούμε τη Ζωή μέσα μας (όχι τη ζωή με την βιολογική της έννοια, αλλά την πνευματική).

Υπάρχουν σημάδια στην εποχή μας που θα μπορούσαν να μας ενημερώσουν (σαν ταμπέλες σε δρόμο), αν πορευόμαστε στην ορθή κατεύθυνση, ή αν έχουμε χάσει τον πνευματικό μας προσανατολισμό. Ένα από τα σημάδια που θα μπορούσαμε να κάνουμε πνευματική αναγωγή, είναι το διαρκώς εξαπλούμενο AIDS.

Αν έξω από το σπίτι μας δημιουργείται από κάποια αιτία ρύπανση (σκόνη, ήχος) η πιο λογική αντίδραση είναι να κλείσουμε τα παράθυρα για να μη μπει εντελώς, ή τουλάχιστον να μετριαστεί η ενοχλητική της παρουσία μέσα στο χώρο που ζούμε. Αν παρά τις προσπάθειες μας, από αδυναμία ή αμέλεια εισέλθει, μετά την πρώτη μας μέριμνα της αντίστασης, ακολουθεί η κάθαρση για τη επανάκτηση της (σχετικής) καθαρότητας μέσα στο σπίτι.

Αυτήν την τόσο φυσική και λογική αντίδραση στο ρύπο για το εξωτερικό μας σπίτι, πρέπει να την μεταφέρουμε ως προσοχή και μέριμνα ελέγχοντας και διακρίνοντας όλα τα συμβαίνοντα έξω από τον εαυτό μας, που θα ήθελαν να μπουν στον οίκο μας, δια των θυρίδων – αισθητηρίων (όπως μπορεί ορθά να νοηθεί ότι το σώμα είναι οίκος – ναός του πνεύματος). Με το πρόσχημα της πληροφόρησης ή των εμπειριών επιτρέπουμε (από αδιακρισία) τη διάβαση πλήθος κακού στην ψυχή μας.

Τα όπλα είναι η προσοχή και η προσευχή.  Παρότι ακούγεται η προσοχή και προσευχή, μόνο ως θεολογική παραίνεση, στην πραγματικότητα, οι ιατρικές ανακαλύψεις για τον ιό του AIDS, τον τρόπο λειτουργίας του φυσιολογικού οργανισμού και αντίθετα, του προσβεβλημένου από τον ιό, μας διαφωτίζουν σχετικά εμφανίζοντάς μας την προσοχή και προσευχή ως φυσικό νόμο λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος (παρατήρηση και αντίδραση).

Ο οργανισμός μας κατά την ιατρική, έχει ακριβώς στα όριά του παρατηρητές, οι οποίοι ανάλογα με τις πληροφορίες που έχουν, επιτρέπουν ή όχι, την είσοδο στα εισερχόμενα.

Αν ο πρώτος έλεγχος (παρατήρηση) επιτρέψει την είσοδο, τότε ο οργανισμός προσπαθεί ήσυχος να το εκμεταλλευτεί και να το αφομοιώσει. Σε αντίθετη περίπτωση, ειδοποιείται η άμυνα του οργανισμού, τα αντισώματα τα οποία κινούνται προς το σημείο που δόθηκε η πληροφορία με σκοπό την εξουδετέρωση του αρνητικού που μπήκε στον οργανισμό.

Έτσι δουλεύει χωρίς τη δική μας επέμβαση και μέριμνα ο φυσιολογικός οργανισμός. Ας παρατηρήσουμε όμως την όλη διεργασία του προσβεβλημένου από τον ιό του AIDS, οργανισμό.

Οι παρατηρητές αφού αιχμαλωτιστούν από τον ιό δεν ενημερώνουν την αντισωματική αντίδραση, οπότε μένοντας αυτή ανενέργητη, δεν προβάλλεται η απαιτούμενη αντίσταση στο κακό και έτσι ο άνθρωπος πεθαίνει από την εισροή των μικροβίων…, που κάτω από φυσιολογικές συνθήκες θα μπορούσε με ευκολία να αντιμετωπίσει και να καταστρέψει, π.χ. μια απλή γρίπη. Σε σχηματική συμπλήρωση αυτών που παραπάνω περιφραστικά διατυπώθηκαν, κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, ο οργανισμός αντιδρά όπως φαίνεται παρακάτω:

Η αναγωγή βοηθάει τη συνείδηση για την αντιμετώπιση του ΑΙDS σε ανώτερη, δηλαδή πνευματική διάσταση.

Η σημερινή ιατρική και αυτό είναι λογικό, έχει ασχοληθεί μόνο με τη μορφή του AIDS στην απτή σωματική επαφή (αίμα και σεξ). Πάλι, αυτή η μορφή δε μεταδίδεται εξ αποστάσεως από όραση, από ακοή ή από όσφρηση. Υπάρχει όμως η ηθική προέκταση, που ο άνθρωπος με τα αισθητήρια δεν ασφαλίζει τη Ζωή του μόνο με την πληροφορία να μη χρησιμοποιούμε την ίδια βελόνα, να αποφεύγουμε την αλλαγή ερωτικών συντρόφων, να ζητάμε την καλή αποστείρωση των εργαλείων των οδοντογιατρών κλπ.

Στην επέκταση που είναι ευκολονόητη, οι παρατηρητές που είναι στα όρια κάθε αισθητηρίου και όχι μόνο της αφής, είναι συνδεδεμένοι με τη γενική άμυνα του ψυχοσωματικού ανθρώπου.

Άλλωστε, ο αναφερόμενος από Τον Κύριο πνευματικός θάνατος, εισέρχεται δια όλων των θυρίδων και όχι μόνο από την εξωτερική αφή ή τη γεύση.
Αν κατανοούμε το φοβερό κακό που παθαίνει ο οργανισμός από την προσβολή του από το AIDS, τότε φανταστείτε πόσο ακόμη κακό υπάρχει πίσω από τα εξωτερικά φαινόμενα. Σαν άκρη από παγόβουνο το AIDS κρύβει τον κύριο κορμό του και τη δράση του κατά της ανθρωπότητας πνευματικά, ψυχικά και τέλος βιολογικά. Δυστυχώς μόνο το βιολογικό σκέλος έχουμε αντιληφθεί και μόνο σ’ αυτό στοχεύει ο σημερινός άνθρωπος για τη θεραπεία του, προσπερνώντας τα ουσιαστικότερα και βαθύτερα.

Αισθανόμαστε αυτήν την μάστιγα μόνο στην αφή, κάνουμε συλλαλητήρια, μοιράζουμε προφυλακτικά, διοργανώνουμε ημερίδες, εντρυφούμε σε μελέτες κλπ, αλλά αρνούμαστε να εστιάσουμε και στην προσβολή του θανατηφόρου ιού… στα υπόλοιπα αισθητήρια.

Βλέπουμε μόνο το 1/5 του όλου προβλήματος και επαναπαυόμαστε ότι κάνουμε ό,τι μπορούμε. Συγγνώμη, νομίζω πως δεν κάνουμε ό,τι μπορούμε. Είναι σαν να φυλάμε σκοποί, σαν κέρβεροι, σε μια πόρτα και τα υπόλοιπα παράθυρα να τα έχουμε αφήσει ανοικτά και αφύλακτα σαν να λέμε «…μπάστε σκύλοι αλέστε…», εμάς μας ενδιαφέρει μόνο αυτή η πόρτα. Η πόρτα της αφής. Εύχομαι βέβαια να λυθεί έστω και αυτό, αλλά οι ναυτικοί επιμένουν πως οι ύφαλοι είναι πιο επικίνδυνοι από τους σκοπέλους, γιατί αυτούς τους βλέπουμε και τους αποφεύγουμε, ενώ στους αφανείς τσακιζόμαστε χωρίς να γνωρίζουμε καν την αιτία.

Φαίνεται προς στιγμήν ανεξέλεγκτη η εξάπλωση αυτής της αρρώστειας. Μπροστά σ’ αυτήν τη πνοή θανάτου, (αλλά όχι μόνο τώρα που ενέσκυψε αυτό το βιολογικό πρόβλημα), Ο Κύριος δωρίζει στους παρατηρητές, δηλαδή την προσοχή άπλετο φως (διάκριση), ώστε να μην διαλανθάνει «κανένας κλέφτης» και την προσευχή ως αγιαστική χάρι και δύναμη του Αγίου Πνεύματος, διαφυλάττοντας και αποκαθιστώντας την πνευματική υγεία και Ζωή.

Τα περί αγγέλου θανάτου στην Παλαιά Διαθήκη, προτυπώνουν καθ' ολοκληρία τη Δευτέρα Παρουσία όπου μόνο με τη φυλακή των θυρίδων (αισθητηρίων) δια του Χριστού (αίματος Αμνού), υπάρχει η διαφύλαξη της Ζωής. Έτσι ασφαλίζουμε τα αισθητήριά μας από το θάνατο που έρχεται με την πνευματική υπαρκτή, αλλά αόρατη διάσταση του AIDS.

Οι εκμαιευθείσες απαραίτητες πληροφορίες από τους φυσικούς νόμους, στις οποίες πρέπει να εμμείνουμε για την λειτουργικότητα της πνευματικής ζωής, είναι αίτηση φωτός, διάκριση και αγιασμός, δηλαδή προσοχή και προσευχή.

Όσο αντιλαμβανόμαστε την πνευματική διάσταση του AIDS, τόσο αισθανόμαστε την βαρύτητα που έχει η διαφύλαξη και η απόκτηση της εσωτερικής αιώνιας Ζωής, χωρίς βέβαια αυτό να μας μαλθακώνει στην προσοχή της βιολογικής μας ζωής.

Υποβάλλοντας στον εαυτό μας την ερώτηση: είναι καλό αυτό που βλέπω, που ακούω… ή μου κάνει πραγματικά κακό, πιστεύω πως ενώ οι έννοιες καλού και κακού επιδέχονται συζήτηση, είναι μια καλή αρχή αιτήσεως φωτός και διακρίσεως από τον Φωτοδότη Χριστό.

Αν επιστρέψουμε στον κόσμο των κυττάρων, οι προσωπικές πληροφορίες βάση της αισθητηριακής τους μερικής αντίληψης, είναι ελάχιστες το ίδιο και η άμυνά τους όταν αυτά νοηθούν αποκομμένα ή ότι μπορούν να δράσουν μόνα και κατά την αυτονομία τους. Ο οργανισμός μέσα στον οποίο ανήκει το κυτταράκι το γεμίζει πέρα από τη φύση του γνώση και δύναμη.

Με την ανάπτυξη των μεγεθών, ο άνθρωπος είναι εκείνο το «λογικό» κύτταρο που ανήκει σε έναν μεγαλύτερο Οργανισμό. Η αισθητηριακή αντίληψη αλλά και η άμυνα στην λαίλαπα των ψυχικών και σωματικών ασθενειών, είναι μηδαμινές και είναι αδύνατον να διαφυλάξει από μόνος του την πολυπόθητη Ζωή. Ευσπλαχνικά λοιπόν ο Κύριος μας συντάσσει κάτω από μια Κεφαλή, σε Ένα Σώμα (την ορθόδοξη Εκκλησία).

Η μελέτη του βιολογικού σώματος και η καταγραφή των αδιάψευστων νόμων που το διέπουν, μας δίνει το δικαίωμα να μην θεωρούμαστε αυθαίρετοι όταν αυτούς τους αναγάγουμε σε πνευματικούς νόμους και αρχές. Η ικανή και αναγκαία συνθήκη για να ζει ένα κύτταρο, είναι να είναι ενωμένο με την καρδιά διαμέσου δύο αγωγών, την φλέβα και την αρτηρία αλλά και με το νου, ώστε να υπάρχει νευρική απόληξη (αιτία αίσθησης, νόησης, ζωής) μέσα στο κύτταρο.

Η αρτηρία είναι εκείνος ο απαραίτητος αγωγός από τον οποίο εισρέει καθαρό αίμα σταλμένο από την καρδιά, και η φλέβα είναι ο άλλος ισάξια σπουδαίος αγωγός που χρησιμοποιείται για την απόρριψη των περιττών και οιαδήποτε βάρους των κυττάρων. Το νεύρο συνδέει το κύτταρο με τον εγκέφαλο, ώστε με αμφίδρομη φορά πληροφόρησης, το μεν να αναφέρει τα αισθανόμενα, προβλήματα κλπ, ο δε εγκέφαλος να καθορίζει (ορθά για το σύνολο του οργανισμού) τον τρόπο αντιδράσεως αποστέλλοντας (ενεργοποιώντας) ανάλογα με την ανάγκη, αντισωματική δράση προς διαφύλαξη της ζωής….

 

ΠΗΓΗ: Σάββατο, 6 Αυγούστου 2011, http://hellasorthodoxy-kmyst.blogspot.com/2011/08/aids.html?mid=55

Μεταβιομηχανικές φαντασιώσεις και σύγχρονος καπιταλισμός

 

Του Άγγελου Καλοδούκα

 

Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008-2009 έφερε στην επιφάνεια χρόνια προβλήματα που συσσωρεύονταν στην οικονομική βάση των ανεπτυγμένων καπιταλισμών του «δυτικού κόσμου». Διαρκώς αυξανόμενα προβλήματα ανταγωνιστικότητας των οικονομιών τους μέσα σε ένα διεθνές οικονομικό περιβάλλον που το χαρακτήριζε ο οξυμένος ανταγωνισμός τόσο ανάμεσα στις ανεπτυγμένες χώρες όσο και από χώρες «αναπτυσσόμενες» – Κίνα, Ινδία, Βραζιλία, και όχι μόνο.

Μέχρι την κρίση του 2008-2009 τα προβλήματα εμφανιζόντουσαν ως «δευτερεύοντα» γιατί, δήθεν, ο καπιταλισμός «έχει αλλάξει». Ζούμε, υποτίθεται, (στις αναπτυγμένες καπιταλιστικά χώρες) σε «μεταβιομηχανικές κοινωνίες» στις οποίες η βιομηχανική παραγωγή «παρακμάζει» και αυτό είναι «φυσιολογικό». Σύμφωνα με αυτό το ιδεολόγημα, πλέον η «κοινωνία της γνώσης» (η πληροφορική, ο τομέας των υπηρεσιών) έχει τη μεγαλύτερη σημασία και η βιομηχανία «μετακινείται» από τις αναπτυγμένες χώρες στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπως Κίνα και Ινδία.

Σε συνέντευξή του ο (συχωρεμένος πλέον…) Στιβ Τζομπς έλεγε ότι «εμείς βάζουμε το μυαλό [sic!] και αυτοί [οι Κινέζοι] τους μυς». Τα συσσωρευμένα εμπορικά και κρατικά ελλείμματα των ανεπτυγμένων χωρών κατέδειξαν την κενότητα του ιδεολογήματος περί «μεταβιομηχανικών κοινωνιών» – ένα μεγάλο μέρος της «κοινωνίας της πληροφορικής» ήταν απλώς «φούσκα». Για τη δημοσίευση που ακολουθεί αφορμή στάθηκαν δυο βιβλία. Το ένα είναι του Χα Τζουν Τσανγκ «23 Αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό», εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2011. Το ένατο κεφάλαιο τιτλοφορείται «Δεν ζούμε σε μια μεταβιομηχανική εποχή» και είναι πραγματικά πολύ χρήσιμο για την αποδόμηση των «μεταβιομηχανικών» ιδεολογημάτων. Το δεύτερο βιβλίο είναι των Γιάννη Ευσταθόπουλου και Ηλία Ιωακείμογλου, Ο τομέας των υπηρεσιών, η ανταγωνιστικότητα και η εργασία, Εκδόσεις Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ–AΔΕΔΥ.

Οι αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες είναι οι πλέον βιομηχανοποιημένες χώρες του πλανήτη

Ο σκοπός του ιδεολογήματος «μεταβιομηχανικές κοινωνίες» (πέραν της συγκάλυψης προβλημάτων των ανεπτυγμένων καπιταλιστικά χωρών) είναι να παρουσιάσει ως «ξεπερασμένη» την πάλη των τάξεων. Η εργατική τάξη δεν υφίσταται πλέον, ανήκει σε άλλες παρωχημένες εποχές (όπως αυτές του Μαρξ και του Λένιν). Σήμερα στην «εποχή της πληροφορικής και της γνώσης» οι κοινωνικές τάξεις στο σύγχρονο καπιταλισμό διαχωρίζονται σε «επιχειρηματίες» (που έχουν μια καλή «ιδέα», «γνώσεις») και σε «μισθωτούς» (που… δεν έχουν μια καλή «ιδέα»!). Στη σημερινή βέβαια συγκυρία της οικονομικής κρίσης και της ανελέητης επίθεσης του κεφαλαίου στον κόσμο της εργασίας, το ιδεολόγημα καταρρέει ως «απόδειξη» για την «κατάργηση» της ταξικής πάλης στο σύγχρονο καπιταλισμό. Η ταξική πάλη υφίσταται και την αντιλαμβάνεται ο κάθε εργαζόμενο στο ίδιο του το πετσί. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να λησμονούμε ότι τα ιδεολογήματα αντιστέκονται πεισματικά σε κάθε οικονομικό στοιχείο ή ανάλυση. Όσοι λοιπόν έχουν καταπιεί αμάσητο το ιδεολόγημα της «μεταβιομηχανικής εποχής» με έκπληξη και αμηχανία (ενδεχομένως…) θα αντιμετωπίσουν το γεγονός ότι οι αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες του δυτικού κόσμου εξακολουθούν να είναι (μακράν!) οι πλέον βιομηχανοποιημένες χώρες του πλανήτη. Σύμφωνα με την στατιστική υπηρεσία του ΟΗΕ, οι χώρες με τη μεγαλύτερη βιομηχανική παραγωγή στον κόσμο είναι:

Η συμμετοχή στη λίστα σε υψηλές θέσεις της Κίνας και της Ινδίας (και η πράγματι εντυπωσιακή ανάπτυξη της βιομηχανίας τους τα προηγούμενα χρόνια) κάθε άλλο παρά μετριάζει την εντύπωση της κυριαρχίας των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών στη βιομηχανική παραγωγή. Οι δυο αυτές χώρες έχουν πληθυσμό πάνω από ένα δισεκατομμύριο κατοίκους η κάθε μια και η απόλυτη (σε όγκο) βιομηχανική παραγωγή τους είναι, υπό μια έννοια, «φυσιολογική». Αν ωστόσο συγκριθεί η κατά κεφαλήν βιομηχανική παραγωγή (αναλογικά προς τον πληθυσμό) τότε φαίνεται η τεράστια απόσταση (παραγωγικότητας και τεχνολογίας) που τις χωρίζει από χώρες όπως ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία, Βρετανία, Ιταλία. Το 2009 οι ΗΠΑ εξακολουθούσαν να είναι η πρώτη σε βιομηχανική παραγωγή χώρα με 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια παραγωγή, η Κίνα ακολουθούσε με 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια παραγωγή. Οι στατιστικές προβολές προβλέπουν ότι η βιομηχανική παραγωγή της Κίνας θα φτάσει αυτή των ΗΠΑ είτε το 2014 είτε το 2020-2025, ανάλογα με τις στατιστικά δεδομένα που προβάλουν στο μέλλον. Ωστόσο ακόμα και εάν αυτό πραγματοποιηθεί (και αυτό το «εάν» είναι υποθετικό) δεν θα αλλάξει με τον ίδιο ρυθμό η ποιοτική διαφορά. Η Κίνα έχει το βιομηχανικό προβάδισμα κυρίως σε χαμηλής τεχνολογίας τομείς όπως η υφαντουργία, η ένδυση, οι μικροσυσκευές. Σε αντίθεση, οι ΗΠΑ προηγούνται στην αεροναυπηγική, βιομηχανικά μηχανήματα, φαρμακευτικό και επιστημονικό εξοπλισμό. Και ασφαλώς, έχουν την πρωτοκαθεδρία στους τομείς του προγραμματισμού και του software που παίζουν καθοριστικό ρόλο στην βιομηχανική παραγωγή ηλεκτρονικών προϊόντων. [1]

Η κενότητα του ιδεολογήματος «μεταβιομηχανικές κοινωνίες» στην περιγραφή των ανεπτυγμένων κρατών γίνεται αντιληπτή και στην περίπτωση χωρών που «παραδοσιακά» χαρακτηρίζονται ως «αποβιομηχανοποιημένες». Για παράδειγμα, χώρες όπως η Ελβετία και η Σιγκαπούρη θεωρείται ότι βασίζονται στις υπηρεσίες, αλλά τα πράγματα δεν είναι ακριβώς όπως φαίνονται: «Πολλοί πιστεύουν, για παράδειγμα, ότι η Ελβετία ευημερεί χάρη στα κλεμμένα χρήματα που κατέθεσαν οι δικτάτορες του Τρίτου Κόσμου στις τράπεζες της ή πουλώντας κουδούνες και ρολόγια-κούκους σε Ιάπωνες και Αμερικανούς τουρίστες, αλλά στην πραγματικότητα πρό­κειται για μια από τις πλέον βιομηχανοποιημένες χώρες στον κόσμο. Δεν τυγχάνει να παρατηρούμε πολλά προϊόντα που να έχουν κατασκευαστεί στην Ελβετία, επειδή πρόκειται για μια μικρή χώρα (με πληθυσμό γύρω στα 7 εκατομμύρια), οπότε ο συνολικός αριθμός των προϊόντων είναι μικρός, και επειδή εξειδικεύεται σε προϊόντα της παραγωγικής διαδικασίας, όπως μηχανήματα και βιομηχανικά χημικά και όχι σε καταναλωτικά αγαθά που είναι πιο ορατά. Η Ελβε­τία έχει τη μεγαλύτερη βιομηχανική παραγωγή στον κόσμο (η μόνη που μπορεί να την ξεπερνά είναι η Ιαπωνία, ανάλογα με τη χρονιά και τα διαθέσιμα στοιχεία). Η Σιγκαπούρη είναι επίσης μια από τις πέντε πιο βιομηχανοποιημένες οικονομίες του κόσμου (και πάλι με βάση την προστιθέμενη βιομηχανική αξία ανά κάτοικο). Η Φινλαν­δία και η Σουηδία συμπληρώνουν την πεντάδα». [2]

Κρίση και «αποβιομηχανοποίηση»

Παρά ταύτα, είναι γεγονός ότι η συμμετοχή της βιομηχανίας στο ΑΕΠ των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών κρατών βαίνει μειούμενη. Για παράδειγμα, η σύνθεση του ΑΕΠ των ΗΠΑ το 2010 ήταν: Γεωργία: 1.2%, Βιομηχανία: 22.2%, Υπηρεσίες: 76.7%. Πως εξηγούνται αυτά τα νούμερα την ίδια στιγμή που οι αναπτυγμένες καπιταλιστικά χώρες παραμένουν οι πλέον βιομηχανοποιημένες; Δεν υπάρχει αμφιβολία, ο τομέας των υπηρεσιών παρουσιάζει μεγάλη ανάπτυξη στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ειδικότερα τις τελευταίες δυο-τρεις δεκαετίες οι λόγοι είναι πολλοί: «Σε ότι αφορά τα νοικοκυριά, πραγματοποιούν μια μετατόπιση της καταναλωτικής ζήτησής τους προς τις υπηρεσίες, για μια σειρά κοινωνικών ή δημογραφικών λόγων: πρώτον, οι οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες έχουν εισέλθει σε περίοδο δημογραφικής γήρανσης με αποτέλεσμα την αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας, δεύτερον, οι συνθήκες παρατεταμένης ανεργίας και εργασιακής ανασφάλειας εξωθούν τα νοικοκυριά σε αυξανόμενη κατανάλωση υπηρεσιών εκπαίδευσης και κατάρτισης, τρίτον, η αλλαγή της θέσης της γυναίκας στην οικονομία και την οικογένεια οδηγεί σε αυξανόμενη εξωτερίκευση παραδοσιακών λειτουργιών της οικιακής εργασίας η οποία (εξωτερίκευση) προκαλεί ισχυρή ανάπτυξη του κλάδου της εστίασης (αλυσίδες «έτοιμου» φαγητού, fast food κ.λπ.) και της φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων, τέταρτον, η θεαματική ανάπτυξη της βιομηχανίας του θεάματος, της ψυχαγωγίας, των ταξιδιών και των τουριστικών δραστηριοτήτων». [3]

 

Η σχετική υποχώρηση της βιομηχανικής παραγωγής ως προς το ΑΕΠ στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες δεν περιγράφει ακριβώς ολόκληρη την αλήθεια. Μέρος αυτής της υποχώρησης είναι ζήτημα στατιστικής καταγραφής. Ένα σημαντικό κομμάτι της πληροφορικής ή των τηλεπικοινωνιών θα μπορούσε να καταγραφεί ως βιομηχανία και όχι ως τομέας υπηρεσιών: «Μια μελέτη της βρετανικής κυβέρνησης ε­κτιμά ότι μέχρι και το 10% της μείωσης της βιομηχανικής απασχό­λησης στη Βρετανία μεταξύ 1998 και 2006 ενδεχομένως και να οφεί­λεται στο γεγονός ότι ορισμένες βιομηχανικές εταιρείες, όταν άρχι­σαν να δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα παροχής υπηρε­σιών, ζήτησαν από τη στατιστική υπηρεσία να τις αναταξινομήσει ως εταιρείες παροχής υπηρεσιών, παρά το γεγονός ότι εξακολου­θούσαν να ασχολούνται και με ορισμένες βιομηχανικές δραστηριό­τητες». [4]

Πολλοί εργαζόμενοι που σήμερα κατατάσσονται στον τομέα των υπηρεσιών θα μπορούσαν κάλλιστα να καταταχθούν στους «παραδοσιακούς» εργάτες. Το κατώτερο προσωπικό των νοσοκομείων (νοσοκόμες, νοσοκόμοι, καθαρίστριες κ.λπ.), λιμενεργάτες, φορτηγατζήδες, οδηγοί λεωφορείων και τρένων, όλοι αυτοί θεωρούνται εργαζόμενοι στις υπηρεσίες. Υπάρχει ελάχιστη (έως καμία) διαφορά ανάμεσα σε έναν εργαζόμενο σε φαστφουντάδικο (τομέας υπηρεσιών) και έναν που δουλεύει σε μια βιομηχανική μονάδα τροφίμων (βιομηχανικός τομέας). Η μυθολογία περί «μεταβιομηχανικής κοινωνίας» αποκρύπτει ότι η μείωση του βιομηχανικού τομέα στο ΑΕΠ οφείλεται στη σχετική πτώση των τιμών των βιομηχανικών προϊόντων λόγω πολύ μεγαλύτερης παραγωγικότητας της εργασίας στη βιομηχανία απ’ ότι στον τομέα των υπηρεσιών: «Το μεγαλύτερο ποσοστό (αν και όχι το σύνολο) της συρρί­κνωσης του βιομηχανικού τομέα από την άποψη της συνολικής πα­ραγωγής δεν οφείλεται στη μείωση σε απόλυτους αριθμούς των παραχθέντων βιομηχανικών προϊόντων, αλλά στην πτώση της τιμής τους σε σχέση με τις τιμές της παροχής υπηρεσιών, οι οποίες διαμορ­φώνονται από την ταχύτερη αύξηση της παραγωγικότητας (απόδο­ση ανά μονάδα παραγωγής). […] αν προσαρμόσετε τις μεταβολές σε σχετικές τιμές (ή αν, για να χρησιμοποιήσουμε τεχνικούς όρους, υπολογίσετε σε αμετάβλη­τες τιμές), η συρρίκνωση της βιομηχανίας στις πλούσιες χώρες δεν είναι τόσο έντονη όσο φαίνεται. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της Βρετανίας, το ποσοστό της βιομηχανίας επί του συνόλου της παραγωγής, χωρίς να υπολογίσουμε τη σχετική επίδραση των τιμών (ήτοι τις τρέχουσες τιμές), μειώθηκε πάνω από 40% μεταξύ 1955 και 1990 (από 37% σε 21%). Αν, όμως, συνυπολογίσουμε τη σχετική επί­δραση των τιμών, η μείωση περιορίζεται σε λίγο πάνω από 10% (από 27% σε 24%)».[5]

Η κατακόρυφη αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας που έφερε και τη μείωση της απασχόλησης στη βιομηχανία γίνεται φανερή στην αυτοκινητοβιομηχανία. Σήμερα οι εργαζόμενοι στην αυτοκινητοβιομηχανία είναι οκτώ φορές πιο παραγωγικοί απ’ ότι οι συνάδελφού τους τριάντα χρόνια πριν. [6] Η στατιστική υποχώρηση της βιομηχανίας σε σχέση με τον τομέα των υπηρεσιών στο ΑΕΠ των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών αποκρύπτει τη σημαντική αλληλοδιαπλοκή βιομηχανικού τομέα και υπηρεσιών σε σημείο που να καθίσταται σχεδόν ανέφικτη η στατιστική κατάταξη των επιχειρήσεων: «Η μεταποιητική βιομηχανία εξαρτάται όλο και περισσότερο, για σημαντικές συνιστώσες της ανταγωνιστικότητάς της, από μια σειρά υπηρεσιών που προμηθεύεται από ένα ιδιαίτερο τμήμα του τριτογενούς, τις «υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις» (business services). Αυτό το φαινόμενο σχετίζεται και με το γεγονός της εξωτερίκευσης μιας σειράς εργασιών (outsourcing, subcontracting) που η βιομηχανική επιχείρηση παλιότερα πραγματοποιούσε στο εσωτερικό της και τις οποίες τώρα αναθέτει όλο και περισσότερο σε επιχειρήσεις υψηλής ειδίκευσης και εξειδίκευσης του τομέα των υπηρεσιών (λογιστική, χρηματοοικονομική διαχείριση, marketing, διαχείριση ανθρώπινων πόρων κ.ά.) Η ανταγωνιστικότητα της μεταποίησης εξαρτάται έτσι από την ποιότητα αυτού του ιδιαίτερου τμήματος του τριτογενούς που είναι οι «υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις». […] Μέσω αυτής της αυξανόμενης αλληλεξάρτησης των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων των υπηρεσιών τείνει να δημιουργηθούν παραγωγικά συμπλέγματα στα οποία συμμετέχουν επιχειρήσεις από αμφότερους τους τομείς. Σε ότι αφορά τον τουρισμό, χαρακτηριστικό είναι ότι δεν εμφανίζεται ως κλάδος ή τομέας σε καμία καθιερωμένη κατάταξη των παραγωγικών δραστηριοτήτων, και τον αποκαλούμε «τουριστικό κλάδο» ή «τουριστική βιομηχανία» μόνον καταχρηστικά, διότι περιλαμβάνει ετερογενείς παραγωγικές δραστηριότητες άλλων κλάδων (ξενοδοχεία, εστίαση, τουριστικά γραφεία, κατασκευές κλπ) που συγκροτούν το παραγωγικό σύμπλεγμα του τουρισμού. […] Η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση βιομηχανίας, αγροτικού τομέα και υπηρεσιών, θέτει σε αμφισβήτηση την παραδοσιακή διαίρεση του παραγωγικού συστήματος σε πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέα». [7]

Συμπερασματικά: Η φιλολογία περί «αποβιομηχανοποίησης» αποκρύπτει άλλες αιτίες που βρίσκονται στη ρίζα των προβλημάτων των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών:

Ι) Τον αυξανόμενο διεθνώς ανταγωνισμό που συμπιέζει το ποσοστό κέρδους στη βιομηχανία και οδηγεί σε συρρίκνωση της απασχόλησης και κλεισίματα επιχειρήσεων.

ΙΙ) Την παρακμή βιομηχανικών τομέων στις ανεπτυγμένες χώρες (λόγω της ανταγωνιστικής πίεσης από άλλες καπιταλιστικές χώρες, όπως η Κίνα) με αποτέλεσμα ελλειμματικά ισοζύγια πληρωμών και διόγκωση της ανεργίας. Η διαδικασία αυτή δεν περιγράφεται σωστά με τον όρο «αποβιομηχανοποίηση». Τα κλεισίματα βιομηχανικών μονάδων προκύπτουν από το γεγονός ότι δεν είναι ανταγωνιστικές στη διεθνή αγορά (δεν προσφέρουν δηλαδή ένα επαρκές ποσοστό κέρδους στους καπιταλιστές) γεγονός που καμιά ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών δεν μπορεί να αντισταθμίσει. Πράγμα που γίνεται αντιληπτό στην παρούσα κρίση με την διόγκωση των ελλειμμάτων στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες.

ΙΙΙ) Την κρίση υπερπαραγωγής και υπερσυσσώρευσης που πλήττει τον παγκόσμιο καπιταλισμό συνολικά και αναγκάζει το κεφάλαιο να στραφεί από την παραγωγική διαδικασία προς πιο κερδοφόρες δραστηριότητες όπως είναι ο χρηματοπιστωτικός τομέας και η λεγόμενη κερδοσκοπία. Ωστόσο, όπως σωστά υπογραμμίζει ο Χα Τζουν Τσανγκ, αυτό οδηγεί σε πτώση της συνολικής παραγωγικότητας της εργασίας στην οικονομία, στην τεχνολογική υστέρηση και στα αυξανόμενα εμπορικά ελλείμματα.

Σημειώσεις

[1] http://moneywatch.bnet.com/economic-news/blog/macro-view/manufacturing-surprise-the-us-still-leads-in-making-things/2134/

[2]  Χα Τζουν Τσανγκ «23 Αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό», εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2011, σελ. 144-145.

[3]  Γιάννης Ευσταθόπουλος, Ηλίας Ιωακείμογλου, Ο τομέας των υπηρεσιών, η ανταγωνιστικότητα και η εργασία, Εκδόσεις Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ – AΔΕΔΥ.

[4]  Στο ίδιο, σελ. 136.

[5]  Στο ίδιο, σελ. 132.

[6]  http://www.isj.org.uk/?id=293

[7]  Γιάννης Ευσταθόπουλος, Ηλίας Ιωακείμογλου, Ο τομέας των υπηρεσιών, η ανταγωνιστικότητα και η εργασία, Εκδόσεις Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ – AΔΕΔΥ.

ΠΗΓΗ: 19 Δεκεμβρίου 2011,  http://www.aformi.gr/2011/12/….83/

Ο δρόμος των αγγέλων….

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

Τα Χριστούγεννα είναι η γιορτή των παιδιών. Των παιδιών, που τις μέρες αυτές περιμένουν τα δώρα τους. Και πρώτα-πρώτα είναι η γιορτή του θεϊκού παιδιού.

Που, ωστόσο, δεν ήρθε, για να πάρει, αλλά, για να προσφέρει δώρα. Και επειδή δεν μπορούσε να μιλήσει, δεδομένου ότι ήταν νήπιο, μίλησαν – για να κάμουν τις προγραμματικές του δηλώσεις – για λογαριασμό του τα ουράνια παιδιά, οι άγγελοι.

Όχι βέβαια στους γραμματείς και τους φαρισαίους: Τη νομική και θρησκευτική αριστοκρατία. Που είχαν αναγάγει την υποκρισία, το ψέμα και την αδικία, σε επιστήμη. Όπως άλλωστε συμβαίνει και στις μέρες μας. Οπότε το έγκλημα έχει γίνει νόμος και καθεστώς, ενώ η δικαιοσύνη βρίσκεται υπό διωγμό….

Έκαμαν τις προγραμματικές δηλώσεις στ’ απλοϊκά παιδιά, τους τσοπάνηδες, που βοσκούσαν τα ζωντανά τους στις εξοχές της Παλαιστίνης…

Και τους είπαν πως, επιτέλους, ανέτειλε ο Ήλιος της Δικαιοσύνης! Που θα κάμει τη ζωή τους ειρηνική και τους ανθρώπους καλοσυνάτους και ευτυχισμένους. Για να δοξάζεται, έτσι, ο Θεός.

Φιλοξενείται, είπαν οι άγγελοι, σ’ ένα στάβλο, όπου έχει λίκνο του τη φάτνη. Και οι τσοπάνηδες, όπως το συνήθιζαν, έσπευσαν να προσφέρουν στο νεογέννητο τα φτωχικά, μα τόσο πολύτιμα, για την περίσταση, δώρα τους. Αλλά δώρα έσπευσαν να προσφέρουν και τα σοφά παιδιά της Ανατολής, οι μάγοι.

Που κατευθύνθηκαν στα Ιεροσόλυμα. Όπου πίστεψαν ότι θα συναντούσαν εορταστική, για χάρη του νεογέννητου βασιλιά, ατμόσφαιρα. Όμως… Η αναγγελία του σκοπού του ερχομού τους προκάλεσε – αντίθετα απ’ ό,τι περίμεναν – μεγάλη ταραχή.

Και ιδιαίτερα στον Ηρώδη: Που ζήτησε απ’ τους μάγους, αφού προσκυνήσουν το νεογέννητο βασιλιά, να του πουν πού ακριβώς βρίσκεται. Για να πάει κι αυτός να τον προσκυνήσει και να του προσφέρει τα δώρα του. Προφανώς μαχαίρι και θάνατο… Αλλά οι άγγελοι είπαν στους μάγους: Μην ξαναγυρίσετε σ’ αυτόν τον κακούργο. Να επιστρέψετε στην πατρίδα σας από άλλο δρόμο.

Και τα σοφά παιδιά έπραξαν, όπως τους είπαν οι άγγελοι…. Πράγμα, που, δυστυχώς, δεν κάνουμε εμείς οι άσοφοι. Που δεν ακούμε τους αγγέλους – τα παιδιά μας – καθώς φωνάζουν, πάντα, ολοένα και περισσότερο, για ψωμί, παιδεία και ελευθερία.

Αλλά ακούμε τους Ηρώδες: Τη Μέρκελ και το Σαρκοζί. Τους τοκογλύφους τραπεζίτες και τους εφιάλτες πολιτικούς και κυβερνήτες. Που ζητούν να αλλοτριώσουν την παιδεία μας και να μας απαλλοτριώσουν απ’ το ψωμί και την πατρίδα μας.

Καβγάδιζαν, λέει, οι μαθητές του Χριστού για το ποιος ή ποιοι θα έχουν τις πρώτες θέσεις στο βασίλειο του Θεού. Κι ο Χριστός τους έδειξε ένα παιδί και τους είπε: Αν δεν γίνετε σαν τα παιδιά δεν έχετε καμιά θέση στο βασίλειο του Θεού. Που σημαίνει ότι, χωρίς επανάσταση και παιδεία κανείς, ποτέ δεν κέρδισε καμιά βασιλεία.

Πράγμα που φαίνεται να μη γνωρίζουμε εμείς οι σημερινοί Έλληνες. Σε αντίθεση με τους επαναστάτες του ’21 και τον πατρο-Κοσμά, που το ήξεραν πολύ καλά. Όπως και οι αρχαίοι Έλληνες. Και δεν το ήξεραν απλά, αλλά το ζούσαν κιόλας: Η βασιλεία, έλεγε ο Ηράκλειτος, ανήκει στα παιδιά.

Και το αιγυπτιακό ιερατείο στο Σόλωνα: Εσείς οι Έλληνες, είπαν, είστε αιώνια παιδιά. Τα αιώνια παιδιά, που δημιούργησαν τον αιώνιο πολιτισμό.

Απ’ τον οποίο ζητούν να απαλλοτριώσουν εμάς και τα παιδιά μας οι τοκογλύφοι τραπεζίτες και οι εντολοδόχοι τους παπα-δήμιοι εφιάλτες.

Κι εμείς καλούμαστε να επιλέξουμε ποιο δρόμο θα δείξουμε και ποια δώρα θα δώσουμε στα παιδιά μας: Το δρόμο και τα δώρα των Ηρωδών τοκογλύφων, που οδηγούν στη ζούγκλα και στην κόλαση και την αιώνια σκλαβιά; Ή το δρόμο και τα δώρα των αγγέλων, που οδηγούν στην επίγεια και την αιώνια ελευθερία!…

 

παπα-Ηλίας, 21-12-2011, http://papailiasyfantis.wordpress.com/2011/12/21/…..BD/ 

Το φάντασμα της Βόρειας Κορέας

 

Του Γιώργου Δελαστίκ

 

Ακόμη και το όνομα της Κορέας στα κορεάτικα είναι πολιτικά απατηλό: λέγεται Τσοσόν, που σημαίνει «Χώρα της Πρωινής Γαλήνης». Εξήντα ολόκληρα χρόνια όμως τώρα και μόνο το αίσθημα γαλήνης, ηρεμίας και ειρήνης δεν αποπνέει η Κορεατική Χερσόνησος. Το εντελώς αντίθετο. Μάλιστα από την εποχή του κορεατικού πολέμου στις αρχές της δεκαετίας του 1950, η Βόρεια Κορέα εξακολουθεί από τεχνική σκοπιά να βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με τις ΗΠΑ και τη Νότια Κορέα! Δεν έχει υπογραφεί ούτε τυπικά κάποια συνθήκη ειρήνης.

Ο θάνατος του Βορειοκορεάτη ηγέτη Κιμ Γιονγκ Ιλ έθεσε εκ νέου επί τάπητος το κορεατικό ζήτημα, με το ίδιο ερώτημα που είχε τεθεί και το 1994, όταν είχε πεθάνει ο πατέρας του, ο θρυλικός Κιμ Ιλ Σουνγκ: Θα καταρρεύσει το βορειοκορεατικό καθεστώς και θα απορροφηθεί η Βόρεια Κορέα από τη Νότια;

Στα 17 χρόνια που πέρασαν από τον θάνατο του ιδρυτή της Β. Κορέας και παρά το γεγονός ότι τότε ήταν πρόσφατη η διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης και η κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού», οι ελπίδες της Δύσης ότι ήταν δήθεν αναπόφευκτη η πτώση και της Β. Κορέας διαψεύστηκαν παταγωδώς. Το καθεστώς της Πιονγιάνγκ επιβίωσε παρά τις τεράστιες δυσκολίες και παρά την εξαφάνιση της ΕΣΣΔ, που ήταν θεμελιώδης οικονομικός και πολιτικός σύμμαχος. Φυσικά αλλάζει ο συσχετισμός δυνάμεων. Στον μισό αιώνα που κυβερνούσε ο Κιμ Ιλ Σουνγκ, όσο κι αν αυτό είναι παντελώς άγνωστο στη χώρα μας, η Βόρεια Κορέα ήταν ο ισχυρός πόλος και όχι η Νότια. Γι' αυτό και το τείχος που χωρίζει τα δύο κορεατικά κράτη το είχαν χτίσει οι… Αμερικανοί και όχι οι Βορειοκορεάτες, όπως θα νόμιζε κανείς. Γι' αυτό και ήταν η Νότια Κορέα που απαγόρευε στους Νοτιοκορεάτες να ταξιδέψουν στη Βόρεια Κορέα επί ποινή… θανάτου!!!

Αντιθέτως, η Β. Κορέα αισθανόταν τότε τέτοια αυτοπεποίθηση που η επίσημη γραμμή της ήταν η ένωση των δύο κορεατικών κρατών με διατήρηση του κοινωνικού του συστήματος σε κάθε κομμάτι και ελεύθερη διακίνηση του πληθυσμού για να ζει σε όποιο τμήμα και σύστημα ήθελε! Γι' αυτό και επί δεκαετίες οι ΗΠΑ διατηρούσαν στην εξουσία της Ν. Κορέας αμερικανόδουλες χούντες. Στα χρόνια του Κιμ Γιονγκ Ιλ η κατάσταση επιδεινώθηκε πολύ στη Β. Κορέα. Η Ν. Κορέα έγινε σαφώς ισχυρότερη όχι μόνο οικονομικά, αλλά και πολιτικά. Το βορειοκορεατικό καθεστώς έδωσε σχεδόν αποκλειστικά τη μάχη αποτροπής της κατάρρευσής του, την οποία πάντως κατόρθωσε να κερδίσει. Αντεξε στην αμερικανική και νοτιοκορεατική πίεση. Αυτό δεν είναι ασήμαντο, αλλά πέραν τούτου, ουδέν.

Τώρα αρχίζει, όπως φαίνεται, η εποχή του Κιμ του 3ου, του Κιμ Γιονγκ Ουν. Μπορεί να αντέξει σήμερα ένα τόσο απομονωμένο καθεστώς της πιο απολυταρχικής εκδοχής του «υπαρκτού σοσιαλισμού»; Πολύ δύσκολα, είναι η απάντηση.

Ας μη βιαστεί όμως κανείς να ξεγράψει τη Β. Κορέα. Αυτή η μυστηριώδης χώρα είναι πολύ πιο «σκληρό καρύδι» από όσο νομίζουν πολλοί. Πρώτα πρώτα το καθεστώς έχει ευρύτατη λαϊκή βάση και ο θρήνος των Βορειοκορεατών που εμφανίζεται στις τηλεοπτικές οθόνες είναι σε μεγάλο βαθμό αληθινός και εξηγείται μόνο αν ανατρέξει κανείς στην ιστορία της Κορέας του 20ού αιώνα, όπου ο Κιμ Ιλ Σουνγκ ταυτίστηκε με την απελευθέρωσή της από έναν σαραντάχρονο κτηνώδη ιαπωνικό αποικιακό ζυγό. Η αμερικανική επίθεση λίγο μετά την απελευθέρωση «θεοποίησε» τον Κιμ Ιλ Σουνγκ στη συνείδηση του λαού και τον ανύψωσε σε σύμβολο εθνικής ανεξαρτησίας ολόκληρου του κορεατικού έθνους.

Από εκεί και πέρα, η Βόρεια Κορέα έχει φανερούς και κρυφούς υποστηρικτές. Η Κίνα ανήκει στους πρώτους. Όσο κι αν φανεί απίστευτο, η… Ιαπωνία ανήκει στους δεύτερους! Επισήμως το Τόκιο βγάζει αφρούς εναντίον της Β. Κορέας. Στην πραγματικότητα όμως σε καμία περίπτωση η Ιαπωνία δεν επιθυμεί μια ενωμένη Κορέα, όργανο της αμερικανικής πολιτικής! Προτιμά να διαιωνίζεται η διαίρεση παρά να αποκτήσει η Ουάσιγκτον ένα «πιόνι» τόσο κοντά στο ιαπωνικό αρχιπέλαγος, με πληθυσμό άνω των 70 εκατομμυρίων ανθρώπων και εξαιρετικά ισχυρή πολεμική μηχανή, τη στιγμή μάλιστα που οι ιαπωνικές ένοπλες δυνάμεις είναι πολύ κατώτερες των κορεατικών εξαιτίας των δεσμεύσεων μετά την ήττα στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

ΠΙΟΝ ΓΙΑΝΓΚ: κατάλαβε ότι χωρίς πυρηνικά δεν ζει

 Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ της Β. Κορέας μέχρι τώρα οφείλεται στο ότι η ηγεσία της συνειδητοποίησε έγκαιρα ότι χωρίς πυρηνικά όπλα δεν θα μπορούσε να αντέξει την πίεση των ΗΠΑ. Οι Αμερικανοί δεν θα δίσταζαν να εξαπολύσουν νέο πόλεμο εναντίον της χώρας για να ανατρέψουν το καθεστώς της, όπως έκαναν ήδη στο Ιράκ, στη Λιβύη, στο Αφγανιστάν. Ανέπτυξαν λοιπόν πυρηνικά όπλα, διαφήμισαν την ύπαρξή τους και κατέστησαν σαφέστατο ότι δεν θα διστάσουν να καταστρέψουν τη Νότια Κορέα και τις δεκάδες χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες που βρίσκονται εκεί, αν η Ουάσιγκτον τολμήσει να εξαπολύσει πόλεμο κατά της Βόρειας Κορέας! Έχοντας πλήρως στρατιωτικοποιήσει την κοινωνία τους ώστε να είναι βέβαιη η αρχική νίκη επί της Νότιας Κορέας σε συμβατικό πόλεμο, ανάγκασαν τις ΗΠΑ να εγκαταλείψουν κάθε ιδέα επίθεσης. Το καθεστώς έχει ευρεία λαϊκή βάση και μια πλήρως στρατιωτικοποιημένη κοινωνία που δεν επιτρέπει ξένη επίθεση.

 

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΟΣ, 21.12.2011, http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22792&subid=2&pubid=63592912

Κύριε Ταγματάρχη, η ΕΡΤ χρειάζεται αλήθειες, όχι λοχαγούς

 

Του Κώστα Βαξεβάνη

 

 

Κύριε Ταγματάρχη,

Εδώ και μήνες είστε Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΡΤ. Της Δημόσιας Τηλεόρασης δηλαδή και όχι της “κρατικής”, όπως θέλουν να την αποκαλούν κάποιοι. Μιας τηλεόρασης που με το δυναμικό της, μπορεί σήμερα, τον καιρό της κρίσης, να παίξει σημαντικό ρόλο ενημέρωσης. Αυτό είναι για κάθε Έλληνα πολίτη το ζητούμενο και όχι για μια ακόμη φορά η ανακάλυψη “συνταγών” ακριβών και ευφάνταστων προγραμμάτων που είχαν ανακαλύψει προκάτοχοί σας που σήμερα απολογούνται στον εισαγγελέα.

Στις 20 Σεπτεμβρίου (ακριβώς πριν 3 μήνες), το Δ.Σ της ΕΡΤ ενέκρινε τον νέο κύκλο επεισοδίων για “Το Κουτί της Πανδώρας”. Οι λόγοι νομίζω είναι αυτονόητοι για κάθε Έλληνα. Μια εκπομπή έγκυρη, μεγάλης τηλεθέασης, ειδικού βάρους και φτηνότερη έως και 10.000 ευρώ από άλλες ομοειδείς.

Η ΕΡΤ ανακοίνωσε πως η πρώτη εκπομπή του νέου κύκλου θα έπαιζε σήμερα στις 23:00, με θέμα “Οι χρεοφειλέτες που όλοι αγαπήσαμε” και αφορούσε τους οφειλέτες του Δημοσίου που είχαν μια χλιδάτη ζωή ενώ χρωστούσαν εκατομμύρια στο Δημόσιο.

Παρά τον προγραμματισμό, εσείς ως σήμερα, δεν έχετε υπογράψει την σύμβαση της εκπομπής, καθιστώντας αδύνατο να παίξει (αυτό ανεξάρτητα με την απεργία της ΕΡΤ). Και το ερώτημα είναι γιατί; Γιατί για όσες εκπομπές εγκρίθηκαν μαζί με τη δική μου έχετε υπογράψει, αλλά όχι για Το Κουτί της Πανδώρας; Γιατί τις έχετε βγάλει όλες στον αέρα αλλά όχι τη δική μου, παρότι έχετε στα χέρια σας ήδη τέσσερα έτοιμα επεισόδια αποκαλυπτικών εκπομπών; Τι είναι αυτό που σας κάνει να συμπεριφέρεστε έτσι, διακινδυνεύοντας μάλιστα δίωξη για παράβαση καθήκοντος, πράγμα για το οποίο έχετε ενημερωθεί από τις νομικές υπηρεσίες;

Επειδή, λοιπόν, πιστεύω και στη Δημοσιογραφία και στη Δημόσια Τηλεόραση, θα σας παρακαλούσα δημόσια να μου απαντήσετε – μια και ποτέ δεν μπήκατε στον κόπο να απαντήσετε ως επαγγελματίας σε επιστολές που σας έστειλα – σε αυτά που ξέρετε καλά:

Πέρυσι ενώ βρισκόμουν σε αποστολή στο Μπαγκλαντές, έμαθα κατά τύχη πως είχατε δώσει εντολή να μην παίξει Το Κουτί της Πανδώρας. Χωρίς λόγο, χωρίς να με ενημερώσετε. Πετάξατε την εκπομπή για να βάλετε μια άλλη δικής σας έμπνευσης, την “3 ΝΕΤ”. Τι είναι αυτό που σας έκανε να θέλετε τόσο πολύ να σταματήσετε ένα πετυχημένο “προϊόν”, εσείς ένας μάνατζερ, για να βάλετε κάτι άλλο; Δε μου απαντήσατε.

Στη συνέχεια, προσπαθήσατε να κάνετε την εκπομπή 15μερη λέγοντας διάφορες δικαιολογίες που πάλι δεν κάνατε τον κόπο να πείτε σε μένα. Το πιο χαρακτηριστικό απ’ όλα είναι ότι μια μέρα ενώ επρόκειτο να παίξει η εκπομπή, παίξατε τη μεθεπόμενη και στις 2 μετά τα μεσάνυχτα την Πανδώρα που ήταν προγραμματισμένη για τις 23:00.

Το γεγονός προκάλεσε σχόλια στον Τύπο αλλά εσείς συνεχίσατε ακάθεκτος. Το επόμενο διάστημα όταν είχα σε εξέλιξη τρεις εκπομπές έρευνας για το στημένο ποδόσφαιρο, οι εκπομπές μου έπαιζαν μετά τα μεσάνυχτα, ενώ δεν έπαιζε καν τρέιλερ, με το επιχείρημα πως έπρεπε να τις δει η νομική υπηρεσία. Όπως έχω μάθει, είμαι ο μοναδικός δημοσιογράφος που έχω το προνόμιο να μου ελέγχετε αυτοπροσώπως τις εκπομπές, μαζί με την κουστωδία συνεργατών σας, οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση με δημοσιογραφία, ούτε και τέτοιο θεσμικό ρόλο.

Σε μία από τις εκπομπές, αυτή για τον Μάκη Ψωμιάδη, δεν παίξατε κανένα τρέιλερ και αναγκάστηκα να δημοσιοποιήσω μέσω ίντερνετ το γεγονός ώστε να μην πάει χαμένη μια εκπομπή και μια πολύ σοβαρή έρευνα-σοκ που αποτελεί πλέον κομμάτι της δικογραφίας για τα στημένα. Αν και τότε δεν πίστεψα πως μπορεί κάτι να φοβηθήκατε σε αυτή την εκπομπή επειδή ήσασταν συνομιλητής του Ψωμιάδη κατά την αγοραπωλησία της ΑΕΚ, ωστόσο δεν μπόρεσα ποτέ να εξηγήσω τη συμπεριφορά σας.

Το τραγελαφικό επίσης είναι πως λίγο καιρό πριν με είχατε καλέσει με άλλους συναδέλφους (Αυγερόπουλο, Βασιλόπουλο, Κούλογλου) να δώσω χείρα βοηθείας στην προσπάθειά σας για νέο πρόγραμμα. Τελικώς η πρότασή σας για το νέο πρόγραμμα ήταν η εκπομπή Escape η οποία προκάλεσε μεγάλα σχόλια για το κοστολόγιό της. Στοίχιζε 14.000, μία εκπομπή σε ένα στούντιο, όταν θεωρούσατε πως η Πανδώρα με γυρίσματα σε όλο τον πλανήτη και έρευνα μηνών, στοιχίζει πολλά (20.000 ευρώ). Το πόσο έπρεπε να στοιχίζει η εκπομπή την οποία παρότι παίζατε 3 φορές τη μέρα δεν εξασφαλίζατε τηλεθέαση, μπορείτε να το δείτε σε κοστολόγια αντίστοιχων εκπομπών σε ιδιωτική τηλεόραση. (Θα σας παρακαλέσω να μην επικαλεστείτε εδώ τα περί επιτροπής κοστολογίου της ΕΡΤ).

Διαφωνώ με την αντίληψη που έχετε για την Δημόσια Τηλεόραση. Είστε ένας ακόμη που θεωρεί πως η ΕΡΤ πρέπει να σπαταλά εκατομμύρια για να αγοράζει προγράμματα όπως το Champions League, τα οποία αδυνατούν να αγοράσουν ιδιωτικά κανάλια μεγάλης θεαματικότητας επειδή τα έξοδα είναι δυσανάλογα των εσόδων. Δεν ξέρω το λόγο που πρέπει να παίρνουν συνεχώς λεφτά οι εταιρείες πώλησης δικαιωμάτων από την ΕΡΤ που εδώ και χρόνια φαίνεται πρόθυμη να τους πληρώνει. Ξέρω όμως πως με τα χρήματα αυτά (0 εκατομμύρια;)  θα μπορούσε να δημιουργηθεί πολύ σημαντικό πρόγραμμα στη Δημόσια τηλεόραση και να λυθεί διαφορετικά το θέμα με τους χιλιάδες συναδέλφους που είναι υπό απόλυση.

Δεν ξέρω αν η στάση σας έχει σχέση με απειλές που δέχτηκα από πολιτικό πρόσωπο δημόσια για το θάρρος μου να κάνω τη δουλειά μου. Ξέρω όμως πως αυτή η ΕΡΤ έχει ταλαιπωρηθεί επί δεκαετίες από κομματικές παρεμβάσεις, ανθρώπους που έχουν καταδικαστεί για τη διοίκησή τους και άλλους που την αντιλαμβάνονται ως φέουδο και όχι Δημόσιο αγαθό.

 

Κύριε Ταγματάρχη,

η Δημόσια τηλεόραση δεν χρειάζεται λοχαγούς κομματικών γραμμών ή συμφερόντων. Δεν χρειάζεται ούτε μάνατζερ που αντιλαμβάνονται έναν ευαίσθητο χώρο ως πεδίο συμφωνιών με την γνωστή πιάτσα, αλλά αλήθειες γνωστές σε όλους. Εγώ πάντως αυτό που χρειάζομαι είναι η απάντησή σας, πριν καταφύγω στη Δικαιοσύνη για να σας μηνύσω για παράβαση καθήκοντος.

 

ΠΗΓΗ: Δημοσιευμένο στις 20 Δεκ 2011 |ΠΑΝΔΩΡΙΚΩΣ| Συντάκτης: Κώστας Βαξεβάνης,  http://www.koutipandoras.gr/?p=13119

Μυθεύματα και πολιτικές …εντέχνως ερριμμένες

 

Του Νικήτα Χιωτίνη*

 

1. Επικρατεί η άποψη πως το Ευρώ είναι «φούσκα», δηλαδή δεν αντιπροσωπεύει την αξία του. Η αλήθεια είναι πως  επί του παρόντος τουλάχιστον, η Ευρώπη ως Ευρώπη δεν έχει  οικονομικό πρόβλημα, οικονομικό πρόβλημα έχουν οι νότιες χώρες της.

Τα ελλείμματα  του Νότου είναι τα πλεονάσματα  του Βορρά, όπως έχει επανειλημμένως βεβαιωθεί, θα μπορούσαμε δηλαδή – με κάποια δόση απλοποίησης αλλά όχι απλοϊκότητας – να λέγαμε πως αν ο Βορράς (δηλαδή η Γερμανία) διέθετε τα πλεονάσματά του στο Νότο, τα προβλήματα (της Ευρώπης)  θα είχαν λυθεί.

2. Τα κόμματα που διαχειρίζονται σήμερα τις τύχες της Ελλάδος, με την αρωγή των οικονομολόγων ή/και των οικονομολόγων «τους»,  αντιμετωπίζουν το θέμα στενώς οικονομικά, οικονομικίστικα όπως θα λέγαμε παλαιότερα. Σκέφτονται     δηλαδή μόνο το πώς και υπό τις υπάρχουσες   συνθήκες, θα καταφέρουμε να πάρουμε δανεικά, που θα βρούμε λεφτά να ξεχρεώσουμε αυτά που τώρα θα πάρουμε και κάποια μικρής εμβέλειας «επαναδιαπραγματευτικά» ζητήματα. Το ζήτημα όμως είναι πρωτίστως πολιτικό, με τη σημερινή έστω έννοια της πολιτικής.  Έχει να κάνει με μεσο-μακροοικονομικές εκτιμήσεις – μια που έτσι θεωρούμε σήμερα την πολιτική, μέχρι δηλαδή να καταλάβουμε το μεθοδολογικό μας αυτό λάθος – και με βάση αυτές να κινηθούμε, διαχειριζόμενοι τη τρέχουσα και την επερχόμενη πραγματικότητα.

3. Επισημαίνουμε τον επικρατούντα  μύθο του πλούσιου και παραγωγικού Βορρά και του φτωχού και αντιπαραγωγικού Νότου: ο Βορράς υπήρξε  πλουσιότερος και   παραγωγικότερος από το Νότο, κατά τη διάρκεια  ελάχιστου μόνο μέρους της διαδρομής του ανθρώπου στον πλανήτη αυτό, μόλις τα τελευταία χρόνια και δεν θα διαρκέσει για πολύ ακόμα, αυτό άλλωστε είναι επαρκώς αναλυμένο και επιβεβαιωμένο.

4. Ας δούμε όμως πως η Γερμανία έγινε πλουσιότερη και παραγωγικότερη τα τελευταία χρόνια: αφού αιματοκύλισε την Ευρώπη δύο φορές μέσα σε έναν αιώνα με στόχο να ηγεμονεύσει σε αυτήν[1], σήμερα κερδοσκοπεί εις βάρος της, με εργαλείο τον άθλιο και ανήθικο φονταμενταλισμό του νεοφιλελευθερισμού[2]. Η Γερμανία δανείζεται με 1%, ο Νότος με πάνω από 5%. Οι διαφορές είναι τεράστιες, ο λόγος δε αυτής της εύνοιας προς τη πλούσια Γερμανία είναι – ή ήταν κατά τα τουλάχιστον 30 τελευταία χρόνια – άνευ πρακτικής αξίας. Αν δεν υπήρχε αυτή η «εύνοια», σήμερα δεν θα υπήρχε πρόβλημα για κανένα, τουλάχιστον στο βαθμό που υπάρχει σήμερα. 

5. Στην Ελλάδα πανηγυρίζουν οι πολιτικοί και τα Μέσα (που έχουν τα «μέσα») γιατί σωζόμαστε με τα δάνεια που μας δίνουν. Μα έχουμε τρελαθεί τελείως; Τα δάνεια αυτά είναι τοκογλυφικά, κερδοσκοπούν «σώζοντάς» μας, είναι κατάδηλον πως επιδεινώνεται η κατάσταση, αντί να επιλύεται, από αυτήν την κερδοσκοπία. Γιατί αυτό αποσιωπάται  από τους «πολιτικούς» και τα «μέσα»; Οι νέες κυβερνήσεις Ιταλίας και Ελλάδος προς αυτήν την κατεύθυνση του φαύλου κύκλου εργάζονται, δεν κάνουν άλλο παρά να διευκολύνουν τους κερδοσκόπους δανειστές τους και όλα δείχνουν πως γι’ αυτό «εξελέγησαν». Ο στα όρια άλλωστε της αντισυνταγματικότητας αναδειχθείς σημερινός πρωθυπουργός μας, αυτό το επάγγελμα εξασκεί, χρόνια τώρα: είναι τραπεζίτης, λειτουργός δηλαδή της σημερινής υφής των χρηματοπιστωτικών αυτών ιδρυμάτων. Και μια που το αναφέραμε: γιατί οι «πολιτικοί» όταν δούν τα σκούρα επικαλούνται «τεχνοκράτες»; Οι «πολιτικοί» είναι μόνο για τα εύκολα; Ακόμα είναι περίεργο το γιατί χρησιμοποιούμε με τέτοια επιμονή και μάλιστα επιτιμητικώς, τον όρο τεχνοκράτης.  Ετυμολογικώς, ο όρος τεχνοκράτης  σημαίνει αυτόν που πάνω απ’ όλα βάζει την τεχνική – όπως ο φαλλοκράτης βάζει πάνω απ’ όλα το φαλλό. Αυτό θέλουμε από τους επιστήμονες «τεχνικούς» και από την πολιτική; Ελπίζω οι επιστήμονες να μη θεωρούν έτσι την επιστήμη τους.

6. Έχουν εκπονηθεί πάμπολλες μελέτες που αποδεικνύουν πως η παντοδυναμία της Γερμανίας έχει ημερομηνία λήξεως. Είναι δηλαδή σαφές πως αυτή τη στιγμή η Γερμανία παίζει με το χρόνο και συνακολούθως με τη φωτιά. Η Γαλλία όμως δείχνει και αυτή να παίζει με το δικό της χρόνο. Εμείς τι κάνουμε γι’ αυτό; Γνωρίζουν οι πολιτικοί μας πως αν ο Νότος φύγει από το Ευρώ, η Γερμανία θα οδηγηθεί πίσω στην ανεργία του 1938 και ότι το ξέρει αυτό; Γιατί δεν επιχειρηματολογούμε στο ότι πτωχεύσαμε γιατί εξοπλιζόμαστε με δικά μας λεφτά, για να υπερασπίσουμε εαυτούς και ευρωπαίους; Γιατί δεν απαιτούμε τις πολεμικές αποζημιώσεις που όλοι έλαβαν εκτός από εμάς; Γιατί δεν αρνούμαστε να είμαστε θύματα κερδοσκοπίας; Γιατί δεν διαπραγματευόμαστε γεωπολιτικώς (όπως έκαναν οι όντως πολιτικοί μας παλαιότερα); Γιατί έχουμε παραιτηθεί κάθε πολιτικής σκέψης και πράξης;

Ο κόμπος έχει φτάσει στο χτένι και όλοι στα όριά μας. Επικαλούμενος όμως την Ιστορία, που εξελίσσεται από το συλλογικό ασυνείδητο των λαών, που πάντα δείχτηκε αποτελεσματικότερο από τις πρόσκαιρες εξουσίες και χιμαιρικές αλαζονείες άλλοτε σιωπηρώς και ανεπαισθήτως, άλλοτε βιαίως και ριζοσπαστικώς,  δηλώνω αισιόδοξος! 

 

Παραπομπές

 

[1] και που οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, γενναιόδωρα φερόμενοι απέναντί της, την διέσωσαν όταν αυτή διαλύθηκε μετά τις δύο   ανεπιτυχείς προσπάθειες καθυπόταξής τους.

[2] κακώς και εκ του πονηρού χρησιμοποιείται σήμερα ο όρος νέο-φιλελευθερισμός. Είναι εντελώς διαφορετικός ο φιλελευθερισμός, που οδήγησε στη σημερινή βιομηχανική παραγωγή, με τον νεοφιλελευθερισμό που επιδιώκει σε κερδοσκοπία, με φαντασιακό, παρασιτικό και αντιπαραγωγικό τρόπο.  

 

* Ο Δρ Νικήτας Χιωτίνης είναι Αρχιτέκτων – Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας

ΣΕΝΑΡΙΑ ΔΡΑΧΜΗΣ ΚΑΙ ΜΑΡΚΟΥ:

Η πιθανότητα διάλυσης της Ευρωζώνης αιτιολογείται από το ότι, δεν είναι δυνατόν να συνεχίσει να υπάρχει μία Ευρώπη, στην οποία η μία χώρα εξάγει και κερδίζει, ενώ οι περισσότερες άλλες εισάγουν από αυτήν, καταναλώνουν και χρεώνονται – Μέρος ΙΙ

 

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

 

Συνέχεια από το Μέρος Ι

Η ΕΛΛΑΔΑ

Ουσιαστικά, αφού πέρασαν ανεκμετάλλευτα τέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά το ξεκίνημα της κρίσης, δεν πιστεύει πλέον κανένας ότι, η Ελλάδα είναι σε θέση να ανταπεξέλθει με τα οικονομικά της προβλήματα – παρά το ότι θα μπορούσε σχετικά εύκολα να το επιτύχει, όπως έχουμε αναλύσει σε πάρα πολλά άρθρα μας. Περαιτέρω, η διαγραφή χρέους με τη συμφωνία των δανειστών, την οποία έχουμε χαρακτηρίσει ως Πύρρειο Χρεοκοπία, δεν φαίνεται να είναι σίγουρη – αφού δεν είναι δυνατόν να υπάρχει απόφαση, χωρίς να έχει καθορισθεί το Δίκαιο και το επιτόκιο. Ακόμη όμως και να ήταν, δεν πρόκειται να οδηγήσει την Ελλάδα στην έξοδο από την κρίση (άρθρο μας)  – πόσο μάλλον αφού θα αποτύχει στους στόχους του τόσο ο προϋπολογισμός του 2011, όσο και ο επόμενος.

Εκτός αυτού, το νέο δάνειο, απαραίτητο για την πληρωμή των ληξιπρόθεσμων ομολόγων του Μαρτίου, εξαρτάται από την επιτυχία της διαπραγμάτευσης με τις τράπεζες – η οποία δεν φαίνεται να είναι τόσο σίγουρη (εάν δεν δοθούν μεγάλες εγγυήσεις, εις βάρος της εθνικής μας κυριαρχίας, καθώς επίσης εάν δεν αποδεχθούμε ασύμφορα επιτόκια). Εάν λοιπόν δεν προηγηθεί άμεσα υπεύθυνη αναδιαπραγμάτευση του χρέους (επιμήκυνση πληρωμών), με επιτόκιο ίσο με αυτό της ΕΚΤ, καθώς επίσης ανάπτυξη, είναι αδύνατον να υπάρξει μέλλον για τη χώρα μας – ενώ είναι επίσης αδύνατον εντός της Ευρωζώνης, εάν δεν «συνετισθεί» η Γερμανία, εάν δεν ενεργοποιηθεί η ΕΚΤ, καθώς επίσης εάν δεν εκδοθούν Ευρωομόλογα.

Επομένως, η Ελλάδα κινδυνεύει να υποχρεωθεί στην εθελούσια έξοδο της από την Ευρωζώνη – ενώ δεν φαίνεται να προετοιμάζει εναλλακτικά σενάρια, όπως αυτό του δολαρίου (άρθρο μας). Κατ’ επέκταση, θεωρούμε σκόπιμο να παρουσιάσουμε περιληπτικά τι θα σήμαινε μία τέτοια έξοδος και τι θα έπρεπε να προσέξει κανείς – σημειώνοντας ότι, η έγκαιρη στάση πληρωμών πριν από την αναγκαστική χρεοκοπία, θα ήταν ίσως η καλύτερη λύση (αφού έχουμε την άποψη ότι, η υιοθέτηση της δραχμής θα οδηγούσε σε μία ανεξέλεγκτη πτώχευση, η οποία θα κόστιζε πολλαπλά στη χώρα μας).

 

ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΧΜΗΣ

 

Σύμφωνα με μελέτες, η έξοδος από την Ευρωζώνη δημιουργεί προβλήματα σε τέσσερα διαφορετικά επίπεδα: στο διαδικαστικό, στο κοινωνικό, στο οικονομικό και στο πολιτικό.

(α) Ήδη το διαδικαστικό επίπεδο της ελεγχόμενης επιστροφής στο εθνικό νόμισμα, θεωρείται εξαιρετικά περιπετειώδες – κατά πολλούς, ένας τρομακτικός εφιάλτης: οι Ισολογισμοί των επιχειρήσεων πρέπει να μετατραπούν στο νέο νόμισμα, όπως επίσης οι συντάξεις, οι ασφάλειες ζωής, οι υποθήκες, τα χρέη των πιστωτικών καρτών, οι λογαριασμοί, οι μεταχρονολογημένες επιταγές (τις οποίες μάλλον θα πάψουν να προεξοφλούν οι τράπεζες λίγους μήνες πριν, επικαλούμενες άλλες «δικαιολογίες»), οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας, οι τιμοκατάλογοι, τα παρκόμετρα κοκ.

Η πλέον προβληματική παράμετρος θα ήταν τα εξωτερικά χρέη των επιχειρήσεων της χώρας, η οποία εγκαταλείπει το κοινό νόμισμα. Εάν μετέτρεπε κανείς τα χρέη στο νέο νόμισμα, στη δραχμή δηλαδή, σε μία συναλλαγματική ισοτιμία που θα καθοριζόταν ελεύθερα από το Κοινοβούλιο, η αναμενόμενη υποτίμηση θα οδηγούσε σε μία μερική «στάση πληρωμών» των περισσοτέρων επιχειρήσεων – αφού θα περίμεναν να υποτιμηθεί η δραχμή, πριν αποφασίσουν να πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.

Αντίθετα, εάν τα χρέη παρέμεναν σε ευρώ, τότε οι περισσότεροι οφειλέτες, κυρίως οι επιχειρήσεις, θα οδηγούνταν στη χρεοκοπία – αδυνατώντας να ανταπεξέλθουν με τις συναλλαγματικά αυξημένες υποχρεώσεις τους (άρθρο μας).

Τα ίδια προβλήματα θα αντιμετώπιζαν και οι ξένες επιχειρήσεις ή οι ιδιώτες, σε σχέση με τις καταθέσεις τους στις τράπεζες του εσωτερικού. Σε γενικές γραμμές πάντως, η δραχμή θα ήταν εις βάρος των δανειστών (του δημοσίου επίσης, αφού το 94% του χρέους είναι σε εθνικό Δίκαιο) και προς όφελος των οφειλετών, αφού τα χρέη τους θα μειωνόντουσαν, ανάλογα με την υποτίμηση που θα ακολουθούσε – ενώ τα περιουσιακά στοιχεία και οι αμοιβές τους θα «ακολουθούσαν» την υποτίμηση, αυξανόμενα ανάλογα. 

Συνεχίζοντας, η αλλαγή στη δραχμή θα έπρεπε να συμβεί ξαφνικά – ενδεχομένως μία Δευτέρα, η οποία θα ήταν εθνική αργία, έτσι ώστε να είναι κλειστές οι τράπεζες. Η αιτία είναι το ότι, το μεγαλύτερο πρόβλημα της εισαγωγής ενός νέου νομίσματος, το οποίο συνήθως υποτιμάται ραγδαία, είναι η βιαστική, μαζική «απόδραση» των κεφαλαίων.

Εάν δηλαδή γνωρίζουν οι Πολίτες ότι θα αλλάξει το νόμισμα, φοβούμενοι εύλογα ότι η αγοραστική αξία των αποταμιεύσεων τους θα μειωθεί δραματικά, τότε αποσύρουν μαζικά τις καταθέσεις τους, με στόχο να τις επενδύσουν είτε σε ξένο συνάλλαγμα (δολάρια κλπ.), είτε σε εμπράγματες αξίες – κτίρια, οικόπεδα κλπ. (ίσως οφείλει να σημειωθεί εδώ ότι, σε περίπτωση αλλαγής του νομίσματος, τα διατηρούμενα σε τραπεζικές θυρίδες Ευρώ μάλλον δεν θα προστατεύονταν – αφού πιθανότατα θα ανοίγονταν υποχρεωτικά οι θυρίδες, παρουσία εκπροσώπων του δημοσίου. Η αλλαγή δε, όπως στην περίπτωση του μάρκου, δεν προϋποθέτει χρόνο εκτύπωσης νέων νομισμάτων – αφού αρχικά χρησιμοποιούνται τα παλαιότερα, «μαγνητιζόμενα» στα καινούργια). 

Οι μαζικές όμως αναλήψεις (bank run) οδηγούν αναπόφευκτα στην κατάρρευση τόσο του τραπεζικού συστήματος, όσο και των επενδύσεων στο εσωτερικό της χώρας – γεγονότα που ήδη συμβαίνουν στην Ελλάδα, αν και σε σχετικά περιορισμένη έκταση. Επομένως, με στόχο την αποφυγή τέτοιων καταστάσεων, η εισαγωγή του νέου νομίσματος γίνεται συνήθως ξαφνικά, απροειδοποίητα και μέσα σε μία νύχτα – ενώ τόσο οι τράπεζες, όσο και τα χρηματιστήρια παραμένουν κλειστά την επόμενη ημέρα, εάν κριθεί σκόπιμο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, έτσι ώστε να αποφευχθεί η «σοκαριστική» κατάρρευση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του νέου νομίσματος.

Η φυγή των κεφαλαίων στο εξωτερικό δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα της εισαγωγής ενός νέου νομίσματος – αφού η μαζική τοποθέτηση κεφαλαίων σε ακίνητα ή σε χρυσό, έτσι ώστε να αποφευχθεί η μείωση της αγοραστικής τους αξίας, περιορίζει σημαντικά την παραγωγικότητα της χώρας για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ δημιουργεί υπερβολές (φούσκες), οι οποίες προκαλούν μεγάλες ζημίες στην Οικονομία της. Ίσως λοιπόν να μην είναι τόσο παράδοξη η συνεχιζόμενη ύφεση στη χώρα μας, παράλληλα με την περιορισμένη μείωση των τιμών των ακινήτων – αφού ο φόβος της επιστροφής στη δραχμή, ο οποίος είναι διάχυτος από πολλούς μήνες, έχει ακριβώς αυτές τις συνέπειες. 

(β)  Περαιτέρω, η δραστική υποτίμηση του νέου νομίσματος έχει σημαντικές κοινωνικές συνέπειες – αφού οδηγεί σε μία άδικη αναδιανομή εισοδημάτων, προς όφελος αυτών που διαθέτουν περισσότερα χρήματα στο εξωτερικό ή άλλου είδους εμπράγματα περιουσιακά στοιχεία και εις βάρος αυτών που έχουν καταθέσεις στο εσωτερικό, των μισθωτών και των συνταξιούχων.

Για παράδειγμα, οι ιδιοκτήτες ασφαλειών ζωής ή άλλων συνταξιοδοτικών προγραμμάτων ευρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση, σε σχέση με τους κατόχους ακινήτων – αφού η αγοραστική αξία των χρημάτων περιορίζεται, ενώ η τιμή πώλησης των ακινήτων αυξάνεται, ανάλογα με την υποτίμηση του νέου νομίσματος.

Το γεγονός αυτό αντιμετωπίζεται συνήθως από τα κράτη, με την ψήφιση μεγαλύτερων φόρων στην ακίνητη περιουσία (η ομοιότητα με τη χώρα μας εδώ προκαλεί απορίες), έτσι ώστε αφενός μεν να επιβαρύνεται ανάλογα με τις αποταμιεύσεις σε μετρητά, αφετέρου να αυξάνονται τα έσοδα του δημοσίου – μία αύξηση απαραίτητη, έτσι ώστε να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα της διάσωσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε περίπτωση επιστροφής στο εθνικό νόμισμα, με την ενίσχυση των τραπεζικών κεφαλαίων.

(γ)  Στο σημείο αυτό εμφανίζεται η οικονομική διάσταση του προβλήματος: Η έξοδος από την Ευρωζώνη, η οποία συνοδεύεται από την υποτίμηση του νέου νομίσματος, έχει νόημα μόνο με τη βοήθεια της ελεγχόμενης χρεοκοπίας – με τη μεγάλη διαγραφή χρέους δηλαδή, αφού διαφορετικά δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν οι συνέπειες και το κόστος.

(δ)  Τέλος, η πολιτική διάσταση έχει άμεση σχέση με τις κοινωνικές αναταραχές, οι οποίες προκαλούνται από τη ραγδαία μείωση του βιοτικού επιπέδου της χώρας που εξέρχεται από το Ευρώ – αφού μία υποτίμηση της τάξης του 50% έχει σαν αποτέλεσμα μία ανάλογη μείωση του ΑΕΠ, των μισθών, των συντάξεων, καθώς επίσης πολλών άλλων αξιών. Για να τις αποφύγει η χώρα που εγκαταλείπει την Ευρωζώνη είναι απαραίτητη η παροχή βοήθειας από όλες τις υπόλοιπες – έτσι ώστε να επανέλθει γρήγορα η οικονομία της. Επίσης, η πολιτική ηγεσία της από μία διακομματική κυβέρνηση, η οποία να μπορεί να χειρισθεί ένα όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας της, έτσι ώστε να μην επαναστατήσει.   

Συνεχίζοντας, η απειλή διάχυσης της κρίσης στις υπόλοιπες χώρες, οι Πολίτες των οποίων θα προσπαθήσουν να προστατευθούν από ανάλογες καταστάσεις, είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπισθεί – ένα γεγονός που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, η έξοδος της Γερμανίας από την Ευρωζώνη θα ήταν πολύ λιγότερο προβληματική για τους Ευρωπαίους, από την έξοδο της Ελλάδας. Τέλος θεωρείται ότι, η έξοδος της Γερμανίας δεν θα δημιουργούσε φόβους διάλυσης στις υπόλοιπες χώρες, θα διευκόλυνε την δραστηριοποίηση της ΕΚΤ, καθώς επίσης την έκδοση Ευρωομολόγων, θα ηρεμούσε τις αγορές και θα επανάφερε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη – η οποία αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο μειονέκτημα της Ευρωζώνης. 

 

* Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright), Αθήνα, 20. Δεκεμβρίου 2011, viliardos@kbanalysis.com.

 

Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου.

 

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2500.aspx?mid=55