Αν ο ΣΥΡΙΖΑ από την 5η Οκτωβρίου …. τότε το παιγνίδι χάθηκε*

 

Συνέντευξη του Περικλή Κοροβέση**

Αν ο ΣΥΡΙΖΑ από την 5η Οκτωβρίου δεν αρχίσει την πορεία του, με όλα τα αζιμούθια, για να συγκροτηθεί σε ένα ενιαίο πολιτικό οργανισμό τότε το παιγνίδι χάθηκε, τουλάχιστον με τους σημερινούς συντελεστές , και μετατίθεται στο μέλλον.

Για να ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα με τη μεγαλύτερη δυνατή σαφήνεια, θα  προσπαθήσω να κάνω μια σύντομη κωδικοποίηση για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας μας.

 

* Ο σ. Περικλής Κοροβέσης απαντάει στα ερωτήματα  από το blog της πάσας  http://dosepasa.wordpress.com/2009/09/28/1/ 

Α. ΣΥΡΙΖΑ: ΕΝΙΑΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

 

Σε καμία περίπτωση δεν εννοούμε κόμμα σταλινικού τύπου με λειτουργία δημοκρατικού συγκεντρωτισμού. Ούτε βέβαια κόμμα της παραδοσιακής σοσιαλδημοκρατίας που κυοφορεί μια ποικιλία μορφωμάτων από Μπλερ μέχρι ΠΑΣΟΚ.

Ο ΣΥΡΙΖΑ θα είναι μία ελεύθερη ένωση σκεπτόμενων αριστερών ( διότι όπως αποδείχτηκε πολλάκις κάποιοι αριστεροί δεν σκέπτονται καθόλου) άσχετα από την πολιτική τους καταγωγή. Αυτό το νέο πολιτικό σχήμα θα μπορούσε να εχει συνιστώσες, ιδεολογικά ρεύματα, φιλοσοφικές ή πολιτισμικές τάσεις κλπ που θα μπορούσαν να επεξεργάζονται τις δικές τους ιδέες και να τις προτείνουν σ΄ ένα ΣΥΡΙΖΑ μελών, που θα έχει τα δικά του όργανα, τις δικές του θεματικές επιτροπές, που θα λειτουργεί οριζόντια και όχι κάθετα. Σίγουρα θα υπάρχουν εντεταλμένοι εκπρόσωποι σε όλα τα επίπεδα, ακόμα και στη κοινοβουλευτική ομάδα, που όλοι τους όμως θα είναι ανακλητοί.

 

Β. ΟΛΗ Η ΕΞΟΥΣΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

 

O ΣΥΡΙΖΑ δεν θα πρέπει να ταυτίζεται με τη κοινωνία. Και πολύ περισσότερο δεν θα  πρέπει να πάρει τη θέση του  καθοδηγητή της κοινωνίας. Τα μέλη θα μετέχουν σε κάθε κοινωνικό κίνημα για να ενισχύσουν την αυτονομία του κινήματος. Οι οργανώσεις του ΣΥΡΙΖΑ δεν καθοδηγούν  αλλά προτείνουν αυτό που είναι καλύτερο για την εξουσία της βάσης.

 

Γ. ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΉ ΕΞΟΥΣΙΑ ΠΑΛΕΥΟΥΜΕ

 

Η εξουσία θα ανήκει στους παραγωγούς του πλούτου. Αυτό που παράγουν οι άνθρωποι τους ανήκει καθώς επίσης οι ίδιοι  θα είναι αλληλέγγυοι με όλη τη κοινωνία , σε περίπτωση που κάποιος κλάδος ή περιοχή χρειαστεί την αρωγή τους.

Δ. ΤΙ ΚΡΑΤΟΣ ΘΕΛΟΥΜΕ

Το κράτος δεν μπορεί να εξαφανισθεί από τη μια μέρα στην άλλη. Αλλά από εξουσία θα γίνει σιγά σιγά μια ταχυδρομική υπηρεσία που θα παρέχει υπηρεσίες αλλά δεν θα έχει εξουσία. 

 

Ε. ΜΕ ΠΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΘΑ ΓΙΝΟΥΝ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ; 

 

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να αλλάξουμε είναι η συνείδηση του κόσμου. Οι κυρίαρχες τάξεις επιβάλουν την ιδεολογία τους στις κυριαρχούμενες τάξεις, που με τη σειρά τους αναπαραγάγουν την εξουσία των κυρίαρχων. Μόνο σε ρωγμές π.χ. όπως έγινε στο Γαλλικό Μάη, στη Παρισινή Κομμούνα κ.α.  οι κυριαρχούμενες τάξεις μπορούν να εξεγερθούν, συχνά με τρόπο βίαιο, αλλά αν δεν υπάρχουν επαναστατικές ιδέες που θα πρέπει να είναι ήδη επεξεργασμένες για να γίνουν κυρίαρχες των εξεγερμένων, τότε, όταν περάσει η  μπόρα θα ξαναγυρίσουν στην κανονικότητα  ή στο συντηρητισμό ή ακόμα  στη δεξιά και στην άκρα δεξιά. Για να αλλάξει η συνείδηση των κυριαρχούμενων μαζών χρειάζεται μια μακρόχρονη παρέμβαση με ποικίλες μορφές και πολλαπλές και ακούραστες παρεμβάσεις(από καλλιτεχνική δουλειά μέχρι μαζικά κινήματα) .Και όλα αυτά να κεφαλαιοποιούνται για να αποτελέσουν τα κεκτημένα του κινήματος.

Οι μορφές πάλης θα είναι μη βίαιες αλλά συγκρουσιακές. Θα ενταχθούν στο κίνημα της κοινωνικής και πολιτικής ανυπακοής, ακριβώς   στις ίδιες μεθόδους που έχει το παγκόσμιο φόρουμ και χιλιάδες άλλα κινήματα στον κόσμο.

 

ΣΤ. ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝ (AYΓΗ 28.8.09) ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΣΥΜΜΑΧΟΥΣ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝ Ή ΟΠΑΔΟΙ ΤΟΥ. ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ;

 

Τα μέλη και οι οπαδοί ενός κόμματος δεν είναι αιχμάλωτοι πολέμου για να τους διατάξεις «εξαναγκαστική πολιτική συνείδηση» αλλά ελεύθεροι πολίτες  που επιλέγουν πολιτική έκφραση. Αυτή η σκέψη εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο «τον ανανεωτικό σταλινισμό» του ΣΥΝ, την ενίοτε αυταρχική του πολιτική σκέψη, τον ηγεμονισμό του και  πολλάκις την έλλειψη δημοκρατικής συνείδησης. Και όλα τούτα, μεταξύ άλλων, μετέφερε στο ΣΥΡΙΖΑ με αποτέλεσμα να τον μπλοκάρει και να τον καθηλώσει. Απάντηση σε όλα , είναι οι δημοκρατικές διαδικασίες για τη δημιουργία ενός ΣΥΡΙΖΑ μελών.

 

** Σύντομο βιογραφικό για όσους δεν γνωρίζουν τον σ. Περικλή

 

Από μικρή ηλικία μετείχε ενεργά στο μαχητικό δημοκρατικό κίνημα της Αριστεράς. Φυλακίστηκε και εξορίστηκε επί χούντας. Αγωνίζεται για το περιβάλλον, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τους μετανάστες και τον απόδημο ελληνισμό.

Το πρώτο του βιβλίο, Ανθρωποφύλακες (1969), μεταφράστηκε στα γαλλικά (Seuil, 1969), αγγλικά (Alison & Busby, 1970 και Panther,1970), σουηδικά (Rubén et Sjӧrgen, 1970), φιλανδικά (Weilin+Gӧӧs, 1970), νορβηγικά (Gyldendal 1973, με επίμετρο του James Becket), τουρκικά (Yӧntem, 1972 & Alan Yayincilik, 1989, με πρόλογο του Jean Paul Sartre) στα γερμανικά (εκδόσεις Zweitausendeins,1981 και Raith,1976) καθώς και στα πορτογαλικά (Publicaciōes Europa-America,1970).

Εκτός από πεζά, έχει γράψει θέατρο, παιδικά και τελευταία, ποίηση. Εκτός της συγγραφικής δραστηριότητας, αρθρογράφησε επί σειρά ετών στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία από τη στήλη του «Το ψευδοκράτος των Αθηνών», στην κυριακάτικη Εποχή από τη στήλη του «Αριστερή Ανακύκλωση», καθώς και στο περιοδικό Γαλέρα.

Συμμετέχει ως ανένταχτος στον ΣΥΡΙΖΑ και είναι υποψήφιος βουλευτής του για δεύτερη θητεία στην Α Αθήνας.

 

Σημείωση admin: παρότι δεν ψηφίζω σύριζα, η ειλiκρινής αυτή συνέντευξη με άγγιξε και τη δημοσιεύω.

Υπάρχουν τάσεις στις εκλογικές αναμετρήσεις;

 

Από τη sofokleous10.gr

 

Εν όψει των προσεχών εκλογών, το 3FVIP.com έκανε μία τεχνική στατιστική έρευνα, για να διαπιστώσει αν εντοπίζονται ξεκάθαρες τάσεις / κύκλοι που να σχετίζονται με τις εκλογικές αναμετρήσεις, ή αν προκύπτουν άλλες τεχνικές στατιστικές ενδείξεις που να υποδεικνύουν μία κυκλική συμπεριφορά του εκλογικού σώματος ή μία συγκεκριμένη συμπεριφορά των πολιτικών παρατάξεων κλπ. Η έρευνα έλαβε υπόψη της το αποτέλεσμα όλων των εκλογικών αναμετρήσεων των βουλευτικών εκλογών της χώρας, από το 1956 μέχρι και το 1964 και από το 1974 μέχρι το 2007, εξαιρώντας την περίοδο της Δικτατορίας του 1967 – 1974.

Η εκλογική αναμέτρηση του Φεβρουαρίου του 1956 επιλέχτηκε ως σημείο αφετηρίας, γιατί τότε διεξήχθησαν οι πρώτες βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα όπου συμμετείχαν ως ψηφοφόροι και οι γυναίκες, ενώ η έρευνα ολοκληρώνεται στις εκλογές του 2007, που είναι και οι τελευταίες βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στη χώρα.

Στο διάστημα αυτό των 52 ετών της έρευνας, έλαβαν χώρα 16 εκλογικές αναμετρήσεις. Τα έτη και οι μήνες διεξαγωγής, ο νικητής σε κάθε μία από αυτές και το ποσοστό που απέσπασε φαίνονται στον επόμενο πίνακα.

 

Φεβρουάριος      1956  Κ. Καραμανλής  47,38%

Μάιος                   1958  Κ. Καραμανλής  41,16%

Οκτώβριος           1961  Κ. Καραμανλής  50,81%

Νοέμβριος           1963  Γ. Παπανδρέου  42,04%

Φεβρουάριος      1964  Γ. Παπανδρέου  52,72%

Νοέμβριος           1974  Κ. Καραμανλής  54,37%

Νοέμβριος           1977  Κ. Καραμανλής  41,84%

Οκτώβριος           1981  Α. Παπανδρέου  48,07%

Ιούνιος                 1985  Α. Παπανδρέου  45,82%

Ιούνιος                 1989  Κ. Μητσοτάκης  44,3%

Απρίλιος               1990 Κ. Μητσοτάκης   46,89%

Οκτώβριος           1993  Α. Παπανδρέου  46,88%

Σεπτέμβριος        1996  Κ. Σημίτης           41,49%

Απρίλιος               2000 Κ. Σημίτης           43,79%

Μάρτιος               2004  Κ. Καραμανλής  45,4%

Σεπτέμβριος        2007  Κ. Καραμανλής  41,83%

 

Ξεκινώντας από μερικά εποχιακά στατιστικά συμπεράσματα, υπάρχουν κάποιοι μήνες του έτους κατά τους οποίους οι εκλογικές αναμετρήσεις αποφεύγονται από τους πολιτικούς.

Έτσι, από το 1956 και μετά, δεν έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ εκλογές κατά τους μήνες Ιανουάριο, Ιούλιο, Αύγουστο και Δεκέμβριο. Επίσης, οι Μάρτιος και Μάιος είναι οι μόνοι 2 άλλοι μήνες κατά τους οποίους διεξήχθησαν εκλογές μόνο 1 φορά από το 1956 και μετά. Η αποφυγή των μηνών Ιουλίου και Αυγούστου συνδέεται με την περίοδο των καλοκαιρινών διακοπών, ενώ οι Δεκέμβριος και Ιανουάριος είναι οι μήνες εορτών και συνάμα οι πιο εμπορικοί μήνες του έτους.

Οι μήνες που οι πολιτικές παρατάξεις "προτιμούν" για την πραγματοποίηση εκλογών, είναι οι Οκτώβριος και Νοέμβριος, κατά τους οποίους έχουν λάβει χώρα από 3 εκλογικές εκλογικές αναμετρήσεις, δηλαδή αθροιστικά 6 από τις 16 από το 1956 και μετά (ή 7 στις 17 αν λάβουμε υπόψη και αυτήν του 2009). Κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου έλαβαν χώρα 2 εκλογικές αναμετρήσεις και έτσι πρωταθλητής συχνότητας διεξαγωγής βουλευτικών εκλογών ανακηρύσσεται το Φθινόπωρο, με τις 8 από τις τελευταίες 16 να έχουν λάβει χώρα κατά τη διάρκειά του.

Περνώντας στη διάρκεια της θητείας έκαστης κυβέρνησης, παρατηρούμε πως από το 1956 μέχρι το 1964 η μέση απόσταση μεταξύ δύο εκλογικών αναμετρήσεων ήταν, περίπου, 2 έτη, ενώ από το 1974 μέχρι και το 2007 αυξήθηκε σε πάνω από 3 έτη. Η συμπλήρωση θητείας 4 ετών έχει συμβεί μόνο σε μία περίπτωση, μεταξύ του Ιουνίου 1985 και του Ιουνίου του 1989 με πρωθυπουργό τον Α. Παπανδρέου. Σε καμία άλλη περίπτωση δε συμπληρώθηκαν 4 χρόνια θητείας.

Ενδιαφέρον έχει η κυκλικότητα που παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των εκλογικών αναμετρήσεων ως προς το νικητή. Ο μέγιστος αριθμός διαδοχικών εκλογικών νικών είναι 3 και αυτό έχει συμβεί από το ίδιο και το αυτό πρόσωπο μόνο μία φορά, μεταξύ 1956 και 1963. Ο νικητής 3 διαδοχικών εκλογικών αναμετρήσεων ήταν ο Κ. Καραμανλής. Τρεις, διαδοχικές, εκλογικές νίκες έχει καταγράψει ως πολιτική παράταξη, το ΠΑΣΟΚ, το 1993, το 1996 και το 2000.

Από το 1963 μέχρι το 1993 καταγράφεται ένας τέλειος κύκλος 2 εκλογικών διαδοχικών νικών ανά πρωθυπουργό, με τους Γ. Παπανδρέου και Κ. Καραμανλή να εναλλάσσονται μέχρι το 1981, όταν τον κύκλο συνεχίζει ο Α. Παπανδρέου με τον Κ. Μητσοτάκη (εκλογές 1989 και 1990). Από το 1996 ο κύκλος των 2, διαδοχικών, εκλογικών νικών ανά παράταξη συνεχίζεται μέχρι και το 2007. Έτσι, κατά κανόνα, οι ψηφοφόροι υπερψηφίζουν το ίδιο πρόσωπο σε 2, διαδοχικές, εκλογικές αναμετρήσεις και το καταψηφίζουν στην 3η. Αυτό συνεπάγεται ότι η πιθανότητα ενός πολιτικού να εκλεγεί πρωθυπουργός σε 3 διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις, είναι εξαιρετικά μικρή, ενώ πολύ μικρή είναι και η πιθανότητα να κερδίσει 3 διαδοχικές εκλογές η ίδια πολιτική παράταξη.

Ένα άλλο ενδιαφέρον στατιστικό στοιχείο είναι πως από τα 46 χρόνια δημοκρατικής διακυβέρνησης από το 1956 μέχρι και το 2009, στα 34, πρωθυπουργός της χώρας ήταν κάποιος γόνος των οικογενειών Καραμανλή ή Παπανδρέου (73,91% του διαστήματος).

 

ΠΗΓΗ:   Τετάρτη, 09 Σεπτέμβριος 2009 00:38,

http://www.sofokleous10.gr/portal2/toprotothema/toprotothema/2009-09-08-21-21-06-2009090814278/

 

ΥΓ: Οι υπογραμμίσεις έγιναν από τον admin

Περί θρησκείας και θρησκευτικών προτύπων

 

Του Δημήτρη Σ. Πατέλη

 

Περίληψη.

 

Στο κείμενο αυτό γίνεται αναφορά στην θρησκεία ως ιστορικά προσδιορισμένο πολιτισμικό φαινόμενο, υπό το πρίσμα της ανάδειξης εκείνων των σχέσεων, στα πλαίσια των οποίων προκύπτει το θρησκευτικό βίωμα και η θρησκευτική ανάγκη. Διακρίνεται το είδος των αντλούμενων από την θρησκεία προτύπων, με τα οποία τροφοδοτείται η κοινωνία και η εκπαίδευση. Εντοπίζονται  οι πραγματικές δυνατότητες και η αναγκαιότητα διαλεκτικής άρσης των περιορισμών της θρησκευτικότητας, μέσω της προοπτικής χειραφέτησης της ανθρωπότητας.

1. Εισαγωγή.

 

Ο προβληματισμός περί προτύπων στην κοινωνία και στην εκπαίδευση (βλ. σχετικά την 1^η Εναλλακτική Ημερίδα Επιστημονικού Διαλόγου  του περιοδικού ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, 29-11-2003), παραμένει στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Σε άλλα κείμενα, είχαμε την ευκαιρία να αναδείξουμε σημαντικές πτυχές αυτού του προβληματισμού (Πατέλης, 2003). 

Στις μέρες μας, ενώ η επιστήμη και η τεχνολογία αποθεώνονται, ο ανορθολογισμός, ο μυστικισμός και η θρησκοληψία, οι διάφορες μορφές σκοταδισμού και αγυρτείας, βρίσκονται πάλι στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Όλο και πιο έντονα προβάλλει στο προσκήνιο η θρησκεία ως πηγή αξιών και προτύπων. Γίνεται λόγος περί «θρησκευτικής αναγέννησης», περί θρησκευτικής μόδας, περί επανόδου της πίστης, περί «δίψας για Θεό» κ.λπ. Τα Μ.Μ.Ε. προβάλλουν τη θρησκευτικότητα ως θέαμα, εντεταλμένοι ιδεολόγοι βαφτίζουν τους νέους ιμπεριαλιστικούς πολέμους  «πολέμους πολιτισμών», τους οποίους ανάγουν τελικά σε θρησκευτικούς πολέμους, ενώ οι θρησκευτικοί ταγοί μας προτρέπουν επικά σε κινήσεις «πίσω ολοταχώς»…

Επιπλέον, η κλιμακούμενη υποβάθμιση της εκπαίδευσης, συνοδεύεται με την θεσμοθετημένη αναβάθμιση της θέσης και του ρόλου τόσο της «αγοράς» (βλ. αμεσότερη υπαγωγή της παιδείας στο κεφάλαιο) όσο και της θρησκείας (βλ. π.χ. το νομοθέτημα για την «ανωτατοποίηση των εκκλησιαστικών σχολών» από την σχετική ιστοσελίδα της Π.Ο.Σ.Δ.Ε.Π.), σε ένα πλαίσιο αγαστής θεσμικής συνύπαρξης αγοραίου πραγματισμού και θρησκευτικού μυστικισμού…

 

2. Και η γενετική στην υπηρεσία της μεταφυσικής.

 

Εξυπακούεται ότι οι εκάστοτε λαθροχειρούντες παρά την επιστήμη, δεν φείδονται προσπαθειών για να πείσουν το κοινό περί των δήθεν επιστημονικών αποδείξεων της υπάρξεως του θεού, αλλά και περί δήθεν βιολογικού προκαθορισμού της θρησκείας, δεδομένου ότι οι «οντολογικές αποδείξεις» έχουν προ πολλού χρεοκοπήσει. Ακούσαμε λοιπόν πρόσφατα ότι, ω του θαύματος!, «Ανακαλύφθηκε το γονίδιο της πίστης»! Όλα λοιπόν τίθενται στην «επιστημονική» τους βάση: «Ίσως οι πνευματικές μας αναζητήσεις και η αντίληψη που έχουμε για το Θεό να είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων χημικών αντιδράσεων στον εγκέφαλό μας. Αυτό υποστηρίζει [ …;] Αμερικανός γενετιστής [ …;], ο οποίος εντόπισε ένα συγκεκριμένο γονίδιο, που φαίνεται πως συμβάλλει στη ρύθμιση αυτών των διαδικασιών. Πολλά έντονα θρησκευόμενα άτομα συγκαταλέγονται μεταξύ των ανθρώπων που διαθέτουν μια ιδιαίτερη παραλλαγή αυτού του γονιδίου, ενώ σε εκείνους που έχουν έναν άλλο τύπο του γονιδίου η θρησκευτική πίστη δεν είναι τόσο έκδηλη [ …;] το κλειδί του μηχανισμού που παίζει αποφασιστικό ρόλο για το πόσο λίγο ή πολύ θρησκευόμενοι είμαστε είναι το γονίδιο VMAT2» (Palmgren, εμφάσεις δικές μου -Δ.Π.).

Επιστρατεύεται λοιπόν μια τυπική εκδοχή πρωτόγονου αναγωγισμού, η αναγωγή συνειδησιακών φαινομένων σε χημικές αντιδράσεις και γονίδια (που καθορίζουν τη σύσταση των πρωτεϊνών του οργανισμού), και μάλιστα με τη μορφή εώλων πιθανολογικών εικασιών, ώστε να δοθεί επιστημονικοφανές περίβλημα σε θρησκευτικά δόγματα. Ωστόσο, το βιολογικό στοιχείο δεν μπορεί να είναι καθοριστικό στην εξέταση πολιτισμικών φαινομένων, η εμφάνιση των οποίων ανάγεται σε προωθημένα στάδια του γίγνεσθαι της ανθρωποκοινωνιογένεσης. Πολλώ μάλλον δε, αυτό δεν μπορεί να ισχύει για το βιοχημικό και χημικό στοιχείο. Το κοινωνικό-πολιτισμικό πεδίο αλληλεπιδράσεων, είναι το περιπλοκότερο όλων των γνωστικών αντικειμένων, εντός του οποίου, όλες οι υπόλοιπες αλληλεπιδράσεις (μηχανικές, χημικές, βιολογικές, κ.ο.κ.) υφίστανται και λειτουργούν σε ανηρημένη-μετασχηματισμένη μορφή, υποταγμένες στην κοινωνική νομοτέλεια.

Ωστόσο, ο εμφορούμενος από αναγωγικό οίστρο αρθρογράφος, στην προσπάθειά του να προσδόσει επιστημονικοφάνεια στα δόγματά του, ανατρέχει και στην (κατά τα λοιπά απορριπτέα μετά βδελυγμίας από τους φορείς της θρησκείας) θεωρία της εξέλιξης: «φαίνεται πως υπάρχουν πολλοί καλοί λόγοι που σχετίζονται με τη γενετική προδιάθεση της πίστης μας σε κάποιο Θεό. Η θρησκεία είναι κάτι που ενώνει τους ανθρώπους και πιθανόν να έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την ειρηνική συνύπαρξη στις ανθρώπινες κοινωνίες …; Αυτό ίσως σημαίνει ότι αυτή η ιδιαίτερη εκδοχή του γονίδιου VMAT2 αναπτύχθηκε μέσα από την εξελικτική διαδικασία, γιατί έδινε στους προγόνους μας ένα πλεονέκτημα: Η θρησκεία και η πίστη ήταν παράγοντες που ενίσχυαν τη συνοχή και τη σταθερότητα των κοινωνιών τους. Κατά συνέπεια, το βήμα από την πίστη μέχρι τη δημιουργία ενός συστήματος κανόνων που διέπουν τα εγκόσμια δεν είναι τόσο μεγάλο, γεγονός που οδήγησε στην τάξη και την ασφάλεια, οι οποίες με τη σειρά τους έκαναν πιο εύκολη την επιβίωση. Οι θρησκευόμενοι απέκτησαν, δηλαδή, ένα εξελικτικό πλεονέκτημα σε σχέση με εκείνους που δεν είχαν τα σωστά γενετικά δεδομένα. Έτσι, τα άτομα με αυτή την ιδιαίτερη εκδοχή του γονίδιου VMAT2 κληροδότησαν το χαρακτηριστικό αυτό στις επόμενες γενιές μέσω της φυσικής επιλογής, ώστε να διασωθεί σε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού μέχρι τις μέρες μας.» (ό.π.). Χρειάζεται αυθεντικό ταχυδακτυλουργικό ταλέντο για να συμπυκνωθούν τόσες αυθαιρεσίες υπό μορφή συλλογισμού με τρεις τουλάχιστον λανθάνουσες αυθαίρετες προκείμενες …;

Προκείμενη 1^η: «Η θρησκεία είναι κάτι που ενώνει τους ανθρώπους …;»!

Προκείμενη 2^η: Η θρησκεία προέκυψε από το «γονίδιο της πίστης», που έδινε στους θρησκευόμενους προγόνους μας ένα «εξελικτικό πλεονέκτημα» οδηγώντας «στην τάξη και την ασφάλεια»!

Προκείμενη 3^η: Οι φορείς των «σωστών γενετικών δεδομένων», ήγουν του «γονιδίου της πίστης», δια της εξ ορισμού ενοποιητικής θρησκευτικότητος, και της εξ αυτής εμπορευόμενης τάξεως, ηθικής και ασφαλείας, δημιούργησαν την κοινωνία και ώθησαν την εξέλιξή της! 

Για την ανασκευή της 1^ης προκείμενης, δεν χρειάζεται να διαθέτει κανείς εμβριθείς ιστορικές γνώσεις, οι οποίες προφανώς δεν συνιστούν το ισχυρό σημείο του αρθρογράφου μας. Αρκεί μια ιδέα από την τρέχουσα σύγχρονη ειδησεογραφία …;Η θρησκείες ανέκαθεν λειτουργούσαν ενοποιητικά και διχαστικά ταυτοχρόνως, ως μηχανισμοί εντάξεων και αποκλεισμών, σε συνάρτηση με τις κοινωνικές και οικονομικές αντιφάσεις της εκάστοτε συγκυρίας. 

Ακόμα και εάν υποτεθεί ότι έχουν αποτυπωθεί γονιδιακά ορισμένες προϋποθέσεις της ανθρώπινης κοινωνικότητας, αυτό προφανώς θα αφορά συμπεριφορές που συνδέονται με τον αγελαίο τρόπο ζωής των πρωτευόντων, στον οποίο συνυπήρχαν στοιχεία αλληλεγγύης, ενότητας, αλλά και σύγκρουσης, επιθετικότητας. Σε διαφορετικές συγκυρίες, στην συμπεριφορά του ίδιου ή και διαφορετικών ατόμων, δεσπόζει το μεν είτε το δε στοιχείο, ώστε να διασφαλιστεί η στρατηγική επιβίωσης του γένους.

Είναι συνεπώς, τουλάχιστον αυθαίρετη η απόδοση στους φορείς των πρώτων «εξελικτικού πλεονεκτήματος» (οφειλόμενου μάλιστα σε «γονίδιο πίστης»), έναντι των μη συναινετικών, οι οποίοι μάλιστα «δεν είχαν τα σωστά γενετικά δεδομένα». Εδώ, ο θεολογικός οίστρος του αρθρογράφου βρίθει αντιδανεισμών με αγοραίες ρατσιστικές προκαταλήψεις. Μήπως, μετά από τέτοια εμβριθή επιστημονική ανάλυση, προς διασφάλιση της εννόμου τάξεως και της ηθικής, θα ήταν σκόπιμο να εισηγηθεί ο λαμπρός επιστήμων στα αρμόδια όργανα, να επιδοθούν σε καθαρτήρια πογκρόμ, ή τουλάχιστον σε επιλεκτικές στειρώσεις στους εναπομείναντες μη συναινετικούς προς το σύστημα και μη θρησκευόμενους, οι οποίοι -κατά τον «επιστήμονα»- σαφώς και «δεν έχουν τα σωστά γενετικά δεδομένα»; …;

Βεβαίως, απουσιάζουν παντελώς από το σκεπτικό του «επιστήμονα», ορισμένες αμελητέες λεπτομέρειες, όπως η ριζική αλλαγή που επήλθε στην ανθρωποκοινωνιογένεση με την εργασία, έναντι των υπολοίπων εμβίων όντων: σε αντιδιαστολή με τα υπόλοιπα έμβια όντα που δεν υπερέβησαν τα δεσμά των βιολογικών αλληλεπιδράσεων, το άγον και καθοριστικό στοιχείο της στρατηγικής επιβίωσης του ανθρώπου, δεν είναι τόσο η προσαρμογή στις αλλαγές του περιβάλλοντος, όσο η προσαρμογή του περιβάλλοντος στις ανθρώπινες ανάγκες, με τη συνακόλουθη υπαγωγή και της ίδιας της φύσης του ανθρώπου σε αυτή την διαδικασία μετασχηματισμού (αναλυτικότερα βλ. Βαζιούλιν 2004). Ως εκ τούτου, ο παρά την επιστήμη θεολόγος, -ελέω «σωστού γενετικού υλικού»- δεν συναρτά την εμφάνιση και ανάπτυξη της κοινωνίας με την συν-εργασία, αλλά με την θρησκεία!… Με άλλα λόγια, η επιστήμη επιστρατεύεται λαθροχειρικά ως «αποδεικτικό» στοιχείο για την επιβολή των δογμάτων μιας «σύγχρονης» εκδοχής επικίνδυνου σκοταδισμού και μυστικισμού …;

 

3. Πολιτισμός και παιδεία.

 

Έχοντας λοιπόν υπ' όψιν και το δόλιο ρόλο των δια της επιστήμης απολογητών της θρησκείας, αλλά και των κατ' επάγγελμα υμνητών του παρελθόντος και αυτόκλητων διαχειριστών της «εθνικής κληρονομιάς», οφείλουμε να αναφερθούμε επιγραμματικά στα θρησκευτικά πρότυπα και στη σχέση τους με την παιδεία και τον πολιτισμό.

Ο άνθρωπος προσοικειώνεται, αφομοιώνει τον προγενέστερο πολιτισμό, αποκωδικοποιώντας και αποαντικειμενοποιώντας τα εκάστοτε υλικά και πνευματικά αποκρυσταλλώματά του, καθιστώντας τον όρο της δραστηριότητάς του και δημιουργεί πολιτισμό, καινοτομεί, κωδικοποιώντας και  αντικειμενοποιώντας τις νέες γνώσεις, δεξιότητες και δημιουργικές ικανότητές του. Ο πολιτισμός εντοπίζεται στο σύνολο των διαγενεακώς διαβιβαζόμενων τρόπων και μορφών διεξαγωγής της ανθρώπινης (υλικής και πνευματικής) δραστηριότητας, που είναι αντικειμενοποιημένοι σε εμπράγματους υλικούς φορείς (μέσα εργασίας, σημεία, σύμβολα, κ.ο.κ.), ως σύστημα πληροφοριακών κωδίκων, οι οποίοι ενισχύουν την ιστορικά συσσωρευμένη κοινωνική εμπειρία και θέτουν τους όρους της περαιτέρω ανάπτυξής της. Είναι ο γενικευμένος τρόπος πραγμάτωσης και ρύθμισης της ανθρώπινης δραστηριότητας, η πτυχή εκείνη της κοινωνικής ζωής που έγκειται στην γένεση και στη διαγενεακή μετάδοση «προγραμμάτων», «κωδίκων» δραστηριότητας, συμπεριφοράς και επικοινωνίας. Είναι ο κώδικας, βάσει του οποίου εκτυλίσσεται και αναπτύσσεται ο κοινωνικά διαμεσολαβημένος μεταβολισμός (η ανταλλαγή ύλης και ενέργειας του ανθρώπου με τη φύση), το σύνολο των δραστηριοτήτων και επικοινωνιών του ανθρώπου. Ένας κώδικας σημειολογικών συστημάτων. Εξ' ου και η βαθύτατη σύνδεση του πολιτισμού με την παιδεία, την αγωγή και την εκπαίδευση. Με την ευρύτερη έννοια του όρου, παιδεία είναι η σχεδιοποιημένη ή αυθόρμητη πρακτική, γνωστική, ηθική, αισθητική, διανοητική κ.ο.κ. επίδραση που ασκείται στα μέλη της κοινωνίας, ιδιαίτερα από την εκάστοτε ώριμη γενιά στη νεότερη. Είναι το συνειδητά ή αυθόρμητα συγκροτούμενο σύστημα κοινωνικών παραγόντων που επιδρούν καθοριστικά στην ανάπτυξη των ατόμων, η ενότητα όλων των μέσων, των τρόπων και των μορφών (διαγενεακής και μη) αλληλεπίδρασης των ανθρώπων που εξασφαλίζει την αναπαραγωγή και ανάπτυξη της ζωής και του συνόλου του υλικού και πνευματικού πολιτισμού.

Η θρησκεία συνιστά αναπόσπαστο στοιχείο του πολιτισμού σε ορισμένες ιστορικές βαθμίδες του γίγνεσθαι της ανθρωπότητας. Θα μπορούσε λοιπόν να θεωρηθεί εύλογη η αντίληψη κατά την οποία η θρησκεία συνιστά ένα προνομιακό πεδίο, από το οποίο η κοινωνία και η παιδεία οφείλει να αντλεί κοινωνικοποιητικά-πολιτιστικά πρότυπα και παιδευτικές αξίες. Ωστόσο, πριν υιοθετήσουμε αβίαστα και άκριτα την παραπάνω αντίληψη, οφείλουμε να διευκρινίσουμε, τι είναι η θρησκεία, πως αρθρώνεται ως μορφή κοινωνικής συνείδησης, από πού προκύπτει, πως λειτουργεί και τι είδους πρότυπα και αξίες πρεσβεύει.

 

4. Για τις μορφές της κοινωνικής συνείδησης.

 

Όπως έχουμε δείξει αναλυτικά (Πατέλης, 1999), η θρησκεία είναι ένα περίπλοκο, πολυεπίπεδο και ιστορικά εξελισσόμενο πολιτισμικό μόρφωμα, τον πυρήνα του οποίου συγκροτεί μια ιδιότυπη κοινωνική συνείδηση. Τι είναι όμως κοινωνική συνείδηση (αναλυτικά, βλ. Βαζιούλιν, 2004, σ. 229-293);

Είναι χαρακτηριστική για τον άνθρωπο ιδεατή αντανάκλαση της αντικειμενικής και υποκειμενικής πραγματικότητας, μέσω του πολύμορφου συνόλου των ειδικά ανθρώπινων ψυχικών λειτουργιών. Η κοινωνική συνείδηση προσιδιάζει στον άνθρωπο, ο οποίος είναι προσωπικότητα, δηλαδή στο άτομο το οποίο συνειδητά αφομοιώνει το κοινωνικό και το μετατρέπει σε εσωτερικά παρόν, κατά τρόπο ώστε η δραστηριότητά του να κατευθύνεται από τη συνειδητοποίηση της κοινωνίας ως ολότητας. Η κοινωνική συνείδηση ή συνειδέναι συναπαρτίζεται από δύο πλευρές: αφ' ενός μεν συνιστά γνωστική διαδικασία και  γνώση (ιδεατή αντανάκλαση της υφιστάμενης πραγματικότητας και ιδεατή προτρέχουσα σύλληψη των αποτελεσμάτων της ανθρώπινης δραστηριότητας), αφ' ετέρου δε συνιστά συνειδητοποίηση και προτρέχουσα σύλληψη της αλληλεπίδρασης των ανθρώπων, των αμοιβαίων σχέσεων και της επικοινωνίας τους.

 Δεδομένου ότι χαρακτηριστικό της κοινωνικής συνείδησης είναι η αντανάκλαση του υποκειμένου ως υποκειμένου και η επενέργεια στους ανθρώπους ως υποκείμενα μέσω πράξεων, αισθημάτων και νόησης, σε συνάρτηση με την υπεροχή μιας από τις προαναφερθείσες στιγμές, η συνείδηση υποδιαιρείται σε τρεις βασικές μορφές.

Η ηθική μορφή της συνείδησης είναι εκείνη στη λειτουργία της οποίας υπερτερεί η επίδραση των πράξεων, οι οποίες εξετάζονται εδώ από την άποψη της ωφέλειας είτε της βλάβης που μπορούν να επιφέρουν σε άτομα, ομάδες και στην κοινωνία συνολικά, δηλαδή από την άποψη του καλού και του κακού. Στις ανταγωνιστικές βαθμίδες του κοινωνικού γίγνεσθαι στα πλαίσια της ηθικής μορφής, προκύπτουν και δύο παράγωγες εκφάνσεις της κοινωνικής συνείδησης: η πολιτική και το δίκαιο.

Η αισθητική μορφή συγκροτείται από τη διάθλαση του περιεχόμενου της κοινωνικής συνείδησης κατ' εξοχήν μέσω του πρίσματος των αισθημάτων (αισθήσεων, συναισθημάτων), ως αντανάκλαση σε αισθητηριακά ισοδύναμα της ουσίας (απεικάσματα, παραστάσεις κ.λ.π.) των νομοτελειών των κοινωνικών σχέσεων (κάλλος, ωραίο κ.λ.π.). Εδώ η αντικειμενικότητα, η πληρότητα, η αρτιότητα του κόσμου, το καθολικό, το ουσιώδες και το αναγκαίο εκφράζεται σε καθολικές μορφές-παραστάσεις, μέσω των οποίων η προσωπικότητα προσοικειώνεται και βιωματικά τον κόσμο, μετατρέποντάς τον από αντικείμενο της συνείδησης σε αντικείμενο της αυτοσυνείδησης. Ιστορικά παροδικού χαρακτήρα επιπλέον αναγκαία (σε ορισμένες βαθμίδες) έκφανση της εν λόγω μορφής είναι η θρησκευτική συνείδηση, ως «άμεση, δηλαδή συναισθηματική μορφή σχέσης των ανθρώπων προς φυσικές και κοινωνικές δυνάμεις οι οποίες κυριαρχούν επ' αυτών» (Ένγκελς, Αντι-Ντύρινγκ, σ.329).

  Η φιλοσοφία, η πλέον διαμεσολαβημένα συνδεόμενη με το κοινωνικό Είναι και ταυτόχρονα η βαθύτερη μορφή της κοινωνικής συνείδησης, συνιστά αντανάκλαση κατά κύριο λόγο μέσω της σκέψης, του στοχασμού και σε καθολικές μορφές, της σχέσης μεταξύ κοινωνικής συνείδησης και κοινωνικού Είναι, καθώς και τη συνειδητοποίηση της συνείδησης συνολικά, του ρόλου της στην ανάπτυξη της κοινωνίας.

 Η θρησκεία δεν είναι αυθαίρετη «κοινωνική κατασκευή». Παρά τις μονομέρειες του κοινωνιολογισμού και του ψυχολογισμού, αποδεικνύεται ότι είναι ένα φαινόμενο το οποίο έχει γνωσιολογικές, κοινωνικοοικονομικές, και ψυχολογικές πηγές και λειτουργίες,οι οποίες συνυπάρχουν και λειτουργούν αναπόσπαστα περιπεπλεγμένες. Επειδή όμως η θρησκεία είναι μορφή κοινωνικής συνείδησης, και ωθεί τους ανθρώπους σε ορισμένες γνωστικές προδιαθέσεις, στάσεις ζωής, πράξεις, βιώματα, σκέψεις κ.ο.κ., λειτουργεί και ως μηχανισμός συστημικής αντεπίδρασης στις γνωστικές διαδικασίες, στους αντικειμενικούς κοινωνικοοικονομικούς όρους ύπαρξης και στην ψυχολογία των ανθρώπων. Υπό αυτή την ιδιότητα, η θρησκεία επ' ουδενί λόγω δεν είναι (γνωσιολογικά, αξιολογικά, πολιτικά, κοινωνικά κ.ο.κ.) ουδέτερη και αμερόληπτη, ούτε μπορεί να τίθεται υπεράνω της κοινωνίας και της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

 

5. Συνοπτική αναφορά στις γνωσιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνικές πηγές της θρησκείας.

 

Η κάθε απόσπαση φαντασιακών είτε νοητικών μορφωμάτων που προκύπτουν νομοτελώς σε διάφορα επίπεδα της γνωστικής διαδικασίας και η κάθε εμπλοκή του ανθρώπου στην άκαμπτη θεώρησή τους, οδηγεί σε ψευδοσυλλογισμούς, οι οποίοι ανακύπτουν αυθόρμητα σε ορισμένου τύπου καθημερινή συνείδηση που αποτελεί τη βάση ιδεοκρατικών θεωρησιακών κατασκευών και μυστικοποίησεων, τις οποίες ο Μαρξ αποκαλούσε speculation. Η αμφισημία του όρου speculation ερμηνεύεται από τον  Μαρξ ως «Λαθρεμπορική ταχυδακτυλουργία σκέψεων», δηλ. ως θεωρησιακή (φιλοσοφική) κατασκευή, αλλά και ως (εμπορική) κερδοσκοπία (βλ. σχετικά: Μαρξ Κ., Ένγκελς Φ. Η γερμανική ιδεολογία, σελ. 375 382). Ο μηχανισμός της ιδεαλιστικής-μυστικιστικής απόσπασης της αφηρημένης γενίκευσης από τα αισθητηριακά δεδομένα και αντιστροφής της μεταξύ τους γενετικής και αιτιώδους σχέσης, γίνεται κατά κανόνα ως εξής: το γενικό, π.χ. η έννοια «καρπός» αποτέλεσμα γενίκευσης – αφαίρεσης γενικών ιδιοτήτων από την ποικιλομορφία των ξεχωριστών καρπών (μήλων, αμυγδάλων, αχλαδιών κλπ.) αποσπάται από το ειδικό και το ενικό και προβάλλει ως εξ' αρχής δεδομένο, ενώ οι συγκεκριμένοι καρποί (μήλα κ.λ.π.) προβάλλουν ως απλές ενσαρκώσεις και υλοποιήσεις της έννοιας (της ιδέας) «καρπός εν γένει»… Έχουμε δηλαδή υποστασιοποίηση της υπαλληλίας των εννοιών γένους-είδους (Mαρξ Κ., Ένγκελς Φ. Η αγία Οικογένεια, σ. 62-67).

Η αναφορά στις γνωσιολογικές πηγές της θρησκείας, έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους εμπλέκονται συνειδητά σε μαθησιακές διαδικασίες και παιδαγωγικό έργο. Η σχετικά εκτενής αναφορά σε αυτές τις πηγές, αποσκοπεί επιπλέον στην εμφατική ανάδειξη των γνωσιολογικών πηγών των μεταφυσικών υποστασιοποιήσεων, δεδομένου ότι η θρησκεία (όπως άλλωστε και κάθε ιδεαλισμός), -παρά τις περί του αντιθέτου απόψεις ενός μονόπλευρου κοινωνιολογισμού (βλ. π.χ. Ντυρκέμ)- έχει γνωσιολογικές ρίζες, που συνδέονται με το φάσμα δυνατοτήτων που παρέχει η αντιφατική και πολύπλευρη γνωστική διαδικασία, κάθε καμπή, απόσπασμα, θραύσμα και κυρίως κάθε πλάνη της οποίας μπορεί (με την κατάλληλη κοινωνική – πολιτισμική ενίσχυση και διόγκωση) να οδηγήσει σε μεταφυσικές υποστασιοποιήσεις, μονομέρειες και απολυτοποιήσεις.

Στη θρησκευτική έκφανση του συνειδέναι καθοριστική και κυρίαρχη είναι η παρουσία κατ' εξοχήν του βιώματος, της εμπειρίας, των συναισθημάτων έναντι της σκέψης και της δράσης. Αλλά η θρησκευτική συνείδηση, ως ιδιότυπη συνείδηση, αποτελεί συνείδηση εκείνων των φυσικών και κοινωνικών δυνάμεων, οι οποίες αυτονομούνται από την πρακτική και γνωστική ενεργητικότητα του ανθρώπου και ως «απολελυμένες» και αλλότριες αντιπαρατίθενται σε αυτόν και επενεργούν σε αυτόν ως δυνάμεις υποταγής, βλάβης και καταστροφής. Οι δυνάμεις αυτές είναι οπωσδήποτε άγνωστες και κατ' αρχήν ακατάληπτες, ή τουλάχιστον ανεπαρκώς εγνωσμένες, δεδομένου ότι η γνώση του ανθρώπου είναι αναγκαία και επαρκής, στο βαθμό που παρέχει στο υποκείμενο της γνώσης τη δυνατότητα τελεσφόρου μετασχηματισμού του εγνωσμένου στην κατεύθυνση που του χρειάζεται (το γνωστό είναι δυνάμει πρακτέο).

Αποτελεί λοιπόν η θρησκεία φενακισμένη, φαντασιακή και αντεστραμμένη αντανάκλαση εξωτερικών, αλλότριων, κυρίαρχων, καταστροφικών και ακατάληπτων φυσικών και κοινωνικών δυνάμεων της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Είναι μάλιστα μια άμεση συναισθηματική μορφή σχέσης των ανθρώπων προς αυτές τις δυνάμεις, και από αυτή την άποψη, αποτελεί εκδήλωση της ανελευθερίας, της ανεπάρκειας, της αδυναμίας και της υποταγής των ανθρώπων σε αντικειμενικούς όρους της ζωής τους, οι οποίοι δεν είναι αποτέλεσμα της συνειδητής τους δραστηριότητας, αλλά τους επιβάλλονται αυθόρμητα (Ουγκρινόβιτς, σ. 245). Συνεπώς η επιστημονική προσέγγιση της θρησκείας προϋποθέτει τη διερεύνηση και εξήγηση εκείνου του είδους των σχέσεων και των πλευρών της κοινωνικής ζωής, οι οποίες γενούν την αντικειμενική ανάγκη για ένα σύστημα φενακισμένων δοξασιών, ικανών να «διευθετούν» με φαντασιακό και αντεστραμμένο τρόπο τα πραγματικά προβλήματα της ανθρώπινης ζωής.

Η ανάγκη αυτή στην πρωταρχική της μορφή προβάλλει ως ατομική αναζήτηση (από το επιμέρους άτομο – ιδιώτη) λύτρωσης, «απαλλαγής, σωτηρίας, τις οποίες η δεδομένη και ως τέτοια ανυπέρβλητη πραγματικότητα αδυνατεί να του παράσχει στις δεδομένες συγκεκριμένες αντικειμενικές και υποκειμενικές συνθήκες…» (Lucacs, σ. 439). Η ψυχολογική ένταση αυτής της ανάγκης του ατόμου-πιστού και ο μαζικός χαρακτήρας της σε ορισμένες ιστορικές συνθήκες, προβάλλουν ως αυταπόδεικτη αλήθεια της «εγγενούς» θρησκευτικότητας που δήθεν ενυπάρχει στη «φύση του ανθρώπου», στις ιδιαιτερότητες του ανθρώπινου ψυχισμού ή και του οργανισμού… Αυτό ακριβώς το βίωμα, προκβαλλόμενο στο διηνεκές, προτάσσει η θεολογική προπαγάνδα στην προσπάθειά της να εδραιώσει παιδιόθεν την παρουσία της θρησκείας, ως δήθεν αιωνίου φαινομένου. Η θρησκευτική συνείδηση είναι όντως φαινόμενο που εκφράζεται και υπάρχει μέσω του ψυχισμού των ξεχωριστών ατόμων, σφραγίζοντας την ιδιοτυπία του τελευταίου, αλλά επ' ουδενί λόγω δεν ανάγεται στην ατομική ψυχολογία (πόσο μάλλον στη βιολογία). Από αυτή την άποψη είναι άκρως αντιεπιστημονικές οι προσεγγίσεις που ορίζουν τη θρησκεία ως «σχέση του ανθρώπου με το θείο» (Μπέγζος, σ.277), παραπέμποντας απ' ευθείας στο μεσαιωνικό μυστικισμό των οντολογικών αποδείξεων της ύπαρξης του θεού με την επίκληση της περί αυτού ιδέας. Η επιστημονική αξία παρόμοιων προσεγγίσεων είναι χειρότερη από αυτήν λ.χ. της ερμηνείας της ψύχωσης μέσω της σχέσης του ατόμου με παραστάσεις του παραληρήματός του…

Στον αντίποδα του ψυχολογισμού τοποθετείται ο κοινωνιολογισμός, ο οποίος επικεντρώνεται στη φαινομενολογική περιγραφή, στον μονομερή και εν πολλοίς στατικό εντοπισμό μορφών, πτυχών και λειτουργιών του θρησκευτικού φαινομένου (όπως γίνεται  π.χ. στο δομο-λειτουργισμό). Ποικίλες εκδοχές κοινωνιολογισμού απαντώνται σε κοινωνιολογικά κείμενα περί θρησκείας (βλ. π.χ. Τσαούση, σ. 504-551).

 

6. Θρησκευτικός αγνωστικισμός, δογματισμός, σκεπτικισμός, ανορθολογισμός και εκπαίδευση.

 

Η θρησκευτική συνείδηση αποτελεί πρόσληψη εν είδει αισθητηριακών ισοδυνάμων-παραστάσεων της άγνωστης και μάλιστα της μη γνώσιμης, της εκ προοιμίου ακατάληπτης και «αδιάγνωστης» ουσίας, η οποία κυριαρχεί επί ατόμων που διαθέτουν συνείδηση και αυτοσυνείδηση και η οποία είναι κατά βάση εχθρική προς αυτά. Η αγνωσία είναι βασικό γνώρισμα της θρησκείας που την καθιστά από γνωσιολογικής κοσμοθεωρητικής πλευράς αγνωστικιστική συνείδηση, η οποία αρνείται (ολοκληρωτικά ή εν μέρει) τη γνωσιμότητα του κόσμου. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η θρησκεία, κατά κανόνα, θέτει φραγμούς στη γνώση και υπονομεύει την εμβέλεια και το βάθος των σκοποθεσιών και της δραστηριότητας του ανθρώπου, γεγονός που την καθιστά θεμελιωδώς αντιεπιστημονική.

Υπαρκτές φυσικές και κοινωνικές δυνάμεις εκλαμβάνονται ως εκ προοιμίου ασύλληπτες, ανέκαθεν και δια παντός κυρίαρχες και εχθρικές προς τους ανθρώπους. Αντικείμενο της θρησκευτικής συνείδησης είναι πράγματα, σχέσεις και διαδικασίες που υπάρχουν σε απόσπαση και σε αντιδιαστολή με τους ανθρώπους, που επενεργούν σε αυτούς καταστροφικά. Ωστόσο, οι δυνάμεις αυτές, δεν είναι ακόμα εγνωσμένες και δεν έχουν ακόμα μετασχηματισθεί πρακτικά βάσει της συνειδητοποίησης των αναγκών των ανθρώπων. Είναι ακριβώς αυτό το εισέτι μη εγνωσμένο, το εισέτι μη μετασχηματισθέν πραγμάτων, σχέσεων, διαδικασιών και δυνάμεων που εκλαμβάνεται αντεστραμμένα από τη θρησκευτική συνείδηση ως θεμελιώδης μη γνωσιμότητα δυνάμεων ανέκαθεν και ανυπέρβλητα κυρίαρχων και εχθρικών προς τους ανθρώπους.

 Φυσικά, οι εκάστοτε γνωστικές δυνατότητες του ανθρώπου είναι ιστορικά προσδιορισμένες. Αλλά, το πρόβλημα της γνωσιμότητας δεν είναι για τη θρησκευτική συνείδηση ορθολογικά διευθετούμενη ιστορική διαδικασία, σε συνάρτηση με το εύρος και το βάθος της ανθρώπινης πρακτικής, αλλά εγγενής αδυναμία του  a priori πεπερασμένου του ανθρώπου του φυσικού, του εντεύθεν έναντι της απειρίας του υπερανθρώπου, του υπερφυσικού, του επέκεινα. Αυτός ο εγγενής δογματικός αγνωστικισμός της θρησκείας λειτουργεί ως κοσμοθεωρητική αρχή εξ' υπαρχής υπονομευτική της μαθησιακής διαδικασίας. Αδιαμφισβήτητα, η θρησκεία είναι η παραδοσιακότερη και μακροβιότερη μορφή εξ ορισμού δογματισμού και αγνωστικισμού, γεγονός που της προσδίδει έναν εγγενή αντιεπιστημονισμό και ανορθολογισμό. Χαρακτηριστική είναι η περίφημη ρήση του Ταρτουλλιανού:«credo, quia absurdum» («Πιστεύω διότι είναι παράλογο»).

Δογματισμός είναι η προσήλωση και η άκριτη εμμονή στις (θεμελιώδεις) αρχές και στην αυστηρότητα ορισμένου συστήματος, η οποία προτάσσει την αξίωση να αναγνωρίζο­νται, είτε να γίνονται αποδεκτές άνευ όρων ο­ρισμένες σχηματοποιημένες και μηχανιστικά κωδικοποιημένες θέσεις, ως αξιώματα μη ερειζόμενα σε αιτιολογία ή αποδείξεις. Ο σκεπτικισμός, αντίθετα, προσδιορίζεται είτε αυτοπροσδιορίζεται ως αμφιβολία, αμφι­σβήτηση και άρνηση των αρχών και της αυστη­ρότητας ορισμένου συστήματος, ως αντίπο­δας του δογματισμού. Ο μεν πρώτος, απολυτοποιεί τον απόλυτο χαρακτήρα, ο δε δεύτερος, απολυτοποιεί τον σχετικό χαρακτήρα  της εκάστοτε κεκτημένης αλήθειας.

Στη θρησκεία και στη θεολογία, η μεν πρώτη τάση εκδηλώνεται με τη συγκρό­τηση, συστηματοποίηση και κωδικοποίηση των δογμάτων του κάθε θρησκευτικού συστήμα­τος, στον βαθμό που αυτό εδραιωνόταν και α­ποκτούσε επίσημα θεσμική ισχύ (με την δική του «δογματική»), η δε δεύτερη, με πληθώρα «αιρετικών» αναθε­ωρήσεων.

Δογματισμός και σκεπτικισμός είναι δύο εκ πρώτης όψεως διαμετρικά α­ντίθετες τάσεις-πόλοι, που εκδηλώνονται με ποικίλες μορφές και ένταση σε διαφορετικές συ­γκυρίες της ιστορίας των μορφών της κοινωνι­κής συνείδησης (θεωριών, επιστημών, ηθικής, πολιτικής, δικαίου, αισθητικής, θρησκείας, φι­λοσοφίας). Στην επιστήμη και στην εκπαίδευση, οι τάσεις αυτές εκδηλώνονται ι­διαίτερα έντονα στις κρισιακές γνωσιακές συγκυρίες, κατά τις οποίες τίθεται σε δο­κιμασία η περιγραφική, ερμηνευτική και ευρετική ικανότητα της κεκτημένης γνώσης και των μεθοδολογικών θεμελίων της, μέσω ποικίλων προσπαθειών εξήγησης του άγνωστου (π.χ. νέων γεγονότων) με τη βοήθεια του ήδη γνωστού. Η δημιουργική ανάπτυξη της επιστήμης και της μάθησης δεν ε­πιτυγχάνεται σε  αυτές τις συγκυρίες μέσω κάποιας εξισορρόπησης του δογματισμού με δόσεις σκεπτικισμού, είτε με την υιοθέτηση μιας σχετικοκρατικής διάλυσης κάθε αρχής, αλλά στον βαθμό που, μέσα από δραματικές συγκρούσεις, αίρεται η άγονη αντίθεση μεταξύ δογματικής εμμονής σε παρωχημένες επιστημονικές θέσεις και μηδενιστικών, σκεπτικιστικών, αγνωσπκιστικών κ.λπ. τάσεων, μέσω της θετικής διευθέτησης των επίμαχων προβλημάτων και της αναβάθμισης της γνώσης με την διαλεκτική «άρση» των κεκτημένων της(Πατέλης, 1998).

Εξυπακούεται ότι ο ανορθολογισμός δεν εξαντλείται στις «συγκροτημένες» φιλοσοφικές, θεολογικές και θεωρητικές εκδοχές του που προωθούνται ποικιλοτρόπως και επισήμως από την «καθηγητική επιστήμη» και τα όποια εντεταλμένα «ιδεολογικά συστατικά στοιχεία της άρχουσας τάξης» (Μαρξ, Θεωρίες της υπεραξίας, σ. 528), που πρόθυμα ενσταλάζουν αδράνεια, αποπολιτικοποίηση και μοιρολατρία σε συνθήκες γενικευμένης κρίσης του κοινωνικοοικονομικού συστήματος. Βλέπετε «αυτή η αποβλάκωση, άμα τε και φρίκη, έχει βρει τους περισσότερους υμνητές απ' όσους οποιοδήποτε άλλο άγος μπόρεσε ποτέ να εξασφαλίσει στο διάβα των αιώνων» (Στάθης). Ωστόσο, καμία συγκροτημένη ιδεολογική επιβολή ή «κατασκευή» δεν θα είχε αντίκρισμα, εάν δεν εύρισκε πρόσφορο έδαφος στο πεδίο των καθημερινών σχέσεων και βιωμάτων των ανθρώπων, σε αυτή τη μήτρα αφομοίωσης και αναπαραγωγής του κυρίαρχου συστήματος που αναπαράγει τον «λαϊκό ανορθολογισμό», ένα συμπίλημα δεισιδαιμονιών, προκαταλήψεων, προεπιστημονικών, ψευδοεπιστημονικών και παραεπιστημονικών δοξασιών, αφελούς φυσιοκρατισμού και θρησκείας, αλλά και τον αυθόρμητο ανορθολογισμό των μεταμοντέρνων «επιστημόνων», που σπεύδουν να υιοθετήσουν τα εκάστοτε ιδεολογικά κελεύσματα της μόδας.

Δεδομένου μάλιστα ότι με την εδραίωση του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής ο θετικισμός είναι το φιλοσοφικό ρεύμα που πρεσβεύει την κυρίαρχη μορφή του ορθολογισμού, ο τελευταίος εννοείται ως κατ' εξοχήν εργαλειακός, τεχνοκρατικά χρησιμοθηρικός και ιδιοτελώς υπολογιστικός «ψυχρός» λόγος, δέσμιος της προδιαλεκτικής βαθμίδας της νόησης, της διάνοιας, κι­νούμενος στα πλαίσια ενός έρποντα εμπειρι­σμού-φαινομεναλισμού. Ο κατ' αυτόν τον τρόπο εννοούμενος θρίαμβος του «ορθολογισμού» δεν αφήνει απλώς περιθώρια για την ανάπτυξη του ανορθολογικού μυστικισμού, αλλά αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξή του, τον αναπαράγει νομοτελώς ως το εξισορροπητικό alter ego του στο πεδίο της καθημερινής τύρβης.

Πολύς λόγος γίνεται περί του μονοσήμαντα ευεργετικού ρόλου της χρήσης νέων τεχνολογιών στην κοινωνία και στην εκπαίδευση. Η εισαγωγή  των «νέων τεχνολογιών» της πληροφορικής, της ψηφιοποίησης των εποπτικών μέσων, της εικονικής πραγματικότητας  και του Internet, που προβάλλεται δημαγωγικά ως πανάκεια για αναβάθμιση της εκπαίδευσης, με αμετάβλητο το όλο πλαίσιο, τις κατευθύνσεις, τη δομή και τις λειτουργίες της εκπαίδευσης, μπορεί να επιτείνει την υποβάθμιση της γνωστικής διαδικασίας σε παραστατική αναπαραγωγή τυποποιημένης πληροφορίας, είτε ακόμα και να οδηγήσει σε εγκλωβισμό εκπαιδευτικών και εκπαιδευόμενων στο χαώδες συμφυρματικό πληροφοριακό zapping της «εικονικής πραγματικότητας», με ανεπανόρθωτη υπονόμευση κάθε λογικής συνέπειας, κριτικής στάσης και νοητικής πειθαρχίας …; Εάν λ.χ. ο εικονογράφος του παραδοσιακού σχολικού βιβλίου δεσμευόταν από ορισμένες στοιχειώδεις αξιώσεις αναπαραστατικού ρεαλισμού, οι δυνατότητες της σύγχρονης ψηφιακής επεξεργασίας παραστάσεων της εικονικής πραγματικότητας δεν παρέχουν μόνο απείρως μεγαλύτερη ευχέρεια δημιουργικών οπτικοποιήσεων, αλλά και τη δυνατότητα οπτικοποίησης κάθε λεκτικοποιημένης ή μη ανορθολογικής αυθαιρεσίας, προσπελάσιμης μάλιστα από ηλικιακές ομάδες και υπό όρους, οι οποίοι κάθε άλλο παρά εξασφαλίζουν την κριτική επεξεργασία των προσφερόμενων παραστάσεων. Ανακύπτει κατ' αυτό τον τρόπο ο κίνδυνος αναβίωσης της πρωτόγονης ανορθολογικής «καθολικής αιτιοκρατίας», όπου κάθε τι μπορεί να προκύψει από τα πάντα, με την επιβλητική και υποβλητική χρήση μιας τεχνικής βάσης που παρέχει μεν θεμελιώδεις δημιουργικές δυνατότητες, αλλά και δυνατότητες καταστροφής του λόγου. Το πρόβλημα επιτείνεται με την προβολή σκοταδιστικών και αντιεπιστημονικών δογμάτων ως θέσεων ισάξιας (αν όχι βαθύτερης) ισχύος και εγκυρότητας με επιστημονικές θέσεις (βλ. τις σχιζοφρενικές επιπτώσεις της επιβολής των θρησκευτικών).

Ως εκ τούτου, η θρησκεία προσφέρεται προς ανάλυση και ως κλασικό διδακτικό υπόδειγμα δογματισμού, αντιεπιστημονισμού και ανορθολογισμού, εξαιρετικά χρήσιμο από τη άποψη της διάγνωσης των μηχανισμών και των επιπτώσεων κάθε δογματοποίησης στο χώρο της επιστήμης, της συνείδησης και των ιδεών.

Η θεολογία,στην καλύτερη περίπτωση, συνιστά επιστημονικοφανή κωδικοποίηση – συστηματοποίηση των θρησκευτικών δογμάτων και διακρίβωση των όρων (θεσμικών, κοινωνικών, ψυχολογικών, κ.ο.κ.) διαχείρισης της θρησκευτικότητας, που αποσκοπεί στην εδραίωση και παράταση της βιωσιμότητάς της. Από αυτή την άποψη η θεσμική παρουσία και αυτοπροβολή της θεολογίας ως επιστήμης, αλλά και η ένταξη των θρησκευτικών στην οργανωμένη εκπαίδευση, δίκην γνωστικού αντικειμένου (που συνυπάρχει στα αναλυτικά προγράμματα ισάξια με τα επιστημονικά γνωστικά αντικείμενα) και πηγής προτύπων-αξιών για τους νέους, συνιστούν ιδιότυπες ιδεολογικές-χειραγωγικές ενέργειες με αντιεπιστημονικό, αντιπαιδαγωγικό και αντιδραστικό περιεχόμενο.

 

7. Για την ιστορικότητα και την πρακτική λειτουργικότητα των θρησκευτικών προτύπων.

 

Αλλοτρίωση, θρησκευτικό βίωμα και θρησκευτική ανάγκη.

Με τη θρησκεία ο άνθρωπος συνειδητοποιεί τις ίδιες του τις δημιουργικές (και καταστροφικές) ικανότητες, δυνάμεις, σχέσεις και δραστηριότητες ως εκτός και εναντίον του υφιστάμενα μορφώματα, αντικείμενα, παραστάσεις. Πρόκειται για ανορθολογική μορφή συνειδητοποίησης καθ' όλα υπαρκτών (τουλάχιστον ως προς την αφετηρία τους) αντικειμένων. Στη θρησκεία «οι άνθρωποι κάνουν τον εμπειρικό τους κόσμο μια ουσία που τη συλλαμβάνουν, τη φαντάζονται, που τους αντιμετωπίζει μονάχα σαν κάτι ξένο» (Ιλιένκοφ, σ.63). Και μάλιστα, παρά τον αφελή μηδενισμό ορισμένου τύπου αθεϊστικών τάσεων, η θρησκεία αποτελεί ιστορικά συγκεκριμένο φαινόμενο, αναγκαίο, παροδικού χαρακτήρα μόρφωμά του ανθρώπινου πολιτισμού, αναβαθμό της διαμόρφωσής του αυθεντικού συνειδέναι, καθώς «ο άνθρωπος οφείλει αρχικά εντός της θρησκευτικής του συνείδησης να αντιπαραθέσει στον εαυτό του τις ίδιες τους τις πνευματικές δυνάμει ως ανεξάρτητες δυνάμεις» (Αρχείο Μαρξ, σ.35). Η υπαρκτή αφετηρία αυτής της αντιστροφής δεν πρέπει να αναζητηθεί στον κόσμο των ιδεών και της φαντασίας, αλλά στην ιδιοτυπία ορισμένου επιπέδου διαμόρφωσης των υλικών όρων ύπαρξης της κοινωνίας, χαρακτηριστικό των οποίων είναι ο κατακερματισμός της ανθρωπότητας (λόγω του υποδουλωτικού χαρακτήρα του κατακερματισμού της εργασίας, της αλλοτρίωσης και της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο). Το κοινωνικό όλο προβάλλει τότε ως σύνολο σχετικά αυτοτελών μερών, πραγμάτων, σχέσεων κ.λπ., η ουσία του οποίου εκδηλώνεται στην επιφάνεια με τη μορφή του αντίποδά της: της αισθητηριακής αμεσότητας. Όταν η συνείδηση του ανθρώπου εξετάζει τους όρους ύπαρξης αυτής της αντικειμενικής φαινομενικότητας ως ιστορικά αμετάβλητους και ανυπέρβλητους, αδυνατεί να εμβαθύνει στην ουσία, οπότε νομοτελώς ανακύπτει η αυταπάτη που αντιστρέφει την πραγματική κατάσταση: η τυχαία εξωτερική κίνηση, η εξωτερική όψη των πραγμάτων απολυτοποιείται και υπό το πρίσμα αυτής της απολυτοποίησης «εξηγεί» την εσωτερική κίνηση, την ουσία (Βαζιούλιν, 1968, σ. 118 – 129).

Η θρησκευτική συνείδηση δεν έχει να κάνει με απεικάσματα είτε με έννοιες που απορρέουν από μια καθαρά γνωστική σχέση του ατόμου-υποκειμένου προς το αντικείμενο, μια σχέση που γεννά γραμμικά αντανακλάσεις-αντικατοπτρισμούς, ως άμεσα προσαρτήματα στη συνείδηση. Εφ' όσον η σχέση των ανθρώπων προς το περιβάλλον τους είναι μια σχέση πρακτικά λειτουργική (και σε επίπεδο άκριτης εμπλοκής στην καθημερινότητα της γενικευμένης αλλοτρίωσης η σχέση αυτή είναι κατ' εξοχήν τέτοιου τύπου) προς τους αντικειμενικούς (εμπράγματους ή προσωπικούς) όρους ύπαρξής τους, οι οποίοι ορίζουν τους ανθρώπους πέρα κι έξω απ' τη θέλησή τους, τα συνδεόμενα με την εμπλοκή του ανθρώπου σε τέτοιες σχέσεις βιώματα χαρακτηρίζονται από αντιφατικές νοηματοδοτήσεις «αισθητές-υπεραισθητές» (Μαρξ, Το κεφάλαιο, σ. 84), αλλά και λογικοφανείς-ανορθόλογες.

Κατ' αυτό τον τρόπο η θρησκεία υπαγορεύει ορισμένα πρότυπα, συγκεκριμένου τύπου στάση ζωής. Εφ' όσον ο άνθρωπος αντιμετωπίζει τις σχέσεις και τις αλληλεπιδράσεις που αρθρώνουν το βιοτικό του πρόγραμμα ως δεδομένες και αμετάβλητες, είναι ανέφικτη, η όποια συνεπής αναζήτηση αιτιώδους συνάφειας και ριζικού επαναπροσδιορισμού της στάσης ζωής του και της όλης συμπεριφοράς και επικοινωνίας του. Αλλά στο βαθμό που η εμπλοκή του σε αυτές, η εξυπηρέτηση τους, η ίδια η ύπαρξή του, προϋποθέτει ορισμένο ελάχιστο επίπεδο προσανατολισμού (ρύθμισης, αυτορύθμισης κ.λπ.), άρα και ορισμένου τύπου συνείδηση και αυτοσυνείδηση, το περιεχόμενο των οποίων εστιάζεται σε ιδιότυπες, δομικές και λειτουργικές πτυχές του συστήματος ως έχει, που μορφοποιούνται σε ιδιότυπα πρότυπα – αισθητηριακά ισοδύναμα. Τέτοιες είναι και οι θρησκευτικές παραστάσεις, η παρουσία και η επίκληση των οποίων είναι δηλωτική του αλλοτριωμένου χαρακτήρα των κοινωνικών σχέσεων, αλλά και εχέγγυο βιωσιμότητας του ατόμου σε αυτές, όσο δεν υφίσταται ή δεν συνειδητοποιείται μια πραγματική διέξοδος-υπέρβασή τους.

Η γενικευμένη αίσθηση της αλλοτρίωσης, της εξάρτησης και της υποταγής που αποκομίζει ο άνθρωπος, βιώνοντας αλλεπάλληλες «αξιολογήσεις», κυρώσεις και ανταμοιβές, μορφοποιείται σε απολυτοποιημένη υποστασιοποίηση του φόβου, της καθολικής κυριαρχίας, μιας «υπέρτατης δύναμης». Εδώ ακριβώς έγκειται ο «παιδευτικός» μηχανισμός κοινωνικοποίησης μέσω της θρησκείας. Με τη βιωματική εσωτερίκευση αυτού του φόβου -ως αρνητικού ρυθμιστικού παράγοντα της κομφορμιστικής συμπεριφοράς- νοηματοδοτείται θετικά (συνειδητά και ασυνείδητα) το υποστασιοποιημένο αισθητηριακό ισοδύναμό του. Η παρουσία και η ενέργεια του υποστασιοποιημένου αισθητηριακού ισοδύναμου αυτού του φόβου (έναντι του θείου, του ιερού, του αγίου) προσδίδει στη γενικευμένη δέσμευση του πειθαναγκασμού και της χειραγώγησης την αίσθηση μιας αυτοδέσμευσης, την αίσθηση του δέους. Η αίσθηση αυτή λειτουργεί ως αναγκαίο συνοδευτικό στοιχείο της συνύπαρξης με τους άλλους στην κοινωνία, ως υπερβατική εγγυητική αρχή του ήθους της όποιας κοινωνικότητας. Γι' αυτό και ο στερούμενος αυτής της αίσθησης είναι για την καθημερινή θρησκευτική συνείδηση «αθεόφοβος».

            Κατ' αυτόν τον τρόπο, εν είδει θρησκείας μορφοποιούνται, κωδικοποιούνται και αναπαράγονται διαγενεακά αυθόρμητα διαμορφωμένοι κανόνες, πρότυπα και παραδόσεις. Από αυτή την άποψη  η ισχύς της θρησκείας, είναι η ισχύς της άκριτα προσλαμβανόμενης και ακατανόητης ως προς τις πραγματικές ιστορικές πηγές της παράδοσης (Ιλιένκοφ, σ. 63) ως υποστασιοποιημένης σε στερεοτυπικές δογματικές μορφές κλίμακας αξιών. Συνεπώς οποιαδήποτε αναγωγή του πολιτισμού και της πολιτισμικής ταυτότητας  στη θρησκεία, είναι θεμελιωδώς συντηρητική, αν όχι άκρως αντιδραστική.

Αν ο άνθρωπος στη δεδομένη επίγειο ύπαρξή του, στον εντεύθεν κόσμο, δεν μπορεί να επιτύχει εκπλήρωση των ζωτικών του επιθυμιών, των δημιουργικών δυνατοτήτων και επιδιώξεών του, αν νοιώθει χαμένος, ανακύπτει η διάθεση για «σωτηρία», η οποία επικεντρώνει τη συνείδηση στο βίωμα του ανεκπλήρωτου ως θεμελιωδώς μη εκπληρώσιμου και ανικανοποίητου. Ο εντεύθεν κόσμος προβάλλει τότε ως «ψευδής», «μάταιος», κ.ο.κ. και τελικά ως απολύτως απορριπτέος. Τότε το επέκεινα βιώνεται ως προσανατολιστικό «άκρον άωτον», ως υπερβατικό φαντασιακό πρότυπο και ως διαμαρτυρία, ως απόλυτη άρνηση του εντεύθεν αβίωτου κόσμου.

Ωστόσο, η αληθινή -και όχι φαντασιακή- πραγμάτωση της προσωπικότητας είναι εφικτή μόνο μέσα από συλλογική πρακτική και συνείδηση, που αίρει διαλεκτικά τη μερικότητα της κατακερματισμένης αλλοτριωτικής καθημερινότητας, βάσει των αντιφατικών τάσεων αυτού του κόσμου. Η αναζήτηση λύσης στο πρότυπο (μορφή, παράσταση, αξίες) του επέκεινα, καθιστά τον άνθρωπο δέσμιο αυτής της καθημερινότητας, παρέχοντάς του μια ψευδαίσθηση υπέρβασής της, τη στιγμή που καταστρέφει εκείνες τις μορφές ανάπτυξης του ανθρώπου που μπορούν πραγματικά να τον άρουν υπεράνω του επιμέρους.

Τα θρησκευτικά πρότυπα δεν αποκαλύπτουν την ουσία της κοινωνικής δυναμικής, κινητοποιώντας το υποκείμενο σε δημιουργική και επαναστατική στάση ζωής, αλλά τουναντίον, εγκλωβίζουν τη συνείδηση σε στερεοτυπικές-δογματικές μορφές, συνυφασμένες με την ψευδαίσθηση της πληρότητας, της αρμονίας και της ασφάλειας, που είναι μάλιστα κατ' εξοχήν επιδεκτικές σε τελετουργική ανάκληση και αναπαραγωγή. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η θρησκεία είναι το πλέον δοκιμασμένο ανά τους αιώνες πρότυπο φαντασιακής φυγής, διεξόδου από τα αδιέξοδα της αλλοτριωμένης πραγματικότητας, που συνιστά ταυτοχρόνως και μορφή (μαζικής και ατομικής) ψυχοθεραπείας για την επιβίωση σ' αυτή την αφόρητη πραγματικότητα, για να κάνει υποφερτό έναν αβίωτο κόσμο.

Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην εποχή μας, με την ακραία καθολικότητα της αλλοτρίωσης, αλλά και με την απουσία αυθεντικών συλλογικοτήτων. Η ιδιοτυπία της σύγχρονης προβληματικής της θρησκευτικής ανάγκης συνδέεται με το βίωμα της ολοκληρωτικής και ριζικής απόρριψης του μεμονωμένου ανθρώπου στην καθαρή μερικότητα της ιδιώτευσής του. Η μοναχική συρρικνωμένη ατομικότητα, βιώνει την ύπαρξή της σε ακραία  αντιδιαστολή με το αφηρημένο, το πραγμοποιημένο και απροσπέλαστο (λόγω απουσίας νοητικών, υλικών, οργανωτικών κ.λπ. διαμεσολαβήσεων) των κοινωνικο-οικονομικά ολοκληρωμένων αφαιρέσεων. Είναι η κατάσταση του «μοναχικού πλήθους» (Riesman), όπου όλη η ζωή του μεμονωμένου ανθρώπου, ο εργάσιμος και ο «ελεύθερος» χρόνος του, εκτυλίσσεται υπό το κράτος εντελώς αφηρημένων δυνάμεων, που ποτέ δεν του επιτρέπουν να αρθεί υπεράνω της μερικότητάς του.

Η ολοκληρωτική και γενικευμένη αλλοτρίωση της εποχής της «παγκοσμιοποίησης», που προβάλλει ως χαώδης κυκεώνας πραγμοποιήσεων, ως πανταχού παρούσα και τα πάντα πληρούσα «αυτοκρατορία», οδηγεί στην ενίσχυση της τελεολογίας του μοναχικού «Εγώ» (της εγωκεντρικής τελεολογίας), οδηγεί σε χαώδη σκεπτικισμό έναντι κάθε «ιδεολογίας» ή (όπως θα έλεγαν οι μεταμοντέρνοι ιεροκήρυκες της εποχής), έναντι των «μεγάλων αφηγήσεων». Το κοσμοθεωρητικό κενό, η παντελής απουσία συνειδησιακού συστήματος αναφοράς και ταυτότητας, που χαρακτηρίζει αυτόν τον τύπο «αποδομημένου» ατόμου, μετατρέπεται σε πεδίο ποικίλων χειραγωγήσεων, σε πρόσφορο έδαφος «ευπιστίας» και διαρκούς ετοιμότητας για προκατάληψη. Στον παραμικρό κλονισμό, αυτό το εθισμένο στην «μεταμοντέρνα αμηχανία» (Καραποστόλης, σ.16) άτομο σπεύδει σπασμωδικά να κρατηθεί από οποιαδήποτε «σανίδα σωτηρίας» βρεθεί διαθέσιμη από το οπλοστάσιο της ιστορικής παράδοσης (βλ. π.χ. τα «ελληνορθόδοξα» πρότυπα) είτε (και) από την εκάστοτε μόδα του συρμού (είτε από εκλεκτικό συνδυασμό και των δύο). Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η εκσυγχρονιστική θεολογία σπεύδει να επιστρατεύσει τα επιχειρήματα της μετανεωτερικής αποδόμησης για να προτάξει υπεράνω του κατακερματισμένου βιώματος το πρότυπο της «θείας αλήθειας» (βλ. π.χ. P. Koslowski, σσ.217-218).

Κατά την γλαφυρή και κλασική διατύπωση του νεαρού Μαρξ: «ο άνθρωπος είναι ο κόσμος του ανθρώπου, το Κράτος, η κοινωνία. Το Κράτος αυτό, η κοινωνία αυτή, παράγουν τη θρησκεία, μιαν αντεστραμμένη συνείδηση του κόσμου, γιατί αυτά τα ίδια είναι ένας κόσμος αντεστραμμένος. Η θρησκεία είναι η γενική θεωρία του κόσμου τούτου, η εγκυκλοπαιδική του συνόψιση, η εκλαϊκευμένη λογική του, το πνευματικό του point d' honneur (ζήτημα τιμής – Δ.Π.) ο ενθουσιασμός του, η ηθική του κύρωση, το μεγαλοπρεπές του συμπλήρωμα, το καθολικό θεμέλιο της παραμυθίας του και της δικαίωσής του. Μετατρέπει σε φαντασιακή πραγματικότητα την ανθρώπινη ουσία, διότι η ανθρώπινη ουσία δεν διαθέτει αληθινή πραγματικότητα…

Η θρησκευτική ένδεια είναι ταυτοχρόνως έκφραση της πραγματικής ένδειας και διαμαρτυρία εναντίον αυτής της πραγματικής ένδειας. Η θρησκεία είναι ο στεναγμός του καταπιεσμένου, η καρδιά ενός άκαρδου κόσμου, όπως είναι και το πνεύμα μιας άψυχης τάξης πραγμάτων. Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού.

Η υπέρβαση της θρησκείας ως απατηλής ευτυχίας του λαού συνιστά την απαίτηση της πραγματικής του ευτυχίας. Η απαίτηση της απόρριψης των αυταπατών περί της θέσεώς του, συνιστά απαίτηση της απόρριψης μιας τέτοιας κατάστασης, η οποία έχει ανάγκη από αυταπάτες. Η κριτική της θρησκείας είναι συνεπώς εν σπέρματι η κριτική εκείνης της κοιλάδας των δακρύων, το φωτοστέφανο της οποίας αποτελεί η θρησκεία» (Μαρξ, Κριτική της εγελιανής …; σ. 414-415, ελληνική έκδ. σ. 17-18).

Είδαμε ότι η θρησκεία, αφ' ενός μεν συνιστά τρόπο προσαρμογής στην αλλοτριωμένη ζωή μέσω της αλλαγής συνείδησης, αφ' ετέρου δε παγιώνει και ενισχύει αυτή την αλλοτρίωση. Είναι λοιπόν η θρησκευτική συνείδηση συνειδητοποίηση της αλλοτρίωσης στα πλαίσια και με τους όρους της αλλοτρίωσης ως ανυπέρβλητης κατάστασης. Η θρησκεία, παρά τους περί του αντιθέτου ισχυρισμούς των θεολόγων, δεν υπήρχε ανέκαθεν. Προέκυψε ιστορικά μέσα από τη διαδικασία μετάβασης της κοινωνίας από την πρωτόγονη κοινότητα στις πρώτες εκμεταλλευτικές κοινωνίες, μέσω του βαθμιαίου μετασχηματισμού της μυθολογίας (βλ. αναλυτικότερα: Πατέλης, 1999). Σε ορισμένες ιστορικές συνθήκες και στο βαθμό που ήταν εφικτή η άμβλυνση της καταστροφικής επενέργειας αλλότριων και εχθρικών δυνάμεων μέσω της θρησκευτικής συνείδησης, η τελευταία διαδραμάτιζε ορισμένο θετικό ρόλο, παρέχοντας τελικά πρότυπα τρόπων, ρόλων και συμπεριφορών άκριτης αποδοχής της παραδεδομένης καθεστηκυίας τάξεως. Εφ' όσον όμως διαμορφώνονται συνθήκες για τη διάγνωση και το μετασχηματισμό των εν λόγω δυνάμεων, η θρησκευτική συνείδηση και η ορμώμενη από αυτήν επιβολή δογματικών προτύπων στην εκπαίδευση, διαδραματίζει ιστορικά αρνητικό ρόλο, προβάλλει ως δύναμη συντήρησης και αντίδρασης.

 

8. Η θρησκεία ως έκφανση πολιτιστικών καθόλου.

 

Συνιστά άραγε η θρησκεία αυθεντική αξία αναφοράς για την καλλιέργεια πολιτισμικής ταυτότητας και παιδαγωγικών προτύπων;

Υπό το πρίσμα ακριβώς της συγκεκριμένης καθολικότητας του πολιτισμού, αυθεντικές μορφές πολιτιστικών καθόλου είναι μόνον εκείνες οι οποίες συγκροτούν το πεδίο της ολόπλευρης ανάπτυξης της προσωπικότητας ως όρο ανάπτυξης της συλλογικότητας, της κοινωνίας.

Ποικίλων μορφών επιμέρους εκφάνσεις αυτών των πολιτιστικών καθόλου απαντώνται στην ιστορία. Αυτές οι εκφάνσεις, φέρουν ανεξίτηλη τη σφραγίδα των ιστορικά συγκεκριμένων (και χωροχρονικά περιορισμένων) σχέσεων που τις γέννησαν, και ως εκ τούτου, φέρουν το στίγμα της μεν είτε της δε ατομικότητας, μερικότητας, είτε και μονομέρειας (κοινοτικής, εθνοτικής, εθνικής, θρησκευτικής, περιφερειακής, επιμέρους πολιτισμικής, ταξικής, κ.ο.κ.), δηλαδή, προβάλλουν πάντοτε συνυφασμένες σε μιαν αντιφατική ενότητα πολιτιστικά προοδευτικών, συντηρητικών και αντιδραστικών στοιχείων.

Τι είδους αυθεντική μορφή πολιτιστικού καθόλου μπορεί να συνιστά, φερ' ειπείν, η αξίωση της επιβολής μιας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων, χαρακτηριστικό της οποίας είναι η ληστρική εκμετάλλευση και καθυπόταξη όλων των εθνών από ένα έθνος, ή από μικρή ομάδα εθνών, προσδίδοντας τεχνηέντως σε αυτή την επιβολή τον χαρακτήρα «ιερού πολέμου»;

Όλες οι θρησκείες, ως εκφάνσεις τέτοιου τύπου πολιτιστικών καθόλου, περιλαμβάνουν στοιχεία ανθρωπισμού, φιλαλληλίας και βιωματικής συλλογικότητας, τα οποία όμως συνυπάρχουν πάντοτε με το εγγενές για κάθε θρησκεία στοιχείο του δογματισμού, του αποκλεισμού και της μισαλλοδοξίας έναντι των «απίστων», κ.ο.κ. Μπορεί άραγε η (οποιαδήποτε) θρησκεία, να λειτουργήσει ως αυθεντική μορφή πανανθρώπινης συγκεκριμένης καθολικότητας, ως κίνητρο ενοποίησης της ανθρωπότητας;

Έτσι, η θρησκεία, ως επιμέρους έκφανση πολιτιστικών καθόλου, λειτουργεί ως «αφηρημένη καθολικότητα», χαρακτηριστικό της οποίας δεν είναι η διαλεκτική «άρση» της διαφοράς, της αντίθεσης και της αντίφασης, αλλά, -με ποικίλες μορφές και σε διάφορους βαθμούς- η διαχείριση, η εδραίωση, η αναπαραγωγή και η διάδοση ορισμένων διαφορών, αντιθέσεων αντιφάσεων και ανταγωνισμών, η συναινετική ή (και) πειθαναγκαστική ενοποίηση επί αυτής ακριβώς της διχαστικής βάσεως, μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων ή και του συνόλου της ανθρωπότητας. Επομένως, εκ των πραγμάτων, η λειτουργία της θρησκείας δεν είναι, και δεν μπορεί να είναι μονοσήμαντα καθολική και ενοποιητική. Αυτό ακριβώς το στοιχείο διαφοροποιεί την «αφηρημένη καθολικότητα» των εν λόγω εκφάνσεων, ακόμα και όταν οι φορείς τους επιδιώκουν διακαώς την επιβολή τους με αξιώσεις παγκοσμιότητας, από την «συγκεκριμένη καθολικότητα» των μορφών του αυθεντικού πολιτισμού της ενοποιημένης ανθρωπότητας, από τις καθολικές μορφές του αυθεντικού πολιτισμού.

 

9. Νοηματοδότηση του ανόητου και ουτοπικός αρνητισμός.

 

Ωστόσο, αυτή η «αφηρημένη καθολικότητα» του θρησκευτικού φαινομένου, ο εγγενής ιστορικός περιορισμός των όποιων επιμέρους εκφάνσεων των πολιτιστικών καθόλου, είναι που χαρακτηρίζει την αντιφατικότητα του ιστορικού γίγνεσθαι στην νομοτελή (άλλα όχι αυτομάτως δεδομένη) πορεία της ανθρωπότητας προς τον αυθεντικό πολιτισμό.

Η «αφηρημένη καθολικότητα», δεν αφορά αποκλειστικά τα θρησκευτικά πρότυπα. Η μονομερής  άρνηση ορισμένης πραγματικότητας, χωρίς πρακτική θετική διέξοδο-άρση αυτής της πραγματικότητας, αποκτά στοιχεία θρησκευτικού τύπου μεταφυσικής. Το πρόβλημα δεν έγκειται στις υποκειμενικές προθέσεις του ανθρώπου υπέρ ή κατά της κυρίαρχης τάξης πραγμάτων και σε ενδεχόμενη δυνατότητα αντιστροφής της κυρίαρχης κλίμακας αξιών. Η τελευταία συνιστά απλώς ένδειξη θεωρητικού και στρατηγικού ελλείμματος, αδυναμίας θετικής διεξόδου από τα αδιέξοδα της συγκυρίας, και ως εκ τούτου, αξιακού ετεροπροσδιορισμού (έστω και αποφατικού τύπου) από την κυρίαρχη κλίμακα αξιών. Στο παράδειγμα της θρησκείας είναι καταφανές το αλληλένδετο και τελικά, η ταύτιση της απόλυτης άρνησης και της απόλυτης κατάφασης του εντεύθεν κόσμου, πρακτικό ισοδύναμο της οποίας είναι τελικά η απολογητική στάση και η αποδοχή της κυρίαρχης τάξης πραγμάτων ως έχει (βλ. σχετικά και: Παυλίδης 2001, 2003).

Η αναζήτηση διεξόδου από τα αδιέξοδα της καθημερινότητας στην αφηρημένη δεοντολογία των υποστασιοποιημένων αξιών, καθιστά τον άνθρωπο δέσμιο αυτής της καθημερινότητας, παρέχοντάς του μια ψευδαίσθηση υπέρβασής της, τη στιγμή που υπονομεύονται εκείνες οι μορφές ανάπτυξης του ανθρώπου που μπορούν να τον άρουν υπεράνω του επιμέρους. Έτσι συγκροτείται η αξιολογική διάσταση της ουτοπικής συνείδησης, στα πλαίσια της οποίας ενυπάρχει σε διάφορους βαθμούς και με ποικίλες λανθάνουσες μορφές το θρησκευτικό στοιχείο. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στις περιπτώσεις φετιχοποίησης, απολυτοποίησης και θεοποίησης πλευρών της ανθρώπινης δημιουργίας και των αποτελεσμάτων της (της επιστήμης, της τεχνολογίας, της τέχνης, πολιτικών φορέων και ιδεολογιών, θεσμών, κ.ο.κ.). Το ανόητο του εντεύθεν κόσμου οδηγεί στην νοηματοδότηση ενός επέκεινα κόσμου καθαρών και άσπιλων αφηρημένων αξιών, προτύπων και ιδεωδών, μέσω του οποίου, ο άνθρωπος προσπαθεί να θεωρήσει τον εντεύθεν κόσμο ώστε να τον καταστήσει βιώσιμο. Συχνά όμως αυτό το επέκεινα, μέσω αλλεπάλληλων ματαιώσεων, γίνεται μηδέν και το μόνο περιεχόμενο του βιώματος γίνεται η απόγνωση… Εδώ η σύγχρονη θρησκευτική ανάγκη και ορισμένες κατευθύνσεις-πρότυπα της τέχνης συναντώνται, με κοινά σημεία αναφοράς την απουσία συνάφειας του περιεχομένου, την αυθαιρεσία του υποκειμενισμού και το άμορφο των αισθητηριακών ισοδυνάμων τους. «Το άμορφο, η χωρίς περίγραμμα ουσία της σύγχρονης θρησκευτικής ανάγκης υποστηρίζει όλες τις τάσεις προς καταστροφή των αισθητικών μορφών στην τέχνη» (Lucacs G. σ. 439).

 

10. Συμπεράσματα και παιδαγωγικές προεκτάσεις.

 

Η θρησκεία ως συνειδητοποίηση της αλλοτρίωσης στα πλαίσια και με τους όρους της αλλοτρίωσης, συνιστά φαντασιακή «υπέρβαση» αυτής της αλλοτρίωσης. Είναι λοιπόν μορφή συλλογικής αυτοσυνείδησης σε συνθήκες μετασχηματισμού και διάλυσης της κοινότητας, στις οποίες δεν υπάρχει ακόμα η αυθεντική συλλογικότητα που απαρτίζεται από ολόπλευρα αναπτυσσόμενες προσωπικότητες, παρέχοντας στον άνθρωπο φαντασιακά ερείσματα, και πρότυπα-υποκατάστατα αυθεντικής ανθρωπιάς, συλλογικότητας και προσωπικότητας.

Στις σημερινές συνθήκες, η όποια αυθόρμητη προσφυγή των ανθρώπων που αναζητούν ερείσματα στη θρησκεία, ως άμεσα αντιληπτή, αρχέγονη και παραδοσιακά διαθέσιμη πηγή ταυτότητας, θα πρέπει να εκληφθεί ως σύμπτωμα ελλείμματος και ανεπάρκειας αυθεντικά επαναστατικού και επιστημονικά θεμελιωμένου συνειδέναι, αλλά και αντίστοιχης συλλογικότητας, οργάνωσης και πρακτικής. Όσο αυτό το έλλειμμα και η ανεπάρκεια διαιωνίζονται, ελλοχεύουν κίνδυνοι εκ προοιμίου εγκλωβισμού και χειραγώγησης των διαθέσεων αντίστασης και πάλης, σε λογικές «συλλογικών εγωισμών», με ψευδοσυλλογικότητες – φενάκες (όπως π.χ. η αναζήτηση «ομόδοξων», «αδελφών» και «ανάδελφων») που συγκαλύπτουν και εξυπηρετούν τη διατήρηση των ουσιωδών αντιφάσεων της κοινωνίας.

Ο εκπαιδευτικός που έχει διαγνώσει επιστημονικά, που συνειδητοποιεί τον ιστορικό χαρακτήρα και τις κοινωνικο-ψυχολογικές λειτουργίες της θρησκείας, αναπτύσσει μεν με συνέπεια αγωνιστική στάση έναντι κάθε μορφής σκοταδισμού, χωρίς ωστόσο να υιοθετεί τον στείρο αρνητισμό του αθεϊσμού της ανερχόμενης στην ιστορική αρένα αστικής τάξης. Ο τελευταίος, ως γέννημα του διαφωτισμού και του αγώνα κατά του καθεστώτος κυριαρχίας της θρησκείας (κατά της φεουδαρχίας και των καταλοίπων της), φέρει ανεξίτηλο το στίγμα της απλής απόρριψης-άρνησης της θρησκείας. Ως εκ τούτου, ετεροπροσδιορίζεται έναντι της θρησκείας, ορίζεται δηλαδή μέσω αυτού την άρνηση του οποίου συνιστά. Ωστόσο, παρά τις διαφωτιστικές αυταπάτες, η θρησκεία δεν ακυρώνεται με λογικά επιχειρήματα, ούτε καταργείται με διατάγματα. «Αίρεται» διαλεκτικά όταν και εφ' όσον η ανθρωπότητα θα απαλλαγεί από τις σχέσεις εκείνες που γενούν και αναπαράγουν την θρησκευτική ανάγκη και το θρησκευτικό βίωμα στην καθημερινότητα των ανθρώπων.

Εκείνο που χρειάζεται λοιπόν, δεν είναι ένας «ιερός πόλεμος» κατά της όποιας θρησκείας και των φορέων της, αλλά ο αγώνας για την απαλλαγή της ανθρωπότητας από εκείνες τις σχέσεις που γεννούν τη θρησκεία, από κάθε μορφής εκμετάλλευση, αλλοτρίωση και καταπίεση, ο αγώνας για μια κοινωνία, χαρακτηριστικό της οποίας είναι η ολόπλευρη ανάπτυξη των δημιουργικών ικανοτήτων του καθενός, στην αυθεντική πανανθρώπινη συλλογικότητα (βλ. Μαρξ 1978 και Βαζιούλιν 2004). Ο αγώνας αυτός, που χαράζει την πραγματική προοπτική διεξόδου από τα αδιέξοδα της κοινωνίας, θα απεμπλέκει τους ανθρώπους από τις φενάκες των φαντασιακών μεταφυσικών προτύπων.

Ωστόσο, ο αγώνας αυτός προϋποθέτει μια στάση ζωής, χαρακτηριστικό της οποίας είναι η κατανόηση και ο σεβασμός στη θρησκευτική ανάγκη και στα αντίστοιχα βιώματα των ανθρώπων. Παραφράζοντας την εύστοχη μεταφορά του Λένιν από τα «φιλοσοφικά τετράδια»,θα μπορούσαμε να πούμε ότι η θρησκεία είναι αδιαμφισβήτητα ένα άγονο άνθος στο δένδρο του υπό διαμόρφωση πολιτισμού. Άγονο άνθος – στο βαθμό που αποτελούσε (και υπό ορισμένους όρους εξακολουθεί να αποτελεί για κάποιους) τη μοναδική και απαρέγκλιτη διέξοδο για την ανθρώπινη δημιουργικότητα και συλλογικότητα. Άγονο άνθος – εφ'όσον αποτελεί ψευδαίσθηση διεξόδου και τελικά υπονόμευση της αυθεντικής δημιουργικότητας και συλλογικότητας. 

Επομένως, στα θρησκευτικά βιώματα, δεν ενυπάρχουν μόνο φενάκες και ιδιοτελείς σκοπιμότητες, αλλά και στοιχεία προσδοκίας ανθρωπισμού, φιλαλληλίας και βιωματικής συλλογικότητας σε λανθάνουσα μορφή. Αυτά ακριβώς τα στοιχεία οφείλει να επανανοηματοδοτήσει σε ορθολογική και επιστημονικά θεμελιωμένη βάση η προοπτική του αγώνα, η καλλιέργεια δρόμων με προοπτική (Μακάρενκο, σ. 199), εντός και εκτός των αιθουσών διδασκαλίας.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

Koslowski P. Die postmoderne Kultur. Munchen, 1988, ρωσ.έκδ. Μόσχα,1997

Lucacs G. Die eigenart des Asthetischen, ρωσ.έκδ. τ. 4, Μόσχα, 1987.

Mαρξ Κ., Ένγκελς Φ. Η αγία Οικογένεια, κεφ. 5^ο , υποκεφ. 2^ο: «Το μυστικό της θεωρησιακής κατασκευής». ρωσ.έκδ. Έργα: τ. 2.

Mπέγζος Μ. Θρησκεία, στο: Φιλοσοφικό και κοινωνιολογικό Λεξικό, εκδ. Καπόπουλος, τ. 2., Αθήνα 1995.

Palmgren G. Οι γενετιστές βρήκαν το γονίδιο της θρησκευτικής πίστης. Science Illustrated, Τεύχος 11 – Φεβρουάριος 2006, σελ.48-49.

Riesman D. The lonely crowd: a study of the changing American character. New York, 1950, ελλην. Έκδ. Νταίηβιντ Ρήσμαν, Το μοναχικό πλήθος, μετάφραση: Βασίλης Τομανάς. Αθήνα, Νησίδες, 2001

Αρχείο Κ. Μαρξ και Φ. Ένγκελς, Ινστιτούτο Μ.Λ., Μόσχα 1933, τ. 2/7.

Βαζιούλιν Β.Α. Η λογική της ιστορίας. Ζητήματα θεωρίας και μεθοδολογίας. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2004.

Βαζιούλιν Β.Α. Η Λογική του Κεφαλαίου του Κ. Μαρξ, ρωσ.έκδ.  Μόσχα, 1968.

Δαφέρμος Μ., Σάαντ Ρ. Επιστήμη και ανθρωπισμός. Αριστερή ανασύνταξη, Τεύχ.6, 1995, σελ.75-86, και 

http://www.ilhs.tuc.gr/gr/Epistimianthropismos.htm,

ημερομηνία ανάκτησης: 26.4.2006.

Ένγκελς Φ., Αντι-Ντύρινγκ, στο: Mαρξ Κ. – Ενγκελς Φ. Έργα, ρωσ.έκδ. τ.20.

Ιλιένκοφ Ε. Β. Η αρχαία διαλεκτική ως μορφή σκέψης, στο: Φιλοσοφία και πολιτισμός, ρωσ.έκδ.  Μόσχα, 1991.

Καραποστόλης Β. Το ζήτημα των προτύπων στην εκπαίδευση. Σύγχρονη Εκπαίδευση, 2003, τεύχος 129, σ. 12-18.

Μακάρενκο Α. Σ., Για τη διαπαιδαγώγηση της νεολαίας, ρωσ.έκδ.  Μόσχα 1951.

Μαρξ Κ. Κριτική της εγελιανής Φιλοσοφίας του Κράτους και του Δικαίου, στο: Mαρξ Κ. – Ενγκελς Φ. Έργα, ρωσ.έκδ. τ. 1. Στην ελληνική βλ. και μετ. Μπ. Λυκούδη, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 1978.

Μαρξ Κ., Ένγκελς Φ. Η γερμανική ιδεολογία, μετ. Φιλίνη Κ. Gutenberg, τ. Α.

Μαρξ Κ., Ένγκελς Φ. Μανιφέστο το Κομμουνιστικού Κόμματος, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα. χ.χ.

Μαρξ Κ., Θεωρίες της υπεραξίας, μέρος ΙΙΙ, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα. χ.χ.

Μαρξ Κ., Το κεφάλαιο, τόμος 1^ος , Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα. χ.χ.

Ντυρκέμ Εμίλ (1998). Συλλογικές αναπαραστάσεις και αντιληπτικές κατηγορίες.
(μετάφραση Θ. Ανθογαλίδου),

http://web.auth.gr/virtualschool/1.1/TheoryResearch/DurkheimRepresentations.html, ημερομηνία ανάκτησης: 26.4.2006.  

Ουγκρινόβιτς Ντ. Μ. Θρησκεία, στο: Η κοινωνική συνείδηση και οι μορφές της, ρωσ.έκδ.  Μόσχα, 1986.

Π.Ο.Σ.Δ.Ε.Π. – A.E.I. Ενημέρωση από τη Βουλή: Στα ψηφισθέντα νομοθετήματα περιλαμβάνεται η «ανωτατοποίηση των εκκλησιαστικών σχολών» http://www.ntua.gr/posdep/NOMOI/nomoi.htm, ημερομηνία ανάκτησης: 26.4.2006.

Πατέλης Δ., Επιστήμες, πολιτική και επιστημονική φιλοσοφία: σχέσεις ανάπτυξης ή έκπτωσης; Στο: Φιλοσοφία, επιστήμες και πολιτική. Τυποθήτω-Δαρδανός. Αθήνα, 1998, και  http://www.ilhs.tuc.gr/gr/Epistimes.htm, ημερομηνία ανάκτησης: 26.4.2006.

Πατέλης Δ., Η θρησκεία ως μορφή κοινωνικής συνείδησης. Ουτοπία. Μάρτιος – Απρίλιος 1999. Τ. 34, σελ 99 -124, και  http://www.ilhs.tuc.gr/gr/Thriskiamorfi.htm, ημερομηνία ανάκτησης: 26.4.2006.

Πατέλης Δ., Η παιδεία ως συνιστώσα της δομής και της ιστορίας της κοινωνίας, στο: Η αξιολόγηση στην εκπαίδευση. Ποιος, ποιόν και γιατί. Επιμέλεια: Χ. Κάτσικας, Γ. Καββαδίας. Εκδ. Σαββάλας. Αθήνα, 2002. Σελ.53 – 97.

Πατέλης Δ., Περί προτύπων στην κοινωνία και στην εκπαίδευση. Σύγχρονη Εκπαίδευση, (1ο μέρος) τεύχος 130, Μάιος – Ιούνιος 2003, σελ. 108-122, (2ο μέρος) τεύχος 131, Ιούλιος – Αύγουστος, 2003, σελ. 148-163 (31).

Παυλίδης Π., Θρησκεία και εκπαίδευση. Θέματα παιδείας, Νο 4, 2001, σελ. 36-42, και  http://www.ilhs.tuc.gr/gr/thriskiaekpedeusi.htm, ημερομηνία ανάκτησης: 26.4.2006.

Παυλίδης Π., Κοινωνικό ιδεώδες: μεταξύ θρησκείας και επιστήμης. Ουτοπία, Νο 55, 2003, σελ. 119-137, και http://www.ilhs.tuc.gr/gr/ideodes.htm, ημερομηνία ανάκτησης: 26.4.2006.

Στάθης, Ο Ναυτίλος, εφημερίδα Ελευθεροτυπία, 07/02/2006.

Τσαούσης Δ. Γ., Η κοινωνία του ανθρώπου. Gutenberg, Αθήνα 1987.

 

Δημοσιεύθηκε στην Σύγχρονη Εκπαίδευση, τεύχ. 145, Απρ.-Ιούν. 2006, σελ. 66-85. 

 

ΠΗΓΗ: http://www.alfavita.gr/artra/art21_8_9_951.php

 

Ματσούκας ενύπνιον

 

Του Στάθη Σταυρόπουλου

Παρακολουθούσα με ανοιχτό το στόμα (για ανεξήγητους λόγους χάσκω συχνά τελευταίως) την απελπισμένη προσπάθεια του (όντως συμπαθέστατου) κ. Χρυσόγελου των Οικολόγων Πράσινων στο ντιμπέιτ, να αποσυνδέσει την ιστορία από την πολιτική (ή το αντίστροφο, αν δεν αντελήφθην καλώς).

Ερωτώμενος για τις θέσεις του κόμματός του περί μειονοτήτων στην Ελλάδα, περί την FYROM κι άλλα σχετικά με τον τρόπο που ο κ. Τρεμόπουλος αντιλαμβάνεται το σύμπαν (στην περιοχή Φλώρινας), ο κ. Χρυσόγελος εξερράγη δηλώνοντας: άλλο η ιστορία κι άλλο η πολιτική!

 Απορώ (με την καλήν έννοιαν του θαυμάζω): ως γνήσιο τέκνο του Διαφωτισμού ο κ. Χρυσόγελος προφανώς γνωρίζει ότι η ιστορική γνώση («αφήγηση» τη λένε τώρα ορισμένοι) καθορίζει την πολιτική διαμόρφωση όλων – τις πολιτικές θέσεις, τις πολιτικές επιλογές, τη στάση ζωής – όλα αυτά είναι σχετικά με την ιδεολογία του καθενός (και σε επίπεδο προσώπων και σε επίπεδο τάξεων). Η πολιτική χωρίς την ιστορία είναι α-νόητη, δεν νοείται. Το πολιτεύεσθαι προϋποθέτει, αν όχι την α-λήθεια, τουλάχιστον τη μη λήθη.

Άλλωστε τον κ. Χρυσόγελο τον διαψεύδει το ίδιο του κόμμα! Του οποίου οι θέσεις για τα εν λόγω θέματα μιαν πολιτική (για αυτά) μάς προτείνουν κι όχι μιαν ιστορική εκδοχή, ένα δοκίμιο, μια πραγματεία.

Τέλος, για όσους τελευταίως θεωρούν (και με επιμονή λανσάρουν στον Τύπο) την ιστορία ως απλή αφήγηση (που αφορά την «αλήθεια του καθενός» ή συμβάλλει στη δημιουργία του «φαντασιακού» των πολιτών) τούς διαψεύδει η ίδια η λέξη. Σύμφωνα με το ΛΕΞΙΚΟ η ιστορία περιγράφει αυτό που ίσταται, που στέκει, που έχει εξετασθεί και στερεωθεί (αποδειχθεί).

Μπορεί το αποτέλεσμα της επιστημονικής έρευνας να είναι λεγόμενο ή αμφιλεγόμενο, όμως η ιστορία ασχολείται μαζί του κατατείνοντας προς το πρώτο κι όχι προς το δεύτερο, ώσπου να εξακριβωθεί η αλήθεια (επιβεβαιώνοντας ή αναθεωρώντας). Συνεπώς ιστορίες μπορεί να αφηγείται ο καθένας. Η ιστορία όμως το αποφεύγει…

Κι έτσι εν τέλει το απομεσήμερο επικράτησε στην Αγορά, αυτό που οι τελάληδες και οι κήρυκες από λίαν πρωίας είχαν ξελαρυγγιασθεί να βροντοφωνάζουν:

«Κατάφερε να σταθεί στο ντιμπέιτ ο Γιώργος».

Δηλαδή, αυτή είναι όλη κι όλη η φιλοδοξία μας για τον τρίτο Καισαρίωνα; να μπορεί να σταθεί όρθιος σε ένα ντιμπέιτ;

……………………………………

Αλλά, ας δεχθούμε ότι με τη βοήθεια των θεών (πάση Θεού) ο Γεώργιος ο Β' Παπανδρέου ο Γ' στάθηκε στο ντιμπέιτ και μας απέδειξε

ότι είναι ο καταλληλότερος για μη χειρότερος,

συνεπώς ότι θα κυβερνήσει!

Πώς θα κυβερνήσει;

Όταν, φέρ'  ειπείν, ερωτάται αν θα δανεισθεί

ή θα φορολογήσει (για να εξυπηρετήσει πάγιες και τρέχουσες δαπάνες), δεν απαντά.

Με ποιους θα κυβερνήσει;

Όταν, επί παραδείγματι, η κυρία Μάγια Τσόκλη ερωτήθη για το πώς την επέλεξε ο κ. Παπανδρέου για το ψηφοδέλτιο Επικρατείας απάντησε ότι «έχουμε βρεθεί (σ.σ.: με τον Γιώργο) δύο φορές σε εκθέσεις ζωγραφικής. Καμμιάν άλλη».

Δηλαδή, αν είχαν βρεθεί τρεις φορές, θα την έκανε Υπουργό Αμύνης και Νοσούσης Πανίδος – κατά το προηγούμενο της κυρίας Ματσούκα;!

Μην πω της κυρίας Καραχασάν και συγχιστούν οι Οσμανλήδες ανατολικώς του 1356 μ.Χ.

* * *

Εκεί όμως που μ'  έχει πιάσει τρόμος

είναι με τα STAGE.

Αυτοί που τα καθιέρωσαν (Γεωργακοπασόκιοι) κατηγορούν τους Κωστακονεοδημοκράτες ότι δεν τα κατήργησαν, ενώ οι τελευταίοι τα υπερασπίζονται τώρα χρησιμοποιώντας την ίδια ρητορική με τους πασόκιους τότε!

Μύλος!

Που πάει να πάρει το 80%! Και να μας αλέσει.

Πάλι!

ΣΤΑΘΗΣ Σ. 25.ΙΧ.2009 stathis@enet.gr

 

ΠΗΓΗ: Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2009,

http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=85685

Ο ανυπόδητος του πλούτου των σκουπιδιών

Συνέντευξη του Πανοσ. Αρχιμανδρίτη π. Φώτιου Λαυριώτη*

Ο Πανοσ. Αρχιμανδρίτης π. Φώτιος Λαυριώτης, γνωστός στο νησί της Λέσβου ως παπα-Φώτης, γεννήθηκε στα Πάμφιλλα, ένα χωριό κοντά στη Μυτιλήνη, το 1913 από το Δημήτριο και τη Μαρία Σαρδέλλη. Μαζί με την κατά τρία χρόνια μικρότερη αδελφή του μεγαλώνουν με πολλές δυσκολίες και μεγάλες στερήσεις. Σε ηλικία επτά ετών έμεινε ορφανός. Στην εφηβική του ηλικία ακούει για τον Ελληνορθόδοξο μοναχισμό και για τη ματαιότητα του κόσμου από έναν ιεροκήρυκα που επισκέφτηκε το χωριό του και σαγηνευμένος αποφασίζει να μονάσει.

Σε ηλικία δεκαεπτά ετών φεύγει στην Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας στο Άγιον Όρος, από όπου παίρνει και το όνομα Λαυριώτης. Εκεί αρχικά χειροθετείται μοναχός και αργότερα χειροτονείται διάκονος και ιερέας, παραμένοντας στο Άγιον Όρος για είκοσι χρόνια. Επιστρέφει στο νησί της Λέσβου μετά από πρόσκληση του αειμνήστου Μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιακώβου Α΄.

Τοποθετείται εφημέριος στο χωριό Τρίγωνα Πλωμαρίου, όπου και παραμένει έως  τη συνταξιοδότησή του.

 

Το 1950 ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Αθηνών κυρός Ιερώνυμος τον τοποθετεί εφημέριο στον Παναγίο Τάφο. Μετά από τέσσερα χρόνια παραμονής στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, επιστρέφει για δεύτερη φορά στη γεννέτηρά του, συνεχίζοντας τα ενοριακά του καθήκοντα και επιδίδεται στην ανοικοδόμηση του Ησυχαστηρίου του, που είναι αφιερωμένο στον Όσιο Λουκά το νεομάρτυρα.

Ο παπα-Φώτης, συμπληρώνει 65 χρόνια κληρικός, λειτουργός του Ιερού Θυσιαστηρίου! Είναι αγαπητός σε όλους και γνωστός για την ασκητικότητα, την παρρησία και την προσήλωση στην Ορθόδοξη παράδοση. Για την ιδιορρυθμία στην εμφάνισή του δηλώνει ότι "εγώ είμαι καλόγερος και γι' αυτό δεν δίνω μεγάλη σημασία στο ντύσιμό μου".

 

ΕΡ.: Παπα-Φώτη, έχουμε την εξής μαρτυρία: Πριν πολλά χρόνια, εσύ με ένα πνευματοπαίδι σου χαράματα λειτούργησες στο γραφικό εκκλησάκι της Παναγιάς της Γαλατούσας, μέσα στο κάστρο της πόλης μας και όταν τελείωσες τη θεία Λειτουργία πήρες τη θεία Μετάληψη και πήγες σ' έναν από τους οίκους ανοχής που υπήρχαν τότε εκεί και μετέλαβες μία πόρνη ετοιμοθάνατη. Μάλιστα,  μετά από λίγο πέθανε. Είναι αλήθεια; Δε φοβόσουν τι θα έλεγε ο κόσμος, αν σε έβλεπε;

 

ΑΠ.: Αυτό είχε γίνει πολλές φορές. Μία γυναίκα κοντά στην εκκλησία του Αγίου Συμεών μού έλεγε κάποιες περιπτώσεις κι εγώ πήγαινα σ' αυτές τις ψυχές. Με αποδέχονταν. Τους μιλούσα για τη μετάνοια και τη σωτηρία της ψυχής, για την άλλη ζωή… Ποτέ δεν τους μιλούσα άσχημα, αλλά με αγάπη τους έλεγα να μετανοήσουν και θα φροντίσει γι' αυτές ο Θεός, θα τις αποκαταστήσει στην καρδιά Του. Πολλές ψυχές μετανοούσαν… Με ρωτήσατε αν φοβόμουν. Τι να φοβηθώ; Δεν φοβάμαι κανέναν. Μόνο το Θεό να φοβόμαστε όταν αμαρτάνουμε. Δε μ' ένοιαζε τι θα έλεγε ο κόσμος, εγώ για το Χριστό ενεργούσα.

 

 ΕΡ.: Πατέρα Φώτιε, ο Πάπας ήλθε τελικά στην Ελλάδα. Τι έχετε να μας πείτε γι' αυτό;

 

ΑΠ.:  Κακώς δέχτηκε η Σύνοδος τον πάπα! Ευθύνονται όσοι τον κάλεσαν. Πολύ καλώς έκαναν όσοι αντέδρασαν! Ο πάπας και μαζί του οι Εβραίοι είναι οι μεγαλύτεροι εχθροί του κόσμου, γιατί είναι αντίχριστοι. Ο πάπας θέλει να κυριαρχήσει παντού. Γι' αυτό ήλθε στη χώρα μας. Παντού δημιούργησε και  δημιουργεί φασαρίες και σκάνδαλα. Για τη Μικρασία το 1922 και για τη Σερβία το 1999, τι έκανε; Ο παπισμός προξένησε μεγάλες συμφορές και στην Ελλάδα. Στόχος του είναι να καταστρέψει την Ορθοδοξία· μα η Ορθοδοξία είναι η Αλήθεια και η Ζωή και "πύλες Άδου" δεν φοβάται γιατί έχει κεφαλή Της και προστάτη Της το Χριστό. Ήταν ανεπίτρεπτο αυτό που έγινε, μετά από τόσους αιώνες να 'ρθει πάπας στην Ελλάδα! Τι άλλο θα δούμε;

Ο πάπας είναι διάβολος, μόνο που έχει ελπίδα να μετανοήσει. Ο Θεός κι όλοι οι Άγιοι προσμένουν την ώρα και τη στιγμή που θα μετανοήσει! Αλλά πότε; Κοντά χίλια χρόνια περάσαν και δε βλέπουμε καμιά πραγματική μετάνοια, καμία αληθινή αλλαγή. Τους έζησα τους παπικούς στους Αγίους Τόπους ,όταν υπηρετούσα· είναι πολύ πεισματάρηδες και τυφλωμένοι. Καταλαβαίνουν ότι εμείς οι Ορθόδοξοι έχουμε την αλήθεια – αφού από μας έπαιρναν το Άγιο Φως κάθε Μεγάλο Σάββατο, το έβλεπαν το θαύμα – αλλά ο εγωισμός δεν τους αφήνει να το παραδεχθούν. Ο εγωισμός τυφλώνει τον άνθρωπο. Κι ο πάπας Ρώμης είναι η ενσάρκωση του εωσφορικού εγωισμού!

 

ΕΡ.: Στο Άγιον Όρος μείνατε πολλά χρόνια. Γνωρίσατε εκεί ιερές μορφές, αγίους;

 

ΑΠ.: Το Άγιο Όρος είναι το περιβόλι της Παναγίας, τόπος άγιος, ιερός. Τόπος άσκησης. Έμεινα σ' αυτό 20 ολόκληρα χρόνια – εκεί χειροτονήθηκα διάκος και παπάς – φυσικό λοιπόν ήταν να γνωρίσω εκεί άγιους ανθρώπους, ιερές μορφές! Σπουδαγμένους, που τα παράτησαν όλα για το Μοναχισμό.

 

Θυμάμαι κάποιο π. Παύλο Παυλίδη, γιατρό· είχε δυο πτυχία και ήταν από τον Πόντο. Κι έναν άλλον· Καμπανάς λεγόταν· ήταν γιατρός από την Αίγινα. Επίσης, κάποιον  παπα-Γιώργη από την Πόλη, πολύ μορφωμένο· κι έναν άλλον, τον παπα-Αββακούμ, που μόναζε στη Λαύρα. Είχα την ευκαιρία να υπηρετήσω και να ζήσω κοντά σε τέτοια πρόσωπα. Ήταν απλοί άνθρωποι, πασίγνωστοι, που όμως οι ίδιοι θεωρούσαν τον εαυτό τους σκουπίδι, ένα τίποτα. Κι αν έκαναν κανένα θαυμαστό γεγονός και εμείς οι νεότεροι απορούσαμε και τους θαυμάζαμε, αυτοί έλεγαν: «Εμείς δεν κάναμε τίποτα· παρακαλέσαμε το Θεό κι εκείνος αοράτως ενήργησε».

 

ΠΗΓΗ 1: http://www.aegean.gr/agios-therapontas/magazine/apostoli/issue/45/Photios.html

 

*

Κάποτε ψάχνοντας στα σκουπίδια και μη έχοντας στο νου σου τον εαυτό σου μπορεί να γεννηθούν και θαύματα.

Ο παπα Φώτης από τη Μυτιλήνη εδώ και σαράντα χρόνια, όπου βρεθεί κι όπου σταθεί μαζεύει πετρούλες, κομμάτια από σπασμένα πλακάκια, μάρμαρα, κεραμίδια και τούβλα που τα πετάνε έξω από οικοδομές, μάντρες και μαγαζιά. Ύστερα, πηγαίνει στα Πάμφυλα. Έχει τελειώσει πια μια εκκλησία που έχτισε μόνος του μ' αυτά τα υπολείμματα.

Είναι ένα πραγματικό κομψοτέχνημα. Θαρρείς κι έπεσε από τον ουρανό δίχως να προλάβει να την αγγίξει ανθρώπινο χέρι.

Γυρίζει ανυπόδητος χειμώνα καλοκαίρι μ' ένα τρύπιο ράσο.

Μετά από μια αγρυπνία σε ναό της Θεσσαλονίκης, κάποιος παπάς του πήρε κατά λάθος το τρύπιο ράσο αφήνοντας στη θέση του το δικό του, καινούριο και ολομέταξο. Όταν το συνειδητοποίησε ο παπα Φώτης έβαλε τα κλάματα σαν μωρό παιδί γιατί το καινούριο ήταν πολύ ζεστό κι αυτός ήθελε το δικό του το δροσερό.

Όταν μετά από κόπους σαράντα χρόνων τελείωσε τον ναό του αγίου Λουκά, έγινε η πρώτη λειτουργία. Πολύς κόσμος ήταν εκεί. Λίγο προτού βγει για τη μικρή είσοδο αντιλήφθηκε πως είχε ξεχάσει ν' αφήσει άνοιγμα αριστερά της Ωραίας Πύλης για να περάσει. Πήγε αμέσως, πήρε τον κασμά κι άρχισε να γκρεμίζει το ντουβάρι. Ο κόσμος βγήκε έξω βήχοντας από τη σκόνη, κινδυνεύοντας από τις πέτρες που εκτοξεύονταν.
Εκείνος, ήσυχος, μόλις τέλειωσε τη δουλειά του, συνέχισε κανονικά τη Λειτουργία του….

Από το ανέκδοτο πεζογράφημα ‘ψυχή μου'.

Δεν ξέρω σήμερα αν ζει ο παπα Φώτης. Όταν τον γνώρισα πριν από καμιά πενταετία ήταν κοντά στα ενενήντα. Καλή του ώρα όπου και να είναι. Έτσι κι αλλοιώς ένα φτερό ήταν. Και δοξάζω τον Θεό που τον απάντησα στο δρόμο μου. Την ευχούλα του να έχουμε.

Τις φωτογραφίες μου τις έστειλε ο αγαπημένος φίλος μουσικός Βασίλης Βέτσος μόλις διάβασε το ποστ. Αυτός είναι ο άγιος Λουκάς, ο πύργος του, ο περίβολός του. Όλα είναι έτσι ακριβώς. Τον ευχαριστώ πάρα πολύ!
Αναρτήθηκε από Βασιλική Ν. στις 10/06/2007 10:21:00 PM

Τα 14 σχόλια που αναρτήθηκαν για τον παπαΦώτη τα αντιγράφουμε όπως ακριβώς γράφτηκαν:

dokisisofi said…

Έτσι είναι. Μέσα στη δίνη της ευμάρειας υπάρχουν και οι ανάργυροι εκείνοι, οι ταπεινοί που ξεφτιλίζουν με τη στάση τους, τους επιφανειακούς παραλήδες άλλους. ΄Καλημέρα..

October 7, 2007 11:26 AM

Μενέλαος said…

Ε όχι και σκουπίδια τόσο ωραία φωτογραφία! Αλήθεια, τι κρύβεται μέσα σε αυτό το δένδρο??

October 7, 2007 4:34 PM

Βασιλική Ν. said…

Σαράντα χρόνια είναι πολλά…

Να ταξιδεύεις, να μαζεύεις, να κουβαλάς με πλοία, λεωφορεία, τρένα από διάφορα μέρη ό,τι μπορείς, για να χτίσεις πετρούλα την πετρούλα, κόμπο κόμπο τον ιδρώτα, με ήλιους, βροχές και χιόνια κι ένα κορμί ακόμα ανθρώπινο… έναν τέτοιο ναό για τον άγιο, τους άλλους ανθρώπους και ίσως και λίγο για σένα…

Θαρρώ πως θέλει μεγάλη αγάπη γνήσια αγάπη, που μόνο αυτή δίνει τόσο σθένος, τόση υπομονή και επιμονή, ώστε να γίνει το χειροποίητο αχειροποίητο, το σκουπίδι πολύτιμος λίθος,το άχρηστο να γίνει θαύμα…

Καλημέρα σας!

October 8, 2007 12:05 PM

ΒΊΚΥ said…

Κι αυτός ο άνθρωπος, εσύ κι εγώ, που κάποτε από αυτό, που τώρα πατάμε, γίναμε από τα χέρια και την πνοή Του…, όσο θαύμα ένα ευτελές υλικό έγινε, όση δόξα κορμί με την ψυχή ντύθηκε, ένας ναός να μας πηγαίνει, σε εκείνο το αιώνιο, που στην Αγάπη βρίσκουμε… μυστήριο πως στη φθορά ανταμώνεις τέτοια αφθαρσία. Η αγάπη όταν δημιουργεί με τα χέρια και την καρδιά, για τη σωτηρία, φτιάχνει και τον αγ. Λουκά… (σε ποιο μέρος είναι;)…
Δεν έτυχε να ακούσω για τον παπά Φώτη. Αλλά την ευχή του, πιστεύω πως ήδη την έστειλε, από όπου…

Να είσαι καλά, Βασιλική!

October 8, 2007 1:57 PM

YO! Reeka's said…

ωραία ιστορία!!!!

October 8, 2007 2:20 PM

Βασιλική Ν. said…

Κι εσύ να εισαι καλά @Βίκυ μου, που μας επισκέφτηκες και άφησες εδώ ένα τόσο ευαίσθητο σχόλιο…

Είναι στο δρόμο προς τα Πάμφυλα της Μυτιλήνυς μέσα στους ελαιώνες. Τώρα πια υπάρχει και ταμπέλα στο δρόμο που γράφει Άγιος Λουκάς, στρίβεις δεξιά μέσα.

Είναι πολλοί αυτοί που θεωρούν τον παπα Φώτη τρελό, που τον κοροϊδεύουν και τον χλευάζουν, αλλά δεν είναι και πρωτότυπο στην ιστορία του κόσμου αυτό… όπως δεν είναι και ασύνηθες να μην ακούμε για τους αληθινά σημαντικούς ανθρώπους τίποτα και ίσως και αυτό να έχει μια σημασία…
Αλλά την ευχούλα του μωρέ τη νιώθω κι εγώ…

October 8, 2007 5:16 PM

Βασιλική Ν. said…

@yo: reeka, θα σου πω κι άλλη μία ιστορία για τον παπα Φώτη, αστεία αυτή την φορά.

Ένα τρύπιο ράσο είχε πάντα ο παπούλης, και άλλο τίποτα δεν φορούσε από μέσα. Πριν από χρόνια που τα πραγματα στην γείτονα χώρα ήταν πολύ πιο αυστηρά με το πώς κυκλοφορούν οι ιερωμένοι ορθόδοξοι και έπερεπε οπωσδήποτε να φοράς κουστούμι σαν παπάς, πήγε που λες ο παπα Φώτης στον Τσεσμέ, φυσικά χωρίς κουστούμι -ποιο κουστούμι;
Τον σταμάτησαν οι Τούρκοι στο τελωνείο και του είπαν πως δεν μπορεί να περάσει έτσι. Τον διέταξαν να βγάλει το ράσο του…

Χωρίς κανένα πρόβλημα ο ίδιος το έβγαλε… ε, βλέποντάς τον γυμνό εφρίαξαν οι Τούρκοι και του είπαν, καλά, καλά, βάλτο και πέρνα!
Την άλλη μέρα οι τουρκικές εφημερίδες έγραφαν: στην Τουρκία μόνο ο Πατριάρχης και ο παπα Φώτης κυκλοφούν με ράσο!

Μικρασιάτης άνθρωπος ήτανε, μεγάλο καημό είχε κι αυτός για κείνα τα χώματα… συχνά γι' αυτά μιλούσε…

Καλώς μας όρισες!

October 8, 2007 5:25 PM

όλα θα πάνε καλά… said…

Ωραίος άνθρωπος, ανάμεσα σε σκουπίδια.

Καλημέρα, Βασιλική.

October 9, 2007 12:38 AM

sot said…

Πραγματικός "αμνός του Θεού"

October 9, 2007 2:10 AM

Βασιλική Νευροκοπλή said…

Καλημέρα @Όλα θα πάνε καλά και @Sot! Δεν έχω να προσθέσω κάτι, είναι όπως τα λέτε καριβώς!

October 9, 2007 9:21 AM

Anonymous said…

MIA MEΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ,Ο ΠΑΠΑ-ΦΩΤΗΣ ΠΕΡΝΟΥΣΕ ΑΠ'ΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΟΥΔΑ ΚΑΙ ΕΙΔΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΝΑ ΤΡΩΝΕ ΜΠΡΙΖΟΛΑΚΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΤΑΒΕΡΝΑ.ΤΟΝ ΠΛΗΣΙΑΣΕ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΑΝΕ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΙΔΕΣΙΜΟΝ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ,ΚΑΙ'ΚΕΙΝΟΣ ΤΟΝ ΑΠΟΠΗΡΕ ΜΕ ΣΚΑΙΟ ΤΡΟΠΟ ΒΕΒΑΙΩΣ.ΚΟΥΒΕΝΤΑ ΣΤΗΝ ΚΟΥΒΕΝΤΑ Ο ΠΑΠΑ-ΦΩΤΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΠΕΤΑΞΕ ΤΑ ΦΑΓΙΑ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΟΜΑΝΤΗΛΟ,ΟΠΟΤΕ Ο ΕΝΟΧΛΗΜΕΝΟΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΡΧΗΣ ΣΗΚΩΘΗΚΕ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΛΑΚΩΣΕ ΣΤΟ ΞΥΛΟ.Ο ΠΑΠΑ-ΦΩΤΗΣ ΥΠΕΜΕΙΝΕ ΤΟ ΞΥΛΟ ΑΓΟΓΓΥΣΤΩΣ,ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΙΠΕ ΦΕΥΓΟΝΤΑΣ΄΄ΕΓΩ ΤΟ ΞΥΛΟ ΤΟ΄ΦΑΓΑ,ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΥ ΔΕΝ ΠΙΣΤΕΥΩ ΝΑ ΞΑΝΑΦΑΣ ΜΠΡΙΖΟΛΕΣ ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ΄΄

ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ ΒΡΑΔΥ ΣΤΟΝ ΤΑΞΙΑΡΧΗ ΣΤΟ ΚΑΓΙΑΝΙ,ΒΓΗΚΕ ΣΤΗΝ ΩΡΑΙΑ ΠΥΛΗ Ο ΠΑΠΑ-ΦΩΤΗΣ,ΚΟΝΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΚΟΝΤΟ ΠΑΛΗΟΡΑΣΟ,ΑΚΑΛΤΣΩΤΟΣ ΜΕ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΠΑΛΗΟΠΑΠΟΥΤΣΑ, ΜΕ ΤΟ ΠΕΤΡΑΧΗΛΙ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΥΚΟΥΛΙ ΤΟΥ[ΠΑΝΩΡΙΟΣ ΣΑΝ ΤΟΝ ΤΑΞΙΑΡΧΗ ΜΑΣ ΦΑΝΗΚΕ],ΚΑΙ ΜΙΛΗΣΕ ΚΛΑΙΓΟΝΤΑΣ ΣΧΕΔΟΝ ΓΙΑ "ΕΝΑΝ ΚΑΗΜΕΝΟΥΛΗ ΚΟΝΤΟΥΤΣΙΚΟΝ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟ ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΦΑΝΕΙ ΕΚΕΙΝΕΣ ΤΙΣ ΜΕΡΕΣ,ΚΙ΄ΕΙΧΕ ΓΡΑΨΕΙ ΕΝΑ ΒΛΑΣΦΗΜΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ ΜΑΣ"[ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗ ΜΙΛΟΥΣΕ].ΒΛΕΠΕΤΕ Ο ΠΑΠΑ-ΦΩΤΗΣ ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΑΕΡΙΝΟΣ ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΒΑΘΥΣ ΕΡΑΣΤΗΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΚΑΛΙΑΣ.ΓΛΥΚΥΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΑΛΛΑ ΤΡΑΧΥΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΛΗΜΑ.

October 9, 2007 10:10 AM

Βασιλική Νευροκοπλή said…

Ανώνυμε φίλε φίλτατε, ένα μεγάλο ευχαριστώ για τις διηγήσεις σου!

October 9, 2007 11:52 AM

slave said…

Κάποτε καθόταν απέναντι από έναν επίσκοπο στο τράπέζι μιάς βάφτισης.Πήρε ένα πλαστικό πιάτο μιας χρήσης και το έβαλε στο στήθος του. Του λέει ο δεσπότης τι είναι αυτό που κάνεις παπα-Φώτη? Εκείνος δειχνόντας του το εγκόλπιο του λέει "εσύ γιατί έχεις?"

October 18, 2007 9:21 PM

Ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΓΙΑΝΝΙΚΟΣ said…

Ο Παπαφώτης !!!

Εν συντομία:

Δεν είμαι της εκκλησίας, μ ‘ αρέσουν όμως οι Άγιοι Άνθρωποι.

 

Τον παπά Φώτη τον γνωρίζω από μικρό παιδί.Τον συναντούσα μια δυο φορές το χρόνο τυχαία. Πάντα ξεκίναγε από το Πλωμάρι με τα πόδια για τα Πάμφιλα , απόσταση περίπου 50 χιλιόμετρα. Αν βρισκό ταν κανένας χριστιανός τον μάζευε στο δρόμο. Ο παπαφώτης έχει γυρίσει με τα πόδια τον μισό κόσμο. Απ΄΄ο Αθήνα έχει πάει στο Άργος. Πριν καμιά εικοσαριά περίπου χρόνια είχε πέσει πολύ χιόνι. Ο ιερέας που λειτουργούσε σ' ένα ξωκλήσι στον Υμηττό μια φορά τη βδομάδα, άλλος με την καλή έννοια τρελός , ο παπά Βαγγέλης Βουλγαράκης από την Ικαρία . Δεν μπορούσε να πάει. Σαν τό μαθε ο παπά Φώτης, πήγε μόνος του κιας μην μπορούσαν να ανεβούν ούτε τα γκρέιντερ.
Κυβέρνηση Μητσοτάκη , συναντώ τον παπα Φώτη στον ηλεκτρικό του Πειραιά , ήταν ημέρα διαδήλωσης. Μού λέει : "Δεν πιστεύω να πηγαίνεις στη διαδήλωση των κουμουνιστών;" . Δυο χρόνια αργότερα κατέβαινε υποψήφιος στα Πάμφυλα με τους Κουμμουνιστές. Άλλαξε ο παπά – Φώτης, ήταν τρελός ;
Τίποτε από όλα αυτά . Ο παπά – Φώτης είχε την ιερή νόσο, μελίγα λόγια ήταν ένας άγιος άνθρωπος.

Το 1996 επισκέφθηκα το μοναστήρι του για μία και τελευταία φορά:

Τόλμησα κι έβγαλα μια φωτογραφία με τον παπα – Φώτη να κοιμάται έξω από το μοναστήρι και να έχει για προσκέφαλο μια πέτρα. Δημοσίευσα τη φωτό στα "ΑΙΓΑΙΟΠελαγιτικα" , περιοδικό που έβγαινε εκείνη την εποχή.
Δεν τόλμησα να του τη στείλω.

Ο παπα – Φώτης ήταν (είναι;) ένας άγγελος επί γης. Κι οι άγγελοι κρατούν ρομφαία.
Φοβήθηκα τη ρομφαία του παπά – Φώτη.

Στρατής

Την ανάρτηση αυτή μπορείτε να την βρείτε εδώ:

www.animusanimus.blogspot.com >>>>                Τα "σκουπίδια" – μέρος β΄

 

ΠΗΓΗ2: http://egolpio.wordpress.com/2009/07/08/ta_skoupidia_tou_papafoti/

 

Η Φαντασίωση της Ψήφου, το Ψέμα των Εκλογών

 

Του παπα Χαράλαμπου Παπαδόπουλου

Όταν το 1949 Τζωρτζ Όργουελ έγραφε το βιβλίο «1984..» πολύ έλεγαν ότι υπερβάλει ή ότι κινδυνολογεί με λόγο "μεταφυσικό" και "αποκαλυπτικό". Παρά ταύτα όχι μόνο δικαιώθηκε αλλά το βιβλίο του χαρακτηρίστηκε ως μια προφητική και διορατική καταγραφή όλων εκείνων που έμελε να πραγματοποιηθούν εις βάρος των ανθρώπινων ελευθεριών και δικαιωμάτων. Ο Όργουελ μίλησε για τον «Μεγάλο αδελφό» όπου μέσα από αμέτρητες διαδραστικές τηλεοθόνες συνεχώς παρακολουθεί τους πάντες και τα πάντα και ασκεί τον απόλυτο έλεγχο στις πράξεις και τις συνειδήσεις των ανθρώπων.

Όλα προσαρμόζονται στη μία και μοναδική αλήθεια, αυτή που πρεσβεύει το Κόμμα-Κράτος-Εξουσία, ο μόνος αλάθητος μηχανισμός, του οποίου προσωποποίηση είναι ο «Μεγάλος Αδελφός». Όλα, ακόμα και το παρελθόν. Μάλιστα όποιος ελέγχει το παρελθόν ελέγχει το μέλλον, και όποιος ελέγχει το παρόν ελέγχει το παρελθόν.

Για αυτό το σύστημα το μέγα έγκλημα του ανθρώπου, το θανάσιμο αμάρτημα είναι η ελεύθερη σκέψη. Γι' αυτό πρέπει να εξαλειφθεί οτιδήποτε οδηγεί στη διάπραξή του: ελευθερία, γλώσσα, ανθρώπινα αισθήματα. Και όποιος υποπέσει σε έγκλημα σκέψης πρέπει να οδηγηθεί στον θάνατο αναμορφωμένος: θα πεθάνει αγαπώντας τον «Μεγάλο Αδελφό». Άρα λοιπόν ο Όργουελ είχε με απόλυτα διορατικό τρόπο διακρίνει την νέα μορφή ολοκληρωτισμού και υποταγής των συνειδήσεων μέσα από την «πληροφορία» και «επικοινωνία».

Η κάμερα και η παγκόσμια καταγραφή, παρακολούθηση και φακελοποίηση της ζωής των πολιτών όλου του πλανήτη αλλά κυρίως ο βασικός ρόλος που διαδραματίζει η εικόνα και εκείνοι οι οποίοι οργανωμένα και μεθοδευμένα την διαχειρίζονται, μεγαλοκαλανάρχες και μεγαλοεκδότες, το ισχυρό κεφάλαιο της εικόνας, δεν είναι πλέον ανησυχία του Όργουελ αλλά πραγματικότητα της ζωής που την γνωρίζει και την συναντάει ο τελευταίος κάτοικος της γης.

Σαφέστατα και πρέπει να θυμίσουμε ότι όλα τα ολοκληρωτικά μορφώματα καθυπόταξης και περιστολής των ανθρώπινων δικαιωμάτων παρουσιάζονται και εφαρμόζονται μέσα από μια συγκεκριμένη μεθοδολογία, που παρουσιάζεται ως η θεραπεία, η εποπτεία, η σωτηρία από το κακό και τους κακούς που περιβάλουν τον κόσμο και την κοινωνία. Την κοινωνική ειρήνη και συνοχή. Το σύστημα της παγκόσμιας παρακολούθησης μεθοδεύτηκε και καθιερώθηκε από την εξουσία με το γνωστό κόλπο και μέθοδο, εκείνη της μέριμνας. Της πρόληψης. Αυτό το γνωστό σλόγκαν: «Για το καλό σας. Εμείς φροντίζουμε για το καλό το δικό σας και των παιδιών σας».

Έτσι αφού η παγκόσμια σπείρα που ονομάζεται πολιτική, οικονομική και θρησκευτική εξουσία στήνει διάφορα τεχνητά συμβάντα, με παγκόσμιες ή και τοπικές συνέπειες στην ζωή των πολιτών, και αφού σπείρουν τον πανικό, την φοβία(πολιτική, οικονομική, μεταφυσική) και την αστάθεια, μετά έρχονται ως οι αρχάγγελοι της σωτηρίας και της ειρήνευσης για να φροντίσουν τους πολίτες και γενικότερα τον πλανήτη. Με αυτό τον τρόπο και την μαφιόζική μεθοδολογία η παγκόσμια εξουσία, έχει περάσει και καθιερώσει τον μεγαλύτερο φασισμό και ολοκληρωτισμό – «που είναι πάντα για το καλό των λαών»- και σαφέστατα είναι η ολική καταπίεση, καταπάτηση και αρπαγή κάθε ανθρώπινου δικαιώματος.

Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο η παγκόσμια φαρσοκωμωδία που ακούει στο όνομα «Δημοκρατία» της πλουτοκρατίας και των οργανωμένων παγκόσμιων συμφερόντων, σε κάθε χώρα διεξάγει εκλογές. Εκλογές στο όνομα της «δημοκρατίας» που δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια πραγματικά «ξεβράκωτη» λέξη και έννοια χωρίς κανένα απολύτως ουσιαστικό περιεχόμενο επί του πολιτικού υποκειμένου.

Εκλογές με αίτημα και δίλημμα την εκλογή κυβέρνησης μέσα από την διαδικασία της ψηφοφορίας. Μια διαδικασία όμως που δεν είναι καθόλου διάφανη και δεν έχει ως πραγματική αναφορά της, τον πολίτη και την βούληση του. Αφού καθημερινά και ιδιαίτερα την προεκλογική περίοδο -που τα οργανωμένα συμφέροντα(εγχώρια και διεθνή) γνωρίζουν πολύ πριν από τους πολίτες- τα πάντα κατευθύνονται και προπαγανδίζοντας μέσα από τα ελεγχόμενα όργανα τους, τα οποία μανατζάρουν και χρηματοδοτούν -βλέπε προσφάτως Siemens- εφημερίδες και τηλεοπτικά και ακουστικά μέσα και ιδιαιτέρως την διαφήμιση, το μεγαλύτερο όπλο καταστρατήγηση συνειδήσεων, επίσης δε και μέσα από τα λεγόμενα και κατ επίφαση γκάλοπ, διαμορφώνοντας συνειδήσεις, κατευθύνσεις και τάσεις μέσα στην κοινωνία και το λεγόμενο εκλογικό σώμα. Μετά από όλα τα αυτά έρχονται και σου πουλάνε το μέγα παραμύθι ότι ο λαός αποφασίζει, ο λαός θα μιλήσει, ο κυρίαρχος λαός θα δώσει εντολή για τον σχηματισμό κυβέρνησης κ.α πολλά τέτοια τραγελαφικά.

Χρειάζεται ή να έχεις κάνει ή εκουσίως να υποστείς λοβοτομή για να πιστέψεις πλέον, εάν διαθέτεις νοημοσύνη και κριτική σκέψη σήμερα, στο ελάχιστο ότι η ψήφος σου θα επηρεάσει και θα κρίνει το εκλογικό αποτέλεσμα.

Έχοντας μια αίσθηση και αισθητική της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας, της χώρας σου αλλά και της παγκόσμιας κατάστασης αντιλαμβάνεσαι ότι σαφέστατα και δεν επιλέγουν οι λαοί τις κυβερνήσεις τους και ότι σαφέστατα το παιγνίδι είναι στημένο πριν καν αρχίσει, αφού η κυβέρνηση και το πολιτικό σκηνικό στήνεται σε μια χώρα από εξωθεσμικούς αλλά και διάτρητους θεσμικούς παράγοντες και μηχανισμούς που επιλέγουν τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, λόμπυ και ελίτ, τοπικής και όχι μόνο ισχύς.

Όλη τα άλλα περί της υπόθεσης των εκλογών είναι μια φάρσα στημένη πάνω στις πλάτες του λαού που έχει την ψευδαίσθηση και την φαντασίωση ότι κρατά στα στα χέρια του την δύναμη της ψήφου. Την επιλογή μέσα από την συγκεκριμένη διαδικασία να αλλάξει το πολιτικό και οικονομικό σκηνικό της χώρας του και της παγκόσμιας ολιγαρχίας. Όμως δεν έχει καταλάβει ότι επιλέγοντας την διαδικασία των εκλογών μέσα στο σημερινό διαμορφωμένο πολιτικό σκηνικό, δεν πράττει τίποτε περισσότερο από το να παίζει σε ένα παιγνίδι όπου τα πάντα είναι στημένα και διαμορφωμένα συνειδητά ή ασυνείδητα, και ότι αυτός απλά παίζει ένα πολύ συγκεκριμένο ρόλο μέσα σε όλο αυτό το θίασο του συστήματος.

Κανείς δεν αρνείται την δημοκρατία όταν είναι πραγματική δημοκρατία. Τις εκλογές και την βούληση της πλειοψηφίας που σέβεται τα δικαιώματα της μειοψηφίας όταν είναι αποτέλεσμα ελευθερίας και πολιτικής ευθύνης και συνειδητότητας. Επίσης κανείς δεν αρνείται την δύναμη της λαϊκής βούλησης να αλλάζει την ιστορία της κοινωνίας και της πολιτικής πραγματικότητας. Αλλά όταν όλες αυτές οι διαδικασίες είναι πραγματικές, αληθινές, και όχι εικονικές και κίβδηλες όπως συμβαίνει σήμερα. Δε μπορούμε να παίζουμε με έννοιες και πράξης ιερές για τον ανθρώπινο πολιτισμό, όταν αυτές έχουν χάσει την αξία και σημασία τους, όταν είναι γυμνές από αλήθειες και νοήματα.

Το ερώτημα τελικά τίθεται στους ίδιους τους εαυτούς μας. Για πόσο ακόμα θα συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε με αυτόν τον θίασο που ονομάζεται πολιτική εξουσία. Έως πότε θα ανεχόμαστε η πλουτοκρατία και οι οικονομική ελίτ να διαμορφώνει τους όρους της ζωής μας. Να παίζει με την γη μας, τον πλανήτη μας, το μέλλον της ζωής των παιδιών μας. Έως πότε θα ακολουθούμε ως υπνωτισμένη μάζα τον Μεγάλο Αδελφό στα σκοτεινά σοκάκια του ψέματος, της υποκρισίας, της βίας, της νοθείας.

Η επανάσταση δεν είναι υπόθεση εξωτερική. Είναι πρωτίστως εσωτερική και μάλιστα βαθιά πνευματική. Είναι ασκητική κατάφαση απέναντι στους πειρασμούς της εξουσίας. Επαναστατώ πρώτα απέναντι στο εαυτό μου, στην δουλικότητα μου, στην συμβατικότητα μου, στο φοβικό αστισμό μου, στην θρησκειοποίηση του λόγου του Χριστού, στην αυτιστική ατομοκεντρικότητα μου, στην θεοποίηση της μοναδικότητας μου, στην εγωπαθή πνευματικότητα μου και κατόπιν ενώνομαι με την κοινωνία για την ανατροπή του συστήματος που απομυζά και καταστρέφει την ζωή των ανθρώπων, την ζωή του πλανήτη, την ζωή την ίδια. Διότι διαφορετικά δεν θα καταφέρουμε τίποτε περισσότερο από την αλλαγή απλά του θιάσου.

π. Λίβυος

 

Σημείωση:  Πρώτη ανάρτηση, Πέμπτη, 24 Σεπτέμβριος 2009, εδώ:

http://plibyos.blogspot.com/2009/09/blog-post_24.html

Η παρακμή της Δύσης

 

Του Χρήστου Τσουκαλά*

 

Μια εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις, λέει μια παλιά κινέζικη παροιμία.  Αυτό από τη μία όψη του ζητήματος,  γιατί από την άλλη μπορεί  εξίσου καλά να κρύβει χίλιες λέξεις ή και να αποκρύπτει χίλιες αλήθειες. Η εικόνα της πτώσης του τείχους στο Βερολίνο χρησιμοποιήθηκε για να σηματοδοτήσει, να ‘‘σημάνει'' την κατάρρευση των πρώην ρεβιζιονιστικών χωρών  (‘‘του σιδηρούν παραπετάσματος'' κατά τους πανηγυρίζοντες την εικοστή επέτειο της πτώσης  δυτικούς)  και επομένως το θρίαμβο της Δύσης. Από τότε και για αρκετά χρόνια η Δύση γιόρτασε χίλιες νίκες, χίλιους θριάμβους.

Στον κόσμο απόμεινε μόνο μια Υπερδύναμη για να τον διαφεντεύει, που σχεδίαζε τη «Νέα Τάξη Πραγμάτων», διακήρυττε το «τέλος της ιστορίας», «παγκοσμιοποίησε» το σύστημά της και το επέβαλε ως μοναδικό σε ολόκληρο τον πλανήτη, με τη δύναμη της διπλωματίας της, των συμμαχιών της, της οικονομίας της, του νομίσματός της, των αεροπλανοφόρων της, των πυραύλων της και του πολέμου της «εναντίον της τρομοκρατίας».

Και όμως είκοσι χρόνια μετά, με την ασφάλεια της χρονικής απόστασης, με τη σιγουριά που μας προσφέρουν τόσες εξελίξεις και ανατροπές, μπορούμε πια να μιλάμε για την παρακμή της Δύσης.

Όσο για την κυριαρχία της, αυτή τείνει να περιοριστεί στις εικόνες, η "εικονική" κυριαρχία της όμως δεν αναπληρώνει τις απώλειές της στους άλλους τομείς.

Γεννιέται βέβαια το ερώτημα: πως γίνεται να παρακμάζει η Δύση, όταν η ίδια πανηγυρίζει το θρίαμβό της;  Πώς γίνεται να χάνει τη θέση της, όταν δεν  τη διεκδικεί κάποιος άλλος; Γίνεται γιατί πρόκειται μάλλον για φθορά, αργή, καθημερινή, διάχυτη σε άσχετους φαινομενικά τομείς, αδιόρατη. Ο δε θρίαμβός της ήταν μόνο σε σχέση  με συγκεκριμένες χώρες που διαλύθηκε η οικονομική, η πολιτική,  η ιδεολογική, η κρατική τους δομή, το όλο  σύστημά τους. Γίνεται, γιατί το ‘'φαίνεσθαι'' δεν συμπίπτει με το ‘'είναι'' σύμφωνα με πανάρχαια διαπίστωση των σοφιστών, γιατί η ανάγνωση της πραγματικότητας γίνεται σε πολλά επίπεδα.

Άλλωστε οι μεγάλες ιστορικές μεταβολές σπάνια μοιάζουν στα πυροτεχνήματα με τις φαντασμαγορικές λάμψεις και τους εκκωφαντικούς τους κρότους. Αντίθετα απλώνονται στο χρόνο, στο χώρο, στους μέγιστους πληθυσμούς, σε όλες σχεδόν τις πλευρές της ατομικής, της κοινωνικής, της πολιτικής, της πνευματικής ζωής έτσι που περνά σχεδόν απαρατήρητη η συνάφειά τους, η συσχέτισή τους. Άλλωστε δεν πρόκειται για μεμονωμένα γεγονότα αλλά για μια σειρά φαινομενικά άσχετων μεταξύ τους διαδικασιών.

Τέτοιες διαδικασίες μπορούμε να ανιχνεύσουμε  και  στα αρκτικόλεξα που θυμίζουν βέβαια ιερογλυφικά -BRIC, G20, UNASUR, MERCOSUR, ΟΣΣ, ASEAN κλπ. είναι οι νέοι αυτοί όροι που μπήκαν σχετικά πρόσφατα στη ζωή μας. Μυστηριώδεις και ακατάληπτοι πλάι σε παλαιότερους: G7, G8,OECD, IMF, WORLD BANK, OPEC, WTO, ΝΑΤΟ, και άλλοι.  Κι όμως εδώ, στους διεθνείς αυτούς οργανισμούς, αποτυπώνονται  οι  εκάστοτε συσχετισμοί δύναμης μεταξύ των ισχυρών της Γης όπως και οι ανατροπές αυτών των συσχετισμών. Κατ'αρχήν το G-6 συγροτήθηκε από τις τότε (1975) έξι μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη ΗΠΑ, Ιαπωνία, Γερμανία, Μ.Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία, και με τον Καναδά, τον επόμενο χρόνο, έγιναν G-7. Αυτές βέβαια ήταν ταυτόχρονα τα ισχυρότερα-πλουσιότερα κράτη της ..Δύσης, μια συμμαχία των κυρίαρχων του δυτικού κόσμου, του ίδιου του ιμπεριαλισμού. Αυτοί και μόνο αυτοί και όχι άλλοι.!

Η συμμετοχή της Ιαπωνίας δεν είναι παράξενη, γιατί αν και  γεωγραφικά βρίσκεται στην Άπω Ανατολή, αν και ο πληθυσμός της ανήκει στην κίτρινη φυλή, είναι ‘΄δυτική΄' στην οικονομία της, αν και ‘‘καθάρισε'' νωρίς με τους δυτικούς ιεραπόστολους, είναι ‘‘Δυτική''στο πολίτευμά της, στο σύστημά της (με αφετηρία το ..1868) και αυτό είναι που έχει  τελικά μεγαλύτερη σημασία: ο καπιταλισμός της.!

Η συμμετοχή της Ρωσίας ήταν επιλογή της Δύσης, θεωρώντας την  κληρονόμο των ..υπολειμμάτων ισχύος της υπερδύναμης που ονομαζόταν Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών.

Η μετάβαση από το G-7 στο G-20 σημαίνει την παραδοχή από τη Δύση της ανεπάρκειάς της να αντιμετωπίσει την οικονομική  κρίση, που ενέσκυψε ξαφνικά ( για όσους βέβαια δεν διάβασαν…..Μαρξ ή έστω την ιστορία των καπιταλιστικών κρίσεων), την αδυναμία της να φορτώσει, όπως συνήθιζε ως τώρα, την κρίση στον τρίτο κόσμο (αναπτυσσόμενες χώρες, πρώην αποικίες), την επιθυμία της να παγκοσμιοποιήσει το σύστημά της, τους κανόνες της, τη «λογική» της, να εντάξει σε αυτό τις ανερχόμενες οικονομικές δυνάμεις, συγχρόνως να τις ελέγξει, ιδιαίτερα την ταχύτατα αναπτυσσόμενη Κίνα, την Ινδία και τη Βραζιλία δευτερευόντως, και να αποκομίσει από αυτή τη διαδικασία τα μέγιστα δυνατά οφέλη.

Η υποχώρηση της Δύσης, η μείωση της απόστασης που τη χώριζε από τον τρίτο κόσμο, η ανατροπή των συσχετισμών οικονομικής ισχύος, η ανατροπή στη σειρά κατάταξης, φαίνεται και με την απλή,  στιγμιαία, καταγραφή της κατάστασης  του ΑΕΠ των μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη… το 1990 

α) ΗΠΑ  5,757,200,000,000 $

β) ΙΑΠΩΝΙΑ   3,018,269,946,941 $ 

γ) ΓΕΡΜΑΝΙΑ 1,714,446,543,471

δ) ΓΑΛΛΙΑ 1,244,419,132,358

ε) ΙΤΑΛΙΑ 1,133,465,454,299  

στ) Μ. ΒΡΕΤΑΝΙΑ  995,933,488,071

ζ) ΚΑΝΑΔΑΣ 582,735,317,435

η)  ΡΩΣΙΑ  569,708,921,157 

Θ) ΙΣΠΑΝΙΑ 520,938,250,732 

ι) ΒΡΑΖΙΛΙΑ   478,574,727,649    

ια) ΚΙΝΑ    404,494,194,099 .. ΚΛΠ. .

και τη σύγκρισή της με αυτή του2009:                                 

–         α) Παγκοσμίως 54.863,551εκτμ. $

– β) Ευρωπαϊκή Ένωση 15.342,908 $

– γ) Ηνωμένες Πολιτείες 14.002,74 $ 2

 -δ) Ιαπωνία 4.992,85 

–ε) Κίνα 4.832,99

–στ) Γερμανία 3.060,31

 –ζ) Γαλλία 2.499,15

–η) Ηνωμένο Βασίλειο 2.007,05

-θ) Ιταλία 1.,849,87

 –ι) Ισπανία 1.397,23

–ια) Βραζιλία 1.268,51

—  ιβ) Καναδάς 1.229,37

–ιγ) Ινδία 1.185,73

–ιδ)   Ρωσία 1.163,65

–ιε) Ν. Κορέα 956,787,682,724 

–ιστ) Μεξικό 827,189

— ιζ) Αυστραλία 755,066

–ιη) Κάτω Χώρες 742,966

(( πηγή.2009-ΔΝΤ . Βικιπαίδεια))

 Οι  τέσσερις οικονομικά ισχυρότερες χώρες εκτός Δύσης έχουν και  αρκτικόλεξο: ΒΡΙΚ (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα). Αυτές κατέχουν  αθροιστικά πάνω από το 25% της παγκόσμιας έκτασης, πάνω από το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού,  οι οικονομίες τους το 2008 αντιπροσώπευαν το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ,  έναντι του 17% κατά  το 1990. Επιπλέον έχουν συνείδηση της ισχύος και του ρόλου τους και προσπαθούν να συγκροτήσουν ομάδα. Στα ίδια συμπεράσματα οδηγούμαστε συγκρίνοντας τις οικονομικές τάσεις, το ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ:…. Ετησιοποιημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης για το διάστημα 1990-2007 : Κίνα  13.34%, Ινδία  7.63%,   Βραζιλία 6.12%, ΗΠΑ  5.27%,  Γερμανία 3.96%,  Ιαπωνία 2.21%. Μια ανισομετρία  που εντείνεται τώρα με την Κρίση.

Σημείωση: η δεκαετία 1990-2000 υποτίθεται ότι ήταν η δεκαετία του ‘‘θριάμβου'' της Δύσης.

 Από την ανάγκη προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες ισορροπίες ανασυγκροτούνται το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα, ο ΠΟΕ, με μεταβολή των ποσοστών ψήφου, των δικαιωμάτων, της επιρροής κάθε χώρας και περιοχής. Αμφισβητείται ακόμα η σύνθεση των μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που αντιστοιχούσε στο συσχετισμό δύναμης του 1945 όχι όμως και του 2009. Ο ΠΟΕ βρίσκεται υπό διαρκή διαμόρφωση, με δύσκολες διαπραγματεύσεις, με ατέλειωτους κύκλους συζητήσεων και πολλαπλές συγκρούσεις   όπως μεταξύ πλουσίων και φτωχών χωρών, βιομηχανικά ανεπτυγμένων  χωρών και αυτών που εξάγουν πρώτες ύλες. Για παράδειγμα η Ρωσία διαπραγματεύεται ακόμα (2009) την εισδοχή της σε αυτόν.

Οι φτωχές χώρες προχωρούν επιπλέον σε ενέργειες, σχηματισμούς, συνεργασίες, συντονισμούς, βήματα, για να βελτιώσουν τους όρους των συναλλαγών τους με τις πλούσιες χώρες, για να μειώσουν την εκμετάλλευσή τους από τις ιμπεριαλιστικές χώρες. Σχηματίζουν οικονομικές ενώσεις, οικονομικούς συνασπισμούς, περιφερειακές ολοκληρώσεις, όπως ASEAN  (Ν.Ασία), MERCOSUR, UNASUR (Λατ. Αμερική).        

    Χαρακτηριστική περίπτωση  ο ΟΠΕΚ. Η  Δύση μάλιστα δεν έπαψε να τον κατηγορεί, από την ίδρυσή του  (1960) κιόλας: ότι είναι κλασική περίπτωση καρτέλ, ολιγοπωλίου, ότι ελέγχει και ρυθμίζει την παραγωγή πετρελαίου, ότι προκαλεί τεχνητή και υπερβολική άνοδο της τιμής του, η οποία, κατά τη Δύση, ευθύνεται για τις κρίσεις και της υφέσεις της παγκόσμιας οικονομίας, όπως συνέβη με τα πετρελαϊκά σοκ του 1973, του 1979-1980, του 2008, ότι χρησιμοποιεί το πετρέλαιο ως οικονομικό, πολιτικό και στρατιωτικό όπλο ακόμα.

  Αντίστροφα η Δύση κατηγορείται για αποικιοκρατική, ιμπεριαλιστική έως και σιωνιστική πολιτική προς τα κράτη αυτά, για κατακτητικούς πολέμους, για εμφύλιους διχασμούς, πραξικοπήματα, χούντες, υπόθαλψη πολέμων μεταξύ γειτονικών χωρών, για εκβιασμούς, απειλές….Κατηγορείται ακόμα ότι αυτή ελέγχει και ρυθμίζει τις τιμές του πετρελαίου με τις κακόφημες  «επτά (7) αδελφές», τις πετρελαϊκές πολυεθνικές, ότι με τα χρηματιστηριακά παιχνίδια, με τα παράγωγα, τις προθεσμιακές αγορές κλπ κερδοσκοπεί ασύστολα και οδηγεί τις τιμές στα ύψη για τους καταναλωτές[1].  

Πάντως κανείς λογικός και δίκαιος άνθρωπος δεν αμφισβητεί  ότι η μυρωδιά του πετρελαίου συνοδεύεται από την οσμή του αίματος! Συχνά η ανεύρεση πετρελαίου από ευχή γίνεται κατάρα για τους κατοίκους της περιοχής και της χώρας ολόκληρης. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος  και η κατοχή στο Ιράκ, οι συγκρούσεις στη Νιγηρία, οι απειλές εναντίον του Ιράν, οι εκβιασμοί εναντίον της Λιβύης, τα πραξικοπήματα κατά του Τσάβες είναι μικρό μόνο δείγμα των άγριων συγκρούσεων και ανταγωνισμών γύρω και πάνω από το πετρέλαιο.

Ανάλογα άγρια παιχνίδια παίζονται και για το φυσικό αέριο, τους αγωγούς του, τους δρόμους διέλευσης της ενέργειας γενικότερα. Σε μια μεταβλητή γεωμετρία συμμαχιών και αντίπαλων ομάδων χωρών και εταιρειών. Οπωσδήποτε όμως τα τελευταία χρόνια οι εξαγωγείς ενέργειας παρουσιάζονται ενισχυμένοι και ευνοημένοι από την άνοδο της τιμής των πρώτων υλών της ενέργειας, πράγμα που φαίνεται  στη θεαματική άνοδο των συναλλαγματικών τους αποθεμάτων, στην αντοχή των οργανισμών και συμμαχιών τους, στην ενόχληση της Δύσης, στις εθνικοποιήσεις των πετρελαιοπηγών τους, στις εταιρείες-κολοσσούς, που έχουν συστήσει, όπως:  Saudi Aramco (Σαουδική Αραβία), Petrobras (Βραζιλία), PDVSA (Βενεζουέλα), GAZPROM (Ρωσία)κλπ.

Αξιοπρόσεκτη  είναι ακόμα η προσπάθεια προσέγγισης Κίνας-Ρωσίας.  Μάλιστα  στον ΟΣΣ (Οργανισμό Συνεργασίας της  Σαγκάης)  συμμετέχουν: Κίνα, Ρωσία, Καζαχστάν,  Κιργιζία,  Τατζικιστάν και  Ουζμπεκιστάν,  και ως παρατηρητές οι πρόεδροι του Ιράν, της Ινδίας, της Μογγολίας και του Πακιστάν.  Πρόθεσή τους η θεσμοποίηση του οργανισμού αυτού. Θέλουν να πάρει στρατηγικά χαρακτηριστικά! Μια στρατηγική συμμαχία θεμελιωμένη σε ένα ευρύ φάσμα αντικειμένων και τομέων: Στρατιωτικά: κοινές ασκήσεις, Αντί-ΝΑΤΟ, με αναφορά στην παγκόσμια ασφάλεια, ( ένας άξονας δηλ.Μόσχας-Πεκίνου)

Οικονομικά: ανάπτυξη των μεταξύ  τους εμπορικών συναλλαγών,  σύνδεσή τους με δίκτυα αγωγών ενέργειας,

Νομισματικά: εισαγωγή νέου παγκόσμιου νομίσματος,[2] κλπ.

Η δυσαρέσκεια της Δύσης είναι ολοφάνερη στην εικόνα της Λατινικής Αμερικής όπως την  ‘‘φιλοτεχνούν'' τα δυτικά ΜΜΕ. Τσάβες, Μοράλες, Λούλα, Κορέα φαίνονται το λιγότερο γραφικοί. Οι πιο συχνές κατηγορίες: καλλιέργεια εθνικισμού και σοσιαλμανία.  Οι νοτιαμερικανοί απαντούν με την MERCOSUR ( Κοινή Αγορά του Νότου) και την   UNASUR  που συνιστούν προσπάθειες για την οικονομική  και στρατιωτική συνεργασία και ολοκλήρωση των χωρών της περιοχής. Στην  διακήρυξη του Κούσκο μάλιστα  δίνουν αντι-ιμπεριαλιστικό και αντι-Δυτικό χαρακτήρα στη συμμαχία τους  και αναφέρονται σαφέστατα  στους αγώνες των λαών της περιοχής εναντίον των αποικιοκρατών.

Μνημονεύουν εκεί  τους ήρωές τους τον Σιμόν Μπολιβάρ,  τον Antonio José de Sucre, τον Liberator José de San Martin. Παραφωνία στον αντιιμπεριαλιστικό προσανατολισμό των χωρών της περιοχής αποτελεί η Κολομβία με έντονη την παρουσία βορειοαμερικανικών στρατιωτικών  δυνάμεων. Τάχα για τον πόλεμο κατά των ναρκωτικών. ( Όσο πιο πολύ  τα …καταπολεμούν   πάντως    τόσο πιο πολύ   η παραγωγή ναρκωτικών  προοδεύει. Όπως και στο Αφγανιστάν).

Ανάλογες προσπάθειες  κάνουν μια σειρά χώρες της Νότιο-Ανατολικής  Ασίας που έχουν συγκροτήσει το ASEAN.

Τόμοι χρειάζονται για να αναπτυχθεί το θέμα της παρακμής και ένα μικρό άρθρο. Να σημειωθεί ότι πέραν του ΑΕΠ, του ρυθμού μεταβολής του,  των συμμαχιών, των συναλλαγματικών αποθεμάτων, των πολυεθνικών, του παγκόσμιου νομίσματος, η κυριαρχία της Δύσης αμφισβητείται και στην τεχνολογία, στην επιστήμη, στο διάστημα, στα θεάματα, στη θρησκεία, στην ιδεολογία. Αμφισβητούνται οι περιορισμοί της στους εξοπλισμούς, στα πυρηνικά όπλα.

Η ειρωνεία των εξελίξεων είναι ότι: η Δύση ενώ έχει  νικήσει τους αντιπάλους της, κινδυνεύει  να χάσει από τους ανταγωνιστές της που χρησιμοποιούν  πια τα  όπλα της, τις μεθόδους, τα συστήματά της, τις λογικές της!

 

* Ο Χρήστος Τσουκαλάς είναι εκπαιδευτικός β/βάθμιας Εκπ/σης.

Πάτρα, 23-09-2009

---

[1] «Σύμφωνα με τον ΟΠΕΚ, ο οποίος τροφοδοτεί το 42% της παγκόσμιας αγοράς με πετρέλαιο (το υπόλοιπο ποσοστό προέρχεται από χώρες εκτός ΟΠΕΚ, όπως ΗΠΑ, Ρωσία, Βρετανία, Νορβηγία, χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης κ.ά.), οι τελικές τιμές των προϊόντων του πετρελαίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση διαμορφώνονται ως εξής: Το 68% της τιμής οφείλεται στους επιβληθέντες φόρους της ΕΕ, το 16% πηγαίνει στις χώρες που εξάγουν το πετρέλαιο και ένα 16% πηγαίνει στα διυλιστήρια και τους πωλητές.»

[2] «………Το ισχύον σύστημα δεν είναι κακό μόνο για τον κόσμο, αλλά και για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αλήθεια είναι πως καθώς ολόκληρος ο κόσμος αγοράζει δολάρια, εξάγουμε χαρτονομίσματα μάλλον, παρά αυτοκίνητα, αλλά το πρόβλημα είναι πως το τύπωμα χαρτονομισμάτων δε δημιουργεί θέσεις εργασίας. Μέχρι τώρα αναπληρώναμε την παραγωγική μας υστέρηση αυξάνοντας τα ελλείμματα. Όσο προχωράει ο καιρός όμως, θα ανακαλύψουμε πως έχει κι αυτό τα όριά του. Πως η FED δεν θα μπορεί να συνεχίσει σε αυτήν την πορεία όπως μάθαμε πρόσφατα, οι επεκτατικές νομισματικές πολιτικές έχουν κι αυτές το ρίσκο τους.

(Ο Joseph Stiglitz (από Washington Post/ www.ppol.gr, 02/09/2009)

Ο καθρέφτης

 

Του Γιάννη Ποταμιάνου

 

Βλέπω  ένα πρόσωπο

Πίσω από τον γυαλιστερό καθρέφτη

Με βλέμμα απειλητικό

Να τοξοβολεί ερωτηματικά

Ένα μέτωπο ρυτιδιασμένο

Να απαιτεί την ταυτότητά του.

Κουνώντας απειλητικά

Το μαχαίρι της σιωπής

Ρωτάει

Ποιο είμαι;

Και ακούω την ηχώ της σιωπής

Να γίνεται φωνή

Στην χαράδρα των χειλιών μου

Ποιος είμαι;

 

Και επειδή φοβάμαι

την μοναξιά

Πάντα βοηθάω τις εικόνες

Αλλάζοντας μαζί τους θέση

Μπαίνω μέσα σε παλιές

φωτογραφίες

Μιλάω με παλιούς φίλους

Κάνοντας περιπάτους

Σε εξαίσια τοπία της νιότης μας

 

Έτσι σχίζοντας το γυαλιστερό

γυαλί

Περνώ στην εικονική

πραγματικότητα

Κοιτάζω απειλητικά απέναντί μου

Και σιωπηλά ρωτώ

Ποιος είμαι;

Και ακούω την σιωπή μου

Να γίνεται αλλότρια φωνή

Στην χαράδρα των απέναντι

χειλιών

Ποιος είμαι;

 

Και επειδή φοβάμαι τις εικόνες

Και τις σιωπηλές ερωτήσεις τους

Πάντα αλλάζω μαζί τους θέση

Για να βρουν μόνες τους τις απαντήσεις

Έτσι πολλές φορές μπερδεύω

Τον εαυτό μου με την εικόνα μου

Την γλώσσα με τις ιδέες μου

Την πραγματικότητα με τα όνειρά μου

 

Όμως έχω ένα αλάθητο κριτήριο

Για να ξαναβρίσκω τον εαυτό μου:

Ψάχνω την καρδιά μου

Αυτή χτυπάει αμετανόητα αριστερά.

 

Συμβουλή:  Μην εμπιστεύεστε τα είδωλά σας, η καρδιά τους χτυπάει  δεξιά.

                                        14 Αυγούστου 2009,  Γιάννης Ποταμιάνος

Ο κόσμος που ονειρεύεται το… 1%!

 

 Του Γιώργου Δελαστίκ

 

Υπάρχουν πολλές, πολλές δεκάδες χιλιάδες ψηφοφόροι που ονειρεύονται, στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου, το κόμμα τους να κατορθώσει να αλώσει το απόρθητο οχυρό τού… 1%! Ανήκουν φυσικά στον αστερισμό των κομμάτων που έχουν πολύ μικρή εκλογική απήχηση και κινούνται συχνά πολύ κάτω του εκλογικού φράγματος του 3%, στην πολιτική αφάνεια. Κάθε φορά όμως που προκηρύσσονται εκλογές, ευρύτερα στρώματα της κοινής γνώμης έρχονται σε μια φευγαλέα επαφή και με αυτό το εν πολλοίς άγνωστο… παράλληλο πολιτικό σύμπαν του εξωκοινοβουλίου.

Εδώ συναντά κανείς όλες τις πολιτικές τάσεις – συνήθως σε σκληρότερη, πιο ακραία μορφή. Ο μικρόκοσμος αυτός έχει σίγουρα μια μεγαλύτερη αγνότητα από την κεντρική πολιτική σκηνή των κοινοβουλευτικών κομμάτων, καθώς οι άνθρωποι εκεί κινούνται σχεδόν αποκλειστικά από την ιδεολογία ή τη φιλοδοξία τους.

Τα πολύ μικρά αυτά κόμματα δεν νέμονται φυσικά την κυβερνητική εξουσία, ούτε ελπίζουν να επωφεληθούν από αυτήν – με εξαίρεση κατά καιρούς μία – δύο περιπτώσεις που ονειρεύονται να «προαχθούν» στην κοινοβουλευτική… Α΄ Εθνική. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι συγκρούσεις, τα μίση και τα πάθη στον μικρόκοσμο του εξωκοινοβουλίου απουσιάζουν ή είναι υποτονικά. Κάθε άλλο.

Αξίζει τον κόπο μια σύντομη περιήγηση στον κόσμο αυτό που παραμένει ελάχιστα γνωστός. Υπάρχουν και εδώ οι… «υπερδυνάμεις του δικομματισμού». Είναι οι Οικολόγοι Πράσινοι που στις βουλευτικές εκλογές του 2007 είχαν πάρει 1,05% σπάζοντας το φράγμα του 1% και η Δημοκρατική Αναγέννηση του Στέλιου Παπαθεμελή που είχε μείνει στο 0,80%.

 

Στον χώρο της εξωκοινοβουλευτικής, ριζοσπαστικής Αριστεράς η μάχη για την ηγεμονία προβλέπεται σκληρή. Στις προηγούμενες εκλογές είχε επικρατήσει πανηγυρικά το ΚΚΕ (μ-λ) παίρνοντας 0,24%.

 

Σε αυτές τις εκλογές όμως απειλείται από την πρωτοεμφανιζόμενη σε βουλευτικές εκλογές ΑΝΤΑΡΣΥΑ, η οποία προήλθε από τη συνένωση του ΜΕΡΑ (που είχε έρθει δεύτερο με 0,17%) και του ΕΝΑΝΤΙΑ (που είχε έρθει τρίτο με 0,15%).

 

Επειδή όμως στην Αριστερά εν γένει και στην εξωκοινοβουλευτική Αριστερά ακόμη περισσότερο η πιο δύσκολη πράξη είναι η πρόσθεση, η ομάδα του ΕΕΚ αποχώρησε από το ΜΕΡΑ, και σε αυτές τις εκλογές θα δοκιμάσει μόνη της την τύχη της. Το Μ-Λ ΚΚΕ ήταν το 2007 η τέταρτη σε επιρροή δύναμη του χώρου αυτού με 0,11% και τελευταία η επίμονη και άκρως ιδιόρρυθμη ΟΑΚΚΕ με ποσοστό 0,03%.

 

Στο διαμετρικά αντίθετο άκρο του πολιτικού φάσματος, φέτος κάνει την εμφάνισή της και η ακροδεξιά Χρυσή Αυγή, η οποία αποφάσισε να μετρήσει την εκλογική της επιρροή.

Στο εξωκοινοβούλιο επιβιώνουν επί πολλά χρόνια και δύο πρόσωπα. Το ένα είναι ο Βασίλης Λεβέντης με την Ενωση Κεντρώων του, που κάποτε αποτελούσε την «υπερδύναμη» αυτού του μικρόκοσμου, αλλά που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σε πτώση, παίρνοντας μόλις 0,29% το 2007. Ο άλλος είναι ο Δημοσθένης Βεργής με τους Έλληνες Οικολόγους του, που το 2007 καταποντίστηκε στο 0,02%.

 

Πρέπει να σημειωθεί ότι το εξωκοινοβούλιο «ανθίζει» στις ευρωεκλογές. Η χαλαρή ψήφος επιτρέπει σε κάποιους ψηφοφόρους που στις βουλευτικές εκλογές ψηφίζουν κοινοβουλευτικά κόμματα, να ρίξουν ψήφους ηθικής στήριξης στους ρομαντικούς, ανιδιοτελείς ταξιδιώτες της εξωκοινοβουλευτικής πολιτικής… άγονης γραμμής που έτσι πετυχαίνουν αποτελέσματα που τους εμψυχώνουν να συνεχίσουν.

Δεν αναφερόμαστε φυσικά στους υπερτυχερούς Οικολόγους Πράσινους που από το 1,05% των βουλευτικών εκλογών εκτινάχθηκαν στο 3,49% και μπήκαν στην ευρωβουλή εγκαταλείποντας το εξωκοινοβούλιο, στο οποίο θα επιστρέψουν εν μέρει μετά τις βουλευτικές εκλογές της 4ης Οκτωβρίου, μόνο σε εθνικό επίπεδο.

 

Ο Στ. Παπαθεμελής όμως πήρε στις ευρωεκλογές 1,27% από 0,8% στις βουλευτικές, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ συγκέντρωσε 0,43% στην παρθενική της εμφάνιση και πάει λέγοντας. Μια και μιλάμε όμως για βουλευτικές εκλογές, ας μη συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα…

 

ΑΛΛΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ

 

 

Πληρώνουν από την τσέπη τους τα ενοίκια των κομματικών γραφείων, τα φυλλάδια και τις προκηρύξεις τους. Τοιχοκολλούν μόνοι τους τις αφίσες που τυπώνουν, συνήθως διανέμουν οι ίδιοι και τις εφημερίδες και περιοδικά που εκδίδουν. Η συντριπτική πλειοψηφία των μελών και δραστήριων οπαδών των μικρών κομμάτων του «εξωκοινοβουλίου» είναι φανερό ότι εμφορείται από διαφορετικές αρχές από εκείνες που κυριαρχούν στα κόμματα εξουσίας.

Με μόνο εφόδιο μια ιδεολογία, έχουν διαφορετική κλίμακα αξιών και στόχων, με ειλικρινή διάθεση να προσφέρουν – τουλάχιστον όσον αφορά την πλειονότητα. Θέλοντας να μεταλαμπαδεύσουν πολιτικές ιδέες, συνεχίζουν απτόητοι το ταξίδι τους στην πολιτική έρημο που τους περιβάλλει…

 

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΟΣ, 23-09-09,

Γεωργο- Κωστο- κρατία…

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

Η τηλεμαχία «των έξι»

Είχε λίγο ενδιαφέρον,

Γιατ' είπαν και κάποια λέξη

για το λαϊκό συμφέρον…

Κι αποδείχτηκ' -έστω- πάλι

Η αλήθεια η πικρή:

Πως μικροί είν' οι «μεγάλοι»

Και μεγάλοι οι «μικροί»…

 

Κι επειδή νιώθαν νανάκια

Των τζακιών μας τα κοκόρια

Πέτυχαν με τα ναζάκια

Να' χουνε ντιμπέητ χώρια…

 

Για ν' αποδειχθεί παγίως

Πως ο δικομματισμός

Έχει γίνει κι επισήμως

Των σκανδάλων ο θεσμός…

 

Αφού την ισηγορία

Οι κομματικοί ταρτούφοι

Την εκάμαν κλωτσοσκούφι!

Και, αντί Δημοκρατία,

Θα' χουν, του λοιπού, οι μπούφοι

Γεωργο-Κωστο-κρατία!…

 

Παπα-Ηλίας, 23-09-09

 

http://papailiasyfantis.wordpress.com

http://papailiasyfantis.blogspot.com