Καρέ-καρέ οι αλλαγές στα εργασιακά

Του Παντελή Δεβερώνα*

Όλες οι αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις που φέρνουν οι δύο πρόσφατοι νόμοι τους οποίους ψήφισε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, 3846/2010 και 3863/2010. Κοινό τους γνώρισμα η προώθηση της ελαστικοποίησης της εργασίας και η περαιτέρω υποβάθμιση των εργατικών δικαιωμάτων.

Σε ό,τι αφορά στις νέες διατάξεις του ν. 3863/2010 ξεχωρίζουμε τα ακόλουθα:

Πρώτο, εισάγεται η δραστική μείωση του χρόνου προειδοποίησης για την καταγγελία της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, η οποία συνιστά ισχυρό εργοδοτικό κίνητρο για την τήρηση της, αφού θα απαλλάξει τον εργοδότη από την καταβολή του 50% της αποζημίωσης (άρθρο 74 παρ. 2).

Ουσιαστικά λοιπόν επέρχεται περικοπή του ύψους των αποζημιώσεων απόλυσης κατά το ήμισυ σε σύγκριση με το προϋφιστάμενο καθεστώς. Πλέον τούτου, ο νέος νόμος ορίζει ότι η νέα χαμηλή αποζημίωση δεν θα καταβάλεται εφάπαξ κατά την αποχώρηση του μισθωτού, όπως γινόταν με το σημερινό νομοθετικό καθεστώς, αλλά σε διμηνιαίες δόσεις, όταν το ύψος της αποζημίωσης υπερβαίνει τις αποδοχές δύο (2) μηνών (άρθρο 74 παρ. 3). Στην ουσία δηλαδή ο νόμος αφενός μειώνει το ύψος της καταβαλλόμενης στην πράξη αποζημίωσης κατά 50% και αφετέρου δίνει στον κάθε εργοδότη τη δυνατότητα να μην εκταμιεύσει το σύνολο του ποσού αλλά μόνο ένα μικρό τμήμα του.

Δεύτερο, αυξάνεται το ποσοστό των ομαδικών απολύσεων σε 5% του προσωπικού και μέχρι 30 εργαζόμενους για επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 150 μισθωτούς (άρθρο 74 παρ. 1).

Τρίτο, αναφορικά με τους νέους εργαζόμενους 18-25 ετών, ορίζεται ότι αυτοί θα λαμβάνουν το 84% των κατώτατων αποδοχών των οικείων συλλογικών συμβάσεων εργασίας (δηλαδή 629 ευρώ με τα σημερινά δεδομένα). Πρόκειται για ευθεία παραβίαση της κοινοτικής οδηγίας 2000/78 και του πρόσφατου ελληνικού νόμου 3304/2005, που απαγορεύουν τις διακρίσεις λόγω ηλικίας και συνεπώς η ρύθμιση αυτή είναι ανεφάρμοστη, διότι προσκρούει σε υπερνομοθετικές επιταγές. Και φυσικά τη νέα αυτή ρύθμιση (άρθρο 74 παρ.  φαίνεται να ξεχνά και το άρθρο 21 παρ. 3 του ελληνικού Συντάγματος, το οποίο επιβάλλει στο κράτος να μεριμνά και να παίρνει ειδικά μέτρα για την προστασία της νεότητας.

Τέταρτο, η παράγραφος 9 του άρθρου 74 προβλέπει ότι μεταξύ εργοδοτών και ανήλικων ατόμων 15-18 ετών δύνανται να καταρτίζονται ειδικές συμβάσεις μαθητείας διάρκειας μέχρι ενός έτους με σκοπό την απόκτηση δεξιοτήτων και με μισθό που θα ανέρχεται στο 70% του κατώτατου μισθού ή ημερομισθίου της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, ήτοι σήμερα 518 ευρώ! Ως προς το χρόνο εργασίας ορίζεται ότι οι ανήλικοι που δεν έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους δεν μπορούν να απασχολούνται περισσότερο από 6 ώρες την ημέρα και 30 ώρες την εβδομάδα, ενώ οι ανήλικοι 16-18 ετών θα μπορούν να εργάζονται με κανονικό ωράριο 8 ώρες ημερησίως και 40 εβδομαδιαίως, αλλά όχι υπερωριακά ούτε σε νυχτερινή βάρδια.

Τέλος ορίζεται ότι οι μαθητευόμενοι και των δύο ανωτέρω κατηγοριών, με εξαίρεση τις διατάξεις για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, δεν υπόκεινται στις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας. Κατά τη γνώμη μας με τα ανωτέρω δεδομένα η εικόνα που διαγράφεται από τις ρυθμίσεις αυτές είναι ότι η μαθητεία αποτελεί απλώς το πρόσχημα για τη θεσμοθέτηση πολύ φτηνής και νομικά απροστάτευτης εργασίας ανηλίκων.

Άλλωστε ο νόμος δεν λαμβάνει καμία πρόνοια ώστε να διασφαλιστεί ότι τον εργοδότη θα βαρύνουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις παροχής εκπαίδευσης στο μαθητευόμενο ανήλικο, αποβάλλει τον ανήλικο από το προστατευτικό πλέγμα της εργατικής νομοθεσίας, απέχει από οποιαδήποτε ρύθμιση των όρων και συνθηκών εργασίας του, ενώ δυστυχώς προνοεί μόνο για τη σημαντική μείωση των κατώτατων αποδοχών υπέρ των εργοδοτών.

Με βάση τα ανωτέρω θεωρούμε ότι οι διατάξεις αυτές μόνο προσχηματικά αναφέρονται σε ειδική σύμβαση μαθητείας, ενώ στην πραγματικότητα επιχειρούν να απορρυθμίσουν τελείως την εργασία ανηλίκων ατόμων 15-18 ετών. Έτσι όμως παραβιάζουν με μοναδικό κριτήριο την ηλικία θεμελιώδη κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα και είναι ανεφάρμοστες, καθιερώνοντας αναξιοπρεπείς όρους εργασίας και απαγορευμένη από το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ απάνθρωπη μεταχείριση.

Πέμπτο, μειώνονται οι προσαυξήσεις στα καταβαλλόμενα ωρομίσθια λόγω υπερεργασίας, υπερωριακής απασχόλησης και κατ’ εξαίρεση υπερωρίας και ορίζονται έτσι νέα ποσοστά 20%, 40% και 80% αντιστοίχως.

Και οι δύο αυτοί νέοι εργασιακοί νόμοι πλήττουν ακόμη περισσότερο τα ήδη τραυματισμένα εργασιακά δικαιώματα των μισθωτών. Με τον τρόπο αυτό, και με δεδομένη τη σημερινή περίοδο οικονομικής κρίσης, είναι βέβαιο ότι οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης και η περαιτέρω άμβλυνση και χειροτέρευση δεδομένων μέχρι σήμερα εργασιακών δικαιωμάτων θα βρίσκονται συνεχώς στο προσκήνιο. Η προσπάθεια για τη σύζευξη της ευελιξίας της εργασίας με την ασφάλεια, προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα και να τονωθεί η αγορά εργασίας, έρχεται για άλλη μια φορά αντιμέτωπη με τα εργασιακά δικαιώματα και η πλάστιγγα, όσο περνάει ο καιρός, γέρνει ακόμη περισσότερο προς την πρώτη πλευρά, για μια ακόμη φορά ενάντια στην ασθενέστερη, οικονομικά και κοινωνικά, τάξη των μισθωτών…

Το νέο εργασιακό τοπίο στην Ελλάδα

Κατάργηση της προστασίας

Στο πλαίσιο της ευρύτερης απορρύθμισης του εργατικού δικαίου και της εγκαθίδρυσης των ευέλικτων μορφών εργασίας (συμβάσεις μερικής απασχόλησης, εκ περιτροπής εργασία, συμβάσεις ορισμένου χρόνου, δανεισμός εργαζομένων, τοπικά σύμφωνα απασχόλησης κ.λπ.), οι οποίες ήδη έχουν ενσωματωθεί εδώ και αρκετό χρονικό διάστημα στο ελληνικό δικαιικό σύστημα, ο έλληνας νομοθέτης με την ψήφιση των πρόσφατων νόμων 3846 (ΦΕΚ Α’ 66/11-5-2010) και 3863 (ΦΕΚ Α’ 115/15-7-2010) έρχεται να προσθέσει ένα ακόμα «λιθαράκι» στην περαιτέρω ελαστικοποίηση και απο-προστασία των εργασιακών σχέσεων.

Με το παρόν άρθρο μας θα επιχειρήσουμε μια σύντομη και επιγραμματική καταγραφή των βασικότερων αλλαγών που επιφέρουν οι ανωτέρω νόμοι στις εργασιακές σχέσεις στη χώρα μας, κάνοντας παράλληλα απόπειρα για μια πρώτη κριτική αποτίμηση των ρυθμίσεων αυτών τόσο σε νομικό αλλά όσο και στο ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο.

Σε ό,τι αφορά στις νέες διατάξεις του ν. 3846/2010: Ο νόμος επιφέρει αλλαγές στις συμβάσεις των λεγόμενων ειδικών μορφών απασχόλησης, οι οποίες στα κάτωθι σημεία είναι δυσμενέστερες για τους εργαζόμενους.
Ειδικότερα:

Πρώτο, η συμφωνία (σύμβαση) για παροχή υπηρεσιών ή έργου από τον εργαζόμενο στην επιχείρηση, ιδίως στις περιπτώσεις αμοιβής κατά μονάδα εργασίας (φασόν), κατ’ οίκον απασχόλησης και τηλεργασίας τεκμαίρεται ότι υποκρύπτει σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, εφόσον παρέχεται αυτοπροσώπως, αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στον ίδιο εργοδότη για εννέα (9) συνεχείς μήνες. Επομένως εξ αντιδιαστολής συνάγεται ότι αν η συμφωνία συνάπτεται για χρονικό διάστημα μικρότερο των εννέα (9) μηνών, δεν είναι σύμβαση εξαρτημένης εργασίας και άρα δεν υπόκειται στην υποχρεωτική ασφάλιση του ΙΚΑ.

Η προϋπόθεση αυτή του εννεαμήνου που προστέθηκε με το άρθρο 1 του ν. 3846/2010 είναι καταφανώς σε βάρος των εργαζομένων.

Δεύτερο, με την παράγραφο 3 του άρθρου 2 του ν. 3846/2010 ορίζεται ότι το χρονικό διάστημα που ο εργοδότης μπορεί, αν περιοριστούν οι δραστηριότητες του, να επιβάλει σύστημα εκ περιτροπής εργασίας, είναι έξι (6) μήνες για κάθε ημερολογιακό έτος, εφόσον προβεί σε ενημέρωση και διαβούλευση με τους εργαζόμενους, σύμφωνα με το ΠΔ 240/2006. Κατά το ως άνω προεδρικό διάταγμα όμως, ως διαβούλευση θεωρείται η απλή ανταλλαγή απόψεων και συνεπώς δεν υφίσταται οποιαδήποτε δέσμευση του εργοδότη, ο οποίος ουσιαστικά μπορεί με τον τρόπο αυτό να προσφύγει στην εκ περιτροπής εργασίας μονομερώς.

Τρίτο, επιτρέπεται πλέον η κατάτμηση της άδειας των μισθωτών σε περισσότερες των δύο (2) περιόδων διάρκειας 5 έως 12 ημερών (άρθρο 6).

Τέταρτο, πρακτικά μηδενίζονται οι υπερωρίες με τη διευθέτηση του ωραρίου εργασίας, με την οποία επιτρέπεται πλέον στον εργοδότη μέχρι τέσσερις (4) μήνες να αυξάνει το νόμιμο ωράριο κατά δύο ώρες χωρίς πρόσθετη αμοιβή, είτε με μείωση ωραρίου σε άλλη χρονική περίοδο, είτε με ρεπό. Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας ρυθμίζεται στο εξής κατά πρώτο λόγο με επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις (άρθρο 7).

Πέμπτο, νομιμοποιείται ο δανεισμός εργαζομένων από εταιρείες προσωρινής απασχόλησης σε άλλο εργοδότη για έκτακτες, πρόσκαιρες και εποχικές ανάγκες, παρόλο που ο τελευταίος μπορεί να προσλάβει εργαζόμενους για ορισμένο χρόνο ή για μερική απασχόληση (άρθρο 3). Ο νόμος περιέχει και ορισμένες ευμενέστερες διατάξεις για τους εργαζόμενους, όπως την προσαύξηση κατά 30% στο καταβαλλόμενο ημερομίσθιο, όταν παρέχεται εργασία την έκτη ημέρα της εβδομάδας κατά παράβαση του πενθημέρου (άρθρο , διατάξεις που ρυθμίζουν για πρώτη φορά την τηλεργασία, αν και δεν δίνεται σχετικός ορισμός (άρθρο 5), προσαύξηση αμοιβής κατά 10% σε περίπτωση που οι μερικώς απασχολούμενοι καλούνται να παρέχουν εργασία πέραν της συμφωνημένης (άρθρο 2 παρ. 2), την επιβολή προστίμου στον εργοδότη που παρεμποδίζει την πρόσβαση της Επιθεώρησης Εργασίας στα αρχεία και έγγραφα της επιχείρησης και αρνείται να παρασταθεί κατά τη διαδικασία επίλυσης των διαφορών ενώπιον της (άρθρο 9). Ωστόσο κατά τη γνώμη μας, τα όποια θετικά νέα μέτρα υπέρ των εργαζόμενων, όπως τα παραπάνω, είναι εύκολα καταστρατηγήσιμα από τους εργοδότες, αφού προϋποθέτουν μηχανισμούς ελέγχου (Επιθεώρηση Εργασίας), οι οποίοι στη χώρα μας ασθενούν σημαντικά.

* Ο Παντελής Δεβερώνας είναι νομικός.

ΠΗΓΗ: Δημοσιεύτηκε στο ΠΡΙΝ 05/09,  Παρασκευή, 17 Σεπτεμβρίου 2010, http://www.prin.gr/2010/09/allages-ergasiaka.html

ΤΟ ΞΥΠΝΗΜΑ ΤΟΥ ΘΗΡΙΟΥ:

Η βασική αδυναμία της πολιτικής, ο φόβος του ολοκληρωτισμού, η επέλαση του κτήνους, οι τρείς πολιτικοοικονομικές παραλλαγές, η ελεγχόμενη χρεοκοπία και η αναγκαιότητα μίας ενωμένης Ευρώπης

Του Βασίλη Βιλάρδου*

Γνωρίζετε αλήθεια ποια είναι η «ειδοποιός» διαφορά μεταξύ καπιταλισμού και κομμουνισμού; Η απάντηση είναι απλή, δόθηκε με τη μορφή «ανέκδοτου» από την υπουργό οικονομικών της Γαλλίας και έγινε «αμοιβαία» κατανοητή, αφενός μεν μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» (αδυναμία πληρωμών της Ρωσίας, άρνηση εξόφλησης χρεών κλπ), αφετέρου δε μετά το ξέσπασμα της «δυτικής» χρηματοπιστωτικής κρίσης: «Στο καπιταλιστικό σύστημα, οι τράπεζες πρώτα χρεοκοπούν και μετά κρατικοποιούνται. Αντίθετα, στο κομμουνιστικό καθεστώς, οι τράπεζες πρώτα κρατικοποιούνται και μετά χρεοκοπούν».  

Εμβαθύνοντας πέρα από το «ανέκδοτο», διαπιστώνουμε ότι ουσιαστικά, η κεντρική απειλή και των δύο «πολιτευμάτων», το αδύνατο σημείο τους καλύτερα, δεν είναι άλλη από το χρηματοπιστωτικό σύστημα – το διεθνές τοκογλυφικό κεφάλαιο ευρύτερα, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου, τα 20 περίπου τρις $ που προέρχονται από τα μεγάλα συνταξιοδοτικά ταμεία, είναι δικό μας. Στην κυριολεξία λοιπόν, μας απειλούν τα ίδια τα χρήματα μας, τα οποία έχουν αυτονομηθεί εντελώς.    

Από την άλλη πλευρά, δεν μπορούμε παρά να αποδεχθούμε το γεγονός ότι, η διαδικασία «κρατικοποιήσεις-αποκρατικοποιήσεις» μπορεί να εξελιχθεί σε έναν επικίνδυνο «φαύλο κύκλο» – όχι μόνο στην περίπτωση των τραπεζών, αλλά και αρκετών άλλων «συστημικών» επιχειρήσεων (ιδιαίτερα των κοινωφελών). Δηλαδή τα κράτη, προσπαθώντας να μειώσουν τα χρέη τους, προτιμούν δυστυχώς να το επιτύχουν μέσω της αύξησης των εσόδων τους – αντί να μειώσουν τις δαπάνες. Στα πλαίσια αυτά, ιδιωτικοποιούν (πουλούν) ακόμη και τις «συστημικές» επιχειρήσεις τους – αυτές που δεν είναι δυνατόν να επιτραπεί η χρεοκοπία τους. Έτσι λοιπόν, αναγκάζονται να τις αγοράσουν ξανά πίσω, εάν οι νέοι ιδιώτες-ιδιοκτήτες δεν καταφέρουν να τις λειτουργήσουν σωστά. Τις περισσότερες φορές μάλιστα, οι επιχειρήσεις αυτές «επιστρέφονται» στα κράτη υπερχρεωμένες – όπως συνέβη πρόσφατα με αρκετές τράπεζες.   

Περαιτέρω, θεωρούμε ότι βοηθάει στην τεκμηρίωση των ενδόμυχων «φόβων» μας, των απόψεων μας καλύτερα, καθώς επίσης κάποιων προβλέψεων μας, ο ελαφρά διαμορφωμένος διάλογος στο  κείμενο που ακολουθεί:

«- Ναι, είναι οι εφημερίδες, που όλες τα ίδια γράφουν……αυτό είναι αλήθεια. Μάλιστα σε τέτοιο βαθμό αναμασούν όλες τα ίδια, που σου θυμίζουν βατράχια, όταν πρόκειται να βρέξει. Κάνουν τόσο φασαρία, που δεν μπορεί κανείς να ακούσει τίποτα άλλο»

«- Βατράχια, ξεβατράχια, δεν θέλω να ξέρω. Εγώ δεν εκδίδω εφημερίδες και ούτε έχω την πρόθεση να τις υπερασπιστώ. Άλλωστε, ξέρω πολύ καλά πως όταν γίνεται πόλεμος, πουλάνε τα διπλά φύλα. Γιατί λοιπόν να μη φωνάζουν σαν τα βατράχια; Εγώ αναφέρομαι απλούστατα στην ομοφωνία που παρουσιάζει ο μορφωμένος κόσμος μας»

«- Ε, μα γι’ αυτήν την ομοφωνία δα, είναι που μπορεί κανείς να υποθέσει πολλά και διάφορα. Το γαμπρό μου, τον γνωρίζετε. Αυτός τώρα, πρόκειται να διορισθεί μέλος μίας επιτροπής….ποιάς ακριβώς, δεν θυμάμαι… (κομματικός) κρατικός υπάλληλος δηλαδή, όχι απλός δημόσιος υπάλληλος. Καμία δουλειά δεν θα κάνει εκεί πέρα, αλλά θα παίρνει μισθό 8.000! Ε, λοιπόν, ρωτήστε τον, αν η υπηρεσία αυτή είναι χρήσιμη. Θα τον δείτε να σας αποδεικνύει ότι είναι η πιο απαραίτητη. Και αυτός είναι άνθρωπος ειλικρινέστατος. Όσο και να είναι όμως, δεν μπορεί να μην πιστέψει στη χρησιμότητα των οκτώ χιλιάδων».

«-  Μου θύμισες κάτι τώρα για τους δημοσιογράφους. Αν ήταν στο χέρι μου, εγώ θα έβαζα έναν μόνο όρο. Ο A.Karr έγραψε κάτι πολύ αξιόλογο, πριν από τον πόλεμο. “Θεωρείτε πως ο πόλεμος είναι απαραίτητος; Πολύ ωραία. Όποιος προπαγανδίζει τον πόλεμο, να πάει σε μία ξέχωρη λεγεώνα, μπροστά-μπροστά, στην πρώτη γραμμή. Και να δίνει το σύνθημα για την επίθεση, για την έφοδο, πάντα μπροστά από όλους”. Τότε θα δούμε αν πιστεύουν οι δημοσιογράφοι αυτά που λένε……όταν πληρώνουν για τα λόγια τους και όταν οι ίδιοι κάνουν πράξη, αυτά που μας μεταφέρουν».

«-  Μια χαρούλα θα είναι οι δημοσιογράφοι μας…..οι πολιτικοί δεν είναι μακριά τους…..ειλικρινά δεν ξέρω ποιος από τους δύο κάνει το μεγαλύτερο κακό…. Μα τι φαντάζεσθε; Αν τους ζητηθεί να πάνε στον πόλεμο, αυτοί θα το βάλλουν στα πόδια με το πρώτο».  

Ο παραπάνω διάλογος θα μπορούσε κάλλιστα να γινόταν σήμερα, κάπου στην Ελλάδα. Εν τούτοις, γράφτηκε για την τσαρική Ρωσία του 19^ου αιώνα – από τον L.Tolstoy. Φυσικά, όλοι μας γνωρίζουμε που ακριβώς κατέληξε το τσαρικό καθεστώς – καθώς επίσης πόσοι άνθρωποι πλήρωσαν με τη ζωή τους τις αλλαγές, οι οποίες οδήγησαν στο γνωστό μας αδιέξοδο και στην ολοκληρωτική κατάρρευση του «μαρξιστικού ονείρου».

Εάν δε συνεχίσουμε στην σύγχρονη «σοσιαλιστική» παραλλαγή, στη σημερινή Κίνα, θα καταλάβουμε που ακριβώς μας κατευθύνουν τα «τεκταινόμενα» – αυτά που συμβαίνουν τώρα δηλαδή, σε συνδυασμό με την καταφανή αδυναμία της δυτικής Πολιτικής, να αντιπαρατεθεί με την οικονομική εξουσία. Το θηρίο του ολοκληρωτισμού δεν έχει πάψει ποτέ να απειλεί τον άνθρωπο – απλούστατα, κάποια ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα κοιμάται, περιμένοντας να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για να επανέλθει «δριμύτερο».      

Η ΕΠΕΛΑΣΗ ΤΟΥ ΚΤΗΝΟΥΣ

“Χωρίς να θέλω να υποστηρίξω τη Γερμανία, νομίζω ότι δεν είναι ο «τρομοκράτης» της Ελλάδος. Ο λόγος είναι πως πίσω από την γερμανική πολιτική, τις τράπεζες και την οικονομία, κρύβεται ο «μεγάλος αδελφός». Δεν υπάρχει γερμανική οικονομία, ούτε γερμανικές τράπεζες – όλα, μα όλα, είναι «ξένων συμφερόντων». Ελάχιστοι είναι οι φορείς εξουσίας, οι οποίοι διοικούνται από «Γερμανούς». Για παράδειγμα, στο Βερολίνο ακόμη και η τέχνη (θέατρα, μουσική, ορχήστρες κλπ) ευρίσκονται, ανήκουν δηλαδή, σε «ξένα» χέρια. Εμφανίζοντας την Γερμανία σαν «εχθρό» και «τρομοκράτη», κρύβουμε τον πραγματικό μας αντίπαλο – το Καρτέλ”.  

Το παραπάνω «σχόλιο» προέρχεται από συνάδελφό μας, ο οποίος ζει και εργάζεται στη Γερμανία. Είναι εμφανές ότι, στην «ατμομηχανή» της Ευρώπης διεξάγεται ήδη ένας «αιματηρός» πόλεμος – με τις πολυεθνικές από τη μία του πλευρά και την Πολιτική από την άλλη. Διαπιστώνοντας δε ότι, οι πολυεθνικές έχουν στην κατοχή τους σχεδόν το σύνολο των επιχειρήσεων της χώρας, ενώ σε πολλούς «ζωτικούς» κλάδους κυριαρχούν τα «ολιγοπώλια» (τράπεζες, ενέργεια κλπ), η κατάληξη του πολέμου είναι εύκολο να προβλεφθεί – εκτός εάν αλλάξει ριζικά το φιλελεύθερο καθεστώς της Γερμανίας. Ο Πίνακας I που ακολουθεί, είναι χαρακτηριστικός, σε σχέση με την «ολιγοπωλιακή» δομή της αγοράς ενέργειας :

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Επί πλέον κέρδη των ενεργειακών ομίλων από το 2011, λόγω της επέκτασης του χρόνου λειτουργίας των ατομικών εργοστασίων – την οποία επέβαλλαν οι όμιλοι στην κυβέρνηση, παρά την πλήρη αντίθεση της πλειοψηφίας των Γερμανών Πολιτών.

Πηγή: Oko Institut

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Από τον Πίνακα Ι φαίνεται καθαρά η ολιγοπωλιακή δομή της αγοράς ενέργειας, αφού το σύνολο των υπολοίπων επιχειρήσεων, εκτός των τεσσάρων ισχυρότερων, θα έχει ελάχιστα κέρδη (3,37 δις €) – σε σχέση ακόμη και με τη μικρότερη των άλλων. Από την «επιβολή» ουσιαστικά των κανόνων των γερμανών managers των πολυεθνικών στην κυβέρνηση, τεκμηριώνεται η απόλυτη πρωτοκαθεδρία τους, σε σχέση με την Πολιτική.   

Το επόμενο σχόλιο, χαρακτηριστικό για την απελευθέρωση των αγορών, όσον αφορά την ενέργεια, προέρχεται επίσης από συνάδελφο, κάτοικο της Μεγάλης Βρετανίας:

“Σε σχέση με το άρθρο «Το καρτέλ», προσθέτω μερικές παρατηρήσεις, οι οποίες είναι μάλλον χρήσιμες – ειδικά όσον αφορά την «απελευθέρωση» της αγοράς ενέργειας:

Πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν ότι, πριν των απελευθερώσεων, προηγήθηκαν στη Μ. Βρετανία αυξήσεις τιμών, για να προσελκύσουν επενδυτές (ακριβώς όπως και στην Ελλάδα, όπου όμως ελπίζουμε ότι οι συνδικαλιστές της ΔΕΗ δεν θα πέσουν στην παγίδα, αυξάνοντας τις τιμές του ρεύματος χωρίς λόγο). Ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας προωθείται, όπως γνωρίζω, η σταδιακή υποκατάσταση λιγνίτη, με εισαγόμενο φυσικό αέριο. Αυτό σημαίνει αύξηση της ενεργειακής εξάρτησης από το εξωτερικό – γενικώς, από τις διαθέσεις των χωρών (πολυεθνικών), από τις οποίες περνούν οι αγωγοί.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μία εταιρία προσφέρει 97 διαφορετικά τιμολόγια σε οικιακούς καταναλωτές (πουλάει ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο). Όπως γνωρίζετε, πέρα από ένα όριο, όσο πιο πολλές επιλογές παρέχονται στους καταναλωτές, τόσο πιο πολύ μπερδεύονται και τελικά μένουν με το «πακέτο» που έχουν ήδη”.

Η Μ. Βρετανία, με συνολικό χρέος, δημόσιο και ιδιωτικό, το οποίο πλησιάζει το 500% του ΑΕΠ της, έχοντας «αποκρατικοποιήσει» σχεδόν το σύνολο της δημόσιας περιουσίας (μόνο μία γέφυρα παραμένει στην ιδιοκτησία του κράτους), έχει αλωθεί εντελώς από τις πολυεθνικές. Επομένως, η Πολιτική της δεν μπορεί παρά να είναι στην «υπηρεσία» τους – με όλα όσα κάτι τέτοιο συνεπάγεται για το μέλλον των Πολιτών και την κοινωνική συνοχή, εάν κάποια στιγμή πάψει να αναπτύσσεται η Οικονομία και υπάρξουν προβλήματα επιβίωσης των Βρετανών εργαζομένων.

Ολοκληρώνοντας τις αναφορές μας, κρίνουμε σκόπιμο να παραθέσουμε ένα μέρος από άρθρο του J.Stieglitz, το οποίο αναφέρεται στην κατάσταση που έχουν φέρει τα ολιγοπώλια και ο χρηματοπιστωτικός κλάδος τις Η.Π.Α.:  

“Μια από τις κλασικές ενδείξεις της δυσλειτουργικής αγοράς σε μια οικονομία, είναι η επίμονη ανεργία. Σήμερα στις Η.Π.Α., ένας στους έξι εργαζομένους (17%) δεν μπορεί να βρει πλήρη απασχόληση. Πρόκειται για μια οικονομία με τεράστιες ακάλυπτες ανάγκες και τεράστιους αναξιοποίητους πόρους.

Στην αγορά κατοικίας εντοπίζεται ένα ακόμη οξύμωρο της αμερικανικής οικονομίας: οι άστεγοι ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες (το 2009 περισσότεροι από 1,5 εκατομμύρια Αμερικανοί έμειναν τουλάχιστον μία νύχτα σε καταφύγιο αστέγων), ενώ την ίδια ώρα εκατοντάδες χιλιάδες σπίτια παραμένουν άδεια (ίσως οφείλουμε να συμπληρώσουμε εδώ το ότι, μόνο στο Las Vegas ζουν περίπου 15.000 άτομα σε υπόγεια τούνελ – «υποχρεώνοντας» μας να μιλάμε πια για «ανθρώπους-αρουραίους»).

Το ποσοστό των κατασχέσεων είναι, πράγματι, εντυπωσιακό. Δύο εκατομμύρια Αμερικανοί έχασαν το σπίτι τους το 2008 και άλλα 2,8 εκατομμύρια το 2009 – ενώ ο αριθμός των ανέργων αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο το 2010. Η απόδοση των χρηματοοικονομικών αγορών ήταν εντελώς απογοητευτική. Οι «εύρυθμες», «ορθολογικές» αγορές, δεν δανείζουν σε όσους δεν μπορούν ή δεν πρόκειται να τις ξεπληρώσουν – παρ’ όλα αυτά, όσοι κατεύθυναν αυτές τις αγορές, επιβραβεύτηκαν σαν να ήταν ιδιοφυίες της οικονομίας”.

Οι επισημάνσεις του οικονομολόγου, σε συνδυασμό με την πολυφυλετική δομή της υπερδύναμης και τους «ανθρώπους-αρουραίους», οδηγούν σχεδόν με ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι, πρόκειται για ένα εν ενεργεία ηφαίστειο, για ένα «καζάνι που βράζει». Αργά ή γρήγορα, το ηφαίστειο αυτό θα εκραγεί, με ανυπολόγιστες συνέπειες τόσο για το εσωτερικό των Η.Π.Α., όσο και για ολόκληρο τον υπόλοιπο πλανήτη – σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, για την «ανοχύρωτη», υπερχρεωμένη Ευρώπη.

Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται καθαρά πως οι αγορές παραμένουν εκτός ελέγχου, ότι η απόβαση στην Ευρώπη δεν έχει αντιμετωπισθεί (πιθανότατα η Ιρλανδία θα ακολουθήσει σύντομα την Ελλάδα, στο δρόμο προς το ΔΝΤ) και πως η παγκόσμια ασυμμετρία, μέρος της οποίας είναι η εσωτερική ευρωπαϊκή, δεν προδιαθέτουν σε καμία περίπτωση θετικά. Ο Πίνακας ΙΙ που ακολουθεί, είναι αρκετά χαρακτηριστικός, αναδεικνύοντας την υπερχρέωση τόσο της «δύσης», όσο και της Ευρώπης – τουλάχιστον συγκριτικά με τις τελευταίες έξι ανερχόμενες Οικονομίες:

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: Εξωτερικό χρέος επιλεγμένων κρατών

Πηγή: CIA Factbook

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος 

* Οι χώρες του ευρωπαϊκού νότου, με εξαίρεση την Πορτογαλία, δεν έχουν μεγάλο εξωτερικό χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ – το κοινό πρόβλημα τους είναι αποκλειστικά και μόνο το δημόσιο χρέος, γεγονός που αποδεικνύει την έλλειψη εμπιστοσύνης των Πολιτών τους στα κράτη τους. Όσον αφορά την Ιρλανδία, όπου συζητείται ότι η διάσωση μίας και μόνο τράπεζας της θα κοστίσει περί τα 70 δις €, έχουμε την άποψη ότι τελικά θα είναι η επόμενη χώρα εισβολής του ΔΝΤ.    

Όπως φαίνεται λοιπόν από τις παραπάνω γενικές αναφορές, τόσο η «δυτικού τύπου» ελεύθερη αγορά, όσο και η Δημοκρατία, ευρίσκονται σε διαρκή «υποχώρηση» – έχοντας απολέσει ένα μεγάλο μέρος των «πλεονεκτημάτων» του παρελθόντος. Αντίθετα, οι πολυεθνικές επιχειρήσεις (η οικονομική εξουσία δηλαδή), ειδικά με τη βοήθεια της παρούσης κρίσης, ευρίσκονται στην «επίθεση», εμφανίζοντας μία αξιοσημείωτη έξαρση.

Ειδικότερα, ο κλάδος των τραπεζών, με τη βοήθεια νέων συνθηκών (Βασιλεία ΙΙΙ κλπ), «υποχρεώνεται» από τα κράτη σε ακόμη μεγαλύτερη ισχυροποίηση του (η έλλειψη κεφαλαίων θα οδηγήσει προφανώς στην εξαγορά των μικρότερων πιστωτικών ιδρυμάτων από τα μεγαλύτερα) – γεγονός που σημαίνει ότι δεν μας έγινε το πάθημα μάθημα (too big to fail).

Το ίδιο συμβαίνει και με τις υπόλοιπες, παραγωγικές ή εμπορικές πολυεθνικές επιχειρήσεις οι οποίες, «αρπάζοντας» την ευκαιρία (προβλήματα τζίρου, μειωμένη κερδοφορία, δυσκολίες χρηματοδότησης, χαμηλές χρηματιστηριακές αποτιμήσεις κλπ), εξαγοράζουν τις μικρότερες, αυξάνοντας διαρκώς τόσο τα μεγέθη τους, όσο και την κυριαρχία τους στις αγορές (ολιγοπώλια κλπ).

Επομένως οι «μονοπωλιακές», οι ηγεμονικές καλύτερα κινήσεις των ισχυρότερων εκπροσώπων του καρτέλ, ειδικά αυτών του «κτήνους» (έτσι αποκαλέστηκε το διεθνές τοκογλυφικό κεφάλαιο για πρώτη φορά από τον P.Krugman), πλησιάζουν όλο και πιο κοντά στο στόχο τους – με όλα όσα κάτι τέτοιο σημαίνει για έναν πλανήτη, ο οποίος χαρακτηρίζεται από μία απίστευτα στρεβλή, «ασύμμετρη παγκοσμιοποίηση». 

ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΚΑΙ ΑΓΟΡΕΣ

Εξετάζοντας τις ανθρώπινες κοινωνίες από την πλευρά των αγορών, σε συνδυασμό με το εκάστοτε πολίτευμα που επικρατεί, διακρίνουμε τα παρακάτω:

(α)  Το ατομικό συμφέρον πριν από το συλλογικό: Αποτελεί τη βασική αρχή του καπιταλισμού η οποία, σε συνδυασμό με φιλελεύθερα πολιτεύματα, οδήγησε σε μεγάλη ανάπτυξη τις «δυτικές» χώρες. Βέβαια, η πρόοδος αυτή «λειτούργησε» με τη βοήθεια της «δημιουργικής καταστροφής» (Schumpeter), όπου το παλαιό καταστρέφεται από το καινούργιο – είτε ειρηνικά (με την εύρεση και επικράτηση νέων μεθόδων παραγωγής, οργάνωσης κλπ), είτε με πολέμους.

Δυστυχώς, τις τελευταίες δεκαετίες της καπιταλιστικής εποχής (έχουμε αναφέρει σε πολλά κείμενα μας ότι, ο καπιταλισμός στηρίζεται στη συνεχή εξέλιξη -παρομοιάζοντας τον με ένα ιπτάμενο όχημα, το οποίο είναι αδύνατον να παραμείνει σταθερό στον αέρα, εάν δεν αυξάνει συνεχώς το ύψος του, με τη βοήθεια των κινητήρων του), τα φιλελεύθερα πολιτεύματα αντικαταστήθηκαν με τα γνωστά μας νεοφιλελεύθερα. Τα πολιτεύματα αυτά, παραχώρησαν σχεδόν ολόκληρη τη δημόσια περιουσία σε ιδιώτες (κυρίως τις κοινωφελείς επιχειρήσεις), με αποτέλεσμα τον συνεχή περιορισμό της ισχύος της Πολιτείας – προς όφελος της οικονομικής εξουσίας.   

Μετά την πτώση του τείχους, την κατάρρευση δηλαδή του κομμουνισμού και την «επίσημη έναρξη» της παγκοσμιοποίησης, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις εξελίχθηκαν σε μεγάλες πολυεθνικές – οι οποίες έπαψαν πλέον να εξαρτώνται από τα κράτη, στα οποία είχαν την έδρα τους. Έχοντας όμως ανέκαθεν την ίδια στρατηγική αύξησης των μεγεθών τους,  δηλαδή

(1) προσπάθειες περιορισμού της παραγωγής προϊόντων, με στόχο την αύξηση των τιμών πώλησης, καθώς επίσης

(2) «συγκράτηση» του κόστους εργασίας, με σκοπό την συνεχή μεγέθυνση των κερδών τους,

κατόρθωσαν πια, με τη βοήθεια της παγκοσμιοποίησης και των εναλλασσομένων οικονομικών κρίσεων («τεχνητών» ή μη), να την επιβάλλουν «απολυταρχικά» στις ανθρώπινες κοινωνίες.

Έτσι λοιπόν διαπιστώνουμε σήμερα, αφενός μεν τη «χειραγώγηση» των τιμών αγοράς ή πώλησης σε πάρα πολλά προϊόντα (πρώτες ύλες, πετρέλαιο, ενέργεια κλπ), αφετέρου τη χειραγώγηση του κόστους εργασίας, με τους εργαζομένους να «εκβιάζονται» σε απίστευτες μειώσεις των αποδοχών τους (πραγματικών και ονομαστικών), τις οποίες «αποδέχονται», επειδή «επιλέγουν» να διατηρηθούν οι θέσεις εργασίας τους – διαφορετικά, μεταφέρονται από τις πολυεθνικές στις αναπτυσσόμενες χώρες φθηνού εργατικού δυναμικού.

Επί πλέον, επιχειρείται έντεχνα να «πεισθούν» οι Πολίτες εκβιαζόμενοι, για τις ανάγκες στήριξης των εθνικών τους οικονομιών, μέσω της μείωσης των αμοιβών τους (στη Γερμανία οι καθαρές ωριαίες αποδοχές του 20% των εργαζομένων υπολείπονται των 5 €, όταν αυτές των παραπάνω τραπεζικών στελεχών ξεπερνούν τα 5.000 € την ώρα), του περιορισμού των συνταξιοδοτικών απαιτήσεων τους (Πίνακας ΙΙΙ), του ανοίγματος των κλειστών επαγγελμάτων, προς όφελος του ανταγωνισμού ή των τιμών (όταν προηγουμένως οι τιμές αυξήθηκαν μέσω της φορολόγησης, όπως στο παράδειγμα της Ελλάδας, όπου ο πληθωρισμός «οδεύει» προς το 8%) και πολλών άλλων «θυσιών».

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ: Μέσες μικτές μηνιαίες συντάξεις σε €, με ημερομηνία 31.12.2008, στη Γερμανία

Πηγή: Υπηρεσία κοινωνικής ασφάλισης Γερμανίας

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

* Οι πολύ υψηλές συντάξεις (άνω των 1.500 € μικτά μηνιαία), αφορούν μόλις το 10% των ανδρών για τη Δ. Γερμανία και το 5,3% για την πρώην Ανατολική

Ταυτόχρονα, για να «επιδράσει» σίγουρα το «φάρμακο», με το οποίο επιχειρείται η «εξυγίανση» των δημοσίων οικονομικών (με τη βοήθεια φυσικά των μικρομεσαίων «στρωμάτων» και της αναδιανομής των εισοδημάτων μεταξύ τους), επιλέγονται οι σωστές εποχές, το ιδανικό σύστημα (σοσιαλισμός) και οι κατάλληλες μέθοδοι σύγκρουσης των δύστυχων επί μέρους κοινωνικών ομάδων μεταξύ τους – ιδιωτικοί υπάλληλοι εναντίον δημοσίων υπαλλήλων, μικροέμποροι και τουρίστες εναντίον ιδιοκτητών φορτηγών (προετοιμασία εισόδου των πολυεθνικών) κλπ.

Περαιτέρω, η «ειρηνική δημιουργική καταστροφή», ο κεντρικός πυρήνας δηλαδή του καπιταλιστικού «μηχανισμού», αναιρέθηκε δυστυχώς από τα ίδια τα κράτη, τα οποία δεν επέτρεψαν στις τράπεζες να χρεοκοπήσουν – με αποτέλεσμα να «παρακαμφθεί» η χρηματοπιστωτική κρίση, «εκβάλλοντας» καταστροφικά στη δημοσιονομική.

Για παράδειγμα, αντί να πληρώσουν τις ζημίες οι τράπεζες (αλλά και άλλες επιχειρήσεις – General Motors κλπ), όπως θα γινόταν, εάν δεν είχαν επέμβει τα κράτη στη λειτουργία της αγοράς, δέχθηκαν να τις πληρώσουν τα κράτη – με τα χρήματα των Πολιτών τους. Ουσιαστικά λοιπόν, η δημιουργική καταστροφή παρουσιάστηκε για πρώτη φορά σε χώρες (άρθρο μας), με ανυπολόγιστες συνέπειες για το μέλλον της ανθρωπότητας («εξαγορά» χρεοκοπημένων κρατών από τα ισχυρότερα, κατά το πρότυπο των πολυεθνικών – αναφέρεται σήμερα εκλεπτυσμένα με τον όρο «ελεγχόμενη χρεοκοπία»).

Το ατομικό συμφέρον λοιπόν εξελίχθηκε εις βάρος του συλλογικού, ενώ αποτελεί μία αρκετά ρεαλιστική προοπτική η εμφάνιση «Κρατών-ΑΕ». Στην περίπτωση αυτή η Κίνα, η οποία ήδη λειτουργεί σαν μία τεράστια Ανώνυμη Εταιρεία στον τομέα της συγκέντρωσης εθνικών κεφαλαίων, καθώς επίσης στην εξασφάλιση ενεργειακών πηγών και πρώτων υλών, θα έχει ένα σημαντικότατο προβάδισμα. Ήδη η Γερμανία προσπαθεί να τη μιμηθεί, με τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους της να πιέζουν την κυβέρνηση στη συγκεκριμένη κατεύθυνση. 

Οι «εξελίξεις» αυτές θα σημάνουν, κατά την άποψη μας, το τέλος της καπιταλιστικής εποχής, μέσα από κοινωνικές εξεγέρσεις (αν όχι καταστροφικούς πολέμους), αφού έχει πλέον «διαβρωθεί ανεπανόρθωτα» το σύστημα. Συνήθως βέβαια, οι έντονες κοινωνικές εξεγέρσεις «εκβάλλουν» σε απολυταρχικά, ενδεχομένως μιλιταριστικά καθεστώτα – τα οποία ανέρχονται στην εξουσία, επικαλούμενα τη διατήρηση της Εθνικής Κυριαρχίας, την προστασία απέναντι σε εισβολείς, την επαναφορά της τάξης, την κρατικοποίηση των κοινωφελών επιχειρήσεων κλπ (το ΔΝΤ θεωρείται ένας εξαιρετικά επικίνδυνος οικονομικός εισβολέας, ενώ υπάρχουν ήδη αρκετοί στην Ελλάδα, οι οποίοι «εισηγούνται» μία τέτοιου είδους προστασία απέναντι στην υποδούλωση, καθώς επίσης στην προβλεπόμενη χρεοκοπία του κράτους).

Ας μην ξεχνάμε ότι δυστυχώς, η μοναδική δεύτερη επιλογή της διακυβέρνησης μίας χώρας, αυτή δηλαδή που μπορεί να αντικαταστήσει τον κομματικό στρατό της εκάστοτε πολιτικής παράταξης, συμπληρώνοντας τις «θέσεις λειτουργίας» ενός κράτους, δεν είναι άλλη από το «συμβατικό» στρατό.

(β)  Το συλλογικό συμφέρον πριν από το ατομικό: Κατά τη άποψη διαφόρων μελετητών, υπάρχουν δύο μορφές πολιτευμάτων, τα οποία «εκπροσωπούν» ένα τέτοιο οικονομικό σύστημα – ο (υπαρκτός) κομμουνισμός και ο ολοκληρωτισμός, με την συνδυαστική ίσως παραλλαγή (απολυταρχικός καπιταλισμός) της σημερινής Κίνας. Για τις ιδιαιτερότητες των δύο αυτών πολιτευμάτων, παραθέτουμε απλά την άποψη του K. Popper, χωρίς να μπορούμε ή να θέλουμε να την κρίνουμε:

«Η μαρξιστική άκρα αριστερά πτέρυγα, καθώς επίσης το συντηρητικό κέντρο και η φασιστική άκρα δεξιά, βασίζουν, και οι τρείς, τις πολιτικές φιλοσοφίες τους στον Hegel. Η αριστερή πτέρυγα αντικαθιστά τον πόλεμο των Εθνών με τον πόλεμο των τάξεων, ενώ η άκρα δεξιά με τον πόλεμο ανάμεσα στις ράτσες…….Ο (γερμανικός) εγελιανισμός είναι η αναγέννηση του φυλετισμού…..Το πνεύμα του Έθνους καθορίζει το κρυμμένο ιστορικό πεπρωμένο του. Κάθε Έθνος που επιθυμεί να αναδειχθεί σε ύπαρξη, είναι υποχρεωμένο να πολεμήσει εναντίον όλων των άλλων Εθνών, με αντικείμενο του αγώνα την παγκόσμια κυριαρχία».

Ανεξάρτητα από τις απόψεις του K.Popper, το συλλογικό συμφέρον, στην περίπτωση της ναζιστικής Γερμανίας, καθώς επίσης της σταλινικής Ρωσίας, εξελίχθηκε εις βάρος του ατομικού. Δυστυχώς όμως για τη Δημοκρατία, αυτού του είδους τα καθεστώτα έχουν τη δυνατότητα να επιλύουν ριζικά δύο «θεμελιώδη» οικονομικά προβλήματα – τα οποία έχουν αναδυθεί ξανά σήμερα, με ιδιαίτερη ένταση: την ανεργία, καθώς επίσης την αναδιανομή των εισοδημάτων. Επομένως, από οικονομικής πλευράς, υπάρχει ξανά το κατάλληλο έδαφος, επάνω στο οποίο μπορούν να ευδοκιμήσουν κάλλιστα «ολοκληρωτικά» καθεστώτα.           

(γ)  Το συλλογικό συμφέρον πριν από το ατομικό, αλλά όχι εις βάρος του: Το πολιτικό σύστημα, το οποίο «πλησιάζει» το δυνατόν περισσότερο στην παραπάνω «ιδανική» μορφή κοινωνικής οργάνωσης, την πραγματική Δημοκρατία, είναι η «σοσιαλδημοκρατία» των χωρών της Βόρειας Ευρώπης – η οποία διακρίνεται από ένα ανεπτυγμένο, σχετικά μεγάλο αλλά αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος. Όπως δε μας ανέφερε ένας εξαιρετικός νομικός: «Θεωρώ ιδανικά πολιτεύματα, με βάση τη δεδομένη κατάσταση, αυτά των Σκανδιναβικών χωρών, του Καναδά, της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας. Παρά το ότι οι χώρες αυτές έχουν αρκετές διαφορές, δεν παύουν όλες μαζί να δίνουν έμφαση στο κοινωνικό κράτος».   

Δυστυχώς αυτό το σύστημα, όπως τεκμηριώνεται από την σημερινή «αποδόμηση» του σε κράτη σαν τη Γερμανία, είναι πολύ δύσκολο να αντισταθεί στις επιθέσεις του κτήνους – εάν δεν είναι οχυρωμένο, τηρώντας αποστάσεις από μία άναρχη, ανεξέλεγκτη παγκοσμιοποίηση. Με δεδομένη λοιπόν την αλαζονεία της Γερμανίας, η οποία έχει την εντύπωση ότι μπορεί να αντιταχθεί στον ανταγωνισμό της Κίνας, επιβάλλοντας στους Πολίτες της «αυστηρά μέτρα δημοσιονομικής πειθαρχίας», καθώς επίσης την πεποίθηση της γερμανικής κυβέρνησης, ότι δεν έχει ανάγκη πλέον τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση (εκτός εάν ηγηθεί της ΕΕ, «καταλαμβάνοντας» την Κεντρική Τράπεζα της Φρανκφούρτης), όλες οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες θα αναγκασθούν κάποια στιγμή να συνθηκολογήσουν – ανοίγοντας τις πύλες τους στο ΔΝΤ, όπως η Ελλάδα ή/και θυσιάζοντας ανεπιστρεπτί το κοινωνικό τους κράτος.

Όμως, η εξαθλίωση της πλειοψηφίας των ευρωπαίων πολιτών, η οποία αργά ή γρήγορα θα ακολουθήσει, δεν μπορεί παρά να αναζητήσει διέξοδο, μέσα από εξεγέρσεις. Κατά την άποψη μας, οι προβλεπόμενες επαναστάσεις, τόσο στις Η.Π.Α., όσο και στην Ευρώπη, είναι πολύ δύσκολο να εξελιχθούν αντίστοιχα με τη Γαλλική – κατά την οποία ανακαλύφθηκαν εκ νέου οι διαχρονικές αξίες της μεγάλης γενιάς και του χριστιανισμού, η ελευθερία, η ισότητα και η αδελφότητα όλων των ανθρώπων, έστω και αν κατέληξε στη δικτατορία του Ναπολέοντα και σε έναν αιματηρό πόλεμο.       

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Δεν θα πάψουμε να επισημαίνουμε ότι, η Ελλάδα μπορεί να καταφέρει να βγει με επιτυχία από την κρίση, χωρίς να χρειασθεί τη βοήθεια κανενός. Αρκεί να ενεργούν «πατριωτικά» (όχι βέβαια εθνικιστικά) οι πολιτικοί μας, να μειώσει τις τεράστιες δαπάνες του το δημόσιο, να υποχρεωθούν όλες οι κρατικές υπηρεσίες σε διπλογραφικό λογιστικό σύστημα, να καταρτούνται Ισολογισμοί από το κράτος και τους δήμους, να υπάρξει ένα σωστό πλαίσιο λειτουργίας των επιχειρήσεων, να λειτουργήσει το Κράτος Δικαίου και να τιμωρηθούν όλοι όσοι μας έφεραν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας.

Συνεχίζοντας, ο κίνδυνος της επικράτησης του κτήνους, συνεπικουρούμενου από θηριώδη απολυταρχικά καθεστώτα (το γνωστό παράδειγμα της τοποθέτησης απολυταρχικών καθεστώτων στη Ν. Αμερική, από το αμερικανικό Καρτέλ, είναι χαρακτηριστικό), τα οποία θα «διαδεχθούν» τις κοινωνικές εξεγέρσεις, είναι πάρα πολύ μεγάλος – ακόμη και εάν δεν υπάρξουν πόλεμοι ή άλλες δυσάρεστες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Η Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να αποφύγει το μοιραίο, αρκεί να επιταχύνει την πολιτική και δημοσιονομική της ένωση. Στην περίπτωση που η Γερμανία δεν θέλει ή δεν μπορεί να συμμετέχει, εμποδιζόμενη ουσιαστικά τόσο από το Καρτέλ, όσο και από τη ματαιοδοξία της κυβέρνησης της, η ένωση των υπολοίπων χωρών δεν πρέπει καθόλου να καθυστερήσει – ενώ είναι απαραίτητη η αποχώρηση του ΔΝΤ από ολόκληρη την ΕΕ.

Στην αντίθετη περίπτωση η Ευρωπαϊκή Ένωση, πόσο μάλλον η Ευρωζώνη, θα καταρρεύσουν πολύ πιο γρήγορα από όσο φανταζόμαστε, αφού ευρίσκεται ήδη στο «σημείο μηδέν» – υποκύπτοντας στην επέλαση του κτήνους, το οποίο θα εγκαταστήσει πολύ γρήγορα σκιώδη καθεστώτα (κατά το οδυνηρό παράδειγμα της Ελλάδας), καταλύοντας τη Δημοκρατία και εξαθλιώνοντας τους Πολίτες.   

Ολοκληρώνοντας και σε σχέση με την Ελλάδα, γνωρίζουμε όλοι ότι, ο μοναδικός τρόπος για να εισπραχθούν τα 70 δις € που μας χρωστάει η Γερμανία, αφού πρόκειται για ένα κυρίαρχο κράτος, θα ήταν, θεωρητικά βέβαια, να της κηρύξουμε τον πόλεμο. Το ίδιο ακριβώς ίσχυε μέχρι την υπογραφή του «μαύρου μνημονίου» και για τη χώρα μας, σε σχέση με τα 300 δις των οφειλών μας – θα έπρεπε δηλαδή να μας κηρύξουν τον πόλεμο οι δανειστές μας.   

Εκχωρώντας όμως, με την υπογραφή της «σύμβασης υποτέλειας», τα εθνικά δικαιώματα μας σε ξένα δικαστήρια (ερήμην των Ελλήνων) και καθιστώντας έτσι δυνατή την κατάσχεση περιουσιακών μας στοιχείων από τους δανειστές μας, έχουμε ήδη αποδεχθεί την ελεγχόμενη χρεοκοπία – δηλαδή, την εγκατάσταση ενός ύπατου αρμοστή στη χώρα μας (ενός σύγχρονου «δικτάτορα» καλύτερα, αφού δεν υπάρχει εκλογή του με δημοκρατικές διαδικασίες), ο οποίος θα μπορεί να προβαίνει σε κατασχέσεις, προς όφελος των ξένων δανειστών μας (χωρίς να χρειάζεται πλέον να μας κηρύξουν τον πόλεμο).     

Κατά την άποψη μας, την οποία αναλύσαμε στο «μηδενισμό του χρέους», είναι απείρως προτιμότερη η συμμετοχή μας στην εξόφληση των οφειλών του δημοσίου – έτσι ώστε να υποχρεωθούν σε μία εύλογη, τουλάχιστον αντίστοιχη διαγραφή οφειλών οι δανειστές μας, καθώς επίσης να μας αποπληρώσει τα χρέη της η Γερμανία (ενδεχομένως με συμψηφισμό, όπως έκανε και η ίδια με τις Η.Π.Α. στην περίπτωση της Lehman Brothers). Η οποιαδήποτε άλλη λύση, θα μας κοστίσει πολύ περισσότερα – πόσο μάλλον το ξύπνημα του θηρίου.       

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 19. Σεπτεμβρίου 2010,

viliardos@kbanalysis.com      

*  Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, σύμβουλος επιχειρήσεων, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου.

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2188.aspx

Κοινωνικές ανισότητες, αποκλεισμός, κοινωνικές ταραχές και Κοινωνική πρόνοια – Φιλανθρωπία στη Βυζαντινή Πολιτεία:

Πραγματικότητα και το ιδανικό ενός αλλοτινού κόσμου

Της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη*

Το νομικά καθορισμένο σύστημα της κοινωνικής διαστρωμάτωσης στη βυζαντινή κοινωνία στα κατώτερα οικονομικά στρώματα του πληθυσμού ήταν αδύνατο να ξεπεραστεί. Η κοινωνική κινητικότητα στις κατώτερες τάξεις ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη. Για το μεγάλο πλήθος των φτωχών αστών, αγροτών και δούλων, η δυνατότητα να ξεφύγουν από τις συνθήκες που τους επιβάλλονταν ήταν ελάχιστη, αν όχι ανύπαρκτη, αποκλείοντάς τους έτσι τόσο από μια διέξοδο αναζήτησης ανόδου και ευμάρειας, όσο και από τη συμμετοχή στην καθεστηκυία τάξη και τη δυνατότητα μεταβολής της κοινωνικής δομής.

Δημιουργούνταν έτσι κοινωνικές ομάδες που υπέφεραν από τις ανισότητες της κοινωνικής κατανομής χωρίς να μπορούν να μεταβάλουν τη θέση τους. Περιοριζόμαστε εδώ στις πιο προφανείς κοινωνικές ανισότητες που είχαν να κάνουν με την οικονομική κατάσταση των Βυζαντινών, χωρίς να επεκταθούμε σε άλλες που είχαν να κάνουν με τη θρησκεία, την «εθνικότητα» ή το φύλο. Κι αυτό γιατί, παρόλο που κανείς διαβάζοντας τις πηγές μπορεί εύκολα να υποθέσει ότι παγανιστές, Εβραίοι, μοναχοί, ερημίτες και γυναίκες ήταν στο στόχαστρο του κοινωνικού αποκλεισμού, ο τρόπος που γινόταν καθώς και τα όριά του είναι δύσκολο να προσδιοριστούν ακριβώς.

Αυτό που είναι σίγουρο, ωστόσο, είναι ότι η αντίδραση των ομάδων που υφίσταντο τις οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις της καθεστηκυίας τάξης εξαντλείτο με τη συμμετοχή τους στις όχι σπάνιες εσωτερικές ταραχές και εξεγέρσεις. Σ’ αυτές συνεργούσαν ποικίλοι παράγοντες, εθνικές, πολιτικές ή θρησκευτικές αντιθέσεις, των οποίων το ειδικό βάρος είναι δύσκολο να μετρηθεί μα ακρίβεια και να διαχωριστεί από τα οικονομικά ή κοινωνικά κίνητρα. Οι περιπτώσεις λαϊκών ταραχών ή εξεγέρσεων στα διάφορα κέντρα της αυτοκρατορίας στην Πρώιμη Βυζαντινή περίοδο υπερβαίνουν τις ενενήντα. Οι περισσότερες, αν όχι όλες, είχαν αυτό το σύνθετο χαρακτήρα. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά κάποιες, όπως ήταν οι ταραχές στην Καισάρεια γύρω στο 370-3, στην Αντιόχεια το 387 ή οι διάφορες εξεγέρσεις και στάσεις όπου πρωτοστατούσαν οι δήμοι των ιπποδρόμων των διαφόρων πόλεων με πιο γνωστό παράδειγμα τη Στάση του Νίκα.

Όπως υποδεικνύουν τα δεδομένα που έχουμε, η κοινωνική πρόνοια στο πρώιμο Βυζάντιο ήταν, σε σχέση με τον προηγούμενο ελληνορωμαϊκό πολιτισμό, πιο εκτεταμένη, αλλά και διαφορετική ως προς την έννοια και την οργάνωση. Γινόταν όχι μόνο ιδιωτικά αλλά και σε οργανωμένα ιδρύματα και περιλάμβανε την έννοια της φιλανθρωπίας όχι μόνο προς ισότιμους συμπολίτες που βρίσκονταν σε ανάγκη, αλλά επίσης προς τις κατώτερες, μη προνομιούχες κοινωνικές ομάδες, ανεξαρτήτως φύλου, φυλής ή «εθνικότητας», αφού όλοι οι άνθρωποι θεωρούνταν «αδελφοί». Η αρχή αυτής της φιλοσοφίας βρίσκεται όχι μόνο στη χριστιανική διδασκαλία, αλλά και στη φιλανθρωπική και ανθρωπιστική δράση των ανθρώπων της Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Ο Πατριάρχης της Κωνσταντινουπόλεως όχι μόνο μοίρασε όλη την προσωπική του περιουσία στους φτωχούς της Αντιόχειας, αλλά και κήρυσσε παντού το ενδιαφέρον για τους «αδελφούς φτωχούς» με αποτέλεσμα μια σχετική εξισορρόπηση στην κοινωνική θέση φτωχών, δούλων και άλλων μη προνομιούχων πολιτών, που του απέδωσε το γνωστό χαρακτηρισμό, από το μελετητή J.B. Bury, του «σχεδόν σοσιαλιστή»!

Την Εκκλησία ακολουθούσε στη φιλανθρωπική της δράση και το Κράτος. Όλοι σχεδόν οι αυτοκράτορες και οι αυτοκράτειρες της Πρώιμης Βυζαντινής Περιόδου έλαβαν μέτρα – προσωπικά και νομοθετικά – και, σε συνεργασία με πλούσιους πολίτες-ευεργέτες, έφτιαξαν συγκεκριμένη υλική υποδομή για την εφαρμογή ενός προγράμματος ευρείας κοινωνικής πρόνοιας. Η υποδομή αυτή περιλάμβανε ένα φάσμα φιλανθρωπικών ιδρυμάτων εκ των οποίων αρκετά μας είναι σήμερα γνωστά από τις πηγές. Νοσοκομεία είχαν ιδρυθεί στην Καισάρεια, στην Κωνσταντινούπολη, στην Ιερουσαλήμ, την Έδεσσα της Συρίας, την Άμιδα και αλλού. Ξενώνες(άσυλα) υπήρχαν στην Έφεσο, στη Σκυθόπολη, την Ιεριχώ, την Ιερουσαλήμ, την Κωνσταντινούπολη, όπως επίσης και Γηροκομεία στην πρωτεύουσα και την Παλαιστίνη. Άλλα φιλανθρωπικά ιδρύματα, διάσπαρτα σε πολλές πόλεις της αυτοκρατορίας, ήταν βρεφοκομεία, ορφανοτροφεία, πτωχεία (πτωχοκομεία), αναμορφωτήρια για εκδιδόμενες γυναίκες, ξενοταφεία (χώροι στα νεκροταφεία για την ταφή απόρων), τυφλοκομεία και άλλα.

Τα κοινωνικά φύλα και οι ρόλοι τους.

Η βυζαντινή κοινωνία ήταν μια πατριαρχική κοινωνία και μάλιστα αρκετά συντηρητική ώστε να έχει θεσμοθετήσει συγκεκριμένους ρόλους για τους άνδρες και τις γυναίκες (και για το «τρίτο κοινωνικό φύλο», τους ευνούχους) τόσο στην ιδιωτική όσο και στη δημόσια ζωή. Οι θεσμοί αυτοί ήταν δεσμευτικοί, όχι όμως με απόλυτο τρόπο, αφού πολλές φορές η πραγματικότητα που μας παραδίδουν τα κείμενα είναι κάπως διαφορετική. Η πατριαρχία ήταν στην πράξη λιγότερο ασφυκτική μέσα από την υπαρκτή διέξοδο της βυζαντινής γυναίκας να μην αφοσιωθεί σε μια οικογένεια και ένα σύζυγο αλλά να ζήσει σ’ ένα γυναικείο μοναστήρι αφιερώνοντας τη ζωή της στο Θεό. Ο αποκλεισμός των γυναικών από τη δημόσια ζωή μπορούσε να σπάσει σε κάποιες περιπτώσεις όπου αυτές ήταν αναγκασμένες από τα πράγματα να ενισχύσουν οικονομικά τα σπίτια τους, είτε στις αγροτικές κοινότητες, είτε στις πόλεις, ασκώντας ένα βιοποριστικό επάγγελμα. Και βέβαια δεν ήταν λίγες οι ξεχωριστές προσωπικότητες βυζαντινών γυναικών που έπαιζαν καθοριστικό ρόλο στην πολιτική και κοινωνική ζωή της δικής τους εποχής αλλά και στο μέλλον του Βυζαντίου, είτε ήταν απλές γυναίκες του λαού, όπως η αυτοκράτειρα Θεοδώρα, είτε ήταν εξέχουσες εκπρόσωποι της αυτοκρατορικής αυλής ή της αριστοκρατίας, όπως η αυτοκράτειρα Ελένη, η Ιουλιανή Ανικία, η Γάλλα Πλακιδία και άλλες. Όμως και οι ευνούχοι, ως ξεχωριστή κοινωνική κατηγορία, είχαν ένα υπαρκτό και σημαντικό ρόλο.

Δημόσιοι ρόλοι.

Στη δημόσια ζωή του πρώιμου βυζαντινού κράτους κυριαρχούσε η ανδρική παρουσία και δραστηριότητα τόσο θεσμικά όσο και στην πράξη. Στο βασικότερο εφόδιο των παιδιών για το μέλλον τους, τη μόρφωση, είχαν δικαίωμα μόνο τα αγόρια. Αν και αγόρια και κορίτσια μάθαιναν τα πρώτα γράμματα από τη μητέρα τους, στο σπίτι, μετά μόνο τα αγόρια μπορούσαν να φοιτήσουν στα σχολεία, με σπανιότατες εξαιρέσεις στον κανόνα αυτό. Άνδρες είναι αυτοί που παραδίδονται ως πρωταγωνιστές σε όλες τις πλευρές της δημόσιας ζωής (οικονομική, πολιτική, θρησκευτική, στρατιωτική, πνευματική) μέσα από πηγές γραμμένες και πάλι μόνο από άνδρες. Εξάλλου, από νωρίς οι Πατέρες της Εκκλησίας είχαν περιγράψει με τα μελανότερα χρώματα τη γυναικεία φύση και την επικίνδυνη επιρροή της στους άντρες, και πρόβαλλαν ως ιδανικό της σωστής κόρης και συζύγου την πλήρη υποταγή στον πατέρα και το σύζυγο. Η πολιτεία είχε θεσμοθετήσει τον αποκλεισμό της γυναίκας από κάθε δημόσια δραστηριότητα. Έπρεπε να ζει περιορισμένη και απομονωμένη στο σπίτι μακριά από τα μάτια των ανδρών, να ασχολείται με το νοικοκυριό και την ανατροφή των παιδιών έχοντας συνείδηση της κατωτερότητας του φύλου της.

Στην πράξη όμως, η θέση της γυναίκας ήταν διαφορετική, χωρίς βέβαια να είναι ποτέ ισότιμη με του άνδρα. Πολλές γυναίκες βγήκαν στη δημόσια ζωή και σταδιοδρόμησαν επαγγελματικά. Σε κείμενα του 4ου αιώνα και μεταγενέστερα παραδίδονται μαρτυρίες για γυναίκες που πέρα από την κατασκευή των βυζαντινών υφασμάτων (που θεωρούνταν οικιακή εργασία) ασκούσαν για βιοπορισμό το επάγγελμα της ιατρού, της ιατρομαίας, της μαίας, της καλλιγράφισσας ή και της ναυκλήρισσας. Τις μεγαλύτερες δυνατότητες συμμετοχής στην οικονομική στην οικονομική ζωή είχαν οι χήρες που, αν δεν ξαναπαντρεύονταν, διατηρούσαν το δικαίωμα της κυριότητας και διαχείρισης της οικογενειακής περιουσίας. Πολλές γυναίκες αριστοκρατικής καταγωγής επιδίδονταν επίσης σε έργα ευποιίας, όπως η ίδρυση γηροκομείων, οι δωρεές για την ανέγερση ναών και η εθελοντική εργασία στα νοσοκομεία της εποχής. Και βέβαια δεν πρέπει να ξεχάσουμε τις ξεχωριστές προσωπικότητες γυναικών που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του βυζαντινού κράτους όπως η αυτοκράτειρα Ελένη και Θεοδώρα.

Η βυζαντινή κοινωνία μας επιφυλάσσει μια ακόμη κατηγορία του ανδρικού φύλου που όμως είχε κάποια διαφορετικά χαρακτηριστικά από τους άλλους: ήταν οι ευνούχοι. Η ύπαρξη ευνούχων δεν ήταν άγνωστη στην αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη, αλλά την πρώιμη Βυζαντινή περίοδο γνώρισαν σαφώς σημαντική αύξηση καθώς φαίνεται ότι έγιναν ζωτικό στοιχείο της αυτοκρατορικής αυλής από τη βασιλεία του Διοκλητιανού και μετά. Οι αυτοκράτορες τους προσλάμβαναν ως προσωπικό των ανακτόρων γιατί δεν μπορούσαν να διεκδικήσουν το θρόνο ούτε απειλούσαν τη γνησιότητα των τέκνων της αυτοκρατορικής αυλής. Επιπλέον όμως, οι ευνούχοι βοηθούσαν ιδιαίτερα τον αυτοκράτορα στα καθήκοντά του εφόσον ήταν προσωπικοί του βοηθοί και το άμεσο περιβάλλον του. Η εγγύτητα και η οικειότητά τους προς τον αυτοκράτορα και τις γυναίκες της Αυλής, τις οποίες υπηρετούσαν και πρόσεχαν, τους έδωσαν σημαντικό ρόλο στην πρώιμη βυζαντινή κοινωνία μέσω της επιρροής που ασκούσαν. Ωστόσο, σε πολλά κείμενα διακρίνουμε μια γενική αντιπάθεια του βυζαντινού λαού προς τους ευνούχους.

Ιδιωτικοί ρόλοι – Η οικογένεια.

Η ηλικία γάμου για τους Βυζαντινούς ήταν τα 15 με 25 περίπου χρόνια για τα αγόρια και τα 13 έως 16 για τα κορίτσια. Στην όλη διαδικασία του γάμου αποφασιστικό ρόλο έπαιζε η συναίνεση των δύο συζύγων και απαιτούνταν η προσωπική υπευθυνότητα του καθενός. Ωστόσο, ο γάμος δεν αποκτούσε πλήρη υπόσταση και ισχύ πριν αποδειχθεί η δυνατότητα της νύφης να συμπληρώσει τον αναπαραγωγικό σκοπό της οικογένειας, πριν γεννήσει δηλαδή ένα παιδί. Την τελευταία αυτή ρύθμιση υπαγόρευε το παλιό ρωμαϊκό δίκαιο. Και οι δύο σύζυγοι είχαν το δικαίωμα να ζητήσουν διαζύγιο. Οι γυναίκες σε περίπτωση μοιχείας ή παρανομίας ή διάπραξης ενέργειας που στρεφόταν εναντίον της ενώ οι άνδρες μπορούσαν να ασκήσουν το ίδιο δικαίωμα και σε ενδεχόμενη περίπτωση ανυπακοής ή ανάρμοστης συμπεριφοράς της συζύγου.

Μέσα στην οικογένεια, το βασικό κύτταρο της βυζαντινής κοινωνίας, οι σύζυγοι, σύμφωνα με τη χριστιανική διδασκαλία όφειλαν να επιδεικνύουν αρετή και πίστη. Ιδιαίτερα οι γυναίκες είχαν ως αποκλειστικό σκοπό στη ζωή το γάμο και την τεκνοποιία ενώ η θέση τους μέσα σ’ αυτόν ήταν παραδοσιακά κατώτερη από του άνδρα. Οικονομική βάση της νέας οικογένειας ήταν η προίκα της γυναίκας.

Όσο για τα παιδιά, τα αγόρια ήταν πιο καλοδεχούμενα γενικά από τα κορίτσια αφού τα τελευταία σήμαιναν για τους γονείς τη μελλοντική υποχρέωση προικοδότησης που ήταν ιδιαίτερα βαριά για οικογένειες με χαμηλό εισόδημα και μικρή ή ανύπαρκτη περιουσία. Ωστόσο, δεν μπορούμε να πούμε ότι τα κορίτσια αντιμετωπίζονταν αρνητικά αφού συμμετείχαν στις διάφορες οικογενειακές υποχρεώσεις εξισορροπώντας έτσι τα αρνητικά επακόλουθα της γέννησής τους. Στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα του πληθυσμού, οι προοπτικές που ανοίγονταν για ένα παιδί μέχρι τα χρόνια του Ιουστινιανού ήταν η πλήρης άρνηση και εγκατάλειψη από τους γονείς, η εκμετάλλευση (πρακτική εκμετάλλευση ή ακόμη και πώληση), και ο γάμος σε κάποια ηλικία ή η καταφυγή σε μοναστήρι.

Η περίπτωση ενός αγίου: Νικόλαος ο εν Βουνένοις.

Ο Άγιος μάρτυς Νικόλαος, καταγόμενος από την Ανατολή, έζησε περί τα τέλη του 9ου και τις αρχές του 10ου μ. Χ. αιώνος. Διακρινόμενος παιδιόθεν για την μεγάλη ευσέβειά του, κατετάγη στον στρατό και, λόγω της σπουδαίας φήμης για την ανδρεία του, σύντομα διορίστηκε από τον αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ΄ τον Σοφό (886-912) διοικητής αποσπάσματος χιλίων ανδρών, που απεστάλη στη Θεσσαλία για την φρούρηση της Λάρισας. Τον Απρίλιο του 901, οι Άραβες, οι οποίοι τρομοκρατούσαν την εποχή εκείνη τις παράκτιες επαρχίες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, κατέλαβαν την πόλη της Δημητριάδος (του σημερινού Βόλου) και προχώρησαν προς το εσωτερικό της Θεσσαλίας, εν μέσω λεηλασιών και αφανισμού του χριστιανικού στοιχείου της επαρχίας. Ο Νικόλαος, αντιλαμβανόμενος ότι δεν ήταν σε θέση να αντισταθεί, αφενός έδωσε εντολή να εκκενωθεί η πόλη της Λάρισας, αφετέρου κατέφυγε, με την συνοδεία μερικών ανδρών, σε σκήτη ασκητών, που εγκαταβίωσαν στα όρη κοντά στον Τύρναβο (16 χλμ. Β.Δ της Λάρισας), ανακαλύπτοντας εκεί, δια της προσευχής και της νηστείας, την πραγματική ειρήνη. Μάλιστα, κατά την διάρκεια νυκτερινής προσευχής του Νικολάου και των συνασκητών του, εμφανίσθηκε άγγελος, ο οποίος τους ανήγγειλε ότι έπρεπε να ετοιμασθούν για να λάβουν σύντομα τον στέφανο του μαρτυρίου.

Λίγες ημέρες αργότερα, οι επιδρομείς επιτέθηκαν στην ορεινή σκήτη. Οι χριστιανοί στρατιώτες, εμψυχωμένοι από τα φλογερά λόγια του Νικολάου και την αγάπη τους για τον Θεό, αρχικά επικράτησαν στη μάχη με τους επιδρομείς, ωστόσο, στη συνέχεια, περικυκλώθηκαν. Αφού υπεβλήθησαν σε φρικτά βασανιστήρια, για να απαρνηθούν την πίστη τους, χωρίς αποτέλεσμα, ωστόσο, για τους βασανιστές τους, εν τέλει υπέκυψαν στα μαρτύριά τους, λαμβάνοντας έτσι τον στέφανο του μαρτυρίου. Ήσαν δε άνδρες δεκατρείς (Αρδόμιος ή Αρμόδιος, Γρηγόριος, Ιωάννης, Δημήτριος, Μιχαήλ, Ακίνδυνος, Θεόδωρος, Παγκράτιος, Παύλος, Χριστόφορος, Παντολέων, Ευόδιος και Αιμιλιανός) και γυναίκες δύο (Ειρήνη και Πελαγία).

Ο μόνος που κατόρθωσε να διαφύγει ήταν ο άγιος Νικόλαος, ο οποίος κατέφυγε στο φαράγγι Βούνεση, πλησίον της πόλεως της Καρδίτσας, όπου, ζώντας για μικρό χρονικό διάστημα σε σπήλαιο στα ριζά μιας μεγάλης βελανιδιάς και νικώντας τα πάθη και τις επιθέσεις των δαιμόνων, διέλαμψε ενώπιον του Θεού και των αγγέλων του, με την λαμπρότητα των αρετών του. Εκεί ανακαλύφθηκε, εν τέλει, και συνελήφθη από τους βαρβάρους, οι οποίοι δεν είχαν παύσει να τον αναζητούν. Παρά τα βασανιστήρια, στα οποία υπεβλήθη για να απαρνηθεί την πίστη του στον Θεό, ο Νικόλαος αποκρίθηκε ότι θα παρέμενε πιστός μέχρι τελευταίας αναπνοής, με αποτέλεσμα να δεχθεί χλεύη και λοιδορίες από τους βαρβάρους, οι οποίοι στο τέλος τον διεπέρασαν με την ίδια τη λόγχη του.

Το σκήνωμα του Αγίου παρέμεινε για πάνω από 80 έτη κρυμμένο στην κουφάλα της βελανιδιάς, θαυματουργικά άθικτο από τη φθορά και τα αγρίμια και ανακαλύφθηκε, τελικά, περί το 985, κατόπιν οράματος, από τον πάσχοντα από ανίατη λέπρα δούκα της Θεσσαλονίκης, Ευφημιανό.

Κατά το Συναξαριστή του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου και τους επιμέρους βίους των αγίων του Συμεών του Μεταφραστή, ολόκληρη η κοινωνική κλίμακα αγιοποιείται εκπροσωπούμενη από εξαιρετικές περιπτώσεις ανθρώπων-αγίων: Πατριάρχες, αρχιερείς, ιερείς, διάκονοι, μοναχοί, παρθένοι μοναχοί, βασιλείς, αυτοκράτειρες, βασιλομήτορες, αρχόντισσες, φτωχοί άνθρωποι του λαού, όλοι, ανεξάρτητα απ’ την κοινωνική τους θέση έχουν τη δυνατότητα να αγιοποιηθούν, ανάλογα με το ύψος της αρετής στο οποίο έχουν φτάσει. Επίσης την ίδια δυνατότητα αγιοποίησης, σε σχέση με τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα έχουν, άνδρες και γυναίκες, των κατωτέρων λαϊκών τάξεων: γαιοκτήμονες, γεωργοί, τσαγκάρηδες, σκυτοτόμοι, όλοι, παντρεμένοι και ανύμφευτοι, σύμφωνα με τον ιερό Χρυσόστομο, μπορούν να μετέχουν της αγιότητας: «Δυνατόν και σφόδρα δυνατόν, και γυναίκας έχοντας την αρετήν μετιέναι, εάν θέλωμεν. Πώς; Εάν έχοντες γυναίκα ως μη έχοντες ώμεν. Εάν μη χαίρωμεν επί κτήσεσιν. εάν τω κόσμω χρώμεθα, ως μη καταχρώμενοι. Οι δε τινες ενεποδίσθησαν από γάμου ιδέτωσαν, ότι ουχ ο γάμος εμπόδιον, αλλ’ η προαίρεσις η κακώς χρησαμένη τω γάμω. Επεί ουδέ ο οίνος ποιεί την μέθην, αλλ’ η κακή προαίρεσις, και το πέραν του μέτρου χρήσθαι. Μετά συμμετρίας τω γαμώ χρώ, και πρώτος εν τη βασιλεία έση, και πάντων απολαύσεις των αγαθών».

Με τον τρόπο αυτό, οι ποικίλες κοινωνικές ανισότητες, ο αποκλεισμός, οι κοινωνικές ταραχές και η δυνατότητα της Κοινωνικής πρόνοιας-Φιλανθρωπίας στη Βυζαντινή Πολιτεία να άρει τα ανθρώπινα, κοινωνικά δεινά προσβλέπουν στο ιδανικό ενός κόσμου που περνά μέσα από την έννοια της αγιότητας και διαχέεται αενάως στο υλικό και πνευματικό πεδίο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

Charanis, P. The monastic properties and the State in the byzantine empire, Dumbarton Oaks Papers, 4, 1948.

Constantelos, D.J. Byzantine philanthropy and social welfare. New Brunswick, New Jersey: University Press, 1968.

Διαμαντοπούλου, Α. «Η τρίτη Οικουμενική Σύνοδος εν Εφέσω», Θεολογία, 1931, 1932 και 1933.

Διαμαντοπούλου, Α. «Η τετάρτη Οικουμενική Σύνοδος εν Χαλκηδόνι», Θεολογία, 1936, 1937 και 1938.

Diehl, C. “Byzantine Civization”, The Cambridge Medieval History, IV, 1923, pp.745-777.
Διομήδου, Α. Ν. Βυζαντιναί μελέται. Τόμοι Α΄-Β΄, Αθήναι: Παπαζήσης, 1942-1946 (Β΄έκδοση τόμ. Α, 1951).

Διομήδου, Α. Ν. «Η εξέλιξις της φορολογίας της γης εις το Βυζάντιον», Επετηρίς της Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, τόμ. 19, 1949.
Dowey, G. Justinian and the imperial office. Cincinnati, University of Cincinnati Press, 1968.

Dvornik, F. Early Christian and byzantine political philosophy. Origins and background. Washington: 1966 (δύο τόμοι).

Ζακυθηνού, Δ. Α. Βυζάντιον: Κράτος και κοινωνία. (Ιστορική επισκόπησις). Αθήναι: Ίκαρος, 1951.

Δημητρίου Σοφιανού, Ο άγιος Νικόλαος ο εν Βουναίνη. Βίος και πολιτεία. Κριτική έκδοση, παρατηρήσεις. Εκδόσεις Ακρίτας.

Head, Thomas. Hagiography and the Cult of Saints. The Diocese of Orleans, 800-1200. Cambridge: Cambridge University Press, 1990.

Μελέτες για την Ιστορία του Βυζαντίου της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη, φιλολόγου-ιστορικού, βυζαντινολόγου:

Οι Βίοι των Αγίων της Βυζαντινής περιόδου ως ιστορικές πηγές. (Σημειώσεις και παρατηρήσεις για τα Βυζαντινά αγιολογικά κείμενα της Μέσης περιόδου: 7ος -10ος αιώνας). Αυτοέκδοση. Τρίκαλα 2006. ISBN 960-92360-5-7. (σελ. 468)
Σημειώσεις και παρατηρήσεις στην ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας απ’ τον 11ο ως τον 15ο αι. Τα αγιολογικά κείμενα της περιόδου. (Συμβολή στη μελέτη των βίων των αγίων ως ιστορικών πηγών). Αυτοέκδοση. Τρίκαλα 2006. ISBN 960-92360-6-5. (Σελ. 361).

* Η Αμαλία Κ. Ηλιάδη είναι φιλόλογος-ιστορικός (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ’ το Α.Π.Θ.)  /Υπεύθυνη Σχολικής Βιβλιοθήκης  2ου ΕΠΑΛ Τρικάλων, ailiadi@sch.gr, http://users.sch.gr/ailiadi, http://blogs.sch.gr/ailiadi, http://www.matia.gr

Οι βαθιές πολιτικές ρίζες της ελληνικής χρεοκοπίας

Του Δημήτρη Καζάκη*

 Σε μια συνέντευξή του ο υπουργός Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου διατύπωσε την εξής ενδιαφέ­ρουσα άποψη: «Καμία χώρα με τόσο μεγάλες ανάγκες δανεισμού, με τόσο μεγάλη εξάρτηση από δανεικά κεφάλαια για να λειτουρ­γήσει δεν είναι κατ’ ουσίαν ελεύθερη. Οι πιστωτές – είτε άμεσα είτε έμμεσα – ζητούν λογαριασμό για το τι κάνεις τα λεφτά που σε δανείζουν, όχι απαραίτητα γιατί θέλουν να επιβάλουν την οικονομική τους πολιτική, αλλά κυρίως για να εξασφαλίσουν ότι τα χρήματα που σου δανείζουν θα μπορέσουν να τα πάρουν πίσω, γιατί είναι χρήματα φορολογουμένων και ασφαλισμένων σε Ταμεία άλλων χωρών και μετόχων στους οποίους λογοδο­τούν» («Κόσμος του Επενδυτή», 15-16.5).

Ας αφήσουμε κατά μέρος την αναφορά σε «φορολογούμε­νους και ασφαλισμένους σε Ταμεία άλλων χωρών», όπου υπο­τίθεται ότι λογοδοτούν οι πιστωτές της χώρας μας. Πρόκειται για τις συνήθεις ανοησίες με τις οποίες διανθίζουν τόσο ο κύριος υπουργός όσο και ο πρωθυπουργός της χώρας τις λιγοστές αλήθειες που αναγκάζονται να ομο­λογήσουν. Άλλωστε δεν μπορεί να μην ξέρει κοτζάμ υπουργός Οικονομικών ότι σε ασφαλιστικά ταμεία και ασφαλιστικές εταιρείες ανήκει μόλις το 15% των ελληνι­κών ομολόγων.

Κι αυτοί που διαχειρίζονται τα λεφτά των «φορολογουμένων και ασφαλισμένων» λογοδοτούν σ’ αυτούς όσο λογοδοτούν και οι διαχειριστές των δικών μας ασφαλιστικών ταμείων, οι οποίοι καθ’ υπόδειξη των κυβερνήσεων, αλλά και γνωστών κερδοσκοπικών κυκλωμάτων, έχουν φορτώσει τα ταμεία με κάθε λογής ομόλογα και άλλες ανάλογου τύπου επενδύσεις χωρίς αντίκρισμα.

Οι πιστωτές του κράτους εξ άλλου δανείζουν την Ελλάδα μόνο επειδή γνωρίζουν ότι έχουν να κερδίσουν πάρα πολλά. Πάντα με την αμέριστη βοήθεια των κυβερνήσεων αυτής της χώρας. Είναι χαρακτηριστικό ότι ολόκληρη την περίοδο της μεταπολίτευσης, 1974-2009, η Ελλάδα έχει πληρώσει σε εξυπηρέτηση χρέους πάνω από 640 δισ. ευρώ για ένα κυλιόμενο δημόσιο χρέος των 300 δισ. ευρώ το 2009. Πρόκειται για μια μέση απόδοση της τάξης του 215%!

Ποια άλλη επιχείρηση μπορεί να υπερηφανευτεί για τέτοιες αποδόσεις;

Γιατί λοιπόν να μη φορτώσουν με δάνεια τη χώρα;

Ωστόσο, αυτό που ομολογεί ο υπουργός Οικονομικών, ότι δη­λαδή το βασικό πρόβλημα έγκειται στις «τόσο μεγάλες ανάγκες δανεισμού», είναι αυτό που αρνιόταν να παραδεχθεί η κυβέρνηση ευθύς εξαρχής. Αντ’ αυτού είχε πλασάρει το γνωστό πια παραμύθι περί «αξιοπιστίας της χώρας στις αγορές».

Για να μη μιλήσουμε για τον Καιάδα του ΔΝΤ, ο οποίος, όπως ομολόγησε πρόσφατα ο υφυ­πουργός Οικονομικών Σαχινίδης, ήταν εξαρχής ο κρυφός στόχος της κυβέρνησης, ήδη από την επομένη των εκλογών.

Όμως αυτό που δεν διευκρινίζει ο κ. Παπακωνσταντίνου είναι το πώς γεννήθηκαν αυτές οι «τόσο μεγάλες ανάγκες δανεισμού».

Το ελληνικό κράτος δανειζόταν ανέκαθεν, όχι για να επενδύσει στην ανάπτυξη της χώρας και στην ευημερία του λαού, αλλά για να ξεπληρώσει παλιότερα δάνεια που είχε συνάψει με επαχθείς όρους.

Στον Μητσοτάκη η ρίζα του κακού!

«Η μεγάλη αυτή δανειακή επιβάρυνσις εδημιουργήθη συ­νεπεία των υποχρεώσεων των παλαιών δανείων και μάλιστα δανείων μη εισπραχθέντων και μη χρησιμοποιηθέντων χάριν της εθνικής οικονομίας» έγραφε το 1937 ο καθηγητής Άγγελος Αγγελόπουλος σχετικά με την υπέρογκη δανειακή επιβάρυνση του κράτους εκείνης της εποχής.

Οι σημερινές δανειακές ανάγκες, τα σημερινά αδιέξοδα της υπερχρέωσης, έχουν την καταγωγή τους στις ρυθμίσεις των προπολεμικών χρεών της χώρας που έγιναν στη δεκαετία του 1960 από τις κυβερνήσεις της ΕΡΕ και της Ένωσης Κέντρου. Από την περίοδο της απελευθέρωσης, τόσο το ΕΑΜ όσο και σύσσωμη η Αριστερά αργότερα, με κύρια έκφρασή της την ΕΔΑ, είχαν ως βασική θέση τη διαγραφή των προπολεμικών χρεών της χώρας, με σκοπό την αυτοδύναμη παραγωγική ανσυγκρότησή της προς όφελος του λαού της.

Την άποψη αυτή, περί διαγραφής των προπολεμικών χρεών, είχαν υιοθετήσει την εποχή εκείνη και μια σειρά σεβαστών καθη­γητών της οικονομίας, όπως ο μετέπειτα ακαδημαϊκός Άγγελος Αγγελόπουλος, ο διατελέσας διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Ξενοφών Ζολώτας, ο καθηγητής Δημήτριος Καλιτσουνάκης κ.ά. Το θεωρούσαν – εκτός όλων των άλλων – και ως έναν ελάχιστο φόρο τιμής από τους συμμάχους προς την Ελλάδα που υπέστη ανυ­πολόγιστες καταστροφές κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Φυσικά οι Βρετανοί και οι Αμερικάνοι κάθε άλλο παρά ήταν διατεθειμένοι να ξεχάσουν τα προπολεμικά χρέη της Ελλάδας. Αντίθετα θέλησαν να τα χρησιμοποιήσουν για να τη μετατρέψουν ουσιαστικά σε αποικία τους. Εν τη μεγαθυμία τους, αντί για διαγραφή, πρότειναν αναδιαπραγμάτευση και ρύθμιση των προπολεμικών χρεών.

Έτσι ξεκίνησε ένας οργανωμένος διεθνής διασυρμός της χώρας από τους πιστωτές της προκειμένου να εξασφαλίσουν, μέσα από την ανα­διαπραγμάτευση του προπολεμικού χρέους, όσο το δυνατόν μεγαλύ­τερα οφέλη. Ο διασυρμός αυτός διάρκεσε σχεδόν δυο δεκαετίες, με αποτέλεσμα μια αποικιοκρατική ρύθμιση των προπολεμικών χρεών.

Την τελική αυτή ρύθμιση επέτυχε – ποιος άλλος; – ο κ. Μητσο­τάκης, ως υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου, τον Ιούλιο του 1964. Ο Μητσοτάκης προχώρησε σε τέτοια ρύθμιση χρεών, ώστε μπροστά της ωχριούσε ακόμη και η παλιότερη της ΕΡΕ.

«Η ονομαστική αξία των χορηγηθεισών νέων ομολογιών εις τους κομιστάς προπολεμικών εσωτερικών δανείων διαπλασιάζεται, ο τόκος αυξάνεται και θεσπίζεται λαχείον. Εν συγκρίσει προς την ρύθμισιν υπό της κυβερνήσεως της ΕΡΕ, δίνονται ήδη 160% επί πλέον», θριαμβολογούσε τότε η φιλική προς τον Μητσοτάκη «Ελευθερία» (16.7.1964). Ο διακανονισμός αποπληρωμής αυτής της λεόντειας σύμ­βασης προβλεπόταν να γίνει εντός 42 έως 45 ετών. Ο κ. Μητσοτάκης, δηλαδή, το 1964 υποθήκευσε τη χώρα έως το 2006 και 2009!

Με αυτόν τον τρόπο η Ελλάδα αναγνώριζε και όφειλε να αποπλη­ρώσει προπολεμικά δάνεια από το 1881 σε τουλάχιστον διπλάσια από την τρέχουσα αξία τους. Κι αυτό παρά, το γεγονός ότι είχαν μεσο­λαβήσει δυο επίσημες πτωχεύσεις της χώρας (το 1893 και το 1932) και δυο παγκόσμιοι πόλε­μοι που την είχαν κυριολεκτικά ισοπεδώσει. Το ύψος αυτών των υποχρεώσεων αντιστοιχεί σε σημερινές τιμές γύρω στα 100 δισ. ευρώ! Δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο του σημερινού δημόσιου χρέους. Αυτές αποτέλεσαν τη βάση της δυναμικής του σημερινού χρέους, που είναι πλέον αδύνατο να αποπληρωθεί.

Ο γνωστός ιστορικός της περιόδου Ζορζ Μεϊνό παρατηρούσε ότι ο «εξαναγκασμός της χώρας ν’ αναλάβη την εξυπηρέτηση του δη­μοσίου της χρέους, υποχρέωση με αμφίβολη ηθική βασιμότητα», αποκτά εκ των πραγμά­των «δυσάρεστο χαρακτήρα για την οικονο­μική κατάσταση μιας χώρας από την στιγμή που η κυβέρνησή της είναι υποχρεωμένη να συνάπτη νέα χρέη για να εξασφαλίση την υπηρεσία των παλαιών» αυτά γράφονταν το 1964.

Από τη χούντα στον Καραμανλή

 Η χούντα κατόπιν θεσμοθέτησε ως αναπόφευκτη την πολιτική υπερχρέωσης ισχυριζόμενη ότι «ο συνεχώς διογκούμενος δανεισμός από την ξένην κεφαλαιαγοράν ακολουθεί ως αναπόφευκτον δυσμε­νές σύνδρομον αυτής της ανωμαλίας (σ.σ.: του ελλειμματικού ισο­ζυγίου πληρωμών), καθιστών ακόμη στενωτέραν την εξάρτησιν από το εξωτερικόν. Και το τελευταίον αυτό αποτελεί την πλέον εντυπωσιακήν ομοιότητα μεταξύ των μικρών εθνικών οικονομικών μονάδων» («Ελεύθερος Κόσμος», 29.12.1968).

Με άλλα λόγια, ως τυπική Ψωροκώσταινα, η Ελλάδα δεν μπορεί να αποφύγει τον δυσμενή δανεισμό από τη διεθνή κεφαλαιαγορά. Ό,τι δηλαδή ισχυρίζονται και οι σημερινοί κυβερνήτες.

Με τη μεταπολίτευση οι κυβερνήσεις Καραμανλή του πρεσβύτε­ρου όχι μόνο αναγνώρισαν τα κρυφά και φανερά χρέη της χούντας, αλλά συνέχισαν στον ίδιο καταστροφικό δρόμο. Ο υφυπουργός Συ­ντονισμού Στ. Δήμας διευκρίνιζε ότι «η χώρα μας… θα συνεχίσει για αρκετά ακόμη χρόνια να έχει την ανάγκη προσφυγής στον εξωτερικό δανεισμό…» («Ναυτεμπορική», 20.10.1979).

Ενώ ο κ. Μητσοτάκης, ως υπουργός Συντονισμού, δήλωνε υπερη­φάνως: «Όλοι επιδιώκουν να μας δανείσουν!» (ό.π.). Και πώς να μην επιδιώκουν να μας δανείσουν, όταν κάθε σύμβαση δανείου, ιδίως από το εξωτερικό, συνοδευόταν με προνομιακούς όρους αποπληρωμής και ταυτόχρονα με δεσμεύσεις αγοράς προϊόντων, βιομηχανικών και άλλων, από την πιστώτρια χώρα;

Κι ενώ ο ελληνικός λαός, από τον «γύψο» της χούντας, έμπαινε στον «γύψο» της μόνιμης λιτότητας επί μεταπολίτευσης, οι κυβερνήσεις Καραμανλή ανακάλυπταν ένα νέο κόλπο για να φορτώνουν με χρέη το Δημόσιο. Αντί να δανείζεται η κεντρική κυβέρνηση, έβαζαν τις δη­μόσιες επιχειρήσεις και τις κρατικές τράπεζες να δανείζονται, για να καλύπτονται οι «μαύρες τρύπες» στον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά και να τροφοδοτούνται με «δανεικά και αγύριστα» οι μεγαλοβιομήχα­νοι και οι κρατικοδίαιτοι μεγαλοεπιχειρηματίες της εποχής.

Έτσι εντέχνως εμφανιζόταν ο δημόσιος δανεισμός να είναι πε­ριορισμένος, την ίδια στιγμή που οι δημόσιες επιχειρήσεις και οι τράπεζες φορτώνονταν με χρέη έως και 10 φορές την κεφαλαια­κή τους σύνθεση.

Η εποχή Ανδρέα Παπανδρέου

 Το 1981 η πλειονότητα του ελληνικού λαού πίστεψε ότι θα απαλ­λάξει τη χώρα από αυτόν τον βραχνά και ανέδειξε στην κυβέρνηση το ΠΑΣΟΚ, το οποίο είχε υποσχεθεί «σεισάχθεια» για τα χρέη και τιμωρία για τους ενόχους της εξωτερικής υπερχρέωσης της χώρας. Δυστυχώς όμως οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ ανακάλυψαν στον δανεισμό ένα καλό εργαλείο για να εξαναγκάσουν τον λαό να πορευτεί στον ίδιο καταστροφικό κατήφορο.

Μάλιστα ο ίδιος ο Α. Παπανδρέου στην 9η Σύνοδο της Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ το 1983 ανακάλυ­πτε ότι λόγω της κρίσης:

«Η Ελλάδα θα πρέπει να στηριχτεί αρκετά στον εξωτερικό δανεισμό, όχι περισσότερο από πριν, αλλά τουλάχιστον όσο πριν. Και εδώ είναι το κλειδί της ιστορίας. Εάν η οικονομία σου δεν κριθεί φερέγγυα, με κάποια έννοια του νοικοκύρη, θα αναγκαστείς να πας στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και να χτυπήσεις την πόρ­τα του. Και αυτοί θα σου δώσουν. Αλλά υπό τον όρο πλέον ότι αυτοί θα επιβάλουν – εκείνοι σε σένα – την οικονομική πολιτική της κυβέρνησής σου. Και αυτό σημαίνει: Τέρμα το σοσιαλι­στικό πείραμα».

Το σκηνικό της προσφυγής στο ΔΝΤ άρχισε να στήνεται από την εποχή που ο Α. Παπανδρέ­ου έκανε την ιστορική ανακάλυψη ενός «σοσι­αλιστικού πειράματος» με δανεικά και μάλιστα χρωστούμενα στις ξένες κεφαλαιαγορές. Οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ όχι μόνο αποδέχτηκαν να συνεχίσουν την αποπληρωμή όλων των προηγούμενων ληστρικών δανειακών συμ­βάσεων, αλλά ξεκίνησαν και τον δικό τους καταστροφικό κύκλο υπερχρέωσης.

Για παράδειγμα, φρόντισαν να φορτώσουν στον κρατικό προϋ­πολογισμό τις αποκαλούμενες «προβληματικές επιχειρήσεις», αυτές δηλαδή που είχαν λεηλατήσει οι ιδιοκτήτες τους με την αμέριστη βοήθεια των «δανεικών κι αγύριστων» των κυβερνήσεων Καραμανλή. Όχι μόνο φόρτωσαν στο κράτος τα τεράστια ιδιωτικά χρέη που είχαν συσσωρεύσει αυτές οι επιχειρήσεις, αλλά τις κρά­τησαν για σχεδόν μια δεκαετία ουσιαστικά ανενεργές ή σε κατά­σταση σκόπιμης υπολειτουργίας, πληρώνοντας μέσω του Οργα­νισμού Ανασυγκρότησης των Επιχειρήσεων (ΟΑΕ) τους μισθούς των εργαζομένων σ’ αυτές με αντάλλαγμα την ψήφο τους.

Με τον τρόπο αυτόν όχι μόνο κατέστρεψαν την αφρόκρεμα των παραγωγικών επιχειρήσεων της ελληνικής οικονομίας εκείνης της εποχής, όχι μόνο εκμαύλισαν συστηματικά το πιο παραγωγικό εργατικό δυναμικό της χώρας, αλλά μετασχημάτισαν τη ληστεία των προβληματικών σε ένα τεράστιο δημόσιο χρέος. Τελικά, άλλες τις έκλεισαν και άλλες τις πούλησαν για παλιοσίδερα.

Κι όχι μόνο αυτό. Ο εναγκαλισμός των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ με την τότε ΕΟΚ είχε ως αντάλλαγμα τα Μεσογειακά Ολοκληρω­μένα Προγράμματα (ΜΟΠ), τα οποία αποτέλεσαν την απαρχή των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων προς τη χώρα, έχοντας ευθύς εξαρχής σκοπό να εκμαυλίσουν και να διαφθείρουν πλατιά κοινω­νικά στρώματα, ώστε να αποδεχτούν την υποταγή της χώρας στην «ευρωπαϊκή ολοκλήρωση».

Προκειμένου οι αγρότες να μη φωνάζουν για την αδιάθετη πα­ραγωγή τους, τους έμαθαν να νοιάζονται μόνο για τα θαφτικά των χωματερών και τις επιδοτήσεις άνευ αντικρίσματος. Προκειμένου η επαγγελματική διανόηση να μη διαμαρτύρεται για τη μάστιγα της ανεργίας, της υποαπασχόλησης και της ετεροαπασχόλησης, τους έμαθαν να βολεύονται με τα κοινοτικά προγράμματα. Έτσι έκαναν τη δουλειά τους ανενόχλητοι και οι ποικίλοι επιτήδειοι του κομματικού μηχανισμού που συντηρούν ανέκαθεν και αναπαρά­γουν την εξουσία. Έτσι, για κάθε 100 ευρώ κοινοτικών επιχορηγή­σεων, το δημόσιο χρέος αυξανόταν κατά 250.

Οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ αδιαφόρησαν πλήρως για την εκτί­ναξη των εξωτερικών ελλειμμάτων, στην οποία συνέβαλε αποφασι­στικά πρώτα η ΕΟΚ και αργότερα η Ε.Ε. Πώς αντιμετώπισαν αυτήν την εκτίναξη; Με τον πολύ παραδοσιακό τρόπο. Με επιστροφή, από το 1984 και μετά, στη μονόπλευρη λιτότητα και φυσικά στην έξαρση του δημόσιου δανεισμού.

Την εποχή εκείνη πλήθαιναν οι προειδοποιήσεις για τον εκτρο­χιασμό του δημόσιου χρέους, ειδικά του εξωτερικού. Ο ακαδημα­ϊκός Άγγελος Αγγελόπουλος προειδοποιούσε ότι το 75% των νέων δανείων χρησιμοποιείται για την εξυπηρέτηση των παλιών και επομένως «είναι πολύ αμφίβολο αν κατά τα προσεχή έτη η Ελλάς θα μπορεί να δανείζεται τόσο σημαντικά ποσά δίχως παρεμβάσεις διεθνών οργανισμών, δίχως δεσμεύσεις έναντι των δανειστών και δίχως υποθήκευση του οικονομικού μέλλοντος της χώρας» («Το Βήμα», 15.9.1985).

Το 1986 πρώτη φορά στο ΔΝΤ…

 Η προειδοποίηση του Αγγελόπουλου δεν άργησε να επαλη­θευτεί. Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, αδυνατώντας να δανειστεί από το εξωτερικό, προσέφυγε το 1986 στην ΕΟΚ. Οι Βρυξέλλες ανταποκρίθηκαν με δάνειο της τάξης των 1,75 δισ. Ευρωπαϊκών Νομισματικών Μονάδων, το οποίο θα δινόταν σε δυο δόσεις «μετά από ανασκόπηση εκ μέρους της Νομισματικής Επιτροπής του ΔΝΤ της πορείας της ελληνικής οικονομίας κατά το 1986», όπως σημείωνε η έκθεση του ΔΝΤ εκείνη τη χρονιά.

 Ήταν η πρώτη φορά που οι Βρυξέλλες έστελναν την Ελλάδα στο ΔΝΤ με μοχλό τον δανεισμό. Το τι ζητούσε το ΔΝΤ για να εγκρίνει τον εξωτερικό δανεισμό της ελληνικής κυβέρνησης ήταν αυτονόητο: «σταθερή εισοδηματική πολιτική ώστε να περιορι­στεί η αύξηση του κόστους εργασίας συνοδευόμενη από αυστη­ρή νομισματική και οικονομική πολιτική…» («Ναυτεμπορική», 24.8.1986). Δηλαδή περικοπές μισθών, περικοπές δαπανών, άνοιγ­μα των αγορών, ιδιωτικοποιήσεις κ.ο.κ.

Αυτός που ανέλαβε να διεκπεραιώσει τις έξωθεν «υποδείξεις» ήταν ο γνωστός κ. Σημίτης, ο οποίος, ως υπουργός Οικονομικών, υπο­στήριζε το 1986 ότι «η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου οδήγησε σε αύξηση του εξωτερικού χρέους της χώρας». Επομένως «πρόγραμμα για τη συγκράτηση του εξωτερικού χρέους, χωρίς συγκράτηση της εγχώριας ενεργού ζήτησης, δεν μπορεί να υπάρξει» («Εξόρμηση», 7.2.1986) Τι φταίει λοιπόν για τον δανεισμό; Το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων. Τσακίστε το. Αυτή ήταν η φιλοσοφία Σημίτη.

Αυτό που ακολούθησε ήταν ουσιαστικά δυο δεκαετίες αυ­στηρής λιτότητας, ανοίγματος των αγορών, ιδιωτικοποιήσεων, απορρύθμισης των πάντων κ.ο.κ. Το αποτέλεσμα ήταν η Ελλάδα να γίνει το λατρεμένο παιδί των διεθνών κεφαλαιαγορών και να δανείζεται ασύστολα. Το δημόσιο χρέος και η εξυπηρέτησή του εκτινάσσονται στα ουράνια.

Όσο έβρισκε δάνεια καμιά κυβέρνηση δεν νοιάστηκε για το δημόσιο χρέος. Ούτε ο Μητσοτάκης ούτε ο Α. Παπανδρέου ούτε ο Σημίτης ούτε κι ο Καραμανλής. Κι όσο συμπίεζαν μισθούς και συντάξεις, όσο άνοιγαν όλο και περισσότερο τις αγορές, όσο ξε­πουλούσαν και ιδιωτικοποιούσαν το σύμπαν, τόσο περισσότερο πίστευαν ότι θα βρίσκουν εσαεί να δανείζονται όσα ήθελαν, ανε­ξάρτητα από το ύψος του δημόσιου χρέους.

 Κι έτσι φτάσαμε εδώ που είμαστε σήμερα, με μια διαλυμένη οικο­νομία, ένα χρεοκοπημένο κράτος και υπό καθεστώς κατοχής. Κι αντί να καθίσουμε στο σκαμνί τους αρχιτέκτονες αυτής της καταστρο­φής, τον κ. Μητσοτάκη, τον κ. Σημίτη και όλους τους υπόλοιπους, τους ανεχόμαστε να βγαίνουν δημόσια και να διαγκωνίζονται για νέους ρόλους στη «νέα μεταπολίτευση» που σχεδιάζουν οι επικυρίαρχοι πάνω στο πτώμα της χώρας και του λαού της.

* Ο Δημήτρης Καζάκης είναι οικονομολόγος – αναλυτής

ΠΗΓΗ: 21-05-2010,  «ακυβέρνητες πολιτείες».

Το παραπάνω πολύ επιτυχημένο πρωτοσέλιδο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ  (με αριθμό φύλλου 1604) [ΣΣ: ΠΕΜΠΤΗ, 20-05-2010), από την οποία θα αναδημοσιεύσω το πολύ καλό άρθρο του οικονομολόγου-αναλυτή Δημήτρη Καζάκη με τίτλο «Οι βαθιές πολιτικές ρίζες της ελληνικής χρεοκοπίας».  Αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω τους ανθρώπους της εφημερίδας για την άδεια αναδημοσίευσης του συγκεκριμένου άρθρου μετά από επικοινωνία που είχαμε.  Προς το παρών δεν υπάρχει στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας.  

Αξίζει να το διαβάσουμε για να κατανοήσουμε επιτέλους το πώς φτάσαμε ως εδώ αλλά και το ποιοί έχουν την πολιτική ευθύνη στο ακέραιο. Γιατί τελικά ΔΕΝ «έχουν όλοι ευθύνη για την κρίση» και κυρίως οι εργαζόμενοι. Για συνεχή ροή πληροφόρησης επισκεφθείτε το site της εφημερίδας.  

http://yiannis63.wordpress.com/2010/05/21/%CE%BF%CE%B9-%CE%AC%CE%B4%CE%BF%CE%BE%CE%BF%CE%B9-%CE%BC%CF%80%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%B4%CE%BF%CE%B9-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF%CE%B9-%CE%B2%CE%B1%CE%B8%CE%B9%CE%AD%CF%82-%CF%80%CE%BF%CE%BB/

Πώς σκουριάζει το ατσάλι…

Επειδή είμαι αριστερός και θα πεθάνω αριστερός, αρχίζω να μην ανέχομαι μια Αριστερά που αρχίζει να με πεθαίνει…

Του Στάθη (Σταυρόπουλου)*

Οταν γράφει κανείς περί Αριστεράς, αν είναι αριστερός όπως και η αφεντιά μου, γράφει ταυτοχρόνως και υπέρ Αριστεράς – ενίοτε κι αθέλητα, αλλά συνήθως εκούσια. Τουλάχιστον υπέρ της Αριστεράς έτσι όπως ο καθένας εννοεί τη δόκιμη εκδοχή της, μιας και πλέον, σκόρπιοι έτσι όπως πολλοί φθάσαμε να 'μαστε, ο καθένας μπορεί να διατηρεί την πολυτέλεια του «προσωπικού του κομμουνισμού» – αριστοκρατικό μεν, αλλά καμμιά φορά ψυχοσωτήριο…

Με έναν λόγο, πολλοί αριστεροί τα τελευταία χρόνια διάγουμε εν αναμονή. Για αυτούς ο λόγος σήμερα, για εμάς – οι οργανωμένοι στα κόμματα της Αριστεράς είναι άλλη υπόθεση, μάλλον ανώτερη, οι σύντροφοι αυτοί την αντέχουν ακόμα την καλογερική και μπράβο τους, ότι βαρειά. Τους βγάζω το καπέλο κι επικαλούμαι τη συμπάθειά τους (όπως άλλωστε και τη δική σας, όσοι είσθε αριστεροί κι όσοι δεν είσθε) για όσα θα πω παρακάτω.

Οταν, προ ετών, δημιουργήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ, πολλοί αριστεροί, άλλοι διστακτικά κι άλλοι με ενθουσιασμό, έσπευσαν σε έναν «κοινό τόπο» όπου θα μπορούσαν να ζυμωθούν ιδέες, να γεννηθούν προτάσεις -κυρίως αυτό- και να βγάλουν την Αριστερά, σε μια εποχή που ο λαός και η κοινωνία την είχαν ανάγκη περισσότερο από ποτέ, από το σύνδρομο της ιστορικής πολιτικής (αλλά όχι ιδεολογικής) ήττας.

 Σιγά σιγά ο κόσμος που προσήλθε σε αυτό το φόρουμ άρχισε να αντιλαμβάνεται ότι έχει να κάνει απλώς με μια νεκρανάσταση της παλιάς αριστερής παθολογίας, μάλιστα σε μορφές της -αριστερίστικες- από τις πλέον επαχθείς κι απεχθείς. Ανθρωποι συνηθισμένοι να ζουν στο πλαίσιο του μικρόκοσμου-γκρουπούσκουλου, ιδρυματικοί, που στην «εποχή τους» είχαν στείλει κόσμο στο σπίτι του (παρά τις φιλοδοξίες τους να τον στείλουν στα ψυχιατρεία), άρχισαν εκ νέου να δίνουν τον τόνο στο πείραμα του ΣΥΡΙΖΑ, με

αποτέλεσμα αντί το νέο σχήμα να εξελιχθεί σε συνάντηση κι ώσμωση ανθρώπων, συλλογικοτήτων και κομμάτων, να ξεπέσει σε ένα τεραίν διαρκούς καταμέτρησης και αναμέτρησης των εσωτερικών του συσχετισμών. Μάλιστα, ούτε καν για την παραγωγή πολιτικής (πόσω μάλλον ιδεολογίας και ήθους), αλλά μόνον για τη νομή της (μικρο)εξουσίας.

Κι έτσι, οι άνθρωποι άρχισαν να φεύγουν απ' τον ΣΥΡΙΖΑ και να μένουν τα γκρουπούσκουλα. Η επιρροή του σχήματος στην κοινωνία ξεφούσκωσε και τις ελπίδες διαδέχθηκαν η κριτική και επικριτική στάση.

Προσωπικώς ομνύω στην Αριστερά του καλού, τη λαϊκή Αριστερά, με τις παραδόσεις και τον πολιτισμό της, την ταξική Αριστερά ενός δημοκρατικού κομμουνισμού, ανοιχτόκαρδου, ανοιχτόμυαλου, πειθαρχικά οργανωμένου, ανεκτικού με τα παιδιαρίσματα των ανθρώπων, ικανού να προστατεύει τα πρόσωπα απ' τη βαρβαρότητα των συλλογικοτήτων, όταν εκφυλίζονται σε θρησκευτικά τάγματα. Ουτοπίες, θα μου πείτε, μεγάλο το δίκιο σας…

Ομως μεγάλο και το άδικο. Και για τον κόσμο της Αριστεράς και για την κοινωνία που περιμένει την Αριστερά τουλάχιστον πρόμαχο στα δίκια της.

Οπως απεδείχθη, αυτό που κυρίως παράγουν τα γκρουπούσκουλα, άλλοτε συνιστώσες κι άλλοτε υποσύνολα μέσα στις συνιστώσες, είναι το ένδον μίσος. Ενα μίσος μεταξύ τους και προς όποιον άλλον στοχοποιήσουν, που βγάζει μάτια, ανυπόφορο, αδυσώπητο κι ανισόρροπο. Ατελεύτητο.

Ομως η Αριστερά που μισεί τα άλλα της μισά, δεν αγαπάει τον κόσμο. Ο κόσμος το νοιώθει αυτό, πικραίνεται στην αρχή κι ύστερα αηδιάζει και βδελύσσεται.

Λόγος, με τέτοιους όρους, για πολιτική (θέμα κομματικής δεν τίθεται) ενότητα της Αριστεράς δεν μπορεί να γίνει, χωρίς να 'ναι από χέρι απελπισμένος. Διότι όσοι προσπαθούν να διαλεχθούν, χαρακτηρίζονται συχνά από λογής ταμπέλες που αφειδώς κοτσάρουν οι πάντες στους πάντες, χωρίς αιδώ, δεύτερη σκέψη και συχνά με άκραν δολιότητα.

Οι κλασικές αρετές που οι πάντες αναγνώριζαν σε έναν αριστερό, της αλληλεγγύης, της συντροφικότητας, της ανιδιοτέλειας, έχουν γίνει για πολλούς από μας καπνός και κατά τον εξυπνακισμό, τον κυνισμό και την αποηθικοποίηση της καθημερινής μας στάσης απέναντι στα πράγματα, μοιάζουμε ήδη από καιρό σε αυτούς που κατηγορούσαμε, τους συστημικούς, τους καριερίστες και τους αριβίστες.

Κι έτσι ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται τώρα να διαλύεται στον εσωτερικό μικρόκοσμο των γκρουπούσκουλων. Δεν ξέρω αν πνέει τα λοίσθια, αλλά ξέρω ότι η ταπεινότης μου, όπως και πολλοί άλλοι αριστεροί δεν μπορούν πια να διαλέγουν απ' την Κική και τη Φωφώ ποια θα τους τη φέρει καλύτερα. Κι αν κι αυτήν τη φορά ψηφίσουμε κάποιοι από μας αυτήν την Αριστερά, θα το κάνουμε με κρύα καρδιά και χωρίς καμμιά ελπίδα.

Η μόνη ελπίδα πλέον (για πολλούς από μας) είναι οι νέες γενιές να υπερβούν τη δική μας παθογένεια, ξαναδίνοντας στην Αριστερά τα νοήματά της…

ΥΓ.: Υπάρχουν ακόμα και πάντα θα υπάρχουν πολλοί αγωνιστές της Αριστεράς, των οποίων τον αγώνα και την προσωπική στάση εκτιμώ και σέβομαι. Το πολιτικό όμως αποτέλεσμα της συλλογικής τους δράσης είναι δραματικά κατώτερο (κι επί μακρόν πλέον διάστημα) των απαιτήσεων της συγκυρίας. Ανήκω σε 'κείνους που εμφορούνται από «ιστορική αισιοδοξία», ξέρω ότι «η Γη θα γίνει κόκκινη», ήλπιζα όμως αυτό να συμβεί πριν να πάμε στα άστρα…

* ΣΤΑΘΗΣ Σ. 20.ΙΧ.2010 stathis@enet.gr  

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 20 Σεπτεμβρίου 2010, http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=204741

Η μάχη του Μαραθώνα

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

Συμπληρώθηκαν 2.500 έτη από τον θρίαμβο των Αθηναίων και Πλαταιέων κατά των Περσών. Τότε “Ελλήνων προμαχούντες Αθηναίοι Μαραθώνι, χρυσοφόρων Μήδων εστόρεσαν δύναμιν” (επίγραμμα Σιμωνίδη). Με την ευκαιρία της επετείου τονίστηκαν εκείνα που κατά καιρούς έχουν γραφεί τόσο από Έλληνες όσο και από άλλους Ευρωπαίους μετόχους του δυτικού λεγομένου πολιτισμού. Θεωρείται από πολλούς ότι η ελληνική νίκη υπήρξε σταθμός στην παγκόσμια ιστορία. Υπήρξε νίκη του πολιτισμού κατά της βαρβαρότητας, της ελευθερίας κατά της δουλείας, της λογικής κατά του ανατολικού μυστικισμού. Εκείνο που θα αποφύγουν οι πολλοί να αναλύσουν είναι το πόσο επηρέασε τους νικητές το πνεύμα των ηττημένων και ποιές οι συνέπειες αυτής της επιρροής.

Οι αρχαίοι πρόγονοί μας του Νότου είχαν υιοθετήσει αυστηρό διαχωρισμό των ιδίων από όλους τους άλλους, τους οποίους χαρακτήριζαν συλλήβδην βαρβάρους. Η επιχειρούμενη στις ημέρες μας από Νεοέλληνες, κατά βάση μη ειδικούς, άμβλυνση αυτού του διαχωρισμού με βάση απόσπασμα εκ του “πανηγυρικού λόγου” του Ισοκράτους (380 π.Χ.) μαρτυρεί ότι οι απόγονοι εκείνων που μεγαλούργησαν μάλλον δεν μετέχουμε της ελληνικής παιδείας. Μάλιστα με ανεξήγητη υστερία επιχειρούμε την κατεδάφιση όλων εκείνων που μας συνδέουν με την ελληνική αρχαιότητα, αφού πιστέψαμε προηγουμένως ότι έχουμε ξεμπερδέψει με το “σκοτεινό” Βυζάντιο, του οποίου την κληρονομιά αποποιηθήκαμε. Ο διαχωρισμός σε Έλληνες και βαρβάρους είχε φθάσει στο σημείο να χαρακτηριστούν βάρβαροι από τους Θουκυδίδη και Δημοσθένη (για διαφορετικούς λόγους) ακόμη και οι Μακεδόνες με ιστορικές συνέπειες οδυνηρές για τη Νέα Ελλάδα κατά τους πρόσφατους αιώνες. Η λέξη βάρβαρος είναι ηχομιμητική και δήλωνε αρχικά τον μη ομιλούντα την ελληνική. Με την πάροδο του χρόνου κατέληξε να σημαίνει εκείνον που χαρακτηρίζεται από αγριότητα και αδυνατεί να αναπτύξει πολιτισμό ή να υιοθετήσει πολιτιστικά στοιχεία του πολιτισμού άλλων.

Περί πολιτισμού έχουν γραφεί πλείστα όσα, κατά κανόνα όμως αποφεύγεται η διάκριση μεταξύ τεχνικού και πνευματικού πολιτισμού, όπου ο όρος “πνευματικός” εννοείται με τη χριστιανική έννοια. Όλοι μαθαίνουμε από την ιστορία ότι οι πρώτοι τεχνικοί πολιτισμοί αναπτύχθηκαν στην εύφορη Μεσοποταμία και στην Αίγυπτο. Και παρά την αίσθηση του ελληνικού μονοπωλείου 3 από τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου είναι κατασκευάσματα εκτός ελληνικού πολιτισμού, μάλιστα προηγούνται χρονικά. Δεν υπήρξαν λαοί, οι οποίοι να περιορίστηκαν στην ανάπτυξη τεχνικού πολιτισμού και μόνο δίχως κάποιον εκπρόσωπό τους, ο οποίος μέσα στο σκότος της ειδωλολατρείας να ανέπτυξε απόψεις με άρωμα πνευματικότητας. Υπό το πρίσμα αυτό εξετάζοντας τη διάκριση που επιχείρησαν οι πρόγονοί μας διαβλέπουμε πνεύμα αλαζονείας, χωρίς να αφήνουμε τη διαπίστωση αυτή να μας οδηγήσει στην υποτίμηση της θαυμαστής τους πορείας τους στο ιστορικό στερέωμα.

Ο Δαρείος, που οργάνωσε την πρώτη εκστρατεία κατά των Ελλήνων, είχε φονεύσει 55.000 εξεγερθέντες σε περιοχή της αχανούς αυτοκρατορίας του. Δεκαετίες αργότερα οι Αθηναίοι εφόνευσαν όλους τους άνδρες της Μήλου, επειδή αντιστάθηκαν, και πούλησαν τα γυναικόπαιδα στα σκλαβοπάζαρα. Αιώνες αργότερα οι καυχόμενοι ως συνεχιστές του αρχαιοελληνικού πολιτισμού Δυτικοευρωπαίοι, χριστιανοί πλέον κατ’ όνομα, εξόντωσαν τους ιθαγενείς της Αμερικής, εξανδραπόδισαν τους κατοίκους της Αφρικής, καταπίεσαν τους λαούς των αποικιών τους, προκάλεσαν αγριότατους, φονικότατους και καταστροφικότατους πολέμους, υποτίμησαν μέχρι πλήρους απωλείας της αξίας του τον άνθρωπο! Τα του πολιτισμού λοιπόν ας τα διαχειριζόμαστε προσεκτικότερα.

Η αγάπη προς την ελευθερία υπήρξε από τις πλέον χαρακτηριστικές αρετές των αρχαίων Ελλήνων. Το βασίλειο των Περσών, όπως και τόσα άλλα της Ανατολής με εξαίρεση μοναδική το θεοκρατικό Ισραήλ, ήσαν θεμελιωμένα στην απόλυτη μοναρχία, κύριο γνώρισα της οποίας ήταν ο επεκτατισμός για λόγους απληστίας και κενοδοξίας. Άμεση συνέπεια αυτού ήταν η δουλοκτησία. Οι Έλληνες όχι μόνο δεν προσέφεραν γην και ύδωρ προς τους απεσταλμένους του Δαρείου, αλλά έλαβαν την απόφαση να αντισταθούν στη στρατιά που επιβουλευόταν την ελευθερία τους. Με κάποιες ταλαντεύσεις βέβαια, καθώς κάποιοι πάντοτε επηρεάζονται από τους συσχετισμούς των δυνάμεων. Σημασία έχει πάντως η τελική απόφαση. Οι Έλληνες με τη νίκη τους δεν διατήρησαν μόνο την ελευθερία τους εξαναγκάζοντας τους Πέρσες να περιορισθούν σε κυριαρχία επί της ασιατικής ηπείρου και μόνο. Έδειξαν περίτρανα στην ιστορία αυτό που τόσο χαρακτηριστικά διατύπωσε με τον δυνατό του στίχο ο Παλαμάς: “Η μεγαλοσύνη στα έθνη δεν μετριέται με το στρέμμα. Με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και το αίμα”! Αυτή η αγάπη προς την ελευθερία υπήρξε η πιό λαμπρή κληρονομιά. Και ο Έλληνας επί αιώνες επαναλάμβανε το κατόρθωμα των μαραθωνομάχων, καθώς, όπως γράφει ο Μακρυγιάννης “όλα τα θερία πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε. Τρώνε από μας και μένει και μαγιά”! 

Η ελευθερία θεωρείται άρρηκτα συνυφασμένη με τη δημοκρατία. Αυτή δεν είχε συμπληρώσει ακόμη ούτε δύο δεκαετίες στην Αθήνα, όταν διεξήχθη η μάχη στον Μαραθώνα. Τη μάχη παρακολούθησε ο τελευταίος προ αυτής τύραννος, ο Ιππίας, ο οποίος αναζήτησε καταφύγιο στην αυλή του Δαρείου. Αργότερα η αυλή αυτή θα φανεί πολύ “φιλόξενη” για πλείστους όσους Έλληνες αισθάνονταν τη ζωή τους σε κίνδυνο. Αυτή η δημοκρατία κατεδίκασε μετά έτος από τον θρίαμβο τον Μιλτιάδη, τον κύριο συντελεστή της νίκης, αρχικά σε θάνατο και στη συνέχεια σε βαρύτατο πρόστιμο. Ο ήρωας πέθανε μετά από λίγο στη φυλακή! Κανείς διαχρονικά δεν ανέλυσε την αχίλλεια πτέρνα της δημοκρατίας, τη δημαγωγία (τον σύγχρονο λαϊκισμό) ούτε και την άλλη της επιβολής των οικονομικά και οικογενειακά ισχυρών, γεγονός που οδήγησε τον θαυμαστό Θουκιδίδη να γράψει το “λόγω μεν δημοκρατία έργω δε του πρώτου ανδρός αρχή”! Αυτή η στρεβλή δημοκρατία απετέλεσε το πρότυπο για τη μόρφωση της σύγχρονης δημοκρατίας αστικού τύπου, για την οποία τόσο καυχάται η Δύση και οι δικοί μας ετερόφωτοι δημαγωγοί! Εκείνοι παραβλέπουν τα μύρια όσα εγκλήματα διέπραξαν στο όνομα της δημοκρατίας σ’ όλη την έκταση του πλανήτη. Οι δικοί μας, αμέτοχοι της παιδείας των προγόνων μας, αδυνατούν να εννοήσουν πως οι νικητές των μαχών υποδουλώθηκαν στη συνέχεια στον τύραννο της Ανατολής μέσω των δαρεικών (περσικών νομισμάτων) και αποδέχθηκαν να ρυθμίζει τα πράγματα των ελληνικών πόλεων η περσική αυλή. Μεγαλοϊδεάτες στο έπακρο προβάλλουν την ακρόπολη χωρίς να ψελλίζουν λέξη ότι την έκτισαν δούλοι με χρήματα των άλλων ελληνικών πόλεων, τους οποίους οι “ελεύθεροι” Αθηναίοι είχαν καταστήσει φόρου υποτελείς και τιμωρούσαν παραδειγματικά τους αρνούμενους, όπως οι Μήλιοι, να συμμορφωθούν. Γι’ αυτό και ουδεμία υποψία περνά από το νού τους ότι στα πλαίσια της συμμαχίας του ΝΑΤΟ είμαστε φόρου υποτελείς, αν όχι δούλοι, των Αμερικανών, που καμαρώνουν αμέτοχοι όντες της παιδείας μας, επειδή τάχα παρέλαβαν τη σκυτάλη του πολιτισμού από τους προγόνους μας και προβάλλουν ως υπέρμαχοι της ελευθερίας. Παραβλέπουν όλοι τους ότι κύρια σημασία έχουν όχι οι θεσμοί, που μπορούν να κουρελιαστούν, αλλά τα πρόσωπα, τα οποία καλούνται να τους υπηρετήσουν. Η απολυταρχική Σπάρτη έστειλε τον βασιλιά της Λεωνίδα να σταθεί στις Θερμοπύλες. Και εκεί έπεσε για την ελευθερία. Λίγα έτη μετά σφράγισε τον ναό, στον οποίο είχε καταφύγει ο μηδίζων Παυσανίας, ο θριαμβευτής της μάχης των Πλαιταιών. Η “ελεύθερη” Αθήνα εξέθρεψε πολλούς μηδίζοντες. Γι’ αυτό και τονίσαμε το πόσο αναγκαίο είναι να μελετάται η πνευματικότητα ενός πολιτισμού και όχι το τεχνικό μέρος αυτού.

Ο Αισχύλος στην τραγωδία του Πέρσες αναλύει κατά θαυμάσιο τρόπο την ήττα των Περσών ως τιμωρία των θεών για την υπέρμετρη αλαζονεία, η οποία συνιστά ύβριν, με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου. Η τραγωδία παίχθηκε και σύντομα λησμονήθηκε, με αποτέλεσμα να επαναλάβουν την ύβριν οι Αθηναίοι. Και έκτοτε την επαναλαμβάνουν όλοι οι ισχυροί της γης. Αλλά παρά την, στο όνομα της λογικής, διακήρυξη της ευρωπαϊκής διανόησης κατά τον 19^ο ότι “ο Θεός πέθανε”, Αυτός, ως “ο όντως ων” και “το πρώτον κινούν ακίνητον” είναι ο κύριος της ιστορίας. Η τιμωρία περιμένει όλους εκείνους, που περιφρονούν το του Ευρυπίδη “όλβιος όστις της ιστορίας έσχε μάθησιν”.

                                                                                                                                                                      “ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ”, 20-09-2010  

Δημοφασκέλωμα…

Του παπα Ηλία Υφαντή

Είχε πει, προ καιρού, ο αξιότιμος Υπουργός της Δικαιοσύνης: Τα μέτρα, που μέχρι τώρα έχει πάρει η Κυβέρνηση έχουν ανάγκη «δημοκρατικής νομιμοποίησης». Γιατί, διαφορετικά, η κεντροαριστερά, θα κάνει πολλά χρόνια να ξαναϊδεί εξουσία… Και κάποια ΜΜΕ, είπαν ότι ο αξιότιμος κ. υπουργός με το σιβυλλικό του χρησμό υπονοούσε, τάχα, δίδυμες-με τις δημοτικές-εθνικές εκλογές…

Και βρέθηκε κάποιος παπαδάκος να πει, ότι, προφανέστατα, ο κ. Υπουργός αναφέρεται στις δημοτικές εκλογές.  Με τις οποίες θα προσπαθήσουν με κάθε τρόπο να πετύχουν την επικύρωση των ανάλγητων ακροδεξιών μέτρων, που πήραν και συνεχίζουν να παίρνουν, με ιδιάζουσα σκληρότητα, σε βάρος μας.

Και να που αυτό ακριβώς ήρθε να υποστηρίξει τώρα ο ίδιος, ο Πρωθυπουργός. Ο οποίος ορθά-κοφτά μας είπε ότι οι τωρινές δημοτικές εκλογές, έχουν, γι’ αυτόν και την παρέα του, χαρακτήρα δημοψηφίσματος…

Που σημαίνει ότι καλούμαστε να εγκρίνουμε συλλήβδην τα προκρούστεια μέτρα της «εθνοσωτήριας» κυβέρνησης. Αλλά και όλα συνολικά τα πιγκ πογκ των σκανδάλων, ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη της δικομματικής λαμογιοκρατίας.

Κι ακόμη τη θεσμοθετημένη εξαπάτηση και καταλήστευση του λαού! Με την ασυλία των βουλευτών, την ανευθυνότητα των υπουργών, την παραγραφή των σκανδάλων και την αμνηστία των, παντός κυβισμού, σκανδαλοποιών…

Για να συνεχίσουν το «θεάρεστο» και «εθνοσωτήριο» έργο τους. Χαλκεύοντας, σύμφωνα με τις υπαγορεύσεις του διευθυντηρίου των τοκογλύφων, ολοένα και σκληρότερα προκρούστεια μέτρα, σε βάρος μας….

Και, μοιάζουν σα να θέλουν να μας τρομοκρατήσουν και να μας πουν: Ή εμείς ή το χάος!

Όταν είναι πασίγνωστο ότι αυτοί με τα γαλάζια συνεταιράκια τους και τους συνοδοιπόρους τους είναι οι δημιουργοί και αρχιτέκτονες του χάους. Το ίδιο το χάος. Αφού, βέβαια, ούτε οι μεν ούτε οι δε μας ήρθαν, τον τελευταίο καιρό, απ’ το υπερπέραν.

Κι εμείς τι θα κάνουμε;

Θα εγκλωβιστούμε, «ως πρόβατα επί σφαγήν», στο πράσινο ή στο γαλάζιο μαντρί; Για να συνεχίσουν να μας γδέρνουν, εμάς και τις ερχόμενες γενεές!…
Και δεν ντρεπόμαστε καθόλου τις περασμένες γενιές, που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν, για να μας προσφέρουν ελευθερία και δημοκρατία!
Ούτε τις επόμενες, που θα μας καταριούνται, επειδή τους πουλήσαμε και τους σκλαβώσαμε στους τοκογλύφους!…

Και δεν θέλουμε να καταλάβουμε ότι οι δημοτικές αυτές εκλογές είναι η χρυσή ευκαιρία, για να τους δώσουμε να καταλάβουν ότι είναι από κάθε άποψη απαράδεκτοι στη συνείδηση της συντριπτικής πλειονότητας των Ελλήνων!

Ιδιαίτερα, μάλιστα, τώρα που, πασιφανέστατα, η δημοφιλία τους βρίσκεται στο ναδίρ και παρακάτω…

Γεγονός, που φάνηκε από το μέγεθος της φρουράς, που χρειάστηκαν, για να επισκεφθούν την Διεθνή Έκθεση της Θεσσαλονίκης.

Αφού επιστράτευσαν περισσότερους αστυνομικούς, ακόμη, κι απ’ αυτούς, που θα χρειαζόταν ο φίλος τους πρωθυπουργός των Εβραίων, αν επισκεπτόταν την Τεχεράνη…

Κι αυτό, γιατί τα εχθρικά απέναντι στο λαό μέτρα τους, τους κάνουν να αισθάνονται, ωσάν να βρίσκονταν σε εχθρικό έδαφος…

Και, ούτως εχόντων των πραγμάτων, ζητούν από μας να επικυρώσουμε τα άθλια σε βάρος μας πεπραγμένα τους.

Ε, λοιπόν, δημοψήφισμα θέλουν: Ας τους δώσουμε το δημοφασκέλωμα, που τους χρειάζεται!…

Να «μαυρίσουμε» όλους αυτούς, που έκαμαν τη ζωή μας μαύρη! Εδώ και τώρα! Και άπαξ δια παντός. Ανεξαρτήτως αποχρώσεως….

Έστω κι αν κάποιες κυβερνήσεις των παγκοσμιοποιητών, των νεοεποχιτών, των ΔΝΤαμιευτών και των τοκογλύφων, μπορεί να έχουν τους «τρόπους», κάποιες χώρες και λαούς όχι μόνο να τους χρεοκοπήσουν, αλλά… και να βγάζουν, σε βάρος τους, όποια εκλογικά αποτελέσματα θελήσουν….

παπα- Ηλίας, 20-09-2010

http://papailiasyfantis.wordpress.com

http://profitikatragoudia.wordpress.com

Είδατε ότι βγαίνουν όπως τα λέγαμε;

Κάνανε λάθος !!!

Ανωνύμου τινός…

(Κυκλοφορεί με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο…)

Οι ίδιοι οι τροϊκανοί παραδέχονται τώρα, ότι έδωσαν λάθος συνταγή για την κατάσταση στην Ελλάδα!

 Οι ίδιοι οι εκπρόσωποι των διεθνών τοκογλύφων δηλώνουν τώρα, ότι η θεραπεία-ηλεκτροσόκ που εφαρμόζεται στην ελληνική οικονομία δεν είναι η ενδεικνυόμενη. Αυτά ελάλησε ο «ύπατος αρμοστής» της Μπανανίας του Βαλκανικού Νότου, Πωλ Τόμσεν, o οποίος υπογράμμισε ότι: «το πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι τόσο το δημόσιο χρέος και το έλλειμμά της, αλλά κυρίως οι διαρθρωτικές αδυναμίες που παρουσιάζει η ελληνική οικονομία».

Την ίδια ώρα ο κ. Παπακωνσταντίνου δηλώνει ότι δεν φτάνει για τα χρέη μας το δάνειο που πήραμε από τον Ντομινίκ Στρος Καν και το ταμείο-γνωστό οικονομικό εκτελεστή διαφόρων χωρών – που διευθύνει.

Δηλαδή, ο πολυταξιδεμένος «φερόμενος ως πρωθυπουργός μας», ενώ γνώριζε ότι αυτό το «φάρμακο» έφερνε αντίθετα αποτελέσματα και το έλεγε σε παλιές συνεντεύξεις του, μας οδήγησε στο χειρότερο «γιατρό» για να μας το δώσει και μάλιστα σε μεγάλη δοσολογία, με ανέλεγκτες και απροσδιόριστες παρενέργειες για την επιβίωση της πατρίδας. Φυσικά, όλοι αυτοί αρχίζουν να τα γυρίζουν, γιατί βλέπουν ότι σε καμία περίπτωση, όσο και να ξεζουμίσουν τους Έλληνες, όσους κι αν κυνηγήσουν ή τους βάλουν στη φυλακή, όσο κι αν υποθηκεύσουν τη χώρα και την παραδώσουν, αντί πινακίου φακής, στα ξένα συμφέροντα και στη βαρονία του εσωτερικού, ο λογαριασμός της εξυπηρέτησης των περίφημων αγορών-τραπεζών δεν πρόκειται να βγει με τίποτα.

Προετοιμάζουν την κοινή γνώμη ότι θα είναι εδώ και μετά το 2013, ως αποβατική δύναμη κι ότι θα συνεχιστεί η κατοχική κατάσταση, η υποτέλεια και ο πολιτικός και οικονομικός έλεγχος.

Μας προετοιμάζουν πλέον για τα χειρότερα, που θα φανούν το επόμενο εξάμηνο και παίρνουν και τα μέτρα τους για την περίπτωση πλήρους αποτυχίας και την πολύ πιθανή εκδοχή της αργεντινοποίησης της χώρας μας, λέγοντας ότι «είναι ριζωμένη βαθιά στην κουλτούρα των Ελλήνων η φοροδιαφυγή και η διαστρέβλωση της αγοράς σε όλα τα στρώματα σε συνεργασία με τους εφοριακούς και τις άλλες υπηρεσίες του Δημοσίου».

Τα διεθνή αρχιλαμόγια, οι συνεργάτες της Lehman Brothers, των Goldman Sachs κι όλων εκείνων των διεθνών απατεώνων που ανεβοκατεβάζουν τα χρηματιστήρια ροκανίζοντας τα δισεκατομμύρια των επενδυτών, όλοι αυτοί που πάγωσαν διεθνώς τα επιτόκια καταθέσεων, ενώ συνεχίζουν να δανείζουν τοκογλυφικά επιχειρήσεις και κράτη, τώρα πραγματικά φοβούνται, ότι μπορεί η συνταγή στην Ελλάδα να γυρίσει μπούμερανγκ σε όλη την οικονομία της ευρωζώνης και να γίνει βόμβα στα θεμέλια των μεγαλύτερων τραπεζών της.

Φυσικά, δεν θα μείνουν εδώ. Θα εξαντλήσουν όλα τα μέτρα (με τη συνεργασία φυσικά της κυβέρνησης των δωσίλογων του Μνημονίου) προκειμένου να πάρουν όσο το δυνατόν περισσότερα πίσω και σε ταχύτερο χρόνο και ταυτόχρονα μαζεύοντας ο Τρισέ όσα μπορεί περισσότερα ομόλογα, από τη δευτερογενή αγορά, να φθάσουν σε ένα σημείο ελεγχόμενης πτώχευσης, με απάλειψη μικρότερου ποσού (haircut), αλλά ταυτόχρονη και την εις το διηνεκές υποθήκευση των εθνικών πόρων, των εθνικών εσόδων και κυρίως της εθνικής ανεξαρτησίας.

Γι’ αυτό άλλωστε, προετοιμάζουν με δηλώσεις τους ότι μετά το 2013 θα υπάρξει ένα νέο (θα πούνε ότι είναι πιο ανακουφιστικό) Μνημόνιο για 8-10 χρόνια.

Γενικά, οι μισθοί θα πέσουν μέχρι και 30% με την ανεργία το 2012 να ακουμπάει το 1,5 εκατομμύριο λόγω ισοπέδωσης της κατανάλωσης και προσθήκης χιλιάδων ακόμη λουκέτων.

Οι συντάξεις σε δεύτερη και τρίτη φάση θα οδηγηθούν σε πλαφόν και θα έχουν πέσει στο 50% των σημερινών συντάξεων. Στη δεύτερη και τρίτη φάση, θα συγχωνευθούν νοσοκομεία ή κάποια κομμάτια από αυτά,  θα δοθούν σε ιδιώτες.

Οι αντικειμενικές αξίες ακινήτων θα ανέβουν στα ουράνια, ενώ θα ισοπεδώνεται η εμπορική αξία τους, το real estate – και αυτό θεωρείται κάτι παραπάνω από βέβαιο, από τους ειδήμονες της αγοράς –  θα πάθει παράκρουση και το κέντρο Αθήνας και Θεσσαλονίκης, δηλαδή τα εμπορικά φιλέτα, θα αγοραστούν από επενδυτές του εξωτερικού, αντί πινακίου φακής.

Οι τράπεζες θα συγχωνευθούν και ήδη κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά οι επισφάλειες απ’ όλων των μορφών τα δάνεια, αποτελούν εφιάλτη, ακόμη κι αν οι πλειστηριασμοί γίνουν χιλιάδες και η ιδιοκτησία χιλιάδων οικογενειών περάσει στις τράπεζες. Τι να τα κάνουν τα χιλιάδες κτίρια ή τα χιλιάδες κατασχεμένα περιουσιακά στοιχεία, αν δεν υπάρχει η απαραίτητη ρευστότητα;

Πόσα να αγοράσουν τα εγχώρια κοράκια ή τα ξένα; Και ποιες επιχειρήσεις μπορούν να αντέξουν χωρίς πωλήσεις, χωρίς τιμολόγια και με ένα κόσμο τρελαμένο, από έμμεσους και άμεσους φόρους, από ανεργία, από ανασφάλεια, από σύγχυση, με καμένα όνειρα;

Η συνταγή, όπως παραδέχονται πλέον οι τροϊκανοί, ήταν λάθος. Το εκπληκτικό είναι ότι η συνεργαζόμενη μαζί τους κατοχική κυβέρνηση των δωσίλογων, δεν παραδέχεται, ηλιθίως, ότι έκανε λάθος κι ότι έστρεψε το όπλο εναντίον του λαού και των συμφερόντων της χώρας, προκειμένου να διασώσει μόνο τους διεθνείς τοκογλύφους και τις ξένες τράπεζες.

Και είναι εξωφρενικό, όταν αυτό έχει επιτελεστεί, από πολύχρονο και παράνομο υπερδανεισμό για τον οποίον ουδέποτε οι πρώην πρωθυπουργοί, αλλά ούτε και ο σημερινός «φερόμενος ως πρωθυπουργός» ενημέρωσαν τα θύματά τους, δηλαδή εμάς.

ΠΗΓΗ: Από: Kostas  …. Θέμα: Κάνανε λάθος !!! Προς:  …… Ημερομηνία: Σάββατο, 18 Σεπτέμβριος 2010, 18:33

ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΠΡΟΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΝΑΥΑΓΟΥΣ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη

Λένε πως στη ζωή συναντά κανείς δυό κατηγορίες ανθρώπων. Εκείνους που πεθαίνουν με τις μπότες τους καθαρές και τη ζωή τους γεμάτη θαυμαστικά και κείνους που πεθαίνουν με τις μπότες τους βρώμικες και τη ζωή τους γεμάτη ερωτηματικά. Και είναι στ' αλήθεια οδυνηρό ότι σ' αυτή τη χώρα όπου για πρώτη φορά τέθηκαν τα μέγιστα ερωτήματα, εδώ και τρεις δεκαετίες κάνουν θραύση οι πωλήσεις λογής-λογής γυαλιστικών παπουτσιών για τους “καταναλωτές” της πρώτης κατηγορίας. Για τους δεύτερους – σε αντίθεση – θα απαιτείται σε λίγο να παραδώσουν στις αρχές τα λερά υποδήματα τους, μήπως έτσι σιωπήσουν επιτέλους στις καταθέσεις των εναγώνιων ερωτημάτων τους.

Ετούτη είναι μια νέα διαχωριστική γραμμή που υπερβαίνει ταξικούς, κομματικούς ή άλλους κοινωνικούς διαχωρισμούς. Και είμαι σχεδόν βέβαιος ότι στο σύντομο μέλλον αυτή η κόκκινη γραμμή θα προσδιορίσει σε μεγάλο βαθμό και τις πολιτικές εξελίξεις της χώρας.

Μιλώ υπαινικτικά για κείνη την κατηγορία των Ελλήνων, που απέταξαν τα κοσμοπολίτικα “ουάου” και ως εκ τούτου κατέβαλαν ακέραιο το αντίτιμο, καθώς ξεβράστηκαν στις περιθώριες όχθες του συστήματος. Εκεί μπορεί – για πόσο ακόμη – να τους ανταμώσει ο κάθε φιλόπονος ταξιδευτής. Εκεί ναυαγοί στον ίδιο τους τον τόπο-τρόπο, μαζεύουν “τα σαπιόξυλα που ξεβράζει η θάλασσα δοκιμάζοντας σχεδίες δραπέτευσης”. Δεν ξέρω αν το πιο ζόρικο είναι αυτό, η δραπέτευση, ή η τήρηση της ρητής υποχρέωσης τους απέναντι στο σύμπαν να παραμένουν αξιοπρεπείς ακόμη και όταν τα μεγαλύτερα όνειρα τους φαίνεται να ματαιώνονται οριστικά και αμετάκλητα.

Μιλώ για κείνη την κατηγορία των Ελλήνων, που κατέβαλαν δια βίου εργώδη δημιουργική προσπάθεια, καταθέτοντας ριζοσπαστικές ιδέες και ρηξικέλευθες προτάσεις ενώπιον λαού και Θεού. Εκταμιεύοντας το συνολικό “έχει” τους στην υλοποίηση των οραμάτων τους, απαλλαγμένοι από το όποιο άγχος υλικής αντιμισθίας ή εγωκεντρικής επιβεβαίωσης. Βάζοντας πλάτη και ψυχή, όταν το πλήθος γύρω έστηνε κώλο.

Μιλώ για κείνη την κατηγορία των Ελλήνων, που προέβλεπαν πως “οι Μήδοι επιτέλους θα διαβούνε” εισπράττοντας από την εξέδρα την περιφρόνηση του γραφικού και από την αδιάφθορη – δήθεν – “έδρα” την αμετάκλητη καταδίκη σε σιωπή.

Μιλώ για κείνη την κατηγορία των Ελλήνων, που αφέθηκε με ευθύνη – κυρίως – του σώματος της κοινωνίας, ανυπεράσπιστο έρμαιο στη κάθε χυδαία δράκα αλητών, επειδή επέμενε πεισματικά να φέρει την ιερότητα κάποιων αξιών ως καθημερινή πρακτική.

Μιλώ για κείνη την κατηγορία των Ελλήνων που επένδυσε παραγωγικά σε ένα αφιλόξενο παρασιτικό περιβάλλον.

Μιλώ για κείνη την κατηγορία των Ελλήνων που με τη φθορά τους στη μικρή κλίμακα – κατά πως το ορίζει ο Ελύτης – επέμεναν να προσδοκούν την αφθαρσία στην μεγάλη κλίμακα του λαού και του έθνους.

Μιλώ για τον Έλληνα που από ντροπή δεν “τακτοποίησε” το παιδί του στο δημόσιο, μιλώ για τον δημόσιο υπάλληλο που παραιτήθηκε, για τον αυτόχειρα μπάτσο – αν υπήρξε ποτέ -, για τον πανεπιστημιακό που δεν λούφαξε στο λουφέ των ευρωπαϊκών κονδυλίων, για τον επιχειρηματία που δεν απέκτησε ιδιόκτητη έπαυλη στα βόρεια προάστια, για τον πολιτικό που τους τα βρόντηξε, για τον πιλότο που πέταξε για πάντα στο αρχιπέλαγος. Μιλώ για τον άγνωστο Έλληνα που με την πράξη του αντιστάθηκε στον μηδενισμό του “ναι σε όλα μέσα στο τίποτα”.

Μιλώ και με ονόματα αν και ενδεικτικά. Για το Κώστα Καββαθά των 4Τροχών και τόσων άλλων εκδόσεων που αυτό το καλοκαίρι έκατσε στο μπαλκόνι του σπιτιού του δίχως να ξέρει αν την επόμενη μέρα θα είναι ακόμη δικό του. Μιλώ για τον Πρόδρομο Εμφιετζόγλου της Μηχανικής που “πέταξε, γιατί δεν μπορούσε να περπατήσει” κι ας μην πήρε ούτε ένα δημόσιο έργο από την “ισχυρή ελλάδα” του εργοληπτικού σημιτισμού. Μιλώ για τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη και την Ρωμανία του. Μιλώ για τον Γιώργη τον Καραμπελιά και την πατριωτική του αριστερά. Μιλώ – ευτυχώς – για ζωντανούς Έλληνες.

Μιλώ γι' αυτήν την Ελλάδα που υπήρχε και χθες και προχθές. Και μίλαγε. Στιγμή δεν σταμάτησε να μιλάει για ότι ερχόταν. Και προειδοποιούσε. Και αγωνιζόταν τσαλαβουτώντας τις μπότες της στην αγωνία των ερωτημάτων. Και δημιουργούσε. Και πρότεινε. Και πλήρωσε, η ψυχούλα του καθενός το ξέρει, πλήρωσε και με το παραπάνω που δεν “τσίμπησε” στα θαυμαστικά “από το εξωτερικόν”.

Ακόμη και σήμερα, πάλι αυτή η Ελλάδα πληρώνει. Αυτή πληγώνεται, αυτή αγωνιά, αυτή διερευνά, αυτή αντιπαλεύει. Στη δική της ψυχή αντανακλά ο πόνος του σάπιου δοντιού που μάσησε ολόκληρη τη χώρα. Κι η γλώσσα του λαού σ' αυτήν – αργά ή γρήγορα – θα ανατρέξει ψηλαφώντας το βάλσαμο.

Αυτή η ριγμένη Ελλάδα, η ριγμένη στις όχθες του συστήματος, καλείται σήμερα σε εκ νέου κατάθεση. Καλείται εκ νέου να αρμολογήσει το σχέδιο διαφυγής της πατρίδας από τη μέγκενη των τραπεζιτών και των νεοθωμανών. Μια αρμολόγηση που οφείλει – για μια ακόμη φορά στην ιστορία μας – να γίνει ενόσω το εντεταλμένο προσωπικό του πλοιαρίου σαχλαμαρίζει ανά τας Ευρώπας και οι επιβάτες παρατηρούν βουβοί και απορούν – ακόμη – πως γίνεται και τα στιλβωμένα παπούτσια τους άρχισαν να φθείρονται ραγδαία.

Στο αναμεταξύ όλα δείχνουν – και εδώ είναι η πλάκα – πως το κουτάκι που “αενάως” παρήγαγε τα προς κατανάλωση θαυμαστικά, διέκοψε την παραγωγή του. Πώς θα ζήσουν τώρα όλοι αυτοί οι δύσμοιροι άνθρωποι !

ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ, 19.09.2010