Ρέκβιεμ για την ευρωζώνη η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου – Μέρος ΙΙ

 

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

 

Συνέχεια από το Μέρος Ι

Εικονικές οι ζημιές των τραπεζών

Αξίζει επιπλέον να έχουμε κατά νου ότι αυτές οι τράπεζες που τώρα εμφανίζονται σε δυσχερή θέση από την συμμετοχή τους στο πρόγραμμα ανταλλαγής ελληνικών ομολόγων, και υποχρεούνται να συγκεντρώσουν 106 δις. ευρώ για να ενισχύσουν την κεφαλαιακή τους θέση μέχρι το καλοκαίρι του 2012, όλα τα προηγούμενα χρόνια θησαύρισαν από την έκδοση ομολογιακών δανείων. Καταγράφουν δηλαδή διαφυγόντα κέρδη, ενώ έχουν βάλει στο ταμείο τους δισεκατομμύρια.

«Από το 2005 ευρωπαϊκές και αμερικανικές τράπεζες έχουν συγκεντρώσει 1,1 δις. δολ. σε προμήθειες από την πώληση ομολόγων για ευρωπαϊκές κυβερνήσεις», ανέφερε η Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν στις 11 Νοεμβρίου 2011. «Αυτή η δουλειά ενθάρρυνε αυτές τις ίδιες χώρες τα προηγούμενα χρόνια να υπερχρεώνονται όλο και περισσότερο», ανέφερε η εφημερίδα. Στη συνέχεια εξέταζε το κόστος και τα κέρδη της γαλλικής τράπεζας Σοζιετέ Ζενεράλ που έχει βρεθεί στο μάτι του κυκλώνα το τελευταίο χρονικό διάστημα με την μετοχή της να έχει χάσει πάνω από το 50% της αξίας της, λόγω της έκθεσής της στο ελληνικό χρέος. «Η Σοσιετέ Ζενεράλ ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι παρέγραψε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου αξίας 333 εκ. ευρώ μειώνοντας την έκθεσή της στην Ελλάδα σε 575 εκ. ευρώ τον Οκτώβριο, από 2,4 δις. ευρώ εννέα μήνες νωρίτερα». Η έκθεσή της όμως στο ελληνικό χρέος ήταν αποτέλεσμα χρόνιων επικερδών τοποθετήσεων. «Οι υψηλότερες αποδόσεις δεν ήταν ο μόνος πειρασμός. Καθώς η κρίση της αμερικανικής αγοράς ακινήτων κορυφωνόταν στην Γουόλ Στριτ, οι τράπεζες ξαφνικά αύξησαν τις εκδόσεις ευρωπαϊκού δημόσιου χρέους. Το 2007, οι μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου κέρδισαν 113,9 εκ. δολ. σε προμήθειες. Μέχρι το 2009 το ποσό αυτό είχε υπερδιπλασιαστεί φθάνοντας τα 273 εκ. δολ. Η Σοσιετέ Ζενεράλ ενώ το 2005 δεν είχε εκδώσει καθόλου ελληνικό χρέος, το 2005, μετά από λίγα χρόνια έγινε ένας από τους 10 μεγαλύτερους εκδότες. Η τράπεζα έχει συγκεντρώσει 61,5 εκ. δολ. από προμήθειες εκδίδοντας χρέος για τις χώρες της ευρωζώνης από το 2005». Κατά συνέπεια οι τράπεζες έχουν βγάλει και με το παραπάνω τα κέρδη που τώρα καλούνται να διαγράψουν.

Το ίδιο δεν ισχύει όμως από την δική μας μεριά! Πρώτα και κύρια η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου θα αποδειχθεί η χαριστική βολή στο ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα. Τα 11,5 δις. ευρώ των απωλειών που θα καταγράψουν τα ασφαλιστικά ταμεία από τις (αναγκαστικές!) τοποθετήσεις τους σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου (συνολικού ύψους περίπου 22 δις. ευρώ) θα σημάνουν μικρότερες συντάξεις για εκατοντάδες χιλιάδες ηλικιωμένους που επί δεκαετίες κατέβαλαν κανονικότατα τις εισφορές τους. Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη γι’ αυτό το κόστος;

Επιπλέον, οι ζημιές των ασφαλιστικών ταμείων συνιστούν έναν βαθιά μεροληπτικό και ετεροβαρή επιμερισμό ζημιών αν πάρουμε υπ’ όψη μας ότι άλλα συστατικά στοιχεία του δημόσιου χρέους μένουν εντελώς ανέπαφα. Για παράδειγμα τα 65 δις. ευρώ που έχουν δοθεί μέχρι στιγμής από την Τρόικα μένουν εκτός «κουρέματος». Όπως επίσης και τα 55 δις. ευρώ που διατηρεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Στο Λονδίνο θα ψάχνουμε το δίκηο μας!

Υπάρχει όμως και μια πολύ μεγαλύτερη αρνητική μεταβολή που σηματοδοτεί η απόφαση της 26ης Οκτωβρίου και αναφέρεται στο νομικό καθεστώς που θα διέπει τα νέα εγγυημένα ομόλογα, ονομαστικής αξίας 50% χαμηλότερης από την αρχική. Ενώ τα ομόλογα που θα αποσυρθούν διέπονταν από το ελληνικό δίκαιο με αποτέλεσμα η ελληνική κυβέρνηση να έχει ακόμη και τώρα σχεδόν το απεριόριστο δικαίωμα να τροποποιήσει τους όρους κάθε ομολογιακής έκδοσης (να μειώσει την ονομαστική αξία σε όποιο ποσοστό επιθυμεί, τον χρόνο αποπληρωμής και το επιτόκιο) επιβάλλοντας δηλαδή μονομερή αναδιάρθρωση του χρέους, χωρίς την σύμφωνη γνώμη των δανειστών μας ακόμη και εις βάρος τους, αυτό το ευνοϊκό καθεστώς αλλάζει. Τα νέα ομόλογα δεν θα διέπονται από το ελληνικό δίκαιο και τα δικαστήρια των Αθηνών δεν θα είναι τα αρμόδια για την επίλυση οποιωνδήποτε διαφορών! Πρόκειται για μια μεταβολή που είναι προς όφελος των δανειστών μας καθώς ισχυροποιεί την θέση τους, αφοπλίζοντας κατά σημαντικό μέρος το ελληνικό δημόσιο από τα μέσα που παραδοσιακά διαθέτει κάθε κυρίαρχο κράτος στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσής του με τους δανειστές. Φαίνεται έτσι και για ποιόν λειτουργεί η ΕΕ: για χάρη των δανειστών και των ομολογιούχων, αποτελώντας τον πολιορκητικό κριό για τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών.

Παρόλα αυτά, παρά δηλαδή το γεγονός ότι το ελληνικό δημόσιο έρχεται σε εμφανώς μειονεκτικότερη θέση από την αντικατάσταση των ομολόγων στο πλαίσιο της συμφωνίας της 26ης Οκτωβρίου, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι δεν χάνει το δικαίωμά του ως κυρίαρχο κράτος που είναι να τροποποιήσει αυτή την συμφωνία μονομερώς επικαλούμενο λόγους ανωτέρας βίας και την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του πληθυσμού του. Εάν το θελήσει φυσικά…

Το σημαντικότερο αρνητικό αποτέλεσμα της συμφωνίας της 26ης Οκτωβρίου ωστόσο θα είναι η τρομακτική λιτότητα που θα συνοδεύσει την εφαρμογή της, μέσω της υπογραφής της δανειακής σύμβασης. Δεν είναι τυχαίο πως σε δημοσκοπήσεις που είδαν το φως της δημοσιότητας αμέσως μετά την ανακοίνωσή της (όπως έγινε για παράδειγμα στο Βήμα της Κυριακής στις 30 Οκτωβρίου) ο ελληνικός λαός την απέρριπτε με ποσοστά που ξεπερνούσαν ακόμη και το 60%. Η αλλαγή που έγινε στην κυβέρνηση με τον παραμερισμό του Γ. Παπανδρέου και την ενθρόνιση του πρώην κεντρικού τραπεζίτη Λ. Παπαδήμου (την περίοδο ένταξης της Ελλάδας στην ΟΝΕ όταν δηλαδή επιβλήθηκαν οι επιζήμιοι όροι, όπως για παράδειγμα η ισοτιμία ανταλλαγής δραχμής – ευρώ) έχει ως ζητούμενο την ψήφιση και εφαρμογή αυτής της σύμβασης. Το περιεχόμενο της θα είναι απολύσεις πολλών δεκάδων χιλιάδων δημοσίων υπαλλήλων, διάλυση του δημόσιου τομέα, ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας και εγκαθίδρυση καθεστώτος οικονομικής κατοχής.

Το τέλος των κυριαρχικών δικαιωμάτων

Πολύ πριν υπογραφεί η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου γερμανοί αξιωματούχοι όπως ο υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, είχαν δηλώσει με πολλές αφορμές πως η υπερχρέωση μιας χώρας και η υπαγωγή της σε καθεστώς Μνημονίου αυτόματα πρέπει να σημαίνουν την απώλεια μέρους τουλάχιστον της εθνικής της κυριαρχίας. Το έδαφος επομένως είχε προετοιμαστεί. Έτσι αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας είδαν το φως της δημοσιότητας άρθρα που αναφέρονταν στον ερχομό στην Ελλάδα 100 περίπου τεχνοκρατών από τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο με μοναδικό σκοπό να ελέγχουν κωδικό προς κωδικό και από μήνα σε μήνα τα έξοδα του ελληνικού δημοσίου έτσι ώστε να επέλθει ισοσκελισμός του κρατικού προϋπολογισμού και να μην εμφανιστούν ξανά δημοσιονομικά ελλείμματα. Επικεφαλής τους θα είναι ο Χορστ Ράιχενμπαχ, που έχει ήδη εγκατασταθεί στην Αθήνα και λειτουργεί σαν αποικιακός διοικητής. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος (σε ένα έδαφος μάλιστα βαθιάς ύφεσης και εκρηκτικής ανεργίας, που ακόμη και τον Αύγουστο – μήνα υψηλής απασχόλησης λόγω του τουρισμού – έφθασε το 18,4%) οι γκαουλάιτερ που θα εγκατασταθούν στο γενικό λογιστήριο, τις εφορίες και τα τελωνεία θα εξοπλιστούν με αρμοδιότητες να κλείνουν σε μία νύχτα σχολεία και νοσοκομεία, ακόμη να απολύουν σε μια μέρα χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους – όπως ακριβώς συμβαίνει στον ιδιωτικό τομέα όπου οι απολύσεις ανακοινώνονται στις 5.00 το απόγευμα της Παρασκευής.

Το μεγαλύτερο οικονομικό έγκλημα όμως θα επέλθει στον τομέα του ξεπουλήματος δημόσιας περιουσίας και πλούτου. Δηλαδή όχι μόνο εισηγμένων ΔΕΚΟ αλλά και βραχονησίδων, βουνών κ.α. Όταν οι Γερμανοί ζητούν να εφαρμοστεί ότι έχει ψηφιστεί (με το Μεσοπρόθεσμο συγκεκριμένα όπου προβλέπονταν ιδιωτικοποιήσεις ύψους 50 δις. ευρώ) κατηγορώντας την ελληνική κυβέρνηση για ολιγωρία, αυτό το οποίο διεκδικούν είναι να οικειοποιηθούν την ελληνική περιουσία έναντι πινακίου φακής. Ο δισταγμός που επιδείχθηκε όλους τους προηγούμενους στην προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων ακόμη και από στελέχη της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου που δεν νιώθουν κανένα σεβασμό για την ιδιοκτησία του ελληνικού λαού οφείλεται στις πολύ χαμηλές αποτιμήσεις των εισηγμένων και προς πλήρη ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων, λόγω της άνευ προηγουμένου κατρακύλας των τιμών των μετοχών στο χρηματιστήριο Αθηνών. Ενδεικτικά μόνο να αναφέρουμε πως τις τελευταίες μέρες η συνολική χρηματιστηριακή αξία της ΔΕΗ ανέρχεται σε 1,3 δις. ευρώ, του Οργανισμού Λιμένα Πειραιά σε 280 εκ. ευρώ και του Λιμένα Θεσσαλονίκης σε 102 εκ. ευρώ! Είναι εμφανές έτσι με την αξία μιας καλής βίλας στην Μύκονο μπορεί κάποιος να αποκτήσει το στρατηγικό πακέτο μετοχών μιας πάλαι ποτέ ΔΕΚΟ που η αξία των οικοπέδων και των κτιρίων της είναι 100 φορές μεγαλύτερη. Γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο επιμένουν οι Γερμανοί για την επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων: επειδή ξέρουν πως είναι ευκαιρία ζωής να αρπάξουν τον πλούτο της Ελλάδας. Από την άλλη μεριά η ελληνική κρατική μηχανή διστάζει να συναινέσει στο έγκλημα εσχάτης οικονομικής προδοσίας γιατί έχει επίγνωση πως όποιος βάλει την υπογραφή του κάτω από την πώληση των ΕΛΠΕ π.χ. τη στιγμή που η χρηματιστηριακή τους αξία ανέρχεται σε 1,9 δις. θα είναι υπόλογος εφ’ όρου ζωής απέναντι στην δικαιοσύνη. Δεν θα γλιτώσει δηλαδή τον Κορυδαλλό…

Το δράμα των ιδιωτικοποιήσεων γίνεται τραγωδία αν δούμε πιο συγκεκριμένα τι θα γίνει με τις ελληνικές τράπεζες. Με βάση την συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου προβλέπεται ότι από τα 30 δις. ευρώ που θα απαιτηθούν για την αναπλήρωση του κεφαλαίου τους, έπειτα από το κούρεμα των ομολόγων που διαθέτουν στα χαρτοφυλάκια τους κατά 50%, τα μισά, δηλαδή τα 15 δις, θα προέλθουν από ιδιωτικοποιήσεις. Ακόμη κι έτσι όμως στον βαθμό που η συμμετοχή του δημοσίου θα γίνει με αντάλλαγμα κοινές μετοχές που επηρεάζουν την μετοχική σύνθεση, σε αντίθεση με τις προνομιούχες όπως συνέβαινε μέχρι τώρα, και οι οποίες θα μείνουν στα χέρια του δημοσίου μέχρι 2 χρόνια, είναι εμφανές ότι μετά το ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα θα περάσει στα χέρια των πιστωτών μας. Πρόκειται όμως για την απάτη του αιώνα. Γιατί θα πουλήσουν την ΔΕΗ, για παράδειγμα, στην γερμανική RWE ώστε να χρηματοδοτήσουν την αναπλήρωση κεφαλαίου της Εθνικής Τράπεζας και το αποτέλεσμα θα είναι η Εθνική να διασωθεί για να περάσει μέχρι το 2013 στην Ντόιτσε Μπανκ! Ο ελληνικός λαός δηλαδή θα είναι διπλά χαμένος και οι Γερμανοί διπλά κερδισμένοι!

Παύση πληρωμών

Οι τελευταίες εξελίξεις υπογραμμίζουν ότι όσο η Ελλάδα συνεχίζει να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος της, που είναι τουλάχιστον κατά μεγάλο μέρος παράνομο, αντισυνταγματικό και απεχθές, και παραμένει στην ευρωζώνη το μέλλον θα είναι εθνική παρακμή, οικονομική συρρίκνωση και κοινωνική γενοκτονία. Και όταν μάλιστα θα έχουν αφαιμάξει και την τελευταία ικμάδα δημόσιου πλούτου, θα μας πετάξουν έξω από το ευρώ. Το ερώτημα δηλαδή είναι αν θα μας διώξουν από την ευρωζώνη ή αν θα φύγουμε μόνοι μας…

Η αμφισβήτηση του δημόσιου χρέους, η παύση πληρωμών του και το αίτημα της διαγραφής του μέχρι τον Ιούνιο του 2011 αποτελούσε μια απαγορευμένη συζήτηση, ένα θέμα ταμπού στα δημόσια πράγματα της Ελλάδας. Μέχρι που το άνοιξε η Γερμανία με την απόφαση της 21ης Ιουλίου, οπότε όποιος έθιγε τη σχετική συζήτηση έπαψε μονομιάς να χαρακτηρίζεται «τζαμπατζής». (Χαρακτηρισμός που πρέπει να τονίσουμε ότι δεν ακούγεται ποτέ στην περίπτωση του ιδιωτικού τομέα, όταν μια επιχείρηση μετά από μια ανάλυση κόστους – ωφέλειας αποφασίζει να μην εξυπηρετήσει ένα δάνειό της ή να ζητήσει διακανονισμό του χρέους της.) Το δράμα ωστόσο είναι ότι (με βάση όσα εξηγήσαμε παραπάνω) ακόμη κι αυτή η μείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους που κατέχουν ιδιώτες, παρά το τεράστιο κοινωνικό κόστος που θα επισύρει θα αποδειχθεί εντελώς αναποτελεσματική, κενή περιεχομένου στην πραγματικότητα, καθώς το δημόσιο χρέος μετά απ’ όλα αυτά το 2020 θα είναι πάλι στο 120%, εκεί δηλαδή που βρισκόταν όταν ανέλαβε την κυβέρνηση ο Γιώργος Παπανδρέου κι αποφάσισε να εντάξει την Ελλάδα στην εντατική των Μνημονίων. Με άλλα λόγια είμαστε στο μέσο μιας διαδικασίας χωρίς τέλος, καθώς ακόμη κι αυτό το κούρεμα του 50% γρήγορα θα αποδειχθεί «ημίμετρο» για να το διαδεχθεί μια νέα αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, αμφιβόλου κι αυτή αποτελεσματικότητας, όπως οι δύο προηγούμενες. Το ζητούμενο επομένως είναι η αναγκαία μείωση του δημόσιου χρέους να γίνει μετά από πρωτοβουλία του οφειλέτη, δηλαδή της Ελλάδας, και όχι του δανειστή ο οποίος – τι πιο φυσιολογικό; – θα επιδιώξει να εξασφαλίσει τα ιδιοτελή του συμφέροντα.

Έξοδος από την ευρωζώνη

Παραπέρα, η έξοδος από την ευρωζώνη αποτελεί προϋπόθεση για να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας και να αντιμετωπιστεί έτσι το οξύτατο πρόβλημα της ανεργίας, στο πλαίσιο άσκησης ενεργούς βιομηχανικής πολιτικής. Η αποχώρηση από το ευρώ αποτελεί όρο για να δοθούν αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα ανεργίας, για να προσφερθούν γενναίες επιχορηγήσεις στην δημόσια σφαίρα (παιδεία, υγεία, μεταφορές) έτσι ώστε ο ελληνικός λαός να διατηρήσει την αξιοπρέπειά του και να ανακοπεί το μεταναστευτικό ρεύμα που τροφοδοτείται μάλιστα από αποφοίτους πανεπιστημίων, στερώντας την Ελλάδα από ένα έμψυχο υλικό σχετικά αναντικατάστατο. Τα προβλήματα που θα δημιουργηθούν από την εισαγωγή νέας νομισματικής μονάδας δεν είναι μικρά, ούτε όμως και απαγορευτικά. Πρόσφατα (στις 11 Νοεμβρίου 2011) ο ελληνικής καταγωγής διακεκριμένος οικονομολόγος Στέργιος Σκαπέρδας, που υποστηρίζει την έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη, με ανάλυσή του στους Νιου Γιορκ Τάιμς θύμισε πόσο εύκολα είχε γίνει η αλλαγή νομίσματος στην Τσεχοσλοβακία πριν 20 χρόνια. Λίγες εβδομάδες απαιτήθηκαν. Επιστήμονες από το Πάντειο Πανεπιστήμιο (Θ. Μαριόλης, Α. Κάτσινος) χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο εισροών – εκροών έδειξαν ότι οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό από την εισαγωγή μιας υποτιμημένης δραχμής θα είναι αμελητέες, ενώ τα οφέλη στην ανταγωνιστικότητα τεράστια. Υπολόγισαν ειδικότερα πως μια υποτίμηση κατά 50% της νέας δραχμής θα οδηγούσε σε πληθωρισμό της τάξης του 5% (το λιγότερο) – 9% (το μεγαλύτερο). Ταυτόχρονα θα αύξαινε την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας (που ομολογουμένως αποτελεί το θεμελιώδες πρόβλημα της κατά 37% – 42%. Κατά συνέπεια καταστροφολογικά σενάρια που αβασάνιστα διατυπώνονται προμηνύοντας αλματώδη πληθωρισμό δεν ισχύουν. Η μοναδική επιστημονική διερεύνηση που έγινε, χωρίς να έχει αμφισβητηθεί από πουθενά, δείχνει ότι οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό θα είναι πλήρως ελέγξιμες. Τέλος, το κέντρο μελετών Research on Money and Finance*, με έδρα το Λονδίνο, παρουσίασε σε μια εμπεριστατωμένη έρευνά του ένα συνεκτικό σχέδιο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, το οποίο μπορεί να σημάνει την αντιστροφή της σημερινής παρακμής. Η εργασία ξεχωρίζει στον βαθμό που απαντάει με πρακτικό τρόπο σε καίρια ερωτήματα, ανοίγοντας τον δημόσιο διάλογο. Η πρόταση για παράδειγμα που κατατίθεται για την μετατροπή των τραπεζικών καταθέσεων στο νέο νόμισμα με τη χρησιμοποίηση διαφορετικών ισοτιμιών σε συνάρτηση με το ύψος των λογαριασμών, συμβάλει στη συζήτηση για την αναγκαία αναδιανομή του κοινωνικού πλούτου. Αναφέρεται συγκεκριμένα: «Η πιο απλή σχέση μετατροπής για τραπεζικές υποχρεώσεις και στοιχεία ενεργητικού θα μπορούσε να είναι: 1:1 ευρώ/δραχμή. Θα μπορούσε όμως να χρησιμοποιηθεί μια ολόκληρη γκάμα άλλων ισοτιμιών στην κατεύθυνση της αναδιανομής του πλούτου. Έτσι, καταθέσεις μικρότερες των 10.000 ευρώ θα μπορούσαν να μετατραπούν στη βάση της σχέσης 0,5:1 ευρώ/δραχμή, λογαριασμοί μεταξύ 10.000 και 30.000 με τη σχέση 0,8:1 και όσοι τραπεζικοί λογαριασμοί είναι άνω των 30.000 να μετατραπούν με τη σχέση 1:1».

Στην ίδια μελέτη τονίζεται η ανάγκη επιβολής τουλάχιστον προσωρινών ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων έτσι ώστε να μη φύγουν από την Ελλάδα μεγάλα χρηματικά ποσά. Πρόκειται για ένα μέτρο που περιορίζει την ασυδοσία των οικονομικών ελίτ, όπως την έχουμε δει το τελευταίο χρονικό διάστημα με την ανεξέλεγκτη φυγή κεφαλαίων στην Ελβετία και άλλους προορισμούς.

Με βάση τη μελέτη του RMF η εισαγωγή του νέου νομίσματος θα μπορούσε να συνοδευτεί από μια ολιγοήμερη άδεια στις τράπεζες για να παραμείνουν κλειστές κι έτσι να αποφευχθούν φαινόμενα αδικαιολόγητου πανικού και απόσυρσης καταθέσεων. «Η μετατροπή πρέπει να γίνει όσο το δυνατόν πιο ξαφνικά, πιθανά μια Παρασκευή βράδυ». Οι πρακτικές δυσκολίες που θα εμφανιστούν μέχρι να ολοκληρωθεί η εκτύπωση στον Χολαργό όλων των χαρτονομισμάτων και κερμάτων που απαιτούνται (ένας μήνας σύμφωνα με στελέχη της Τράπεζας της Ελλάδας) μπορούν να ξεπερασθούν με πολλούς τρόπους: Με την παράλληλη κυκλοφορία του ευρώ και της νέας δραχμής, την έκδοση υποσχετικών με σαφή, περιορισμένο χρονικό ορίζοντα που θα μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο για την αγορά καταναλωτικών αγαθών, κ.α.

Σε άλλο σημείο εξετάζεται το ακόλουθο επιχείρημα: Τι όφελος θα προέκυπτε για το δημόσιο χρέος στην περίπτωση της ταυτόχρονης εξόδου από το ευρώ από τη στιγμή που μια μονομερής μείωσή του κατά 50% στον βαθμό που θα ακολουθούταν από μια υποτίμηση της νέας δραχμής κατά 50% θα είχε ως αποτέλεσμα να ξαναβρεθεί στα ίδια επίπεδα; «Πρόκειται για μια εμφανέστατη σύγχυση της αριθμητικής με την οικονομία», αναφέρεται. Η έμφαση στη συνέχεια δίνεται στη δυνατότητα του κράτους να αποπληρώσει το χρέος σε δραχμές και στις απεριόριστες δυνατότητες που θα έχει η κυβέρνηση να ασκήσει μια παρεμβατική πολιτική στην οικονομία που θα πολλαπλασιάσει τους διαθέσιμους πόρους διευκολύνοντας την αποπληρωμή του χρέους, εάν φυσικά αυτό κριθεί αναγκαίο.

Αναδιάρθρωση του φορολογικού συστήματος

Έκταση τέλος δίνεται και στο δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας. Το ερώτημα είναι σαφές: Πως θα καλυφθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα εφ’ όσον αυτό είναι πρωτογενές; Παραμένει δηλαδή ακόμη κι αν πάψουμε να πληρώνουμε τόκους. Αρχικά διευκρινίζεται πως, με βάση τον κρατικό προϋπολογισμό του 2011, τα συνολικά φορολογικά έσοδα (52,9 δισ. ευρώ) αρκούν για να καλυφθούν οι άμεσες κοινωνικές δαπάνες (υγείας, παιδείας και εθνικής άμυνας ύψους 51,6 δισ. ευρώ). Παραπέρα, προκρίνονται δύο λύσεις, μία άμεση και μία μακροπρόθεσμη. Η πρώτη λύση είναι αυτή που συμβαίνει σε όλο τον κόσμο, με μοναδική εξαίρεση την ευρωζώνη: Έκδοση νέου νομίσματος. Στον βαθμό δε που θα είναι βραχυχρόνια και περιορισμένης έκτασης (ερχόμενη να καλύψει ένα έλλειμμα της τάξης του 5%-6% για το 2012) δεν πρόκειται να προκαλέσει μεγάλο πληθωρισμό. Η μακροχρόνια λύση έχει δύο πλευρές: την δημιουργία οικονομικής μεγέθυνσης που θα αυξήσει τα δημόσια έσοδα και επίσης την αναδιάρθρωση του φορολογικού συστήματος της Ελλάδας, που χαρακτηρίζεται ως «ένα από τα πιο άδικα συστήματα της Ευρώπης».

Το όφελος της εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη θα είναι τεράστιο, δεδομένου ότι η συναλλαγματική ισοτιμία στο νέο νομισματικό περιβάλλον δεν θα χαράσσεται με βάση τα συμφέροντα της Γερμανίας όπως συμβαίνει σήμερα όπου προτάσσεται ένα σκληρό ευρώ λόγω του ότι η οικονομική ατμομηχανή της Ευρώπης εξάγει κατά βάση εντός ευρωζώνης με αποτέλεσμα να μην έχει ανάγκη μιας ανταγωνιστικής ισοτιμίας – αντίθετα με την Ελλάδα – ενώ έχει επιλέξει, χάριν των δικών της αυτοκρατορικών φιλοδοξιών, το ευρώ να αποτελεί διεθνές μέσο επενδύσεων. Ως αποτέλεσμα διαρκώς ανατιμάται. Πρόκειται για επιλογές καταστροφικές σε ό,τι αφορά την εγχώρια οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση. Γι’ αυτό πρέπει να εξετασθούν έχοντας επίγνωση των αυστηρά καθορισμένων κοινωνικών, διεθνών και πολιτικών συμφερόντων που προωθούν και να αμφισβητηθούν εκ βάθρων…

 

* Κ. Λαπαβίτσας, Α. Καλτενμπρούνερ, Ντ. Λίντο, Τζ. Μέιντγουει, Τζ. Μίτσελ, Τζ. Π. Παϊνσέιρα, Ε. Πίρες, Τζ. Πάουελ, Αν. Στένφορς, Ν. Τέλες, Λ. Βατικιώτης: «Breaking up? A route out of the Eurozone crisis», RMF, Occasional report 3, November 2011. Η μελέτη σύντομα θα κυκλοφορήσει και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη.

ΠΗΓΗ: Nexus, Δεκέμβριος 2011. Το είδα: 21-12-2011, http://www.politikokafeneio.com/neo/modules.php?name=News&file=article&sid=710

Ρέκβιεμ για την ευρωζώνη η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου – Μέρος Ι

 

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

 

Σε ένα αργό και βασανιστικό θάνατο μοιάζει να έχει καταδικαστεί η ευρωπαϊκή οικονομία την τελευταία διετία, αφότου η κρίση των αμερικανικών στεγαστικών δανείων πέρασε στην από ‘δω μεριά του Ατλαντικού. Παγιδευμένη σε ένα φαύλο κύκλο λιτότητας και ύφεσης με την μια κακή είδηση να υποδέχεται και να προοικονομεί την άλλη, η ευρωζώνη ειδικότερα φαίνεται να κλείνει τον κύκλο της, τουλάχιστον με την μορφή που την ξέραμε. Η δε Ελλάδα δακτυλοδεικτούμενη και δαιμονοποιημένη μετατρέπεται σε πειραματόζωο, αποτελώντας θύμα στην πραγματικότητα των πιο εξοντωτικών πολιτικών λιτότητας που έχουν εφαρμοστεί ποτέ στον Δυτικό κόσμο.

Ύφεση στην γηραιά ήπειρο

Σε μία από τις πολλές δραματικές συνεδριάσεις των ηγετών της ευρωζώνης που πραγματοποιήθηκαν τον τελευταίο ενάμισι χρόνο ειπώθηκε ότι ο προηγούμενος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν Κλοντ Τρισέ, εμφανίστηκε με ένα διάγραμμα που έδειχνε ότι την επομένη κάθε μίας από αυτές τις συνεδριάσεις τα σπρεντς …τράβαγαν την ανηφόρα. Αντί δηλαδή οι αποφάσεις που λάβαιναν οι πολιτικοί ηγέτες να καθησυχάσουν τις αγορές – γι’ αυτό συγκαλούνταν οι Σύνοδοι Κορυφής, το μόνο που κατάφερναν ήταν να ρίξουν λάδι στη φωτιά, να εντείνουν δηλαδή τις ανησυχίες προκαλώντας εντονότερες επιθέσεις των κερδοσκόπων και νέες αυξήσεις στις τιμές των ομολόγων.

Ο κανόνας αυτός επαναλήφθηκε και μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας της 26ης Οκτωβρίου 2011, παρότι μάλιστα την υπογραφή της ακολούθησε η ανατροπή δύο νόμιμα εκλεγμένων κυβερνήσεων – στην Ελλάδα και την Ιταλία – και ο διορισμός στη θέση των Παπανδρέου και Μπερλουσκόνι δύο τεχνοκρατών: του Παπαδήμου και του Μόντι. Ούτε όμως αυτό το γεγονός φάνηκε αρκετό να εκτονώσει τις πιέσεις των κερδοσκόπων και δικαιολογημένα! Γιατί, η δεινή θέση στην οποία έχει περιέλθει η ευρωζώνη είναι αποτέλεσμα των συνειδητών επιλογών της, δηλαδή της πολιτικής λιτότητας.

Ας μιλήσουν τα γεγονότα. Στις 17 Νοεμβρίου, όπως φαίνεται και στον πίνακα, οι τιμές των επιτοκίων άγγιξαν τα ύψη. Στη δίνη των αυξήσεων – που στην ουσία νέκρωσαν την δευτερογενή αγορά κρατικού χρέους στην ευρωζώνη – δεν βρέθηκαν μόνο χώρες με «βεβαρυμμένο παρελθόν», όπως αυτές της περιφέρειας, δηλαδή Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ιρλανδία. Άνοδος καταγράφηκε ακόμη και στις τιμές των ομολόγων χωρών όπως η Αυστρία, η Φινλανδία και η Ολλανδία. Πρόκειται για μια εξέλιξη πολύ σημαντική καθώς σηματοδοτεί την μετάσταση της κρίσης χρέους στον πυρήνα της ευρωζώνης, στις χώρες μάλιστα που διαθέτουν την ανώτερη δυνατή βαθμολογία από τους οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας κι όχι μόνο σε χώρες που παραδέρνουν εδώ και καιρό στην κρίση.

Η Γερμανία πάλι ωφελήθηκε!

Αξίζει εδώ να κάνουμε μια παρένθεση που δείχνει ότι οι κερδοσκοπικές επιθέσεις δεν σημαίνουν μόνο νέες επιβαρύνσεις και αιμορραγία δημοσίων εσόδων για τα κράτη. Προς επίρρωση η μείωση των γερμανικών επιτοκίων, καθώς όλο και περισσότερα κεφάλαια εγκαταλείπουν επισφαλείς επενδυτικές θέσεις στην προσπάθειά τους να τοποθετηθούν σε ακίνδυνα προϊόντα. Αποτέλεσμα, όπως δήλωνε οικονομολόγος της ING στον διαδικτυακό τόπο EU observer, είναι η Γερμανία να έχει βγάλει ένα καθαρό κέρδος ύψους 9 δις. ευρώ, καθώς η μείωση των επιτοκίων της έχει ως αποτέλεσμα να χρηματοδοτείται με πολύ ευνοϊκότερους όρους! Τη ρήση του Τζορτζ Όργουελ ότι στη φάρμα των ζώων μερικά ζώα είναι πιο …ίσα από τ’ άλλα επιβεβαιώνουν πρώτα και κύρια οι αποκλίσεις που καταγράφονται στους ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης μεταξύ της περιφέρειας και του κέντρου. «Η κρίση χρέους έχει εξελιχθεί σε βάρος για όλη σχεδόν την Ευρώπη, αλλά η Γερμανία συνεχίζει να αποφεύγει τις χειρότερες οικονομικές συνέπειες» έγραφε (με ένα μίγμα ανακούφισης και χαιρεκακίας, πρέπει να αναγνωρίσουμε) η ηλεκτρονική έκδοση του γερμανικού περιοδικού Ντερ Σπίγκελ στις 15 Νοέμβρη 2011.

Πρόκειται όμως για ασήμαντες λεπτομέρειες! Γιατί, η Γερμανία με ένα ρυθμό μεγέθυνσης του ΑΕΠ της τάξης του 0,5% για το τρίτο τρίμηνο του 2011 (σε σύγκριση με το αντίστοιχο περυσινό) μπορεί να κοιτάει αφ’ υψηλού την Ελλάδα που είδε το ΑΕΠ της να καταγράφει αρνητικό ρεκόρ συρρικνούμενο κατά 5,2% το τρίτο τρίμηνο του έτους, η βύθιση ωστόσο όλης της ευρωζώνης στην ύφεση (όπως ορίζεται η συρρίκνωση του προϊόντος για δύο συνεχόμενα τρίμηνα) είναι θέμα χρόνου! «Ο τεράστιος κίνδυνος που αντιμετωπίζει η Ευρώπη είναι ότι τα προβλήματα χρέους και η χαμηλότερη μεγέθυνση θα δημιουργήσουν μια καθοδική σπείρα την οποία οι διαμορφωτές πολιτικής μπορεί να μην είναι σε θέση να σταματήσουν. Αν οι οικονομίες επιβραδύνουν, τότε τα φορολογικά έσοδα των κυβερνήσεων θα μειωθούν. Αυτό θα μπορούσε να αυξήσει τους φόβους ότι χώρες όπως η Ιταλία μπορεί να μην είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους», έγραφε χαρακτηριστικά από την πρώτη της κιόλας σελίδα η Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν στις 16 Νοέμβρη 2011. Κι η απόφαση της 26ης Οκτωβρίου επιτείνει τους κινδύνους καθώς καλεί τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν δημοσιονομική πειθαρχία και να επιταχύνουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (παρ.4).

Η Γαλλία αδύναμος κρίκος

Οι φόβοι για ύφεση αυτή τη στιγμή επικεντρώνονται γύρω από την Γαλλία. Το υποτιθέμενο λάθος που έκανε στέλεχος οίκου αξιολόγησης, όταν έστειλε μήνυμα για την υποβάθμιση της Γαλλίας, σήμανε το καμπανάκι συναγερμού, καθώς όλοι διαβεβαιώνουν ότι είναι θέμα χρόνου να χάσει το Παρίσι την αξιολόγηση των ΑΑΑ που διαθέτει. Ο υπάλληλος δηλαδή μάλλον έστειλε το μήνυμα πριν την ώρα του κι όχι λάθος μήνυμα. «Ας μην προσποιούμαστε, οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν πιστεύουν ότι το γαλλικό χρέος είναι σε επίπεδο ΑΑΑ πλέον», είχε δηλώσει πρόσφατα ο γάλλος οικονομολόγος Ζακ Αταλί, προεδρικός σύμβουλος κατά το παρελθόν. Η επικείμενη υποβάθμιση όμως της Γαλλίας (που ήδη δοκιμάζει την συνοχή του γαλλογερμανικού άξονα) και η οποία δεν αποτράπηκε παρά τα δύο πακέτα μέτρων λιτότητας που ανακοίνωσε η κεντροδεξιά κυβέρνηση, αποδεικνύοντας ότι η λιτότητα είναι μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης, θα σημάνει πολλά περισσότερα πράγματα από την αύξηση του κόστους δανεισμού για το Παρίσι και επιπλέον βάρη για τους γάλλους φορολογούμενους.

Θα σημάνει το απότομο τέλος στην ψευτο-λύση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) που δόθηκε για την διάσωση του ευρώ. Ο λόγος είναι πως το ταμείο αυτό προϋπέθετε την ύπαρξη δύο μεγάλων κρατών, δηλαδή της Γερμανίας και της Γαλλίας, που θα μπορούν να δανείζονται φθηνά στην βάση της ανώτατης αξιολόγησής τους και αυτά τα χρήματα θα μετατρέπονται σε «πακέτα διάσωσης» προς κλυδωνιζόμενες χώρες. Αν όμως χάσει η Γαλλία τα ΑΑΑ θα τα χάσει και το ΕΤΧΣ, οπότε ποιος θα σώσει τις χώρες που απειλούνται σχηματίζοντας μάλιστα μια λίστα που ολοένα και περισσότερο μεγαλώνει; Συμπληρώνεται δε με κράτη και υποχρεώσεις τόσο δυσθεώρητα (στο 1,9 τρισ. ευρώ φθάνει για παράδειγμα το ιταλικό δημόσιο χρέος) που οι προσωρινές λύσεις δεν αρκούν κατά κανέναν τρόπο! Μπροστά σε αυτή την εκρηκτική πραγματικότητα η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου προβλέπει την «μόχλευση» του ΕΤΧΣ (παρ. 2), την μετατροπή του δηλαδή σε μια ακόμη φούσκα, με την βοήθεια μάλιστα χωρών όπως η Βραζιλία, η Ρωσία, η Ινδία και η Κίνα που θα κληθούν από την Γερμανία να επενδύσουν εκεί που αποφεύγει ακόμη και η Γερμανία για να μη χάσει τα λεφτά της…

Τερματίστε τη λιτότητα!

Υπάρχει λύση απέναντι σε αυτό το χάος; Προφανώς και υπάρχει: Πρώτο, να τερματιστεί άμεσα η πολιτικής της λιτότητας και, δεύτερο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να ξεκινήσει να «κόβει χρήμα» και με αυτό τον τρόπο να αρχίσει να σώνει κράτη κι όχι μόνο τράπεζες! Η εκτύπωση νέου νομίσματος δεν αποτελεί μια λύση που λύνει εκ βάθρων το πρόβλημα της χρόνιας κρίσης, ενώ έχει και πεπερασμένο ορίζοντα όπως φαίνεται κι από τις ΗΠΑ όπου Ουάσινγκτον και ομοσπονδιακή τράπεζα ρίχνουν κάθε τρεις και λίγο τεράστιες ποσότητες χρήματος στην αγορά χωρίς αυτό να σηματοδοτεί μια επανεκκίνηση της οικονομίας. Είναι όμως μία κάποια λύση, όταν η ευρωπαϊκή πρόταση (λιτότητα και νομισματικός περιορισμός) αποδεικνύεται λάδι στη φωτιά με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να διεκδικεί επάξια από το ΔΝΤ τον χαρακτηρισμό του «πυρομανούς πυροσβέστη».

Η προφανής αυτή λύση (αύξηση της νομισματικής κυκλοφορίας, χαλάρωση της λιτότητας) θεωρείται οπουδήποτε αλλού ως προφανής, με μοναδική εξαίρεση την ήπειρο που γέννησε το κράτος πρόνοιας – για να είναι η ίδια που θα βάλει και το τελευταίο καρφί στο φέρετρό του. «Η Ισπανία και η Ιταλία στην πραγματικότητα υποβιβάστηκαν σε επίπεδο τριτοκοσμικών κρατών που πρέπει να δανειστούν σε νόμισμα κάποιου άλλου, με όλη την απώλεια ελαστικότητας που αυτό συνεπάγεται. Συγκεκριμένα, καθώς οι χώρες της ευρωζώνης δεν μπορούν να τυπώσουν χρήμα ακόμη και σε μια περίπτωση ανάγκης υπόκεινται σε χρηματοδοτικά κωλύματα με ένα τρόπο που κράτη τα οποία διατήρησαν τα δικά τους νομίσματα δεν αντιμετωπίζουν – και το αποτέλεσμα είναι αυτό που βλέπετε τώρα. Η Αμερική που δανείζεται σε δολάρια δεν έχει αυτό το πρόβλημα», έγραφε ο αμερικάνος νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν, το Σαββατοκύριακο 12-13 Νοέμβρη 2011 στους Νιου Γιορκ Τάιμς. Συνέχιζε δε με τα εξής, απορρίπτοντας πλήρως την ευρωπαϊκή συνταγή: «Το άλλο πράγμα που θα πρέπει να ξέρετε είναι ότι στην τρέχουσα κρίση η λιτότητα απέτυχε οπουδήποτε κι αν δοκιμάστηκε: καμιά χώρα με μεγάλα χρέη δεν κατάφερε να επανακάμψει στις χρηματαγορές. Για παράδειγμα, η Ιρλανδία είναι το καλό παιδί της Ευρώπης, έχοντας ανταποκριθεί στα προβλήματα χρέους με αυστηρή λιτότητα που οδήγησε το ποσοστό ανεργίας στο 14%. Το επιτόκιο στα ιρλανδικά ομόλογα ωστόσο είναι ακόμη πάνω από 8% – χειρότερα από την Ιταλία»!

Αντιμέτωποι οι ηγέτες της ευρωζώνης με αυτή την σαφή πραγματικότητα (εμφανής αποτυχία των πολιτικών λιτότητας, ανάδυση ορατών κινδύνων από την συνέχισή τους και υπόδειξη εναλλακτικών πολιτικών που βρίσκονται στο τραπέζι) επέλεξαν την τακτική της στρουθοκαμήλου. Εν μέρει δικαιολογημένα στον βαθμό που υπάρχουν συγκεκριμένα καταστατικά άρθρα της ευρωζώνης που απαγορεύουν στη ΕΚΤ να αναλάβει άμεση δράση. Για παράδειγμα, το άρθρο 101 της Συνθήκης του Μάαστριχτ απαγορεύει στην ΕΚΤ να δανείζει κυβερνήσεις, ενώ το άρθρο 103 απαγορεύει στην ευρωζώνη να καθίσταται υπόλογη για χρέη κρατών – μελών.

Το Βερολίνο παραβιάζει τις συνθήκες

Από την άλλη πλευρά όμως βλέπουμε ότι οι ιδρυτικές συνθήκες της ΕΕ και της ευρωζώνης δεν αποτελούν ταμπού για την Γερμανία. Για παράδειγμα στο ετήσιο συνέδριο του το χριστιανοδημοκρατικό κόμμα της Άνγκελα Μέρκελ, από την Λειψία, ψήφισε να ανοίξει ο δρόμος για την εθελοντική έξοδο από την ευρωζώνη όσων κρατών δεν πληρούν τις προϋποθέσεις – όρος που κατά κοινή ομολογία θα βρει την πρώτη του εφαρμογή στην Ελλάδα. Μια εξέλιξη που έχει προδιαγραφεί από την αγορά όσο κι αν η ελληνική πολιτική ελίτ προσποιείται ότι δεν καταλαβαίνει. Ένα δεύτερο παράδειγμα που δείχνει ότι η Γερμανία «κόβει και ράβει» κατά το δοκούν εκείνες τις ιδρυτικές πράξεις που η ίδια επιλέγει είναι η εντολή που δίνεται με βάσει την απόφαση της 26ης Οκτωβρίου προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου «να εντοπίσει πιθανά μέτρα για την ενίσχυση της οικονομικής ένωσης, μεταξύ άλλων διερευνώντας τη δυνατότητα περιορισμένων αλλαγών των Συνθηκών» (παρ. 7). Ο προσδιορισμός «περιορισμένες» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Το μόνο που εξυπηρετεί είναι να δικαιολογεί την μη προσφυγή σε δημοψήφισμα, όπως θα έπρεπε, στον βαθμό που αυτές οι αλλαγές αναιρούν ή τροποποιούν άρθρα που έχουν υιοθετηθεί κατόπιν δημοψηφισμάτων ή ψηφοφοριών σε εθνικά κοινοβούλια. Πρόκειται όμως για αλλαγές μείζονος σημασίας καθώς θα αφορούν την επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε όσες χώρες παραβιάζουν τη δημοσιονομική πειθαρχεία, όπως για παράδειγμα χρηματικά πρόστιμα με την μορφή παρακράτησης επιδοτήσεων ή ακόμη και στέρηση του δικαιώματος ψήφου. Υπό αυτή την έννοια η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου αποτελεί πολύ πιθανά το ρέκβιεμ της ευρωζώνης που γνωρίσαμε.

Οι λόγοι που εκτέθηκαν παραπάνω (εμβάθυνση και επέκταση της λιτότητας, αμφισβητούμενη θωράκιση του ΕΤΧΣ και αναθεώρηση των ιδρυτικών συνθηκών της ευρωζώνης σε αντιλαϊκή κατεύθυνση) κυρίως αφορούν τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ευρωζώνης. Η συμφωνία όμως της 26ης Οκτωβρίου θα μείνει κυρίως στην ιστορία για την λύση που επιχείρησε να δώσει στο πρόβλημα δημοσίου χρέους της Ελλάδας, επιβάλλοντας μια αναδιάρθρωσή του, με πρωτοβουλία ωστόσο των δανειστών. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι λεπτομέρειες για την προώθηση του κουρέματος του ιδιωτικού χρέους κατά 50% (όπως ακριβώς είχε συμβεί και με την προηγούμενη απόφαση των ηγετών της ευρωζώνης, της 21ης Ιουλίου, που προέβλεπε απομείωση κατά 21%) ρυθμίστηκαν από το Διεθνές Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικής (Institute of International Finance) χωρίς η ελληνική κυβέρνηση να ενημερώνεται για το παραμικρό. Μόνο εκ των υστέρων.

Καταστροφική η απόφαση της 26ης Οκτωβρίου

Η απόφαση για κούρεμα του ιδιωτικού χρέους κατά 50% είναι μια απόφαση πολλαπλώς επιζήμια για τα συμφέροντα της Ελλάδας. Αρχικά, οι τράπεζες οι οποίες θα υποστούν μείωση της ονομαστικής αξίας των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου που κατέχουν δεν θα χάσουν και τόσα πολλά, όσα λέγεται. Ένας σημαντικό μέρος τους θα υποστεί μόνο λογιστικές απώλειες λόγω του ότι δεν αγόρασε τα ελληνικά ομόλογα στην ονομαστική τους αξία. Τα απέκτησε από την δευτερογενή αγορά ομολόγων όπου διαπραγματεύονται όχι απλώς κάτω από την ονομαστική τους αξία αλλά ακόμη και κάτω από το 50%, που είναι η αξία στην οποία θα εκδοθούν τα νέα εγγυημένα ομόλογα. Στον επόμενο πίνακα που παραθέτουμε φαίνεται η τιμή διαπραγμάτευσης των ελληνικών ομολόγων στις 17 Νοεμβρίου: κάτω από 30% κατά μέσο όρο της ονομαστικής τους τιμής. Παίρνοντας επομένως το 50% της αρχικής τιμής κερδίζουν ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό της τάξης του 20%.

Και δεν είναι μόνο αυτό. Οι ομολογιούχοι θα κερδίσουν πολύ μεγαλύτερα ποσά κι από τόκους. Τον μηχανισμό τον αποκάλυψε ο βρετανικός Γκάρντιαν στις 16 Νοεμβρίου σε ειδικό ρεπορτάζ του για την αναδιάρθρωση το ελληνικού δημόσιου χρέους. Εν ολίγοις διπλασιασμός του επιτοκίου για να συνεχίσει να καταβάλλεται επί τη μισής αξίας ο ίδιος τόκος! Προσέξτε τι επινοούν για να συνεχίσουν να απομυζούν τα δημόσια έσοδα της Ελλάδας: «θα απαιτηθεί ότι το μελλοντικό επιτόκιο στα νέα ομόλογα θα είναι γύρω στο 8% ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι οι ομολογιούχοι θα λάβουν τον ίδιο τόκο που παίρνουν και σήμερα. Με άλλα λόγια, το κόστος που καταβάλλει η ελληνική κυβέρνηση για να εξυπηρετήσει το τεράστιο χρέος της μπορεί να μην μειωθεί σημαντικά, ακόμη και καθόλου. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα μειωθεί και όταν έρθει η λήξη των ομολόγων θα υπάρχει λιγότερο χρέος να αποπληρωθεί, αλλά το μερίδιο των κυβερνητικών δαπανών που στρέφεται στην πληρωμή των τόκων επί των ομολόγων θα μείνει κατά βάση ίδιο»! Η βρετανική εφημερίδα παρουσιάζει στη συνέχεια την εκμετάλλευση και με ένα αριθμητικό παράδειγμα από την ιδιωτική οικονομία: «Είναι σα να τροποποιείς το στεγαστικό σου δάνειο αρχικής αξίας 200.000 βρετανικών λιρών με 5% ετήσιο επιτόκιο σε ένα νέο αξίας 100.000 λιρών με επιτόκιο 10%. Χρωστάς λιγότερα αλλά το μηνιαίο ποσό που φεύγει από τον μισθό σου για να εξυπηρετήσει το δάνειο μένει το ίδιο, έτσι άμεσα δεν έχει βελτιωθεί η θέση σου».

 

ΠΗΓΗ: Nexus, Δεκέμβριος 2011. Το είδα: 21-12-2011, http://www.politikokafeneio.com/neo/modules.php?name=News&file=article&sid=710

 

Συνέχεια  στο Μέρος ΙΙ

Η τριπλή κατάρρευση της ευρωζώνης

Χρειαζόμαστε επειγόντως στρατηγική επιβίωσης εκτός του ευρώ

 

Του Σταύρου Χριστακόπουλου*

 

Η ευρωζώνη, κατά τη δημιουργία της, έγινε ελκυστική, όχι μόνο στους χρηματοπιστωτικούς κύκλους, αλλά και στους ευρωπαϊκούς λαούς, κυρίως επειδή τους έπεισε ότι προσέφερε τρία σοβαρά πλεονεκτήματα: Ευημερία έναντι της ασάφειας και του ρίσκου των επαναλαμβανόμενων οικονομικών κρίσεων.

Την ψευδαίσθηση ότι το ισχυρό της νόμισμα την έκανε ισότιμο, τουλάχιστον, παίκτη στην παγκόσμια οικονομική και πολιτική σκακιέρα. Δεν έχει κανείς παρά να ανατρέξει στους ισχυρισμούς του Σημίτη και των εκσυγχρονιστών του (Γιάννος, Χριστοδουλάκης, Παπαδήμος κ.λπ.) για να θυμηθεί τους ύμνους που ανέπεμπαν στην… «ισχυρή Ελλάδα», η οποία θα γινόταν πραγματικότητα μέσω της ένταξης στην ευρωζώνη.

Ασφάλεια, υπό την έννοια ότι είχε έλθει η ώρα η Ευρώπη να αφήσει πίσω της την αιματοβαμμένη Ιστορία της και ενωμένη να προχωρήσει σε νέους δρόμους ειρήνης και συνύπαρξης. Μια ευρωπαϊκή εκδοχή του… «τέλους της ιστορίας» εκείνου του ανεκδιήγητου Φουκουγιάμα.

Σήμερα τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Τι ακριβώς προσφέρει η ευρωζώνη στις χώρες και τους λαούς που την αποτελούν; Τίποτε από αυτά τα τρία. Αντιθέτως προσφέρει και υπόσχεται:

● αλλεπάλληλες χρεοκοπίες των μελών της,

● καταβαράθρωση των ευρωπαϊκών οικονομιών,

● Ευρώπη τριών ταχυτήτων,

● μια τεράστια δημοσιονομική φυλακή με Γερμανούς δεσμοφύλακες,

● εξάλειψη της εθνικής κυριαρχίας,

● ραγδαία υποχώρηση της δημοκρατίας σε επίπεδο ευρωζώνης και εθνικών κρατών,

● αδιαφανή εκχώρηση όλο και μεγαλύτερου μεριδίου εξουσίας από την πολιτική προς τους τραπεζίτες,

● διακυβέρνηση που όλο και περισσότερο εκφεύγει του ελέγχου κρατών και λαών.

Κορωνίδα όλων, η επόπτευση ολόκληρης της Ευρώπης από το… ΔΝΤ! Είναι, φαντάζομαι, προφανές ότι αυτή τη μεγαλειώδη απάτη ολόκληρη η Ευρώπη –και βεβαίως η χώρα μας– την πληρώνει σήμερα πανάκριβα.

Η μεγαλειώδης απάτη

Ας παραμερίσουμε για λίγο τον καυγά για το αν η Ελλάδα έπρεπε να βγει… χθες από το ευρώ, αν πρέπει να περιμένει πρώτα να διαλυθεί η ευρωζώνη, αν πρέπει να περιμένει πότε θα ευαρεστηθεί η Γερμανία να μας «σουτάρει» ή αν είναι σκόπιμο να παραμείνει μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία ανεξαρτήτως κόστους. Ας ξεχάσουμε οτιδήποτε σχετικό και ας δούμε τη σκληρή πραγματικότητα, έτσι όπως διαμορφώνεται σήμερα:

1. Η ευρωζώνη ως σύνολο αδυνατεί πλήρως να εγγυηθεί ότι στο μέλλον θα εξυπηρετεί τα χρέη της. Ούτε η φορτωμένη με τοξικά ΕΚΤ ούτε η Γερμανία είναι σε θέση να ρισκάρουν τέτοια εγγύηση..

2. Η Ασία, η Ρωσία και οι αναδυόμενες οικονομίες της περιφέρειας έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να δώσουν ούτε σέντσι δίχως μηχανισμό εγγυήσεων για την «επένδυσή» τους και δίχως ισχυρά ανταλλάγματα. Άλλος μηχανισμός από το ΔΝΤ παγκοσμίως… δεν υπάρχει – και όλα δείχνουν ότι θα αναλάβει τη διαχείριση του συνόλου της ευρωζώνης, αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και μάλιστα με την αναγκαστική συναίνεσή της.

3. Η ευρωζώνη υποτίθεται πως έχει τις «λύσεις» της ΕΚΤ – σε ρόλο ύστατου δανειστή – και του ευρωομολόγου. Ήδη άκυρες και οι δύο:

● Σύμφωνα με τον τελευταίο γνωστό σχεδιασμό, η ΕΚΤ, αδυνατώντας να φορτώνεται εσαεί τοξικά ομόλογα και επισφαλείς εγγυήσεις από τις υπό χρεοκοπία χώρες, αλλά και αδυνατώντας εκ των παράλογων ευρωσυνθηκών να δανείζει απευθείας χώρες, καταφεύγει σε μια απίστευτη «λύση»: θα δανείζει το ΔΝΤ, το οποίο θα δανείζει με τη σειρά του το ευρωπαϊκό ταμείο «στήριξης». Δηλαδή οι Ευρωπαίοι θα προσφέρουν στους εκβιαστές τους το σχοινί με το οποίο εκείνοι θα τους δέσουν χειροπόδαρα. Και μάλιστα κατά παράβαση των… ευρωσυνθηκών!

● Οι αναγγελθείσες υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας όλων των χωρών της ευρωζώνης και ολόκληρης της Ε.Ε. προοιωνίζονται την υποβάθμιση:
α. του ευρωπαϊκού ταμείου στήριξης, του προσωρινού (EFSF) και του μελλοντικού (ESM – του επιλεγόμενου και ως «μηχανισμού πτωχεύσεων»),

β. του ευρωομολόγου, είτε το εγγυώνται όλες οι χώρες της ευρωζώνης είτε μόνο οι ισχυρότερες,

γ. του ίδιου του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης

4. Με απλά λόγια, η Ευρώπη δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί τίποτε για τον εαυτό της διότι θεωρείται στο σύνολό της αναξιόπιστη και αφερέγγυα. Αυτό είναι το προοίμιο της διαγραφόμενης οικονομικής και πολιτικής κηδεμόνευσης του συνόλου της Ευρώπης.

5. Η… «απάντηση» της Γερμανίας –με τη συνδρομή του πανικόβλητου και ξοφλημένου Σαρκοζί– σε όλα αυτά είναι η διασφάλιση του πλήρους δημοσιονομικού και πολιτικού ελέγχου όλων των χωρών της ευρωζώνης και της Ε.Ε. με τη δημιουργία αυτού που από καιρό περιγράφουμε ως «δημοσιονομικό Νταχάου»!

6. Το δεύτερο σκέλος της υποτιθέμενης απάντησής της είναι η εγκατάλειψη των πιο αδύναμων χωρών, τις οποίες – με πρώτη την Ελλάδα – φιλοδοξεί να αναλάβει το ΔΝΤ, το οποίο, όπως έχουμε γράψει από πέρυσι, έχει ήδη έτοιμα τα σχετικά δάνεια. Τα κονδύλια δε αυτά, κατά… σύμπτωση, είναι ισόποσα του επόμενου δανείου το οποίο θεωρητικά πρέπει να μας δώσει η τρόικα υπό τη σημερινή μορφή της.

Ούτε ευημερία λοιπόν ούτε κύρος ούτε ασφάλεια διασφαλίζει τελικά η ευρωζώνη στα μέλη της. Η τριπλή κατάρρευση της μεγαλειώδους απάτης είναι ήδη ορατή..

Η κρίσιμη προτεραιότητα

Με όλα τα παραπάνω δεδομένα το βέβαιο πια είναι ότι η Ελλάδα, αργά ή γρήγορα, θα βρεθεί εκτός ευρώ, είτε το επιλέξουμε είτε μας «σουτάρουν». Το ερώτημα συνεπώς είναι αν η Ελλάδα είναι έτοιμη να επιβιώσει ύστερα από μια αναγκαστική έξοδο από το ευρώ.

Ανεξάρτητα λοιπόν από την άποψη του καθενός μας για τη σχέση της Ελλάδας με το ευρωνόμισμα, αυτό που οφείλουμε να γνωρίζουμε είναι ότι μια νομισματική μετάβαση δεν είναι παιχνίδι, δεν μπορεί να συμβεί σε μια νύχτα και δεν μπορεί να γίνει απλώς επειδή άλλοι θα το αποφασίσουν – και μάλιστα με τους δικούς τους όρους. Χρειαζόμαστε επειγόντως πλήρη οικονομικό, πολιτικό και στρατηγικό σχεδιασμό που θα διασφαλίζει την εθνική μας επιβίωση.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλα τα καταστροφολογικά σενάρια τραπεζιτών και ευρωκρατών για την περίπτωση εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ εδράζονται σε μία και μόνη προϋπόθεση: ότι η Ελλάδα θα πάει σε νέο νόμισμα (είτε «μαλακό ευρώ», είτε παλιά ή νέα δραχμή, είτε αυτόνομη είτε συνδεδεμένη με το… δολάριο!) διατηρώντας τα χρέη της.

Αυτό είναι το νόημα της δημιουργίας τού – ήδη επισπευδόμενου – μηχανισμού ελεγχόμενων από την ευρωζώνη πτωχεύσεων (ESM) και μάλιστα με την πτώχευση να αποτελεί… προϋπόθεση για να δανειστείς. Αρκεί δηλαδή «να τα τινάξεις» συνεχίζοντας να χρωστάς. Πόσο πιο ξεκάθαρο να το κάνουν οι άνθρωποι για να το καταλάβουμε κι εμείς εδώ στη βαλκανική μας ευρωμπανανία;

Το σημαντικό λοιπόν είναι ότι η Ελλάδα οφείλει να έχει (από… προχθές) έτοιμα τα εναλλακτικά μοντέλα μετάβασης σε εθνικό νόμισμα με όρους επιβίωσής της. Ούτε η ανόητη και μηδέποτε τεκμηριωθείσα καταστροφολογία βοηθάει τη χώρα ούτε η γελοία αισιοδοξία ότι «θα τα καταφέρουμε».

Το ευρώ δεν μας αντέχει. Ούτε εμείς το αντέχουμε. Όπως επίσης είναι αδύνατον να αποπληρώσουμε ή, έστω, να διαχειριστούμε στοιχειωδώς το συνεχώς εκτοξευόμενο χρέος μας. Πόσοι ακόμη και μέχρι πότε θα πρέπει να μας λένε κατάμουτρα ότι πρέπει μονομερώς να απαλλαγούμε από δαύτο – και μάλιστα όσο προλαβαίνουμε;

Τα παραπάνω, όσο και αν στην Ελλάδα ομφαλοσκοπούμε, τα διαπιστώνει όλος ο πλανήτης σχεδόν από την αρχή της ελληνικής και ευρωπαϊκής κρίσης χρέους – εκτός φυσικά από τις τράπεζες και τα κερδοσκοπικά funds που θέλουν να συνεχιστεί το «πάρτι» πάνω στο ελληνικό ερείπιο και να διασφαλιστούν οι όροι της εσαεί χρεοκοπίας της Ελλάδας, όσο κι αν μας κοστίσει, σε όποια καταστροφή κι αν μας καταδικάσει.

Αν λοιπόν κάτι οφείλουμε στον εαυτό μας, αυτό είναι να σχεδιάσουμε ως χώρα από σήμερα την επιβίωσή μας εκτός του ευρώ, καθώς η έξοδός μας έχει καταστεί – ανεξαρτήτως μεθόδου – αναπόφευκτη. Αλλά και να διασφαλίσουμε τη μελλοντική δυνατότητά μας να ορίζουμε εμείς το καθεστώς των χρεών μας. Η εποχή δεν σηκώνει ούτε… ψοφοδεείς ευγένειες ούτε δισταγμούς. Οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι για όλα. Και αποφασισμένοι να επιβιώσουμε…

 

* Ο Σταύρος Χριστακόπουλος είναι Διευθυντής σύνταξης της εφημερίδας «Το Ποντίκι»

 

ΠΗΓΗ: Ρήξη που κυκλοφορεί, Δεκεμβρίου 15, 2011,  http://ardin-rixi.gr/archives/2780

Η περιήγηση ως μέσο μάθησης: τοπία φύσης και πολιτισμού στην πόλη των Τρικάλων**

 

Της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη*

 

Υποθέματα ως όψεις και διαστάσεις του υπό προσέγγιση θέματος:

1. Το αστικό τοπίο της πόλης των Τρικάλων ως, άλλοτε ισορροπημένος κι άλλοτε ανισόρροπος, συνδυασμός, «πολιτισμού» και φύσης (επιτόπια μελέτη, λήψη φωτογραφιών, έρευνα).

2. Περιηγητές στην πόλη μας: μαθητές στην «Αειφορία». Η πόλη ως ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον.

Οι Παιδαγωγικοί στόχοι του εκπαιδευτικού προγράμματος: Α) συνειδητοποίηση εκ μέρους των μαθητών/μαθητριών ότι η περιήγηση αποτελεί έναν από τους εναλλακτικότερους και αποδοτικότερους τρόπους-μέσα μάθησης, γιατί είναι βιωματικός και Β) έμπρακτη διαπίστωση εκ μέρους της περιβαλλοντικής ομάδας πως «μπορώ να ασκούμαι και να μαθαίνω ταυτόχρονα» σε συνάρτηση με τη Μέθοδο υλοποίησης:

1) Επιτόπια μελέτη χώρων-τοπίων του αστικού ιστού.

2) Λήψη φωτογραφιών μετά από κριτική και δημιουργική παρατήρηση. Βιβλιογραφική έρευνα, αποδελτίωση σχετικών παραθεμάτων και συσχετισμός τους με φωτογραφίες, παλιές και νεότερες), καταδεικνύουν τα Πεδία σύνδεσης  με τα προγράμματα σπουδών των αντίστοιχων γνωστικών αντικειμένων: Τοπική και Γενική Ιστορία, Εικαστική-Καλλιτεχνική Παιδεία, Έκθεση Ιδεών(Περιγραφή, Αφήγηση, Κατάθεση Απόψεων με επιχειρήματα), Φυσική Αγωγή: η περιήγηση-πεζοπορία ως μέσο άσκησης και ταυτόχρονα μάθησης.

Η Διερεύνηση, επεξεργασία και παρουσίαση του θέματος με: α) Επιτόπιες κατοπτεύσεις χώρων-αστικών τοπίων: Φρούριο, Βαρούσι, Σιδηροδρομικός Σταθμός, Μύλος Ματσόπουλου. Παλιές Συνοικίες-Μανάβικα. Λήψη Φωτογραφιών. β) Υλοποίηση και ολοκλήρωση των επισκέψεων και δράσεων με παράλληλη επεξεργασία του υλικού προς δημοσίευση-ανάρτηση στην ιστοσελίδα του σχολείου. γ) βιβλιογραφική έρευνα στο σχολείο και στη Δημοτική Βιβλιοθήκη. Αποδελτίωση σχετικών παραθεμάτων και συσχετισμός τους με φωτογραφίες παλιές και νεότερες. Συνολική επεξεργασία του υλικού και δημιουργία παρουσίασης (σε power point) με το απόσταγμα, τα συμπεράσματα, τις διαπιστώσεις και προσωπικές εντυπώσεις των μαθητών/μαθητριών από το Πρόγραμμα και την εμπλοκή τους σε αυτό. Παρουσίαση του αποτελέσματος του Προγράμματος στο σύνολο της Σχολικής Κοινότητας (μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς) στην Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων του Σχολείου, καταδεικνύει, επίσης, το πόσο και σε ποιους τομείς μπορεί να απλωθεί η δημιουργικότητα, η πρωτοτυπία και η καλλιτεχνική ματιά των μαθητών/μαθητριών.

ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Επαφή των μαθητών με την πολιτιστική τους κληρονομιά. Η επιτόπια επίσκεψη των εμπλεκομένων στις παραδοσιακές συνοικίες της πόλης μας (π.χ. Βαρούσι) με τις πολλές και παλιές εκκλησίες, τα πλακόστρωτα σοκάκια, το κάστρο, τα σπίτια με τα σαχνισιά και τους ψηλούς μαντρότοιχους και στα σημεία ιστορικής αναφοράς (Σιδηροδρομικός Σταθμός, Φρούριο-Κάστρο, Μύλος Ματσόπουλου, Κουρσούμ Τζαμί, Κεντρική Γέφυρα, Παλιά Νεοκλασσικά Αρχοντικά κ. ά.), βοηθούνε στην ευαισθητοποίηση των παιδιών, στην εδραίωση και εμπέδωση του σεβασμού προς το δομημένο και φυσικό περιβάλλον, στην έναρξη υγιούς σχέσης ανθρώπου-φύσης και στην αναζήτηση επίλυσης των διαφόρων περιβαλλοντικών προβλημάτων που ενδεχομένως εμφανίζονται κατά καιρούς. Έτσι, τα σημεία αναφοράς μιας πόλης θα συνεχίσουν να υπάρχουν και στο μέλλον, ταξιδεύοντας στο χρόνο και αποτελώντας μάρτυρες  της ιστορίας κάθε τόπου.

Με τη σκέψη ότι οι μαθητές είναι οι αυριανοί πολίτες και ότι η σωστή ενημέρωση και αγωγή τους  είναι κρίσιμης σημασίας για τη διατήρηση του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος στη χώρα μας, η εκπαιδευτική-περιβαλλοντική ομάδα αναζητώντας μια θέση για το παραδοσιακό πρόσωπο της Ελλάδας στην κοινωνία του αύριο, προσπαθεί μέσα από ασκήσεις πεδίου, δραστηριότητες, φωτογράφηση, αναδίφηση σε ιστορικό υλικό, αποδελτίωση βιβλιογραφίας, συγκέντρωση εκπαιδευτικού υλικού, ερωτηματολόγια, συνεντεύξεις, παιχνίδια ρόλων να βοηθήσει τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν  ότι, η σοφή χρήση των πόρων, η διατήρηση της παραδοσιακής μας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ο εθελοντισμός  και η διάθεση συμμετοχής για την προστασία του περιβάλλοντος, είναι τα εκ των ων ουκ άνευ συστατικά μιας αυριανής Ελλάδας, όπου οι ίδιοι οι μαθητές σε θέσεις κλειδιά, μελλοντικά, θα παίρνουν σωστές αποφάσεις για την πορεία του τόπου τους. Απαιτείται προσπάθεια, λοιπόν, ευαισθητοποίησης και ταυτόχρονα συνειδητοποίησης των μαθητών και μαθητριών  μέσα από το περιβαλλοντικό μας πρόγραμμα της αξίας της παράδοσης ,στην ευρεία και στενή της έννοια, και της άμεσης ανάγκης διατήρησης της  λαϊκής μας κληρονομιάς.

Λέξεις κλειδιά: περιήγηση, μάθηση, πολιτιστική κληρονομιά, τοπική ιστορία, μνημεία, φύση, περιβάλλον, 3^ο Γυμνάσιο Τρικάλων.

1. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

1. Η στενή σύνδεσή του με την ιστορία των Τρικάλων, την οποία πρέπει να γνωρίσουν οι μαθητές για τη διατήρηση του παραδοσιακού μας πολιτισμού, την προστασία και  διάδοση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, 

2. Η επιλογή ενός  τέτοιου θέματος θα προέτρεπε τους μαθητές και τις μαθήτριες να αναλάβουν πρωτοβουλίες και δράση ώστε να λειτουργούν ως ενεργά μέλη της κοινωνίας, βοηθώντας στη διατήρηση αρχικά και κατόπιν στην αναβάθμιση της ποιότητας της ζωής στον αστικό ιστό μιας όμορφης πόλης της περιφέρειας.

3. Μέσα από την όλη διαδικασία ευαισθητοποιούνται οι μαθητές σε κοινωνικά-ιστορικά-πολιτιστικά-πολιτισμικά θέματα.

4. Η γνωριμία μέσω της περιήγησης, επιτόπιας έρευνας πεδίου και μελέτης με χώρους που διατηρούν την ταυτότητα του ελληνικού αστικού τοπίου και αντιστέκονται στην πολιτισμική αφομοίωση.

2. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

– Να αποκτήσουν δεξιότητες και να μπορούν οι μαθητές να αυτενεργούν παίρνοντας πρωτοβουλίες και δρώντας σαν συνειδητοποιημένοι πολίτες στην τοπική τους κοινωνία και, ευρύτερα και συνολικά,  στη χώρα τους.

– Να συνειδητοποιήσουν τη δική τους ευθύνη και τη δυνατότητα συμμετοχής τους στην προστασία του ανθρωπογενούς-δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος.

– Να συνειδητοποιήσουν ότι η διαχείριση των φυσικών πόρων πρέπει να γίνεται ορθολογικά και αειφορικά.

– Να αποκτήσουν περιβαλλοντική-πολιτισμική συνείδηση και αλλαγή συμπεριφοράς ως αυριανοί πολίτες.

– Να κατανοήσουν τις αιτίες γέννησης  των περιβαλλοντικών και κοινωνικών προβλημάτων.

– Να κατανοήσουν και να εξοικειωθούν με τις  μεθόδους έρευνας, ανάλυσης και επεξεργασίας των πληροφοριών που σχετίζονται με την πολιτιστική μας κληρονομιά. Να προσεγγίσουν στοιχεία λαϊκού πολιτισμού. Να γνωρίσουν χώρους που διατηρούν την ταυτότητα του ελληνικού τοπίου και αντιστέκονται στην πολιτισμική αφομοίωση.

-Να συνειδητοποιήσουν ότι η διατήρηση των παραδοσιακών οικισμών  και των μνημείων αρχιτεκτονικής κληρονομιάς αποτελεί σημαντικό τμήμα του πολιτισμού.

– Να συλλάβουν και να σχεδιάσουν δραστηριότητες και δράσεις για την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων  και να δημιουργούν προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης.

– Να αναπτύξουν το πνεύμα του εθελοντισμού και τη διάθεση συμμετοχής σε δραστηριότητες για την προστασία του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος.

– Να προσεγγίσουν με διάθεση κατανόησης και εκτίμησης το λαϊκό πολιτισμό, να συναντήσουν δημιουργικά τα στοιχεία που απόμειναν στο χώρο παράγοντας εικαστικά έργα τέχνης και να καταδεικνύουν μια ιδεολογία σεβασμού προς τη φύση.

3. ΜΕΘΟΔΟΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ

– Μέθοδος Project (καθοδηγούμενη αυτενέργεια).

– Χρησιμοποίηση και προώθηση ατομικής και ομαδικής εργασίας.

– Επισκέψεις στο «πεδίο», παρατηρήσεις, φωτογραφήσεις, συνεντεύξεις, συλλογή στοιχείων, δημιουργία έργων ζωγραφικής με εικαστικές-καλλιτεχνικές αποδόσεις μνημείων και χώρων ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας, καταγραφή και ταξινόμηση σε μορφή παρουσίασης.

– Συναισθηματική μέθοδος για βελτίωση της αυτογνωσίας και ικανότητάς τους για προστασία του περιβάλλοντος.

– Βιωματική προσέγγιση (Παιχνίδι ρόλων).

4. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

– Επισκέψεις στους σχετικούς χώρους (τοπία φύσης και πολιτισμού στην Πόλη των Τρικάλων) για εργασία πεδίου: παρατηρήσεις, φωτογραφήσεις, καταγραφή δεδομένων).

– Συγκέντρωση πληροφοριακού υλικού και προσπάθεια ταξινόμησής του. Φωτογράφηση των πέτρινων κτισμάτων  και δημιουργία συλλογής – άλμπουμ φωτογραφιών.

– Ερωτηματολόγια για την αξιολόγηση της πορείας του προγράμματος. Επαναπροσδιορισμός στόχων.

– Προσπάθεια συγγραφής ιστορίας ή μικρού παραμυθιού με θεατρικά στοιχεία και διαλόγους. Επίσκεψη στο ΚΠΕ Δήμου Τρικκαίων και παρακολούθηση σχετικού προγράμματος τοπικής ιστορίας (Το Βαρούσι: η παραδοσιακή συνοικία των Τρικάλων). Εργασίες πεδίου στον αντίστοιχο παραδοσιακό οικισμό.

– Επεξεργασία των στοιχείων και προετοιμασία για την τελική παρουσίαση του προγράμματος τόσο στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του σχολείου μας, όσο και στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δήμου Τρικκαίων, στην σχετική ημερίδα που οργανώνεται σε συνεργασία με την υπεύθυνη Περιβαλλοντικών Προγραμμάτων και Καινοτόμων Εκπαιδευτικών Δραστηριοτήτων της Δ/νσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων, για την καλύτερη  διάδοση των αποτελεσμάτων της εργασίας μας.

5. ΔΡΑΣΕΙΣ-ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

– Σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση,  ανάληψη δράσης για την διατήρηση και ανάπτυξη της παραδοσιακής μας κληρονομιάς, με στόχο την τουριστική προβολή και αναβάθμιση των  παραδοσιακών οικισμών, χώρων και μνημείων  της πόλης. Προτάσεις για την καλύτερη αξιοποίησή τους.

– Δημοσιεύσεις στον έντυπο και ηλεκτρονικό τοπικό και θεσσαλικό τύπο, σε εκπαιδευτικές πύλες πανελλήνιας εμβέλειας και στην ιστοσελίδα του σχολείου μας.

– Δημιουργία εκπαιδευτικής παρουσίασης σε ηλεκτρονική-ψηφιακή μορφή.

6. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Α) Τοποθέτηση και διατήρηση πινακίδων-σήμανσης για εύκολη πρόσβαση των επισκεπτών στους χώρους πολιτιστικού, ιστορικού και περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος και δημιουργία κινήτρων παραμονής στους επισκέπτες ώστε να υπάρξει άνθιση στην τοπική οικονομία.

Β) Δημιουργία χώρων στάθμευσης των αυτοκινήτων για διευκόλυνση των επισκεπτών και απαγόρευση της κυκλοφορίας των οχημάτων σε ορισμένα κομβικά σημεία περιβαλλοντικών  μονοπατιών-διαδρομών που προκύπτουν με την ενοποίηση πολιτισμικών χώρων.

Γ) Τοποθέτηση επαρκών κάδων απορριμμάτων. Σκουπίδια και  πολιτισμός είναι έννοιες αταίριαστες.

Δ) Εξεύρεση χρημάτων για αναπαλαίωση εγκαταλελειμμένων παλιών αρχοντικών γιατί τα διατηρητέα μνημεία είναι η ιστορία μας. Είναι η γέφυρα που ενώνει το χθες με το σήμερα.

Ε) Δημιουργία μουσείου σ’ ένα από τα βαρουσιώτικα σπίτια για τη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και την προβολή της τοπικής μας ιστορίας με τη βοήθεια του υπολογιστή και των ψηφιακών μέσων ή και με άλλους πιο συμβατικούς τρόπους(φυλλάδια, αφίσες, δημοσιεύσεις).

Στ) Αναβάθμιση περιοχών με ενοποίηση χώρων πολιτισμού. Επί παραδείγματι, το «Βαρούσι», η παραδοσιακή αρχοντογειτονιά της πόλης των Τρικάλων, το μεσαιωνικό κάστρο, ο ζωολογικός κήπος και ο λόφος του Προφήτη Ηλία πρέπει να αναδειχθούν για να προσελκύσουν τουρίστες και ντόπιους στην περιοχή, μακριά από τους θορύβους του κέντρου της πόλης. Πολίτες μιας πόλης που τους σέβεται, έτοιμοι να την σεβαστούν με τη σειρά τους και να την αγαπήσουν.

Ζ) Διοργάνωση εκδηλώσεω, εορταστικών, επετειακών και πολιτιστικών στα μνημεία και τους χώρους ιστορικού ενδιαφέροντος της πόλης για την ανάδειξη της περιοχής και τη γνωριμία της  με τους τουρίστες. Η επίσκεψη στα Μετέωρα, στο σημαντικότερο μνημείο του Νομού Τρικάλων, να περιλαμβάνει και μια παρατεταμένη στάση πολιτισμού και φύσης στην πόλη των Τρικάλων.

7. ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

– Αρχική αξιολόγηση των μαθητών και των ομάδων εργασίας  μέσα από φύλλα εργασιών και χρήση ερωτηματολογίων. Σε τακτά διαστήματα γίνεται διαμορφωτική αξιολόγηση ώστε η Περιβαλλοντική Ομάδα να κάνει επαναπροσδιορισμό των στόχων της.

– Τακτικές συναντήσεις των καθηγητών της Περιβαλλοντικής Παιδαγωγικής Ομάδας με την υπεύθυνη Π.Ε.

– Χρησιμοποιούνται φωτοτυπίες με κρυπτόλεξα – σταυρόλεξα και τεστ πολλαπλών επιλογών για να εκφράζουν οι μαθητές τις απόψεις τους και να κρίνουν κάθε φορά την επίτευξη των στόχων. Η τελική αξιολόγηση για την επίτευξη των στόχων γίνεται τόσο από τους μαθητές και τους καθηγητές,  όσο και από το τελικό αποτέλεσμα της όλης μας προσπάθειας (επιτυχείς δράσεις, εκδηλώσεις, παρουσιάσεις).

8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Μαζί με τους μικρούς μας μαθητές θα συνειδητοποιήσουν και τα μέλη της τοπικής κοινωνίας τη σχέση και την αλληλεξάρτηση του φυσικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος, καθώς επίσης και το πόσο σημαντικό είναι αυτοί οι χώροι να διατηρούν την ταυτότητά τους και να αντιστέκονται  στην πολιτισμική αφομοίωση. Πρέπει να συνεχίσουν να υπάρχουν για κάθε λαός τροφοδοτείται αενάως από τις πολιτισμικές του ρίζες. Αν ξεκοπεί από αυτές παρουσιάζει προβλήματα ταυτότητας. Όπου και εφόσον χρειάζεται, πρέπει τα σημαντικά μνημεία φύσης και πολιτισμού του αστικού ιστού και περιβάλλοντος  να τύχουν παρεμβάσεων για τη σωτηρία τους. Σε περιπτώσεις που κινδυνεύουν από τον αφανισμό, να φροντίζουν οι μαθητές και οι μαθήτριες, άγρυπνοι φρουροί, για τη σωτηρία τους.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Ν. Κατσόγιαννου, Τα Τρίκαλα και οι συνοικισμοί τους, Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Τρικκαίων.

2. Τσαπάλα-Βαρδούλη Φανή, «Τρίκαλα-Ελληνική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική», Εκδοτικός Οίκος Μέλισσα.

3. Περιοδικό «Τρικαλινά» του συνδέσμου ΦΙΛΟΣ

4. Τάκης Τλούπας, Μαρούλα Κλιάφα, Φανή Τσαπάλα-Βαρδούλη: «Στο Βαρούσι». Εκδόσεις Γνώση. Αθήνα 1988.

5. Αικατερίνη Κωστοπούλου-Μπαλαμώτη: «Η Συνοικία  Βαρούσι από τον 17^ο αιώνα μέχρι σήμερα». Έκδοση του Πολιτιστικού Συλλόγου Τρικάλων «Το Βαρούσι», Αθήνα 1987.

6. ΠΗΓΗ: www.trikalacity.gr

7. http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%B1

8.  Θεόδωρου Νημά : ΤΡΙΚΑΛΑ – ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ – ΜΕΤΕΩΡΑ – ΠΙΝΔΟΣ– ΧΑΣΙΑ (εκδ. ΑΦΩΝ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ  ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1987)

9. http://1tee-trikal.tri.sch.gr/varousi/arx/frm.htm

10. Σωτήριος Γοργογέτας, συγγραφέας, Βικιπαίδεια, Ιστοσελίδα Μύλου Ματσόπουλου και  Μύλου των Ξωτικών.

11. Συλλογή Εκπαιδευτικού υλικού στο πλαίσιο του ανωτέρω καινοτόμου εκπαιδευτικού προγράμματος: Στοιχεία τοπικής ιστορίας: τα μνημεία του πολιτισμού στην πόλη των Τρικάλων ή ένα γοητευτικό και επιμορφωτικό ταξίδι: Ιστοσελίδα του Σχολείου μας 3^ου Γυμνασίου Τρικάλων: http://3gym-trikal.tri.sch.gr/

 

* Η Αμαλία Κ. Ηλιάδη είναι φιλόλογος-ιστορικός (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας από το Α.Π.Θ), Δ/ντρια 3^ου Γυμνασίου Τρικάλων, e–mail: ailiadi@sch.gr

 

** Το 3^ο Γυμνάσιο Τρικάλων  για το Σχολικό Έτος 2011-2012 εκπονεί  Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής με θέμα: «Η περιήγηση ως μέσο μάθησης: τοπία φύσης και πολιτισμού στην πόλη των Τρικάλων». Οι συντονιστές-υπεύθυνοι του προγράμματος κ. Αμαλία Ηλιάδη, φιλόλογος, Δ/ντρια και κ. Κωνσταντίνος  Γκούτας, Φυσικής Αγωγής, Υπο/ντής του Σχολείου, σε στενή συνεργασία με την περιβαλλοντική ομάδα των μαθητών-μαθητριών εντόπισαν τα Υποθέματα ως όψεις και διαστάσεις του υπό προσέγγιση θέματος.

Τρίκαλα, 20-12-2011

Υπακοή στον Πνευματικό και Ελευθερία

 

Του Επισκόπου Διοκλείας Κάλλιστου Ware

 

 

[….] Αυτά είναι, με τη Χάρη του Θεού τα χαρίσματα του γέροντα. Όμως τι γίνεται με το πνευματικό τέκνο; Πως συνεισφέρει σ' αυτή την αμοιβαία σχέση πνευματικού οδηγού και μαθητή; Εν ολίγοις, ο μαθητής προσφέρει ειλικρινή και πρόθυμη υ­πακοή. Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η ιστορία από τα Απο­φθέγματα των Πατέρων της Ερήμου, για τον μοναχό που έλα­βε την εντολή να φυτέψει ένα ξερό ραβδί στην άμμο και να το ποτίζει κάθε μέρα. Η πηγή ήταν τόσο μακριά από το κελί του, που έπρεπε να φεύγει το βράδυ για να γυρίζει το πρωί. Για τρία χρόνια εκτελούσε υπομονετικά την εντολή του αββά του.

Στο τέλος αυτής της περιόδου, το ραβδί ξαφνικά έβγαλε φύλλα και έκανε καρπούς. Ο αββάς έκοψε τον καρπό, τον πήγε στην εκ­κλησία, και κάλεσε τους μοναχούς να φάνε λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε καρπόν υπακοής» .

Ένα άλλο παράδειγμα υπακοής είναι ο μοναχός Μάρκος, ο οποίος, ενώ αντέγραφε ένα χειρόγραφο, άκουσε ξαφνικά να τον φωνάζει ο αββάς του˙ τόσο άμεση ήταν η ανταπόκρισή του, ώστε να μην ολοκληρώσει καν τον κύκλο του γράμματος Ο, που έγραφε εκείνη τη στιγμή. Σε άλλη περίσταση, καθώς περπατού­σαν μαζί, ο αββάς του είδε ένα μικρό γουρουνάκι· θέλοντας να δοκιμάσει τον Μάρκο, του είπε: «βλέπεις αυτόν τον βούβαλο, παιδί μου;» «Ναι, πάτερ», απάντησε ο Μάρκος. «Και βλέπεις πόσο δυνατά είναι τα κέρατά του;» «Ναι, πάτερ μου», του α­πάντησε πάλι χωρίς δισταγμό[30]. Ο αββάς Ιωσήφ της Πανεφώ, ακολουθώντας παρόμοια τακτική, δοκίμαζε την υπακοή των μα­θητών του αναθέτοντάς τους παράδοξα, ακόμη και σκανδαλώ­δη καθήκοντα, και μόνον όταν συμμορφώνονταν, τους έδινε λο­γικές εντολές[31]. Ένας άλλος γέρων έδινε εντολές στους μαθη­τές του να κλέβουν πράγματα από τα κελιά των αδελφών[32]  κι ένας άλλος είπε στον μαθητή του (που δεν ήταν εντελώς ειλι­κρινής μαζί του) να ρίξει τον γιό του στον φούρνο[33].

Εδώ ασφαλώς χρειάζεται να αναφέρουμε ορισμένες σοβα­ρές αντιρρήσεις. Οι ιστορίες του είδους που αναφέραμε είναι πιθανό να δημιουργήσουν κάποια αμφιλεγόμενη εντύπωση στον σύγχρονο αναγνώστη. Δεν περιγράφουν το είδος εκείνο συμπε­ριφοράς που ίσως απρόθυμα θαυμάζουμε, αλλά σπάνια θα θέ­λαμε να μιμηθούμε; «Που πήγε», μπορεί να ρωτήσουμε με αγα­νάκτηση, εκείνη «η ελευθερία της δόξης των τέκνων του Θεού» (Ρωμ. 8.21);

Λίγοι από μας θα αμφισβητούσαν τη σημασία του να ανα­ζητήσουμε την καθοδήγηση κάποιου άλλου, άνδρα ή γυναίκας, που έχει μεγαλύτερη πείρα του πνευματικού δρόμου απ’ ό,τι εμείς. Πρέπει όμως ένα τέτοιο πρόσωπο να εκλαμβάνεται σαν αλάθητο μαντείο, που πρέπει σε κάθε λόγο του να υπακούμε χωρίς άλλη συζήτηση; Το να ερμηνεύουμε την αμοιβαία σχέση ανάμεσα στον μαθητή και στον πνευματικό πατέρα ή μητέρα με τρόπο σαν κι αυτόν, φαίνεται επικίνδυνη και για τους δύο. Μειώνει τον μαθητή σ' ένα παιδαριώδες ακόμη και απάνθρω­πο επίπεδο, που του στερεί όλη τη δύναμη της κρίσης και της η­θικής επιλογής˙ και ενθαρρύνει τον δάσκαλο να απαιτεί μια αυ­θεντία που ανήκει μόνο στον Θεό. Προηγουμένως παραθέσα­με από τα Αποφθέγματα των Πατέρων της Ερήμου τη φράση, ότι κάποιος που κάνει υπακοή σ' ένα γέροντα, «δεν χρειάζεται να προσέχει στις εντολές του Θεού»[34]. Είναι όμως επιθυμητή μια τέτοια παραίτηση από την υπευθυνότητα; Πρέπει να επι­τρέπεται στον γέροντα να σφετερίζεται τη θέση του Χριστού;

Ως απάντηση, πρέπει να ειπωθεί κατ' αρχήν ότι «χαρισμα­τικοί» γέροντες, όπως ο Μέγας Αντώνιος ή ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ, είναι εξαιρετικά σπάνιοι. Το είδος της σχέσης που εί­χαν με τους μαθητές τους, μοναχούς ή λαϊκούς, δεν υπήρξε πο­τέ το κοινώς αποδεκτό υπόδειγμα στην ορθόδοξη Παράδοση. Οι μεγάλοι γέροντες του παρελθόντος ή τού παρόντος αποτε­λούν πράγματι ένα οδηγητικό φως, ένα ανώτατο σημείο αναφο­ράς· αλλά είναι η εξαίρεση, όχι ο κανόνας.

Δεύτερον, υπάρχει σαφώς μια διαφορά ανάμεσα στους μο­ναχούς, που έχουν δώσει μια ειδική υπόσχεση υπακοής, και τους λαϊκούς, που ζουν στον «κόσμο» (Ακόμη και στην περίπτωση των μοναχών, υπάρχουν εξαιρετικά λίγες κοινότητες όπου μπο­ρεί να βρεθεί η διακονία τού γέροντα στην πλήρη της μορφή, όπως αναφέρεται στα Αποφθέγματα των Πατέρων της Ερήμου, ή όπως ασκήθηκε τον δέκατο ένατο αιώνα στη Μονή της Όπτινα. Ένας σύγχρονος Ρώσος Ιερέας, ο πατήρ Αλέξανδρος Μεν – πολύ σεβαστός ως πνευματικός πατέρας μέχρι τον τραγικό και πρόωρο θάνατό του από άγνωστα χέρια το 1990 – σοφά επέμενε πως οι μοναχικοί κανόνες δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιοι στη ζωή της ενορίας.

Συχνά νομίζουμε ότι η σχέση τού πνευματικού παι­διού με τον πνευματικό πατέρα απαιτεί το πρώτο να υπακούει πάντοτε στον δεύτερο. Στην πραγματικό­τητα, η αρχή αυτή αποτελεί ουσιώδες μέρος της μονα­χικής ζωής. Ο μοναχός υπόσχεται να κάνει υπακοή, να κάνει οτιδήποτε απαιτεί ο πνευματικός πατέρας του. Ένας ενοριακός ιερέας δεν μπορεί να επιβάλει ένα τέτοιο πρότυπο στους λαϊκούς και δεν μπορεί να δι­εκδικήσει για τον εαυτό του το δικαίωμα να δίνει αυ­θαίρετες εντολές. Θα πρέπει να αισθάνεται ευτυχής αν μπορεί να εφαρμόζει τους εκκλησιαστικούς κανό­νες, προσανατολίζοντας τη ζωή των ενοριτών του, και βοηθώντας τους στους εσωτερικούς αγώνες τους[35].

Ακόμη κι αν δεχθούμε πλήρως αυτά τα δυο σημεία, υπάρ­χουν τρία επί πλέον πράγματα που πρέπει να ειπωθούν, προ­κειμένου να ερμηνευθεί σωστά ένα κείμενο όπως τα Αποφθέγ­ματα των Πατέρων της Έρημου, ή μια μορφή όπως ο στάρετς Ζωσιμάς, στους Αδελφούς Καραμαζώφ. Κατ' αρχάς, η υπακοή που προσφέρεται από το πνευματικό τέκνο στον αββά δεν εί­ναι αναγκαστική, αλλά πρόθυμη και εθελούσια. Είναι έργο του γέροντα να αναλάβει το θέλημά μας στο δικό του, όμως μπορεί να το κάνει μόνο αν εμείς, με τη δική μας ελεύθερη επιλογή το τοποθετήσουμε στα χέρια του. Δεν συντρίβει τη θέλησή μας, αλλά τη δέχεται από μας ως δώρο. Μια υποταγή αναγκαστι­κή και ακούσια στερείται προφανώς ηθικής αξίας· ο γέροντας ζητά από τον καθένα μας να προσφέρει στον Θεό την καρδιά του, όχι τις εξωτερικές ενέργειές του. Ακόμη και σ' ένα μοναστικό πλαίσιο η υπακοή είναι εθελούσια, όπως τονίζεται έντο­να στο τυπικό της κουράς, μόνο αφού ο υποψήφιος τοποθετή­σει τρεις φορές το ψαλίδι στα χέρια του ηγουμένου, προχωρεί εκείνος στην κουρά του[36].

Ωστόσο, η εθελούσια προσφορά της ελευθερίας μας, ακόμη και στο μοναστήρι, είναι προφανώς κάτι που δεν μπορεί να συμ­βεί μια για πάντα, με μια μοναδική χειρονομία. Καλούμαστε να αναλάβουμε τον σταυρό μας καθ' ημέραν (Λουκ. 9.23). Πρέπει να υπάρχει μια συνεχής προσφορά, που να εκτείνεται σε ολό­κληρη τη ζωή μας΄ η αύξησή μας εν Χριστώ μετριέται ακριβώς από τον αυξανόμενο βαθμό αυτοπροσφοράς μας. Η ελευθε­ρία μας πρέπει να προσφέρεται εκ νέου κάθε μέρα και κάθε ώ­ρα, με συνεχώς διαφοροποιούμενους τρόπους. Και τούτο ση­μαίνει πως η σχέση ανάμεσα στον γέροντα και στον μαθητή δεν είναι στατική αλλά δυναμική, δεν είναι αμετάβλητη αλλά απεί­ρως ποικίλη. Κάθε μέρα και κάθε ώρα, κάτω από την καθο­δήγηση του γέροντά του, ο μαθητής θα αντιμετωπίσει νέες κα­ταστάσεις, που απαιτούν μια διαφορετική απάντηση, ένα νέο είδος αυτοπροσφοράς.

Δεύτερον, η σχέση ανάμεσα στον γέροντα και στο πνευμα­τικό τέκνο, όπως έχουμε ήδη σημειώσει, δεν είναι μονόπλευ­ρη, αλλά αμοιβαία. Όπως ο γέροντας δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να δουν τον εαυτό τους όπως πραγματικά είναι, έτσι και οι μαθητές αποκαλύπτουν στον γέροντα τον εαυτό του. Στις περισσότερες περιπτώσεις, εκείνος που καλείται να γίνει γέ­ροντας δεν το αντιλαμβάνεται, μέχρις ότου οι άλλοι τον πλη­σιάσουν και επιμείνουν να μπουν υπό την καθοδήγηση του. Η αμοιβαιότητα αυτή συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της σχέ­σης ανάμεσα στους δύο. Ο πνευματικός πατέρας δεν διαθέτει κάποιο εξαντλητικό πρόγραμμα, που έχει υποστεί επεξεργα­σία εκ των προτέρων και επιβάλλεται στον καθένα με τον ίδιο τρόπο. Αντιθέτως, αν είναι αληθινός γέροντας, διαθέτει για τον καθένα διαφορετικό λόγο· δεν προχωρεί επί τη βάσει αφηρη­μένων κανόνων, αλλά συγκεκριμένων ανθρώπινων καταστά­σεων. Εισέρχεται μαζί με τον μαθητή του στη συγκεκριμένη κα­τάσταση, χωρίς να γνωρίζουν εκ των προτέρων ποια θα είναι ακριβώς η έκβαση, αλλά περιμένοντας ο καθένας τον φωτισμό του Πνεύματος. Και οι δύο, πνευματικός πατέρας και μαθη­τής, μαθαίνουν κατά την πορεία.

Η αμοιβαιότητα στη σχέση τους φαίνεται σε αρκετές ιστο­ρίες στα Αποφθέγματα των Πατέρων της Έρημου. Όπου ένας ανάξιος αββάς σώζεται από την υπομονή και την ταπεινοφρο­σύνη του υποτακτικού του. Ένας αδελφός, επί παραδείγματι, έχοντας ένα γέροντα δοσμένο στο πάθος της μέθης, πειράζεται έντονα για να τον εγκαταλείψει· αλλά αντί να φύγει, παραμέ­νει πιστός στον γέροντά του. μέχρι που ο τελευταίος οδηγεί­ται τελικά στη μετάνοια. Και ο αφηγητής σχολιάζει, «…ότι εισί νεώτεροι και οδηγούσι γέροντας εις ζωήν»[37]. Ο μαθητής μπο­ρεί να κληθεί να δώσει όπως και να λάβει˙ ο δάσκαλος μπορεί συχνά να μάθει απ’ τους μαθητές του. Όπως αναφέρει το Ταλμούδ: «Ο ραβίνος Χανίνα έλεγε, ‘’από τους δασκάλους μου έ­μαθα πολλά, πιο πολλά από τους συμμαθητές μου, αλλά από τους μαθητές μου έμαθα τα περισσότερα’’» [38].

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η σχέση δεν είναι αμφί­πλευρη αλλά τριγωνική, επειδή μαζί με τον γέροντα και τον μαθητή του υπάρχει κι ένα τρίτο μέλος, ο Θεός. Ο Κύριος μας είπε πως δεν πρέπει να καλούμε κανέναν «πατέρα», γιατί έ­χουμε μόνο έναν Πατέρα τον εν Ουρανοίς (Ματθ. 13.8-10). Ο γέροντας δεν είναι κάποιος αλάθητος κριτής σ’ ένα εφετείο, αλλά συνυπηρέτης του ζώντος Θεού· δεν είναι τύραννος, αλλά ο­δηγός και σύντροφος στο ταξίδι. Ο μόνος αληθινός «πνευματι­κός οδηγός», με όλη τη σημασία της λέξης, είναι το Άγιο Πνεύμα.

Έτσι ερχόμαστε στο τρίτο σημείο. Στην ορθόδοξη Παράδο­ση, οι πνευματικοί οδηγοί επιζητούσαν πάντοτε να αποφύγουν κάθε είδος καταναγκασμού και πνευματικής βίας στις σχέσεις τους με τους μαθητές τους. Αν, υπό την καθοδήγηση του Αγίου Πνεύματος, ομιλούν και ενεργούν με κύρος, το κύρος προ­έρχεται από την ταπεινή αγάπη. Θέλοντας να αποφύγουν κά­θε μηχανικό εξαναγκασμό, αρνούνται μερικές φορές να δώσουν στους μαθητές τους κάποιο κανόνα ζωής, κάποιο σύνολο εξω­τερικών εντολών που να εφαρμόζονται αυτόματα. Κατά ένα σύγχρονο Ρουμάνο μοναχό, ο γέροντας δεν είναι «νομοθέτης, αλλά μυσταγωγός». Δεν καθοδηγεί τους άλλους επιβάλλοντας κανόνες, αλλά συμμεριζόμενος τη ζωή τους. Κάποιος μοναχός είπε στον αββά Ποιμένα: «αδελφοί οικούσι μετ’  εμού˙ θέλεις κελεύσω αυτοίς; Λέγει αυτώ ο γέρων. Ουχί… θέλουσι και αυ­τοί, πάτερ, ίνα κελεύσω αυτοίς. Λέγει αυτώ ο γέρων. Μη· αλλά γενού αυτοίς τύπος, και μη νομοθέτης» (κάποιοι αδελφοί ήλ­θαν να ζήσουν μαζί μου· θέλεις να τους δώσω εντολές; Όχι, εί­πε ο γέροντας. Όμως, πάτερ, επέμεινε ο μοναχός, οι ίδιοι μου ζητούν να τους δώσω εντολές. Όχι, επανέλαβε ο ποιμήν, γίνε πα­ράδειγμα σ' αυτούς κι όχι νομοθέτης) [40].

Το ίδιο δίδαγμα βγαί­νει και από μια ιστορία που είπε ο Ισαάκ, Πρεσβύτερος των Κελίων. Ως νέος, έμεινε στην αρχή με τον αββά Κρόνο και μετά με τον αββά Θεόδωρο της Φέρμης κανείς τους όμως δεν του έλεγε τι να κάνει. Ο Ισαάκ παραπονέθηκε στους άλλους μο­ναχούς, που πήγαν και διαμαρτυρήθηκαν στον Θεόδωρο. «Αλλ' εάν θέλη», απάντησε στο τέλος ο Θεόδωρος, «ο βλέπει με ποιούντα, ποιήσει και αυτός» (αν θέλει, ας κάνει ό,τι βλέπει να κά­νω εγώ) [41]. Όταν ζήτησαν από τον Βαρσανούφιο να δώσει ένα λεπτομερή κανόνα ζωής, αρνήθηκε, λέγοντας: «δεν θέλω να εί­σαστε κάτω από τον νόμο, αλλά μέσα στη Χάρη». Και σε άλ­λες επιστολές του έγραψε: «Γνωρίζετε πως ποτέ δεν επιβάλα­με αλυσίδες σε κανένα… Μη βιάζετε την ελεύθερη βούληση των ανθρώπων, αλλά σπείρετε εν ελπίδι· διότι ο Κύριος μας κανέ­ναν δεν εξανάγκασε, αλλά δίδαξε το Ευαγγέλιο και όποιος ή­θελε Τον άκουσε» [42].

Μη βιάζετε την ελεύθερη βούληση των ανθρώπων. Το έργο του πνευματικού πατέρα δεν είναι να καταστρέψει την ελευθε­ρία μας, αλλά να μας βοηθήσει να δούμε την αλήθεια για τον εαυτό μας· δεν είναι να καταπιέσει την προσωπικότητά μας, αλλά να μας καταστήσει ικανούς να ανακαλύψουμε τον αληθινό μας εαυτό, να ωριμάσουμε και να γίνουμε αυτό που πραγματι­κά είμαστε. Αν περιστασιακά ο πνευματικός πατέρας απαιτεί απόλυτη και φαινομενικά «πικρή» υπακοή από τον μαθητή του, τούτο ποτέ δεν γίνεται ως αυτοσκοπός, ούτε με την προοπτι­κή της υποδούλωσής του. Σκοπός αυτού του είδους «θεραπείας-σοκ» είναι απλά να απελευθερώσει τον μαθητή από τον ψεύ­τικο και απατηλό «εαυτό», για να μπορέσει να εισέλθει στην αληθινή ελευθερία η υπακοή γίνεται κατ' αυτόν τον τρόπο η πύ­λη προς την ελευθερία.

 

Παραπομπές

 

[30] ΑΠ, Μάρκος ο Μαθητής τού Σιλουανού 1.2 (293D-296B)' tr..145-46.

[31] Αυτόθι. Ιωσήφ της Πανεφώ 5 (229ΒC) tr. 103.

[32] Αυτόθι, Σαϊώ 1 (420ΑΒ)· tr. 229. Ο γέροντας κατόπιν επέστρεφε τα πράγματα στους κατόχους τους.

[33] ΑΠ. Ανώνυμη συλλογή 295· ed. Nau. ROC 14 (1909). 378- tr. Ward. Wis­dom. §162 (47). Κατά θαυματουργικό τρόπο, το παιδί δεν έπαθε τί­ποτε. Για μια παράλληλη Ιστορία, βλ. ΑΠ. Σισώης 10 (394C-396A)˙ tr. Ward. Sayings. 214 και πρβλ. Αβραάμ και Ισαάκ (Γεν. 22).

[34]  Βλ. ανωτέρω. 205.

[35] Παρατίθεται στο Yves Hamant. Alexander Men: A Witness for Contempo­rary Russia (Torrance. CA: Oakwood Publication˙. 1995). 124

[36]  Βλ. ανωτέρω. 188.

[37]  ΑΠ.ανώνυμη συλλογή 340· ed. Nau. ROC 17 (1912).295 – tr. Waid. Wisdom. §209 (56-57).

[38] C.G. Montefiore and H. Loewe (ed.). A Rabbinic Anthology (London: Macmillan. 1938). §494.

[39]  Kitluf Andre Scrinu. "La tradition du pen? spiriruel dans l'Eghse d'Orient". Hermes. 1967. No. 4.83.

[40] ΑΠ. Ποιμήν 174 ( 364C)- tr. Ward. Sayings. 191.

[41] Αυτόθι. Ισαάκ ο Ιερεύς 2 (224CD)- tr.. 99-100.

[42]  Ερωταποκρίσεις. 25.51.35.

 

Σημείωση: Η φωτό του Σεβασμιωτάτου είναι από τη σελίδα: http://orthocath.wordpress.com/

 

ΠΗΓΗ: 22  ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ  2011, Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον,  http://www.egolpion.com/ypakoh_elef8eria.el.aspx  

Περί AIDS και της πνευματικής του αναγωγής…

(απόσπασμα από το βιβλίο Μύηση και Ορθοδοξία)…

 

Του Κ. Μ.

 

Ο θάνατος «…δια των θυρίδων εισέρχεται». Στην Παλαιά Διαθήκη, ο Κύριος παρήγγειλε στους Ισραηλίτες να βάψουν με αίμα από αμνό (που να μην είχε συντριβεί κόκκαλο) τις πόρτες τους, ώστε όταν άγγελος θανάτου περάσει, να μην επισκεφθεί τα συγκεκριμμένα σπίτια. Στην Καινή Διαθήκη που ζούμε, καλούμαστε να ασφαλίσουμε τις θυρίδες μας (αισθητήρια) με Αίμα (Θεία Κοινωνία) Του Αμνού (που δεν Του κατέαξαν τα σκέλη, ίνα πληρωθεί το ρηθέν δια των προφητών…), για να αποφύγουμε τον άγγελο θανάτου.

Σταυρώνοντας τα αισθητήρια μας με μυστικά βιώματα, χαριτωμένα και σφραγισμένα μυστηριακά με το Αίμα Του Σταυρωθέντος Κυρίου, αγωνιζόμαστε να διατηρούμε τη Ζωή μέσα μας (όχι τη ζωή με την βιολογική της έννοια, αλλά την πνευματική).

Υπάρχουν σημάδια στην εποχή μας που θα μπορούσαν να μας ενημερώσουν (σαν ταμπέλες σε δρόμο), αν πορευόμαστε στην ορθή κατεύθυνση, ή αν έχουμε χάσει τον πνευματικό μας προσανατολισμό. Ένα από τα σημάδια που θα μπορούσαμε να κάνουμε πνευματική αναγωγή, είναι το διαρκώς εξαπλούμενο AIDS.

Αν έξω από το σπίτι μας δημιουργείται από κάποια αιτία ρύπανση (σκόνη, ήχος) η πιο λογική αντίδραση είναι να κλείσουμε τα παράθυρα για να μη μπει εντελώς, ή τουλάχιστον να μετριαστεί η ενοχλητική της παρουσία μέσα στο χώρο που ζούμε. Αν παρά τις προσπάθειες μας, από αδυναμία ή αμέλεια εισέλθει, μετά την πρώτη μας μέριμνα της αντίστασης, ακολουθεί η κάθαρση για τη επανάκτηση της (σχετικής) καθαρότητας μέσα στο σπίτι.

Αυτήν την τόσο φυσική και λογική αντίδραση στο ρύπο για το εξωτερικό μας σπίτι, πρέπει να την μεταφέρουμε ως προσοχή και μέριμνα ελέγχοντας και διακρίνοντας όλα τα συμβαίνοντα έξω από τον εαυτό μας, που θα ήθελαν να μπουν στον οίκο μας, δια των θυρίδων – αισθητηρίων (όπως μπορεί ορθά να νοηθεί ότι το σώμα είναι οίκος – ναός του πνεύματος). Με το πρόσχημα της πληροφόρησης ή των εμπειριών επιτρέπουμε (από αδιακρισία) τη διάβαση πλήθος κακού στην ψυχή μας.

Τα όπλα είναι η προσοχή και η προσευχή.  Παρότι ακούγεται η προσοχή και προσευχή, μόνο ως θεολογική παραίνεση, στην πραγματικότητα, οι ιατρικές ανακαλύψεις για τον ιό του AIDS, τον τρόπο λειτουργίας του φυσιολογικού οργανισμού και αντίθετα, του προσβεβλημένου από τον ιό, μας διαφωτίζουν σχετικά εμφανίζοντάς μας την προσοχή και προσευχή ως φυσικό νόμο λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος (παρατήρηση και αντίδραση).

Ο οργανισμός μας κατά την ιατρική, έχει ακριβώς στα όριά του παρατηρητές, οι οποίοι ανάλογα με τις πληροφορίες που έχουν, επιτρέπουν ή όχι, την είσοδο στα εισερχόμενα.

Αν ο πρώτος έλεγχος (παρατήρηση) επιτρέψει την είσοδο, τότε ο οργανισμός προσπαθεί ήσυχος να το εκμεταλλευτεί και να το αφομοιώσει. Σε αντίθετη περίπτωση, ειδοποιείται η άμυνα του οργανισμού, τα αντισώματα τα οποία κινούνται προς το σημείο που δόθηκε η πληροφορία με σκοπό την εξουδετέρωση του αρνητικού που μπήκε στον οργανισμό.

Έτσι δουλεύει χωρίς τη δική μας επέμβαση και μέριμνα ο φυσιολογικός οργανισμός. Ας παρατηρήσουμε όμως την όλη διεργασία του προσβεβλημένου από τον ιό του AIDS, οργανισμό.

Οι παρατηρητές αφού αιχμαλωτιστούν από τον ιό δεν ενημερώνουν την αντισωματική αντίδραση, οπότε μένοντας αυτή ανενέργητη, δεν προβάλλεται η απαιτούμενη αντίσταση στο κακό και έτσι ο άνθρωπος πεθαίνει από την εισροή των μικροβίων…, που κάτω από φυσιολογικές συνθήκες θα μπορούσε με ευκολία να αντιμετωπίσει και να καταστρέψει, π.χ. μια απλή γρίπη. Σε σχηματική συμπλήρωση αυτών που παραπάνω περιφραστικά διατυπώθηκαν, κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, ο οργανισμός αντιδρά όπως φαίνεται παρακάτω:

Η αναγωγή βοηθάει τη συνείδηση για την αντιμετώπιση του ΑΙDS σε ανώτερη, δηλαδή πνευματική διάσταση.

Η σημερινή ιατρική και αυτό είναι λογικό, έχει ασχοληθεί μόνο με τη μορφή του AIDS στην απτή σωματική επαφή (αίμα και σεξ). Πάλι, αυτή η μορφή δε μεταδίδεται εξ αποστάσεως από όραση, από ακοή ή από όσφρηση. Υπάρχει όμως η ηθική προέκταση, που ο άνθρωπος με τα αισθητήρια δεν ασφαλίζει τη Ζωή του μόνο με την πληροφορία να μη χρησιμοποιούμε την ίδια βελόνα, να αποφεύγουμε την αλλαγή ερωτικών συντρόφων, να ζητάμε την καλή αποστείρωση των εργαλείων των οδοντογιατρών κλπ.

Στην επέκταση που είναι ευκολονόητη, οι παρατηρητές που είναι στα όρια κάθε αισθητηρίου και όχι μόνο της αφής, είναι συνδεδεμένοι με τη γενική άμυνα του ψυχοσωματικού ανθρώπου.

Άλλωστε, ο αναφερόμενος από Τον Κύριο πνευματικός θάνατος, εισέρχεται δια όλων των θυρίδων και όχι μόνο από την εξωτερική αφή ή τη γεύση.
Αν κατανοούμε το φοβερό κακό που παθαίνει ο οργανισμός από την προσβολή του από το AIDS, τότε φανταστείτε πόσο ακόμη κακό υπάρχει πίσω από τα εξωτερικά φαινόμενα. Σαν άκρη από παγόβουνο το AIDS κρύβει τον κύριο κορμό του και τη δράση του κατά της ανθρωπότητας πνευματικά, ψυχικά και τέλος βιολογικά. Δυστυχώς μόνο το βιολογικό σκέλος έχουμε αντιληφθεί και μόνο σ’ αυτό στοχεύει ο σημερινός άνθρωπος για τη θεραπεία του, προσπερνώντας τα ουσιαστικότερα και βαθύτερα.

Αισθανόμαστε αυτήν την μάστιγα μόνο στην αφή, κάνουμε συλλαλητήρια, μοιράζουμε προφυλακτικά, διοργανώνουμε ημερίδες, εντρυφούμε σε μελέτες κλπ, αλλά αρνούμαστε να εστιάσουμε και στην προσβολή του θανατηφόρου ιού… στα υπόλοιπα αισθητήρια.

Βλέπουμε μόνο το 1/5 του όλου προβλήματος και επαναπαυόμαστε ότι κάνουμε ό,τι μπορούμε. Συγγνώμη, νομίζω πως δεν κάνουμε ό,τι μπορούμε. Είναι σαν να φυλάμε σκοποί, σαν κέρβεροι, σε μια πόρτα και τα υπόλοιπα παράθυρα να τα έχουμε αφήσει ανοικτά και αφύλακτα σαν να λέμε «…μπάστε σκύλοι αλέστε…», εμάς μας ενδιαφέρει μόνο αυτή η πόρτα. Η πόρτα της αφής. Εύχομαι βέβαια να λυθεί έστω και αυτό, αλλά οι ναυτικοί επιμένουν πως οι ύφαλοι είναι πιο επικίνδυνοι από τους σκοπέλους, γιατί αυτούς τους βλέπουμε και τους αποφεύγουμε, ενώ στους αφανείς τσακιζόμαστε χωρίς να γνωρίζουμε καν την αιτία.

Φαίνεται προς στιγμήν ανεξέλεγκτη η εξάπλωση αυτής της αρρώστειας. Μπροστά σ’ αυτήν τη πνοή θανάτου, (αλλά όχι μόνο τώρα που ενέσκυψε αυτό το βιολογικό πρόβλημα), Ο Κύριος δωρίζει στους παρατηρητές, δηλαδή την προσοχή άπλετο φως (διάκριση), ώστε να μην διαλανθάνει «κανένας κλέφτης» και την προσευχή ως αγιαστική χάρι και δύναμη του Αγίου Πνεύματος, διαφυλάττοντας και αποκαθιστώντας την πνευματική υγεία και Ζωή.

Τα περί αγγέλου θανάτου στην Παλαιά Διαθήκη, προτυπώνουν καθ' ολοκληρία τη Δευτέρα Παρουσία όπου μόνο με τη φυλακή των θυρίδων (αισθητηρίων) δια του Χριστού (αίματος Αμνού), υπάρχει η διαφύλαξη της Ζωής. Έτσι ασφαλίζουμε τα αισθητήριά μας από το θάνατο που έρχεται με την πνευματική υπαρκτή, αλλά αόρατη διάσταση του AIDS.

Οι εκμαιευθείσες απαραίτητες πληροφορίες από τους φυσικούς νόμους, στις οποίες πρέπει να εμμείνουμε για την λειτουργικότητα της πνευματικής ζωής, είναι αίτηση φωτός, διάκριση και αγιασμός, δηλαδή προσοχή και προσευχή.

Όσο αντιλαμβανόμαστε την πνευματική διάσταση του AIDS, τόσο αισθανόμαστε την βαρύτητα που έχει η διαφύλαξη και η απόκτηση της εσωτερικής αιώνιας Ζωής, χωρίς βέβαια αυτό να μας μαλθακώνει στην προσοχή της βιολογικής μας ζωής.

Υποβάλλοντας στον εαυτό μας την ερώτηση: είναι καλό αυτό που βλέπω, που ακούω… ή μου κάνει πραγματικά κακό, πιστεύω πως ενώ οι έννοιες καλού και κακού επιδέχονται συζήτηση, είναι μια καλή αρχή αιτήσεως φωτός και διακρίσεως από τον Φωτοδότη Χριστό.

Αν επιστρέψουμε στον κόσμο των κυττάρων, οι προσωπικές πληροφορίες βάση της αισθητηριακής τους μερικής αντίληψης, είναι ελάχιστες το ίδιο και η άμυνά τους όταν αυτά νοηθούν αποκομμένα ή ότι μπορούν να δράσουν μόνα και κατά την αυτονομία τους. Ο οργανισμός μέσα στον οποίο ανήκει το κυτταράκι το γεμίζει πέρα από τη φύση του γνώση και δύναμη.

Με την ανάπτυξη των μεγεθών, ο άνθρωπος είναι εκείνο το «λογικό» κύτταρο που ανήκει σε έναν μεγαλύτερο Οργανισμό. Η αισθητηριακή αντίληψη αλλά και η άμυνα στην λαίλαπα των ψυχικών και σωματικών ασθενειών, είναι μηδαμινές και είναι αδύνατον να διαφυλάξει από μόνος του την πολυπόθητη Ζωή. Ευσπλαχνικά λοιπόν ο Κύριος μας συντάσσει κάτω από μια Κεφαλή, σε Ένα Σώμα (την ορθόδοξη Εκκλησία).

Η μελέτη του βιολογικού σώματος και η καταγραφή των αδιάψευστων νόμων που το διέπουν, μας δίνει το δικαίωμα να μην θεωρούμαστε αυθαίρετοι όταν αυτούς τους αναγάγουμε σε πνευματικούς νόμους και αρχές. Η ικανή και αναγκαία συνθήκη για να ζει ένα κύτταρο, είναι να είναι ενωμένο με την καρδιά διαμέσου δύο αγωγών, την φλέβα και την αρτηρία αλλά και με το νου, ώστε να υπάρχει νευρική απόληξη (αιτία αίσθησης, νόησης, ζωής) μέσα στο κύτταρο.

Η αρτηρία είναι εκείνος ο απαραίτητος αγωγός από τον οποίο εισρέει καθαρό αίμα σταλμένο από την καρδιά, και η φλέβα είναι ο άλλος ισάξια σπουδαίος αγωγός που χρησιμοποιείται για την απόρριψη των περιττών και οιαδήποτε βάρους των κυττάρων. Το νεύρο συνδέει το κύτταρο με τον εγκέφαλο, ώστε με αμφίδρομη φορά πληροφόρησης, το μεν να αναφέρει τα αισθανόμενα, προβλήματα κλπ, ο δε εγκέφαλος να καθορίζει (ορθά για το σύνολο του οργανισμού) τον τρόπο αντιδράσεως αποστέλλοντας (ενεργοποιώντας) ανάλογα με την ανάγκη, αντισωματική δράση προς διαφύλαξη της ζωής….

 

ΠΗΓΗ: Σάββατο, 6 Αυγούστου 2011, http://hellasorthodoxy-kmyst.blogspot.com/2011/08/aids.html?mid=55

Μεταβιομηχανικές φαντασιώσεις και σύγχρονος καπιταλισμός

 

Του Άγγελου Καλοδούκα

 

Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008-2009 έφερε στην επιφάνεια χρόνια προβλήματα που συσσωρεύονταν στην οικονομική βάση των ανεπτυγμένων καπιταλισμών του «δυτικού κόσμου». Διαρκώς αυξανόμενα προβλήματα ανταγωνιστικότητας των οικονομιών τους μέσα σε ένα διεθνές οικονομικό περιβάλλον που το χαρακτήριζε ο οξυμένος ανταγωνισμός τόσο ανάμεσα στις ανεπτυγμένες χώρες όσο και από χώρες «αναπτυσσόμενες» – Κίνα, Ινδία, Βραζιλία, και όχι μόνο.

Μέχρι την κρίση του 2008-2009 τα προβλήματα εμφανιζόντουσαν ως «δευτερεύοντα» γιατί, δήθεν, ο καπιταλισμός «έχει αλλάξει». Ζούμε, υποτίθεται, (στις αναπτυγμένες καπιταλιστικά χώρες) σε «μεταβιομηχανικές κοινωνίες» στις οποίες η βιομηχανική παραγωγή «παρακμάζει» και αυτό είναι «φυσιολογικό». Σύμφωνα με αυτό το ιδεολόγημα, πλέον η «κοινωνία της γνώσης» (η πληροφορική, ο τομέας των υπηρεσιών) έχει τη μεγαλύτερη σημασία και η βιομηχανία «μετακινείται» από τις αναπτυγμένες χώρες στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπως Κίνα και Ινδία.

Σε συνέντευξή του ο (συχωρεμένος πλέον…) Στιβ Τζομπς έλεγε ότι «εμείς βάζουμε το μυαλό [sic!] και αυτοί [οι Κινέζοι] τους μυς». Τα συσσωρευμένα εμπορικά και κρατικά ελλείμματα των ανεπτυγμένων χωρών κατέδειξαν την κενότητα του ιδεολογήματος περί «μεταβιομηχανικών κοινωνιών» – ένα μεγάλο μέρος της «κοινωνίας της πληροφορικής» ήταν απλώς «φούσκα». Για τη δημοσίευση που ακολουθεί αφορμή στάθηκαν δυο βιβλία. Το ένα είναι του Χα Τζουν Τσανγκ «23 Αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό», εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2011. Το ένατο κεφάλαιο τιτλοφορείται «Δεν ζούμε σε μια μεταβιομηχανική εποχή» και είναι πραγματικά πολύ χρήσιμο για την αποδόμηση των «μεταβιομηχανικών» ιδεολογημάτων. Το δεύτερο βιβλίο είναι των Γιάννη Ευσταθόπουλου και Ηλία Ιωακείμογλου, Ο τομέας των υπηρεσιών, η ανταγωνιστικότητα και η εργασία, Εκδόσεις Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ–AΔΕΔΥ.

Οι αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες είναι οι πλέον βιομηχανοποιημένες χώρες του πλανήτη

Ο σκοπός του ιδεολογήματος «μεταβιομηχανικές κοινωνίες» (πέραν της συγκάλυψης προβλημάτων των ανεπτυγμένων καπιταλιστικά χωρών) είναι να παρουσιάσει ως «ξεπερασμένη» την πάλη των τάξεων. Η εργατική τάξη δεν υφίσταται πλέον, ανήκει σε άλλες παρωχημένες εποχές (όπως αυτές του Μαρξ και του Λένιν). Σήμερα στην «εποχή της πληροφορικής και της γνώσης» οι κοινωνικές τάξεις στο σύγχρονο καπιταλισμό διαχωρίζονται σε «επιχειρηματίες» (που έχουν μια καλή «ιδέα», «γνώσεις») και σε «μισθωτούς» (που… δεν έχουν μια καλή «ιδέα»!). Στη σημερινή βέβαια συγκυρία της οικονομικής κρίσης και της ανελέητης επίθεσης του κεφαλαίου στον κόσμο της εργασίας, το ιδεολόγημα καταρρέει ως «απόδειξη» για την «κατάργηση» της ταξικής πάλης στο σύγχρονο καπιταλισμό. Η ταξική πάλη υφίσταται και την αντιλαμβάνεται ο κάθε εργαζόμενο στο ίδιο του το πετσί. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να λησμονούμε ότι τα ιδεολογήματα αντιστέκονται πεισματικά σε κάθε οικονομικό στοιχείο ή ανάλυση. Όσοι λοιπόν έχουν καταπιεί αμάσητο το ιδεολόγημα της «μεταβιομηχανικής εποχής» με έκπληξη και αμηχανία (ενδεχομένως…) θα αντιμετωπίσουν το γεγονός ότι οι αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες του δυτικού κόσμου εξακολουθούν να είναι (μακράν!) οι πλέον βιομηχανοποιημένες χώρες του πλανήτη. Σύμφωνα με την στατιστική υπηρεσία του ΟΗΕ, οι χώρες με τη μεγαλύτερη βιομηχανική παραγωγή στον κόσμο είναι:

Η συμμετοχή στη λίστα σε υψηλές θέσεις της Κίνας και της Ινδίας (και η πράγματι εντυπωσιακή ανάπτυξη της βιομηχανίας τους τα προηγούμενα χρόνια) κάθε άλλο παρά μετριάζει την εντύπωση της κυριαρχίας των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών στη βιομηχανική παραγωγή. Οι δυο αυτές χώρες έχουν πληθυσμό πάνω από ένα δισεκατομμύριο κατοίκους η κάθε μια και η απόλυτη (σε όγκο) βιομηχανική παραγωγή τους είναι, υπό μια έννοια, «φυσιολογική». Αν ωστόσο συγκριθεί η κατά κεφαλήν βιομηχανική παραγωγή (αναλογικά προς τον πληθυσμό) τότε φαίνεται η τεράστια απόσταση (παραγωγικότητας και τεχνολογίας) που τις χωρίζει από χώρες όπως ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία, Βρετανία, Ιταλία. Το 2009 οι ΗΠΑ εξακολουθούσαν να είναι η πρώτη σε βιομηχανική παραγωγή χώρα με 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια παραγωγή, η Κίνα ακολουθούσε με 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια παραγωγή. Οι στατιστικές προβολές προβλέπουν ότι η βιομηχανική παραγωγή της Κίνας θα φτάσει αυτή των ΗΠΑ είτε το 2014 είτε το 2020-2025, ανάλογα με τις στατιστικά δεδομένα που προβάλουν στο μέλλον. Ωστόσο ακόμα και εάν αυτό πραγματοποιηθεί (και αυτό το «εάν» είναι υποθετικό) δεν θα αλλάξει με τον ίδιο ρυθμό η ποιοτική διαφορά. Η Κίνα έχει το βιομηχανικό προβάδισμα κυρίως σε χαμηλής τεχνολογίας τομείς όπως η υφαντουργία, η ένδυση, οι μικροσυσκευές. Σε αντίθεση, οι ΗΠΑ προηγούνται στην αεροναυπηγική, βιομηχανικά μηχανήματα, φαρμακευτικό και επιστημονικό εξοπλισμό. Και ασφαλώς, έχουν την πρωτοκαθεδρία στους τομείς του προγραμματισμού και του software που παίζουν καθοριστικό ρόλο στην βιομηχανική παραγωγή ηλεκτρονικών προϊόντων. [1]

Η κενότητα του ιδεολογήματος «μεταβιομηχανικές κοινωνίες» στην περιγραφή των ανεπτυγμένων κρατών γίνεται αντιληπτή και στην περίπτωση χωρών που «παραδοσιακά» χαρακτηρίζονται ως «αποβιομηχανοποιημένες». Για παράδειγμα, χώρες όπως η Ελβετία και η Σιγκαπούρη θεωρείται ότι βασίζονται στις υπηρεσίες, αλλά τα πράγματα δεν είναι ακριβώς όπως φαίνονται: «Πολλοί πιστεύουν, για παράδειγμα, ότι η Ελβετία ευημερεί χάρη στα κλεμμένα χρήματα που κατέθεσαν οι δικτάτορες του Τρίτου Κόσμου στις τράπεζες της ή πουλώντας κουδούνες και ρολόγια-κούκους σε Ιάπωνες και Αμερικανούς τουρίστες, αλλά στην πραγματικότητα πρό­κειται για μια από τις πλέον βιομηχανοποιημένες χώρες στον κόσμο. Δεν τυγχάνει να παρατηρούμε πολλά προϊόντα που να έχουν κατασκευαστεί στην Ελβετία, επειδή πρόκειται για μια μικρή χώρα (με πληθυσμό γύρω στα 7 εκατομμύρια), οπότε ο συνολικός αριθμός των προϊόντων είναι μικρός, και επειδή εξειδικεύεται σε προϊόντα της παραγωγικής διαδικασίας, όπως μηχανήματα και βιομηχανικά χημικά και όχι σε καταναλωτικά αγαθά που είναι πιο ορατά. Η Ελβε­τία έχει τη μεγαλύτερη βιομηχανική παραγωγή στον κόσμο (η μόνη που μπορεί να την ξεπερνά είναι η Ιαπωνία, ανάλογα με τη χρονιά και τα διαθέσιμα στοιχεία). Η Σιγκαπούρη είναι επίσης μια από τις πέντε πιο βιομηχανοποιημένες οικονομίες του κόσμου (και πάλι με βάση την προστιθέμενη βιομηχανική αξία ανά κάτοικο). Η Φινλαν­δία και η Σουηδία συμπληρώνουν την πεντάδα». [2]

Κρίση και «αποβιομηχανοποίηση»

Παρά ταύτα, είναι γεγονός ότι η συμμετοχή της βιομηχανίας στο ΑΕΠ των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών κρατών βαίνει μειούμενη. Για παράδειγμα, η σύνθεση του ΑΕΠ των ΗΠΑ το 2010 ήταν: Γεωργία: 1.2%, Βιομηχανία: 22.2%, Υπηρεσίες: 76.7%. Πως εξηγούνται αυτά τα νούμερα την ίδια στιγμή που οι αναπτυγμένες καπιταλιστικά χώρες παραμένουν οι πλέον βιομηχανοποιημένες; Δεν υπάρχει αμφιβολία, ο τομέας των υπηρεσιών παρουσιάζει μεγάλη ανάπτυξη στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ειδικότερα τις τελευταίες δυο-τρεις δεκαετίες οι λόγοι είναι πολλοί: «Σε ότι αφορά τα νοικοκυριά, πραγματοποιούν μια μετατόπιση της καταναλωτικής ζήτησής τους προς τις υπηρεσίες, για μια σειρά κοινωνικών ή δημογραφικών λόγων: πρώτον, οι οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες έχουν εισέλθει σε περίοδο δημογραφικής γήρανσης με αποτέλεσμα την αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας, δεύτερον, οι συνθήκες παρατεταμένης ανεργίας και εργασιακής ανασφάλειας εξωθούν τα νοικοκυριά σε αυξανόμενη κατανάλωση υπηρεσιών εκπαίδευσης και κατάρτισης, τρίτον, η αλλαγή της θέσης της γυναίκας στην οικονομία και την οικογένεια οδηγεί σε αυξανόμενη εξωτερίκευση παραδοσιακών λειτουργιών της οικιακής εργασίας η οποία (εξωτερίκευση) προκαλεί ισχυρή ανάπτυξη του κλάδου της εστίασης (αλυσίδες «έτοιμου» φαγητού, fast food κ.λπ.) και της φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων, τέταρτον, η θεαματική ανάπτυξη της βιομηχανίας του θεάματος, της ψυχαγωγίας, των ταξιδιών και των τουριστικών δραστηριοτήτων». [3]

 

Η σχετική υποχώρηση της βιομηχανικής παραγωγής ως προς το ΑΕΠ στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες δεν περιγράφει ακριβώς ολόκληρη την αλήθεια. Μέρος αυτής της υποχώρησης είναι ζήτημα στατιστικής καταγραφής. Ένα σημαντικό κομμάτι της πληροφορικής ή των τηλεπικοινωνιών θα μπορούσε να καταγραφεί ως βιομηχανία και όχι ως τομέας υπηρεσιών: «Μια μελέτη της βρετανικής κυβέρνησης ε­κτιμά ότι μέχρι και το 10% της μείωσης της βιομηχανικής απασχό­λησης στη Βρετανία μεταξύ 1998 και 2006 ενδεχομένως και να οφεί­λεται στο γεγονός ότι ορισμένες βιομηχανικές εταιρείες, όταν άρχι­σαν να δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα παροχής υπηρε­σιών, ζήτησαν από τη στατιστική υπηρεσία να τις αναταξινομήσει ως εταιρείες παροχής υπηρεσιών, παρά το γεγονός ότι εξακολου­θούσαν να ασχολούνται και με ορισμένες βιομηχανικές δραστηριό­τητες». [4]

Πολλοί εργαζόμενοι που σήμερα κατατάσσονται στον τομέα των υπηρεσιών θα μπορούσαν κάλλιστα να καταταχθούν στους «παραδοσιακούς» εργάτες. Το κατώτερο προσωπικό των νοσοκομείων (νοσοκόμες, νοσοκόμοι, καθαρίστριες κ.λπ.), λιμενεργάτες, φορτηγατζήδες, οδηγοί λεωφορείων και τρένων, όλοι αυτοί θεωρούνται εργαζόμενοι στις υπηρεσίες. Υπάρχει ελάχιστη (έως καμία) διαφορά ανάμεσα σε έναν εργαζόμενο σε φαστφουντάδικο (τομέας υπηρεσιών) και έναν που δουλεύει σε μια βιομηχανική μονάδα τροφίμων (βιομηχανικός τομέας). Η μυθολογία περί «μεταβιομηχανικής κοινωνίας» αποκρύπτει ότι η μείωση του βιομηχανικού τομέα στο ΑΕΠ οφείλεται στη σχετική πτώση των τιμών των βιομηχανικών προϊόντων λόγω πολύ μεγαλύτερης παραγωγικότητας της εργασίας στη βιομηχανία απ’ ότι στον τομέα των υπηρεσιών: «Το μεγαλύτερο ποσοστό (αν και όχι το σύνολο) της συρρί­κνωσης του βιομηχανικού τομέα από την άποψη της συνολικής πα­ραγωγής δεν οφείλεται στη μείωση σε απόλυτους αριθμούς των παραχθέντων βιομηχανικών προϊόντων, αλλά στην πτώση της τιμής τους σε σχέση με τις τιμές της παροχής υπηρεσιών, οι οποίες διαμορ­φώνονται από την ταχύτερη αύξηση της παραγωγικότητας (απόδο­ση ανά μονάδα παραγωγής). […] αν προσαρμόσετε τις μεταβολές σε σχετικές τιμές (ή αν, για να χρησιμοποιήσουμε τεχνικούς όρους, υπολογίσετε σε αμετάβλη­τες τιμές), η συρρίκνωση της βιομηχανίας στις πλούσιες χώρες δεν είναι τόσο έντονη όσο φαίνεται. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της Βρετανίας, το ποσοστό της βιομηχανίας επί του συνόλου της παραγωγής, χωρίς να υπολογίσουμε τη σχετική επίδραση των τιμών (ήτοι τις τρέχουσες τιμές), μειώθηκε πάνω από 40% μεταξύ 1955 και 1990 (από 37% σε 21%). Αν, όμως, συνυπολογίσουμε τη σχετική επί­δραση των τιμών, η μείωση περιορίζεται σε λίγο πάνω από 10% (από 27% σε 24%)».[5]

Η κατακόρυφη αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας που έφερε και τη μείωση της απασχόλησης στη βιομηχανία γίνεται φανερή στην αυτοκινητοβιομηχανία. Σήμερα οι εργαζόμενοι στην αυτοκινητοβιομηχανία είναι οκτώ φορές πιο παραγωγικοί απ’ ότι οι συνάδελφού τους τριάντα χρόνια πριν. [6] Η στατιστική υποχώρηση της βιομηχανίας σε σχέση με τον τομέα των υπηρεσιών στο ΑΕΠ των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών αποκρύπτει τη σημαντική αλληλοδιαπλοκή βιομηχανικού τομέα και υπηρεσιών σε σημείο που να καθίσταται σχεδόν ανέφικτη η στατιστική κατάταξη των επιχειρήσεων: «Η μεταποιητική βιομηχανία εξαρτάται όλο και περισσότερο, για σημαντικές συνιστώσες της ανταγωνιστικότητάς της, από μια σειρά υπηρεσιών που προμηθεύεται από ένα ιδιαίτερο τμήμα του τριτογενούς, τις «υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις» (business services). Αυτό το φαινόμενο σχετίζεται και με το γεγονός της εξωτερίκευσης μιας σειράς εργασιών (outsourcing, subcontracting) που η βιομηχανική επιχείρηση παλιότερα πραγματοποιούσε στο εσωτερικό της και τις οποίες τώρα αναθέτει όλο και περισσότερο σε επιχειρήσεις υψηλής ειδίκευσης και εξειδίκευσης του τομέα των υπηρεσιών (λογιστική, χρηματοοικονομική διαχείριση, marketing, διαχείριση ανθρώπινων πόρων κ.ά.) Η ανταγωνιστικότητα της μεταποίησης εξαρτάται έτσι από την ποιότητα αυτού του ιδιαίτερου τμήματος του τριτογενούς που είναι οι «υπηρεσίες για τις επιχειρήσεις». […] Μέσω αυτής της αυξανόμενης αλληλεξάρτησης των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων των υπηρεσιών τείνει να δημιουργηθούν παραγωγικά συμπλέγματα στα οποία συμμετέχουν επιχειρήσεις από αμφότερους τους τομείς. Σε ότι αφορά τον τουρισμό, χαρακτηριστικό είναι ότι δεν εμφανίζεται ως κλάδος ή τομέας σε καμία καθιερωμένη κατάταξη των παραγωγικών δραστηριοτήτων, και τον αποκαλούμε «τουριστικό κλάδο» ή «τουριστική βιομηχανία» μόνον καταχρηστικά, διότι περιλαμβάνει ετερογενείς παραγωγικές δραστηριότητες άλλων κλάδων (ξενοδοχεία, εστίαση, τουριστικά γραφεία, κατασκευές κλπ) που συγκροτούν το παραγωγικό σύμπλεγμα του τουρισμού. […] Η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση βιομηχανίας, αγροτικού τομέα και υπηρεσιών, θέτει σε αμφισβήτηση την παραδοσιακή διαίρεση του παραγωγικού συστήματος σε πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέα». [7]

Συμπερασματικά: Η φιλολογία περί «αποβιομηχανοποίησης» αποκρύπτει άλλες αιτίες που βρίσκονται στη ρίζα των προβλημάτων των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών:

Ι) Τον αυξανόμενο διεθνώς ανταγωνισμό που συμπιέζει το ποσοστό κέρδους στη βιομηχανία και οδηγεί σε συρρίκνωση της απασχόλησης και κλεισίματα επιχειρήσεων.

ΙΙ) Την παρακμή βιομηχανικών τομέων στις ανεπτυγμένες χώρες (λόγω της ανταγωνιστικής πίεσης από άλλες καπιταλιστικές χώρες, όπως η Κίνα) με αποτέλεσμα ελλειμματικά ισοζύγια πληρωμών και διόγκωση της ανεργίας. Η διαδικασία αυτή δεν περιγράφεται σωστά με τον όρο «αποβιομηχανοποίηση». Τα κλεισίματα βιομηχανικών μονάδων προκύπτουν από το γεγονός ότι δεν είναι ανταγωνιστικές στη διεθνή αγορά (δεν προσφέρουν δηλαδή ένα επαρκές ποσοστό κέρδους στους καπιταλιστές) γεγονός που καμιά ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών δεν μπορεί να αντισταθμίσει. Πράγμα που γίνεται αντιληπτό στην παρούσα κρίση με την διόγκωση των ελλειμμάτων στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες.

ΙΙΙ) Την κρίση υπερπαραγωγής και υπερσυσσώρευσης που πλήττει τον παγκόσμιο καπιταλισμό συνολικά και αναγκάζει το κεφάλαιο να στραφεί από την παραγωγική διαδικασία προς πιο κερδοφόρες δραστηριότητες όπως είναι ο χρηματοπιστωτικός τομέας και η λεγόμενη κερδοσκοπία. Ωστόσο, όπως σωστά υπογραμμίζει ο Χα Τζουν Τσανγκ, αυτό οδηγεί σε πτώση της συνολικής παραγωγικότητας της εργασίας στην οικονομία, στην τεχνολογική υστέρηση και στα αυξανόμενα εμπορικά ελλείμματα.

Σημειώσεις

[1] http://moneywatch.bnet.com/economic-news/blog/macro-view/manufacturing-surprise-the-us-still-leads-in-making-things/2134/

[2]  Χα Τζουν Τσανγκ «23 Αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό», εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2011, σελ. 144-145.

[3]  Γιάννης Ευσταθόπουλος, Ηλίας Ιωακείμογλου, Ο τομέας των υπηρεσιών, η ανταγωνιστικότητα και η εργασία, Εκδόσεις Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ – AΔΕΔΥ.

[4]  Στο ίδιο, σελ. 136.

[5]  Στο ίδιο, σελ. 132.

[6]  http://www.isj.org.uk/?id=293

[7]  Γιάννης Ευσταθόπουλος, Ηλίας Ιωακείμογλου, Ο τομέας των υπηρεσιών, η ανταγωνιστικότητα και η εργασία, Εκδόσεις Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ – AΔΕΔΥ.

ΠΗΓΗ: 19 Δεκεμβρίου 2011,  http://www.aformi.gr/2011/12/….83/

Ο δρόμος των αγγέλων….

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

Τα Χριστούγεννα είναι η γιορτή των παιδιών. Των παιδιών, που τις μέρες αυτές περιμένουν τα δώρα τους. Και πρώτα-πρώτα είναι η γιορτή του θεϊκού παιδιού.

Που, ωστόσο, δεν ήρθε, για να πάρει, αλλά, για να προσφέρει δώρα. Και επειδή δεν μπορούσε να μιλήσει, δεδομένου ότι ήταν νήπιο, μίλησαν – για να κάμουν τις προγραμματικές του δηλώσεις – για λογαριασμό του τα ουράνια παιδιά, οι άγγελοι.

Όχι βέβαια στους γραμματείς και τους φαρισαίους: Τη νομική και θρησκευτική αριστοκρατία. Που είχαν αναγάγει την υποκρισία, το ψέμα και την αδικία, σε επιστήμη. Όπως άλλωστε συμβαίνει και στις μέρες μας. Οπότε το έγκλημα έχει γίνει νόμος και καθεστώς, ενώ η δικαιοσύνη βρίσκεται υπό διωγμό….

Έκαμαν τις προγραμματικές δηλώσεις στ’ απλοϊκά παιδιά, τους τσοπάνηδες, που βοσκούσαν τα ζωντανά τους στις εξοχές της Παλαιστίνης…

Και τους είπαν πως, επιτέλους, ανέτειλε ο Ήλιος της Δικαιοσύνης! Που θα κάμει τη ζωή τους ειρηνική και τους ανθρώπους καλοσυνάτους και ευτυχισμένους. Για να δοξάζεται, έτσι, ο Θεός.

Φιλοξενείται, είπαν οι άγγελοι, σ’ ένα στάβλο, όπου έχει λίκνο του τη φάτνη. Και οι τσοπάνηδες, όπως το συνήθιζαν, έσπευσαν να προσφέρουν στο νεογέννητο τα φτωχικά, μα τόσο πολύτιμα, για την περίσταση, δώρα τους. Αλλά δώρα έσπευσαν να προσφέρουν και τα σοφά παιδιά της Ανατολής, οι μάγοι.

Που κατευθύνθηκαν στα Ιεροσόλυμα. Όπου πίστεψαν ότι θα συναντούσαν εορταστική, για χάρη του νεογέννητου βασιλιά, ατμόσφαιρα. Όμως… Η αναγγελία του σκοπού του ερχομού τους προκάλεσε – αντίθετα απ’ ό,τι περίμεναν – μεγάλη ταραχή.

Και ιδιαίτερα στον Ηρώδη: Που ζήτησε απ’ τους μάγους, αφού προσκυνήσουν το νεογέννητο βασιλιά, να του πουν πού ακριβώς βρίσκεται. Για να πάει κι αυτός να τον προσκυνήσει και να του προσφέρει τα δώρα του. Προφανώς μαχαίρι και θάνατο… Αλλά οι άγγελοι είπαν στους μάγους: Μην ξαναγυρίσετε σ’ αυτόν τον κακούργο. Να επιστρέψετε στην πατρίδα σας από άλλο δρόμο.

Και τα σοφά παιδιά έπραξαν, όπως τους είπαν οι άγγελοι…. Πράγμα, που, δυστυχώς, δεν κάνουμε εμείς οι άσοφοι. Που δεν ακούμε τους αγγέλους – τα παιδιά μας – καθώς φωνάζουν, πάντα, ολοένα και περισσότερο, για ψωμί, παιδεία και ελευθερία.

Αλλά ακούμε τους Ηρώδες: Τη Μέρκελ και το Σαρκοζί. Τους τοκογλύφους τραπεζίτες και τους εφιάλτες πολιτικούς και κυβερνήτες. Που ζητούν να αλλοτριώσουν την παιδεία μας και να μας απαλλοτριώσουν απ’ το ψωμί και την πατρίδα μας.

Καβγάδιζαν, λέει, οι μαθητές του Χριστού για το ποιος ή ποιοι θα έχουν τις πρώτες θέσεις στο βασίλειο του Θεού. Κι ο Χριστός τους έδειξε ένα παιδί και τους είπε: Αν δεν γίνετε σαν τα παιδιά δεν έχετε καμιά θέση στο βασίλειο του Θεού. Που σημαίνει ότι, χωρίς επανάσταση και παιδεία κανείς, ποτέ δεν κέρδισε καμιά βασιλεία.

Πράγμα που φαίνεται να μη γνωρίζουμε εμείς οι σημερινοί Έλληνες. Σε αντίθεση με τους επαναστάτες του ’21 και τον πατρο-Κοσμά, που το ήξεραν πολύ καλά. Όπως και οι αρχαίοι Έλληνες. Και δεν το ήξεραν απλά, αλλά το ζούσαν κιόλας: Η βασιλεία, έλεγε ο Ηράκλειτος, ανήκει στα παιδιά.

Και το αιγυπτιακό ιερατείο στο Σόλωνα: Εσείς οι Έλληνες, είπαν, είστε αιώνια παιδιά. Τα αιώνια παιδιά, που δημιούργησαν τον αιώνιο πολιτισμό.

Απ’ τον οποίο ζητούν να απαλλοτριώσουν εμάς και τα παιδιά μας οι τοκογλύφοι τραπεζίτες και οι εντολοδόχοι τους παπα-δήμιοι εφιάλτες.

Κι εμείς καλούμαστε να επιλέξουμε ποιο δρόμο θα δείξουμε και ποια δώρα θα δώσουμε στα παιδιά μας: Το δρόμο και τα δώρα των Ηρωδών τοκογλύφων, που οδηγούν στη ζούγκλα και στην κόλαση και την αιώνια σκλαβιά; Ή το δρόμο και τα δώρα των αγγέλων, που οδηγούν στην επίγεια και την αιώνια ελευθερία!…

 

παπα-Ηλίας, 21-12-2011, http://papailiasyfantis.wordpress.com/2011/12/21/…..BD/ 

Το φάντασμα της Βόρειας Κορέας

 

Του Γιώργου Δελαστίκ

 

Ακόμη και το όνομα της Κορέας στα κορεάτικα είναι πολιτικά απατηλό: λέγεται Τσοσόν, που σημαίνει «Χώρα της Πρωινής Γαλήνης». Εξήντα ολόκληρα χρόνια όμως τώρα και μόνο το αίσθημα γαλήνης, ηρεμίας και ειρήνης δεν αποπνέει η Κορεατική Χερσόνησος. Το εντελώς αντίθετο. Μάλιστα από την εποχή του κορεατικού πολέμου στις αρχές της δεκαετίας του 1950, η Βόρεια Κορέα εξακολουθεί από τεχνική σκοπιά να βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με τις ΗΠΑ και τη Νότια Κορέα! Δεν έχει υπογραφεί ούτε τυπικά κάποια συνθήκη ειρήνης.

Ο θάνατος του Βορειοκορεάτη ηγέτη Κιμ Γιονγκ Ιλ έθεσε εκ νέου επί τάπητος το κορεατικό ζήτημα, με το ίδιο ερώτημα που είχε τεθεί και το 1994, όταν είχε πεθάνει ο πατέρας του, ο θρυλικός Κιμ Ιλ Σουνγκ: Θα καταρρεύσει το βορειοκορεατικό καθεστώς και θα απορροφηθεί η Βόρεια Κορέα από τη Νότια;

Στα 17 χρόνια που πέρασαν από τον θάνατο του ιδρυτή της Β. Κορέας και παρά το γεγονός ότι τότε ήταν πρόσφατη η διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης και η κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού», οι ελπίδες της Δύσης ότι ήταν δήθεν αναπόφευκτη η πτώση και της Β. Κορέας διαψεύστηκαν παταγωδώς. Το καθεστώς της Πιονγιάνγκ επιβίωσε παρά τις τεράστιες δυσκολίες και παρά την εξαφάνιση της ΕΣΣΔ, που ήταν θεμελιώδης οικονομικός και πολιτικός σύμμαχος. Φυσικά αλλάζει ο συσχετισμός δυνάμεων. Στον μισό αιώνα που κυβερνούσε ο Κιμ Ιλ Σουνγκ, όσο κι αν αυτό είναι παντελώς άγνωστο στη χώρα μας, η Βόρεια Κορέα ήταν ο ισχυρός πόλος και όχι η Νότια. Γι' αυτό και το τείχος που χωρίζει τα δύο κορεατικά κράτη το είχαν χτίσει οι… Αμερικανοί και όχι οι Βορειοκορεάτες, όπως θα νόμιζε κανείς. Γι' αυτό και ήταν η Νότια Κορέα που απαγόρευε στους Νοτιοκορεάτες να ταξιδέψουν στη Βόρεια Κορέα επί ποινή… θανάτου!!!

Αντιθέτως, η Β. Κορέα αισθανόταν τότε τέτοια αυτοπεποίθηση που η επίσημη γραμμή της ήταν η ένωση των δύο κορεατικών κρατών με διατήρηση του κοινωνικού του συστήματος σε κάθε κομμάτι και ελεύθερη διακίνηση του πληθυσμού για να ζει σε όποιο τμήμα και σύστημα ήθελε! Γι' αυτό και επί δεκαετίες οι ΗΠΑ διατηρούσαν στην εξουσία της Ν. Κορέας αμερικανόδουλες χούντες. Στα χρόνια του Κιμ Γιονγκ Ιλ η κατάσταση επιδεινώθηκε πολύ στη Β. Κορέα. Η Ν. Κορέα έγινε σαφώς ισχυρότερη όχι μόνο οικονομικά, αλλά και πολιτικά. Το βορειοκορεατικό καθεστώς έδωσε σχεδόν αποκλειστικά τη μάχη αποτροπής της κατάρρευσής του, την οποία πάντως κατόρθωσε να κερδίσει. Αντεξε στην αμερικανική και νοτιοκορεατική πίεση. Αυτό δεν είναι ασήμαντο, αλλά πέραν τούτου, ουδέν.

Τώρα αρχίζει, όπως φαίνεται, η εποχή του Κιμ του 3ου, του Κιμ Γιονγκ Ουν. Μπορεί να αντέξει σήμερα ένα τόσο απομονωμένο καθεστώς της πιο απολυταρχικής εκδοχής του «υπαρκτού σοσιαλισμού»; Πολύ δύσκολα, είναι η απάντηση.

Ας μη βιαστεί όμως κανείς να ξεγράψει τη Β. Κορέα. Αυτή η μυστηριώδης χώρα είναι πολύ πιο «σκληρό καρύδι» από όσο νομίζουν πολλοί. Πρώτα πρώτα το καθεστώς έχει ευρύτατη λαϊκή βάση και ο θρήνος των Βορειοκορεατών που εμφανίζεται στις τηλεοπτικές οθόνες είναι σε μεγάλο βαθμό αληθινός και εξηγείται μόνο αν ανατρέξει κανείς στην ιστορία της Κορέας του 20ού αιώνα, όπου ο Κιμ Ιλ Σουνγκ ταυτίστηκε με την απελευθέρωσή της από έναν σαραντάχρονο κτηνώδη ιαπωνικό αποικιακό ζυγό. Η αμερικανική επίθεση λίγο μετά την απελευθέρωση «θεοποίησε» τον Κιμ Ιλ Σουνγκ στη συνείδηση του λαού και τον ανύψωσε σε σύμβολο εθνικής ανεξαρτησίας ολόκληρου του κορεατικού έθνους.

Από εκεί και πέρα, η Βόρεια Κορέα έχει φανερούς και κρυφούς υποστηρικτές. Η Κίνα ανήκει στους πρώτους. Όσο κι αν φανεί απίστευτο, η… Ιαπωνία ανήκει στους δεύτερους! Επισήμως το Τόκιο βγάζει αφρούς εναντίον της Β. Κορέας. Στην πραγματικότητα όμως σε καμία περίπτωση η Ιαπωνία δεν επιθυμεί μια ενωμένη Κορέα, όργανο της αμερικανικής πολιτικής! Προτιμά να διαιωνίζεται η διαίρεση παρά να αποκτήσει η Ουάσιγκτον ένα «πιόνι» τόσο κοντά στο ιαπωνικό αρχιπέλαγος, με πληθυσμό άνω των 70 εκατομμυρίων ανθρώπων και εξαιρετικά ισχυρή πολεμική μηχανή, τη στιγμή μάλιστα που οι ιαπωνικές ένοπλες δυνάμεις είναι πολύ κατώτερες των κορεατικών εξαιτίας των δεσμεύσεων μετά την ήττα στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

ΠΙΟΝ ΓΙΑΝΓΚ: κατάλαβε ότι χωρίς πυρηνικά δεν ζει

 Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ της Β. Κορέας μέχρι τώρα οφείλεται στο ότι η ηγεσία της συνειδητοποίησε έγκαιρα ότι χωρίς πυρηνικά όπλα δεν θα μπορούσε να αντέξει την πίεση των ΗΠΑ. Οι Αμερικανοί δεν θα δίσταζαν να εξαπολύσουν νέο πόλεμο εναντίον της χώρας για να ανατρέψουν το καθεστώς της, όπως έκαναν ήδη στο Ιράκ, στη Λιβύη, στο Αφγανιστάν. Ανέπτυξαν λοιπόν πυρηνικά όπλα, διαφήμισαν την ύπαρξή τους και κατέστησαν σαφέστατο ότι δεν θα διστάσουν να καταστρέψουν τη Νότια Κορέα και τις δεκάδες χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες που βρίσκονται εκεί, αν η Ουάσιγκτον τολμήσει να εξαπολύσει πόλεμο κατά της Βόρειας Κορέας! Έχοντας πλήρως στρατιωτικοποιήσει την κοινωνία τους ώστε να είναι βέβαιη η αρχική νίκη επί της Νότιας Κορέας σε συμβατικό πόλεμο, ανάγκασαν τις ΗΠΑ να εγκαταλείψουν κάθε ιδέα επίθεσης. Το καθεστώς έχει ευρεία λαϊκή βάση και μια πλήρως στρατιωτικοποιημένη κοινωνία που δεν επιτρέπει ξένη επίθεση.

 

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΟΣ, 21.12.2011, http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22792&subid=2&pubid=63592912