Χτυπώντας το Νεοφιλελευθερισμό στο Σικάγο

Του Paul Street*  – Μεταφράζει η Κροτ

Είναι πολύ αξιοσημείωτη η απεργία που γίνεται αυτές τις μέρες από το Συνδικάτο Εκπαιδευτικών στο Σικάγο του Rahm Emmauel. Ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα είναι η αξιολόγηση της απόδοσης των εκπαιδευτικών. Σύμφωνα με το καινούριο σύστημα, που συνδέει ασφυκτικά την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών με τους βαθμούς των μαθητών στα τεστ, σχεδόν ένα τρίτο των εκπαιδευτικών της πόλης απειλούνται με απόλυση.

Όπως και σε πολλά άλλα σχολεία της χώρας, έτσι και στο Σικάγο, οι εκπαιδευτικές αρχές έχουν καταστήσει τους βαθμούς των μαθητών σε τυποποιημένα τεστ, ως το βασικό κριτήριο αξιολόγησης, σχετικά με το αν ένας δάσκαλος μπορεί να παραμείνει στη θέση του ή όχι.

Ένα μεγάλο πρόβλημα αυτής της μεθόδου είναι το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί δεν μπορούν να ασκήσουν κανένα έλεγχο στις παραμέτρους που σοβαροί ερευνητές έχουν αποδείξει πως έχουν καταλυτική επίδραση στην απόδοση των μαθητών σε αυτά τα τεστ – δηλαδή το οικογενειακό τους περιβάλλον, τη γειτονιά στην οποία ζουν και την ταξική τους θέση. Όπως παρατήρησε ο Gary Orfield από το Πρόγραμμα Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Ηarvard, πριν από έντεκα χρόνια: "Όταν οι μαθητές έρχονται στο σχολείο νηστικοί, εξαντλημένοι ή τρομαγμένοι, όταν αλλάζουν σχολεία συχνά επειδή οι γονείς τους αντιμετωπίζουν τη μια έξωση μετά την άλλη, όταν δεν έχουν κανέναν στο σπίτι να τους ξυπνήσει για να πάρουν το λεωφορείο για το σχολείο, πολλώ δε μάλλον να επιβλέψει αν μελετούν, ή αν διαθέτουν τη βασική υλικοτεχνική υποδομή, ούτε το καλύτερο βιογραφικό ενός εκπαιδευτικού, ούτε ο πιο καλοπληρωμένος δάσκαλος δεν μπορούν να εγγυηθούν την επιτυχία".

"Το να προσπαθείς να βελτιώσεις τα σχολεία της πόλης, χωρίς να βελτιώνεις την πόλη" αναφέρει στο βιβλίο της Ghetto Schooling η καθηγήτρια Jean Anyon το 1977, "είναι σα να προσπαθείς να καθαρίσεις τον αέρα από τη μια πλευρά της σίτας… Για να είναι επιτυχημένη η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση σε μια πόλη, πρέπει να αποτελεί μέρος μιας συνολικότερης κοινωνικής αλλαγής. Μια συνολική επίθεση προς τη φτώχεια και την ρατσιστική απομόνωση είναι απαραίτητη, και αυτή θα επηρρεάσει όχι μόνο τους φτωχούς, αλλά και τους πιο πλούσιους...".

Οι δάσκαλοι δεν μπορούν να ελέγξουν ούτε τις εξωφρενικά αποκλίνουσες επιδοτήσεις ανά μαθητή, που λαμβάνουν τα σχολεία από τις τοπικές και κρατικές επιχορηγήσεις, οι οποίες είναι πιο γενναιόδωρες προς τους μαθητές των πλούσιων συνοικιών και χαμηλότερες για εκείνους που ζουν αποκλεισμένοι σε περιοχές χαμηλά φορολογούμενων εισοδημάτων.

Το να κατηγορούμε τους καθηγητές για τα άσχημα αποτελέσματα στα τεστ, σε αστικά σχολεία με υψηλά ποσοστά φτωχών και σαφώς μη προνομιούχων μαθητών, καταγόμενων από κακόφημες περιοχές και προερχόμενων από διαλυμένες οικογένειες, είναι σα να κατηγορούμε έναν αγρότη, επειδή είχε κακή συγκομιδή μετά από περίοδο ξηρασίας. Είναι σα να κατηγορούμε έναν οδηγό λεωφορείου επειδή δεν τήρησε τα δρομολόγια, ενώ μεγάλο μέρος της διαδρομής που έπρεπε να διανύσει ήταν πλημμυρισμένη. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα επιβλαβή πρακτική, σε μια περίοδο χαμηλής ανάκαμψης μετά από τη Μεγάλη Ύφεση, η οποία έχει προκαλέσει τα υψηλότερα επίπεδα φτώχειας από ποτέ στις ΗΠΑ, ενώ έχει εκμηδενίσει τον προϋπολογισμό των σχολείων όσο ποτέ κατά τα πρόσφατα χρόνια – με αποτέλεσμα την ύπαρξη δύο ταχυτήτων για μαθητές/καθηγητές, η οποία όμως δεν μπορεί να χρεωθεί στους εκπαιδευτικούς (αυτοί που θα έπρεπε να κατηγορηθούν είναι μάλλον η Wall Street και το 1%).

Ένα άλλο πρόβλημα με το κυρίαρχο μοντέλο αξιολόγησης των δασκάλων είναι το γεγονός ότι ωθεί σχολεία και εκπαιδευτικούς στο να ορίζουν την εκπαιδευτική διαδικασία με βασική παράμετρο τα τεστ. Αυτό καθιστά την εκπαιδευτική εμπειρία πολλών φτωχών και μειονοτικών μαθητών μια αυταρχική διαδικασία επικεντρωμένη στο επαναλαμβανόμενο μοτίβο των ερωταπαντήσεων με απόλυτα μηχανικό τρόπο. Είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για να στραφούν τα παιδιά μακριά από το σχολείο και να ακυρωθεί η δυνατότητα του σχολείου να καλλιεργήσει την κριτική σκέψη, η οποία είναι απαραίτητη στη δημοκρατία. Όπως αναφέρει και ο θρυλικός συγγραφέας και διάσημος υπερασπιστής των φτωχών παιδιών, Jonathan Kozol, "τα επικεντρωμένα σε τεστ προγράμματα σπουδών καθυποτάσσουν την κριτική συνείδηση, με απώτερο στόχο τη μετατροπή των μειονοτικών παιδιών σε στρατιωτάκια -υπάκουους και χωρίς αμφισβήτηση εκτελεστές στρατιωτικών κανονισμών". Ενώ μεσουρανούσε, ο πολύ παραγωγικός αριστερός ειδήμων στα της εκπαίδευσης και κοινωνικός σχολιαστής Henry A. Giroux, ανέφερε: "Οι δάσκαλοι δεν έχουν την δυνατότητα να πειραματίζονται και να σχεδιάζουν μόνοι τους το μάθημά τους, καθώς η πίεση για υψηλά αποτελέσματα στα τεστ οδηγεί σε πολύ πειθαρχημένα και κανονιστικά μοντέλα διδασκαλίας. […] Τα φύλλα εργασίας αντικαθιστούν την κριτική διδασκαλία και η αποστήθιση υποκαθιστά τον στοχασμό. Η απομνημόνευση γεγονότων καθίσταται σημαντικότερη από την αυθεντική κατανόηση".

Από την ταινία Entre les murs (Ανάμεσα στους τοίχους)

Αυτό μπορεί να φαντάζει σαν ένα αυστηρά "ρεπουμπλικάνικο" μοντέλο. Στην πραγματικότητα όμως, η νέο-Ντικενσιανή μανία με τα τεστ είναι σαφώς δικομματική, όπως για παράδειγμα καταδεικνύει το αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο του 2001, το επικαλούμενο και "No Child Left Behind", που περιόριζε την χρηματοδότηση και προέβλεπε ομοσπονδιακές κυρώσεις στα σχολεία που δεν θα βελτίωναν με ένα μαγικό τρόπο τους βαθμούς στα τεστ των μειονοτικών μαθητών, ώστε να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του ρατσιστικού και εθνοτικού "κενού επιτυχίας". Η μανία αυτή επισφραγίστηκε με την πολιτική "Η φυλή στην κορυφή" του Τμήματος Εκπαίδευσης του Ομπάμα, η οποία χρησιμοποιεί ομοσπονδιακά βραβεία σε μετρητά, για να ενθαρρύνει περιφερειακά σχολεία να συνδέσουν την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών με την απόδοση των μαθητών στα τεστ και να αυξήσει των αριθμό των σχολείων τσάρτερ. Ο πρώην διευθύνων προσωπικού και νυν πρωτοπόρος στους εράνους (fundraising), Δήμαρχος του Σικάγο Rahm Emmanuel, είναι ένας θερμός υποστηρικτής των τυποποιημένων τεστ, που καθόλου δεν λαμβάνουν υπόψη το κοινωνικό-οικονομικό πλαίσιο, αλλά χρησιμοποιούνται απλά για να αξιολογήσουν μαθητές, δασκάλους και δημόσια σχολεία.

Γιατί άραγε προκρίνεται αυτή η παράλογη και εκπαιδευτικά αντι-παραγωγική μέθοδος αξιολόγησης, τόσο στο Σικάγο, όσο και στην υπόλοιπη χώρα; Εν μέρει, αντικατοπτρίζει τη φαταλιστική λογική των policy makers, σύμφωνα με την οποία "οι ταξικές διαφορές είναι αναπόδραστες και μόνο το σχολείο μπορεί να βελτιώσει τη μοίρα των παιδιών των χαμηλότερων τάξεων". Αυτό, σύμφωνα με το νεοφιλελευθέρο εκπαιδευτικό ερευνητή και συγγραφέα, Richard Rothstein, "είναι ένα σημαντικό αμερικάνικο μάντρα, ότι δηλαδή τα σχολεία μπορούν εικονικά να είναι το μοναδικό εργαλείο κοινωνικής μεταρρύθμισης".

Ένας άλλος λόγος είναι ο ρατσισμός. Πίσω από τη φρενίτιδα των τεστ κρύβεται η λάθος λογική ότι, κατά κύριο λόγο οι μαύροι και Λατίνοι φτωχοί μαθητές δεν αξίζουν τίποτα καλύτερο από το "προκαθορισμένο και πειθαρχημένο πρόγραμμα σπουδών" του Giroux, το οποίο θα προκαλούσε σοβαρές αντιδράσεις από γονείς και μαθητές, αν υιοθετούνταν στα πλούσια προάστια των λευκών.

Παράλληλα, η βασισμένη στα τεστ πολιτική είναι ένας πολύ βολικός μηχανισμός στην υπηρεσία της νεοφιλελεύθερης τακτικής του rollback και του αποδεκατισμού των συνδικάτων των εκπαιδευτικών, ώστε τα δημόσια σχολεία να μετατραπούν σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Κοντά στους Ρεπουμπλικάνους, και πολλά υψηλά στελέχη των δημοκρατικών, όπως ο Δήμαρχος Emmanuel και ο Υπουργός Παιδείας του Ομπάμα Arne Duncan, είναι αποφασισμένοι να προωθήσουν την ιδιωτικοποιήση/κορπορατικοποίηση της αμερικάνικης δωδεκαετούς εκπαίδευσης.

Αν από τη μια ενστερνίζονται την άποψη ότι "μόνο τα σχολεία μπορούν να βελτιώσουν τη μοίρα των παιδιών από τα χαμηλότερα ταξικά στρώματα", θέλουν επίσης να διασφαλίσουν ότι αυτά τα σχολεία θα είναι όσο το δυνατόν πιο ιδιωτικά και αυταρχικά, απαλλαγμένα από (μεταξύ άλλων) τα ενοχλητικά συνδικάτα των εκπαιδευτικών, τα οποία εμποδίζουν την λατρεμένη από τις αρχές «ευελιξία», εμμένοντας σε εξοργιστικά πράγματα όπως ο αξιοπρεπής μισθός, οι υλικοί πόροι και το διάλειμμα για όσους εργάζονται σκληρά στην εμπροσθοφυλακή. Το σαδιστικό παιχνίδι του να χρεώνονται οι καθηγητές την ευθύνη για τη χαμηλή απόδοση των φτωχών παιδιών στα τεστ, είναι πολύ χρήσιμο για την πολιτική και τις δημόσιες σχέσεις της απο-συνδικαλιστοποίησης και της ιδιωτικοποίησης, μεταμφιεσμένο σε «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση». Τα συνδικάτα των εκπαιδευτικών και τα ίδια τα δημόσια σχολεία έχουν καταστεί η τέλεια αιχμή του δόρατος για την ατζέντα των κορπορατιστών, η οποία υπαγορεύει τον αποπροσανατολισμό της δικαιολογημένης λαϊκής οργής για την αποτυχία του εκπαιδευτικού συστήματος. Αυτή η αποπροσανατολιστική λογική φυσικά αγνοεί τον βαθύτερο και καθοριστικό ρόλο της ταξικής διαστρωμάτωσης του έθνους και των σχετιζόμενων με αυτήν φυλετικών διακρίσεων, ώστε να προωθήσει τη λανθασμένη και αντι-δημοκρατική λύση της κορπορατικοποίησης, η οποία μάλιστα πουλιέται σαν «επιλογή» και «ελέυθερη αγορά».

Είναι πολύ λογικό που η δεξιά καμπάνια των Romney-Ryan εξώκειλε σε τέτοιο βαθμό, ώστε φτάνει στο σημείο να εκφράσει την αλληλεγγύη της αστικής τάξης προς τον Rahm Emmanuel, ο οποίος δέχτηκε 12 εκατ. δολάρια κατά την καμπάνια του για τις δημοτικές εκλογές το 2011, από κύκλους υπεράσπισης των χωρίς συνδικαλισμό-τσάρτερ σχολείων.Η καμπάνια του Ομπάμα εύλογα τήρησε αποστάσεις από τη διένεξη του Σικάγο, καθώς προωθεί τη νεοφιλελεύθερη λογική των τεστ και των σχολείων τσάρτερ, που βρίσκονται ακριβώς στην καρδιά της απεργίας.

Παρά τις ανά τετραετία προεκλογικές ακρότητες, το προοδευτικό συνδικάτο των εκπαιδευτικών του Σικάγο είχε το θάρρος να διαχωριστεί από την ατζέντα που θέτει στο στόχαστρο δασκάλους, μαθητές, γειτονιές και την ίδια τη δημόσια εκπαίδευση, και η οποία υποστηρίζεται από τη δικομματική νεοφιλελεύθερση ελίτ. Σύμφωνα με τον προοδευτικό ιστορικό Rck Perlstein από το Σικάγο, η μάχη που έδωσαν οι δάσκαλοι είναι πολύ σημαντική. "Αν το πρώτο κεφάλαιο στην ιστορία της σύγχρονης από τα κάτω μάχης των Αμερικάνων ενάντια στην πλουτοκρατία ήταν οι διαδηλώσεις στο Wisconsin την άνοιξη του 2011, και το δεύτερο κεφάλαιο ήταν τα camps του Occupy το καλοκαίρι του ίδιο έτους", γράφει ο Perlstein, "τότε η αντίσταση του συνδικάτου των εκπαιδευτικών του Σικάγο προς τον Emanuel θα έπρεπε να είναι το τρίτο κεφάλαιο. Ενέπνευσε όλους όσους είχαν απελπιστεί, επειδή είχαν πιστέψει πως οι άνθρωποι ξέχασαν πόσο καλό είναι να αντιστέκονται στις επιθέσεις -και πόσο αποτελεσματικές μπορούν να είναι τέτοιες μάχες". Αυτός δεν είναι και μικρός έπαινος. Ανεξαρτήτως αν ο Perlstein έχει δίκιο (πράγμα που εύχομαι), οι δάσκαλοι του Σικάγο αξίζουν ανενδείαστα την υποστήριξη και τη συμπαράστασή μας.

* Ο Paul Street [www.paulstreet.org] είναι γιος εκπαιδευτικού ενός δημόσιου σχολείου του Σικάγο (Beethoven and Shoesmith Elementary schools) και εργάστηκε ως Διευθυντής Έρευνας της Chicago Urban League από το 2000 ως το 2005. Έχει γράψει πολλά βιβλία, μεταξύ των οποίων τα εξής: Segregated Schools: Educational Apartheid in Post Civil Rights America (New York: Routledge, 2005) και Racial Oppression in the Global Metropolis: A Living Black Chicago History (New York: Rowman&Littlefield, 2007). Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί του στο paulstreet99@yahoo.com .

ΠΗΓΗ: Shortlink: http://wp.me/p1pa1c-hNi. Αλίευση: Friday, September 14, 2012, http://www.zcommunications.org/striking-neoliberalism-in-chicago-by-paul-street-1  Το είδα: 20 Σεπτεμβρίου, 2012, http://parallhlografos.wordpress.com/2012/09/20/chicago-schools 

Ο ΣΙΩΠΗΛΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ:

Τα όπλα αυτής της ιδιόμορφης, παγκόσμιας σύρραξης, δεν είναι τα γνωστά συμβατικά, αλλά οι συναλλαγματικές ισοτιμίες, οι μετοχές, τα ομόλογα και τα χρηματοπιστωτικά παράγωγα – αεροπλανοφόρα οι λέσχες του διαβόλου, οι εταιρείες αξιολόγησης, τα επενδυτικά κεφάλαια και οι τράπεζες

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

"Κατά τη διάρκεια του 2^ου παγκοσμίου πολέμου η γερμανική τράπεζα του Ράιχ (Reichsbank) διατηρούσε ένα πανευρωπαϊκό σύστημα «διακανονισμού πληρωμών» – κάτι ανάλογο με αυτό της ΕΚΤ. Το συγκεκριμένο σύστημα ήταν πολύ λιγότερο ένας μηχανισμός οργάνωσης της κυκλοφορίας των χρημάτων και περισσότερο μία μέθοδος καταναγκαστικής λήψης δανείων από τις κατεχόμενες χώρες, καθώς επίσης από μερικές ουδέτερες.

Σήμερα, η ΕΚΤ οφείλει στη γερμανική κεντρική τράπεζα, από το σύστημα «διακανονισμού πληρωμών» (Target II), 727,2 δις € – ποσόν που της οφείλουν οι κεντρικές τράπεζες των περισσοτέρων άλλων χωρών της Ευρωζώνης. Επομένως, αν και η συμμετοχή της γερμανικής κεντρικής τράπεζας στο κεφάλαιο της ΕΚΤ (10,76 δις €) είναι μόλις 18,94%, εάν υπολογίσει κανείς το «δάνειο» των 727,2 δις €, θα καταλήξει σε εντελώς άλλα ποσοστά.

Ο διοικητής τώρα της ΕΚΤ αποφάσισε την αγορά βραχυπρόθεσμων ομολόγων των χωρών του Νότου, σε απεριόριστες ποσότητες. Τα ομόλογα όμως αυτά, κυρίως της Ισπανίας και της Ιταλίας, ενδεχομένως και της Γαλλίας, θα αποτελέσουν περιουσιακό στοιχείο της ΕΚΤ, η οποία χρωστάει τεράστια ποσά στην Bundesbank – κατ' επέκταση στη Γερμανία, αφού η κεντρική τράπεζα της είναι 100% κρατική. Ουσιαστικά λοιπόν, τα ομόλογα θα ανήκουν έμμεσα στη γερμανική κεντρική τράπεζα – άρα θα έχει κυριαρχικά δικαιώματα στις χώρες που τα χρωστούν".

Ανάλυση

Μετά τις τελευταίες αποφάσεις της ΕΚΤ (αγορά βραχυπρόθεσμων ομολόγων σε απεριόριστες ποσότητες), της Fed (QE3, χωρίς χρονικό περιορισμό αγορά ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου αξίας 40 δις $ μηνιαίως, διατήρηση των επιτοκίων στο μηδέν, ανταλλαγή βραχυπρόθεσμων ομολόγων με μακροπρόθεσμα), της Τράπεζας της Ιαπωνίας (αύξηση της ποσότητας χρήματος) κοκ., είναι πλέον εμφανές ότι, οι κεντρικές τράπεζες παίζουν ένα πολύ επικίνδυνο παιχνίδι.

Το «παιχνίδι» αυτό θα μπορούσε εύκολα να εξελιχθεί σε έναν καταστροφικό, παγκόσμιο συναλλαγματικό πόλεμο, με βασικούς αντιπάλους το δολάριο, το ευρώ και το γεν – σε μία μεγάλη οικονομική «σύρραξη», η οποία πιθανότατα θα κατέληγε σε έναν ανεξέλεγκτο πληθωρισμό άνευ προηγουμένου (σε έναν θανατηφόρο «υπερπληθωρισμό»).    

"Οι ενέσεις ρευστότητας, τα «μονεταριστικά» ναρκωτικά δηλαδή, επιδρούν μεν ακαριαία, αυξάνοντας κατακόρυφα τη διάθεση των αγορών, δημιουργούν όμως εξάρτηση και παράγουν ναρκομανείς", αναφέρουν χαρακτηριστικά οι αναλυτές, ανησυχώντας για τους κινδύνους – πόσο μάλλον όταν τα χρήματα δεν καταλήγουν εκεί που θα έπρεπε, στην πραγματική οικονομία δηλαδή, αυξάνοντας τις θέσεις εργασίας, καθώς επίσης δημιουργώντας συνθήκες εξόδου από την κρίση χρέους και την ύφεση (αν και η «παραγωγή ανεργίας» είναι σκόπιμη, αφού μόνο έτσι συμπιέζονται οι αμοιβές των εργαζομένων – ενώ εξουδετερώνονται παράλληλα οι συνδικαλιστικές οργανώσεις τους).    

Από την άλλη πλευρά τώρα, τα κίνητρα των κεντρικών τραπεζών είναι διαφορετικά, παρά το ότι οι ενέργειες τους είναι οι ίδιες. Στόχος της ΕΚΤ είναι η μείωση των επιτοκίων σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία, οι οποίες δυσκολεύονται να δανειστούν βιώσιμα από τις αγορές – οπότε η κεντρική τράπεζα είναι υποχρεωμένη να επέμβει, αγοράζοντας τα ομόλογα τους. Αντίθετα, στόχος της Fed είναι η αναθέρμανση της αμερικανικής οικονομίας, η αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης και η καταπολέμηση της «υπερβάλλουσας» ανεργίας – αφού οι Η.Π.Α., παρά το ότι είναι εξαιρετικά ελλειμματικές και υπερχρεωμένες, έχουν (ακόμη) τη δυνατότητα να δανείζονται με χαμηλά επιτόκια.

Εν τούτοις, παραμένει αναπάντητη η ερώτηση, σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ενεργειών των κεντρικών τραπεζών. "Για πόσον καιρό ακόμη θα επιδρούν τα ναρκωτικά των κεντρικών τραπεζών;", αναρωτιούνται οι περισσότεροι οικονομολόγοι. "Μήπως σε δύο ή τρία χρόνια θα διαπιστωθεί ότι, τα νέα χρήματα δεν έφτασαν ποτέ στις αγορές, δημιουργώντας μία τεράστια νέα φούσκα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, η έκρηξη της οποίας θα ήταν αδύνατον να αντιμετωπισθεί;", συμπληρώνεται εύλογα η ερώτηση, χωρίς να υπάρχει καμία δυνατότητα απάντησης της.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί κανείς στην πρώτη παγκόσμια συναλλαγματική σύρραξη, η οποία ξεκίνησε αμέσως μετά τον 1^ο παγκόσμιο πόλεμο και τελείωσε λίγο πριν ξεκινήσει ο 2^ος – με «υποκινητή» την τράπεζα του Ράιχ, η οποία αγόραζε βραχυπρόθεσμα κρατικά ομόλογα, για να χρηματοδοτήσει τα ελλείμματα και τα χρέη της χώρας της (κάτι που μας θυμίζει τις ενέργειες τόσο της Fed, όσο και της ΕΚΤ σήμερα).

Οι Γερμανοί Πολίτες τότε δεν αντέδρασαν καθόλου – παρά το ότι τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής μείωναν διαρκώς τα πραγματικά εισοδήματα τους, λόγω της αύξησης των τιμών. Στο τέλος, το 1922, η εκτύπωση νέων χρημάτων έφτασε στο ζενίθ της – ενώ το 1923 τυπωνόταν μόνο η μία πλευρά των χαρτονομισμάτων, για να εξοικονομηθεί χρώμα. Η εισαγωγή του κανόνα του χρυσού μεταξύ των ετών 1925 και 1931, οδήγησε στον πρόσκαιρο τερματισμό του συναλλαγματικού πολέμου μέσω των νομισματικών ισοτιμιών – αν και συνεχίστηκε με τους λογαριασμούς σε χρυσό, καθώς επίσης με τα επιτόκια.

Στο ζενίθ αυτής της διαδικασίας, το 1933, ο τότε Αμερικανός πρόεδρος απαγόρευσε την κατοχή χρυσού από τους ιδιώτες – έτσι ώστε να υποτιμηθεί το δολάριο απέναντι στο χρυσό, χωρίς να κερδοσκοπήσουν οι ιδιοκτήτες χρυσού.

Το πώς ακριβώς τελείωσε ο πρώτος συναλλαγματικός πόλεμος, (παρά το ότι εκείνη την εποχή δεν υπήρχε η σημερινή φούσκα χρεών και παραγώγων, η οποία θα μπορούσε να επιταχύνει απίστευτα τη διαδικασία, πολλαπλασιάζοντας την καταστροφή), είναι σε όλους μας γνωστό – με το ξέσπασμα οικονομικών κρίσεων άνευ προηγουμένου, με μαζική ανεργία, με πολιτικές ανακατατάξεις, με κοινωνικές αναταραχές, καθώς επίσης με διακρατικές αντιπαλότητες, οι οποίες οδήγησαν στο 2^ο παγκόσμιο πόλεμο.                  

Στα πλαίσια αυτά, είναι μάλλον εύλογο να αναλύσει κανείς το θέμα της σταθερότητας των τιμών σε κάποιο βαθμό, αφού οφείλει να είναι προετοιμασμένος για το ενδεχόμενο μίας πληθωριστικής έκρηξης άνευ προηγουμένου – κρίνοντας από το ότι, οι σημερινές συνθήκες θυμίζουν εκπληκτικά ανάλογες εποχές από το παρελθόν

Η ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

Η δυνατότητα μίας κεντρικής τράπεζας να διατηρεί τη σταθερότητα των τιμών, βασίζεται στην ικανότητα της να αυξάνει και να μειώνει την ποσότητα χρήματος, με την οποία τροφοδοτεί τις εκάστοτε οικονομίες. Η ικανότητα της αυτή δοκιμάζεται στην πράξη, όταν υπάρξει ανάγκη αύξησης των επιτοκίων – σχεδόν ποτέ πριν.

Ένας από τους τρόπους τώρα, τους οποίους έχει στη διάθεση της μία κεντρική τράπεζα για να απορροφήσει τα πλεονάζοντα χρήματα από την αγορά, όταν αυξάνονται τα επιτόκια, είναι η πώληση ομολόγων – το αντίθετο δηλαδή από αυτό που συμβαίνει σήμερα, όπου οι κεντρικές τράπεζες αγοράζουν ομόλογα, αυξάνοντας την ποσότητα χρήματος.

Όταν όμως αυξάνονται τα επιτόκια (για να αποφευχθεί η υπερθέρμανση της οικονομίας και ο πληθωρισμός που προκαλούν τα χαμηλά επιτόκια), μειώνεται η αξία των κρατικών ομολόγων στα βιβλία (ισολογισμό) της κεντρικής τράπεζας. Το πρόβλημα που προκύπτει τότε είναι το εάν τα συγκεκριμένα ομόλογα έχουν αρκετή αξία, για να απορροφηθεί η απαιτούμενη ποσότητα χρήματος.

Στο παράδειγμα της Fed, εάν τα επιτόκια αυξανόταν μόλις κατά 1% (πηγή: Guggenheim P.), η αξία των ομολόγων στον Ισολογισμό της θα μειωνόταν κατά 8% – θα ήταν δηλαδή περί τα 200 δις $ χαμηλότερη από τη σημερινή. Σαν αποτέλεσμα ενός τέτοιου ενδεχομένου, η μείωση αυτή θα απορροφούσε (εξαφάνιζε) το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων της Fed – οπότε η τράπεζα θα έπρεπε να ανακεφαλαιοποιηθεί άμεσα, με χρήματα της κυβέρνησης των Η.Π.Α.

Η αμέσως επόμενη ερώτηση θα ήταν τότε, από που θα έβρισκε η κυβέρνηση τα αναγκαία χρήματα, για να ανακεφαλαιοποιήσει τη Fed – πόσο μάλλον αφού ο ετήσιος προϋπολογισμός της είναι ελλειμματικός (το δημόσιο χρέος είναι της τάξης του 100% του ΑΕΠ της). "Απλούστατα, θα έπρεπε να εκδώσει και να πουλήσει ομόλογα", είναι η εύλογη απάντηση.

Εν τούτοις, υπάρχει ένα πρόβλημα στο συγκεκριμένο σενάριο: η έκδοση νέων ομολόγων θα είχε σαν αποτέλεσμα την περαιτέρω πτώση της τιμής τους, λόγω αυξημένης προσφοράς, δημιουργώντας ξανά προβλήματα στη Fed (όσον αφορά τα παλαιότερα ομόλογα που έχει στην κατοχή της). Δηλαδή, θα δημιουργούσε νέες «τρύπες» στον ισολογισμό της, ανάγκη νέων κεφαλαίων κλπ. – γεγονός που θα οδηγούσε σε έναν ατέρμονα φαύλο κύκλο, με επώδυνη κατάληξη.

Απλούστερα η επικρατούσα άποψη, σύμφωνα με την οποία τα ίδια κεφάλαια μίας κεντρικής τράπεζας δεν παίζουν μεγάλο ρόλο, αφού μπορεί πάντοτε να «τυπώνει» νέα χρήματα, δεν είναι εντελώς σωστή. Η δυνατότητα εκτύπωσης νέων χρημάτων λειτουργεί μόνο για εκείνο το χρονικό διάστημα, κατά τη διάρκεια του οποίου οι οικονομικές συνθήκες το επιτρέπουν – όπως στις περιόδους ύφεσης. Σε οικονομικές συνθήκες όμως, κατά τις οποίες μία κεντρική τράπεζα είναι υποχρεωμένη να αποσύρει χρήματα από την αγορά (την υπερβάλλουσα ποσότητα ρευστότητας δηλαδή), για να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό, η εκτύπωση χρημάτων δεν αποτελεί πλέον επιλογή ή/και δυνατότητα.

Φυσικά η Fed, σε μία τέτοια περίπτωση, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει άλλα όπλα – όπως για παράδειγμα να αυξήσει δραματικά την αξία των περιουσιακών της στοιχείων, έτσι ώστε να υπερκαλύψει τον περιορισμό των ιδίων κεφαλαίων της (τα 200 δις $ στο παράδειγμα μας). Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να το επιτύχει, καθορίζοντας την τιμή της μίας «ουγγιάς» χρυσού στα 10.000 $, από τα 1.774 $ που είναι περίπου σήμερα. Μία τέτοια ενέργεια θα ήταν αρκετή, για να μπορεί να καλύπτει (αντίκρισμα) ο χρυσός που έχει στη διάθεση της, όλα τα δολάρια που ευρίσκονται στην κυκλοφορία (πριν την έξοδο από τον κανόνα του χρυσού, όπου κάθε δολάριο είχε αντίκρισμα σε χρυσό, η τιμή ήταν περί τα 35 $).

Για να μπορέσει όμως να αυξηθεί η τιμή στα 10.000 $ (αυτή θα ήταν σε περίπτωση επιστροφής στον κανόνα του χρυσού), η Fed θα έπρεπε να ανακοινώσει ότι, θα ήταν πρόθυμη να αγοράσει όλο το χρυσό που θα της προσφερόταν, σε αυτήν την τιμή. Σε μία τέτοια περίπτωση, δεν θα πουλούσε προφανώς κανένας το χρυσό του σε χαμηλότερη τιμή – οπότε η αύξηση θα ήταν μάλλον δεδομένη.

Η συγκεκριμένη κίνηση βέβαια της Fed, θα είχε αντίκτυπο σε πολλές άλλες χώρες – ιδιαίτερα σε αυτές που διαθέτουν μεγάλα αποθέματα χρυσού, όπως στις ευρωπαϊκές. Στον Πίνακα Ι που ακολουθεί, φαίνονται τα (επίσημα) αποθέματα χρυσού σε διάφορα κράτη:

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Αποθέματα χρυσού σε τόνους και ποσοστό του στα συνολικά συναλλαγματικά αποθέματα ορισμένων χωρών.

Πηγή: WP-IMF. Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Σημείωση: Η ζήτηση του χρυσού, στο 2^ο τετράμηνο του 2011, ανήλθε στους 919,8 τόνους (44,5 δις $). Η Κίνα και η Ινδία ήταν οι κυριότεροι αγοραστές, με συνολικά 52% της παγκόσμιας ζήτησης σε ράβδους χρυσού και νομίσματα – 55% για τη βιομηχανία κοσμημάτων.  Η ζήτηση εκ μέρους της Ινδίας αυξήθηκε κατά 38% σε σχέση με το αντίστοιχο τετράμηνο του προηγούμενου έτους (παρά την άνοδο της τιμής), ενώ της Κίνας κατά 25% – γεγονότα που δεν μπορεί να θεωρηθούν τυχαία. 

Για παράδειγμα η Ιταλία, η οποία διαθέτει μεγάλες ποσότητες χρυσού, θα μπορούσε να προσφέρει ξαφνικά επαρκείς εγγυήσεις στην ΕΚΤ, έναντι νέου δανεισμού της – αφού η αξία των αποθεμάτων της θα αυξανόταν ραγδαία.

Με τον τρόπο αυτό λοιπόν η Fed θα μπορούσε να διασώσει, εκτός από την ίδια την υπόσταση της και τις Η.Π.Α., αρκετά άλλα κράτη – καθώς επίσης το ευρώ. Άλλες χώρες βέβαια, όπως η Κίνα, η Ιαπωνία και η Ρωσία, δεν θα απολάμβαναν τα ίδια «προνόμια» – λόγω των χαμηλών αποθεμάτων χρυσού που διαθέτουν.

Ολοκληρώνοντας, αν και κατά πολλούς η επιστροφή στον κανόνα του χρυσού δεν αποτελεί επιλογή (μεταξύ άλλων επειδή το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν θα ήταν ευέλικτο, οπότε ο πλανήτης θα απειλούταν με μία μεγάλη ύφεση), η τελική απόφαση θα ληφθεί από τον πληθωρισμό – καθώς επίσης από την διατήρηση ή μη της εμπιστοσύνης των πολιτών στα χάρτινα χρήματα.  

Η δυνατότητα πάντως υπάρχει – ενώ θα επρόκειτο για μία σημαντικότατη απόφαση, η οποία θα αφορούσε τη μελλοντική παγκόσμια οικονομική και κοινωνική πολιτική. Όσον αφορά τα πλεονεκτήματα της επαναφοράς του κανόνα του χρυσού, είναι κατά την άποψη πολλών εμφανέστατα:

Αναλυτικότερα, η ποσότητα χρήματος δεν θα καθοριζόταν πια αυθαίρετα, αλλά από την εξόρυξη του χρυσού (υπολογίζεται πως αυξάνεται 1,5% ετησίως, οπότε είναι μέσα στα λογικά πλαίσια ενός «δημιουργικού» πληθωρισμού), οι κερδοσκοπικές επιθέσεις και οι υπερβολές (φούσκες) δε θα ήταν πλέον δυνατές, στο βαθμό που είναι με τα χάρτινα χρήματα, οι κυκλικές κρίσεις, οι οποίες προέρχονται από τη δημιουργία νέων χρημάτων (πιστωτική επέκταση) και το «κάψιμο χρημάτων» (πιστωτική συρρίκνωση) θα αποτελούσαν παρελθόν κλπ.

ΤΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ LIBOR

Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, θεωρούμε σκόπιμο να αναφερθούμε περιληπτικά στο «σκάνδαλο Libor» – μία απίστευτη τραπεζική αυθαιρεσία, εάν όχι απάτη, στην οποία δόθηκε ελάχιστη δυστυχώς προσοχή.

Ειδικότερα, το επιτόκιο Libor (London Interbank Offered Rate) καθορίζεται καθημερινά, ανάλογα με το συνάλλαγμα, από έξι έως δεκαοκτώ μεγάλες τράπεζες. Η κάθε μία από αυτές τις τράπεζες ανακοινώνει με ποιο επιτόκιο θα δάνειζε σε μία άλλη τράπεζα δολάρια ή στερλίνες. Ο «συνάδελφος» του Libor είναι το Euribor – το «διατραπεζικό επιτόκιο» δηλαδή σε Ευρώ. 

Η απάτη, η οποία αφορά το Libor και τη σκόπιμη χειραγώγηση του από τις τράπεζες (μυστική συμφωνία ανακοίνωσης ελαφρά υψηλότερων του κανονικού «διατραπεζικών επιτοκίων», από το αγγλοσαξονικό τραπεζικό καρτέλ), είναι πλέον τεκμηριωμένη – αφού η βρετανική Barclays παραδέχθηκε πρώτη την ενοχή της, πληρώνοντας 290 εκ. στερλίνες πρόστιμο. Σχετικά με τη χειραγώγηση των επιτοκίων στο Euribor δεν υπάρχουν ακόμη αποδείξεις – αν και οι έρευνες ευρίσκονται σε εξέλιξη, στις 42 τράπεζες οι οποίες το καθορίζουν.

Περαιτέρω, εάν το Libor ήταν απλά ένα επιτόκιο που αφορούσε μόνο τις συναλλαγές των τραπεζών μεταξύ τους, η απάτη δεν θα είχε αποκαλυφθεί. Όμως, τόσο στο Libor, όσο και στο Euribor, είναι συνδεδεμένα παγκοσμίως πολλά επενδυτικά προϊόντα και δάνεια, συνολικού ύψους μεταξύ 330 και 550 τρις $ – με πολλά από αυτά τα προϊόντα να ευρίσκονται στα χαρτοφυλάκια αρκετών ιδιωτών επενδυτών (οι οποίοι φυσικά θα μπορούσαν να καταθέσουν μεγάλες αγωγές αποζημίωσης εναντίον του τραπεζικού καρτέλ, το οποίο χειραγωγούσε τα επιτόκια).

Ολοκληρώνοντας, η χειραγώγηση των επιτοκίων, η παραποίηση τους δηλαδή ακόμη και σε πολύ μικρά μεγέθη, έχει τεράστιες επιπτώσεις στο χρηματοπιστωτικό σύστημα – με τη ζημία που προκλήθηκε στους επενδυτές, για το μικρό χρονικό διάστημα που ήταν δυνατόν να  ελεγχθεί, να υπολογίζεται στο απίστευτο ποσόν των 176 δις $. 

Ο ΠΛΟΥΤΟΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ

Σε σχέση με όλα όσα αναφέραμε παραπάνω, αλλά και γενικότερα, είναι αρκετοί αυτοί που εύλογα αναρωτιούνται, σχετικά με το εάν υπάρχουν στην πραγματικότητα τα δανειακά χρήματα, τα οποία οφείλουν τόσες πολλές χώρες, επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Κρίνουμε σκόπιμο λοιπόν να αναφερθούμε στον «πλούτο των νοικοκυριών» – ενώ στο σημείο αυτό βοηθάει ο Πίνακας ΙΙ που ακολουθεί, με στοιχεία που παρουσίασε πρόσφατα γερμανικός όμιλος ασφαλειών:

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: Συνολική μικτή χρηματική περιουσία σε δις € το 2011, διαφορά με το προηγούμενο έτος, κατά κεφαλήν μικτή περιουσία, κατά κεφαλήν καθαρή περιουσία – κατάταξη με κριτήριο τα κατά κεφαλήν καθαρά χρηματικά περιουσιακά στοιχεία

Πηγή: Allianz. Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Όπως φαίνεται από τον Πίνακα ΙΙ, στον οποίο καταγράφεται η συνολική μικτή χρηματική περιουσία των νοικοκυρών (Gross financial assets) των 15 πλουσιότερων κρατών του πλανήτη, χωρίς τα υπόλοιπα περιουσιακά τους στοιχεία (ακίνητα κλπ.), η Ελβετία, η χώρα της άμεσης δημοκρατίας και των τραπεζών, ευρίσκεται στην πρώτη θέση – ενώ τα χρηματικά διαθέσιμα των νοικοκυριών της αυξήθηκαν κατά 2,5%. Συνολικά δε ανέρχονται σε 214.704 € κατά κεφαλήν (ανά κάτοικο) – εκ των οποίων, εάν αφαιρέσουμε τα δάνεια που οφείλονται (76.732 €), θα προκύψει η καθαρή κατά κεφαλή θέση (138.062 €).

Στο σύνολο τώρα των χωρών που ερευνήθηκαν (52), η μικτή χρηματική περιουσία ανήλθε στα 103,3 τρις € – η καθαρή (αφαιρουμένων των οφειλών) στα 71,5 τρις € και οι οφειλές στα 31,8 τρις € (το ετήσιο παγκόσμιο ΑΕΠ είναι της τάξης των 47 τρις €). Σημαντική μείωση της χρηματικής περιουσίας σημειώθηκε ουσιαστικά στην Ιταλία (-3,1%), στη Σουηδία (-2,4%) και στο Ισραήλ (-2,2%). 

Για την καλύτερη κατανόηση του θέματος ίσως οφείλουμε να σημειώσουμε ότι, στο παράδειγμα των Η.Π.Α., το δημόσιο χρέος είναι περίπου 11,5 τρις € – ενώ μόνο τα μικτά χρηματικά περιουσιακά στοιχεία των κατοίκων είναι 38,7 τρις € (περί τα 28 τρις € καθαρά). Από τον ίδιο Πίνακα δε μπορούμε να βρούμε το κατά κεφαλήν χρέος των νοικοκυριών, αφαιρώντας από το κατά κεφαλήν μικτό, το κατά κεφαλήν καθαρό (παράδειγμα στον Πίνακα ΙΙΙ που ακολουθεί)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ: Χρηματικό κατά κεφαλήν χρέος

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Σημείωση: Τα κατά κεφαλή μικτά χρηματικά περιουσιακά στοιχεία, είναι το σύνολο των κατά κεφαλήν καθαρών, συν τα κατά κεφαλήν χρέη.

Η τελευταία στήλη του Πίνακα ΙΙΙ (ποσοστό), καταγράφει πόσο «χρεωμένα» είναι τα χρηματικά περιουσιακά στοιχεία των νοικοκυριών – όπου προηγείται η Ολλανδία (42,41%) και έπεται η Ελβετία (35,72%).

Στον Πίνακα ΙV τώρα φαίνονται οι επόμενες πέντε χώρες, ενώ ακολουθούν ορισμένες άλλες, τα μεγέθη των οποίων θεωρούμε σημαντικά – με χωριστό, δικό μας αριθμό κατάταξης:

ΠΙΝΑΚΑΣ IV: Συνολική μικτή χρηματική περιουσία σε δις € το 2011, διαφορά με το προηγούμενο έτος, κατά κεφαλήν μικτή περιουσία, κατά κεφαλήν καθαρή περιουσία – κατάταξη με κριτήριο τα κατά κεφαλήν καθαρά χρηματικά περιουσιακά στοιχεία.

Πηγή: Allianz. Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Στον Πίνακα ΙV διακρίνουμε ολοκάθαρα τη μείωση των χρηματικών περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών εκείνων των κρατών, τα οποία είναι βυθισμένα στην κρίση – όπως η Ελλάδα (-9,1%) η Ισπανία (-3,5%) και η Πορτογαλία (-3,3%).  Εξαίρεση αποτελεί η Φιλανδία, όπου τα περιουσιακά στοιχεία των νοικοκυριών της μειώνονται (-3,5%), παρά το ότι ανήκει στις πλεονασματικές οικονομίες της Ευρωζώνης.

Παράλληλα φυσικά διαπιστώνεται η αύξηση των χρηματικών περιουσιακών στοιχείων στις αναπτυσσόμενες χώρες, από τα εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα που βρίσκονται. Για παράδειγμα, τα χρηματικά διαθέσιμα των ελληνικών νοικοκυριών είναι συνολικά 244 δις €, ενώ των τουρκικών 221 δις € – παρά το ότι η Ελλάδα έχει μόλις 10 εκ. πληθυσμό και η Τουρκία 80 εκ. Τα ίδια συμπεράσματα εξάγονται και από τα κατά κεφαλήν μεγέθη – με τους Πορτογάλους και τους Φιλανδούς να έχουν την ίδια ακριβώς καθαρή θέση.

Ολοκληρώνοντας, σημαντικό ρόλο από τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία αποτελεί η ακίνητη περιουσία – όπου διαπιστώνονται μεγάλες διαφορές, οι οποίες ανατρέπουν σημαντικά την εικόνα. Για παράδειγμα, η ιδιοκατοίκηση στην Ελλάδα υπολογίζεται στο 85% (αξία ακινήτων πάνω από 1,2 τρις €), ενώ στη Γερμανία δεν ξεπερνάει το 45% – με τους πολίτες της δεύτερης να διαθέτουν πολύ σπάνια δεύτερη κατοικία (εξοχικό).   

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ο πρώτος παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος μαίνεται, ενώ ένα από τα μέτωπα του είναι η διαπιστωμένη πλέον διαμάχη εντός της «συνεταιριστικής» Τρόικας – όπου η Ευρώπη, η Γερμανία δηλαδή, σκοπεύει μάλλον να εκδιώξει τους συνδίκους του διαβόλου (ΔΝΤ) από την επικράτεια της, με αφορμή την Ελλάδα.

"Δεν υπάρχουν βομβαρδισμοί από αεροπλάνα, δεν ηχούν τα κανόνια, δεν διενεργούνται επιθέσεις από πολεμικά πλοία και δεν ακούγεται ο παραμικρός πυροβολισμός. Στο ξεκίνημα του είναι ένας σιωπηλός πόλεμος, με πάρα πολλά μέτωπα, τον οποίο δεν αντιλαμβάνεται ο άμαχος πληθυσμός – ενώ τα αποτελέσματα του θα εμφανιστούν αργότερα, εντελώς ξαφνικά. 

Εν τούτοις, ο πόλεμος αυτός θα μπορούσε να εξελιχθεί στον περισσότερο επώδυνο, από όλους τους προηγούμενους – αφού είναι δυνατόν να καταστρέψει τις οικονομίες ολόκληρων κρατών, να βυθίσει στο χάος το βιοτικό επίπεδο εκατομμυρίων ανθρώπων, εκμηδενίζοντας τις οικονομίες και τις συντάξεις τους, καθώς επίσης να «αναστείλει» όλα όσα κατάφεραν να πετύχουν τις τελευταίες δεκαετίες (κράτος δικαίου, δημοκρατία, εργασιακές συμβάσεις κλπ.)".

Τα «όπλα» αυτού του ιδιόμορφου πολέμου δεν είναι τα γνωστά συμβατικά, αλλά οι συναλλαγματικές ισοτιμίες, οι μετοχές, τα ομόλογα και τα χρηματοπιστωτικά παράγωγα – αεροπλανοφόρα οι λέσχες του διαβόλου, οι εταιρείες αξιολόγησης, τα χειραγωγημένα ΜΜΕ, τα επενδυτικά κεφάλαια, το ΔΝΤ, τα hedge funds, οι εμπορικές τράπεζες, οι κεντρικές κοκ. Στόχος του φαίνεται να είναι η μονεταριστική ηγεμονία του πλανήτη – ενώ δεν είναι καθόλου απίθανο να εξελιχθεί, όπως ο προηγούμενος συναλλαγματικός πόλεμος, σε συμβατικό (με όπλα που όμως είναι κατά πολύ πιο καταστροφικά, από όλες τις προηγούμενες εποχές).

Φυσικά ευχόμαστε και ελπίζουμε να μη συμβεί ποτέ κάτι τέτοιο – να λήξει δηλαδή αναίμακτα ο οικονομικός πόλεμος που βιώνουμε, αφού είναι μάλλον απίθανο να μην έχουμε διδαχθεί τίποτα από την ιστορία και από τα λάθη του παρελθόντος.    

* Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright), Αθήνα, 22. Σεπτεμβρίου 2012, viliardos@kbanalysis.com. Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχει εκδώσει πρόσφατα τρία βιβλία της σειράς «Η κρίση των κρίσεων» (διάθεση με παραγγελία στο kb@kbanalysis.com), τα έσοδα των οποίων ενισχύουν τη σελίδα.

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2699.aspx

Συνείδηση και ταυτότητα στους πρόσφυγες της Ελλάδος το 1922

Του Μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου Καστελίου και Βιάννου Ανδρέα (Νανάκη)

Το άρθρο αυτό όπως και το προηγούμενο (1), σκοπό έχει να προβληματίσει. Οι νεότεροι ιστορικοί στην Ελλάδα, αλλά και στις άλλες βαλκανικές χώρες, που μελετούν, γράφουν και ξαναγράφουν την ιστορία, μέσα από το διάβασμα, την προσέγγιση και επαναπροσέγγιση των ιστορικών πηγών, προσδοκώ να τοποθετηθούν, να θέσουν ερωτήματα για μας αλλά και τους επόμενους.

Με ενδιαφέρον διάβασα το 2003 τον Δ. Σταματόπουλο (2), ότι είχε ερευνήσει παραπέρα – και το αναφέρει στον πρόλογο του – την εκκλησιαστική και κοινωνική διάκριση ιωακειμικών – αντιιωακειμικών που το 1995 είχα θέσει και με είχε απασχολήσει (3).

Η ιστορία πανθομολογουμένως γράφεται από τους εκάστοτε νικητές, με τα πολιτιστικά επιτεύγματα και τους ίδιους είτε να παραδίδουν ειρηνικά στις επόμενες γενιές (4), είτε με συγκρουσιακά αποτελέσματα να περιέρχονται στην ιστορική περισυλλογή και γραφίδα. Για να γράφεται και να ξαναγράφεται η ιστορία. Και όλοι συμφωνούμε ότι διαφορετικά παρουσιάζονταν τα ιστορικά γενόμενα στην ιστοριογραφία της σοβιετικής Ρωσίας και διαφορετικά στη μετασοβιετική. Το ίδιο ισχύει για την Ισπανία, όπου το τέλος του εμφυλίου της καθόρισε και την κατεύθυνση της ιστοριογραφίας της στην εποχή του Φράνκο, δεν παρέμεινε όμως η ίδια και μετά το θάνατό του. Στις παραπάνω περιπτώσεις η ιστορία διαμόρφωνε και την ανάλογη ταυτότητα και συνείδηση.

Η συνείδηση και ταυτότητα στους αγροτοποιμενικούς προσφυγικούς πληθυσμούς που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα το 1922-1923 είναι εμφανέστατη. Δεν χωρούν εδώ αμφισημίες. Η συνείδηση και ταυτότητα των προσφυγικών αυτών στρωμάτων εκφράζεται κύρια και πρωταρχικά με τη θρησκευτική τους πίστη, που διαμορφώνει την ταυτότητά τους και την ιστορική τους μνήμη σε αναφορά και σχέση με τις συλλογικές η προσωπικές παραστάσεις που είχαν από τις πατρίδες τους. Μνήμες συνυφασμένες με θρησκευτικές πολιτιστικές εκφράσεις και εκδηλώσεις.

Η θρησκευτική αυτή πρωτίστως προσφυγική ταυτότητα και συνείδηση διαμορφώθηκε, έχει τις ρίζες της, στις δομές της αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης, στην αυτοκρατορική οικουμένη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με τα διαρκή αποκαλυπτικά θεοσημεία. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία που τη διαδέχεται, διαφυλάττεται η συνείδηση αυτή εν μέσω των περιπετειών και των συγκρούσεων της ανθρώπινης ιστορίας.

Ο Σεβασμιώτατος Καισαριανής κ. Δανιήλ στην ομιλία του για τα 90 χρόνια της Μικρασιατικής Καταστροφής παρουσίασε την τραγικότητα των γενομένων με τις σφαγές και την εξολόθρευση του χριστιανικού στοιχείου, μέσα από τη δημοσίευση μέρους έκθεσης και αναφοράς του Εφέσου Χρυσοστόμου, αλλά δεν αποσιώπησε τη μείζονα διάκριση, το δίπολο οθωμανισμού – νεοτουρκικού εθνικισμού, εθναρχίας – έθνους. Αποδέχεται σαφέστατα τη διαφορά Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κεμαλικού εθνικού τουρκικού κράτους.

Γράφει ο Μητροπολίτης Καισαριανής: «Ενώ δηλαδή κατά τους μακρούς αιώνας, καθ' ους εκυριάρχησεν η Οθωμανική Αυτοκρατορία επί των Χριστιανών της Ευρώπης και της Ασίας, παρ' όλον τον μετά φανατισμού κατά των Χριστιανών πόλεμον και τας συχνάς κατά του κλήρου και του λαού πιέσεις και πολλάκις τους φόνους αυτών, το Χριστιανικόν στοιχείον απήλαυε ποιάς τινος προστασίας και τα λεγόμενα προνόμια των Χριστιανών εξησφάλιζόν πως την ελευθέραν εξάσκησιν των θρησκευτικών των καθηκόντων και καθίστατο ούτω δυνατή η διατήρησις και η πνευματική έτι πρόοδος και η εν τω πολιτισμώ ανάπτυξις αυτών, το Κεμαλικόν καθεστώς ανατρέψαν βιαίως την επί μακραίωνος ιστορίας και επί επισήμων πράξεων και συνθηκών βασιζομένην ταύτην τάξιν των θρησκευτικών εν Τουρκία πραγμάτων, ως σκοπόν αυτού έταξε την τελείαν εκρίζωσιν των Χριστιανών εκ του Τουρκικού κράτους» (5).

Η θρησκευτική συνείδηση του χριστιανικού πληθυσμού στη Μ. Ασία διαφυλάττεται στους χρόνους της Οθωμανικής Aυτοκρατορίας από το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο, την εκκλησιαστική και πολιτική κεφαλή του Γένους των Ρωμαίων. Ο αυτοκράτορας, ο «πιστός βασιλεύς και αυτοκράτωρ ρωμαίων», δίνει τη θέση του στον Πατριάρχη των Ρωμαίων που επιτελεί την εκκλησιαστική και πολιτική του αποστολή με τις δομές του Οικουμενικού Πατριαρχείου (6). 

O Μητροπολίτης Νικαίας κ. Αλέξιος στην επετειακή ομιλία του για τη Μικρασιατική Καταστροφή αναφέρεται στην «εκεί Εθναρχούσα Εκκλησία», με κορυφαίο πρόσωπο της Μικρασιατικής Καταστροφής τον άγιο ιερομάρτυρα Μητροπολίτη Χρυσόστομο και προχωράει με κέντρο το πρόσωπο του αγίου Σμύρνης στην παραδοσιακή διαχρονική συνέχεια και σύνδεση: «επανέλαβε υπερήφανα στάσεις ηρώων από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας… Στέκεται ισάξια πλάι στον Λεωνίδα, τον Θεμιστοκλή, τους Σουλιώτες, τους Μακεδονομάχους, τους υπερασπιστές του Αρκαδίου, τους ήρωες του '40».

Ο Μητροπολίτης Γλυφάδος κ. Παύλος, μικρασιατικής καταγωγής, στην επετειακή ομιλία του αναφέρθηκε στις προσωπικές αναμνήσεις του πατέρα του στη Σμύρνη, αλλά και του ίδιου, ο οποίος διαφυλάττει ως ιερό κειμήλιο τη φωτογραφία του Χρυσόστομου που του παρέδωσε ο πατέρας του. Ο άγιος εθνομάρτυρας Σμύρνης Χρυσόστομος αποτελεί κορυφαίο εκπρόσωπο της νεοελληνικής εθνικής ταυτότητας και συνείδησης, την οποία είχε το πρώτον υπηρετήσει ως Δράμας στον Μακεδονικό αγώνα (7). Διαδέχθηκε τον Βασίλειο, ένα κορυφαίο εκπρόσωπο της εθναρχίας, της Ρωμιοσύνης, του οθωμανισμού και των προνομίων. Και οι δύο Μητροπολίτες της Σμύρνης, Βασίλειος και Χρυσόστομος, υπηρέτησαν το πνευματικό και πολιτιστικό μέγεθος του ελληνισμού, μέσα όμως από διαφορετικά ιδεολογικοπολιτικά σχήματα. Ο Βασίλειος αποδέχεται την Οθωμανική Αυτοκρατορία σε εποχή που αντιμετωπίζει το δίλημμα προεθνική η εθνική πορεία και εξεδήμησε στη Σμύρνη το 1910, δύο χρόνια μετά το κίνημα των Νεοτούρκων. Η προξενική έκθεση του εθνικού μας κέντρου, της Αθήνας, χαρακτηρίζει τον Βασίλειο «σλάβο τε το γένος και το φρόνημα», επειδή γεννήθηκε σε σλαβόφωνη οικογένεια.

Στα αστικά προσφυγικά στρώματα της Σμύρνης, αλλά και των άλλων μικρασιατικών πόλεων διαμορφώνεται και ενδυναμώνεται η τάση που αναζητάει και εκφράζει τη σύνδεση με το εθνικό μας κέντρο, την Αθήνα. Στην περίπτωση αυτή έχουμε αποσαφηνισμένη εθνική ταυτότητα και εθνική συνείδηση. Οι δύο εφημερίδες της Σμύρνης, η «Αμάλθεια», που ανέλαβε την ευθύνη της εκλογής του εθνοϊερομάρτυρα αγίου Χρυσοστόμου, και η «Ν. Σμύρνη» που αναζητώντας τον διάδοχο του Βασιλείου μέσα από τις δομές της εθναρχίας και του οθωμανισμού προτείνει τον μετέπειτα Δυρραχίου Ιάκωβο, εκφράζουν τις δύο τάσεις του αστικού πληθυσμού της Σμύρνης. Στην πρώτη της «Αμάλθειας», της αίγας που θήλασε τον Δία στο Ιδαίο Άντρο του Ψηλορείτη, έχουμε τον εθνικό προσανατολισμό και στη δεύτερη την επιμονή στον οθωμανισμό και τη συνείδηση του Γένους. Στις ποδοσφαιρικές ομάδες «Απόλλων» και «Πανιώνιος» εκφράζονται επίσης οι δυο παραπάνω κατευθύνσεις. Οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα ομιλούν κατά κανόνα για την «πατρίδα» με διαφορετική νοηματοδοσία και φόρτιση. Ο όρος «πατρίδα» μπορεί να σημαίνει και την εθνική επικράτεια. Πρωτίστως η και παράλληλα, ακόμα και για τα αστικά προσφυγικά στρώματα η πατρίδα σηματοδοτεί τον τόπο της γέννησής τους και τον πλησιόχωρο προς αυτόν τόπο. Για τον παππού μου, αν και εθελοντή του ελληνικού στρατού από το κίνημα της Θεσσαλονίκης το 1916 μέχρι και το κίνημα του 1922, πατρίδα εξακολουθούσε να παραμένει η χερσόνησος της Ερυθραίας -Τσεσμέ, με κέντρο πάντοτε τη γενέτειρά του, τα Αλάτσατα. Στη σταθερότητα αυτής της ταυτότητάς του συνέβαλε και η αγροτική του ενασχόληση.

Αλλά και ο λόγιος Νικόλαος Σταυρινίδης, επώνυμος μεταφραστής του τουρκικού αρχείου στο Ηράκλειο της Κρήτης, σπουδαγμένος στις περιώνυμες σχολές της Σμύρνης, με τον όρο «πατρίδα» έδινε προτεραιότητα στη γενέτειρά του, κάτι που γνωρίζω από προσωπική συναναστροφή: η πατρίδα σηματοδοτούσε το χωριό Σαϊπ με την Ερυθραία – Τσεσμέ, όπως δηλαδή και στον παππού μου. Στο Σαϊπ ζούσαν χριστιανοί και μουσουλμάνοι. Εκεί ο Σταυρινίδης έμαθε μαζί με τους μουσουλμανόπαιδες τα τουρκικά. Σπούδασε στη Σμύρνη, στη σχολή Αρώνη, όπου έμαθε τα Γαλλικά, στη δε σχολή Μπάξτερ τα αγγλικά. Στις σχολές γινόταν διδασκαλία και της παλαιάς τουρκικής γραφής, και με την έφεση που είχε έμαθε τα παλαιοτουρκικά.

Επειδή μιλάμε για ταυτότητες και συνείδηση ας γνωρίζουμε ότι ο Σταυρινίδης «για να εγγραφεί στο Λύκειο Αρώνη ρωτήθηκε από το καθηγητή πως ονομάζεται. «Καψής» απάντησε ο νεαρός. «Α!, έκανε με αποδοκιμασία ο καθηγητής, «αυτό είναι τούρκικο, το όνομα του πατέρα σου ποιο είναι;». «Σταύρος» ήταν η απάντηση. «Τότε το επώνυμό σου είναι Σταυρινίδης», απεφάνθη ο ελληνολάτρης καθηγητής» (8). Αν σήμερα ηχούν όλα αυτά λίγο πομπώδη έναν αιώνα πριν, στις αρχές του 20ου, δεν ήταν. Το γεγονός συμβαίνει περί το 1913 στη Σμύρνη. Ο καθηγητής που του άλλαξε το επίθετο, πιθανότατα απόφοιτος του Πανεπιστημίου Αθηνών, είναι εκφραστής της νεοελληνικής εθνικής ιδέας, η οποία έχει διασκελίσει το Αιγαίο και έχει εγκατασταθεί στη Σμύρνη πολύ πριν από τον Ελληνικό στρατό τον Μάιο του 1919. Η Ελληνική συνείδηση και ταυτότητα, όπως και κάθε εθνική συνείδηση, προϋποθέτει το κέντρο της και τους εκφραστές της. Το Εθνικό Πανεπιστήμιο των Αθηνών αναλαμβάνει και διαδραματίζει ευστοχότατα αυτή την αποστολή, περί δε τα μέσα του 19ου αιώνα έχει ισχυρούς συμπαραστάτες τους συλλόγους με πρώτο τον Φιλολογικό Σύλλογο (9).

Στους τουρκόφωνους προσφυγικούς πληθυσμούς η θρησκευτική τους συνείδηση καθορίζει και προσδιορίζει καταλυτικά την ταυτότητά τους. Γνώρισα στον ελληνόφωνο προσφυγικό συνοικισμό Ατσαλένιου – Ν. Κλαζομενών, όπου γεννήθηκα και έζησα, την τουρκόφωνη κυρά Αξιώπη. Της αφιέρωσα (10)  το δεύτερο τόμο του «Οικουμενικού Πατριαρχείου Νεώτερα Ιστορικά» με το εξής σχόλιο στον πρόλογο: «Η Αξιώπη, η ορθόδοξη τουρκόφωνη Ρωμιά της αφιέρωσης, μακαρίτισσα πλέον είναι η ανώνυμη Μικρασιάτισσα, που ζει στην εποχή αυτή το ιστορικό δράμα των δύο προηγούμενων αιώνων. Οι εθνοκτονίες την ξερίζωσαν και αναγκάστηκε να ζήσει στον ελληνόφωνο προσφυγικό συνοικισμό Νέων Κλαζομενών Ατσαλένιου στο Ηράκλειο, μιλώντας τη γλώσσα της τη μητρική, σχεδόν μόνο με το γιο της» (11). Πέρα όμως από την αναζήτηση και τον προσδιορισμό της συνείδησης και ταυτότητας στην κυρά Αξιώπη η σε άλλους ορθόδοξους τουρκόφωνους η δίγλωσσους, οι απόγονοί τους που συνέχισαν τη ζωή τους στην Ελλάδα εξέφρασαν την εθνική μας ταυτότητα και συνείδηση.

Η υποθετική εκδοχή όπου θα έμεναν και θα συνέχιζαν τη ζωή τους στην Καππαδοκία της Μ. Ασίας (12) μας προδιαθέτει για το μέλλον και την ταυτότητα που θα διαμορφωνόταν. Συνεπώς η ταυτότητα και συνείδηση διαμορφώνονται, ισχυροποιούνται η εξασθενούν υπό την επίδραση συγκεκριμένων δεδομένων παραγόντων που όμως μεταβάλλονται, αλλάζουν μέσα στο χρόνο. Το ιστορικό γίγνεσθαι δεν είναι αμετάβλητο. Επηρεάζει κάποτε μάλιστα καταλυτικά την ταυτότητα και τη συνείδηση.

Η ταινία «Πολίτικη κουζίνα» βοηθάει τον προβληματισμό μας. Στην ίδια χρονική περίοδο άνθρωποι με την ίδια καταγωγή και γλώσσα την Ελληνική, εκφράζονται με διαφορετική ταυτότητα και συνείδηση, ανάλογη με τα μνημεία, τον πολιτισμό και το ιστορικό παρελθόν του. Στην ταινία ο Κωνσταντινοπολίτης που αναγκάζεται να ζήσει στην Αθήνα μετά τη βία των Σεπτεμβριανών του 1955 έχει την ίδια ταυτότητα και συνείδηση με τον εκ Πελοπονήσου η Στερεάς Ελλάδας Αθηναίο;

Η προσέγγιση της ταυτότητας και συνείδησης του Ποντιακού Ελληνισμού έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο Πόντος είχε πλούσιο και δημιουργικότατο ιστορικό παρελθόν. Το Βασίλειο του Πόντου με διάρκεια ζωής περί τους τρεις τελευταίους προχριστιανικούς αιώνες. Την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας από το 1204 με τους Μεγαλοκομνηνούς έως το 1461 που υποκύπτουν στους Οθωμανούς. Με λογίους, όπως τον Γεώργιο Τραπεζούντιο η τον Γεώργιο Αμοιρούτζη. Με λαμπρά εκκλησιαστικά καθιδρύματα, όπως την Παναγία του Σουμελά, τον άγιο Γεώργιο τον Περιστερεώτα. Με το περίλαμπρο Φροντιστήριο της Τραπεζούντας, όπου δίδαξε ο Πόντιος Σεβαστός Κυμινίτης στον 17ο αιώνα, ενώ η σχολή σταμάτησε τη λειτουργία της με τη Μικρασιατική Καταστροφή. Αυτή την ταυτότητα, τη συνείδηση και την ιστορική μνήμη των Ποντίων πόσο τη γνωρίζουν οι σημερινοί Πόντιοι η πόσο τη γνώρισαν οι Πόντιοι της πρώτης η δεύτερης γενιάς; Διδάσκεται στα ελληνικά μας σχολεία η ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού; Η προσπάθεια για την Ποντιακή η Ποντοαρμενική Δημοκρατία, αν είχε άλλη πορεία, τότε στα σχολεία της Τραπεζούντας, της Σινώπης και στις άλλες πόλεις του Πόντου η διδακτέα ύλη τους στο μάθημα της ιστορίας θα ταυτιζόταν με αυτή του Ελληνικού κράτους; Θα εφησύχαζε στα ράφια των βιβλιοθηκών μια τόση λαμπρή ιστορική πορεία, στην οποία προέχουσα θέση κατέχει ο πλούτος και το μεγαλείο της ποντιακής διαλέκτου, που έμεινε πλέον μια νεκρή γλώσσα, όπως και η κρητική διάλεκτος. Εν μέσω άλλων ιστορικών εξελίξεων η ποντιακή διάλεκτος δεν θα ήταν, όπως και με το συνάδελφο στη Θεολογική Σχολή καθηγητή Ηρακλή Ρεράκη συζητήσαμε, η καθομιλουμένη και γραπτή γλώσσα του Ποντιακού Ελλήνισμού, μια ζωντανή δηλαδή γλώσσα; Συμφώνησε βέβαια ο συνάδελφος κ. Ρεράκης ότι η παγκοσμιοποίηση και η πολυπολιτισμικότητα δεν ευθύνονται γι  αυτή την εξέλιξη.

Δεν θα ονοματίσω, αλλά είναι ζητούμενο μια τέτοιου μεγέθους ιστορικότητα για ευρωπαϊκά η βαλκανικά κράτη. Ένα ιστορικό παρελθόν με πολιτιστικό μέγεθος όπως αυτό του Ποντιακού Ελληνισμού, θα είχε αναδειχθεί, θα είχε καταστεί διδακτέα ύλη σε σχολεία. Τα πρόσωπα, η γλώσσα, τα μνημεία, τα εκκλησιαστικά καθιδρύματα θα αποτελούσαν εθνικά σύμβολα και σημεία εθνικής αναφοράς, για την ιστορία του χθες και του απώτερου παρελθόντος του εθνοκρατικού συνόλου που θα εδραζόταν σε μια τόσο εύσχημη ιστορία, όπως αυτή του Ποντιακού Ελληνισμού, την οποία ιστορικές συγκυρίες την τοποθέτησαν στις βιβλιοθήκες, για να τις μελετούν κυρίως οι ειδικοί.

Εμείς οι Έλληνες με το πλουσιότατο ιστορικό παρελθόν έχουμε τη δυνατότητα επιλογής στη διδασκαλία του μαθήματος της ιστορίας. Ακόμα και η δημιουργία ενός σχολείου ιστορίας, κατά το προηγούμενο του μουσικού σχολείου, δεν θα αναιρούσε το δίλημμα, τι να διδάξουμε στα παιδιά μας από την ιστορικότητά μας. Το ερώτημα τι να διδάξεις, τι να γράψεις και τι να παρακάμψεις θα ήταν και στο ιστορικό σχολείο μείζον και υπαρκτό. Τα Τίρανα, η Σόφια και πολύ περισσότερο τα Σκόπια έχουν όμως παρόμοια διλήμματα ιστορικών επιλογών; Στην τελευταία χώρα ο μύθος είναι ανυπερθέτως κυρίαρχος στη διαμόρφωση της ταυτότητας και της συνείδησής τους. Ενθυμούμαι τον φοιτητή, όταν με παράπονο μου είπε, «Σεβασμιώτατε, εμένα στο σχολεία μου με έμαθαν ότι είμαι απόγονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τώρα τι να κάνω; Ελάτε στη θέση μου».

Η ταυτότητα και συνείδηση των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα το 1922 στους αγροτικούς πληθυσμούς σηματοδοτείται πρωτίστως από την εκκλησιαστική τους πίστη. Από τη θρησκευτική τους συνείδηση, η οποία εξαγριωνόταν διαμαρτυρόμενη, η με αγανάκτηση σιωπούσε, όταν φθάνοντας στην Ελλάδα άκουγαν ενίοτε να υβρίζονται τα θεία. Στους αστικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας, προσφύγων και αυτών στη συνέχεια, έχουμε την έκφραση της εθνικής συνείδησης πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή. Οι οθωμανιστές της εθναρχίας, του «Πανιωνίου» η της «Ν. Σμύρνης», αστικοί και αυτοί πληθυσμοί, εγκαθιστάμενοι στην Ελλάδα αποδέχονται και συστοιχίζονται με την εθνική πραγματικότητα. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του Μανουήλ Γεδεών, Φαναριώτη στη συνείδηση και την καταγωγή, Μεγάλου Χαρτοφύλακα και άρχοντος χρονογράφου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, έμπιστου του Πατριάρχη Ιωακείμ Γ. Είκοσι έξι χρονών το 1876, ο Γεδεών θα γράψει στο βιβλίο επισκεπτών της Σκήτης του Αγίου Ανδρέα, στο Σεράϊ: «Εις Κύριος – μία πίστη – εν Βάπτισμα, εν ω ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, δούλος η ελεύθερος, ουδέ Σλαύος η Έλλην». Το 1921 θα εγκατασταθεί στην Αθήνα, το 1926 θα γίνει μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Υποσημειώσεις

1. Νανάκη Α., «1922: Το τέλος της αυτοκρατορικής Οικουμένης του Ελληνισμού».

2. Σταματόπουλου Δ., Μεταρρύθμιση και εκκοσμίκευση. Προς μια ανασύνθεση της ιστορίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου τον 19ο αιώνα, Αθήνα 2003.

3. Νανάκη Α., Το Μητροπολιτικό ζήτημα και η εκκλησιαστική οργάνωση της Κρήτης (1897-1990), Κατερίνη 1995, σ. 49-65)

4. Βλ. και το ποίημα του Καβάφη «Οι Βάρβαροι».

5. Βλ. ιστοσελίδα της Μητροπόλεως Καισαριανής.

6. Περισσότερα για την ευθύνη και δράση του Πατριαρχείου την περίοδο αυτή θα μπορούσε να δει κανείς στο άρθρο μου για τη Μικρασιατική καταστροφή, που δημοσιεύθηκε στον τόμο του κισσαμίτη Μητροπολίτη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κυρού Διονυσίου.

7. Bλ. «Επιπτώσεις του Μακεδονικού αγώνα κατά την αρχιερατεία του Χρυσοστόμου στη Δράμα και η εκλογή του στη Μητρόπολη Σμύρνης», στο: Νανάκη Α., Οικουμενικού Πατριαρχείου Νεώτερα Ιστορικά, τ. Α΄, Θεσσαλονίκη 2000, σ. 171-196.

8. Εφ. Πατρίς, 28 -12-2009.

9. Αλλά γι΄ αυτά βλ. Νανάκη Α., Εκκλησία εθναρχούσα και εθνική: Μέσα από τη Σύναξη των Πρεσβυτέρων και τον Ιερό Σύνδεσμο της Εκκλησίας της Ελλάδος (1870-1922), Θεσσαλονίκη σ. 53-67.

10.  «Στην κυρά Αξιώπη, την ορθόδοξη τουρκόφωνη Ρωμιά».

11. Νανάκη Α., Οικουμενικού Πατριαρχείου Νεώτερα Ιστορικά, τ. Β΄, Θεσσαλονίκη 2004, σ. 9-10.

12. Βλ τη  μεταπτυχιακή εργασία που εκπονήθηκε με το δάσκαλο μου Ν. Ζαχαρόπουλο, του Χατζηδημητρίου Δ., «Η Τουρκοφωνία των Ελληνορθοδόξων στη Μικρά Ασία. Μεταφράσεις και εκδότες τουρκοφώνων βιβλίων, 1718-1820», Θεσσαλονίκη 1997.

ΠΗΓΗ: Ημ. Δημοσίευσης: Sep 21, 2012, http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=10476

Ζητείται Ελπίς!

Του Γιώργου Κ. Καββαδία*

Στην κόλαση, όπως την περιγράφει ο Δάντης στη «Θεία Κωμωδία» υπάρχει η επιγραφή: «Εσείς που μπαίνετε, ξεχάστε κάθε ελπίδα». Αυτό περιγράφει και τη σημερινή πραγματικότητα, αφού ο λαός και η χώρα αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μεταπολεμική οικονομική και κοινωνική οπισθοδρόμηση. 

Η πολιτική της τρικομματικής κυβέρνησης εντείνει τον κοινωνικό πόλεμο και απειλεί να καταδικάσει το λαό σε αργό θάνατο εκποιώντας και την ίδια τη χώρα. Όσο πιστευτές ήταν οι προεκλογικές δεσμεύσεις για «επαναδιαπραγμάτευση» ή «απαγκίστρωση» από τη δανειακή σύμβαση και το μνημόνιο 2, άλλο τόσο πιστευτές είναι και οι δηλώσεις του πρωθυπουργού ότι:… «Αυτά θα είναι και τα τελευταία μέτρα. Δεν θα υπάρξουν άλλα!».

Είναι φανερό ότι τα μέτρα σε βάρος των μικρομεσαίων και των εργαζομένων δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Η επίθεση έχει βάθος χρόνου μέχρι να φυσήξει ούριος άνεμος για πιο υψηλή κερδοφορία του κεφαλαίου. Είναι ενδεικτικό ότι από την επόμενη «δόση – μαμούθ» των 31,3 δις ευρώ, τα 25,5 δις προορίζονται για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αν και από το 2008 μέχρι τώρα οι ελληνικές τράπεζες έχουν πάρει κρατικές ενισχύσεις ύψους 145 δις, κυρίως με τη μορφή εγγυήσεων. Τα υπόλοιπα 5,8 δις αφορούν ληξιπρόθεσμες οφειλές του δημοσίου. Με άλλα λόγια «άνθρακες ο θησαυρός για το λαό και τη χώρα.

Παράλληλα όλο και πιο έντονα δηλώνεται ότι στόχος της κυβερνητικής πολιτικής είναι η μετατροπή της Ελλάδας σε μια απέραντη Ειδική Οικονομική Ζώνη (ΕΟΖ) που αυτό θα σημάνει και τη μετατροπή της χώρας σε «μπανανία», δηλαδή χώρα – προτεκτοράτο με υποθηκευμένη τη λεηλατημένη τη δημόσια περιουσία και πλούτο, με εργαζόμενους με εξευτελιστικούς μισθούς, χωρίς εργασιακά δικαιώματα, πενιχρές συντάξεις και περιορισμένη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

Δυόμιση χρόνια μετά την εγκαθίδρυση του ΔΝΤ και της Τρόικας και το ρολόϊ της Ιστορίας γυρίζει για τον ελληνικό λαό στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, αφού το εισόδημα των εργαζομένων έχει μειωθεί κατά 50% , η στατιστική τιμή της ανεργίας προσεγγίζει το 24% και 55% στη νεολαία, χιλιάδες νέοι και άνεργοι τραβούν το δρόμο της μετανάστευσης. Την ίδια ώρα που οι μισές από τις μεγάλες επιχειρήσεις παρουσιάζονται κερδοφόρες για το 2011, βάσει των επίσημων ισολογισμών που επεξεργάστηκε η εταιρεία ICAP! Από την πλευρά της η κυβέρνηση και τα διαπλεκόμενα Μ.Μ.Ε. προσπαθούν να πείσουν ότι «πρωταθλητές» στη φοροδιαφυγή είναι οι μικρομεσαίοι με βάση και την έρευνα ότι σε 28 δις ευρώ ανέρχονται φορολογητέα εισοδήματα που απέκρυψαν το 2009 οι επιτηδευματίες και οι ελεύθεροι επαγγελματίες. «Σιωπούν», όμως, για τη νόμιμη φοροαπαλλαγή, τη συστηματική και διαχρονική φοροδιαφυγή των εκατοντάδων δις από την οικονομική ελίτ που αποδεικνύεται από τις καταθέσεις στις τράπεζες της Ελβετίας και άλλων χωρών. 

Είναι, μάλιστα, τόσο μεγάλη η κερδοσκοπική μανία και η υποτέλεια της ελληνικής αστικής τάξης που ακόμα και η Α. Μέρκελ δήλωσε ότι: «πολλοί πλούσιοι που έχουν ζήσει στην Ελλάδα μαζί με τα λεφτά τους έχουν εγκαταλείψει προ πολλού τη χώρα και δεν συνεισφέρουν το μερίδιό τους γιοα τη χώρα τους». (Από τον ημερήσιο τύπο, 18 – 9 – 12).

Με το σκηνικό της απάτης και της δημαγωγίας παίζεται το θέατρο της «σκληρής διαπραγμάτευσης» της κυβέρνησης με την Τρόϊκα, χωρίς να μπορεί να κρύψει την πραγματικότητα της κοινωνικής κόλασης. Υπάρχει, λοιπόν, ελπίδα;

Η ελπίδα πάντα υπάρχει και δεν είναι άλλη από τους κοινωνικούς αγώνες που αποτελούν την ατμομηχανή της ιστορικής εξέλιξης. Αρκεί όλοι μας να βρούμε το σθένος και να ορθώσουμε το ανάστημά μας παραμερίζοντας τις σειρήνες της ηττοπάθειας και της μοιρολατρίας. 

Μα, μπορούν να νικήσουν σήμερα οι αγώνες στο έδαφος του υποταγμένου συνδικαλισμού και με συνδικαλιστές που νοιάζονται για τα κομματικά και προσωπικά τους συμφέροντα θα αντιτείνουν πολλοί καλοπροαίρετοι, αλλά και κακοπροαίρετοι.

Ας αποτινάξουμε τη σκουριά της προπαγάνδας κυβέρνησης και Μ.Μ.Ε. που πρόσφατα βρήκαν ευκαιρία να ξιφουλκίσουν ενάντια στο συνδικαλισμό γενικεύοντας την όντως προνομιακή και σκανδαλώδη ρύθμιση από τη δικτατορία του Ι. Μεταξά για συνταξιοδότηση μιας χούφτας συνδικαλιστών, προέδρων και γενικών γραμματέων, στον ιδιωτικό τομέα. Πρόκειται για τα δικά τους παιδιά που εκφράζουν τα συμφέροντα και στηρίζουν τις πολιτικές τους. Σάρκα από τη σάρκα τους είναι. Άπειρες φορές η Αριστερά των κοινωνικών αγώνων και όχι του κοινοβουλίου έχει καταγγείλει τα προνόμια, τη διαπλοκή με τα κόμματα εξουσίας και το κράτος της συνδικαλιστικής αριστοκρατίας.

Γι αυτό και δεν εκπλήσσει η στάση αγώνων που είχαν κηρύξει η ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ μετά τις 12 Φλεβάρη. Οι ελεγχόμενες από ΠΑΣΚΕ – ΔΑΚΕ συνδικαλιστικές ηγεσίες τος έχουν καθηλώσει το συνδικαλιστικό κίνημα σε ρόλο παθητικού θεατή της κυβερνητικής επίθεσης.

Η ανασυγκρότηση του εργατικού και λαϊκού κινήματος αποτελεί προϋπόθεση για την σωτηρία του λαού. Σήμερα, για να είναι χρήσιμο το συνδικαλιστικό κίνημα πρέπει να συγκρουστεί αποφασιστικά με τις κυρίαρχες πολιτικές, να ενώνει τους εργαζόμενους ξεπερνώντας τόσο μικροπαραταξιακές λογικές και κομματικές περιχαρακώσεις, όσο και τις κυβερνητικές προσπάθειες διαίρεσης του κόσμου της δουλειάς. Παράλληλα οι χωριστές συγκεντρώσεις, η διάσπαση των σωματείων μπορεί να εξυπηρετούν κομματικές γραμμές και εν τέλει την κυβερνητική πολιτική, παρά την φραστική καταδίκη της, αλλά όχι τους εργαζόμενους.

Γνωρίζοντας τις δυσκολίες και κόντρα στις σειρήνες του συμβιβασμού και του απομονωτισμού να βαδίσουμε στο δρόμο των ενιαίων και μαζικών αγώνων για την ανατροπή των μνημονιακών μέτρων. Η ανατροπή της σημερινής βαρβαρότητας δεν μπορεί παρά να είναι αποτέλεσμα της ατομικής και συλλογικής δράσης και αντίστασης.

«Το ζήτημα πια έχει τεθεί:

Ή θα εξακολουθούμε να γονατίζουμε…

ή θα σηκώσουμε άλλον πύργο ατίθασο

απέναντί τους».

Μ. Κατσαρός.

* Γιώργος Κ. Καββαδίας είναι φιλόλογος, μέλος της Σ.Ε. του περιοδικού «Αντιτετράδια της Εκαπίδευσης» και του Δ.Σ. του ΚΕ.ΜΕ.ΤΕ. της Ο.Λ.Μ.Ε.

ΠΗΓΗ: 21/9/2012 http://www.live-pro.gr/arthra/….B1

Το τελευταίο αντίο… Για το Γιώργο Τσανανά

Του Χριστόφορου Γ. Παπασωτηρόπουλου*

«Ζωή σημαίνει να έχεις γεννηθεί, τέχνη να είσαι ζωντανός»

(Ε. Ε. Cummings, αμερικανός ποιητής)

Θυμάμαι τον έβλεπα ν' ανεβαίνει γρήγορα-γρήγορα τα σκαλιά της Σχολής και να προβάλλει από το βάθος του διαδρόμου. Διέσχιζε το γκρίζο της σοβαρότητας και της σοβαροφάνειας με την αποφασιστικότητα που το φως σκίζει την ομίχλη. Κοιτούσε πάντα μπροστά και λίγο πιο ψηλά από τα ανθρώπινα βλέμματα, με τα γαλάζια μάτια του κι ένοιωθες ότι κάθε φορά ερχόταν έτοιμος για μια καινούργια συναρπαστική παράδοση-«παράσταση» απ' την οποία όλοι θα βγαίναμε κερδισμένοι και πλουσιότεροι.

Μια από τις πρώτες φορές που τον πλησίασα τον ρώτησα: «Δάσκαλε, γιατί φοράς πάντα χρωματιστά πουκάμισα;» και μου απάντησε: «Γιατί αγαπώ τα χρώματα και γιατί τους ανθρώπους τους διδάσκεις με τα λεπτά πράγματα κι όχι πάντα με τα λόγια!». Και από τότε κατάλαβα τη σημασία των απλών μικρών πραγμάτων που μας γλυτώνουν απ' την τσαπατσουλιά της καθημερινότητας…

Χρησιμοποιούσε πάντα λόγια ακονισμένα, μετρημένα, λέξεις που τις χάιδευε πρώτα να μαλακώσουν για να μην πονέσουν ,θαρρείς και είχε για χρόνια παιδέψει τον τρόπο να μιλά και να λέει αυτό που θέλει χωρίς να προσβάλει και χωρίς να πονά τον άλλον. Κουβέντιαζε πάντοτε με υπομονή, άκουγε – πόσο σπάνιο – και χωρίς να βιάζεται μοιραζόταν τις σκέψεις του. Στο γραφείο του, στο υπόγειο, άναβαν φωτιές κι έσβηναν ηφαίστεια από φοιτητές κι από καθηγητές. Για τους περισσότερους ήταν ο τελευταίος λόγος, η τελευταία συμβουλή. Κι όταν κάποιες φορές θύμωνε κι ήθελε να ξαναβάλει στην κουβέντα το δίκιο και το ανθρώπινο, ήταν σαν εκείνη τη στιγμή να στριμώχνονταν οι δαίμονες.

Σε χαιρετούσε κάθε φορά σαν έκπληξη ,μ' ενθουσιασμό παιδιάστικο, σαν να' χε να σε δει καιρό, σα να σ' αγάπησε και χάθηκες, κι άνοιγε την ψυχή του ν' ακουμπήσεις πάνω της. Τόσο σπάταλος στην αγάπη…

Στα πολύ δύσκολα, ύψωνε με πάθος τη γροθιά του σφιχτά κι έκανε μ' αυτή το σημείο του σταυρού, ίσα μπροστά στον ορίζοντα! Η ελπίδα του σταυρού, η ενδόμυχη βεβαιότητα της νίκης…

Σε κάθε καινούργια ιδέα ήταν μπροστάρης, κι έβαζε πλάτη με σεμνότητα και πείσμα, σαν εργάτης στρατευμένος που δε τον τρομάζει η δουλειά όταν αξίζει τον κόπο. Πετούσε τη σκούφια του σαν παιδί μπροστά σε κάθε καινούργιο ταξίδι!

Ο Τσανανάς ήταν ένας άνθρωπος χαριτωμένος. Η συνεργασία μαζί του ήταν πάντοτε μέσα στο γέλιο και τη χαρά. Η πίστη και η ελπίδα του στο Θεό και τη στρατευμένη Εκκλησία προεκτεινόταν πάντοτε στα Παιδαγωγικά και τη Διδακτική, που υπηρετούσε πάντοτε με ταπείνωση και μακριά από φιλοδοξίες και αυτοπροβολή. Αφιέρωσε με πείσμα και σύνεση όλη του τη ζωή και το έργο του στη σχολική τάξη, το δάσκαλο, τους μαθητές. Γι' αυτό και τα τελευταία τουλάχιστον τριάντα χρόνια τα αναλυτικά προγράμματα και τα σχολικά βιβλία χρωστούν τη δυναμική τους κατά ένα μεγάλο μέρος και σ' αυτόν.

Υπηρέτησε το όραμα ενός ανοικτού και πρωτοποριακού μαθήματος και μάλιστα σε καιρούς όπου τις περισσότερες φορές το μάθημα των θρησκευτικών ψυχορραγούσε μέσα στη μιζέρια, την κατάθλιψη, την οπισθοδρομικότητα, την απαξίωση. Άνοιξε δρόμους στη θρησκευτική Εκπαίδευση στην Ελλάδα για τους οποίους θα τους είμαστε πάντοτε ευγνώμονες.

Τώρα φεύγει γλυκά κι ανθρώπινα.

Λένε πως οι άνθρωποι πεθαίνουν όταν τους ξεχνάμε. Μα δάσκαλοι σαν τον Τσανανά, δε φεύγουν ποτέ, τους κουβαλάς κάθε στιγμή στην ψυχή σου, στις σκέψεις σου ακόμη και στις κινήσεις σου μέσα στην τάξη, μέσα στο σχολείο, στον τρόπο που ζεις και συναναστρέφεσαι. Κι αυτή είναι η γλυκιά και παρήγορη συνέχεια.

Θαρρώ πως φεύγει με τη βάρκα του την «Ελπίδα» για το «άλλο» Στρατώνι κι έχει μαζί του κι άλλους αγαπημένους, το Στογιάννο, το Ματσούκα, τον Αγουρίδη. Τους έταξε να τους πάει να τους δείξει εκείνη τη μεριά με τα ωραία ψάρια, πίσω απ' τα βράχια! Κι εκεί με πρόφαση την πετονιά, ν' αγναντέψουν, να ρουφήξουν τη μυρωδιά και τη δύναμη της θάλασσας για πάντα. Κι εκεί να την μετουσιώσουν σε προσευχή, σε αγώνα, σε φως.

Θαρρώ πως αν ο Χριστός ήθελε να δείξει ένα παράδειγμα Δασκάλου γι' αυτά που είπε και γι' αυτά που έκανε, απ' όλο το σινάφι, τον Τσανανά θα κλήρωνε χωρίς δεύτερη σκέψη. Κι αυτοί που μαθητεύσαμε δίπλα του κι αφέθηκαν στο ταξίδι μαζί του, το ξέρουν καλά αυτό…

Καλοτάξιδος, Δάσκαλε…

Πάτρα, 11 Σεπτεμβρίου 2012

* Ο Χριστόφορος Γ. Παπασωτηρόπουλος είναι εκπαιδευτικός θεολόγος στο Γυμνάσιο Σαραβαλίου, Πάτρα

Η μαύρη προπαγάνδα με όπλο την φοροδιαφυγή

Του Δημήτρη Καζάκη

Λύσσαξαν κυριολεκτικά με τους φοροδιαφεύγοντες ελευθεροεπαγγελματίες, που αποτελούν όπως μας είπαν την πηγή όλων των δεινών μας ως χώρα, η κ. Τρέμη, ο κ. Πρετεντέρης, ο κ. Τζίμας και όλος ο υπόλοιπος συρφετός της διατεταγμένης κατοχικής δημοσιογραφίας. Να πώς εμφάνισαν το θέμα στο χθεσινό τους δελτίο (MEGA, 18/9): «Λίγες ημέρες μετά την αποκάλυψη ότι οι έξι στους δέκα φορολογούμενους αυτής της κατηγορίας (των ελευθέρων επαγγελμάτων) δεν πλήρωσαν ούτε ένα ευρώ φόρο, γιατί δήλωσαν εισοδήματα κάτω από το αφορολόγητο, έρχεται έρευνα ειδικών να αποκαλύψει το συγκλονιστικό μέγεθος της φοροδιαφυγής.» Μάλιστα οι εκπρόσωποι του πιο παρασιτικού και διεφθαρμένου επαγγέλματος σήμερα μας είπαν ότι δεν θα είχαμε μνημόνια, αν οι ελευθεροεπαγγελματίες πλήρωναν τους φόρους τους.

Αφορμή γι' αυτήν την χυδαιότητα ήταν μια «μελέτη» μιας ομάδας οικονομολόγων εξ Αμερικής που παρουσίασαν στο Οικονομικό Επιμελητήριο στις 18 του μηνός. Επικεφαλής της μελέτης είναι η Μαργαρίτα Τσούτουρα, επίκουρος καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και ο Νικόλαος Αρταβάνης. μεταπτυχιακός φοιτητής του Πανεπιστημίου Virginia Tech. Πρόκειται δηλαδή για τις απόψεις μιας μικρής ομάδας οικονομολόγων της πανεπιστημιακής κοινότητας από τις ΗΠΑ. Το πόσο σοβαρές και αξιόπιστες είναι οι απόψεις αυτές, θα το δούμε παρακάτω.

Όμως, η είδηση γι' αυτήν την «μελέτη» δεν παρουσιάστηκε έτσι. Δείτε πώς εμφανίστηκε: «Δύο αμερικανικά πανεπιστήμια κατέληξαν μετά από επίπονη έρευνα στο συμπέρασμα που λίγο – πολύ αποτελεί κοινό μυστικό στη χώρα ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες είναι αυτοί που φοροδιαφεύγουν περισσότερο. Στην κορυφή της λίστας: λογιστές, έμποροι, δικηγόροι, γιατροί, ξενοδόχοι και εστιάτορες. Συγκεκριμένα, για το 2009 οι ελεύθεροι επαγγελματίες απέκρυψαν από την εφορία εισοδήματα ύψους 28 δισ. ευρώ, η φορολόγηση των οποίων θα απέφερε στο Δημόσιο έσοδα της τάξης των 11 δισ. ευρ.» (in.gr, 19/9). Προσέξτε διαστροφή των γεγονότων: η «μελέτη» μιας μικρής ομάδας οικονομολόγων, που την συνέταξε με δική της (;) πρωτοβουλία, μετατράπηκε σε πόρισμα δυο αμερικανικών πανεπιστημίων και μάλιστα μετά από «επίπονη έρευνα» που κατέληξε σ' αυτό που θέλει ο συντάκτης της είδησης να αποτελεί «κοινό μυστικό στη χώρα». Εδώ δεν πρόκειται για ειδησεογραφία, αλλά για μαύρη προπαγάνδα.

Ας δούμε την περίφημη «μελέτη». Η ομάδα των «ερευνητών» συγκέντρωσε στοιχεία για τις δανειοδοτήσεις ελεύθερων επαγγελματιών από μια αντιπροσωπευτική τράπεζα στην Ελλάδα (στεγαστικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες κ.ά.) και τα ποσά που καταβάλλονται για τις δόσεις εξόφλησής τους και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι φορολογούμενοι αυτοί καταβάλλουν κάθε χρόνο το 82% του δηλωθέντος εισοδήματός τους για την εξυπηρέτηση των δανείων τους. Μάλιστα, υπάρχουν κλάδοι όπως γιατροί, μηχανικοί κ.ά., στους οποίους το ποσοστό αυτό είναι ακόμη υψηλότερο και φθάνει έως και το 155%. Οι ερευνητές υπολόγισαν με βάση τα δεδομένα αυτά ότι το 2009 το σύνολο των εισοδημάτων που δεν δηλώθηκε από τους ελεύθερους επαγγελματίες φθάνει τα 28 δισ. ευρώ. Αν στο ποσό αυτό υπολογιστεί ένας συντελεστής 40%, τότε ο φόρος που δεν καταβάλλεται ανέρχεται σε 11,2 δισ. ευρώ.

Προσέξτε τι έκαναν οι καλοί «ερευνητές». Πήγαν σε μια μεγάλη «αντιπροσωπευτική» (το τι σημαίνει αυτό ένας Αλλάχ γνωρίζει) εμπορική τράπεζα, πήραν τα στοιχεία πληρωμής δανείων, καρτών, κοκ των ελευθέρων επαγγελματιών και ύστερα έκαναν αναγωγές με βάση τις φορολογικές δηλώσεις τους. Κι αυτό παρουσιάστηκε ως αξιόπιστη «μελέτη». Μάλιστα, πολύ καλά. Το ποσό αναχρηματοδότησης των δανείων με νέα δάνεια των ελευθέρων επαγγελματιών το υπολόγισαν; Τι θέλω να πω μ' αυτό. Όταν ένας ελευθεροεπαγγελματίας εμφανίζεται να πληρώνει σε δανειακές υποχρεώσεις το 82% κατά μέσο όρο του δηλωθέντος εισοδήματός του, τότε πιθανόν να συντρέχουν δυο ενδεχόμενα: Είτε ότι δηλώνει πολύ λιγότερα ως εισοδήματα. Είτε ότι δανείζεται εκ νέου για να πληρώσει τις οφειλές για τις οποίες δεν διαθέτει εισόδημα. 

Πόσους ελευθεροεπαγγελματίες γνωρίζετε που δεν τρέχουν κάθε μέρα από τράπεζα σε τράπεζα για να πάρουν νέα δάνεια, νέες πιστωτικές, να ανοίξουν νέους αλληλόχρεους, ή να βγάλουν νέα μπλοκάκια επιταγών για μεταχρονολογημένες ώστε να πληρώσουν τις τρέχουσες οφειλές τους; Εγώ δεν γνωρίζω κανέναν που να μην το κάνει σε μόνιμη καθημερινή βάση. Αυτό φαίνεται άλλωστε και από την εκτίναξη της ιδιωτικής πίστης όλα τα προηγούμενα χρόνια.

Γιατί η «μελέτη» δέχεται και μάλιστα αξιωματικά ότι συντρέχει μόνο ο πρώτος λόγος; Από πού συνάγεται ότι οι ελευθεροεπαγγελματίες δεν τρέχουν συνέχεια με νέα δάνεια, με νέες κάρτες, με νέους αλληλόχρεους, με μεταχρονολογημένες επιταγές, κοκ, να καλύψουν όπως-όπως οφειλές παλιότερων δανείων; Υπολογίστηκε αυτό το ενδεχόμενο στην «μελέτη»; Υπολογίστηκε το ποσοστό πληρωμής των παλιότερων δανείων όλων των ειδών με νέα δανεικά κάθε είδους; Είναι ή δεν είναι ο καθημερινός βραχνάς για κάθε ελευθεροεπαγγελματία το πώς θα βρει νέα δανεικά για να πληρώσει την τράπεζα; Όποιος ζει σ' αυτήν την χώρα γνωρίζει πολύ καλά ότι για την συντριπτική πλειοψηφία σήμερα των ελευθεροεπαγγελματιών η πληρωμή των δανείων με νέα δανεικά είναι ο καθημερινός τους Γολγοθάς. Σε συνθήκες μάλιστα αυξανόμενης φοροεπιδρομής και οικονομικής συντριβής λόγω του καθεστώτος δουλοπαροικίας του χρέους που έχουν επιβάλει δανειστές και τρόικα.

Όμως, η συγκεκριμένη «μελέτη» δεν αναφέρει κανένα στοιχείο που να υποδεικνύει ότι έγινε ένας τέτοιος υπολογισμός. Γι' αυτό και για μένα η μόνη ωφέλεια της συγκεκριμένης «μελέτης» είναι το γεγονός ότι εκτιμά κατά προσέγγιση τον βαθμό υπερχρέωσης των ελεύθερων επαγγελματιών, ο οποίος ανέρχεται στο 82% των δηλωμένων εισοδημάτων τους. Πράγμα που συνάδει απόλυτα με την πραγματικότητα που ζει ο ελεύθερος επαγγελματίας σήμερα. Τουλάχιστον για την μεγάλη πλειοψηφία των ελευθεροεπαγγελματιών. Όλα τα υπόλοιπα είναι αυθαίρετες μπαρούφες.

Πολύ φοβάμαι ότι οι «ερευνητές» ούτε καν πήραν υπόψη τους την παράμετρο της αναχρηματοδότησης του ιδιωτικού χρέους των ελευθεροεπαγγελματιών, γιατί πολύ απλά δεν είχαν στοιχεία να την υπολογίσουν, ή πολύ χειρότερα γιατί έπρεπε να υπηρετήσουν συγκεκριμένες σκοπιμότητες. Μην αναρωτιέστε ποιες. Στη μελέτη προτείνεται η λήψη μέτρων για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, μεταξύ των οποίων είναι: Η πραγματοποίηση στοχευμένων ελέγχων σε περιοχές και ομάδες επαγγελμάτων με υψηλή φοροδιαφυγή, όπως και η θέσπιση τεκμαρτού φόρου στους ελεύθερους επαγγελματίες.

Προσέξτε αυτό το τελευταίο. Τεκμαρτός φόρος στους ελεύθερους επαγγελματίες. Τι σημαίνει αυτό; Δεν με ενδιαφέρει τι δηλώνεις, ή πόσο τζίρο κάνεις, εγώ ως φορολογική αρχή εκτιμώ με δικά μου κριτήρια (όπως π.χ. δαπάνες, ή περιουσιακά στοιχεία) ότι το εισόδημά σου είναι τόσο και σε φορολογώ αναλόγως. Είναι τυχαίο άραγε ότι η συγκεκριμένη «μελέτη» εμφανίζεται σε μια περίοδο όπου ετοιμάζεται νέο φορολογικό νομοσχέδιο, το οποίο καταργεί – σύμφωνα με τις πληροφορίες που διοχετεύει σκόπιμα το υπουργείο οικονομικών στον τύπο – το αφορολόγητο για τους ελευθεροεπαγγελματίες και προβλέπει νέα μεγαλύτερα φορομπηχτικά δεινά;

Φυσικά οι ελευθεροεπαγγελματίες είναι ο εύκολος στόχος. Μην νομίζετε όμως ότι η φορομπηχτική πολιτική εξόντωσης που εφαρμόζει η δοτή συγκυβέρνηση κατ' επιταγή των μεγάλων αφεντικών, θα μείνει στους ελευθεροεπαγγελματίες. Απλά εφαρμόζουν την γνωστή τακτική των ναζί. Στοχοποιούν κοινωνικοεπαγγελματικές κατηγορίες για να διαιρέσουν την κοινωνία, για να στρέψουν τον μισθωτό και τον συνταξιούχο ενάντια στον ελευθεροεπαγγελματία με σκοπό να εξοντώσουν επιλεκτικά και κατά περίπτωση όλους, ολόκληρη την εργαζόμενη κοινωνία.

Είναι τυχαίο που καμιά «μελέτη» δεν ασχολείται με την φοροδιαφυγή των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, ντόπιων και ξένων; Το 2009 το σύνολο των Νομικών Προσώπων, δηλαδή οι επιχειρήσεις που κάνουν φορολογική δήλωση, ανέρχονταν σε 221.363 και δήλωσαν συνολικά φορολογητέα κέρδη της τάξης των 16,7 δις ευρώ. Από αυτές οι 193 μεγαλύτερες επιχειρήσεις (δηλαδή το 0,08% του συνόλου) δήλωσε φορολογητέα κέρδη της τάξης των 8 δις ευρώ (δηλαδή το 47,9% του συνόλου). Το 2010 το σύνολο των επιχειρήσεων που έκαναν φορολογική δήλωση ήταν 225.090 και δήλωσαν φορολογητέα κέρδη 15,1 δις ευρώ. Από αυτές οι 174 μεγαλύτερες επιχειρήσεις (δηλαδή το 0,07% του συνόλου) δήλωσαν 7,1 δις ευρώ (δηλαδή το 47% του συνόλου).

Αν λοιπόν είναι έτσι τα πράγματα τότε ποιος θα μας εξηγήσει που βρέθηκαν τα 12,9 δις ευρώ που βγήκαν στο εξωτερικό ως τόκοι, μερίσματα, κέρδη για το 2009, ενώ το 2010 βγήκαν 11,3 δις ευρώ. Επίσημα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος. Πώς γίνεται να δηλώνουν όλες οι επιχειρήσεις το 2009 16,7 δις ευρώ φορολογητέα κέρδη και να βγάζουν στο εξωτερικό την ίδια χρονιά 12,9 δις ευρώ με την μορφή κερδών, μερισμάτων και τόκων; Ή το 2010 να δηλώνουν επίσημα 15,1 δις ευρώ και να βγάζουν στο εξωτερικό 11,3 δις ευρώ; Περιλαμβάνονται μήπως στα επίσημα φορολογητέα κέρδη, αυτά που εξάγονται; Όχι, βέβαια. Ποιοι τα βγάζουν έξω;

Έχει κανείς την ψευδαίσθηση ότι η εξαγωγή αυτή γίνεται από άλλους και όχι από τις 193 ή 174 επιχειρήσεις με τα μεγαλύτερα κέρδη; Πώς γίνεται λοιπόν να δηλώνουν αυτές οι επιχειρήσεις 8 δις ευρώ φορολογητέα κέρδη το 2009 και να εξάγουν πάνω από 12,9 δις ευρώ; Πώς γίνεται να δηλώνουν το 2010 7,1 δις ευρώ φορολογητέα κέρδη και να εξάγουν πάνω από 11,3 δις ευρώ; Δεν αρκεί αυτό το στοιχείο για να κινητοποιηθεί το ΣΔΟΕ και γενικά οι φορολογικές αρχές; Και τέλος πάντων πόσο δύσκολο είναι να βρίσκονται υπό διαρκή φορολογική εποπτεία αυτές οι 200 κατά μέγιστο μεγάλες επιχειρήσεις της ημεδαπής και της αλλοδαπής;

Κι αν τόσο φανερά μπορούν να εξάγουν αφορολόγητα κέρδη στο εξωτερικό μια χούφτα επιχειρηματικοί όμιλοι, φανταστείτε τι κάνουν υπογείως με υπερ- και υποκοστολογήσεις, με αδιαφανείς ενδοεταιρικές δοσοληψίες, με το εμπόριο ανάμεσα σε θυγατρικές και μητρική, κοκ. Γιατί καμιά κυβέρνηση, ούτε κανείς επίδοξος «ερευνητής» δεν έχει ασχοληθεί επισταμένως με το όλο θέμα για να μας καταπλήξει όλους με τα ευρήματα της έρευνάς του; Νομίζω ότι η απάντηση είναι ευκόλως εννοούμενη.

Και για να τελειώνουμε με τους αγύρτες της δημοσιογραφίας και της οικονομικής. Με δήλωσή του ο Πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου, Πελοπίδας Καλλίρης, εξ αφορμής της συγκεκριμένης «έρευνας» σχετικά με την φοροδιαφυγή, είπε ανάμεσα στα άλλα: «Πρέπει όμως επιτέλους να καλλιεργηθεί ισχυρή φορολογική συνείδηση στους πολίτες και απαραίτητη προϋπόθεση είναι η πάταξη της διαφθοράς με ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των ελεγκτικών αρχών. Για να αποκτήσει ο πολίτης αυτό που ευρέως ονομάζεται φορολογική συνείδηση πρέπει από τα μαθητικά του χρόνια και εμείς επιμένουμε σ' αυτό να αποκτήσει φορολογική παιδεία.» 

Δεν γνωρίζουμε σε ποιον πλανήτη ζει ο κύριος Πρόεδρος, ή τι αντιπροσωπεύει στ' αλήθεια, αλλά η πραγματικότητα είναι άλλη. Δεν πάσχουμε από «φορολογική συνείδηση» ή «φορολογική παιδεία», ούτε από ελεγκτικούς μηχανισμούς, αλλά από τίμια διακυβέρνηση και από ένα φορολογικό σύστημα που δεν υποδουλώνει τον φορολογούμενο. 

Όσο οι φοροεπιδρομές θα συνεχίζονται και μάλιστα θα θέτουν την ίδια την επιβίωση του μεγαλύτερου μέρους των πολιτών σε κίνδυνο. Όσο ο φόρος θα εξισώνεται με την δήμευση εισοδημάτων και περιουσίας των πολιτών. Όσο θα συμβάλει στην ανισοκατανομή πλούτου και εισοδημάτων. Όσο οι φόροι θα υπηρετούν ένα καθεστώς απόλυτα διεφθαρμένο και ξένο προς τα συμφέροντα της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού, τότε η φοροδιαφυγή όχι μόνο θα συνεχίζει να υπάρχει, αλλά για τους περισσότερους είναι αναγκαίο μέσο επιβίωσης και ταυτόχρονα συνιστά βασικό δημοκρατικό καθήκον. Το καθήκον της δημοκρατικής ανυπακοής απέναντι σε μια εξουσία που έχει βαλθεί να εξοντώσει τον λαό και την χώρα. Όλα τα άλλα είναι εκ του πονηρού.

ΠΗΓΗ: Τετάρτη, 19 Σεπτεμβρίου 2012, http://www.dimitriskazakis.blogspot.gr/2012/09/blog-post_19.html

Αναγκαία βήματα για την αντιμετώπιση της ανόδου του φασισμού στα σχολεία

Του Στάθη Κατσούλα

Λίγους μήνες μετά τις εκλογές αποδεικνύεται αυτό που στην αρχή κανένας δεν είχε φανταστεί: Η Χρυσή Αυγή ήρθε για να μείνει. Δεν ξεφούσκωσε στις εκλογές του Ιουνίου, ούτε θα ξεφουσκώσει στο μέλλον, ιδιαίτερα όταν μπροστά μας βρίσκεται ένας θερμός χειμώνας. Η Χρυσή Αυγή, περισσότερο από ποτέ, είναι χρήσιμη στην αστική τάξη. Είτε για να σπρώχνει προς τον εκφασισμό την Ελληνική κοινωνία, είτε για να είναι το μακρύ χέρι του συστήματος, το παρακράτος δηλαδή, στην περίπτωση κοινωνικών εκρήξεων. Ήταν λάθος η εκτίμηση πως η Χρυσή Αυγή θα ενσωματωθεί, ήταν λάθος η εκτίμηση πως η Χρυσή Αυγή θα αποκαλυφθεί, πως δεν θα αντέξει.

Πως με το που μπει στην Βουλή θα γίνει ορατή η πολιτική της φτώχεια και άρα δεν έχει και πολλά ψωμιά μπροστά της. Ήταν λάθος και η εκτίμηση πως η ψήφος στην Χρυσή Αυγή είναι σκέτα αντι-μεταναστευτική ψήφος. Η Χρυσή Αυγή, όπως και κάθε ναζιστικό κόμμα, ξέρει καλά από λαϊκισμό: Θα βρει εκείνα τα ζητήματα – ευαίσθητες χορδές του λαού (έκανε πολλούς μήνες να ανακαλύψει πως "το μνημόνιο είναι εθνοκτόνο") ώστε να προσπαθήσει να δείξει πως διαφέρει από άλλα κόμματα, αλλά και να αποκτήσει ρίζες στον κόσμο.

Το αυγό του φιδιού στα Ελληνικά σχολεία

Η μαζική ψήφος προς την Χρυσή Αυγή και στις δύο προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις δεν εκφράστηκε τόσο σε περιοχές όπου παραδοσιακά η ακροδεξιά είχε δύναμη. Ούτε σε περιοχές όπου το μεταναστευτικό είναι φλέγον ζήτημα. (Υπήρξαν βέβαια και σε αυτές περιπτώσεις υψηλά ποσοστά. Δεν δικαιολογείται όμως κυρίως για τους δύο παραπάνω λόγους). Η μαζική ψήφος στην Χρυσή Αυγή υπήρξε κυρίως σε περιοχές με έντονο την παρουσία της νεολαίας. Χιλιάδες νέοι που ψήφισαν για πρώτη φορά κυρίως σε εργατικές συνοικίες της Αθήνας αλλά και άλλων μεγάλων πόλεων επέλεξαν την Χρυσή Αυγή. Παρέες ολόκληρες δήλωναν πως θα την ψηφίσουν επειδή είναι εναντίον όλων, επειδή είναι κατά του συστήματος, κλπ. Φίλοι που μέχρι πέρυσι ήταν συμμαθητές. Δεν είναι μυστικό, το ότι σε σχολεία της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, κυρίως σε ΕΠΑΛ – ΕΠΑΣ καθώς και σε ΙΕΚ, αλλά και στα υπόλοιπα Λύκεια ακόμα και σε Γυμνάσια, η Χρυσή Αυγή σε σχέση με τους υπόλοιπους πολιτικούς χώρους (ακόμα και σε σχέση με την ΚΝΕ) διαθέτει το πιο οργανωμένο και πολυπληθές δίκτυο νεολαίας. Σε πάρα πολλά σχολεία λειτουργούν πυρήνες της Χρυσής Αυγής. Μέχρι πέρυσι λίγοι και με κρυφή λειτουργία, τώρα, ειδικά την περσινή σχολική χρονιά περισσότεροι και με φανερή πολιτική λειτουργία και δράση. Η παρουσία της Χρυσής Αυγής στα ΜΜΕ, στην Βουλή καθώς και το ότι η ατζέντα της ήταν καθημερινά στα (τηλε)παράθυρα της Ελληνικής οικογένειας είχε ως αποτέλεσμα με φανερό τρόπο χιλιάδες μαθητές να υπερασπίζονται την Χρυσή Αυγή δημόσια. Είναι πλέον ολοφάνερο πως τα σχολεία αποτελούν φυτώρια της Χρυσής Αυγής.

Λίγες μέρες πριν στο Ρέθυμνο, συνελήφθησαν 5 άτομα (ένας 15χρονος, ένας 17χρονος, δύο 18χρονοι και ένας 19χρονος) για απόπειρα ανθρωποκτονίας εις βάρος μεταναστών [1]. Κρίνοντας από τις ηλικίες πρόκειται για μαθητές, αν όχι όλοι οι περισσότεροι. Δεν είναι λίγα τα περιστατικά εντός και εκτός σχολείων, όπου ακόμα και μαθητές δημοτικού χαιρετούν ναζιστικά (για «πλάκα» όπως ίσως λένε) και χρησιμοποιούν εκφράσεις όπως «θα σου φέρω την Χρυσή Αυγή».

Το πρόβλημα διογκώνεται ολοένα και περισσότερο καθημερινά και είναι προφανές ότι ο εφησυχασμός δεν είναι σωστός. Όποιος περιμένει από την κυβέρνηση ή από το Υπουργείο Παιδείας να δώσει λύση στο θέμα κάνει λάθος. Το σύστημα δεν θα σκότωνε το παιδί του, ειδικά ενόψει των δύσκολων ημερών που έρχονται.

1. Άμεση συγκρότηση αντιφασιστικού μετώπου στα σχολεία

Οι εκπαιδευτικοί και κυρίως τα συνδικαλιστικά όργανα (βασικά η ΟΛΜΕ) έχασαν μια μάχη που δεν έδωσαν καν. Ήταν πολύ λίγοι αυτοί που πήραν σοβαρά το ότι κάποιοι μαθητές τους θεωρούν τον Παπαδόπουλο και τον Χίτλερ γενναίους πολιτικούς άνδρες. Ήταν ακόμα λιγότεροι αυτοί που ασχολήθηκαν αυτοί που θεώρησαν πως πρέπει να δώσουν μάχη απέναντι στο αυγό του φιδιού. Πίστεψαν πως πρόκειται για μια ακόμα παιδική αποκοτιά. Και πως «έλα μωρέ παιδιά είναι, και τι έγινε;» και «στην τελική, σιγά, τι έχει κάνει κανά έγκλημα αυτή η Χρυσή Αυγή;»

Με πρωταγωνιστές τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς ας κάνουμε τουλάχιστον το ελάχιστο: Να δημιουργηθεί άμεσα ένα ενιαίο αντιφασιστικό μέτωπο στα σχολεία. Ανοιχτό και όχι κλειστό. Πλατύ και όχι στενό. Όχι μόνο της αριστεράς, αλλά όλων των προοδευτικών, δημοκρατικών εκπαιδευτικών που ανατριχιάζουν αντικρίζοντας 12χρονους μαθητές να αναφωνούν «αίμα – τιμή – Χρυσή Αυγή». Αντιφασιστικό μέτωπο όχι για παραγωγή χαρτούρας και ανακοινώσεων αλλά για δράση και για συμβολή σε μια άλλη κουλτούρα. Δεν χρειαζόμαστε μία ακόμα αντιφασιστική κίνηση. Ούτε χρειαζόμαστε ένα ακόμα συνδικαλιστικό – πολιτικό σχήμα στους χώρους της εκπαίδευσης με αντιφασιστικό στίγμα και χροιά. Χρειαζόμαστε τοπικές και κεντρικές κινήσεις, χρειάζεται να ορίσουμε διαδικασίες μετώπου με στόχο το πέταγμα της Χρυσής Αυγής και των νεοναζιστικών ιδεών έξω από τα σχολεία. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει ούτε λαμβάνοντας απλά και μόνο «διοικητικά» μέτρα, ούτε μπορεί να λυθεί το ζήτημα με μια απλή απόφαση ΕΛΜΕ ή ομοσπονδίας. Χρειάζεται πολύπλευρη μορφωτική και ιδεολογική δουλειά σε κάθε σχολείο, ειδικά σε αυτά που υπάρχουν συγκροτημένοι πυρήνες της Χρυσής Αυγής.

2. Να μιλήσουμε ξανά για την Ελληνική και παγκόσμια ιστορία

Να «παρεκκλίνουμε» από την ύλη, από τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών και από τα σχολικά εγχειρίδια. Να διδάξουμε «απαγορευμένες» ενότητες από την σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας και του κόσμου. Να μιλήσουμε για τον ρόλο των ναζί (Ελλήνων και ξένων). Να σπάσουμε ταμπού του στυλ «όλοι οι Έλληνες αντιστάθηκαν στους Γερμανούς», «όλοι οι Έλληνες ήταν κατά της Χούντας». Να μιλήσουμε για τους Γερμανοτσολιάδες συνεργάτες των Γερμανών, για τον ρόλο του Μεταξά, αλλά και για το ακροδεξιό παρακράτος της μετεμφυλιακής περιόδου. Να μιλήσουμε για την κρίση και για τα αίτια που τη δημιουργούν και να ξαναβάλουμε την πολιτική και την ιστορία στα σχολεία και στους μαθητικούς χώρους. Η περίοδος της ναζιστικής κατοχής αλλά και της Χούντας των Συνταγματαρχών προσφέρουν πλούσια εμπειρία για τον ρόλο του ντόπιου και ξένου φασισμού. Να μην επιτρέψουμε την παραχάραξη της ιστορίας.

Να διδάξουμε πτυχές της Ελληνικής και παγκόσμιας ιστορίας άγνωστες πιθανά στο πλατύ κοινό, άγνωστες σίγουρα στο σημερινό μαθητικό δυναμικό. Για παράδειγμα το πογκρόμ κατά των Ελλήνων στον Καναδά, την μετανάστευση εκατομμυρίων Ελλήνων στην Αμερική, στον Καναδά, στην Αυστραλία και στην Γερμανία. Να μιλήσουμε για την δημοκρατία της Βαϊμάρης και τον τρόπο ανόδου του Χίτλερ στην εξουσία. Να βρούμε τις ομοιότητες και τις επαναλήψεις της ιστορίας. Να μιλήσουμε για τα Καλάβρυτα, για το Δίστομο, για το Κομμένο, για τη Βιάννο, για τον Χορτιάτη.

Δεν χρειάζεται να είμαστε οι καθηγητές της ιστορίας για να το κάνουμε αυτό (δεν κάνουν τα ράσα τον παππά). Το μόνο που απαιτείται είναι παιδεία και ευαισθησία για το συγκεκριμένο θέμα. Να καλύψουν οι σύλλογοι εκπαιδευτικών, οι ΕΛΜΕ και οι σύλλογοι διδασκόντων προσπάθειες συναδέλφων εντός και εκτός τάξης που θα θέτουν το θέμα του νεοναζιστικού φαινομένου.

Να προβάλουμε πολυμεσικό υλικό και βίντεο, να οργανώσουμε μαθητικές παρεμβάσεις και να διαμορφώσουμε διδακτικές προτάσεις όπου να χρησιμοποιηθούν συνολικότερα στις τάξεις από τους εκπαιδευτικούς. Να συζητήσουμε με τους μαθητές μας είτε στην τάξη, είτε στα διαλλείματα και να οργανώσουμε ποικιλία δραστηριοτήτων (εκδρομές, εκπαιδευτικές επισκέψεις σε τόπους θυσίας του Ελληνικού λαού, βιντεοπροβολές, συζητήσεις, κλπ).

3. Να μιλήσουμε ξανά για ιδεολογία και για πολιτισμό. Το σχολείο της αμορφωσιάς και η υποκουλτούρα στρώνουν το έδαφος στην Χρυσή Αυγή.

Να μιλήσουμε ξανά για την ιδεολογία. Για την παραγωγή ενός άλλου πολιτισμού, μιας άλλης κουλτούρας.

Να αποδομήσουμε τις έννοιες της πειθαρχίας και της στρατιωτικής δομής. Λαοί που πειθάρχησαν έμειναν στην αφάνεια και στην σκλαβιά. Λαοί που ήταν απείθαρχοι μπόρεσαν και αντιμετώπισαν τον ναζισμό στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Να προκαλεί ανησυχία ειδικά σε εμάς τους εκπαιδευτικούς αλλά και στους γονείς η τάση των μαθητών προς την πειθάρχηση και την τήρηση της ιεραρχίας. Να μας ανησυχεί η αγάπη κάποιων μαθητών προς τα όπλα. Να λαμβάνουμε υπ' όψιν μας τα φιλοπόλεμα αισθήματα και την πολεμοκαπηλεία. Να δώσουμε σημασία σε μικρά – μικρά πραγματάκια τα οποία διαμορφώνουν συνειδήσεις και αντιλήψεις (πχ η μόδα του μιλιτέρ στις μαθήτριες ή οι αποκριάτικες ενδυμασίες σε στυλ στρατιωτικής παραλλαγής).

Να ασχοληθούμε επιτέλους σοβαρά σαν εκπαιδευτικό κίνημα με την παιδική παραβατικότητα και με τη δημιουργία παιδικών και μαθητικών συμμοριών σε σχολεία και σε γειτονιές της Αθήνας και άλλων πόλεων. Πάνε χέρι – χέρι με την ενδυνάμωση της χρυσαυγίτικης αντίληψης και ιδεολογίας.

Να απονομιμοποιήσουμε τις φασιστικές συμμορίες όχι τυπικά αλλά ουσιαστικά. Να μιλήσουμε στους μαθητές μας για έναν άλλον πολιτισμό και για μια άλλη διασκέδαση.

Να δουλέψουμε κόντρα στον ατομισμό, ενάντια στην αντίληψη «ο θάνατός σου η ζωή μου», «ο σώζων εαυτώ σωθήτω». Να προκρίνουμε τις ομαδοσυνεργατικές μεθόδους διδασκαλίας. Να μην επιτρέπουμε τον διαχωρισμό των μαθητών ανάλογα με την θρησκεία ή την καταγωγή τους.

Να διευκολύνουμε την συνεργασία μεταξύ μαθητών Ελλήνων και μεταναστών. Ειδικά σε περιοχές με μαθητές μετανάστες μέσα από διάφορες δράσεις θα πρέπει να ζητάμε την φιλία και την συνεργασία μεταξύ όλων των μαθητών. Μαθήματα όπως εκείνα στην ευέλικτη ζώνη να έχουν σαν βασικό περιεχόμενο το τι προκαλούν οι φυλετικές διακρίσεις. Να σχετίζονται με την ισότητα ανεξαρτήτως χρώματος και θρησκείας, καθώς και με την ισότητα των δύο φύλων κόντρα στην ακροδεξιά αντίληψη πως ο προορισμός της γυναίκας είναι η μητρότητα και η οικογένεια.

Να ζητήσουμε ψυχολογική υποστήριξη για παιδιά που το έχουν ανάγκη και βοήθεια από συλλόγους διδασκόντων και από τα σωματεία. Να μην αφεθεί ούτε ένας μαθητής στα δίχτυα των μαθητικών συμμοριών. Να μην πούμε «δεν μας νοιάζει», «δεν μας αφορά», «είναι εκτός ωραρίου», «ας ασχοληθεί άλλος», «που να μπλέκω τώρα», κλπ. Να παραδεχτούμε πως η απομόνωση ορισμένων μαθητών δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε να βρουν κάποτε μια «στοργική αγκαλιά» στις νεοναζιστικές συμμορίες. Δεν είναι τυχαίο ότι όντως πολλά στελέχη της Χρυσής Αυγής στην εφηβική τους ηλικία υπήρξαν θύματα κακοποίησης.

Πρόσφατα, με αφορμή την διοργάνωση καλοκαιρινών κατασκηνώσεων για τα παιδιά των νεοναζί [2], ο ειδικός στην παιδική πρόνοια Γκίντερ Χόφμαν, δήλωνε πως «όταν η άσκηση ιδεολογικής επιρροής προσλαμβάνει τέτοιες διαστάσεις που μπορεί να απειλήσει την ανάπτυξη και την ψυχολογία των παιδιών, η πολιτεία οφείλει να παρέμβει. Ειδάλλως, θα αντιμετωπίσουμε μαζικό πρόβλημα στο μέλλον». Βέβαια, ο Γκίντερ Χόφμαν αναφερόταν σε ένα κράτος που ίσως θέλει να αντιμετωπίσει το νεοναζιστικό φαινόμενο, σε αντίθεση με την Ελλάδα όπου η Χρυσή Αυγή φαντάζει σαν η χρυσή εφεδρεία της κυβέρνησης στις δύσκολες μέρες που έρχονται.

Να συμβάλλουμε σε έναν άλλο πολιτισμό, σε μια άλλη κουλτούρα. Για παράδειγμα, είναι θετικό γεγονός ότι σε πολλά σχολεία πια, σε σχολικές γιορτές η παράσταση «το μεγάλο μας τσίρκο» είναι πολύ δημοφιλής. Ας σκεφτούμε μόνο το πόσες δυνατότητες υπάρχουν αν το εκπαιδευτικό κίνημα «εκμεταλλευόταν» την παρουσία στα σχολεία ειδικοτήτων σχετικές με τις τέχνες (εικαστικά, θεατρική αγωγή, μουσική). Ας σκεφτούμε το τι κέρδος θα είχαμε αν οι σχολικές εκδρομές ήταν λίγο πιο ουσιαστικές και χρήσιμες, ώστε να προβάλλουν τον πολιτισμό και να μην αποτελούν απλά ένα διάλειμμα από την καθημερινότητα του σχολείου. Lifestyle πολιτισμός και νεοναζισμός ενώνονται με συγκολλητικές ουσίες τη δημοσιογραφία τύπου Θέμου Αναστασιάδη και Καθημερινής. Λίγες μέρες πριν η Καθημερινή σε κεντρικό της άρθρο[3], εξίσωνε τα πογκρόμ της Χρυσής Αυγής με τους αγώνες των κατοίκων της Κερατέας και της Χαλκιδικής. Μια προσπάθεια που ξεκινάει από παλιά με την εξίσωση των "δύο άκρων", της Χιτλερικής Γερμανίας και της Σοβιετικής Ένωσης.

Η διαμόρφωση μιας μαζικής υποκουλτούρας σε σχέση με τον πρωταθλητισμό και οι πρόσφατες επιτυχίες στο ποδόσφαιρο και στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 2004 συνέβαλαν ώστε η νεολαία και οι μαθητές να δηλητηριάζονται με ιδέες του στυλ «το ανώτερο ελληνικό DNA»[4] (βέβαια στην συγκεκριμένη και περίπτωση, αλλά και σε άλλες αυτό που αποδείχτηκε πως ήταν ανώτερο ήταν τα ελληνικά χάπια που καταβρόχθιζαν οι ολυμπιονίκες).

Να μην αφήσουμε την Χρυσή Αυγή να δηλητηριάσει την Ελληνική νεολαία. Να μην υπάρξει καμιά πρόσβαση της Χρυσής Αυγής σε ΑΕΙ – ΤΕΙ. Να μην χαρίσουμε την νεολαία στην Χρυσή Αυγή ιδιαίτερα ενόψει των κρίσιμων κοινωνικών εκρήξεων και εντάσεων.

Σήμερα περισσότερο από ποτέ είναι αναγκαίο ένα μορφωτικό κίνημα παιδείας, ώστε να τεθούν μεταξύ άλλων και τα παραπάνω ζητήματα. Το συνδικαλιστικό κίνημα στους χώρους της εκπαίδευσης δεν πρέπει να αναλώνεται απλά και μόνο σε συντεχνιακές διεκδικήσεις, αλλά είναι καιρός να μιλήσει για ένα άλλο σχολείο που θα απαντάει στα ζητήματα των καιρών.

4. Να αναλάβουν τις ευθύνες τους οι σύλλογοι εκπαιδευτικών και οι ΕΛΜΕ και κυρίως οι ομοσπονδίες (ΔΟΕ – ΟΛΜΕ)

Να καλύψουν συνδικαλιστικά (και πιθανά και νομικά σε ενδεχόμενες διώξεις) συναδέλφους οι οποίοι θα θέτουν το θέμα του νεοναζισμού. Να μην ανεχτούν και να καταγγείλουν φαινόμενα όπως οι πρόσφατες δημόσιες ευχαριστίες από διευθυντή σχολείου στην Πάτρα προς την Χρυσή Αυγή[5]. Να μην δοθεί καμιά εξουσιοδότηση στη Χρυσή Αυγή ποτέ και πουθενά, να λύσει προβλήματα τα οποία θα προκύπτουν από την απουσία του κράτους (πχ υποχρηματοδότηση των σχολικών επιτροπών).

Να ζητήσουν την διαγραφή από τους συλλόγους και από τις ΕΛΜΕ, των εκπαιδευτικών οι οποίοι αποδεδειγμένα φλερτάρουν με την Χρυσή Αυγή και δηλητηριάζουν τους μαθητές τους με τις νεοναζιστικές ιδέες. Οι ίδιοι οι συνάδελφοι να ζητάνε την απομόνωση εκπαιδευτικών που εμφορούνται από νεοναζιστικές ιδέες και να καταγγέλλουν στους συλλόγους τέτοιες συμπεριφορές. Δεν είναι δυνατόν ένας τέτοιος εκπαιδευτικός να αναλαμβάνει να διδάξει μαθήματα όπως η ιστορία. Οι σύλλογοι εκπαιδευτικών και οι ΕΛΜΕ, κυρίως όμως οι ομοσπονδίες πρέπει να πρωτοστατήσουν στη δημιουργία γεγονότων (καλλιτεχνικών, κοινωνικών, πολιτιστικών) με στόχο την μη εμπλοκή της μαθητικής νεολαίας με τις νεοναζιστικές ιδέες. Τι περιμένει άραγε η ΟΛΜΕ από το να κηρύξει και να διοργανώσει πανελλαδική καμπάνια ενημέρωσης και δράσης των μαθητών στις 9 Μαϊου (ημέρα αντιφασιστικής νίκης των λαών) ενάντια στις ναζιστικές ιδέες; Μήπως περιμένει το κράτος να αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο; Που ήταν το συνδικαλιστικό κίνημα όταν βουλευτής της Χρυσής Αυγής δήλωνε [6] πως θα πετάνε έξω από βρεφονηπιακούς σταθμούς τα παιδιά των μεταναστών;

Πηγές

[1]: http://news.in.gr/greece/article/?aid=1231211256

[2]: http://www.tanea.gr/kosmos/article/?aid=4645354

[3]: http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathpolitics_1_11/09/2012_460644

[4]: http://www.koutipandoras.gr/?p=23509

[5]: http://www.thebest.gr/news/index/viewStory/146844

[6]: http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26510&subid=2&pubid=112879597

Παρακάτω ακολουθεί ενδεικτικά μια παρουσίαση διδακτικού / εκπαιδευτικού υλικού για χρησιμοποίηση του στην τάξη.

1. Schwarzfahrer (λαθρεπιβάτης). Γερμανική ταινία μικρού μήκους με θέμα τον ρατσισμό. http://goo.gl/uda2p

2. Η ελληνική νύχτα των κρυστάλλων. Ντοκιμαντέρ με θέμα το πογκρόμ κατά των Ελλήνων μεταναστών στο Τορόντο του Καναδά το 1918. Χαρακτηριστικά, στο 44.46: «Σε περιόδους κρίσης είναι εύκολο για μια κοινωνία να ψάχνει για αποδιοπομπαίους τράγους, συνήθως μέσα σε μειονοτικές ομάδες ώστε να τους φορτώσει τα προβλήματά της. Στα 1918 οι Έλληνες ήταν το δαδί που έγινε προσάναμμα για να εκτονωθούν τέτοιου είδους συσσωρευμένα συναισθήματα» http://goo.gl/ZS2fd

3. Ο αληθινός φασισμός. Το ντοκιμαντέρ του Μιχαήλ Ρομ (1965) αποτελεί μία προσέγγιση του ναζιστικού καθεστώτος ως κοινωνικού φαινομένου και μία αυστηρή καταδίκη της αποδοχής της φασιστικής νοοτροπίας από τις μάζες. Η ματιά του σοβιετικού σκηνοθέτη χρησιμοποιεί το υλικό από τα πολεμικά αρχεία της ΕΣΣΔ, της Γερμανίας και της Πολωνίας, αλλά και από τα απόρρητα αρχεία του χιτλερικού υπουργείου προπαγάνδας για να προσεγγίσει και να ερμηνεύσει το ζήτημα του εκφασισμού των μικροαστών και της παρείσφρησης της φασιστικής νοοτροπίας στην καθημερινότητα τους, όχι με κριτήρια απαραιτήτως κοινωνιολογικά αλλά με την επικουρική βοήθεια της ψυχολογίας. Ο Ρομ φωτίζει την ψυχολογία των μαζών η οποία ανακλά τις σκηνοθετημένες στρατιωτικές παρελάσεις, τις προβαρισμένες δημόσιες ομιλίες του Φύρερ, την βαγκνερική ατμόσφαιρα μεγαλείου και δύναμης, τη μεγαλοπρέπεια του να είσαι Κυρίαρχος. http://goo.gl/EzvzX

4. Η αγέλη των λευκών λύκων. Για μαθητές της μετα-δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η άνοδος των Νεοναζί στην Ρωσία είναι κάτι παραπάνω από γεγονός! Στην Ρωσία υπάρχουν σήμερα οι περισσότεροι νεοναζί του κόσμου. Εξτρεμιστικές ιδέες περί φυλετικής καθαρότητας και εξολόθρευσης των μεταναστών, των ομοφυλοφίλων, των τοξικομανών και όλων «των άχρηστων ζιζανίων που μολύνουν τη Ρωσική Λευκή Φυλή», βρίσκουν εύφορο έδαφος σε ένα πληθυσμό του οποίου η εθνική περηφάνια πληγώθηκε στα χρόνια που ακολούθησαν την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. «Η Αγέλη των Λευκών Λύκων» είναι ένα ανατριχιαστικό ντοκιμαντέρ που καταγράφει την θανάσιμη δράση Ρώσων Σκίνχεντ, τις ιστορίες των αθώων θυμάτων τους και την τρομακτική απειλή που ξεπροβάλλει στο Βορρά της Ευρώπης. http://goo.gl/h5Cf8. Διαθέσιμο σε επτά συνέχεις στο youtube (http://goo.gl/Hxu1C)

5. Βρωμοέλληνες. Με αφορμή την απαγόρευση της κυκλοφορίας των Αλβανών μετά την δύση του ηλίου απ'τον κοινοτάρχη του χωριού Παλαιό Κεραμμύδι, τον Μάρτιο του 1998, ο Σ.Κούλογλου επισκέπτεται τους κατοίκους του χωριού και συμφωνούν σε μια συζήτηση πάνω στο θέμα της μετανάστευσης και του ρατσισμού, μετά την προβολή ενός ντοκυμαντέρ για τους Έλληνες μετανάστες στην Αμερική και την αντιμετώπισή τους. "Βρωμοέλληνες" ήταν το παρατσούκλι που είχαν δώσει οι Αμερικανοί που τους υποδέχθηκαν, μέσα απ'το οποίο επιχειρείται μια σύγκριση των Ελλήνων της Αμερικής, με τους Αλβανούς της Ελλάδας, οι οποίοι με την σειρά τους έχουν επιφορτιστεί με παρόμοιους υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς από τον ντόπιο πληθυσμό. http://goo.gl/Hqr63

6. Μια τάξη φυλετικά διαχωρισμένη. Μία ημέρα μετά τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ το 1968, η Jane Elliott πήγε να διδάξει στο δημοτικό της πόλης της στην Άιοβα, όπου κατοικούσαν μόνο λευκοί. Χώρισε τους μαθητές της σε δύο ομάδες, εκείνους με γαλάζια μάτια κι εκείνους με καφέ μάτια, και αποφάσισε να τους δώσει ένα γερό μάθημα κατά των φυλετικών διακρίσεων. Το ντοκιμαντέρ αυτό παρουσιάζει την ιστορία εκείνου του μαθήματος, τη μακροχρόνια επιρροή του στα παιδιά και τη δύναμή του που κράτησε τριάντα ολόκληρα χρόνια. http://goo.gl/rnpeK

7. Το αυγό του φιδιού. Ντοκιμαντέρ της εκπαιδευτικού Νίνας Γεωργιάδου για την άνοδο του φασισμού στην Ελλάδα. http://goo.gl/QV7qU

8. Η απειλή των νεοναζί. Στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας η Μαρίν Λε Πεν του Εθνικού Μετώπου εξασφαλίζει την τρίτη θέση στον πρώτο γύρο με 18,01%, το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει στην ιστορία της η ακροδεξιά παράταξη. Στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές της Ελλάδας οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τη Χρυσή Αυγή να περνάει για πρώτη φορά την πόρτα της Βουλής. Η λαϊκή δυσαρέσκεια που γεννά η οικονομική κρίση, μέσα σε ένα σκηνικό ευρύτερης κοινωνικής αναταραχής και ανασφάλειας οδηγεί στην σταθερή άνοδο της ακροδεξιάς σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα ταξιδεύει στη Γερμανία, τη χώρα που έχει στιγματιστεί από τον εθνικοσοσιαλισμό αλλά και από φαινόμενα ακροδεξιάς βίας επί δεκαετίες και αποκαλύπτει την «απειλή των νεοναζί». http://goo.gl/6K1g4

9. «Ειρήνη» – Η ιστορία ενός παιδιού πρόσφυγα (για παιδιά 5-8 ετών). Η Ειρήνη είναι ένα μικρό κορίτσι που αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σπίτι της. Στην αρχή βιώνει την ανασφάλεια και την απόρριψη μέχρι να βρει προστασία, αγάπη και ζεστασιά στο πιο απίθανο μέρος. Η «Ειρήνη» είναι ένα εκπαιδευτικό εργαλείο για παιδιά 5-8 ετών και έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς να αναπτύξουν μέσα στην τάξη θέματα όπως η διαφορετικότητα, η ανεκτικότητα και οι πολιτισμικές διαφορές. Η ταινία κινουμένων σχεδίων «Ειρήνη» διαρκεί 7 λεπτά και συνοδεύεται από εγχειρίδιο με σημειώσεις για τους εκπαιδευτικούς. http://goo.gl/iNsxC

10. «Δεν είναι μόνο αριθμοί» – Εκπαιδευτικό υλικό του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης και της Ύπατης Αρμοστείας (12 -18 ετών). Το εκπαιδευτικό υλικό «Δεν είναι μόνο αριθμοί» δημιουργήθηκε από την Υ.Α. και τον Δ.Ο.Μ. με στόχο να ενημερώσει εκπαιδευτικούς και μαθητές γύρω από βασικά ζητήματα που αφορούν τη μετανάστευση και το άσυλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Καθώς οι ευρωπαϊκές κοινωνίες γίνονται περισσότερο πολυπολιτισμικές, πρέπει να επισημάνουμε τις πολλές αιτίες για τις οποίες οι άνθρωποι επιλέγουν ή αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους. Το υλικό αυτό μέσα από προσωπικές μαρτυρίες μεταναστών και προσφύγων και ένα εύχρηστο εγχειρίδιο δασκάλου προτείνει δημιουργικές δραστηριότητες, καλώντας τους νέους να κατανοήσουν ότι πίσω από κάθε ανώνυμη στατιστική υπάρχει ένας άνθρωπος και μια προσωπική ιστορία. http://goo.gl/KhgSW

11. Ρατσισμός, ξενοφοβία – Στη ζυμαροχώρα. Με ευχάριστο και συμβολικό τρόπο τα παιδιά ευαισθητοποιούνται στις έννοιες του ρατσισμού και της ξενοφοβίας και μαθαίνουν ότι το διαφορετικό δεν απειλεί, αλλά εμπλουτίζει τη ζωή μας . http://goo.gl/4296Z

12.Εκπαιδευτικό υλικό για τον ρατσισμό και την διαφορετικότητα. Υλικό από τον Α' Σύλλογο Αθηνών Εκπαιδευτικών Π.Ε. για αντιρατσιστικά μαθήματα. http://goo.gl/CVFlH.

ΠΗΓΗ: Πέμπτη, 13 Σεπτεμβρίου 2012, http://antapocrisis.gr/index.php/2012-04-24-19-38-44/item/396

Στον Καιάδα του χαχανητού

Του Παντελή Μπουκάλα

Μια μορφή Καιάδα είναι και τα χάχανα και ο άγριος εμπαιγμός εις βάρος ανθρώπων καταφανώς ανήμπορων. Μια μορφή λιντσαρίσματος. Τα χάχανα αυτά τα άκουσαν στην τηλεόραση ή στο Διαδίκτυο όσοι είδαν τη σκηνή του Αγίου Παντελεήμονα. Οι δημοκοπικά φιλάνθρωποι της Χρυσής Αυγής προέβαιναν σε διαφημισθείσα «διανομή τροφίμων», με επικεφαλής τον βουλευτή κ. Ηλία Παναγιώταρο.

Και επειδή, εκτός από το να ζητούν ταυτότητα για να διαπιστώνουν την ελληνικότητα των «ευεργετουμένων» και να κρατούν τα στοιχεία τους, έχουν τη μαγική ικανότητα να κόβουν φάτσες και να αναγνωρίζουν εξ αποστάσεως ποιας εθνικότητας τυγχάνουν τα βαθιά κρυμμένα γονίδια του καθενός, κατάλαβαν αστραπιαία πως η προσερχόμενη γερόντισσα δεν θα μπορούσε να είναι γνήσια Ελληνίδα. Τα ελληνικά της δεν τους έπειθαν, γιατί ήταν τα ελληνικά ενός ανθρώπου που δεν του περισσεύουν τα δόντια. Και δεν μιλούσε με αρχαιοελληνική προσωδία.

– Την απέπεμψαν λοιπόν χαχανίζοντας με τρόπο που αποκάλυπτε ψυχική ξηρότητα και διανοητική ωμότητα με τρόπο που προκαλεί ντροπή και φόβο σε οποιονδήποτε τρίτο. «Της έδωσαν πόρτα» σαν μπράβοι νυχτερινού κλαμπ. Και γελώντας με την ανέχειά της, της συνέστησαν «να πάει στον Τσίπρα και στην Παπαρήγα για χαβιάρι και αστακομακαρονάδα». Κι εκείνη, φτωχή μα πιο πλούσια ψυχικά από τους «ευεργέτες», ζήτησε συγγνώμη που τους ενόχλησε άθελά της και διέκοψε την παράστασή τους. Και έφυγε. Δίχως τη σακούλα με τα τρόφιμα, που θα μπορούσε να τη χρησιμοποιήσει σαν τεκμήριο ελληνικής γνησιότητας σε κάποιο φυλετικό δικαστήριο.

– Αλλά όχι. Δεν τους ενόχλησε άθελά της. Όπως αποκάλυψαν οι ίδιοι οι χαχανιστικά ανάλγητοι όταν κατάλαβαν ότι ντροπιάστηκαν ακόμα και στα μάτια υποστηρικτών τους, η αλλοδαπή δεν ήταν αλλοδαπή. Ήταν Ελληνίδα, η Μαλάμω, από τους θαμώνες των εκπομπών της κ. Αννίτας Πάνια, μαζί με τον Κάτμαν και τον Βας-Βας η εκμετάλλευσή της εκεί βασιζόταν ακριβώς, στο νωδό στόμα της, γι' αυτό και τραγουδούσε συνεχώς το «Έξω από τα δόντια». «Οι Συριζαίοι», λοιπόν, λένε τα σάιτ των «ελληνόψυχων» σερλοκχόλμηδων, «πλήρωσαν τη Μαλάμω για να παραστήσει τη Βουλγάρα καινα τους εκθέσει». Μάλιστα, μάλιστα. Κι αυτοί, που μυρίζουν από μίλια μακριά ποιος είναι Ελληνας και ποιος όχι, την πάτησαν. Πάτησαν και την εαμοβουλγαρική πεπονόφλουδα και τη δόλια τη Μαλάμω, που βρέθηκε να πρωταγωνιστεί σε ανθελληνική συνωμοσία, όπως άλλοτε οι «Λαμπράκισσες με τις μαύρες κάλτσες».

Αυτοί λοιπόν, που λένε πως είναι «οι πιο Ελληνες», θα 'πρεπε να ξέρουν δύο τινά: Πρώτον, ότι ο ελληνικός λαός, όποια παράδοση κι αν τον εμπνέει, η χριστιανική, η αρχαιοελληνική ή και οι δύο, ακόμα και στις δεινότερες στιγμές του βίου του δεν νοιάζεται τον διπλανό του βάσει εθνικότητας. Και δεύτερον, ότι αν κάποια στιγμή επιδοθεί σε πειράγματα κατά αδυνάμων και «σαλών», ποτέ δεν θα τους πετάξει στον Καιάδα του χαχανητού. Στο τέλος θα τους δώσει κάτι περισσότερο από ένα κομμάτι ψωμί: ένα φιλικό χτύπημα στην πλάτη ή ένα χαμόγελο συγγνώμης.

ΠΗΓΗ: Hμερομηνία δημοσίευσης: 18-09-12, http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_100087_18/09/2012_495893

Όπου αδύναμος, κι η αυτοδικία του…*

Του Γιάννη Στρούμπα

Η είδηση από την εφημερίδα «Τα Νέα» της 5/9/2012: εικοσιεξάχρονη Τουρκάλα πυροβόλησε τον βιαστή της στα γεννητικά του όργανα· στη συνέχεια τον καρατόμησε και πέταξε το κεφάλι του στην πλατεία του χωριού. Ο εφιάλτης της νεαρής γυναίκας ξεκίνησε όταν ο άντρας της αναγκάστηκε για εργασιακούς λόγους να αλλάξει τόπο διαμονής. Την απουσία του συζύγου την εκμεταλλεύτηκε συγγενικό πρόσωπο, που τη βίαζε με την απειλή πιστολιού και την εκβίαζε με γυμνές της φωτογραφίες, τις οποίες είχε τραβήξει, ώστε να μην αποκαλύψει εκείνη τίποτα.

* α΄ δημοσίευση: εφημ. «Αντιφωνητής», αρ. φύλλου 351, 16/9/2012.

Η γυναίκα, έγκυος πέντε μηνών από τον βιαστή της, δήλωσε στις αρχές πως προέβη στην αποτρόπαιά της πράξη για να ξεπλύνει τη ντροπή τη δική της και των παιδιών της, τα οποία θα βρίσκονταν αντιμέτωπα με τα επικριτικά σχόλια του κοινωνικού περίγυρου (http://www.tanea.gr/kosmos/article/?aid=4749711).

Πρόκειται αναμφίβολα για ένα σπάνιο σε αγριότητα περιστατικό αυτοδικίας. Εν προκειμένω δεν ενδιαφέρει αν η εξέλιξη του συμβάντος ανταποκρίνεται στον τρόπο με τον οποίο το περιγράφει η γυναίκα – η διακρίβωση της αλήθειας είναι υποχρέωση των αρμόδιων ανακριτικών και δικαστικών αρχών. Ακόμη όμως κι αν το ξεκίνημα της ιστορίας υπήρξε κάπως διαφορετικό, η έκβασή της φανερώνει πως η πρωταγωνίστριά της βρέθηκε σε οδυνηρό αδιέξοδο προκειμένου να προβεί στην απονενοημένη της πράξη. Αν η επίθεση στον άντρα δεν είναι προϊόν διεστραμμένου σχεδίου ώστε να συγκαλυφθεί η εκούσια συμμετοχή της γυναίκας σε εξωσυζυγική σχέση – ενδεχόμενο μάλλον απίθανο κατά την προσωπική μας εκτίμηση-, είναι οπωσδήποτε μια κίνηση απελπισίας, ενδεικτική της τραγωδίας που βίωνε η γυναίκα.

Η τραγωδία της συγκεκριμένης γυναίκας δεν σχετίζεται απλώς με τον βιασμό του σώματός της, ούτε πολύ περισσότερο με την ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη της. Ο ψυχικός βιασμός της είναι συντριπτικός, και μάλιστα όχι τόσο σε σχέση με τον ψυχαναγκασμό της συμμετοχής σε πράξη που η ίδια δεν ενέκρινε, όσο με την προοπτική που της επιφύλασσε η εκβιαστική συνεύρεσή της με τον βιαστή της για τη θέση τη δική της και των παιδιών της μέσα στο κοινωνικό της περιβάλλον. Εκτός του ότι η γυναίκα διέγνωσε σωστά πως τα παιδιά της θα αντιμετωπίζονταν σαν τα παιδιά μιας «πόρνης», θα χλευάζονταν δηλαδή από το κοινωνικό σύνολο και θα απομονώνονταν, η ενέργειά της να αποκεφαλίσει τον βιαστή της και να επιδείξει το κεφάλι του στην πλατεία του χωριού της έχει κυρίως σαν στόχευση την ανθρώπινη κοινότητα, με την απόδειξη της έμπρακτης, και μάλιστα σε εμφαντική μεγέθυνση, αποστασιοποίησής της από το στίγμα της μοιχείας.

Είναι συγκλονιστικό το μέγεθος και η φρίκη της απόδειξης που χρειάζεται κανείς προκειμένου να πείσει για την αθωότητά του. Ιδίως αν είναι αδύναμος. Γιατί η γυναίκα, με εξαίρεση τις λιγοστές περιπτώσεις μητριαρχικής οργάνωσης των κοινωνιών, υπήρξε από τις πρώτες οργανώσεις των ανθρώπινων κοινοτήτων μέχρι και σήμερα αδύναμος κρίκος. Ακόμη και στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες η ισότητα των δύο φύλων παραμένει ευφημισμός, πόσο μάλλον σε κοινωνίες ισλαμικές, στις οποίες η αντιμετώπιση των γυναικών σαν κατώτερων όντων είναι απροσχημάτιστη.

Όποιο δίκιο κι αν έχει ωστόσο κανείς, δικαιούται να προβεί σε αυτοδικία; Η πολιτικώς ορθή απάντηση είναι όχι. Η γυναίκα όφειλε να 'χε ενημερώσει τις αρχές, ώστε την κατάλληλη στιγμή να προέβαιναν σε επ' αυτοφώρω σύλληψη του δράστη. Αντίλογος προβλέψιμος και συνάμα ανυποψίαστος. Γιατί σε αυστηρώς πατριαρχικές κοινωνίες το δίκιο της γυναίκας μετατρέπεται αυτομάτως σε ολίσθημά της. Κι ο βιασμός της μεταφράζεται σε μοιχεία, οπότε καταδικάζεται σε λιθοβολισμό, πρακτική κοινή και συνηθισμένη στις χώρες της Μέσης Ανατολής. Η μόνη διαφυγή που υπόσχεται στα αδύναμα τούτα πρόσωπα την ελάχιστη ηθική αποκατάσταση είναι μια τραγική έξοδος με συνταρακτικό φινάλε.

Η επίγνωση της αδύναμης θέσης του θηλυκού φύλου εξηγεί την ανοχή ή ακόμη και τη συμπάθεια με την οποία τα κοινωνικά μέλη στέκονται απέναντι σε πράξεις ανυπεράσπιστων γυναικών, οι οποίες, διαπραττόμενες υπό διαφορετικές συνθήκες και από διαφορετικά πρόσωπα, θα επέσυραν την κοινωνική κατακραυγή. Ένα ιδιότυπο άγραφο δίκαιο, πέρα από την απονομή δικαιοσύνης που υπόσχεται ο επίσημος νομικός κώδικας, ωθεί τους ανθρώπους άλλοτε να κατανοούν όσους διαπράττουν αποτρόπαια εγκλήματα κι άλλοτε να απειλούν με λιντσάρισμα άλλους, εμπλεκόμενους σε αντίστοιχα εγκλήματα, χωρίς μάλιστα να συνειδητοποιούν ότι και στη συγκεκριμένη αυτοδικία του λιντσαρίσματος υποβόσκει παρεμφερής επίδειξη ισχύος από μια μάζα που τη μεταχειρίζεται, την ίδια στιγμή που θεωρητικά την απορρίπτει. Πέρα από την παραπάνω αντίφαση πάντως, το κριτήριο της διαφοροποίησης φαίνεται πως είναι η αξιολόγηση της κατάστασης από την οποία γεννιέται το έγκλημα, αν δηλαδή εδράζεται σε θεμέλια αδυναμίας κι άμυνας ή σε θεμέλια ισχύος κι επιβολής.

Είναι χαρακτηριστική η μεταβολή της κοινής γνώμης όταν η αυτοδικία επιβάλλεται από την πυγμή του ισχυρού. Σε αυτοδικία, με τον τρόπο βέβαια που εκείνοι την αντιλαμβάνονται, προέβησαν και οργανωμένοι οπαδοί της ακροδεξιάς παράταξης Χρυσή Αυγή, όταν, έπειτα από την πρωτοβουλία τους να χρίσουν τον εαυτό τους ελεγκτικά όργανα, κι αφού έλεγξαν τις άδειες αλλοδαπών μικροπωλητών σε θρησκευτική πανήγυρη στη Ραφήνα στις 8/9/2012, προχώρησαν σε καταστροφή όσων υπαίθριων μαγαζιών δεν βρέθηκαν να διαθέτουν τη νόμιμη άδεια λειτουργίας. Οπλισμένοι με καδρόνια οι οπαδοί της Χρυσής Αυγής επιδόθηκαν σε ολική ισοπέδωση των πάγκων όσων μικροπωλητών κρίθηκαν παράτυποι.

Η συντριπτική ισχύς της μιας πλευράς, με τις τραμπουκικές πρακτικές, απέναντι στην αδυναμία της άλλης πλευράς, που ανυπεράσπιστη μπροστά στην ωμή βία ποδοπατήθηκε, διαμορφώνει μια διαφοροποίηση στη στάση της κοινωνικής πλειοψηφίας απέναντι στο γεγονός, σε σχέση με την προηγούμενη στάση συμπάθειας απέναντι στη βιασμένη γυναίκα η οποία αυτοδίκησε. Εδώ η βίαιη «αυτοδικία» προκαλεί αποτροπιασμό και αισθήματα που εκτείνονται από την αμηχανία και τον φόβο μέχρι την αγανάκτηση και την οργή.

Φυσικά, η παραπάνω απορριπτική στάση αφορά την πλειοψηφία, όχι το σύνολο. Δυστυχώς υπάρχει ένα συμπαγές, όπως αποδεικνύεται, κομμάτι του κοινωνικού ιστού, το οποίο επιδοκιμάζει τις πρακτικές της Χρυσής Αυγής, ανυποψίαστο πως με μαθηματική ακρίβεια θα στραφούν κι εναντίον του. Μάλιστα, έπειτα από τα γεγονότα της Ραφήνας όχι απλώς κάποιοι ιδιώτες αλλά ένα επίσημο συνδικάτο εργαζομένων, το Ενιαίο Συνδικάτο Σωματείων Υπαίθριων Πωλητών Ελλάδας (Ε.Σ.Σ.Υ.Π.Ε.), έσπευσε τόσο να επικροτήσει την έκνομη δράση της Χρυσής Αυγής, όσο και να ζητήσει από τα μέλη της ακόμη περισσότερες εφόδους! Εντέλει, πάντως, και ο σύλλογος των μικροπωλητών συνειδητοποίησε το άτοπο της αρχικής του τοποθέτησης, γι' αυτό και την απέσυρε από την ιστοσελίδα του ( http://news247.gr/eidiseis/koinonia/syndikato_mikropwlhtwn_zhtame_perissoteres_efodoys_apo_thn_xrysh_aygh.1922415.html, 9/9/2012).

Χωρίς να εξαρτούν τη δράση τους από την επιδοκιμασία της πλειοψηφίας, βρίσκοντας ωστόσο πατήματα στην αποδοχή μιας διαρκώς αυξανόμενης μειοψηφίας, η οποία, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, υπερβαίνει πια ανησυχητικά το μονοψήφιο ποσοστό, τα μέλη της Χρυσής Αυγής εξαπλώνουν πλέον τις «αυτοψίες» τους προς απόδοση «δικαιοσύνης» κι εκτός Αττικής. Σε μία και μόνη ημερομηνία, τις 13/9/2012, η ειδησεογραφία σημειώνει επέμβαση μελών της Χρυσής Αυγής στη Φθιώτιδα εναντίον τσιγγάνων, επίθεση χρυσαυγίτικων «ταγμάτων εφόδου» εναντίον μεταναστών από το Μπαγκλαντές στην Καλαμάτα, ξυλοδαρμό γιατρού, επειδή ζήτησε φακελάκι από ασθενή, μέσα στο γραφείο του στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Ρίου στην Αχαΐα.

Οι αυτοπαρουσιαζόμενοι σαν «υπερασπιστές της δικαιοσύνης» αναλαμβάνουν να επιβάλουν τον νόμο, καταπατώντας τον με την παράκαμψη της επίσημης πολιτείας και των αρχών με τις οποίες απονέμεται θεσμικά η δικαιοσύνη. Η παράκαμψη των πολιτειακών οργάνων αιτιολογείται από τα μέλη της Χρυσής Αυγής ως αποτέλεσμα της διαφθοράς στην οποία υπόκεινται όσοι στελεχώνουν τα συγκεκριμένα όργανα. Όμως η Χρυσή Αυγή δεν διέπεται από τις αδυναμίες που χαρακτηρίζουν, για παράδειγμα, μια γυναίκα στον ισλαμικό κόσμο, ώστε να δικαιούται την επίκληση της ατιμωρησίας του κατεστημένου πολιτικού συστήματος από τη διορισμένη από εκείνο Δικαιοσύνη. Ούτε μπορεί να επικαλείται μια αντιστροφή σε βάρος της τής όποιας δικής της αιτίασης εναντίον άλλων, εφόσον δεν ανήκει στην κατηγορία των «ανυπεράσπιστων». Η Χρυσή Αυγή διαθέτει το προνόμιο της εκπροσώπησης στο κοινοβούλιο, απολαμβάνει για τα εκλεγμένα μέλη της τη βουλευτική ασυλία, και θα 'χε υποχρέωση, αν πράγματι θα ήθελε να αντιπαλέψει το ελληνικό κατεστημένο, να εξαντλήσει κάθε προσφυγή σε διεθνείς δικαστικούς θεσμούς, ενεργοποιώντας και τα μέσα ενημέρωσης προς την αποκάλυψη και δημοσιοποίηση κάθε ατασθαλίας. Πρόκειται για επιλογή ουσιώδη, κι όχι απλώς ορθή πολιτικώς, εφόσον, πέρα από την κώφωση της επίσημης πολιτείας, θα μπορούσε να διαμορφώσει συνειδήσεις που θα ανέτρεπαν το σκηνικό με τρόπο δημοκρατικό, ομαλό και στέρεο σε επόμενη εκλογική αναμέτρηση.

Η ακροδεξιά οργάνωση, λοιπόν, προσποιείται πως επιδιώκει με τη δράση της να αντισταθεί στο διεφθαρμένο κατεστημένο, ωστόσο προβαίνει σε αλλεπάλληλες ενέργειες που το υποστυλώνουν και το συντηρούν, και μάλιστα ακριβώς με βούλα εκλογική. Πώς θα μπορούσε να συμβαίνει αλλιώς, όταν το μόρφωμα τούτο αποδεικνύεται μέρος του παρακρατικού μηχανισμού; Υπονομευτές των μεγάλων απεργιακών αγώνων ενάντια στα μέτρα του μνημονίου, τα μέλη της έχουν εντοπιστεί από τις τηλεοπτικές κάμερες να περιφέρονται ανενόχλητα μεταξύ των αντρών των σωμάτων ασφαλείας. Με αντιμνημονιακή ρητορική διεμβολίζουν τον αντιμνημονιακό πολιτικό χώρο, ώστε να του αποσπάσουν υποστηρικτές που θα μπορούσαν να καταστήσουν κυβέρνηση ένα αντιμνημονιακό πολιτικό μέτωπο. Έτσι υπηρετούν το κατεστημένο, τη στιγμή που όλη η υποτιθέμενη «αντικαθεστωτική» δράση τους στοχοποιεί τους αδύναμους: τσιγγάνους, μετανάστες, γυναίκες – χαρακτηριστική επ' αυτού η χειροδικία του βουλευτή της Χρυσής Αυγής κ. Ηλία Κασιδιάρη σε βάρος δύο πολιτευτών της Αριστεράς στην πρωινή τηλεοπτική ειδησεογραφική εκπομπή του δημοσιογράφου κ. Γιώργου Παπαδάκη τον Ιούνιο του 2012, την κ. Ρένα Δούρου του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. και την κ. Λιάνα Κανέλλη του Κ.Κ.Ε.

Η «αυτοδικία» των μελών της Χρυσής Αυγής έχει έναν πρωτεύοντα στόχο: τη διαιώνιση της ανομίας και την ενίσχυση της κρατικής καταστολής, ώστε να διώκεται από την κατεστημένη άρχουσα τάξη κάθε λαϊκό κίνημα διαμαρτυρίας, στο όνομα της υποτιθέμενης αντιμετώπισης του φασισμού. Είτε πάντως η αυτοδικία λαμβάνει την επίπλαστη «αγωνιστική» μορφή που της προσδίδει η Χρυσή Αυγή είτε είναι προϊόν της απόγνωσης ανθρώπου αδικημένου, μόνο σίγουρο αποδεικνύεται πως θα στρέφεται διαρκώς εναντίον των αδύναμων: εκείνων που τιμωρούνται επειδή τη μεταχειρίστηκαν χωρίς να καταφύγουν στη Δικαιοσύνη, κι εκείνων που την υφίστανται σαν βίαιη πράξη καταστολής με πρόσχημα την αποκατάσταση της τάξης. Κοινώς, όπου αδύναμος, κι η αυτοδικία του…