ΤΙ  ΠΡΟΤΕΙΝΕΙΣ  ΝΑ  ΚΑΝΟΥΜΕ  ΠΡΑΚΤΙΚΑ  ΕΔΩ  ΚΑΙ  ΤΩΡΑ;

 

Του  TheoTheoreio*

 

 

Με ρωτάνε τι προτείνω πρακτικά για αντίσταση στον κατήφορο που οδηγούν την Ελλάδα οι εχθροί της, από μέσα και από έξω.  Με ρωτούν τι θα πρότεινα να κάνουμε άμεσα, τώρα, για αρχή. 

Με ρωτούσαν και ανήμερα την 28^η Οκτωβρίου δυο παλικάρια! Δεν πίστευα στ’ αυτιά μου, ότι ακόμα μια φορά ρωτούσαν τι να κάνουν τώρα, με τι να αρχίσουν το επόμενο λεπτό!  Σκέφτηκα και πάλι, “μπας και με δοκιμάζουν επειδή συνήθως εμφανίζομαι ότι έχω απαντήσεις για όλα;”

Είπα μερικά, όπως ότι δεν είμαι σίγουρος ότι γνωρίζουμε ποιος είναι ο εχθρός μας, είναι άραγε οι ξένοι που μαζί με τούς δικούς μας πολιτικούς εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρον το ότι σαν λαός δεν δίναμε ένα παρά και όλο κοιτάγαμε την ανεύθυνη καλοπέραση, τον πρόχειρο σχεδιασμό και τις κοντόφθαλμες λύσεις, ή είμαστε εμείς οι ίδιοι επειδή ακριβώς κοιτάγαμε την ανεύθυνη καλοπέραση,  τον πρόχειρο σχεδιασμό και τις κοντόφθαλμες λύσεις;  

Αλλά δεν μπήκα στην καθ’ αυτό πρακτική, είπα, “θα τα γράψω για όλους, μιά και καλή”. 

Και γράφω. 

Γενικά, όλο μιλάμε ατέλειωτα και λέμε πολλά.  Και συνήθως, όταν κάποιος ρωτάει για πρακτική, εννοεί λύσεις οικονομικές, ή πολιτικές, ή συσπειρώσεις, ή σύλλογο, ή κόμμα, ή δημοσιεύσεις, ή φυγή σε άλλον τρόπο ζωής ΠΧ, αυτοδύναμη ενεργειακά φυσική ανεξάρτητη ζωή, ή κάποιου είδους αγώνα με θυσίες και αντίσταση. 

Δηλ. παρ’ όλο που δεν το ομολογεί κανένας ευθέως, οι περισσότεροι όταν ρωτούν μια ερώτηση έχουν συνήθως και μια ιδέα τού πώς περίπου θα πρέπει να απαντηθεί αυτή η ερώτηση,  και αν η απάντηση δεν είναι στα μέτρα τους, απορρίπτεται ή ακούγεται ανιαρή.  Αμέσως, δεν υπάρχει ενδιαφέρον. 

Αν ζητάτε κάτι τέτοιο από μένα, κλείστε εδώ, μην προχωράτε. Αυτές οι παραδειγματικές, παραπάνω αναφερόμενες, συνήθως προκαθορισμένες, λύσεις είναι ανούσιες. 

Γιατί όλες αποτελούν δράση χωρίς κεφάλι.  Αποτελούν τερατογέννεση, όχι λύση. Και το βλέπετε αυτό, κανένας δεν καταφέρνει τίποτα. 

Εξηγώ,

Έχω ξαναγράψει ότι κάθε ύπαρξη, είτε γεννήθηκε φυσικά (π.χ. άνθρωποι), είτε γεννήθηκε νομικά (π.χ. επιχειρήσεις),  είτε συγκροτήθηκε τυχαία (π.χ. ένα οποιοδήποτε γκρουπ, ομάδα, παρέα, οτιδήποτε)  χρησιμοποιεί τρεις ισχυρές δυνάμεις, την κίνηση, το αίσθημα, και την διανόηση.  

Αλλιώς δεν μπορεί να εκδηλωθεί, δεν μπορεί να υπάρξει. ΠΧ, το γνωστό παράδειγμα τής Κοινωνίας. Κοινωνία υπάρχει. Άρα έχει και αυτή τρεις λειτουργίες:  σώμα με κίνηση, καρδιά με συναίσθημα και ζωή, και κεφάλι με διανόηση και κανονισμούς.  

Ποιο είναι το σώμα τής Κοινωνίας μας;  η χώρα με τούς ανθρώπους της, τούς πολίτες. Ποια είναι η καρδιά τής Κοινωνίας;  τι τής δίνει αίσθημα και ζωή;  η εργασία και οι κανονισμοί της, η οικονομική ζωή, η ανάπτυξη μέσω εργασίας.  

Ποιο είναι το μυαλό, η διανόηση τής Κοινωνίας;  ποιος κανονίζει τα τού σώματος τής Κοινωνίας;  η κυβέρνηση με τις τρεις εξουσίες.  

Ειδικά, ποια από τις τρεις εξουσίες κυβέρνησης είναι η λογική και η σκέψη;  ποιος σκέφτεται και ποιος κανονίζει;  ούτε η εκτελεστική που διεκπεραιώνει, ούτε η δικαστική που διορθώνει και εξισορροπεί.  Άρα η νομοθετική.  Το ίδιο συμβαίνει σε όποια άλλη υπαρκτή μονάδα ΠΧ, σε μια οικογένεια, ή σε ένα αεροπλάνο που ταξιδεύει. 

Άρα, όταν με ρωτάτε για λύση, και ήδη προκατειλημμένοι εννοείτε δράση, είναι σαν να ζητάτε να έχετε ένα σώμα (δράση), χωρίς πρώτα να έχετε το κεφάλι, ούτε και την καρδιά. 

Τι θα πει λύση;  τι εννοείς να κάνουμε κάτι  χωρίς να έχεις πρώτα διαγράψει και το ποιος θα καθοδηγήσει (διανόηση), και πού θα βρεθεί η όρεξη και η δύναμη (αίσθημα) για δράση ; 

Αυτό που συνήθως αναζητούμε, το ποια θα είναι αυτή η δράση, έρχεται πάντα τελευταίο.  Και όμως το αγνοούμε γιατί δεν γνωρίζουμε την απλή παραπάνω αρχή των τριών δυνάμεων. 

Μερικοί όμως διαισθάνονται την έλλειψη αυτή, ότι δηλ. κάτι λείπει με το να ζητούν δράση.  Το διαισθάνονται και μιλάνε για ηγέτη.  Λένε, “δεν υπάρχει ένας, ρεεε ένας, να ηγηθεί να μάς γλυτώσει;” Εννοούν με αυτό, να υπάρξει ένα μυαλό, ένας ηγέτης, που θα μάς οδηγήσει, ελπίζοντας ότι αυτός και θα ξέρει τι να κάνει (διανόηση) και θα προκαλέσει ενθουσιασμό (αίσθημα) που θα επιφέρει την συγκρότηση για δράση. 

Και έτσι ψάχνουν για κάποιον που θα εξασφαλίσει αυτά που εμείς δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε, την Διανόηση και το Αίσθημα. Για Δράση είμαστε έτοιμοι. Ψάχνουμε κάποιον να συνεισφέρει τα άλλα δύο.

Νομίζουμε έτσι ότι όλα είναι έτοιμα, ότι υπάρχουν οι συνθήκες και είναι κατάλληλος ο καιρός να εμφανιστεί κάποιος και να σώσει την Ελλάδα. Λάθος!  Αυτό που εσείς λέτε συνθήκες είναι απλά το αντικείμενο, η Ελλάδα.  Δεν είναι οι συνθήκες. 

Η κατάσταση και ότι συμβαίνει στην χώρα μας, οι ανάγκες μας, είναι το αντικείμενο το οποίο ξεφωνίζει “βοήθεια”, δεν είναι οι συνθήκες.  Για να γίνει μια ιδέα πραγματικότητα χρειάζονται τρεις παράγοντες, χρειάζεται να έχεις ένα Πρόσωπο που θα συλλάβει την ιδέα, το Αντικείμενο στο οποίο αναφέρεται η ιδέα, και τις Συνθήκες που θα ολοκληρώσουν την εκτέλεση. ΠΧ, για να κατανοηθεί η βαρύτητα σαν πραγματικότητα χρειάστηκε το Πρόσωπο ο Νεύτωνας, το Αντικείμενο το μήλο και οι Συνθήκες.

Συνθήκες είναι αυτό που έκανε τον Νεύτωνα εκείνη την στιγμή να ανακαλύψει τον Νόμο, ενώ το μήλο πάντα έπεφτε κάτω από την μηλιά, για αιώνες, αλλά κανένας δεν έπιανε το γιατί. 

Συνθήκες είναι αυτό που έκανε το Πρόσωπο, τον Αρχιμήδη, να πει “Εύρηκα”, αν και το νερό πάντα ανέβαινε στην μπανιέρα. 

Συνθήκες είναι αυτό που κάνει εσάς να βρίσκετε μια λύση μετά από ένα μήνα σε κάτι, παρ’ όλο που και εσείς υπάρχετε σαν Πρόσωπο, και το πρόβλημα υπάρχει σαν Αντικείμενο και σάς ενοχλεί με την παρουσία του για κα’να μήνα, αλλά σπάτε το κεφάλι σας και λύση δεν βρίσκετε. 

Οι συνθήκες γενικά ονομάζονται καιρός, ο κατάλληλος καιρός, αλλά δεν είναι μόνο. Το ξέρουμε λέγοντας, “όσα φέρνει η στιγμή δεν τα φέρνει ο χρόνος όλος”.  Το ίδιο με την Ελλάδα.  Το Πρόσωπο υπάρχει και με γνώση και με πρόγραμμα, το Αντικείμενο υπάρχει, είναι η Ελλάδα με τις ανάγκες της που πιέζει, αλλά οι Συνθήκες δεν υπάρχουν, και το Πρόσωπο δεν ξεμυτάει, δεν λέει Εύρηκα, δεν κινείται. 

Με το να λέμε ότι οι συνθήκες είναι έτοιμες, απλά επιβεβαιώνουμε ότι δεν έχουμε σωστή διάγνωση τού προβλήματος.  Ότι μπερδεύουμε τις ανάγκες που εμφανίζει το Αντικείμενο, η Ελλάδα, με τις Συνθήκες που χρειάζονται για να πέσει η λύση σαν ώριμο μήλο. 

Εκεί οφείλεται και η αναποτελεσματικότητα όλων των εμφανιζόμενων λύσεων.  Όλοι όσοι ανακοινώνουν μέτρα ασχολούνται με το Αντικείμενο.  Πρωθυπουργοί, Οικονομολόγοι, ξένοι και πατριώτες, όλοι και όλα θα αποτυχαίνουν.  Και το ξέρετε.  Δεν ξέρετε το γιατί, αλλά το ξέρετε ότι θα αποτύχουν.  Η απάντηση είναι αυτή.  Όλα αυτά είναι ενέργειες επί τού Αντικειμένου, όχι επί των Συνθηκών που χρειάζονται για να πέσουν οι λύσεις σαν ώριμο φρούτο. 

Βλέπετε πάνω κάτω τα ίδια συμβαίνουν σε όλα τα κράτη. Ας πούμε Ελβετία, χρωστάει 270% τού ΑΕΠ της. Αγγλία, χρωστάει το 410% τού ΑΕΠ της.  Λουξεμβούργο, χρωστάει 4,034% τού ΑΕΠ της, ποτέ δεν θα ξεχρεώσει. Ορίστε τα έγραψα  εδώ.

Η Ελλάδα χρωστάει μόνο το 167%.  Βλέπετε λοιπόν υπάρχουν και χειρότερα, γιατί κανένας δεν βρίσκει λύση;  Γιατί η λύση βρίσκεται μόνο όταν δουλέψεις επί των Συνθηκών, όχι επί τού Αντικειμένου. 

Πολλοί νομίζουν ότι λύση δεν βρίσκεται γιατί μάς έχουν υποδουλώσει οι συνωμότες.  Αφήστε τα περί συνωμοτικών οργανώσεων.  Τότε γιατί ψαχνόμαστε για λύσεις;  Αν είναι αλήθεια ότι οι συνομώτες τα έχουν καταφέρει και μάς έχουν χώσει τόσο βαθιά, τότε γιατί παλεύουμε, σε τι ελπίζουμε; 

Αφήστε τις κλάψες στην άκρη.  Και οι συνωμότες άνθρωποι είναι, τρωτοί, απλά επενδύουν στην λαιμαργία και στην ανασφάλεια τους με πολύ πάθος. Ναι, μπορεί να έχετε δίκιο όταν μιλάτε για συνωμοσίες, αλλά να θυμάστε ούτε οι μόνοι είστε που ξέρετε περί των συνωμοτών, ούτε οι μόνοι που θέλετε να αντισταθείτε, ούτε και οι πιο γνώστες είστε, ούτε και οι πιο οργανωμένοι για αντίσταση στους κακούς είστε. 

Παρ’ όλο λοιπόν που το φαινόμενο είναι παγκόσμιο και παγκοσμίως γνωστό, γιατί δεν υπάρχουν κάποια αποτελέσματα εναντίον των συνωμοτών;  Γιατί όλοι δουλεύουν στο Αντικείμενο, όχι στις Συνθήκες. Όλοι αντιδρούν, δεν ανταποδίδουν. Αντιδρούν στο Αντικείμενο, δεν ανταποδίδουν στις Συνθήκες. Ρωτάνε εμένα για λύση. 

Συγγνώμη, αλλά δεν μπορώ να σάς πω αυτό που θα θέλατε να ακούσετε, δεν μπορώ να σάς νανουρίσω με καλά λογάκια.  Οι συνθήκες είστε εσείς και πρέπει εσείς να δουλέψτε και να αλλάξτε εσείς αν θέλετε να αλλάξουν οι συνθήκες και να εμφανιστεί η λύση. 

Παρ’ όλο λοιπόν που πραγματικά ενδιαφέρεστε, δεν θα σάς κάνει, δεν θα σάς αρέσει αυτό που θα πω αφού δεν έχετε εργαστεί οι ίδιοι για αλλαγή συνθηκών, αλλά θα το πω.  

Ας υπάρχει σε μια άκρη, κάποιος κάποια μέρα θα ανοίξει το στόμα από έκπληξη,

κάποιος θα καταλάβει. Αν δεν δουλέψουμε επί τών Συνθηκών τότε, ναι, και πτώχευση θα έρθει σε τρία ή πέντε χρόνια, και την μικρή μας αγαπημένη χώρα θα δείτε να χάνεται, και πάλι θα βρίζετε τούς κλέφτες, και τίποτα δεν θα γίνεται, απλά θα υφίστασθε και θα θυμώνετε. 

Αν εργαστείτε επί των Συνθηκών, ο καθένας μέσα στο νοικοκυριό του, τότε και ο ηγέτης θα εμφανιστεί, και οι συνθήκες θα αλλάξουν, και πράξεις θα γίνουν πολλές, και τότε θα νιώσετε περήφανοι, και θα κοιτάγεστε στα μάτια σας ο ένας με τον άλλον, και θα ξέρετε ότι σώσατε την Ελλάδα. 

Αλλά σάς λέω, αν δεν εργαστείτε εσείς, ένας-ένας, ώστε να αλλάξουν οι υπάρχουσες συνθήκες, να αλλάξει το μυαλό σας και η χημεία σας, ούτε ηγέτης θα εμφανιστεί, ούτε αλλαγή θα έρθει, ούτε λύση να περιμένετε. 

Νομίζετε ότι τώρα δεν υπάρχουν ηγέτες; Νομίζετε αληθινά ότι δεν υπάρχει ένας αξιόλογος Έλληνας να ηγηθεί; Ούτε μέσα στην Ελλάδα ούτε στο εξωτερικό; 

Λάθος, λάθος μεγάλο. Μάλλον ονειρεύεστε! Και μπορείτε να συνεχίστε. Και ηγέτης υπάρχει, και πρόγραμμα υπάρχει, και ξέρει και τι να κάνει. Αλλά άμα ένας τέτοιος άνθρωπος νιώθει ότι με το που θα ανοίξει το στόμα του θα τον φάνε οι καρχαρίες των συνδικάτων και των συμφερόντων, και από την άλλη, ο κόσμος δεν θα καταλάβει, αλλά τουναντίον θα συγχυστεί και θα διασπαστεί σε αντιμαχόμενες ομάδες, τι θα κάνει ένας τέτοιος αρχηγός; 

Δεν πρέπει να περιμένει, να συνέλθει πρώτα ο κόσμος και μετά να δράσει;  Ειδικά αν είναι γνώστης, όπως λέμε ότι τον θέλουμε, αν πράγματι γνωρίζει, θα έκανε κάτι τώρα, ή θα περίμενε;  Εδώ είναι το κλειδί τής υπόθεσης! Ηγέτης υπάρχει, λύση υπάρχει, πρόγραμμα υπάρχει. Συνθήκες δεν υπάρχουν. Και αυτές είστε εσείς. 

Αν εσείς, με την δική σας καθημερινή προσπάθεια δεν δημιουργείστε τις συνθήκες, το λέω πρώτος, ακόμα και αυτή η παρουσίαση εδώ θα θεωρηθεί βλακεία!  Και παρ’ όλο που θα την αποδείξω βήμα-βήμα, το πιό πιθανόν είναι να πάρετε την στάση “ωχ, τώρα  ΒΡΕ ΑΔΕΡΦΕ, ποιός να κάθεται να κάνει τέτοια πράγματα;”  Θα παραμείνει ακατανόητη. 

Και να σάς πουν λύση θα έχετε την εντύπωση ότι δεν σάς κάνει.  Γιατί ακριβώς δεν την ξέρετε και σάς φαίνεται άγνωστη, αγνώριμη, άρα όχι αρεστή. Αν την ξέρατε θα την κριτικάρετε και θα φτιάχνατε φατρίες, αν δεν την ξέρετε σάς ξινίζει σαν αγνώριμη, τότε τι ζητάτε; 

Και τι περιμένετε να κάνει ένας ηγέτης σε τέτοιες συνθήκες; Αυτό που κάνει, μέχρι τώρα ο όποιος ηγέτης, είναι να σάς εκμεταλλεύεται, και εννοώ σάς κοροϊδεύει για να αποφύγει τις συμπληγάδες σας δηλ. την προχειρότητα, την κατηγόρια και την ρεμπελιά τού κόσμου, κοιτάζει να κάνει ότι μπορεί τσάτρα-πάτρα, να πάρει και όσα μπορεί, να προστατεύσει τον εαυτό του από τον κοσμάκη, να τον βάλει να τσακώνεται για να τον απασχολεί γι’ αυτό η αστυνομία έχει εντολές να μην επεμβαίνει ούτε στους μετανάστες, ούτε στα σπασίματα, ούτε στις επιθέσεις των γνωστών αγνώστων, και τέλος κοιτάζει να φύγει αργά ή γρήγορα με ότι έχει αποκομίσει. Δεν σάς φαίνεται γνωστή αυτή η τακτική;  Μάλλον, εεε;  Βλέπετε;  Τα πράγματα είναι απλά. 

Αν όμως ο κόσμος ήταν αλλιώς, θα γίνονταν αυτά;  Όχι. Μπορούν αυτά να γίνουν στην Ελβετία, παρ’όλο που επίσης χρωστάει;  Όχι,  Μπορούν να γίνουν στην Αφρική;  Ναι.  Ποιά είναι η διαφορά στις περιπτώσεις αυτές;  Οι συνθήκες! και η σπουδαιότερη από τις συνθήκες είναι η νοοτροπία των ίδιων των ανθρώπων. 

Επιπροσθέτως, υπάρχει ένα εμπόδιο, είμαστε συνηθισμένοι σε θεωρητικές προσεγγίσεις, και το δικαιολογούμε λέγοντας “μα πρέπει να καταλάβω πρώτα”, ναι!  Για να τελειώνω θα παρακάμψω αυτή την δικαιολογία για θεωρητισμό και αποφυγή πράξης, θα κάνω ότι δεν το βλέπω ότι όλο συζητάτε και αναλύετε τάχα μου για να καταλάβετε πρώτα, και θα αναφερθώ στην λύση, όπως μού την ζητούν, τελείως πρακτικά. 

Θα δώσω την απάντηση λοιπόν του τι να κάνουμε πρακτικά, του πώς μπορούμε να αλλάξουμε τις συνθήκες και την νοοτροπία, αλλά να θυμάστε αυτά τα προηγούμενα. 

Ότι και η απάντηση μου θα ξεκινήσει πρώτα από τις συνθήκες, και ότι δεν θα σάς αρέσει γιατί δεν πάει ο νους σας, και ότι βλακεία θα σάς φανεί σαν ανώριμη, και ακόμα και αν αρέσει σε μερικούς θα εγκαταλειφθεί γιατί θα πουν “τι να σού κάνουν ένας και δύο;” Και όμως δεν χρειάζονται πολλοί, κάπου 3000 είναι εντάξει.  Υπάρχουν ήδη αρκετοί που δουλεύουμε κάπως έτσι. 

Αρχίζω λοιπόν. Πρώτα απ’ όλα μελετείστε να μάθετε πληροφορίες που μπορούν να συμπληρώσουν σε αυτό που είστε σαν άτομα. Ξεχωρίστε και κρατείστε τις πληροφορίες εκείνες που θα αναβαθμίσουν τον εαυτό σας ΠΡΑΚΤΙΚΑ, δηλ. θα σάς συμπληρώσουν αληθινά σαν προσωπικότητα κάτι που σάς έλειπε στη καθημερινή πράξη, όχι σαν γνώση στο μυαλό. 

Δεύτερον, ξεχωρίστε και κρατείστε τις πληροφορίες που θα βοηθήσουν πράξεις και αποφάσεις που παίρνετε στην κοινωνία έξω, στο επάγγελμα και στην πολιτική, όχι μελέτες και γνώσεις που φιγουράρουν το είδωλο σας  και τις χρησιμοποιείτε για εφφέ και συζητήσεις στα σαλόνια! 

Μελετείστε να μάθετε πληροφορίες που θα βοηθήσουν σε κοινωνική δράση.  Ξεχωρίστε τις πληροφορίες αυτές από όλες τις άλλες. Αφήστε στην άκρη πληροφορίες που κατηγορούν άλλους ή κάνουν διάγνωση επί διάγνωσης χωρίς τελειωμό. Τα κάνατε αυτά, τα ξέρουν όλοι, τελειώνετε. ΠΧ, κρατείστε σαν πληροφορία, το γιατί όλα αυτά με την ίδια πατέντα συνέβησαν, με μικρή χρονική διαφορά, και σε Αμερική και σε Ελλάδα ταυτόχρονα; 

Έχει προσέξει κανένας ότι εδώ και δύο χρόνια, ότι γίνεται στη Αμερική γίνεται και στην Ελλάδα; Πρόσεξε κανένας ότι το ίδιο καθεστώς Ομπάμα εφαρμόστηκε στην Ελλάδα, με τα ίδια ψέματα, με τον ίδιο χαρακτήρα, την ίδια εποχή και μάλιστα οι σύμβουλοι του Ομπάμα απεσταλμένοι τού στρατηγικού Axelrod, ήρθαν και επέβλεψαν την προεκλογική προσπάθεια των τελευταίων εκλογών; 

Γιατί δεν πήγαν σε άλλα κράτη;  Στην Γερμανία ή στην Ιταλία;  Όλοι γνωρίζουμε τώρα ότι η Ελλάδα δεν χρωστάει τα περισσότερα, το βλέπετε στον παραπάνω η-κόμβο που έδωσα, και διερωτόμαστε, “γιατί επιλέχθηκε η Ελλάδα;” 

Και συνεχίζεται η ίδια στρατηγική σε λίγες μέρες, τώρα που έχουμε τις τοπικές εκλογές στην ίδια εποχή, και σε Ελλάδα και σε Αμερική, στις 2 Νοεμβρίου στην Αμερική και στις 7 Νοεμβρίου στην Ελλάδα, με τα ίδια συνθήματα και απειλές, “ψηφίστε μας γιατί αλλιώς θα χαθείτε”;; Γιατί όλα αυτά; 

Σάς τα είπα, διαβάστε τα με το μέσα μυαλό. Υπάρχουν δυο εγκέφαλοι σε κάθε σώμα, ο εγκέφαλος στο κεφάλι και ο εγκέφαλος στην κοιλιά, ο ομφάλιος λώρος.  Η αλλαγή δεν μπορεί να γίνει μόνο με τον ένα! Μια ιδέα πάντα σχεδιάζεται στο κεφάλι και αρχίζει εφαρμογή από την κοιλιά.  Εδώ είμαστε!

Το γνωρίζετε όταν λέτε, “δεν έχει άντερα αυτός, θέλει άντερα ένα τέτοιο τόλμημα”. Ξέρετε γιατί μιλάτε; Για τον ομφάλιο λώρο. Για την κοιλιά. Εκεί είναι η δύναμη όλη. Τα guts που λέμε, τα άντερα, το στομάχι.  Λέμε, “θέλει νάχεις δυνατό στομάχι για να τα βγάλεις πέρα”. Εκεί, στα άντερα, στον ομφάλιο λώρο, έκανε χαρακίρι ο Γιαπωνέζος για την τιμή του, όχι ΠΧ στον λαιμό. 

 Εκεί, στον ομφάλιο λώρο κοίταγαν οι ομφαλοσκόποι να βρουν τον Θεόν, εκεί στην κοιλιά παρουσιάζουν τον Ιησού, στον Σταυρό, ανοικτόν και τού σχεδιάζουν εκεί ένα σπήλαιο και τον κόσμο όλον.  Μεγενθύνετε τις εικόνες και κοιτάξτε το.    

Γιατί;  

Που είναι η εκκλησία, που πάντα στεκόταν όρθια σε στιγμές Εθνικής ανάγκης; Κοιμάται κουρασμένη, χωνεύει τα χρυσά, τα ασημένια και τα χάλκινα!  Που είναι να δώσει στον κόσμο τεχνικές, οδηγίες, και βοήθεια γνώσης; 

 Να τι λέει ένας μελετημένος Έλληνας εδώ:

“Έθνος” σημαίνει Γέννα.  Natio όπως πολύ σωστά το μετέφεραν οι Λατίνοι.  Natura. Η Γενεσιουργός μήτρα της Φύσης. Ούτε το Ομόγλωσσον, ούτε το Ομόδοξον ή το Ομόφυλον. Όχι το περιχαρακωμένο από γραμμές και συρματοπλέγματα. Ο ομφάλιος λώρος της δημιουργίας κρίνει το Έθνος. Αυτόν τον ομφάλιο λώρο που απέκοψαν τα εξουσιαστικά ιερατεία κάνοντας τη Μητέρα Γη αμμοχάλικο και το Θείον εξωγήινο.”

Διαβάστε!  Διαβάστε το με προσοχή!  Και έχει απόλυτο δίκιο, “Αυτόν τον ομφάλιο λώρο που απέκοψαν τα εξουσιαστικά ιερατεία κάνοντας τη Μητέρα Γη αμμοχάλικο και το Θείον εξωγήινο.”

Ξυπνάτε λοιπόν!  Το κακό που κάναν στην Ελλάδα, το κάναν επειδή έχει τα άντερα σαν Έθνος μεταξύ των άλλων Εθνών. 

Εκεί που την χτυπάνε, εκεί πρέπει να ανταποδώστε (όχι αντιδράστε) και σεις. to Respond, όχι to React!   Στον ομφάλιο λώρο.  Αν καταλαβαίνετε, και όσοι θέλετε να την βοηθείστε.  Αλλιώς αφήστε το, δεν είναι αυτά για όλους.  Θα το δώσω το πώς πιό συγκεκριμένα παρακάτω.  Κάνει θαύματα. 

Πάμε λίγο πίσω, είναι αδύνατον να μην υπάρχει λύση, δεν το νιώθετε και εσείς αυτό;  Από την άλλη δεν το βλέπετε και εσείς ότι  τα παράπονα και οι αναλύσεις δεν είναι οι λύσεις;  Ναι, το βλέπετε. 

Επίσης, δεν νιώθετε ότι το να βγείτε στους δρόμους να τα σπάστε και να πάρετε, ας πούμε, τα όπλα ή να κάνετε αυθαιρεσίες δεν είναι λύση, τουλάχιστον σήμερα;  Εμπειρία από σπασίματα έχετε, τα κάνουν άλλοι, επικροτείτε αυτούς τούς άλλους που το κάνουν για την δική τους ιδεολογία;  Όχι.  Γι’ αυτό δεν το κάνετε και σεις. 

Κάπου δεν λέτε, “δεν μπορεί, πρέπει να υπάρχει κάτι άλλο”; Κάπου δεν σκέφτεστε, ότι θα υπάρχει κάτι που μπορείτε να κάνετε εσείς οι ίδιοι, προσωπικά και ατομικά, κάτι το οποίο θα προσφέρετε από ’κει που είσαστε, όπως ΠΧ, κάνετε με την δουλειά σας κάθε μέρα και προσφέρετε στην κοινωνία;

Όταν κάνεις την δουλειά σου, εσύ μόνος σου δεν την κάνεις;  Και επειδή και άλλοι κάνουν το ίδιο μαζεύεται ένα συνολικό αποτέλεσμα;  Το ίδιο δεν κάνουν όλες οι κοινότητες, συντεχνίες και οργανώσεις, και αυτές που είναι εντός κοινωνίας και οι άλλες που είναι εκτός, όπως ΠΧ οι μοναχοί; 

Δεν θα ’πρεπε λοιπόν να υπάρχει ένας απλός ατομικός τρόπος που θα μπορούσε να κάνει ο καθένας μόνος του, καθημερινά, σταθερά, επαγγελματικά, και να συμμετάσχει στην αναγέννηση τής Πατρίδας του;  Εδώ είναι το κουμπί. 

Συνοψίζουμε,

1. Είναι αδύνατον να μην υπάρχει τρόπος ανταπόδοσης, 

2. Πρέπει να υπάρχει κάποιος τρόπος που να μπορεί να εφαρμόσει ο καθένας και να προσφέρει,

3. Πρέπει να υπάρχει τέτοιος τρόπος που να εφαρμόζεται ατομικά από όπου επιλέγει καθένας “χωρίς να εκτίθεται σε κίνδυνο”, όπως κάνουμε με όλες τις άλλες δραστηριότητες. 

Τι μπορούμε να κάνουμε από εκεί που είμαστε;

Ας χρησιμοποιήσουμε Λογική.  Αφού αποτελούμαστε από τρεις δυνάμεις, το Διανοητικό, το Αισθηματκό, και το Κινητικό θα ήταν καλό να χρησιμοποιήσουμε και τις τρεις αυτές δυνάμεις, έστι δεν είναι; Να χρησιμοποιήσουμε κάτι τι στην Διάνοια, κάτι τι στο Αίσθημα, και κάτι τι στο σώμα.  Λάθος;  Όχι!  σωστό. 

Τι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στην Διάνοια; 

Ποιά είναι η φύση τής Διάνοιας;  Ο ήχος. Τι είναι οι σκέψεις σου;  Ήχος!  Ο ήχος,  Η λέξη.  Απλό.  Ποιά λέξη;  Εμμμμ;;;  Τι θέλετε να βοηθείστε;  Την Ελλάδα.  Ποιά είναι η λέξη λοιπόν; Ελλάδα.  Ελλάς.  Όλη η δύναμη τού ήχου θα πάει εκεί.  Ωραία.

Αυτό δεν κάνεις στην προσευχή σου έτσι και αλλιώς;  Τον ήχο δεν χρησιμοποιείς, πάλι και πάλι;  Αυτό δεν κάνει ο μοναχός με το όνομα τού Ιησού;  Τον ήχο δεν χρησιμοποιεί πάλι και πάλι;  Αυτό δεν κάνουν στις τελετές;  Τι είναι η επίκληση, ήχος δεν είναι;  Στις εκκλησίες που πάτε, έναν ήχο, το όνομα δεν μνημονεύουν;  Λένε, “υπέρ τού Γεωργίου και τών οικείων αυτού” !!  Ποιού Γεωργίου;  Δεν λέει επώνυμο και ούτε το ξέρει, άρα ο ήχος είναι που παίζει ρόλο, το όνομα.  Εσάς τι σάς εμποδίζει να το κάνετε για την Ελλάδα;  Κάντε το! 

Τι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στο Αίσθημα;  Ποια είναι η φύση του; Η ισχύς. Πού βρίσκεται αυτή η ισχύς συγκεντρωμένη; Στην κοιλιά, γύρω από τον ομφάλιο λώρο το είπαμε.  Άρα που θα αισθάνεσαι το μωρό που θες να βοηθήσεις, την Ελλάδα;  Εκεί που το αισθάνεται και η μάννα, στον λώρο. 

Δεν ξέρουμε οτι οι αρχαίοι μας αποδίδουν στην Ελλάδα μας τον ομφάλιο λώρο τής Γης;  Το ξέρουμε.  Παραβολικά το έλεγαν;  Περίπου δεν σάς εξήγησα γιατί χτυπήσαν την Ελλάδα και όχι άλλους Που χρωστούν ήδη περισσότερα;;  Σάς τό’πα!  γιατί σαν Έθνος είμαστε ο ομφάλιος λώρος στην Γη. 

Για την ακρίβεια είμαστε κάτι πολύ περισσότερο, έχω ξαναπεί είμαστε το αίμα, είμαστε το αίμα στον λώρο, και για όσους θέλουν περισσότερα διαβάστε εδώ, αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες, η ουσία είναι ότι κάποιοι ξέρουν και το χρησιμοποίησαν. Πάτε πίσω και χρησιμοποιείστε το και σεις.  Αντισταθείτε.  Συνειδητοποιείστε το!  Οι αρχαίοι μάς το είπαν. Εκτός αν τα διακηρύττετε για πλάκα, και ουσιαστικά νομίζετε ότι είναι μύθοι. Ήρθε η ώρα τώρα εσείς να ακουμπήστε επί των τύπων των ήλων.  Το θεωρείτε ρητορικό σχήμα και μύθο;  Εντάξει πρόβλημα κανένα, καλή σας τύχη. Θεωρείται ότι κάτι ήξεραν και μάλιστα πολλά;  Κάντε το πράξη και πάλι καλή σας τύχη. 

Οι άλλοι, οι εχθροί μας, αυτά κάνουν.  Και έχουν πετύχει.  Οι σοφοί κατά Ιερουσαλήμ μεριά, που όλο κατηγορείτε, έτσι καθοδηγούν τούς πυρήνες τους. Και δουλεύουν ακατάπαυστα.  Τώρα ξέρετε, χτυπείστε τους πίσω.  Αλλά αυτά είναι μυστικά, δεν τα βγάζουν έξω.  Υπάρχει κίνδυνος να θεωρηθούν ανόητοι.  Ο ίδιος κίνδυνος υπάρχει και με μένα.  Αλλά ποιός νοιάζεται;  Τι πειράζει;  Θα χάσω την έδρα ή τους φίλους;  Μην ανησυχείτε, δεν υπάρχει τίποτα από όλα αυτά.  Να γιατί είμαι ο πιο κατάλληλος να τα πω. 

Καλά θα ρωτήσει κάποιος, πώς θα το κάνουμε;  Στην Διάνοια θα λέμε την λέξη Ελλάδα, στον λώρο θα νιώθουμε την Ελλάδα;  πώς θα το κάνουμε αυτό;  Για τις γυναίκες δεν υπάρχει ερώτημα τέτοιο, δεν υπάρχει πρόβλημα. Το ξέρουν πολύ καλά και ούτε χρειάζονται εμένα να τούς το πω. Για τούς άντρες, κάποια απάντηση θα δοθεί λίγο παρακάτω, αλλά η πρώτη απάντηση είναι, αν δεν το καταλαβαίνετε ρωτήστε την γυναίκα σας. 

Ή μια γυναίκα, όποια γυναίκα.  Η κάθε γυναίκα αυτό κάνει κάθε μέρα, αυτό εννοούμε όταν λέμε ότι “η γυναίκα αισθάνεται”. Οι γυναίκες είναι έξπερτ σε αυτό.  Το κάνουν ειδικά για 9 μήνες, το κάνουν και πριν και μετά, και ποτέ δεν το ξεχνάνε.  Γεννήθηκαν με αυτό.  Αυτή είναι η διαφορά τους από τον άντρα, οι άντρες σκέφτονται με τον εγκέφαλο οι γυναίκες σκέφτονται με τον λώρο.  Το κάνουν όταν σάς αγαπάνε, και γι’ αυτό κολλάτε και κοιτάτε να την κάνετε δική σας. Δεν κοιτάτε να κάνετε δική σας την γυναίκα, αλλά κοιτάτε να οικοιοποιειθείτε την ζωντανή δύναμη που βγάζει από τον λώρο της, την ίδια δύναμη που χρησιμοποιεί για το παιδί της,  με την οποία σάς αγαπάει, και η οποία λείπει από σάς, αφού σαν μπούφοι είστε συγκεντρωμένοι όλη μέρα στο κεφάλι. 

Ρωτήστε να σάς πουν, αλλά μην καταναλωθείτε σε συζητήσεις, τελειώνετε.  Πράξη!  Οι καιροί ου μενετοί! 

Μια άλλη απάντηση είναι η εξής… κάντε το πράξη  αρχίστε και η πράξη θα σάς δείξει.  Δεν πρόκειται να πάθετε τίποτα.  Αρχίστε το και θα δείτε θα σάς δείξει το πως. 

Μια τελευταία απάντηση… πιο τεχνική.  Πρώτα λέτε Ελλάδα στο κεφάλι, λέτε την λέξη.  Ακούτε την λέξη, καταλάβετε τι λέει, ας νομίζετε ότι ξέρετε.  Καταλάβετε τι λέει η λέξη, συγκεντρωθείτε στο νόημα τής λέξης σαν να την ακούτε για πρώτη φορά. Μόλις την πείτε, αμέσως λειτουργεί η μνήμη, σάς θυμίζει ένα όλον, ένα σύνολο, αυτό που ξέρει ο καθένας να είναι Ελλάδα.  Αμέσως εκείνη την στιγμή στρέφετε την προσοχή σας στον λώρο, να πιάσετε, πριν καλυφθεί από τις σκέψεις, τι αίσθημα σάς επιφέρει στον λώρο.  Μόλις δηλ. πείτε την λέξη στο κεφάλι και την ακούστε και την καταλάβετε, στρέψτε αμέσως την προσοχή σας στον λώρο, έχει ήδη εκεί μαζευτεί ένα ποσό αισθήματος. 

 

 

Μην παραμείνετε στο κεφάλι σε εικόνες και σκέψεις ή μνήμες.  Μεταφερθείτε στον λώρο.  Δεν υπάρχει περίπτωση η λέξη και το νόημα της να μην σάς επιφέρει αίσθημα στον λώρο, εκτός να δεν είστε άνθρωποι. 

Μπορεί ακόμα να νιώσετε την όλη Πατρίδα σαν ένα όλο με τα σύνορα.  Νους είναι και ο λώρος.  Ο Νους κάνει πολλά.  Μια σεξουαλική εικόνα κινεί όλο σου το είναι, έστω και με κλειστά τα μάτια, γιατί όχι το ίδιο με την Πατρίδα; 

Από την στιγμή που συνδέεστε με το αίσθημα στον λώρο, κρατηθείτε σε αυτό το αίσθημα, και μείνετε εκεί με αυτό το αίσθημα για την Ελλάδα.  Έτσι την ενισχύεται και την προστατεύετε, όπως η μάννα το παιδί.  Αν δεν το κάνετε αυτό, από που θα βρεθεί η δύναμη, από τον ήλιο;  Ή από τις δημοσιεύσεις; 

Δεν μπορεί κανείς να κρατηθεί για πολύ στο σημείο αυτό. Θα υπάρξουν διασπάσεις.  Δεν πειράζει.  Τότε επαναλαμβάνεις πάλι την λέξη, Ελλάς, Ελλάδα. Αλλά τώρα που εδράζεσαι στον λώρο, επανάλαβε την λέξη εκεί, δεν χρειάζεται να ανέβεις πάλι στο κεφάλι.  Μείνε στον λώρο και επανέλαβε την λέξη, “Ελλάδα, Ελλάς”. Αν δεν μπορείς ξανάρχισε από το κεφάλι. Μην κοιτάτε να επαναλαμβάνετε την λέξη ακατάπαυστα.  Η οδηγία δεν είναι “επαναλάμβανε την λέξη συνεχώς” όπως σάς λένε με τις προσευχές που κάνετε (ή μάλλον δεν σάς λένε ποτέ) με αποτέλεσμα ποτέ δεν καταφέρνετε τίποτα, ή όπως σάς λένε αλλού όπου πάτε και πάλι βλέπετε ότι δεν καταφέρνετε τίποτα.  Δεν είναι αυτό που θες, το να επαναλαμβάνεις. 

Την λέξη την επαναλαμβάνεις μόνο όποτε και όσο σού χρειάζεται για να σε συνδέσει με το αντικείμενο, για να σε επαναφέρει και να αναζωογονήσει το αίσθημα στον λώρο και να σε κρατήσει σε επαφή με αυτό.  Το αίσθημα είναι το ζητούμενο και η σύνδεση μαζί του, όχι η ανόητη επανάληψη.  Ούτε το καθήκον!  δηλ. δεν χρειάζεται να το κάνεις επειδή πρέπει, αν δεν το εννοείς.  Άστο, μην το κάνεις ποτέ, αν δεν το εννοείς. 

Την λέξη την επαναλαμβάνεις όποτε και όσο σού χρειάζεται για να σε επαναφέρει και να αναζωογονήσει το αίσθημα στον λώρο και να σε κρατήσει σε επαφή με αυτό. 

Άρα την λες αργά, που και που μόνο, μόνο όταν έχεις δει ότι έχεις ξεχαστεί.  Όσο αντέχει ο καθένας όσο μπορεί.  Λίγα δευτερόλεπτα είναι εντάξει.  Λίγα λεπτά είναι επίσης εντάξει. 

Οι γυναίκες μπορούν παραπάνω αν καταφέρουν να μην έχουν ανησυχίες για το φαΐ, το γατί ή το παιδί.  Όλα αυτά είναι στην ίδια κατηγορία. 

Προχωράμε… τελευταίο. 

Είπαμε τι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στην Διάνοια και τι στο Αίσθημα.  Τώρα στο τελευταίο.  Τι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στο Κινητικό;  Ποια είναι η φύση του;  Η δράση.  Τι δράση κάνει το σώμα;  Την καθημερινή.  Άρα πώς θα δράσεις με αυτό το Αίσθημα, αυτού τού ήχου; Όπως δρας! Στην καθημερινότητα.  Εκεί που κάνεις τις καθημερινές σου δραστηριότητες θα πετάς που και που ένα “Ελλάδα μου”, στον λώρο. 

Θα το ακούς, και θα καταλαβαίνεις τι λες, στον λώρο την στιγμή που κάνεις ότι πράξη κάνεις όπου είσαι. 

Έστω και αν δεν μπορείς, θυμήσου να το κάνεις όταν θα πας τουαλέττα.  Κάντο μιά φορά, και ας μην το ξανακάνεις μέσα στην ημέρα.  Αν σε παίρνουν οι ανησυχίες, και τα τρεξίματα, πήγαινε τρέξε Έλληνα.  Αλλά θυμήσου κάποια μέρα θα πληρώσεις.  Ήδη πληρώνεις.  Αν όμως θες αλλαγή, στρώσε την κεφάλα σου να την κάνεις και μην το ξεχνάς.  Θυμήσου!  Μπορείς να βοηθήσεις, κάντο μιά φορά. Δεν θέλει πίεση.  Δεν θέλει ιδιαίτερη πειθαρχία.  Απλά θυμήσου το και να το χαίρεσαι όταν το κάνεις.  Διασκέδασε το.  Μιά στο τόσο είναι αρκετό. Μπορεί να θέλει λίγη εξάσκηση στο σπίτι σου πρώτα, μπορεί να θέλει λίγη πίεση όταν θα είσαι έξω, αλλά κάντο.  Μπορεί μια καλλονή ή ο θυμός σου να σού πάρουν την προσοχή και να σε κάνουν να ξεχάσεις.  Επέστρεψε.  Κάντο!  Δούλεψε εκεί που σε χτυπάνε οι άλλοι.  Δούλεψε εκεί που σού πίνουν το αίμα.  Πήγαινε πίσω, εδώ στο γραπτό αυτό παραπάνω και ξαναδιάβασε αυτήν την ανάλυση.  Κατάλαβε!  Φτιάξε τις συνθήκες που θα φέρουν φως και αλλαγή στην Ελλάδα.

 Αν κάνεις έτσι, αυτό το πράγμα που δεν έχει γίνει ποτέ, όταν έτσι με ατομική προσπάθεια αλλάξεις τις συνθήκες, θα δεις πράγματα που ούτε τα φανταζόσουν.  Ανεξήγητα! Θα δεις τα λαμόγια να πέφτουν σαν ακρίδες, θα δεις νέες δυνάμεις να εμφανίζονται, θα δεις ανθρώπους να αλλάζουν, θα δεις ηγέτες να εμφανίζονται, θα δεις την Ελλάδα να ξεγλυστράει από τα νύχια τών ξένων και τών μεταναστών, θα δεις πρόθεση και ενθουσιασμό για συνένωση, θα δεις πολλούς να μετανοούν και να σκέφτονται καλύτερα, θα δεις ανθρώπους να καταλαβαίνουν και να συνενώνονται, θα δεις όρεξη για συσπείρωση, θα δεις άλλους να βρίσκουν την δύναμη να δράσουν, θα δεις χαμόγελο, θα δεις πολλά!  Γιατί!  Γιατί ρίχνεις νεράκι, ποτίζεις το μαραμένο λουλουδάκι και το χώμα του!  Προσφέρεις την δύναμη, την ενέργεια, το φως που λείπει. 

Η Ελλάδα κάηκε. Η Ελλάδα ξεράθηκε.  Η Ελλάδα δεν έχει πια χυμό.  Αυτές οι συνθήκες λείπουν και λύση δεν θα βρεθεί αν οι Συνθήκες δεν αποκατασταθούν. Και συνθήκες δεν αποκαθίστανται ούτε με ψήφο, ούτε με νομοθεσίες.  Ψήφοι υπάρχουν πολλές, νομοθεσίες πάμπολλες.  Τι λείπει;  ποιότητα, σθένος, κατανόηση, βάθος, ησυχία, σπουδή, δύναμη, καθαρότητα.  Τι είπα;  Τι είναι όλα αυτά;  Ιδιότητες στον Νου, Συνθήκες!  Μπορούν αυτά να έρθουν με νομοθεσίες; 

Μήπως με τελετές; 

Μήπως με επιβολή; 

Μήπως με συσπειρώσεις; 

Μήπως με βούρδουλα; 

Μήπως με σχολεία;  ποιά σχολεία; 

Μήπως με διάβασμα; 

Τι να σού κάνει το διάβασμα αν δεν το βάλεις στην πράξη;  Να ποιά είναι η πρώτη απλή πράξη. Βάλτο στην πράξη!  Πρόσφερε όσο μπορείς όποτε μπορείς, με μυστικό εσωτερικό τρόπο, ατομικά, εσωτερικά.  Χωρίς να ξέρει κανένας τίποτα.  Όπως πάντα το σκεφτόσουν και το αναζητούσες!  Μπορεί να μην βλέπεις αποτελέσματα.  Εσύ συνέχισε.  Τίποτα δεν γίνεται χθες.  Έτσι και αλλιώς, και όλοι να το κάνουν κάθε μέρα, αποτελέσματα δεν πρόκειται να φανούν νωρίτερα από δυό χρόνια.  Μπορεί να πάρει και τρία.  Άρχισε και μη σταματάς.  Χωρίς πίεση, με χαλάρωση.  Ήηηησυχα. 

Διασκέδασε το. Σε περίπου τρία χρόνια θα απολαμβάνεις τα πρώτα αποτελέσματα.  Εκτός αν γράφω βλακείες!  Βλακείες ή όχι, ο Έλληνας έχει χαθεί.  Πες μου εσύ πώς θα τον ξαναφέρεις πίσω! 

 

 

Μπορείς να μού το πεις εδώ, samiyto@yahoo.com. Εγώ σού είπα. 

 

 

 

Άλλα άρθρα του συγγραφέα στην Αποικία:

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=149

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=166

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=210

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=249

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=254

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=957

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=961

 

http://tomtb.com/modules/smartsection/item.php?itemid=976

 Υποτίμηση της νοημοσύνης μας

 

Του Δημήτρη Καζάκη *

 

 «Η επιστροφή στη δραχμή θα φέρει φτώχεια», φέρεται να είπε ο διευθυντής της Διεθνούς Ένωσης Οικονομολόγων (CEDIMES) για τη Γαλλία Αλέν Μπιενεμέ, μιλώντας στις 18.10 σε εκδήλωση που οργάνωσε το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ και το Ίδρυμα Δημητρίου και Μαρίας Δελιβάνη, με τη συνεργασία του Γενικού Προξενείου της Γαλλίας. «Η έξοδος της Ελλάδας από την Ευρωζώνη και η επιστροφή της στη δραχμή θα έφερνε φτώχεια, δεν θα είχε καμία προοπτική για το μέλλον και ταυτόχρονα θα απαιτούσε τις θυσίες που έτσι κι αλλιώς πραγματοποιεί σήμερα ο ελληνικός λαός», ανέφερε ο Γάλλος οικονομολόγος.

Η δήλωση αυτή μας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση. Γι’ αυτό ψάξαμε να βρούμε σε ποια οικονομικά επιχειρήματα στηρίζεται. Το μόνο που βρήκαμε είναι γενικές αναφορές στο ότι, αν διαλυόταν η Ευρωζώνη, πολλές χώρες θα καλούνταν να εξοφλήσουν στο εθνικό τους νόμισμα δάνεια που έλαβαν σε ευρώ. Με άλλα λόγια, εκτός από τον φόβο του Μπιενεμέ μήπως και διαλυθεί η Ευρωζώνη και οι υπερχρεωμένες χώρες σταματήσουν να είναι τα θύματα των γαλλικών και άλλων τραπεζών, δεν βρήκαμε κανένα συγκεκριμένο οικονομικό επιχείρημα.

Όσο για το επιχείρημα ότι με τη διάλυση της Ευρωζώνης θα αυξανόταν το χρέος των χωρών που έχουν δανειστεί σε ευρώ, είναι τουλάχιστον αφελές. Διότι η διάλυση της Ευρωζώνης θα έφερνε την κατάργηση του ευρώ και επομένως τη μετατροπή των χρεών τους σε εθνικό νόμισμα. Αφήστε που θα συνοδευόταν με τη χρεοκοπία αρκετών τραπεζών και επενδυτικών κεφαλαίων, η οποία, αν δεν φορτωθεί στα κράτη, θα σημάνει διαγραφή χρεών, ιδιωτικών και δημόσιων.

Επιπλέον η διάλυση του ευρώ θα έφερνε την αναβίωση της εγχώριας πιστωτικής αγοράς σε εθνικό νόμισμα που θα επέτρεπε τον δανεισμό με πολύ πιο ήπιους και διαχειρίσιμους όρους. Κανένα κράτος δεν χρεοκοπεί όταν δανείζεται από την εγχώρια αγορά με το δικό του νόμισμα. Η χρεοκοπία συνδέεται πάντα με χρέη από τις διεθνείς αγορές.

 

Σημίτης κατά Σημίτη

 

Ωστόσο το επιχείρημα ότι η έξοδος από το ευρώ και η επιστροφή σε εθνικό νόμισμα θα σημάνει την καταστροφή για τη χώρα, είναι άκρως διαδεδομένο. Βεβαίως, το επιχείρημα αυτό δεν παίρνει καθόλου υπόψη του ένα πολύ απλό γεγονός. Την καταστροφή που σηματοδοτεί ήδη το ευρώ για την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Ξεχνά δηλαδή ότι τη μαζική φτώχεια, τη ραγδαία υποτίμηση, το πλήρες αδιέξοδο, τη χρεοκοπία, την ολοκληρωτική συντριβή της οικονομίας, δεν θα τη βιώσουμε άμα βγούμε από το ευρώ, αλλά τη βιώνουμε ήδη με το ευρώ.
Το ευρώ είναι που λειτούργησε καταλυτικά για τη σημερινή κατάσταση και το ευρώ είναι που δεν μας δίνει κανένα περιθώριο επιβίωσης ή ανάταξης της οικονομίας προς όφελος του λαού και της χώρας. Όσοι δεν έχουν καμιά απάντηση σ’ αυτό που ήδη συμβαίνει – εκτός φυσικά της πεπατημένης που αναπαράγει τη χρεοκοπία της χώρας – προσπαθούν εναγωνίως να σπείρουν τον φόβο για το τι τυχόν θα πάθουμε άμα απαλλαγούμε από το ευρώ.

Ένας από αυτούς είναι και ο κ. Σημίτης, ο οποίος πριν από λίγο καιρό είχε γράψει:

«Η έξοδος από την Ευρωζώνη θα συνοδεύεται από την καθιέρωση της δραχμής ως νέου νομίσματος και την ταυτόχρονη αρχική επίσημη υποτίμησή της κατά 30% περίπου έναντι του ευρώ. Η πραγματική υποτίμηση πιθανόν να είναι πολύ μεγαλύτερη, αφού η αγορά θα πιέσει την αξία της δραχμής σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα. Η αποχώρηση από την ΟΝΕ θα προκαλούσε καταστροφικούς κραδασμούς: μαζική έξοδο κεφαλαίων, απόσυρση των καταθέσεων από νοικοκυριά και επιχειρήσεις, με πιθανή συνέπεια την κατάρρευση της χρηματοδότησης της οικονομίας. Η οικονομία θα βρισκόταν πολύ γρήγορα σε πορεία συνεχώς επιτεινόμενης ύφεσης. Η κοινωνία θα διολίσθαινε σε χωρίς τέλος εξαθλίωση. Η αύξηση του χρέους κατά το ύψος της υποτίμησης θα επέβαλλε μακροχρόνια λιτότητα. Πιθανότατα έπειτα από ένα σύντομο διάστημα θα παρουσιαζόταν έντονος πληθωρισμός, ο οποίος θα εξάλειφε τα όποια προσωρινά οφέλη της υποτίμησης, επιβάλλοντας συνεχείς νέες υποτιμήσεις» («Πρώτο Θέμα», 16.05.2010).

Από πού προκύπτει αυτή η κατά 30% υποτίμηση; Ο κ. Σημίτης δεν μας εξηγεί. Θα μου πείτε, είναι υποχρεωμένος; Όχι, δεν είναι. Ούτε κι εμείς να πιστέψουμε τις αυθαίρετες εκτιμήσεις του.

Βέβαια αυτό το περί μαζικής εξόδου κεφαλαίων, απόσυρσης καταθέσεων, «με πιθανή συνέπεια την κατάρρευση της χρηματοδότησης της οικονομίας», μάλλον σαν αστείο πρέπει να το εκλάβουμε. Μιας και η ελληνική οικονομία βιώνει αυτή την κατάσταση ολόκληρη τη δεκαετία του ευρώ. Την περίοδο αυτή πάνω από 252 δισ. ευρώ κεφάλαια μετανάστευσαν από την Ελλάδα είτε με τη μορφή τόκων, μερισμάτων και κερδών, είτε για να κερδοσκοπήσουν με μετοχές, παράγωγα, ομόλογα κ.ο.κ. στο εξωτερικό.

Ακόμη και τον Ιανουάριο – Αύγουστο του τρέχοντος έτους είχαμε πάνω από 40,6 δισ. ευρώ εκροή κεφαλαίου από την Ελλάδα, όταν ο δανεισμός του Ελληνικού Δημοσίου κατά την ίδια περίοδο μέσω του μηχανισμού της τρόικας – για τον οποίο μας επιβλήθηκε το καθεστώς του μνημονίου – ανήλθε στα 18,5 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 8,7 δισ. ευρώ έφυγαν με τη μορφή αμοιβών, κερδών και τόκων στο εξωτερικό, τα 26,5 δισ. ευρώ προήλθαν από την εξαργύρωση ομολόγων και εντόκων γραμματίων από μη κατοίκους της Ελλάδας, καθώς και μετοχών από ελληνικές επιχειρήσεις. Ενώ 1,2 δισ. ευρώ έφυγαν από την Ελλάδα για να τοποθετηθούν σε μετοχές του εξωτερικού. Την ίδια περίοδο είχαμε 4,2 δισ. ευρώ επιπλέον τοποθετήσεις από εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα και θεσμικούς επενδυτές της χώρας σε καταθέσεις και repos στο εξωτερικό! Κι όλα αυτά σε περίοδο χρεοκοπίας και αδρών επιδοτήσεων στις τράπεζες.

Η «τρύπα» που δημιούργησε αυτή η εκροή, χάρις στην ελευθερία κίνησης του κεφαλαίου της ΟΝΕ, όπως και οι αρνητικές αποταμιεύσεις που χαρακτήρισαν σχεδόν ολόκληρη τη δεκαετία του ευρώ, λόγω κυρίως της διαρκούς λιτότητας, οδήγησαν σε μια τρομακτική κρίση χρηματοδότησης την ελληνική οικονομία. Η κρίση αυτή επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστεί με δανεισμό, με όλο και μεγαλύτερη προσφυγή στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου. Έτσι οδηγηθήκαμε στη χρεοκοπία. Κι ενώ οι κυβερνώντες επιμένουν στην ίδια αδιέξοδη λογική, έρχονται και λένε πως, αν αυτή ανατραπεί, θα συμβεί αυτό ακριβώς που συμβαίνει ήδη. Πλήρης παραλογισμός.

 

Πότε είχε δίκιο;

 

Ας επανέλθουμε όμως στους ισχυρισμούς του κ. Σημίτη περί καταστροφικής υποτίμησης. Πότε ακριβώς η πολιτική υποτίμησης και διολίσθησης της δραχμής έγινε καταστροφική; Ρωτάμε διότι ο ίδιος ευθύνεται για τις δυο από τις τρεις επίσημες υποτιμήσεις της δραχμής που έγιναν επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ. Να τι έλεγε το 1985 για το τι σημαίνει υποτίμηση:

 

«Σημαίνει ότι οι εξαγωγές μας, αν οι τιμές τους σε δραχμές είναι αμετάβλητες, θα κοστίζουν φθηνότερα. Αν πάλι οι τιμές των εξαγωγών μας σε δραχμές αυξηθούν κάπως, θα προκύψει ένα δυνατό κέρδος για εξαγωγές με επίσης ευεργετικά αποτελέσματα. Αντίστοιχα θα αυξηθεί το κόστος σε δραχμές των εισαγωγών με συνέπεια τα εγχώρια προϊόντα να γίνουν πιο ανταγωνιστικά και να υποκαταστήσουν πολλά ξένα στην αγορά. Θα πουλάμε επομένως περισσότερα στο εξωτερικό, αλλά και στο εσωτερικό. Η κυβέρνηση δεν καινοτομεί με την υποτίμηση της δραχμής. Όλες οι χώρες με έναν σημαντικό ιδιωτικό τομέα στην οικονομία τους καταφεύγουν στην υποτίμηση όταν έχουν υποστεί σημαντική απώλεια στην ανταγωνιστικότητά τους… Η καινοτομία της πολιτικής μας εντοπίζεται στη ρύθμιση για τα εισοδήματα που θα αναλύσω.

Θα με ρωτήσετε γιατί περιμένουμε να διατηρηθεί το όφελος που θα προκύψει από την υποτίμηση, όταν προ τριετίας εξανεμίστηκε σε σύντομο διάστημα. Θα απαντήσω. Από τη διεθνή εμπειρία είναι γνωστές οι συνθήκες κάτω από τις οποίες διατηρείται και εκείνες κάτω από τις οποίες εξανεμίζεται. Εξανεμίζεται όταν οι αυξήσεις τιμών που προκύπτουν από την υποτίμηση περάσουν στα εισοδήματα και αλυσιδωτά από τα εισοδήματα στις τιμές και τανάπαλιν, μέσα σε έναν φαύλο πληθωριστικό κύκλο. Τα μέτρα τα οποία θα διαφυλάξουν την ανταγωνιστικότητα αφορούν την τροποποίηση της ΑΤΑ και τον έλεγχο των υπόλοιπων εισοδημάτων» (Βουλή, 12.10.1985).

Ως υπουργός Εθνικής Οικονομίας, ο κ. Σημίτης ισχυριζόταν τα ακριβώς αντίθετα από αυτά που ισχυρίζεται σήμερα. Τότε η υποτίμηση της δραχμής δεν ήταν πηγή κάποιου «προσωρινού οφέλους», όπως λέει σήμερα, αλλά πηγή αναπτυξιακής δυναμικής για την ελληνική οικονομία. Η λιτότητα δεν ήταν επακόλουθο της υποτίμησης, αλλά αναγκαστικό συμπλήρωμά της για να μην εξανεμιστεί η υποτιθέμενη αναπτυξιακή δυναμική της. Πότε έλεγε την αλήθεια ο κ. Σημίτης; Τότε ή τώρα; Ούτε τότε ούτε τώρα. Αυτή είναι η αλήθεια.

Το πρόβλημα δεν είναι αυτή καθαυτή η υποτίμηση του νομίσματος, αλλά οι σκοπιμότητες και οι συνθήκες που την επιβάλλουν, όπως και οι πολιτικές που τη συνοδεύουν. Ακόμη κι αν αναγκαστεί η οικονομία να υποστεί μια σημαντική υποτίμηση του εθνικού νομίσματος, αυτό δεν θα σημάνει την καταστροφή της. Αρκεί να σκεφτεί κανείς το εξής: Πότε τα πράγματα είναι καλύτερα; Με μια υποτίμηση, που όμως συνοδεύεται από μια πολιτική στήριξης του λαϊκού εισοδήματος, του μισθού και της σύνταξης, με εξασφάλιση των εργασιακών, ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, με προστασία της μικρής και μεσαίας επιχείρησης από τις μονοπωλιακές καταστάσεις της αγοράς, τις φορολογικές επελάσεις και τη ληστρική πρακτική των τραπεζών; Ή με τη σημερινή πολιτική, η οποία, προκειμένου να μην υποτιμηθεί το νόμισμα, υποτιμά την κοινωνία, την εργασία και την οικονομία ως σύνολο;

 

Αυτοί που κάποτε σκοπίμως ξεφτίλιζαν τη δραχμή

 

Μια αναγκαστική υποτίμηση δεν είναι καθόλου υποχρεωτικό να συνοδευτεί από λιτότητα, εξαθλίωση και ύφεση. Ακόμη και ο κ. Σημίτης παραδεχόταν ότι μια πολιτική στήριξης του εισοδήματος θα εξανέμιζε τις επιδράσεις της υποτίμησης. Γι’ αυτόν ήταν κακό αυτό επειδή στόχευε με την υποτίμηση να ενισχύσει τα κέρδη. Όμως μια πολιτική ενίσχυσης του λαϊκού εισοδήματος και παραγωγικής ανασυγκρότησης μπορεί όντως να εξανεμίσει ή έστω να εξισορροπήσει τις όποιες αρνητικές συνέπειες μιας υποτίμησης.

Γι’ αυτό και η τελευταία έκθεση της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη που δημοσιοποιήθηκε στις 14.9 έγραφε τα εξής χαρακτηριστικά για την εφαρμογή του μνημονίου στην Ελλάδα: «Όχι μόνο μια καθορισμένη διαδικασία υποτίμησης μισθών και τιμών είναι πολύ περισσότερο επώδυνη από μια νομισματική υποτίμηση, αλλά ένα πρόσθετο πρόβλημα προκύπτει από το γεγονός ότι, ενώ οι τιμές και τα τρέχοντα εισοδήματα πέφτουν κατ’ αυτή τη διαδικασία, η αξία του χρέους… παραμένει αμετάβλητη, έτσι ώστε η πραγματική επιβάρυνση του χρέους να αυξάνεται».

Ούτε που διανοείται η έκθεση να συγκρίνει την πολιτική δημοσιονομικής ασφυξίας και υποτίμησης της οικονομίας που εφαρμόζεται με τη νομισματική υποτίμηση και τις αρνητικές επιπτώσεις της.

Όλοι αυτοί που σήμερα εξισώνουν την υποτίμηση με την αυτοκαταστροφή της ελληνικής οικονομίας, είναι οι ίδιοι που σε κυβερνητικές θέσεις την εποχή της δραχμής δόξαζαν την πολιτική υποτιμήσεων και διολίσθησης ως σωτήρια για την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη. Αρκεί να συνδυάζεται με πολιτικές αίματος σε βάρος των εργαζομένων, των λαϊκών στρωμάτων και της χώρας. Γι’ αυτό ξεφτίλισαν σκόπιμα τη δραχμή.

Μέσα στα τελευταία 20 χρόνια της δραχμής (1981-2001) – με τις τρεις εφάπαξ υποτιμήσεις και τις συνεχείς διολισθήσεις – η δραχμή έγινε φθηνότερη κατά 90%, ώσπου να φτάσει στην ισοτιμία με την οποία αντικαταστάθηκε από το ευρώ. Όλα αυτά για να ξεκληριστεί το λαϊκό εισόδημα και να ενισχυθούν τα κέρδη των τραπεζών και των ιδιωτικών μονοπωλίων. Τα ίδια ακριβώς κέρδη που υπερασπίζονται και σήμερα με το να εμφανίζουν την έξοδο από το ευρώ ως συνώνυμο της καταστροφής.

Με το ευρώ είναι αδύνατον να δημιουργηθούν πλεονάσματα (εισοδήματα και αποταμιεύσεις) ικανά να χρηματοδοτήσουν μια γρήγορη παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας της χώρας. Τη μόνη ικανή να εξασφαλίσει τη σταθερότητα του νομίσματος, αλλά και της οικονομίας συνολικά. Κι αυτό γιατί το ευρώ, επειδή δεν μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και πρέπει να κρατά τη συναλλαγματική του αξία σε υψηλά επίπεδα για να διευκολύνει τη χρηματοδότηση των μεγάλων τραπεζών προσελκύοντας το ενδιαφέρον των διεθνών κερδοσκόπων, προϋποθέτει συνεχή λιτότητα και διαρκή υποτίμηση της οικονομίας.

Από τη στιγμή που δεν μπορεί να προσαρμοστεί η αξία του νομίσματος στην οικονομία, τότε προσαρμόζεται διά της βίας η ίδια η οικονομία στην αξία του νομίσματος. Αυτό συμβαίνει σε ολόκληρη την περίοδο του ευρώ. Με κερδισμένους μόνο τους διεθνείς επενδυτές, τις διεθνείς τράπεζες και τις πολυεθνικές με τα κυκλώματά τους σε κάθε χώρα.

Όσο θα υφίσταται αυτό το καθεστώς του κοινού νομίσματος, η χώρα είναι υποχρεωμένη αφενός να υποτιμά διαρκώς την εργασία και την οικονομία της και αφετέρου να καλύπτει τα όλο και μεγαλύτερα παραγωγικά της ελλείμματα με ιδιωτικό και δημόσιο δανεισμό, με όλο και μεγαλύτερη εξάρτηση από τις αγορές κεφαλαίου. Αυτό σημαίνει μόνο ένα πράγμα: αναπαραγωγή και διαιώνιση της σημερινής χρεοκοπίας. Για να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο χρειαζόμαστε οπωσδήποτε εθνικό νόμισμα. Όχι για να πλημμυρίσουμε την οικονομία με χρήμα, αλλά για να χρηματοδοτήσουμε ορθολογικά τις ανάγκες της. Για να μας επιτραπεί να προχωρήσουμε πολύ γρήγορα στην ανάταξη και την παραγωγική ανασυγκρότησή της. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με έναν τρόπο, αυτόν που εξηγούσε ένας από τους ιστορικούς διοικητές της Τραπέζης της Ελλάδος, ο Ξενοφών Ζολώτας:

«Πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν – και αυτό είναι γενικά, πλέον, παραδεκτό – ότι σε περίπτωσι υφέσεως δεν πρέπει ν’ αφήνουμε τους πραγματικούς μισθούς να πέφτουν. Η διατήρησι της αγοραστικής δυνάμεως των μισθών και ημερομισθίων είναι απαραίτητη, πρώτον για τη διατήρησι του επιπέδου ζωής των μισθωτών και δεύτερον γιατί, αν δεν αναπροσαρμόσουμε τα χρηματικά εισοδήματα των μισθωτών, ώστε να διατηρηθή η αγοραστική τους δύναμι, είναι δυνατό να διαιωνίσουμε την οικονομική ύφεσι…

Εξ άλλου, η ζήτησι των οικονομικά ασθενέστερων ατόμων – όπως των μισθωτών – στρέφεται, κατά βάσι, προς εγχώρια προϊόντα, ώστε από το ένα μέρος να προκύπτη αμεσότερη τόνωσι της εγχώριας παραγωγής και από το άλλο να μετριάζωνται, τουλάχιστο σε πρώτη φάσι, οι δυσμενείς επιπτώσεις στο ισοζύγιο πληρωμών. Τέλος, θα ήθελα να τονίσω ότι, επί πλέον, κατά την αναπροσαρμογή των μισθών και των ημερομισθίων θα πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψιν και η αύξησι της παραγωγικότητος της εργασίας, που εξασφαλίζει τη συμμετοχή των μισθωτών στην αύξησι του εθνικού προϊόντος, χωρίς να δημιουργούνται κίνδυνοι πληθωρισμού».

Αυτά τα έλεγε το 1975 και διατηρούν στο ακέραιο την αξία τους σήμερα. Δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή διέξοδος από την ύφεση, κάτω από οποιοδήποτε καθεστώς και οποιεσδήποτε συνθήκες, αν δεν υπάρξει μια γενναία αύξηση των λαϊκών εισοδημάτων μέσα από μια αναδιανομή πλούτου. Μόνο έτσι η οικονομία μπορεί να ξανασταθεί στα πόδια της. Υπό την προϋπόθεση ότι θα την απαλλάξουμε από τον βρόχο του δημόσιου χρέους, ενώ τα νοικοκυριά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις από το άγος του ιδιωτικού χρέους.

 

 

* Ο Δημήτρης Καζάκης  είναι οικονομολόγος – αναλυτής

 

 

ΠΗΓΗ: (ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ “Π” ΣΤΙΣ 28-10-10), http://www.topontiki.gr/article/10961

Μπουτάρης

 

Του   Ευγένιου Αρανίτση

 

Αδικούν την Ορθόδοξη Εκκλησία όσοι νομίζουν ότι το πρόβλημα είναι η επιμονή ορισμένων αξιωματούχων της να παίρνουν θέση ως προς τα πολιτικά ζητήματα, αφού οι πάντες, προφανώς, είναι ή θα έπρεπε να είναι ελεύθεροι να σχολιάζουν τα πάντα, αν θέλουμε να ονομαζόμαστε κοινωνία.

Η σκέψη ότι η Εκκλησία υποχρεούται να περιορίζεται στα του οίκου της, όπως το λένε, ισοδυναμεί με το να φαντάζεσαι πως η αγάπη είναι κι εκείνη ένας τομέας περιγεγραμμένος με τα στεγανά που προϋποθέτει η διαίρεση της κοινωνίας σε τομείς αρμοδιότητας – γελοίο! Η αγάπη, αντίθετα, είναι ή θα έπρεπε να είναι ένα χάρισμα που ενοποιεί όλους τους Λόγους, αμαρτωλούς και μη.

 

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ, λοιπόν, της γνωμοδοτικής νομιμοποίησης της Εκκλησίας δεν εντοπίζεται στην αναρμοδιότητά της αλλά στο γεγονός ότι ανέχεται τη δηλητηριώδη επιρροή ατόμων σαν τον Ανθιμο, που εξακολουθούν να προπαγανδίζουν την ξενόφοβη μισαλλοδοξία μιας αιωνίως αποπλανημένης, συμπλεγματικής Ελλάδας σε συνδυασμό με τη φαρισαϊκή ηθική των κατηχητικών επί δικτατορίας, έχοντας το ενδιαφέρον τους στραμμένο σε όλα εκείνα τα διαστρεβλωμένα μικροαστικά ιδανικά, εν ονόματι των οποίων το πρωτείο της ανιδιοτελούς και ερωτικής αγάπης, όπως καθιερώθηκε από τη λεγόμενη Πατερική παράδοση του ανατολικού χριστιανισμού, αντιστρέφεται ανενδοίαστα σε τιμωρητικό παραλήρημα περί έθνους και βαρβάρων, με φόντο το παροιμιώδες κιτς των μιλιταριστικών τηλεπαρελάσεων.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ καλείται να απαλλαγεί το ταχύτερο από τα κακόγουστα προτεσταντικά κατάλοιπα της ηθικοπλαστικής νοοτροπίας των παραεκκλησιαστικών οργανώσεων, ώστε να πάψει να εμφανίζεται ως Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών, λες και οι κάτοχοι ξένων διαβατηρίων είναι χριστιανοί δευτέρας κατηγορίας απλώς επειδή έτσι βολευόταν η μειονεξία των μελών της Χρυσοπηγής και του Πειραιώς Καλλίνικου, ατόμων που εξαρχής αδυνατούσαν να ζήσουν χωρίς εχθρούς, οπότε, για να το πούμε μ' ένα πιο ανάγλυφο σχήμα, έβρισκαν περισσότερο γοητευτική τη νομοθεσία της Παλαιάς Διαθήκης απ' ό,τι τις εκκλήσεις για συμπόνια και γλυκύτητα που εξέπεμπε το Ευαγγέλιο του Ιωάννη. Οι μεσήλικες τα θυμούνται απ' το σχολείο.

ΕΝ ΠΑΣΗ περιπτώσει, οι ρασοφόροι οφείλουν ν' αφήσουν τις αποκρουστικές πολεμικές κορόνες αλά Τέρι Τζόουνς στους τηλεοπτικούς ιεροκήρυκες της Αμερικής. Συγχαρητήρια επομένως δικαιούται ο Ευάγγελος Βενιζέλος για την κάθε άλλο παρά κοινοβουλευτική άποψη, ότι «αυτά όλα πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε αγαπητικά». Ο Γιάννης Μπουτάρης, ένα πρόσωπο φημισμένο για την ευφυΐα και την ειλικρινή του ευγένεια, δεν θα μπορούσε παρά να έρθει ενστικτωδώς αντιμέτωπος με το, υπό τον Παναγιότατο, ζοφερό και ψυχικά θανατηφόρο καθεστώς αυτής της θρησκόληπτης εκδικητικότητας, προσφέροντας, συν τοις άλλοις, υπηρεσία στην ίδια την Εκκλησία κι ας μην το ξέρουν ούτε εκείνος ούτε εκείνη.

 

 

ΠΗΓΗ:  Έντυπη Έκδοση, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 30 Οκτωβρίου 2010,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=218631

 Η κρίση του (καπιταλιστικού) συστήματος

 

Των Jo  Cottenier και Henri Houben

 

 

 

Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), το τρέχον κραχ είναι συγκρίσιμο μοναχά με αυτό του 1929. Ταυτόχρονα, το κραχ ακολουθήσαν μια σειρά από έτη μεγάλης ύφεσης: πολλές επιχειρήσεις έκλεισαν, η ανεργία ήταν σε απίστευτα υψηλά επίπεδα, έγιναν περικοπές μισθών και αυξήθηκε η φτώχια. Αυτή ήταν η προειδοποίηση για το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Θα έχει άραγε αυτή η κρίση τις ίδιες δραματικές συνέπειες; Ή θα περιοριστεί; Ξαφνικά, επανήλθαν τα κράτη. Θα είναι αυτό αρκετό, για να απορροφήσει τους κραδασμούς; Σήμερα ακόμη και οι πιο πεισμένοι φιλελεύθεροι απαιτούν περισσότερες ρυθμίσεις για τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Μπορεί, όμως, αυτή η κρίση να αποφευχθεί μόνο με την καλύτερη επίβλεψη των σούρτα φέρτα της τραπεζικής βιομηχανίας; Ή υπάρχουν περισσότερα;

Για να βρεθούν απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα πρέπει να κατανοήσουμε την πηγή της σημερινής κρίσης. Γι’ αυτό θα πρέπει να πάμε πίσω στον χρόνο.

Η παγκόσμια οικονομία, σε απελπιστική κατάσταση από το 1973

 

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βγήκαν από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ως ασυναγώνιστη παγκόσμια υπερδύναμη. Το κατόρθωσαν καθιστώντας το δολάριο ως το μόνο παγκόσμιο νόμισμα. Μόνο τα δολάρια μπορούσαν να ανταλλάσονται με χρυσό και τα άλλα νομίσματα είχαν σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία με το δολάριο. Η συμφωνία Bretton Woods το 1944 καθιέρωσε αυτές τις ρυθμίσεις. 

Οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν το πάνω χέρι για να αντιμετωπίσουν τον κομμουνισμό. Η σπατάλη τους δεν είχε όρια και το τυπογραφικό πιεστήριο δολαρίων δούλευε στο φουλ. Στη Δυτική Ευρώπη στόχος του ακριβού σχεδίου Μάρσαλ ήταν να οικοδομηθεί ένα στέρεο φράγμα ενάντια στη Σοβιετική Ένωση και να φιμωθεί η τοπική αντίσταση. Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν ένα παρόμοιο σχέδιο βοήθειας στη Νοτιοανατολική Ασία (Κορέα και Ταϊβάν). Η στρατιωτική μηχανή που στήθηκε για να πολεμήσει τους Ναζί τελειοποιήθηκε και χρησιμοποιήθηκε για την καταπολέμηση του κομμουνισμού. Οι ΗΠΑ διεξήγαν πολέμους ενάντια στην «κομμουνιστική απειλή» στην Κορέα (1950-1953) και στο Βιετνάμ (1959-1975). Επιπλέον, προσέφεραν τη στήριξή τους στους σιωνιστές συμμάχους τους στη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια του εξαήμερου πολέμου (1967) και του πολέμου του Γιόμ Κιπούρ (1973).

Η οικονομία των ΗΠΑ την περίοδο του ψυχρού πολέμου συντελούσε στην ταχεία ανάπτυξη, ήταν όμως και πηγή αστάθειας. Η παραγωγικότητα της βιομηχανίας αυξανόταν με ταχείς ρυθμούς κατά τη χρυσή δεκαετία του εξήντα. Η εργασία και το κεφάλαιο απολάμβαναν σταθερότητα. Με άλλα λόγια, οι μισθοί αυξάνονταν αντίστοιχα με την παραγωγικότητα. Η κατανομή του εθνικού εισοδήματος (σε ποσοστό εργασίας και κεφαλαίου) παρέμενε σταθερή. Ωστόσο, όλα αυτά δεν συνέβαιναν ομαλά.

Το τέλος της δεκαετίας του 60 σήμανε το τέλος αυτής της μακροχρόνιας περιόδου σχετικά σημαντικής και σταθερής ανάπτυξης. Η ταχεία αύξηση της παραγωγικότητας επιβραδύνθηκε, πλέον δεν αξιοποιούνταν πλήρως οι παραγωγικές ικανότητες. Οι επενδύσεις δε χρησιμοποιούνταν πλήρως και τα ποσοστά κέδρους μειώνονταν. Τελικά οι αγορές κορέστηκαν. Ήταν καθαρό πως ωρίμαζε μια κρίση υπερπαραγωγής. Το ποτήρι ξεχείλισε, όταν το 1973 τα έθνη του ΟΠΕΚ τετραπλασίασαν τις τιμές του πετρελαίου. Οι τιμές αυξήθηκαν από 2 σε 9 δολάρια το βαρέλι. Η δεύτερη πετρελαϊκή κρίση έλαβε χώρα το 1979, όταν οι τιμές αυξήθηκαν από 13 σε 26 δολάρια και ως το 1982 το κόστος του βαρελιού έφτασε τα 32 δολάρια.

Υπάρχουν δύο απόψεις για την κρίση που άρχισε το 1973. Ήταν αποτέλεσμα των τιμών του πετρελαίου, με άλλα λόγια, αποτέλεσμα ενός εξωτερικού παράγοντα που επιβλήθηκε από του παραγωγούς πετρελαίου; Ή η πετρελαϊκή κρίση ήταν μόλις η αρχή; Σύμφωνα με τη δεύτερη άποψη η ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας βρισκόταν ήδη σε άσχημη κατάσταση το 1973 εξαιτίας επαναλαμβανόμενων εσωτερικών καπιταλιστικών διεργασιών. Των διεργασιών που περιέγραψε ο Καρλ Μαρξ έναν αιώνα πριν.

Ο Καρλ Μαρξ μας έδωσε τη δυνατότητα να κατανοήσουμε τις επαναλαμβανόμενες διεργασίες στον καπιταλισμό. Εξήγησε καθαρά γιατί αυτές οι διεργασίες οδηγούν αναπόφευκτα σε κρίσεις υπερπαραγωγής. Πράγματι στα θεμέλια του καπιταλισμού υπάρχει μια βασική αντίθεση: τα μέσα παραγωγής (εργοστάσια, πρώτες ύλες…) είναι ιδιόκτητα ενώ η ίδια η παραγωγή ολοένα και κοινωνικοποιείται. Αυτό ισχύει χίλιες φορές περισσότερο σήμερα απ’ ότι στον καιρό του Μαρξ. Οι σύνθετοι μηχανισμοί παραγωγής, που συχνά επεκτείνονται σε όλο τον κόσμο δουλεύουν, για να αποδώσουν κέρδη μονάχα σε λίγους μετόχους. Ο μόνος σχεδιασμός στοχεύει στην υπερνίκηση του ανταγωνισμού. Για να γίνει αυτό πρέπει κανείς να αποκομίζει υψηλότερα κέρδη από τους ανταγωνιστές και να συσσωρεύει όλο και περισσότερο κεφάλαιο. Αυξάνοντας τους επενδυτικούς ρυθμούς κάθε πλευρά ευελπιστεί να κερδίσει μερίδια της αγοράς σε βάρος των αντιπάλων της. Για να το κατορθώσει, όμως, απαιτείται η μείωση του κόστους παραγωγής (μείωση των μισθών) και η συνεχής ορθολογικοποίησή του, έτσι ώστε να παράγονται περισσότερα με τη χρήση λιγότερης εργασίας. Αυτή η διαδικασία αναπόφευκτα οδηγεί σε κρίσεις υπερπαραγωγής εξαιτίας της αντίθεσης μεταξύ της παραγωγικής ικανότητας και της μείωσης της αγοραστικής δύναμης των ανθρώπων.

Να πως τα συνόψισε ο Μαρξ: «Η τελική αιτία όλων των πραγματικών κρίσεων παραμένει πάντα η φτώχεια και ο περιορισμός της κατανάλωσης των μαζών, που αντιτίθεται στην τάση της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής ν’ αναπτύσσει έτσι τις παραγωγικές δυνάμεις, λες και το όριό της αποτελείται μόνο από την απόλυτη ικανότητα κατανάλωσης της κοινωνίας» [1].

Αυτό είναι το αποτέλεσμα του κοινωνικού χάους, όπου κυριαρχεί μοναχά ο νόμος του μέγιστου κέρδους. Η παραγωγή δεν είναι σε καμία περίπτωση οργανωμένη έτσι ώστε να ικανοποιεί τις ανάγκες της κοινωνίας συνολικά.

 

Μια παρατεταμένη αργή κρίση υπερπαραγωγής

 

Κάθε φορά που υπάρχει υποτροπή οι καπιταλιστές προωθούν τις δικές τους λύσεις και ξέρουν πως μπορούν να υπολογίζουν στη στήριξη και τη βοήθεια του κράτους. Η συνήθης θεραπεία για την κρίση περιλαμβάνει την καταστροφή μέρους της παραγωγικής ικανότητας με το κλείσιμο επιχειρήσεων και την προσωρινή απόλυση εργατών. Μειώνονται οι τιμές και οι μισθοί. Οι μικρότερες και πιο αδύναμες επιχειρήσεις εξαφανίζονται ή εξαγοράζονται από μεγαλύτερες. Αυτό επιτρέπει την αναπροσαρμογή της προσφοράς στη ζήτηση. Αυξάνεται ξανά το ποσοστό κέρδους και ξαναγίνονται χρηματικές επενδύσεις: μπορεί να αρχίσει ένας καινούργιος κύκλος. Σύμφωνα με την περιγραφή του Μαρξ, πρόκειται για μια διαδικασία ανάπτυξης που συνοδεύεται από στασιμότητα, κρίση και ανάκαμψη που συντελείται σε μια περίοδο πέντε έως επτά ετών: ο οικονομικός κύκλος.

Ωστόσο, αυτή τη φορά, δεν πρόκειται μονάχα για μια «απλή» κυκλική ύφεση. Από το 1973 υπήρχαν σκαμπανεβάσματα, οι άνοδοι είναι σύντομοι και οι πτώσεις απότομες. Έχει ξανασυμβεί μια τόσο παρατεταμένη κρίση. Η πρώτη σοβαρή κρίση που επηρέασε τις μεγάλες οικονομικές δυνάμεις ήταν μετά το 1873. Τελείωσε με τη μαζική εξαγωγή κεφαλαίου και σύγκρουση για το μερίδιο των αποικιών που τελικά οδήγησε στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήταν το αρχικό στάδιο αυτού που ο Λένιν αποκάλεσε «ιμπεριαλισμό»: το –τελευταίο- στάδιο του καπιταλισμού που χαρακτηρίζεται από τη σύμφυση του τραπεζικού και του βιομηχανικού κεφαλαίου και τη διαίρεση όλου του κόσμου σε αποικίες.

Η δεύτερη δομική κρίση συντελέστηκε μετά το κραχ του 1929 και κατέληξε στο ξέσπασμα του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου. Από το 1973, ζούμε την τρίτη δομική κρίση. Ωστόσο, αυτή η κρίση συντελείται σε ιδιαίτερες συνθήκες.

Ήδη από το 1975, εφαρμόζονταν σχέδια σταθεροποίησης στο Βέλγιο. Με τη βοήθεια του κράτους έκλεισαν τέσσερις «εθνικές βιομηχανίες» -άνθρακα, χάλυβα, υφαντουργία και βιομηχανία γυαλιού – συμπεριλαμβανομένης της προσωρινής εθνικοποίησης της χαλυβουργίας. Ένα δεύτερο κύμα σχεδίων εξαπολύθηκε το 1981 υπό την πρώτη κυβέρνηση Martens, όταν σχεδιάστηκαν οι περικοπές των μισθών και των κοινωνικών υπηρεσιών. Το Βελγικό φράγκο υποτιμήθηκε και δεν πραγματοποιήθηκαν τρεις αυξήσεις σε μισθούς μετά από ανόδους του δείκτη των τιμών. Οι κυβερνήσεις διέλυσαν την κοινωνική ασφάλιση και τα επιδόματα ανεργίας, παρά τις εθνικές απεργίες και τις διαδηλώσεις που αντιτίθονταν σθεναρά σε αυτή. Μόνο το 1989 γίναμε μάρτυρες μιας μικρής ανάκαμψης που είχε κιόλας τελειώσει το 1991.

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα πήρε τα πράγματα στα χέρια της από το 1985 και ύστερα. Πάρθηκαν πολλά μέτρα: η κοινή αγορά το 1990, η Συνθήκη του Μάαστριχτ το 1991 (και το κοινό νόμισμα), απελευθέρωση του δημόσιου τομέα τη δεκαετία του 90 και η Στρατηγική της Λισσαβόνας το 2000. Στο Βέλγιο, η αντίθεση σε αυτά τα μέτρα εκφράστηκε κύρια μέσα από ένα μεγάλο απεργιακό κύμα ενάντια στο «παγκόσμιο σχέδιο» το 1993, και τις απεργίες ενάντια στο λεγόμενο «σύμφωνο των γενεών» το 2005.

Ο ανταγωνιστής-ΗΠΑ ήταν το μοντέλο για όλα τα μέτρα που προωθήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Από την αρχή της κρίσης το 1973 η υπερδύναμη-ΗΠΑ δεν σταμάτησε να αφήνει το βαρύ της αποτύπωμα στην παγκόσμια οικονομία. Αυτό έγινε ακόμη πιο καθαρό το 1980, όταν το πιο δεξιό και επιθετικό τμήμα της αστικής τάξης των ΗΠΑ κέρδισε την εξουσία υπό την προεδρεία του Ρέιγκαν. Αυτό οδήγησε σε ριζικά μέτρα που θα ασκούσαν μεγάλη επιρροή στην ανάπτυξη της κρίσης σε όλο τον κόσμο. Εξαιτίας ορισμένων από αυτά τα μέτρα, η κρίση μεταδόθηκε σε άλλες χώρες. Άλλα μέτρα προσωρινά επιβράδυναν την κρίση και τόνωσαν τεχνητά την παγκόσμια οικονομία. Αυτό εξηγεί γιατί η συγκεκριμένη κρίση ήταν τόσο σύνθετη. Οι λύσεις που προσέφεραν τότε οι ΗΠΑ είναι η αιτία της σημερινής χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης. Η συνόψιση αυτών των λύσεων θα μας επιτρέψει να κατανοήσουμε καλύτερα πόσο σοβαρή είναι στην πραγματικότητα η κρίση και γιατί η μόνη διέξοδος από αυτή την καθυστερημένη κρίση υπερπαραγωγής βρίσκεται μέσα από τη μαζική καταστροφή κεφαλαίου.

 

Η ακολούθηση του παραδείγματος των ΗΠΑ μας οδηγεί μοναχά στην κατάρρευση

 

Στο τέλος της δεκαετίας του 60 η Αμερική είχε να κάνει με δύο αντιπάλους που ξαναζωντάνεψαν: με την Ευρώπη και την Ιαπωνία. Την ίδια ώρα, η Αμερική μπλέχτηκε στον πόλεμο ενάντια στην ανεξαρτησία του Βιετνάμ και άλλων χωρών στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας. Το κυνήγι των εξοπλισμών με τη Σοβιετική Ένωση ήταν και αυτό πολύ δαπανηρό. Η βρύση των δολαρίων παρέμενε ανοιχτή και τεράστια ποσά κατέληξαν σε Ευρωπαϊκές τράπεζες (τα λεγόμενα Ευρωδολάρια). Στην αρχή της συμφωνίας Bretton Woods το 1944, το Ομοσπονδιακό αποθεματικό σύστημα (ΟΑΣ) εξακολουθούσε να διαθέτει το 60% των παγκόσμιων αποθεμάτων χρυσού. Όμως τώρα που οι ευρωπαϊκές εθνικές τράπεζες μετέτρεπαν αυτά τα τεράστια ποσά δολαρίων σε χρυσό –ένα είδος δεύτερου πυρετού του χρυσού- αυτό το μερίδιο έπεσε γρήγορα στο 15%. Έτσι ο Νίξον πήρε τη μονομερή απόφαση να άρει την άμεση μετατρεψιμότητα των δολαρίων σε χρυσό. Δύο χρόνια αργότερα εγκαταλείφθηκαν και οι σταθερές ισοτιμίες και το δολάριο άρχισε να κυμαίνεται. Έχανε αξία ως το 1979. Τότε το δίδυμο Volcker -Ρέιγκαν άρχισε να ακολουθεί έναν διαφορετικό δρόμο.

Η απάρνηση της συνθήκης Bretton Woods έδωσε στις ΗΠΑ περισσότερο χώρο για μανούβρες, διότι το δολάριο δεν μπορούσε πλέον να υποτιμηθεί με την απαίτηση της αξίας του σε χρυσό από τα ομοσπονδιακά αποθέματα χρυσού. Το δολάριο έγινε παγκόσμιο νόμισμα περισσότερο από ποτέ, μόνο που τώρα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ μπορούσε να καθορίζει τη συναλλαγματική ισοτιμία κατά το δοκούν. Ως σήμερα, έχει υπερεκμεταλλευτεί αυτή τη δυνατότητα.

Για τριάντα χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες αναζωογόνησαν τις χρηματοπιστωτικές αγορές σε όλο τον κόσμο. Χρησιμοποίησαν έναν τριπλό μηχανισμό ως μοχλό: το δολάριο, την πίστωση και την κερδοσκοπία που οδήγησε σε τεράστια αύξηση του μεγέθους των χρηματοπιστωτικών αγορών. Το 1980 η αξία των χρηματοπιστωτικών εργαλείων εκτιμήθηκε ότι είναι ισοδύναμη με το παγκόσμιο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ). Το 1993 αυτή η αξία ήταν διπλάσια. Και ως το τέλος του 2005 ήταν περισσότερο από τρεις φορές υψηλότερη, δηλαδή 316% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Μεταξύ του 2000 και του 2004 τα κρατικά και τα ιδιωτικά χρεόγραφα αντιστοιχούσαν σε πάνω από το μισό της αύξησης. Αυτό δείχνει τον αυξανόμενο ρόλο του χρέους και της εξαγοράς επιχειρήσεων χάρη στην κατοχή δανειακών εγγυήσεων [2] ως μηχανή αυτής της διαδικασίας [3].

Το 2004, οι ημερήσιες συναλλαγές παραγώγων [4] έφτασε συνολικά τα 5,7 δισ. δολάρια και οι συναλλαγές των νομισμάτων τα 1,9 δισ. δολάρια. Μαζί ανέρχονταν σε 7,6 δολάρια ημερησίως. Αυτό υπερέβαινε την αξία των ετήσιων εξαγωγών [5].

Πώς εμφανίστηκε αυτή η τάση; Για να διατηρήσουν την εξέχουσα θέση τους οι Ηνωμένες Πολιτείες διάλεξαν τη δεκαετία του 80 δρόμους, που όλοι συνέβαλαν στη διεύρυνση της χρηματοπιστωτικής φούσκας.

1.

Το 1979 ο Paul Volcker, πρόεδρος του Ομοσπονδιακού αποθεματικού συστήματος ξαφνικά αποφάσισε να αυξήσει τα επίπεδα των τόκων. Σε λίγους μήνες αυξήθηκαν από 11% σε 22%. Έγιναν απίστευτα υψηλά, ειδικά εφόσον η πτώση εξακολουθούσε να ισχύει! Το γεγονός πως οι πιστώσεις εξακολουθούσαν να είναι απίστευτα ακριβές συνέχισε να επιβραδύνει την οικονομία. Ένας πληθωρισμός της τάξης του 10% σήμαινε ότι οι καπιταλιστές έχαναν κάθε χρόνο 10% της περιουσίας τους. Ο υψηλός πληθωρισμός είναι καλός για τους ανθρώπους που χρωστάνε, γιατί ξεπληρώνουν τα χρήματα που χρωστάνε με χρήματα χαμηλής αξίας. Ωστόσο, οι τράπεζες βλέπουν τα πιστωτικά δάνεια που έχουν χορηγήσει να χάνουν 10% από την αξία τους. Ο Ρέιγκαν και ο Volcker αποφάσισαν γρήγορα [6].

Αυτή η απόφαση καθορίστηκε και από το γεγονός ότι το χρέος πριν τον υψηλό πληθωρισμό μπορούσε να αποδοθεί στους υψηλούς μισθούς και τις «εκτεταμένες» κοινωνικές παροχές. Εν συντομία, οι κάτοχοι του κεφαλαίου ήθελαν η αντιμετώπιση του πληθωρισμού να γίνει προτεραιότητα και το πέτυχαν. Ως αποτέλεσμα, στο τέλος της δεκαετίας του 80 ο πληθωρισμός έπεσε στο 2 με 3%. Ήταν το πρώτο μεγάλο δώρο στο χρηματοπιστωτικό κόσμο της Αμερικής.

Οι συνέπειες ήρθαν γρήγορα. Η κρίση επιδεινώθηκε και έφτασε στο αποκορύφωμά της. Τα μεγαλύτερα θύματα ήταν όσοι ήταν χωμένοι μες τα δάνεια και δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτε παρά να παρακολουθούν τα επιτόκια να αυξάνονται απότομα. Ήταν καταστροφή για τις χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Οι Δυτικές τράπεζες είχαν χορηγήσει δάνεια σε τριτοκοσμικές χώρες που ήταν πανευτυχείς να βλέπουν το κεφάλαιο να επενδύεται, για να βοηθήσει στην οικοδόμηση των βιομηχανιών τους. Οι ΗΠΑ επωφελήθηκαν ιδιαίτερα: 40% των δανείων έγιναν από τις τράπεζές τους και η βιομηχανία των ΗΠΑ έλαβε πολλές παραγγελίες για να εξασφαλίσει εξοπλισμό για την εκβιομηχάνιση που συχνά μόλις άρχιζε. Όλα φαίνονταν ρόδινα έως ότου τα επιτόκια ξεπέρασαν τα όρια και οι χώρες που δανείστηκαν χρήματα έπρεπε να αποπληρώσουν περισσότερους τόκους απ’ ότι ήταν τα χρήματα που έβγαζαν από τις εξαγωγές τους. Το 1982, το Μεξικό βρισκόταν στο χείλος της χρεοκοπίας. Το 1983 ήταν η σειρά της Αργεντινής, η Βραζιλία ακολούθησε το 1984. Φυσικά και η τραπεζική βιομηχανία αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα, ταυτόχρονα όμως, αυτό και πάλι ήταν ευκαιρία για την Αμερική, να προωθήσει δια μέσου του ΔΝΤ ραγδαίες αναδιαρθρώσεις που θα άνοιγαν τις οικονομίες του Τρίτου Κόσμου στις πολυεθνικές των ΗΠΑ. Στο όνομα της ελεύθερης αγοράς όλοι οι φραγμοί του εθνικού προστατευτισμού κατεδαφίστηκαν προς όφελος των πολυεθνικών.

Η απόφαση του Volcker να ανεβάσει τα επιτόκια έκανε το δολάριο πιο ελκυστικό. Η συναλλαγματική ισοτιμία του δολαρίου σταμάτησε να πέφτει και τα υψηλά επιτόκια βοήθησαν στην προσέλκυση επενδυτών. Ο δρόμος ήταν πλέον ανοιχτός για τα δύο εναπομείναντα στοιχεία: την πίστωση και την κερδοσκοπία.

2.

Οι κάτοχοι του κεφαλαίου απαιτούσαν και φορολογική μεταρρύθμιση. Ο Ρέιγκαν τους έδωσε το φορολογικό νόμο για την οικονομική ανάκαμψη του 1981. Ο φορολογικός συντελεστής για τα υψηλότερα εισοδήματα μειώθηκε κατά τις δεκαετίες του 80 και 90 από 70% σε 28% εν μέρει επί Ρέιγκαν και εν μέρει επί Κλίντον. Ενώ το εισόδημα των πλουσιότερων αμερικανών (1% των πολιτών) αυξήθηκε κατά 50% την περίοδο εκείνη, ο μέσος φορολογικός συντελεστής στο εισόδημά τους έπεσε από 37% το 1979 σε 29% το 1990. Αυτό σήμαινε αύξηση της τάξης του 70% στα έσοδα μετά την αφαίρεση του φόρου. Ωστόσο, για τους φτωχότερους αμερικάνους πολίτες (20% των πολιτών), το εισόδημα και η φορολογική πίεση παρέμεινε ίδια. Το 1980 το ίδιο 1% των πλουσιότερων αμερικανών κατείχε το 30% όλων των περιουσιακών στοιχείων, μερίδιο που γρήγορα έφτασε το 38% τη δεκαετία του 80 [7]. Το 1998 το πλουσιότερο 5% των πολιτών των ΗΠΑ κατείχε το 59% του πλούτου, δηλαδή περισσότερο από το υπόλοιπο 95% των πολιτών των ΗΠΑ.

Στην κατανάλωση των ευκατάστατων δόθηκε διπλό κίνητρο. Πρώτων, διότι είχαν περισσότερα έσοδα και δεύτερον, γιατί η αύξηση των περιουσιακών τους στοιχείων προσέφερε κάλυψη, αν ήθελαν να πάρουν δάνεια. Το μερίδιο της ατομικής κατανάλωσης στο ΑΕΠ [8] αυξήθηκε από 62% το 1980 σε 68% το 2000.

Αυτό είχε αντανάκλαση στις αποταμιεύσεις των οικογενειών των ΗΠΑ. Το 50% των οικογενειών των ΗΠΑ με χαμηλό εισόδημα πάντα μετά βίας είχαν χρήματα για αποταμίευση, παρ’ όλα αυτά, όμως, οι ετήσιες αποταμιεύσεις όλων των οικογενειών έπεσαν από το 8% του ΑΕΠ το 1980 στο 5% το 1990 και στο 1,5% το 2000. Το ατομικό χρέος αυξήθηκε και παροτρύνθηκε περαιτέρω. Το 1980 τα χρέη των αμερικάνικων οικογενειών αντιστοιχούσαν στο 50% του ΑΕΠ και αυξήθηκαν σε 65% το 1990, σε 75% το 2000 και σε 100% το 2007. Το δεύτερο στοιχείο μπήκε στη θέση του.

Αυτή η γιγαντιαία αύξηση της πίστωσης είχε συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Η κατανάλωση των ΗΠΑ που αντιστοιχεί κατά μέσο όρο στο 30% της παγκόσμιας ατομικής κατανάλωσης, ώθησε την παγκόσμια ζήτηση. Πράγματι, από τη δεκαετία του 60 οι πολυεθνικές εταιρίες των ΗΠΑ όλο και περισσότερο παρήγαγαν στο εξωτερικό: στην Ευρώπη και σε χώρες με φτηνό εργατικό δυναμικό. Η κατανάλωση αυξανόταν, συνεπώς αυξάνονταν και οι εισαγωγές. Σύντομα η Αμερική είχε να αντιμετωπίσει ένα αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα.

Η αυξανόμενη συναλλαγματική ισοτιμία του δολαρίου (εξαιτίας των υψηλών επιτοκίων) είχε διπλή επίδραση. Από τη μια πλευρά το ισχυρό δολάριο επέτρεπε στους ανθρώπους να αγοράζουν ξένα αγαθά σε καλύτερη τιμή και από την άλλη πλευρά προσέλκυε ξένους επενδυτές. Έτσι τα δολάρια που έβγαιναν από τη χώρα, κατά την πληρωμή για τα αγαθά, ύστερα επενδύονταν ξανά ως κεφάλαιο σε κρατικά ομόλογα των ΗΠΑ και στις τράπεζες των ΗΠΑ. Το δολάριο εγγυάτο ότι η υπερκατανάλωση των πλουσίων θα διαιωνιζόταν. Με άλλα λόγια, η οικονομία των ΗΠΑ υποστηριζόταν από τον έξω κόσμο.

3.

Την ίδια περίοδο συντελέστηκε μια κρίσιμης σημασίας εξέλιξη στην εταιρική ζωή. Οι εταιρίες δούλευαν όλο και περισσότερο για το χρηματιστήριο. Ο Jack Welch έδωσε τον τόνο. Το 1981, ο Jack Welch ήταν επικεφαλής της General Electric το εργατικό δυναμικό της οποίας αριθμούσε 400,000. Η φιλοδοξία του ήταν να μετατρέψει την General Electric στην πιο ανταγωνιστική εταιρία του κόσμου και είχε τις δικές του μεθόδους για να επιτύχει αυτό το στόχο. Το πρώτο βήμα; Να απολύεται το 10% των λιγότερο αποτελεσματικών εργαζόμενων κάθε χρόνο. Το δεύτερο βήμα; Πέρα από τη βιομηχανική δραστηριότητα να εισαχθεί η εταιρία στον χρηματοπιστωτικό κόσμο. Αυτό έκανε ο Welch με την General Electric. Τα έσοδα του ομίλου εκτινάχθηκαν από 1,5 δισ. δολάρια το 1980 σε 4 δισ. το 1990 και σε 7,3 δισ. το 2000. Οι μέτοχοι πανηγύριζαν.

Η μέθοδος του Welch ήταν τόσο επιτυχής που σύντομα έγινε κανόνας στις ΗΠΑ και σε όλο το Δυτικό βιομηχανικό κόσμο. Οι αποδόσεις των κερδών καθορίζονταν εκ των προτέρων, κατά κανόνα γύρω στο 15%, ήταν πολύ ψηλότερα από μέσο ποσοστό κέδρους. Αυτό το όριο κέρδους είχε ήδη υπολογιστεί προκαταβολικά στο κόστος παραγωγής. Η αφαίρεση του κέρδους γινόταν προκαταβολικά, όχι ύστερα. Αυτό οδήγησε τις εταιρίες να κάνουν παραβιάσεις, όπου αυτό ήταν δυνατό, και να παίρνουν χρηματοπιστωτικά ρίσκα. Ρίχνονταν στον χρηματοπιστωτικό κόσμο, δούλευαν κυρίως με δανεικά χρήματα και βασίζονταν σε χρηματοπιστωτική μόχλευση [9].

Τα έσοδα από τις μετοχές έγιναν το απόλυτο κριτήριο. Η αξιολόγηση των μετοχών μιας εταιρίας έγινε ο μόνος τρόπος εκτίμησης της αξίας της. Όσο υψηλότερη ήταν η αξία στην αγορά τόσο περισσότερο προσελκύονταν οι επενδυτές. Έτσι εμφανίστηκε το τρίτο στοιχείο.

Η βιομηχανία των ΗΠΑ άρχισε να εστιάζει πρώτα και κύρια στα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας και σε κεντρικές δραστηριότητες ανά κλάδο, δηλαδή στους πιο επικερδείς τομείς. Οι δευτερεύουσες δραστηριότητες δίνονταν σε υπεργολάβους και συχνά μεταφέρονταν σε χώρες με φτηνή εργατική δύναμη. Έτσι συνεχίστηκε η ανάπτυξη των μεξικάνικων maquiladoras (σ.μ. –εργοστάσια στο Μεξικό, στα σύνορα με τις ΗΠΑ, όπου συναρμολογούνται εμπορεύματα από αμερικάνικα εξαρτήματα, που προορίζονται για εξαγωγή στις ΗΠΑ). Από 60 το 1980 (με 120.000 εργάτες) το 2006 υπήρχαν ήδη 2.800 από αυτά και απασχολούσαν 1,2 εκ. ανθρώπους. Παρόμοια εξέλιξη είχαμε σε χώρες όπως η Μαλαισία, η Σιγκαπούρη και το Ταϊβάν.

Οι ίδιες μέθοδοι χρησιμοποιήθηκαν σε όλο τον κόσμο. Τώρα, πολλά μονοπώλια χρησιμοποιούν τον κανόνα του 15%, για να ικανοποιήσουν τους μετόχους τους και πολλά Ευρωπαϊκά και Ιαπωνικά μονοπώλια κερδίζουν περισσότερα από τις χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες απ’ ότι από την πραγματική βιομηχανική παραγωγή.

4.

Η χρηματοπιστωτική απορύθμιση και η άκρατη χρηματοπιστωτική εξάπλωση είναι επιτάχυνε τη σημερινή χρηματοπιστωτική κατάρρευση.

Μετά το κραχ του 1929 και αφότου μια σειρά από τράπεζες χρεοκόπησαν, οι Ηνωμένες Πολιτείες πήραν ορισμένα μέτρα, για να προσπαθήσουν να σταματήσουν αυτά τα γεγονότα, ώστε να μην επαναληφθούν. Η Πράξη Glass-Steagall του 1933 εισήγαγε το διαχωρισμό των τραπεζών σε τύπους ανάλογα με το είδος απασχόλησής τους (εμπορικές και επενδυτικές) και δημιούργησε την Ομοσπονδιακή Επιχείρηση Ασφάλισης των Καταθέσεων (Federal Deposit Insurance Corporation) για να εξασφαλίσει τις τραπεζικές καταθέσεις. Εφάρμοσε, επίσης, τη γνωστή Ρύθμιση Q (Regulation Q) που στόχευε στο να παρεμποδίσει τη διαφοροποίηση στα επιτόκια με βάση το μέγεθος της περιουσίας του πελάτη. Χωρίς αυτή τη ρύθμιση οι τράπεζες θα προσέλκυαν πλουσιότερους πελάτες προσφέροντάς τους υψηλότερα επιτόκια, που θα έθεταν σε κίνδυνο τις κοινές τράπεζες.

Ωστόσο, στις αρχές της δεκαετίας του 60 αυτοί οι νομικοί περιορισμοί σταδιακά ξηλώθηκαν και έως το 1980 καταργήθηκαν πλήρως. Εμφανίστηκε μια αυξανόμενη αγορά παραγώγων (χρηματοπιστωτικών αξιογράφων η αξία των οποίων καθορίζεται από άλλα περιουσιακά στοιχεία). Αυτό οδήγησε σε εκπληκτικές κατασκευές. Δημιουργήθηκαν ομόλογα υπό οποιεσδήποτε εγγυήσεις, ακόμη και χρέη. Πυροδοτήθηκε μια πραγματική επανάσταση στη χρηματοδότηση των επενδύσεων και των εξαγορών. Δεν βασιζόμασταν πια στα τραπεζικά δάνεια, αλλά μπορούσαμε να χρηματοδοτούμε εγχειρήματα με την έκδοση χρηματοπιστωτικών αξιογράφων. Μερικές εταιρίες έως και εξειδικεύτηκαν στην έκδοση αυτών των αξιογράφων. Όταν ο Κλίντον ανέλαβε την εξουσία καταργήθηκε η διαφοροποίηση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Συντελέστηκε μια ολοκληρωτική απορρύθμιση. Άλλες χώρες ακολούθησαν το παράδειγμα των ΗΠΑ.

Τα χρηματοπιστωτικά εργαλεία εξαπλώθηκαν και έγιναν με τη σειρά τους αντικείμενα κερδοσκοπίας. Αυξηθήκαν σε τέτοιο βαθμό που η παραδοσιακή σχέση μεταξύ τράπεζας και βιομηχανίας κατέληξε να πάρει εντελώς διαφορετικές μορφές. Στο έργο του «Ο ιμπεριαλισμός το ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού» ο Λένιν δείχνει πως η σύμφαση των τραπεζικών και των βιομηχανικών μονοπωλίων δημιούργησε αυτό που τότε αποκαλέστηκε χρηματιστικό κεφάλαιο. Εξηγεί πως η ιδιοκτησία και ο τόκος συνδέονται, διότι με την πίστωση οι τράπεζες γίνονται σταδιακά ιδιοκτήτες της βιομηχανίας. Ο Λένιν καταλήγει: «η συγκέντρωση της παραγωγής, τα μονοπώλια που ξεπηδούν από αυτή, η συγχώνευση ή η σύμφυση των τραπεζών με τη βιομηχανία -αυτή είναι η ιστορία της γέννησης του χρηματιστικού κεφαλαίου και του περιεχομένου αυτής της έννοιας» [10]. Η εξουσία του χρηματοοικονομικού κόσμου πάνω στη βιομηχανία και η αλληλοσύνδεσή τους δεν έχει μειωθεί. Αλλά οι μεγάλες εμπορικές τράπεζες ίδρυσαν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με πολύ πιο ελαστικές δομές που κατά προτίμηση καταφεύγουν σε νέα χρηματοπιστωτικά εργαλεία. Είναι ικανές να βρίσκουν μεγαλύτερα χρηματικά ποσά για εξαγορές και προτιμούν να δουλεύουν σε διεθνείς αγορές, ενώ, γενικά οι τράπεζες έχουν στενούς δεσμούς με τις εθνικές αγορές.

Το μερίδιο της κανονικής αγοράς που οι τράπεζες και οι ασφαλιστές κρατούσαν στις ΗΠΑ σε χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία έπεσε στο μισό από το 1980 έως το 2007, έχοντας μειωθεί από 70% σε 35%. Το μερίδιο των ιδιωτικών μετοχικών επενδυτικών κεφαλαίων, των συνταξιοδοτικών ταμείων, των κεφαλαίων υψηλού κινδύνου, κτλ. αυξήθηκε ανάλογα. Τα κεφάλαια υψηλού κινδύνου αυξάνονται ραγδαία από το 1990. Κάνουν επιθετικές επενδύσεις και αντιστοιχούν στο 40% όλων των χρηματιστηριακών συναλλαγών. Το 2007 11.000 κεφάλαια υψηλού κινδύνου χειρίζονταν 2.200 δισεκατομμύρια δολάρια. Για πολλούς τα κεφάλαια υψηλού κινδύνου αντιπροσωπεύουν την επόμενη μαύρη τρύπα και πιστεύουν πως μπορεί να οδηγήσουν σε ένα νέο χρηματοπιστωτικό κατακλυσμό.

Σήμερα, λίγα γιγαντιαία ιδιωτικά κεφάλαια όπως τα KKR, Blackstone, Carlyle και Cerberus ελέγχουν τη διεθνή χρηματοπιστωτική αγορά, που σημαίνει ότι ελέγχουν και πολλές μετοχές εταιριών. Στις τράπεζες δίνεται ένας νέος ρόλος: να παρέχουν δάνεια σε αυτά τα εξειδικευμένα κεφάλαια.

Συνεπώς, ο ορισμός του χρηματιστικού κεφαλαίου του Λένιν είναι πολύ επίκαιρος. Ο Λένιν έλεγε και για τον αυξανόμενο διαχωρισμό μεταξύ του ελέγχου της παραγωγής και του παρασιτικού στρώματος που είναι γνωστό ως «κοπείς τοκομεριδίων». Το βιβλίο του γράφηκε το 1916, σχεδόν έναν αιώνα πριν, αλλά θα μπορούσε να είχε γραφεί και σήμερα: «χαρακτηριστικό του καπιταλισμού γενικά είναι ότι χωρίζει την ιδιοκτησία του κεφαλαίου από τη χρησιμοποίηση του κεφαλαίου στην παραγωγή, ότι χωρίζει το χρηματικό κεφάλαιο από το βιομηχανικό ή το παραγωγικό, ότι χωρίζει τον εισοδηματία που ζει μόνο από το εισόδημα του χρηματικού κεφαλαίου από τον επιχειρηματία και απ' όλα τα πρόσωπα που συμμετέχουν άμεσα στη διαχείριση του κεφαλαίου. Ο ιμπεριαλισμός ή η κυριαρχία του χρηματιστικού κεφαλαίου είναι η ανώτατη εκείνη βαθμίδα του καπιταλισμού, όπου ο χωρισμός αυτός παίρνει πελώριες διαστάσεις. Η υπεροχή του χρηματιστικού κεφαλαίου πάνω σ' όλες τις υπόλοιπες μορφές του κεφαλαίου σημαίνει κυρίαρχη θέση του εισοδηματία και της χρηματιστικής ολιγαρχίας, σημαίνει ξεχώρισμα μερικών κρατών που κατέχουν τη χρηματιστική δύναμη απ'όλα τα υπόλοιπα» [11].

 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να φτάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες

 

Στη στρατηγική της Λισσαβόνας (2000) η ΕΕ έθεσε ως στόχο να φτάσει την οικονομία των ΗΠΑ ως το 2010. Όμως, αυτή η φιλοδοξία προχώρησε ακόμη παραπέρα. Επειδή η κρίση μαινόταν από το 1973, η ευρωπαϊκή αστική τάξη προτρέπονταν να εμφυσήσει νέα ζωή στην ενοποίηση της Ευρώπης, ιδιαίτερα εξαιτίας της επιθετικής απάντησης των ΗΠΑ σε αυτή την κρίση.

Κατά τα πρώτα χρόνια της κρίσης, η παρέμβαση των Ευρωπαϊκών αρχών περιοριζόταν στην αναδιάρθρωση της βιομηχανίας χάλυβα και άλλων απειλούμενων βιομηχανιών. Όμως η Ευρωπαϊκή Ένωση ήθελε να φτάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1983, οι διαχειριστές 17 σημαντικών Ευρωπαϊκών μονοπωλίων συμμετείχαν σε ένα στρογγυλό τραπέζι Ευρωπαίων βιομηχάνων. Αυτό το Ευρωπαϊκό στρογγυλό τραπέζι θα διαμόρφωνε το πρόγραμμα της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης του 1985 και θα ολοκλήρωνε το σχέδιο για μια ενιαία Ευρωπαϊκή αγορά το 1990. Το σχέδιο εξαπολύθηκε με ενθουσιασμό από τον Ζακ Ντελόρ και την Ευρωπαϊκή του Επιτροπή. Τα πράγματα επιταχύνθηκαν το 1991 με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, που καθιέρωσε ένα ενιαίο Ευρωπαϊκό νόμισμα και μια κοινή Ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική. Η στρατηγική της Λισσαβόνας (2000) εξέφρασε καθαρά το μεγάλο στόχο «να γίνει η ΕΕ η πιο δυναμική και ανταγωνιστική οικονομία στο κόσμο, που να βασίζεται στη γνώση».

Σε πολλούς τομείς υιοθετήθηκε η προσέγγιση των ΗΠΑ: φορολογικές μεταρρυθμίσεις, επέκταση του φόρτου εργασίας, ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης, πλήρης απελευθέρωση της αγοράς, χρηματιστηριακή επέκταση. Τα πλεονεκτήματα στον ανταγωνισμό από την αδύναμη κοινωνική προστασία έστειλαν τις Ευρωπαϊκές χώρες στο δρόμο της κατάργησης των ιστορικών κατακτήσεων, όπως η κοινωνική ασφάλιση. Το χάσμα μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών διευρύνθηκε γρήγορα και στην Ευρώπη. Από την αρχή της δεκαετίας του 90 και ύστερα, η ΕΕ προχώρησε σε απελευθέρωση των τηλεπικοινωνιών, των σιδηροδρόμων και των ταχυδρομικών υπηρεσιών. Οι δημόσιες υπηρεσίες, που στην Ευρώπη παίζουν πολύ σημαντικότερο ρόλο στην καθημερινή ζωή απ’ ότι στις ΗΠΑ, κατεδαφίστηκαν και μεταφέρθηκαν στο ιδιωτικό κεφάλαιο. Η μεταρρύθμιση της Μπολόνια σήμαινε πως η Ευρωπαϊκή εκπαίδευση θα αντέγραφε το μοντέλο των ΗΠΑ που ήταν πιο στοχευμένο στην κάλυψη των αναγκών και των συμφερόντων της βιομηχανίας. Η κατάρρευση των σοσιαλιστικών κρατών το 1989 ενίσχυσε τη φιλελεύθερη επίθεση. Εξαφανίστηκε ο φόβος του κομμουνισμού και ο καπιταλισμός θριάμβευσε.

Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι καπιταλιστές ήρθαν αντιμέτωποι με μεγαλύτερη αντιπολίτευση στα σχέδια κατεδάφισης. Αν και τα συνδικάτα δεν ήταν ακόμη οργανωμένα σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, τα σχέδια καθυστερούσαν σε κάθε χώρα λόγω των εθνικών κινητοποιήσεων.

 

Η οικονομία-φούσκα δεν μπορεί να σαρώσει την κρίση

 

Εν συντομία: Το γεγονός πως η κατανάλωση των ΗΠΑ τονώθηκε σε μεγάλο βαθμό από το 1973 δεν έλυσε την κρίση. Αντίθετα, βοήθησε στην παράτασή της. Μετά το 1973 η ανάπτυξη δεν θα έφτανε ποτέ πια το επίπεδο που είχε τη δεκαετία του 60. Ως Δαμόκλειος σπάθη η κρίση υπερπαραγωγής ποτέ δεν θα πάψει να απειλεί την παγκόσμια οικονομία.

Όταν συμβαίνει υπερπαραγωγή, ακολουθεί το πλεόνασμα κεφαλαίου. Ένα περίσσευμα που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αύξηση της παραγωγής, γιατί συγκρούεται με τα όρια των αγορών. Αυτό το περίσσευμα κεφαλαίου αναζητεί υψηλές αποδόσεις και εδώ ο χρηματοπιστωτικός τομέας δίνει χείρα βοηθείας. Οι συνθήκες που το επέτρεψαν δημιουργήθηκαν από τη χρηματοπιστωτική απορρύθμιση και την αύξηση του αριθμού των χρηματοπιστωτικών εργαλείων. Όλα αυξήθηκαν μετά από ακόλουθα εκτενή πιστωτικά κίνητρα, γιατί η χορήγηση πίστωσης είναι ένας τρόπος δημιουργίας χρημάτων από το τίποτα.

Ένα μεγάλο βήμα στην κατεύθυνση της χρηματοπιστωτικής εξάπλωσης γίνεται όταν το χρέος χρησιμοποιείται ως χρηματιστηριακή κάλυψη για την έκδοση αξιογράφων ή χρηματοπιστωτικών παραγώγων – που ονομάζεται τιτλοποίηση. Με αυτό τον τρόπο, κάθε χρέος μπορεί να μετατραπεί σε αξιόγραφο, που σημαίνει ότι μπορεί να εξακολουθήσει να αγοράζεται και να πωλείται και ως αποτέλεσμα μετατρέπεται σε αντικείμενο κερδοσκοπίας. Από εδώ και στο εξής, κάθε πόλος οικονομικής ανάπτυξης μπορεί να γίνει ακρογωνιαίος λίθος χρηματοπιστωτικών φούσκων. Χρήματα δανείζονται σε επεκτεινόμενους πόλους στην οικονομία και γίνεται διαπραγμάτευση αυτού του χρέους με τη μορφή χρηματοπιστωτικών αξιογράφων. Οι πόλοι ανάπτυξης προκαλούν άνοδο του Χρηματιστηρίου και ως αποτέλεσμα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οι κερδοσκόποι έχουν ελεύθερο πεδίο δράσης. Έτσι γεννιούνται οι σκανδαλώδεις χρηματοπιστωτικές φούσκες που προσελκύουν επενδυτές και κερδοσκόπους. Εμφανίζεται το πλασματικό κεφάλαιο, που βασίζεται αποκλειστικά στην ελπίδα της ατέρμονης ανάπτυξης. Αργά ή γρήγορα αυτές οι φούσκες αναπόφευκτα σκάνε.

Τέτοια ήταν η υπόθεση με το χρέος του Τρίτου Κόσμου, που στο τέλος της δεκαετίας του 70 οδήγησε στην κατάρρευση των χωρών της Λατινικής Αμερικής το 1982-1984, που αναφέραμε παραπάνω. Η ιστορία επαναλήφθηκε το 1997 με μια γιγαντιαία χρηματοπιστωτική φούσκα στις Ασιατικές αγορές. Η υποτίμηση του ταϊλανδέζικου νομίσματος προκάλεσε το κραχ. Οι παρενέργειες έγιναν αισθητές ακόμη και στη Ρωσία και τη Βραζιλία. Τότε τα κεφάλαια υψηλού κινδύνου στράφηκαν στις εταιρίες υψηλής τεχνολογίας που βρίσκονταν στη Silicon Valley. Έσκασε και αυτή η φούσκα με το κραχ του Nasdaq το 2000. Και εδώ αρχίζει η ιστορία της φούσκας των υποθηκών.

Μετά το κραχ του Nasdaq και τις 9/11 το ΟΑΣ περιέκοψε το βασικό επιτόκιο [12] σε 1% σε μια προσπάθεια να παρεμποδίσει την απειλούμενη ύφεση. Οι στεγαστικές τράπεζες εκμεταλλεύτηκαν επιθετικά τα χαμηλά επιτόκια, για να εκδώσουν δάνεια για αγορά σπιτιών. Προσέφεραν εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες χωρίς πολλές εγγυήσεις. Η πραγματική αγορά βρισκόταν σε πλήρη επέκταση και όλοι νόμιζαν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν, πράγμα που σήμαινε ότι η φερεγγυότητα [13] των δανειοληπτών δεν αποτελούσε θέμα: θα μπορούσαν να κατασχεθούν τόσο τα σπίτια όσο και τα χρήματά τους. Οι αφερέγγυοι πολίτες είχαν τη δυνατότητα να συνάψουν δάνεια με ειδικούς όρους. Αυτό έγινε γνωστό ως επισφαλή δάνεια. Η αγορά ενυπόθηκων δανείων εκτοξεύτηκε και τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού άρπαξαν την ευκαιρία. Ο αριθμός των επισφαλών δανείων αυξήθηκε από 8% (το 2001) σε 20% (το 2007) του συνολικού ποσού των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ.

Η απορρύθμιση της χρηματοπιστωτικής αγοράς έκανε τα υπόλοιπα. Οι στεγαστικές τράπεζες πούλησαν τα επισφαλή δάνεια (μαζί με τα ρίσκα) σε εξειδικευμένες εταιρίες [14], που εξέδωσαν αξιόγραφα στην αγορά, που καλύπτονταν από αυτές τις υποθήκες. Ως αποτέλεσμα, οι στεγαστικές τράπεζες μπορούσαν να συνεχίσουν να παρέχουν δάνεια. Μεταξύ του 2001 και του 2006 η μηχανή συνέχισε να λειτουργεί και οι αμερικάνικες υποθήκες έφτασαν τα 11.500 δισ. δολάρια. Αυτά τα αξιόγραφα διασκορπίστηκαν σε όλο τον κόσμο σε τράπεζες, συνταξιοδοτικά ταμεία, εμπορικές τράπεζες, κερδοσκοπικά κεφάλαια και κεφάλαια υψηλού κινδύνου, που ενδιαφέρονταν ιδιαίτερα γι’ αυτά.

Όταν το ΟΑΣ ανέβασε σταδιακά το επιτόκια στο 5,25% πολλοί νέοι αγοραστές έμειναν άφραγκοι. Συνέβη ένας τεράστιος αριθμός εξώσεων και η αγορά ακινήτων πήρε νέα τροπή. Ο αριθμός αυτών που αδυνατούσαν να πληρώσουν αυξανόταν κάθε τρίμηνο και ως το τέλος του 2006 είχαν πρόβλημα οι πρώτες τράπεζες και τα πρώτα κεφάλαια υψηλού κινδύνου.

Η χιονοστιβάδα δεν μπορούσε πλέον να σταματηθεί και το Σεπτέμβρη του 2008 η τραπεζική κρίση έφτασε στο αποκορύφωμά της.

Οι συνέπειες ήταν ακόμη πιο καταστροφικές για τους ιδιοκτήτες σπιτιών. Πάνω από δύο εκατομμύρια εξ αυτών έχασαν το σπίτι που μόλις είχαν αγοράσει και πετάχτηκαν στο δρόμο.

Ωστόσο, η κρίση από καιρό δεν αφορούσε μόνο τις ΗΠΑ. Σε όλο τον κόσμο, χρεώθηκαν τοξικά ομόλογα αξίας πάνω από 1000 δισ. δολάρια και οι τράπεζες ανακηρύσσουν απόλυες η μια μετά την άλλη. Η κατάσταση επιδεινώνεται, όταν ως μέτρο προφύλαξης οι τράπεζες απομυζούν την διατραπεζική αγορά, διότι διευρύνεται γενικά η έλλειψη εμπιστοσύνης. Αυτή η έλλειψη εμπιστοσύνης καταπιάνει το κοινό και ελλοχεύει η απειλή ενός «τραπεζικού πυρετού».

 

Δεν έχει τελειώσει ακόμη

 

Γιατί το σκάσιμο της στεγαστικής φούσκας επέφερε πολύ πιο σκληρό χτύπημα από την προηγούμενη φούσκα και γιατί όλο το χρηματοπιστωτικό σύστημα βρίσκεται στο χείλος της αβύσσου; Πρόκειται για τη μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική φούσκα στην ιστορία και έχει μολύνει όλο το σύστημα με τοξικά ομόλογα. Όλα τα μέτρα προστασίας και κυβερνητικού ελέγχου καταργήθηκαν με τέτοιο τρόπο που κανένας δεν μπορεί να ελέγξει την πραγματική αξία των αξιογράφων που εξασφαλίζονται με υποθήκη ή την τοποθεσία τους. Αυτό έκανε αναπόφευκτη την αλυσιδωτή αντίδραση.

Η σοβαρότητα της τρέχουσας κατάστασης μπορεί να παρατηρηθεί στον πανικό που οδήγησε σχεδόν όλα τα εθνικά Κράτη να καταφύγουν στη γρήγορη διάσωση των τραπεζών τους, επεκτείνοντας τις παρεμβάσεις τους. Για να μετρηθεί το εύρος τους είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε ότι τα επτά χρόνια πολέμου σε Ιράκ και Αφγανιστάν κόστισαν 750 δισ. δολάρια. Είναι λίγο περισσότερα από τα 700 δισ. δολάρια του σχεδίου Paulson, που προβλέπει την απόκτηση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ των επισφαλών χρεών των τραπεζών. Όμως, αυτό δεν είναι όλο. Για να διασωθούν τράπεζες, όπως η Bear Stearns, και να εθνικοποιηθούν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπως τα Fannie Mae, Freddy Mac και AIG ξοδεύτηκαν επιπλέον 200 δισ. δολάρια. Αθροίζοντας τις διάφορες παρεμβάσεις το σύνολο προσεγγίζει τα 1.800 δισ. δολάρια. Ας τονίσουμε πως το ΑΕΠ ολόκληρης της Αφρικάνικης ηπείρου το 2007 ήταν 2.150 δισ. δολάρια. Είναι προφανές πως μια τρύπα αυτού του μεγέθους θα έχει ολέθριες συνέπειες για το κρατικό χρέος, τον προϋπολογισμό και τέλος για τη φορολογική δήλωση των αμερικανών πολιτών. Εκτιμάται πως οι τελευταίοι θα πρέπει να πληρώσουν τουλάχιστον 2000 δολάρια.

Θα μπορέσει ο Πρόεδρος του ΟΑΣ Ben Shalom Bernanke να φουσκώσει άλλη μια φούσκα και να φέρει ανακούφιση; Είναι εντελώς απίθανο. Η κατανάλωση στις ΗΠΑ έχει καταρρεύσει και πολλοί επενδυτές έχουν χάσει μεγάλα χρηματικά ποσά στο Χρηματιστήριο. Τα χρηματοπιστωτικά εργαλεία και η ακίνητη περιουσία έχασαν μεγάλο μέρος της αξίας τους και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη νέων πιστώσεων. Πιστώσεων που για ευνόητους λόγους η τραπεζική βιομηχανία είναι δισταχτική να παραχωρήσει. Η περικοπή των επιτοκίων για την ενίσχυση της οικονομίας δεν αποτελεί λύση, διότι ήδη βρίσκονται στο 3%, στα χαμηλότερα επίπεδα.

Είναι καθαρό ότι η μόνη διέξοδος από αυτή την συνεχώς αναβαλλόμενη κρίση υπερπαραγωγής είναι η εξολόθρευση της παραγωγικής ικανότητας. Αυτό σημαίνει πως τα χειρότερα έπονται. Η κρίση υπόσχεται να είναι μακροχρόνια και βαθιά. Οι χώρες του Τρίτου κόσμου θα είναι οι πρώτες που θα δουν τις εξαγωγές τους να μειώνονται, θα παρέχουν λιγότερες πρώτες ύλες και σύντομα θα ξαναβρεθούν υπό το σιδηρού κανόνα του ΔΝΤ και των σχεδίων αναδιάρθρωσης.

 

Πρόκειται για το τέλος της ηγεμονίας των ΗΠΑ;

 

Για πολλά χρόνια, οι ΗΠΑ κατάφεραν να οδηγήσουν το οικονομικό τους πλοίο μεταβιβάζοντας τις επιπτώσεις της κρίσης σε άλλες χώρες. Ο τρόπος με τον οποίο οι ΗΠΑ φουσκώνουν τεχνητά την οικονομία επηρεάζει και τον υπόλοιπο κόσμο. Οι ΗΠΑ έχαιραν ελευθερίας κινήσεων εξαιτίας της θέσης τους ως ηγετικής οικονομικής δύναμης. Φαίνεται, σε αυτό το επίπεδο ότι τα πράγματα αλλάζουν. Η παραλίγο κατάρρευση των μεγάλων τραπεζών των ΗΠΑ και η εξάρθρωση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος αναπόφευκτα θα συνεχίσει να απομυζά την οικονομία των ΗΠΑ, όπως και την εξουσία των ΗΠΑ.

Οι οικονομικές δυσκολίες της Αμερικής συμβαδίζουν με τον Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας που αγκομαχεί και τείνει να φτάσει σε τέλμα τόσο στο Αφγανιστάν όσο και στο Ιράκ. Η πολιτική εξουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στους διεθνείς οργανισμούς και στο διπλωματικό μέτωπο αμφισβητείται όλο και περισσότερο. Η παγκόσμια τάξη παίρνει νέα στροφή και διαμορφώνεται ένας πιο πολυπολικός κόσμος.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν την ισχυρότερη οικονομία του κόσμου. Αλλά, τις τελευταίες δεκαετίες η οικονομία ενισχυόταν τεχνητά, ώστε να συνεχίσει να αποτελεί τη μηχανή της παγκόσμιας κατάστασης και γι’ αυτό οι ΗΠΑ πληρώνουν σήμερα βαρύ τίμημα: ο τρέχον λογαριασμός τους παρουσιάζει ένα εξαιρετικά υψηλό έλλειμμα, που αποδίδεται κυρίως στο εμπορικό τους ισοζύγιο. Ως αποτέλεσμα, τα δολάρια διασκορπίζονται σε όλο τον κόσμο και επιστρέφουν στις ΗΠΑ ως επενδύσεις ή κεφάλαιο. Αυτό θα μπορεί να συνεχιστεί μόνο έως ότου το δολάριο παραμένει το νόμισμα του εμπορίου και των διεθνών αποθεμάτων. Ωστόσο, η κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού τομέα αργά ή γρήγορα θα θέσει τέλος σε αυτή την εξέχουσα θέση.

Τα αστρονομικά ποσά που η κυβέρνηση των ΗΠΑ εισάγει στην τραπεζική της βιομηχανία το μόνο που θα κάνουν είναι να αυξήσουν το δημόσιο χρέος, που ήδη είναι κολοσσιαίο εξαιτίας των δαπανών του πολέμου. Όλο και λιγότερες χώρες θα είναι διατεθειμένες να επενδύουν τα αποθέματά τους χωρίς όρους στις Ηνωμένες Πολιτείες και να παρέχουν με αυτό τον τρόπο τη στήριξή τους στο δολάριο ως διεθνές αποθεματικό νόμισμα. Αργά ή γρήγορα θα έρθει το τέλος της αυτοκρατορίας του δολαρίου.

Εμφανίζεται ένας ρόλος για την Κίνα. Ως η κύρια ανερχόμενη δύναμη, αυτή η χώρα ήδη ασκεί σημαντική επιρροή στην παγκόσμια οικονομία εξαιτίας του αυξανόμενου πλεονάσματος του εμπορικού της ισοζυγίου και των σημαντικών οικονομικών αποθεμάτων της. Το αμερικάνικο έλλειμμα φτάνει τα 800 δισ. δολάρια ετησίως. Σύμφωνα με τον Zhu Min αντιπρόεδρο της τράπεζας της Κίνας, οι ΗΠΑ δεν θα μπορούν πια να βασίζονται στη Κίνα για την τοποθέτηση των απαραίτητων κρατικών ομολόγων, για τη χρηματοδότηση της σωτηρίας των τραπεζών των ΗΠΑ.

Πώς όμως θα αντιδράσει η αυτοκρατορία των ΗΠΑ; Με την περαιτέρω αύξηση των πολεμικών της δαπανών και την επιδίωξη των στρατιωτικών της περιπετειών; Προς στιγμή, αυτό παραμένει ανοιχτό, όμως αποτελεί ιστορικό γεγονός ότι μόνο η μαζική καταστροφή της παραγωγικής ικανότητας μέσα από πόλεμο κατάφερε να βρει διέξοδο από την τελευταία σημαντική κρίση του συστήματος, αυτή της δεκαετίας του 30.

 

Η κρίση του συστήματος πρέπει να λυθεί με την αντικατάσταση του ίδιου του συστήματος

 

Το ανάχωμα υποχώρησε. Μετά τη χρηματοπιστωτική κατάρρευση, μετά το σκάσιμο της γιγαντιαίας φούσκας, ένας ολόκληρος όροφος κρίσης υπερπαραγωγής προσγειώνεται στα κεφάλια μας. Μοιάζει περισσότερο με μια μακροχρόνια ύφεση, παρά με μια ελαφρώς πεσμένη περίοδο. Ούτε και τα τεράστια χρηματικά ποσά που εμπλέκονται θα μπορέσουν να κρατήσουν αυτό το παλιρροϊκό κύμα υπό έλεγχο.

Όσον αφορά τα αίτια, τα δάκτυλα δείχνουν προς όλες τις κατευθύνσεις: είναι εξαιτίας των επισφαλών δανείων, εξαιτίας των κεφαλαίων υψηλού κινδύνου, εξαιτίας των ΗΠΑ…

Σύμφωνα με τον Karel Van Miert, τον πρώην ηγέτη του SP.a (Φλαμανδικού σοσιαλιστικού κόμματος), πρώην Ευρωπαίο επίτροπο και διοικητικό στέλεχος της Philips, για την κατάρρευση ευθύνεται ο αγώνας δρόμου των τραπεζιτών για κέρδος. Είναι άραγε υπερβολικά άπληστοι; Όλα ταιριάζουν, αρκεί να κρύψουν το γεγονός ότι πίσω από αυτόν τον αγώνα δρόμου για κέρδος –που δεν διεξάγουν μόνο οι τραπεζίτες, αλλά και εταιρίες όπως η Philips, κείται ένα σταθερό και επανεμφανιζόμενο φαινόμενο. Ο Καρλ Μαρξ ανακάλυψε αυτό το φαινόμενο πριν από 150 χρόνια. Το συμπέρασμά του ήταν ότι ο καπιταλισμός δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς κρίσεις.

Όταν πρόκειται για λύσεις, η συναίνεση από τους σοσιαλδημοκράτες ως του φιλελεύθερους είναι σημαντική: υπάρχει ανάγκη για περισσότερη διαφάνεια, περισσότερη ρύθμιση και περισσότερο έλεγχο.

Όχι, πια δεν πρόκειται για την απληστία μιας φούχτας ανθρώπων. Όχι, δεν πρόκειται για τον αγώνα για το κέρδος λίγων τραπεζιτών. Όχι, δεν πρόκειται για την αποσύνθεση των χρηματοπιστωτικών ρυθμίσεων, όπως πολλοί ισχυρίζονται. Όχι, η κατάσταση δεν θα λυθεί με την εισαγωγή μιας «γνήσιας ελεύθερης αγοράς, που υπακούει σε κανόνες». Η κρίση είναι σύμφυτη με το ίδιο το σύστημα.

Ποτέ πριν η ανθρωπότητα δεν παρήγαγε περισσότερη ευημερία, αλλά ούτε και τόση φτώχια. Είναι η εργασία του καθενός – μόνο η εργασία- που παράγει την ευημερία, όχι το κεφάλαιο. Είναι στοιχειώδης λογική το να απαιτήσει κανείς η συλλογικά παραγμένη ευημερία να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής όλων των ανθρώπων. Αυτό είναι αδύνατο σε μια καπιταλιστική οικονομία, που λειτουργεί σύμφωνα με τα συμφέροντα μιας μικρής μειοψηφίας και οδηγεί αναπόφευκτα σε κρίση. Γι’ αυτό όλα τα σημαντικά μέσα παραγωγής πρέπει να έρθουν στα χέρια της συλλογικότητας.

 

18 Νοέμβρη 2008

 

* 1. Ο Jo Cottenier είναι συγγραφέας του βιβλίου «La Société Générale 1822 – 1992» (μαζί με τους Patrick De Boosere και Thomas Gounet) EPO, 1989 και του «Le temps travaille pour nous» (Ο χρόνος δουλεύει για μας) (μαζί με τον Kris Hertogen) EPO, 1991. Είναι μέλος του Γραφείου του Εργατικού Κόμματος Βελγίου.

2. Ο Henri Houben είναι διδάκτωρ οικονομικών, ερευνητής στο ινστιτούτο Μαρξιστικών Ερευνών, ειδικευμένος στην μελέτη των πολυεθνικών, της Ευρωπαϊκής πολιτικής απασχόλησης και της οικονομικής κρίσης. Τώρα δουλεύει πάνω σε βιβλίο για την οικονομική κρίση, που πρόκειται να εκδοθεί την άνοιξη του 2009.

3. Μετάφραση από τα γαλλικά της Sarah Kamer.

Από το περιοδικό Études Marxistes, n° 84, Οκτώβρης-Νοέμβρης 2008 http://www.marx.be/FR/em_index.htm

 

Παραπομπές

 

 [1]  Κ. Μαρξ, Το Κεφάλαιο, τ. ΙΙΙ, κεφάλαιο 30, σελ. 610.

 [2]  Η εξαγορά επιχειρήσεων χάρη στην κατοχή δανειακών εγγυήσεων συμβαίνει όταν ένας οικονομικός χορηγός αποκτήσει το πακέτο ελέγχου των μετοχών ιδιοκτησίας μιας επιχείρησης, έχοντας πάρει ένα σημαντικό ποσοστό της τιμής αγοράς μέσα από δανειοδότηση. Τα περιουσιακά στοιχεία της εταιρίας που αποκτήθηκε χρησιμοποιούνται ως εγγύηση για το δανειακό κεφάλαιο, σε ορισμένες περιπτώσεις μαζί με περιουσιακά στοιχεία της εταιρίας που αποκτά. Οι εγγυήσεις ή άλλα έγραφα που εκδίδονται για εξαγορές επιχειρήσεων χάρη στην κατοχή δανειακών εγγυήσεων συνήθως δεν θεωρούνται επενδυτικού βαθμού, διότι περιλαμβάνουν μεγάλο ρίσκο.

[3]  McKinsey Παγκόσμιο Ινστιτούτο, 2006.

[4] Τα παράγωγα είναι χρηματοπιστωτικά συμβόλαια, ή χρηματοπιστωτικά εργαλεία, η αξία των οποίων προέρχεται από την αξία κάτι διαφορετικού (που είναι γνωστό ως υπόθεμα). Το υπόθεμα πάνω στο οποίο βασίζεται ένα παράγωγο μπορεί να είναι ένα περιουσιακό στοιχείο (π.χ. εμπορεύματα, μετοχές, υποθήκες κατοικιών, εμπορικά ακίνητα, δάνεια, ομόλογα), ένας δείκτης (π.χ. επιτόκια, συναλλαγματικές ισοτιμίες, δείκτες χρηματιστηριακής αγοράς, δείκτες τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) – βλέπε παράγωγα πληθωρισμού), ή άλλα στοιχεία (π.χ. καιρικές συνθήκες, ή άλλα παράγωγα). Τα πιστωτικά παράγωγα βασίζονται σε δάνεια, ομόλογα ή άλλες μορφές πίστωσης. Οι κύριοι τύποι παραγώγων είναι τα προθεσμιακά συμβόλαια, συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, τα δικαιώματα προτίμησης, και τα συμβόλαια ανταλλαγών.

[5]  Chandrasekhar, 12 Ιουλίου 2007

[6]   Η πολιτική του Ρέιγκαν εμπνεύστηκε από μονεταριστές σαν τον Milton Friedman, για τον οποίο η νομισματική ορθοδοξία είναι το πιο πολύτιμο αγαθό.

[7]   Στη συνέχεια παρέμεινε σταθερό σε όλη τη δεκαετία του 90. Αυτή την εκτίμηση έκανε ο Henri Houben στη βάση του βιβλίου του Edward Wolff «The Increasing Inequality of Wealth in America» (Η αυξανόμενη ανισότητα του πλούτου στην Αμερική). Στο Βέλγιο αυτό το 1% εκτιμάται ότι κατέχει το 25% όλων των ιδιωτικών περιουσιών.

 [8]  ΑΕΠ (ακαθάριστο εγχώριο προϊόν) είναι η συνολική αξία όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μια συγκεκριμένη οικονομία σε ένα χρόνο.

 [9] Η χρηματοπιστωτική μόχλευση (financial leverage) παίρνει τη μορφή δανείου (χρέους), τα έσοδα από το οποίο επενδύονται εκ νέου με στόχο την απόκτηση μεγαλύτερου ποσοστού κέρδους (return) από το κόστος του επιτοκίου.

[10]    Β.Ι. Λένιν, «Ο ιμπεριαλισμός το ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού», σελ. 46.

[11]   Β.Ι. Λένιν, «Ο ιμπεριαλισμός το ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού», σελ. 59.

[12]  Βασικό επιτόκιο είναι ένα επιτόκιο αναφοράς που χρησιμοποιείται από τις τράπεζες. Ο όρος αρχικά αφορούσε τα επιτόκια με τα οποία οι τράπεζες δανείζαν τους επίλεκτους πελάτες τους.

[13]  Φερεγγυότητα είναι η ικανότητα μιας οντότητας να πληρώνει τα χρέη της.

[14]   Λέγονται SPVs (χρηματιστηριακά προϊόντα ειδικού τύπου).

 

 

ΠΗΓΗ: Παρασκευή, 29 Οκτωβρίου 2010,  http://tasosnastos.blogspot.com/2010/10/blog-post_1346.html

Ήξεραν τα πάντα! Απάτη το Μνημόνιο!

 

Του Γιώργου Δελαστίκ

 

Η κυβέρνηση και η ΕΕ συνεργάστηκαν για να εξαπατήσουν τον ελληνικό λαό. Έστησαν το παραμύθι με τη δήθεν απειλούμενη χρεοκοπία, προκειμένου να παραλύσουν τις αντιδράσεις του τρομοκρατημένου ελληνικού λαού, πετυχαίνοντας έτσι να τον μετατρέψουν σε «πειραματόζωο» πανευρωπαϊκής χρησιμότητας.

Τίναξε στον αέρα τη βάση όλης της πολιτικής του πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου η δημόσια ομολογία του προέδρου του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ ότι οι ηγέτες της ΕΕ ήξεραν επί δεκαετίες τα πάντα για την πραγματική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, αλλά δεν μιλούσαν και δεν πίεζαν να αλλάξει τίποτα, επειδή η Γερμανία και η Γαλλία επωφελούνταν τα μέγιστα από τις εξαγωγές τους στη χώρα μας!

Καταρρέει με την παραδοχή του Γιουνκέρ όλο το οικοδόμημα της πολιτικής απάτης, στην οποία ο Γιώργος Παπανδρέου στήριξε το παραμύθι ότι δήθεν το καθεστώς υποτέλειας στην ΕΕ και στο ΔΝΤ που υπήγαγε την Ελλάδα μέσω του Μνημονίου υπήρξε απόρροια της αποκάλυψης της άθλιας κατάστασης που άφησε την οικονομία μας η κυβέρνηση Καραμανλή στα μάτια των «εμβρόντητων» Ευρωπαίων.

Αφού ο Γιουνκέρ δηλώνει ευθαρσώς ότι οι Ευρωπαίοι γνώριζαν την κατάσταση εδώ και δεκαετίες, ασχέτως του ότι δεν μιλούσαν γι’ αυτή δημοσίως, είναι προφανές ότι μόνο έκπληκτοι δεν έμειναν όταν ανέλαβε πέρσι τον Οκτώβριο πρωθυπουργός της χώρας ο Γιώργος Παπανδρέου και άρχισε να διαλαλεί ότι «η ελληνική οικονομία βρίσκεται στην Εντατική», συνοδευόμενος από τον υπουργό Οικονομικών Γιώργο Παπακωνσταντίνου που διατυμπάνιζε ότι «η Ελλάδα είναι “Τιτανικός”»!

 

Ο πρωθυπουργός ψεύδεται

 

Παράλληλα, έχουμε πλέον και επίσημη επιβεβαίωση του γεγονότος ότι ο Γιώργος Παπανδρέου ψεύδεται ασύστολα, όταν ισχυρίζεται ότι έλαβε γνώση της κατάστασης της οικονομίας της χώρας αφότου ανέλαβε τη διακυβέρνησή της.

Ο τέως υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, ο σοσιαλδημοκράτης Πέερ Στάινμπρικ αποκάλυψε σε άρτι εκδοθέν βιβλίο του ότι είχε ο ίδιος πλήρως ενημερώσει τον Γιώργο Παπανδρέου για την πραγματική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας ήδη από τον Ιανουάριο του 2009, πολύ πριν από τις περσινές βουλευτικές εκλογές που έφεραν το ΠΑΣΟΚ θριαμβευτικά στην εξουσία. Μάλιστα, κατά το Γερμανό τέως υπουργό, ο Γιώργος Παπανδρέου εμφανίστηκε προβληματισμένος μετά την ενημέρωση και του εξέφρασε την ταλάντευσή του για το εάν έπρεπε ή όχι να επιδιώξει να κερδίσει την πρωθυπουργία υπ’ αυτές τις συνθήκες.

Δεν τόλμησε φυσικά ο Γιώργος Παπανδρέου να προβεί σε οποιαδήποτε διάψευση των ισχυρισμών του Πέερ Στάινμπρικ, αλλά κατά τα άλλα έκανε προεκλογική σημαία του το σύνθημα… «Λεφτά υπάρχουν», αποδεικνύοντας πόσο υποκριτικοί ήταν οι δήθεν δισταγμοί του να κατακτήσει την εξουσία.

 

Μας εξαπάτησαν

 

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ήξεραν από πριν την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, αποκάλυψε ο Γιουνκέρ. Ο Γιώργος Παπανδρέου ήξερε από πριν τα πάντα, αποκάλυψε ο Στάινμπρικ. Άρα και οι μεν και ο δε εξαπάτησαν ασύστολα τον ελληνικό λαό με την κωμωδία που έστησαν από πέρσι τον Οκτώβριο, με τον πρωθυπουργό της Ελλάδας να αποκαλύπτει, δήθεν, τα σημεία και τέρατα της οικονομικής διακυβέρνησης Καραμανλή και τους Ευρωπαίους ηγέτες να πέφτουν, δήθεν, από τα σύννεφα και να αποφασίζουν να στερήσουν την οικονομική ανεξαρτησία της χώρας μας.

Υπό το φως αυτών των αποκαλύψεων αποκτά νέα διάσταση η ειλικρινέστατη, όπως αποδεικνύεται, δήλωση του υφυπουργού Οικονομικών Φίλιππου Σαχινίδη στη ΝΕΤ, στις αρχές Μαΐου, ότι η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ είχε ήδη αποφασίσει την προσφυγή στο ΔΝΤ από την επομένη των εκλογών που την έφεραν στην εξουσία.

Η δήλωση Σαχινίδη μας βοηθά να συνειδητοποιήσουμε βαθύτερα την πραγματική φύση και τους πραγματικούς στόχους της κυβέρνησης Παπανδρέου και να αντιληφθούμε πού θέλει να οδηγήσει τη χώρα ο πρωθυπουργός, ανεξάρτητα από τα όσα διακηρύσσει δημοσίως.

Η κυβέρνηση και η ΕΕ συνεργάστηκαν για να εξαπατήσουν τον ελληνικό λαό. Έστησαν το παραμύθι με τη δήθεν απειλούμενη χρεοκοπία, προκειμένου να παραλύσουν τις αντιδράσεις του τρομοκρατημένου ελληνικού λαού, πετυχαίνοντας έτσι να τον μετατρέψουν σε «πειραματόζωο» πανευρωπαϊκής χρησιμότητας. Μελετούν τις – ουσιαστικά ανύπαρκτες μέχρι τώρα – αντιδράσεις των Ελλήνων σε ακραία μέτρα περικοπής μισθών και συντάξεων, αγριότατης φορολόγησης, εκποίησης της δημόσιας περιουσίας, υποβάθμισης της υγείας, της παιδείας, των κρατικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας…

 

ΔΝΤ και ξερό ψωμί

 

Προκειμένου να υλοποιήσει τον προεκλογικά αποφασισμένο στόχο του να οδηγήσει την Ελλάδα σε καθεστώς υποτέλειας στο ΔΝΤ που ελέγχεται από τους Αμερικανούς, ο Γιώργος Παπανδρέου, από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας, αποκάλυψε δημόσια την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας που όλοι οι ηγέτες της ΕΕ ήξεραν αλλά όλοι έκρυβαν – άλλοι για λόγους συμφέροντος και άλλοι για λόγους σκοπιμότητας που αφορά την ίδια τη λειτουργία της ΕΕ.

Καθώς τα κομμάτια του παζλ συμπληρώνονται ένα ένα με την πάροδο του χρόνου και καθώς ολοένα και περισσότερα στόματα ανοίγουν, μπορούμε τώρα να πούμε ότι αρχικά η στάση του Γιώργου Παπανδρέου αιφνιδίασε τους ηγέτες της ΕΕ. Όχι φυσικά γιατί ενδιαφέρονται για την Ελλάδα, αλλά γιατί ανάλογη συγκάλυψη της κατάστασης επικρατούσε κοινή συναινέσει για πολλές χώρες-μέλη της ΕΕ. Γι’ αυτό και η αρχική στάση των Ευρωπαίων ηγετών ήταν αμήχανη, μουδιασμένη. Δεν ήξεραν ακόμη πώς να χειριστούν το θέμα.

Ο Γιώργος Παπανδρέου πολιορκούσε φορτικά ήδη από τον Οκτώβριο το διευθυντή του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος-Καν για να υπαγάγει αμέσως την Ελλάδα σε καθεστώς Μνημονίου, παρόλο που ο τελευταίος τον παρέπεμπε συστηματικά στην Ευρωζώνη. Η αντίφαση λύθηκε, όταν τελικά οι Γερμανοί αποφάσισαν να χρησιμοποιηθεί το ΔΝΤ ως «σκουπιδοτενεκές» για τα δεύτερης κατηγορίας μέλη της ΕΕ και, ταυτόχρονα, ως μοχλός επιβολής εξοντωτικής λιτότητας και κατάλυσης των κοινωνικών κατακτήσεων των ευρωπαϊκών κρατών, στο πλαίσιο μιας πανευρωπαϊκής υστερίας πολιτικής λιτότητας σε όλες τις χώρες-μέλη της ΕΕ και πρωτίστως της Ευρωζώνης.

 

Μέτωπο κατά απατεώνων

 

Σίγουρα έχει την αυτοτελή, δική της σημασία το γεγονός της αποκάλυψης ότι τόσο η ΕΕ όσο και ο Γιώργος Παπανδρέου ήξεραν εκ των προτέρων την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας και εξαπατούσαν το λαό της υποκρινόμενοι τους αδαείς. Σοβαρό θέμα, αλλά το σημαντικότερο είναι άλλο.

Αφού επί δεκαετίες γνώριζαν την κατάσταση οι Ευρωπαίοι εταίροι της ΕΕ και δεν έκαναν τίποτα, είναι προφανές ότι καμιά «αδήριτη ανάγκη» δεν υπήρχε για καθεστώς Μνημονίου. Αν ήταν αναγκαίο, θα μας το είχαν επιβάλει νωρίτερα.

Ας μην γελιόμαστε. Το Μνημόνιο δεν είναι φάρμακο θεραπείας των μακροοικονομικών δεικτών της ελληνικής οικονομίας. Το Μνημόνιο συνιστά αυτοτελές επιθετικό σχέδιο αναμόρφωσης της ελληνικής κοινωνίας. Σημασία για τον Γιώργο Παπανδρέου και την ΕΕ έχουν αυτοτελώς τα μέτρα που προβλέπει το Μνημόνιο – η μείωση μισθών και συντάξεων, το φορολογικό «γδάρσιμο» όλων των Ελλήνων που ήδη πληρώνουν φόρους, η κατάλυση του κοινωνικού κράτους.

 

Πάλη για το μέλλον

 

Το Μνημόνιο Παπανδρέου – ΕΕ – ΔΝΤ έχει στόχο την επιβολή ενός κοινωνικού Μεσαίωνα. Το ένα εκατομμύριο άνεργοι που θα προκαλέσει φέτος θα είναι μόνο η αρχή. Το Μνημόνιο αποσκοπεί στη διαρκή υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου του ελληνικού λαού, εδραζόμενο στην ακραία νεοφιλελεύθερη αντίληψη ότι όσο πιο πολύ φτωχαίνουν οι Έλληνες και πέφτουν οι μισθοί, οι συντάξεις και τα εισοδήματά τους, τόσο πιο… «ανταγωνιστική» θα γίνεται η ελληνική οικονομία. Όσο πιο φτηνά δηλαδή αγοράζουν τις υπηρεσίες μας, τις επιχειρήσεις μας ή τη γη μας οι Γερμανοί, τόσο καλύτερα, πιστεύει η κυβέρνηση Παπανδρέου.

Είναι προφανές ότι από το εάν θα επιβληθεί τελικά ή θα ανατραπεί το Μνημόνιο θα κριθεί το μέλλον της πατρίδας μας. Αν, δηλαδή, θα μετατραπεί η Ελλάδα σε μια εξαρτημένη, ξεπουλημένη χώρα, η οποία από τα ταχυδρομεία και τα τρένα έως το ηλεκτρικό και το νερό θα βρίσκεται στα χέρια ξένων δυναστών, όπως επιδιώκει ο Γιώργος Παπανδρέου και η κυβέρνησή του σε συνεργασία με την ΕΕ και το ΔΝΤ, ή αν θα ξαναζήσουμε ημέρες εθνικής αξιοπρέπειας ανατρέποντας το Μνημόνιο και τους φορείς του.

 

 

ΠΗΓΗ: Οκτώβριος 2010,  http://m-epikaira.gr/2010/10/

 

Σημείωση: Οι υπογραμμίσεις έγιναν από τον admin.

ΑΝΘΙΜΟΣ – ΜΠΟΥΤΑΡΗΣ

 

Της  Στεφανία Λυγερού

 

 

Άκουσα στο ράδιο αρβύλα για την διένεξη που είχε ο Άνθιμος (βλ. μητροπολίτης Θεσσαλονίκης) με τον Γιάννη Μπουτάρη (βλ. υποψήφιος δήμαρχος της πόλης). Αποκάλεσε ο δεύτερος τον πρώτο Μουτζαχεντίν (για να το λέει κάτι θα ξέρει).
Δείχνει λοιπόν ο Κανάκης βίντεο με την ΔΗΜΟΣΙΑ δήλωση/απάντηση του Άνθιμου, όπου ευθαρσώς και με περίσσιο μένος μάς λέει:

«Αν δεν πάρει πίσω τις δηλώσεις του δεν θα δει υπουργείο»!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

«Ιδιοκτήτης» του υπουργείου είναι ο Άνθιμος;;;;

Δεν ντρέπονται να το βροντοφωνάζουν κιόλας;

Επειδή συνηθίσαμε τα αίσχη και κάποια πράγματα τα προσπερνάμε θα ήθελα να μείνω λίγο στο επάγγελμα του δηλούντος. Είναι μητροπολίτης….. Δεν είναι ένας απλός ιερέας, είναι μητροπολίτης, μετάφραση: ο ιερότερος εκ των ιερέων.

Η εκκλησία και οι εκπρόσωποί της κανονικά δεν ασχολούνται με τα του Θεού; Ο λόγος ύπαρξής τους δεν είναι να κηρύττουν το θέλημα του Θεού;

Το θέλημα Θεού δεν είναι:

Το λυχνάρι που δίνει φως στο σώμα, είπε o Κύριος, είναι το µάτι· και το λυχνάρι που φωτίζει την ψυχή είναι ο νους. Εάν λοιπόν το µάτι µας είναι υγιές, όλο το σώμα µας θα είναι γεμάτο φως. Εάν όμως το µάτι µας είναι τυφλό, όλο το σώμα µας θα είναι βυθισμένο στο σκοτάδι. Εάν επομένως ο νους µας σκοτισθεί από την προσκόλληση στον πλούτο, σε πόσο σκοτάδι θα βυθισθεί ή ψυχή µας;

Και συνέχισε ο Κύριος λέγοντας: Κανείς δεν μπορεί να είναι συγχρόνως δούλος σε δυο κυρίους. Ή θα μισήσει τον ένα και θα αγαπήσει τον άλλο· ή θα προσκολληθεί στον ένα και θα καταφρονήσει τον άλλο. Διότι δεν μπορείτε να είστε συγχρόνως δούλοι και του Θεού και του πλούτου. Ή θα μισήσετε τον πλούτο για να αγαπήσετε τον Θεό, ή θα προσκολληθείτε στον πλούτο και θα καταφρονήσετε τον Θεό.

Στα λόγια του Κυρίου μάλιστα ο πλούτος προσωποποιείται ως ανταγωνιστής και ως εχθρός του Θεού. Διότι ο άνθρωπος με τα πολλά χρήματα έχει την αίσθηση της δυνάμεως. Και αγοράζει διαρκώς υλικά αγαθά και αποξενώνεται από τα πνευματικά. Όποιος σκλαβώθηκε στο χρήμα, δεν μπορεί να είναι γνήσιος δούλος Ιησού Χριστού, ο Οποίος ζητά από μας αποκλειστική αφοσίωση. Επιπλέον η προσκόλληση στο χρήμα καλλιεργεί μέσα μας την πλεονεξία, η οποία χαρακτηρίζεται από τον λόγο του Θεού ως ειδωλολατρία. Δηλαδή κινδυνεύουμε να χάσουμε τον Θεό και την ψυχή μας.

Στεφανία Λυγερού, 29-10-2010

Έλεος!

21 καθηγητές για 84 ώρες διδασκαλίας του ίδιου αντικειμένου!

 

Του Στέλιου Μαρίνη*

 

Κωμικοτραγική κατάσταση αναμένεται να επικρατήσει στα Μουσικά Σχολεία αν οι υπεύθυνοι δεν σοβαρευτούν. Οι πιστώσεις για αναπληρωτές τελείωσαν, ό,τι κι αν αυτό σημαίνει, κι έτσι οι καθηγητές ΠΕ και ΤΕ μπορούν να προσληφθούν μόνο ως ωρομίσθιοι, επειδή αν πάρουν 5 ώρες και πάνω θα πρέπει να γίνουν Αναπληρωτές Μειωμένου Ωραρίου!

Προτού εξηγήσουμε τις συνέπειες, τονίζουμε για άλλη μια φορά ότι η πρόσληψη είτε Ωρομισθίων είτε ΑΜΩ είναι παράνομη όταν τα κενά είναι πλήρη. Δίπλα σ’ αυτή την παρανομία προστίθεται αυτή η απίστευτη απόφαση να μην επιτρέπει το σύστημα διορισμό καθηγητών ΤΕ ή ΠΕ πάνω από 4 ώρες για να μη γίνουν αναπληρωτές!

Ακούστε τώρα τις συνέπειες με παράδειγμα ενός συγκεκριμένου σχολείου, εν προκειμένω του Μουσικού Σχολείου Πειραιά στο οποίο είμαι υπεύθυνος για την κατάρτιση του Ωρολόγιου Προγράμματος.

1. Δεν πρόκειται να βρεθούν όσοι μουσικοί χρειάζονται που να δεχτούν διορισμό 4 ωρών υποχρεωτικά σε δύο τουλάχιστον ημέρες αφού τα μαθήματα διδάσκονται σε δύο ώρες εβδομαδιαίως που πρέπει να μην είναι την ίδια ημέρα, όταν μάλιστα γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται να εγγράψουν προϋπηρεσία, άρα τα κενά πιθανώς δεν θα καλυφθούν ποτέ!

2. Αν παρά την προηγούμενη πρόβλεψη δεχτούν να έρθουν ωρομίσθιοι 4 ωρών, ο αριθμός των καθηγητών θα είναι περίπου ίσος με εκείνο των μαθητών! Υπολογίζω ότι οι εκπαιδευτικοί αυτής της κατηγορίας θα είναι περίπου 100 σε ένα σχολείο 230 μαθητών.

3. Πιστεύει κανείς εχέφρων άνθρωπος ότι ένα σχολείο με 150 καθηγητές και 230 μαθητές μπορεί να λειτουργήσει, να διοικηθεί, να ανασάνει; Ούτε ποιος είναι αυτός ο κύριος στην πόρτα δεν θα ξέρει όποιος είναι υπεύθυνος για τις εισόδους του σχολείου, κι ας σημειωθεί ότι φύλακας ή επιστάτης δεν υπάρχει.

4. Πώς μπορεί κάποιος να αξιώσει απ’ αυτούς του ανθρώπους να παραγάγουν εκπαιδευτικό έργο όταν η πολιτεία εκμεταλλευόμενη την ανάγκη τους για αυτά τα 150 περίπου ευρώ τα μήνα τους στοιβάζει σαν εμπορεύματα σε χώρους που υποτίθεται ότι παράγεται παιδεία και πολιτισμός.Τελικά καταλάβαμε τι σημαίνει η φράση «πρώτα ο μαθητής». Το πρώτα είναι χρονικό. Πρώτα πάνε οι μαθητές στο σχολείο και μετά πολύ πολύ μετά φτάνουν οι καθηγητές, αν φτάσουν ποτέ.

 

 

* Στέλιος Μαρίνης, oldmath@otenet.gr

ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ

 

Του Μιχάλη Βασιλάκη*

 

 

Στον απολογισμό ενός χρόνου εξουσίας του που επιχείρησε ο κ. Παπανδρέου στη περίφημη διακαναλική «συνέντευξη»,αλλά και από τις αντιδράσεις ολόκληρου του πολιτικού φάσματος και κορυφαίων εκπροσώπων του συστήματος, αποκαλύφθηκαν  η μάλλον επιβεβαιώθηκαν και ομολογήθηκαν τρεις κεφαλαιώδους σημασίας πραγματικότητες:

·      Το μνημόνιο δεν είναι μόνο οικονομικού περιεχομένου πρόσκαιρη και έκτακτη κατάσταση για να βγει ο ελληνικός καπιταλισμός από τη κρίση. Είναι πλέγμα στρατηγικής που μάλιστα αναπροσαρμόζεται για τη πλήρη νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση κάθε πτυχής της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής της χώρας. Έχει άρα μόνιμο και διαρκή χαρακτήρα, δημιουργεί δικό του θεσμικό, εξουσιαστικό πλαίσιο και όργανα. Ο κ. Παπανδρέου στη «συνέντευξη» του αρκέστηκε απλά να προβάλλει τον εαυτό του σαν το πιο κατάλληλο διαμεσολαβητή ανάμεσα στη τρόικα και τη χώρα!!!

. Το μνημόνιο και η τρόικα καταδικάζει τη χώρα και το λαό να κινείται συνεχώς στο χείλος της διαλυτικής πτώχευσης και χρεοκοπίας, γιατί έτσι η νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση του ελληνικού καπιταλιστικού οικοδομήματος, θαναι πιο γρήγορη, πιο αποτελεσματική και πιο ολοκληρωτική. Ο πρωθυπουργός στη «συνέντευξη» του αρκέστηκε να επισείει την απειλή της διαλυτικής πτώχευσης σαν δαμόκλειο σπάθη πάνω από τη χώρα και το λαό!

. Απέναντι στο μνημόνιο της τρόικας και του Παπανδρέου, αποδείχτηκε ότι δεν υπάρχει καμιά συγκροτημένη εναλλακτική προοδευτική δημοκρατική διέξοδος που να βασίζεται σε μια συνεκτική συμμαχία κοινωνικών συμφερόντων και να εκπροσωπείται από ένα φερέγγυο μέτωπο πολιτικών δυνάμεων. Ο πρωθυπουργός κ. Παπανδρέου το αξιοποίησε αυτό για να εκπέμψει την απειλή ανώμαλων αντιδραστικών λύσεων  με τη δραπέτευση του από την εξουσία μέσω «πρόωρων» εκλογών!!

Μέσα στις συνθήκες αυτές και με τη διαπίστωση ακόμη και κορυφαίων συστημικών οικονομικών και πολιτικών αναλυτών, ότι η κρίση με συνταγές μνημονίου δεν είναι καν βραχυπρόθεσμα διαχειρίσιμη, η ανάδειξη μιας προοδευτικής, δημοκρατικής, αντινεοφιλέλευθερης  διεξόδου αποκτά επείγοντα χαρακτηριστικά.

 

Η   ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ  ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗΣ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ  ΔΙΕΞΟΔΟΥ

Φυσικά μια τέτοια προοπτική δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Γιατί δεν  μπορεί ναναι μια απλή τεχνοκρατική, διαχειριστική πλατφόρμα ακόμη και αν περιέχει φαινομενικά ανατρεπτικές ρήξεις όπως π.χ. άρνηση του χρέους, κρατικοποιήσεις στρατηγικών τομέων της οικονομίας, αναδιανομή εισοδήματος κ.λ.π.

Η προοδευτική δημοκρατική διέξοδος που θα ανοίγει το δρόμο σε ριζικούς κοινωνικούς μετασχηματισμούς, δεν μπορεί ναναι χωρίς κόστος για καμιά κοινωνική τάξη η στρώμα που θαχει αναφορές στη κυριαρχία του χρηματιστηριακού κεφαλαίου στην οικονομία και τη κοινωνία. Ούτε σε εκείνα τα κοινωνικά στρώματα που θαχουν αναφορές στις ανάγκες και τον ασύμμετρο καταναλωτισμό των διευρυμένων στρωμάτων του παρασιτισμού και της διαφθοράς των κάθε είδους διαμεσολαβήσεων.

Η αναγκαία ριζική οικονομική παραγωγική αναδιάρθρωση προς μια αυτοτελή και διευρυμένη εσωτερική αγορά, που θα τροφοδοτείται και θα αναπαράγεται από την εσωτερική κατανάλωση, καθώς και η υλοποίηση μιας νέας σύμμετρης παραγωγικής και δημογραφικής ισορροπίας των διαφόρων περιφερειών, θα απαιτήσουν αγώνες, κόπους και θυσίες από τις κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις της προοδευτικής διεξόδου.

Το προοδευτικό, δημοκρατικό, μέτωπο κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων για να πετύχει τους στόχους του πρέπει:  

1.      Να αποκτήσει ολοκληρωμένο το όπλο-εργαλείο της νομισματικής πολιτικής με τη καθιέρωση άμεσα εθνικού νομισματικού μέσου εσωτερικών πληρωμών.

2.      Να αποκτήσει τον έλεγχο του χρηματοπιστωτικού συστήματος μέσω ενός απόλυτα κρατικού εμπορικού τραπεζικού φορέα.

3.      Να απαλλάξει την οικονομία από την κυριαρχία του χρηματιστηριακού  κεφαλαίου, απαγορεύοντας την αγορά παραγώγων  και καθιερώνοντας ελάχιστο χρόνο χρηματιστηριακής επένδυσης.

4.      Να συνδέσει κάθε επένδυση με ελάχιστη δαπάνη εργασίας.

5.      Να απαγορεύσει κάθε καταχρηστική άμεση ή έμμεση ελαστική σχέση εργασίας οποιασδήποτε μορφής. Να ποινικοποιηθεί η ανασφάλιστη εργασία.

6.      Να επαναφέρει ακέραια όλα τα δικαιώματα των εργαζομένων που     καταργήθηκαν  ή φαλκιδεύτηκαν, εργασιακά και συνδικαλιστικά.

 7.  Δημόσιο και ενιαίο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης υγεία – σύνταξη.

 8. Δημόσια και δωρεάν παιδεία για όλους τους νέους. Συνολική προοδευτική δημοκρατική μεταρρύθμιση όλου του εκπαιδευτικού συστήματος.

Στις βασικές προτεραιότητες του προοδευτικού, δημοκρατικού μετώπου δεν μπορεί παρά νάναι ο εκδημοκρατισμός συνολικά του κοινωνικοπολιτικού συστήματος από τα πάνω μέχρι τα κάτω.

Η πλήρης αποκατάσταση των αρχών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και η ενδυνάμωσή της με άμεσοδημοκρατικούς θεσμούς παρέμβασης του λαού στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι.

Η κατοχύρωση όλων των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων με την ριζοσπαστική, δημοκρατική, αναθεώρηση του συντάγματος.

Οι βασικές κοινωνικές δυνάμεις του μετώπου δεν μπορεί παρά νάναι οι νέες βάρδιες της εργατικής τάξης και η νεολαία που πλήττεται διπλά τόσο στον τομέα της εργασίας όσο και στον τομέα της γνώσης.

Η οργανωτική ανασυγκρότηση του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος ώστε ν’ ανταποκρίνεται στις σημερινές μορφές κατανάλωσης της εργατικής δύναμης, αλλά και στην ανάγκη να ανέβει ο πολιτικός ρόλος των κοινωνικών οργανώσεων της εργατικής τάξης μαζί με την υπεράσπιση της ενότητάς του, αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την κατεύθυνση που θα τραβήξει ολόκληρο το λαϊκό κίνημα!

Οι πολιτικές δυνάμεις που μπορούν να συναντηθούν στην κατεύθυνση ενός τέτοιου δημοκρατικού, προοδευτικού μετώπου, δεν μπορούν να προσδιοριστούν με στενούς κομματικούς όρους, καθώς και η κρίση αντιπροσώπευσης του πολιτικού συστήματος είναι καθολική και τεράστια.

Εθνικοανεξαρτησιακές, αντινεοφιλελεύθερες προοδευτικές δημοκρατικές δυνάμεις συγκροτημένες ή ασυγκρότητες, βρίσκονται τόσο στο χώρο της ευρύτερης αριστεράς όσο και στο χώρο της κεντροαριστεράς.

Η ενεργοποίησή τους στην κατεύθυνση ενός ενιαίου κοινωνικοπολιτικού μετώπου είναι δυνατή και αναγκαία.

Ο καθένας έχει την ευθύνη του γι αυτό.

Στο εκβιαστικό δίλημμα ΜΝΗΜΟΝΙΟ και ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ή ΧΑΟΣ και  ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ μπορεί να δοθεί η απάντηση δημοκρατική – προοδευτική διέξοδος.

 

 

* O Μιχάλης Βασιλάκης είναι γραμματέας του ΕΑΜ, 27/10/2010,  eamgr.wordpress.com   

  

«Η κρίση μπορεί να φέρει και το φασισμό»

 

Συνέντευξη του Robert Ρaxton στον Δημήτρη Αγγελίδη**

 

 

 

Αν ο φασισμός ήταν – όπως υποστηρίζει ο καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια Ρόμπερτ Πάξτον – το ανάχωμα της ιταλικής και γερμανικής άρχουσας τάξης του Μεσοπολέμου στην ολοένα και αυξανόμενη επιρροή των κομμουνιστικών ιδεών, τότε στην εποχή «του τέλους της Ιστορίας» μάλλον δεν θα πρέπει να ανησυχούμε. Το άρμα της φιλελεύθερης οικονομίας τρέχει ξέφρενα και ο καβαλάρης που κρατάει τα χαλινάρια δεν ανεμίζει κόκκινη παντιέρα. Κανένας φίρερ και κανένας Μουσολίνι δεν χρειάζεται να τον ρίξει απ' τη σέλα. Ή μήπως δεν είναι έτσι; Μήπως πρέπει να ανησυχούμε; Ναι, μας λέει ο Πάξτον. Οχι απαραίτητα για το αν έρθει ο φασισμός στην εξουσία. Αλλά διότι – όπου ξυπνάνε ο ρατσισμός, ο εθνικισμός και ο λαϊκισμός – κάποιοι δείχνουν πρόθυμοι να πάρουν μαζί του πρωινό.

Η κρίση που γνώρισε η Ευρώπη τα πρώτα χρόνια μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και, αργότερα, μετά το οικονομικό κραχ του '29, προετοίμασε το έδαφος για να ριζώσει ο φασισμός. Η συμπτωματολογία εκείνων των κρίσεων θυμίζει πολύ την τωρινή: οικονομική ανασφάλεια, απογοήτευση από τη δημοκρατία, αναζήτηση ταυτότητας. Η κρίση δεν αρκούσε, βέβαια, για να ανθήσει ο φασισμός. Χρειαζόταν επί πλέον μια ηγετική μορφή όπως ο Μουσολίνι ή ο Χίτλερ, με την απαραίτητη φιλοδοξία και τη στρατηγική ικανότητα για την κατάλη- ψη της εξουσίας και, από την άλλη, ένα πολιτικό σύστημα έτοιμο να συμμαχήσει με το φασισμό προκειμένου να αποφύγει τη σοσιαλιστική επανάσταση, που τότε φαινόταν προ των πυλών. Μόνο σε δύο χώρες, την Ιταλία και τη Γερμανία, συνδυάστηκαν όλες μαζί οι προϋποθέσεις και ο φασισμός βρέθηκε στην εξουσία – με τα γνωστά ολέθρια αποτελέσματα.

Υπάρχουν σήμερα οι συνθήκες για να επιστρέψει ο φασισμός; Το ερώτημα μπαίνει επιτακτικά, στο βαθμό που βλέπουμε να επανεμφανίζεται δυναμικά στην Ευρώπη, και βεβαίως στην Ελλάδα, ένας λόγος με χαρακτηριστικά που μοιάζουν πολύ με αυτά του φασι- σμού: εθνικισμός, κατασκευή εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών, δυσανεξία προς το διαφορετικό, απαξίωση της δημοκρατίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων για χάρη των εννοιών της τιμής, του αίματος, της εθνικής παράδοσης.

Ο Ρόμπερτ Πάξτον, από τους σημαντικότερους ιστορικούς του φασισμού, μας βοηθά να διερευνήσουμε μιαν απάντηση. Για το δοκίμιό του «Η ανατομία του φασισμού» (εκδ. Κέδρος), η βιβλιοπαρουσίαση των «Ν.Υ. Times» έγραψε ότι, αν και «δεν είναι η πιο πρωτότυπη μελέτη στο αντικείμενο», είναι πάντως «τόσο δίκαιη, λεπτομερής και, τελικά, πειστική  – που μπορεί κάλλιστα να γίνει η πιο έγκυρη».

Ύστερα από μια διεισδυτική αναδρομή στα πέντε στάδια του φασισμού, από τη δημιουργία των πρώτων κινημάτων, την εδραίωσή τους, την κατάληψη της εξουσίας, την άσκηση της εξουσίας και το τέλος τους, ο επίτιμος καθηγητής στο τμήμα Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κολούμπια προτείνει έναν λειτουργικό ορισμό για το φασισμό: «μια μορφή πολιτικής συμπεριφοράς που χαρακτηρίζεται από μονομανή ενασχόληση με την κοινωνική παρακμή, την ταπείνωση ή τον κατατρεγμό και από μιαν αντισταθμιστική προσήλωση στην ενότητα, στην ενεργητικότητα και στον εξαγνισμό. Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτής της στάσης, ένα κόμμα μαζικής απήχησης που αποτελείται από αφοσιωμένους εθνικιστές ακτιβιστές, οι οποίοι βρίσκονται σε ταραχώδη αλλά αποτελεσματική συνεργασία με παραδοσιακές ελίτ, εγκαταλείπει τις δημοκρατικές ελευθερίες και, χωρίς ηθικούς ή νομικούς περιορισμούς, επιδιώκει να πραγματοποιήσει εσωτερικές εκκαθαρίσεις και να επεκταθεί εξωτερικά».

Η απειλή του φασισμού, λοιπόν, συνεχίζει να υπάρχει σήμερα, καταλήγει ο Πάξτον σύμφωνα τον ορισμό του, ακόμα και αν είναι απίθανο να επαναληφθεί με τον ίδιο τρόπο. Το ερώτημα τότε είναι πώς θα τον καταλάβουμε και, κυρίως, πώς θα τον αντιμετωπίσουμε.

 

Αποτελεί η σημερινή οικονομική κρίση γόνιμο έδαφος για να ριζώσουν και να αναπτυχθούν φασιστικές ιδέες και πολιτικές;

«Οι φασιστικές ιδέες και τα φασιστικά κινήματα ανθούν σε καταστάσεις κρίσης. Η τωρινή οικονομική ύφεση προκαλεί το φόβο ότι οι δημοκρατικοί θεσμοί δεν έχουν τη δύναμη να δημιουργούν θέσεις εργασίας και ευημερία και ενθαρρύνει την αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων. Την παρούσα στιγμή, όταν οι αριστερές λύσεις έχουν απαξιωθεί, κερδίζουν έδαφος δεξιές λύσεις κάθε μορφής, ανάμεσα στις οποίες και ο φασισμός».

Βρίσκετε αναλογίες στις πολιτικές του Σαρκοζί και του Γ' Ράιχ απέναντι στους Ρομά;

«Κάθε πολιτική που στιγματίζει μια ομάδα, εφαρμόζοντας μέτρα ομαδικού αποκλεισμού, ακούγεται σαν αντίλαλος των φασιστικών πολιτικών γύρω από την εθνότητα, αν και αυτό δεν σημαίνει πως αυτή η πολιτική συνιστά έναν πλήρως ανεπτυγμένο φασισμό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο πρόεδρος Σαρκοζί αντιμετωπίζει στα δεξιά του την εκλογική πίεση του Εθνικού Μετώπου του Λεπέν, ο οποίος απειλεί να του πάρει ψηφοφόρους. Προφανώς, ο κ. Σαρκοζί νιώθει ότι η τωρινή πολιτική συγκυρία απαιτεί απ' αυτόν να προσπαθήσει να φανεί πιο σκληρός απέναντι στους μετανάστες και στους μη αφομοιωμένους νεαρούς μετανάστες από ό,τι οι αντίπαλοί του, δεξιοί ή αριστεροί».

Κάποιοι λένε ότι σήμερα τα φασιστικά κινήματα δεν είναι ανησυχητικά, γιατί βρίσκονται μακριά από την εξουσία. Δεν είναι, όμως, από μόνο του ανησυχητικό το ότι έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν την πολιτική ατζέντα;

 «Αυτό δείχνει η περίπτωση του προέδρου Σαρκοζί. Αν τα φασιστικά κινήματα αρχίσουν να προσελκύουν ψηφοφόρους, κάποια κόμματα ίσως προσπαθήσουν να τα ανταγωνιστούν, υιοθετώντας κάτι από το λόγο και την πολιτική τους. Μ' αυτόν τον τρόπο, νέα και ανερχόμενα φασιστικά κινήματα μπορεί να κατευθύνουν την πολιτική ατζέντα προς τα δικά τους συμφέροντα».

Η αυστηρή αντιμεταναστευτική πολιτική που υιοθετεί σήμερα η Ευρώπη είναι σημάδι ότι βρισκόμαστε ένα βήμα πιο κοντά στο φασισμό;

«Η σημερινή κρίση είναι όχι μόνον οικονομική, αλλά και υπαρξιακή. Κάποιοι στις δυτικές χώρες ανησυχούν ότι απειλείται η ίδια η ύπαρξη του πολιτισμού τους εξαιτίας της μαζικής μετανάστευσης ανθρώπων από άλλους πολιτισμούς και θρησκείες, οι οποίοι δεν θέλουν να αφομοιωθούν. Ορισμένοι από αυτούς που ανησυχούν φοβούνται ότι η δημοκρατία δεν έχει τη δύναμη να αντιμετωπίσει τη μεταναστευτική απειλή με αρκετή αποφασιστικότητα και πυγμή.

»Κάθε κράτος θεσπίζει ρυθμίσεις για την είσοδο των μεταναστών και θέτει προϋποθέσεις για την απόκτηση του δικαιώματος εργασίας και για την πολιτογράφησή τους. Αν αυτά τα μέτρα είναι μετριοπαθή και εφαρμόζονται με ανθρωπιά, δεν αποτελούν από μόνα τους βήμα προς το φασισμό. Αν είναι σκληρά και συνοδεύονται από βία και ρατσιστικές προκαταλήψεις, αποτελούν βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση».

Πολλοί ηγέτες ομάδων που εμπίπτουν στον δικό σας ορισμό του φασισμού αρνούνται κάθε σχέση με το φασισμό. Να τους πιστέψουμε;

 «Από το '45 ο όρος "φασίστας" έχει απαξιωθεί εξαιτίας της ελεεινής κατάληξης των Χίτλερ και Μουσολίνι. Στη μεταπολεμική περίοδο, ακόμη και τα κινήματα που προέρχονταν από φασιστικές ρίζες του απώτερου παρελθόντος, όπως το Ιταλικό Κοινωνικό Κίνημα, έτειναν να αποφεύγουν τον όρο και να τονίζουν τη "μετα-φασιστική" τους φύση. Δεν πρέπει, επομένως, να τους πιστέψουμε».

Πώς μπορούμε τότε να αναγνωρίσουμε τους φασίστες;

«Από τις πράξεις τους: δαιμονοποίηση των εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών, παραμερισμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων στη μάχη κατά των εχθρών, βίαιες πιέσεις για υποταγή, εμπλοκή σε επιθετικούς πολέμους».

Έχουμε την τάση να συνδέουμε τους φασίστες με συγκεκριμένα σύμβολα, τρόπους εμφάνισης και μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις. Αποτελούν αυτά ουσιώδη στοιχεία του φασισμού;

«Δεν νομίζω. Το '50 ο Τζ. Λίνκολν Ρόκγουελ θέλησε να δημιουργήσει ένα κίνημα ναζί στις ΗΠΑ υιοθετώντας όλη τη ναζιστική εμφάνιση, μαζί με τις σβάστικες. Φαινόταν εκτός τόπου και αλλόκοτος. Αλλα ακροδεξιά κινήματα στις ΗΠΑ είχαν την ευφυΐα να υιοθετήσουν μία εμφάνιση που ταιριάζει στις εθνικές παραδόσεις. Τα μελλοντικά κινήματα βίαιου εθνικισμού θα καταβάλουν κάθε προσπάθεια να φαίνονται εγχώρια και οι μαζικές εκδηλώσεις τους θα μοιάζουν με παραδοσιακές μαζικές εκδηλώσεις».

Ως «φασίστες» έχουν χαρακτηριστεί πολύ διαφορετικοί άνθρωποι και κινήματα, από ισλαμιστικές ομάδες μέχρι τον πρόεδρο Μπους. Εχει πια νόημα ο όρος;

«Από το 1945 ο όρος "φασίστας" έχει γίνει το πιο εμπρηστικό λήμμα του πολιτικού λεξικού. Χρησιμοποιείται πολύ συχνά και χωρίς διακρίσεις – κι επομένως έχει σχεδόν χάσει το νόημά του στην καθημερινή γλώσσα. Οταν χρησιμοποιείται μ' αυτήν τη χαλαρότητα, σημαίνει απλώς κάποιον που ο ομιλητής αντιπαθεί σφόδρα. Δεν νομίζω, όμως, ότι ο όρος πρέπει να εγκαταλειφθεί. Η νέα μορφή πολιτικής πρακτικής που εφευρέθηκε από τον Μουσολίνι και οδηγήθηκε στα άκρα από τον Χίτλερ πρέπει να έχει ένα όνομα, και είμαστε καταδικασμένοι να χρησιμοποιούμε το όνομα που του έδωσε ο Μουσολίνι. Πρέπει, όμως, να χρησιμοποιούμε τον όρο με σύνεση και ακρίβεια. Προτιμώ να τον χρησιμοποιώ για κινήματα και ιδέες των οποίων τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά αναλογούν στα κινήματα και τις ιδέες του Μουσολίνι και του Χίτλερ. Για άλλα είδη κινημάτων ή καθεστώτων πρέπει να χρησιμοποιούμε άλλους όρους: θρησκευτικός φονταμενταλισμός, επιθετική διακυβέρνηση, τρομοκρατικοί πυρήνες...»

Μερικοί δίνουν μεγάλη σημασία στο ψυχολογικό προφίλ του Χίτλερ και άλλων φασιστών ηγετών. Μπορεί η ψυχολογία να μας βοηθήσει να εξηγήσουμε το φασισμό;

«Δεν νομίζω ότι η ψυχολογία μάς είναι πολύ χρήσιμη αν θέλουμε να εξηγήσουμε τη βία και το μίσος στο πλαίσιο του φασισμού. Από τη μία πλευρά, όσο και να μας φαίνονται σήμερα αλλόκοτοι ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι, δεν φαίνονταν αλλόκοτοι στους Γερμανούς και τους Ιταλούς εκείνης της εποχής. Επί πλέον, στην αρχή της σταδιοδρομίας τους επέδειξαν συχνά εξαιρετικές κριτικές ικανότητες στην ανάπτυξη της τακτικής και της στρατηγικής τους. Ακόμα και ο Χίτλερ δεν ήταν τρελός. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορούμε να ψυχαναλύσουμε τους νεκρούς.

»Το βασικό ερώτημα είναι γιατί οι Ιταλοί και οι Γερμανοί έχασαν τα μυαλά τους μ' αυτούς τους αουτσάιντερ που ήθελαν να κυβερνήσουν τις χώρες τους και γιατί τη δεδομένη ιστορική στιγμή βρήκαν την εθνικιστική βία ελκυστική. Ολες οι ψυχολογικές εξηγήσεις που έχουν δοθεί για τη βία και το μίσος της κοινής γνώμης στην Ιταλία και τη Γερμανία -στερήσεις και απώλειες του Α' Παγκόσμιου Πολέμου, σεξουαλική καταπίεση- ισχύουν εξίσου και για τους Βρετανούς ή τους Γάλλους».

Αληθεύει ότι ο Χίτλερ ήταν λιγότερο ένας φανατικός ιδεολόγος, όπως τον θεωρούν πολλοί, και περισσότερο ένας τακτικιστής χωρίς ιδεολογικές δεσμεύσεις;

«Η δημόσια εικόνα του Χίτλερ ως φανατικού ιδεολόγου τού ήταν πολύ βολική από δύο πλευρές – εμφανίστηκε ως ο πιο αποφασισμένος οπαδός της επανάκτησης της γερμανικής δύναμης μέσα από την ακύρωση της ειρηνευτικής συνθήκης των Βερσαλλιών και, επίσης, εμφανίστηκε ως ο πιο αποφασιστικός αντίπαλος των κομμουνιστών, που το 1932 βρίσκονταν σε άνοδο, όπως σε άνοδο βρισκόταν και το Ναζιστικό Κόμμα. Γι' αυτό ο Χίτλερ δεν απάλυνε τη δημόσια εικόνα του αδιάλλακτου. Ακόμη κι έτσι, πολλοί συντηρητικοί είχαν τόσο τρομάξει το 1932 από μια επανάληψη της επανάστασης του 1919, που ήθελαν να φέρουν τον Χίτλερ στην κυβέρνηση, παρά τις επιφυλάξεις τους για τη συμπεριφορά ορισμένων οπαδών του.

»Ο Χίτλερ δεν δίσταζε να είναι πραγματιστής αν το απαιτούσαν οι καταστάσεις. Το '36 ανέβαλε το αντισημιτικό πρόγραμμα του καθεστώτος του στη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων στο Βερολίνο και κατά καιρούς επέτρεψε σε ορισμένους Εβραίους να γίνουν "επίτιμοι άρειοι". Ο Χίτλερ αποδείχτηκε ικανός πραγματιστής κυρίως σε οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα. Ενώ εμφανιζόταν αδιάλλακτος δημοσίως, είχε κρυφές συναντήσεις με επιχειρηματικούς και στρατιωτικούς ηγέτες και τους διαβεβαίωσε ότι θα σεβόταν την περιουσία και το κοινωνικό στάτους κβο. Επομένως, έγινε δεκτός από πολλούς συντηρητικούς ως το μικρότερο κακό, αναγκαίο για να κρατηθούν οι κομμουνιστές εκτός εξουσίας.

»Η συμμαχία του Χίτλερ με τους συντηρητικούς και η άρνησή του μιας "καφέ επανάστασης", με την οποία οι ναζί στρατιωτικοί θα δέχονταν προσοδοφόρες θέσεις στις επιχειρήσεις και στο στρατό δεν άρεσε καθόλου σε κάποια μέλη του Ναζιστικού Κόμματος, αλλά ο Χίτλερ συνέτριψε την ανεξαρτησία τους με τη δολοφονία του ηγέτη των Ταγμάτων Εφόδου Ερνεστ Ρομ τη "νύχτα των μεγάλων μαχαιριών", τον Ιούνιο του 1934».

Αναφέρετε στο βιβλίο ότι οι φασίστες αλλάζουν συχνά θέσεις χωρίς να νιώθουν την υποχρέωση να εξηγήσουν τους λόγους. Ποια είναι η διαφορά με τα δημοκρατικά κόμματα που υπόσχονται περισσότερα από αυτά που μπορούν να κάνουν ή με τα κομμουνιστικά καθεστώτα που δεν κατάφεραν να πραγματοποιήσουν την υπόσχεσή τους για ισότητα;

 «Πιστεύω ότι υπάρχει μια πραγματική διαφορά. Μπορούμε να την εξηγήσουμε καλύτερα αν εξετάσουμε τον κύκλο ζωής των φασιστικών κινημάτων και κομμάτων. Συνήθως ξεκινούν ως κινήματα διαμαρτυρίας, υιοθετώντας ένα μεγάλο εύρος θεμάτων που ακούγονται αντικαθεστωτικά, ακόμη και επαναστατικά. Αν δεν υπήρχε η εθνικιστική δημαγωγία τους, θα μπορούσε κανείς να τα νομίσει για αριστερά κινήματα. Ακόμη και όταν τα κινήματα ριζώνουν πια ως λειτουργικά κόμματα, εξακολουθούν να ακούγονται αντικαθεστωτικά. Στη συνέχεια, καταλαμβάνουν την εξουσία με τη βοήθεια ενός κατεστημένου που φοβάται τους ακροαριστερούς περισσότερο από τους ακροδεξιούς. Εκεί πια βρίσκουν τρόπους συνύπαρξης με το κατεστημένο, επειδή χρειάζονται το στρατό και τους βιομηχάνους για να προετοιμαστούν για τους επιθετικούς τους πολέμους. Στους απογοητευμένους αρχικούς οπαδούς τους χρυσώνουν το χάπι με όνειρα εθνικής νίκης και κάθαρσης. Φαίνεται, λοιπόν, ότι αποτελεί μέρος της φύσης της φασιστικής εμπειρίας η υιοθέτηση και στη συνέχεια η προδοσία των κινημάτων διαμαρτυρίας».

Παίρνοντας αφορμή και από τη στάση της άκρας Αριστεράς και της άκρας Δεξιάς κατά της παγκοσμιοποίησης, ορισμένοι εμφανίζονται να πιστεύουν ότι η άκρα Αριστερά και ο φασισμός έχουν περισσότερα κοι- νά απ' ό,τι παραδέχονται. Εσείς τι πιστεύετε;

«Όταν εξετάσει κανείς τι πραγματικά είπαν και κυρίως τι έκαναν οι φασίστες, αποδεικνύεται ότι ο υποτιθέμενος αντικαπιταλισμός του φασισμού δεν εναντιώνεται καθόλου στον καπιταλισμό, παρά μόνο σε μεγάλα πολυεθνικά συμφέροντα. Από την άλλη πλευρά, οι περισσότεροι σοσιαλιστές δεν είναι αντίθετοι με την παγκοσμιοποίηση των θεσμών απόδοσης δικαιοσύνης ή με το δίκαιο εμπόριο.

»Αλλωστε, ο φασισμός πέτυχε όταν υποσχέθηκε την ήττα μιας Αριστεράς που φαινόταν να βρίσκεται στα πρόθυρα της εξουσίας. Ο αντισοσιαλισμός και ο αντιφιλελευθερισμός είναι οι λόγοι της ύπαρξής του».

Μερικοί προτιμούν να μιλούν για «ολοκληρωτισμό», περιλαμβάνοντας στον όρο αδιακρίτως και το φασισμό και το σταλινισμό. Είναι σωστή αυτή η προσέγγιση;

«Μπαίνει κανείς στον πειρασμό να χρησιμοποιήσει τον όρο ολοκληρωτισμός επειδή τα μέσα υποταγής που χρησιμοποίησαν ο Χίτλερ και ο Στάλιν μοιάζουν πολύ. Για τα θύματα των δύο καθεστώτων, οι αστυνομικές υπερβάσεις και τα στρατόπεδα φαίνονται ίδια.

»Ομως, αν δει κανείς πιο προσεκτικά τα πράγματα, η έννοια του ολοκληρωτισμού κρύβει περισσότερα από όσα φανερώνει. Οι όροι είναι βάσιμοι όσο μας βοηθούν να καταλάβουμε τον κόσμο. Η έννοια του ολοκληρωτισμού δεν μας λέει τίποτα για το πώς τα φασιστικά κινήματα κατέκτησαν και άσκησαν την εξουσία – σε συμμαχία με τους συντηρητικούς. Αν δει κανείς προσεκτικά τις φασιστικές κυβερνήσεις που προέκυψαν, δεν ήταν μονολιθικές. Ηταν συμμαχίες των παραδοσιακών θεσμών και των ελίτ με τους νέους παράγοντες του φασιστικού κόμματος και με στρατιωτικούς που ανταγωνίζονταν μεταξύ τους – οι φασίστες έτειναν να πάρουν το πάνω χέρι κάτω από την πίεση του ολοκληρωτικού πολέμου.

»Αντίθετα, ο Στάλιν κυβέρνησε μέσα από το κόμμα του, χωρίς να έχει να αντιμετωπίσει επιχειρηματίες, αριστοκράτες, επαγγελματίες δημόσιους υπαλλήλους, εκκλησίες ή αξιωματικούς με ανεξαρτησία σκέψης.

»Επί πλέον, ο Στάλιν και ο Χίτλερ ήταν κακοί με διαφορετικούς τρόπους. Ο Στάλιν ήταν υπεύθυνος για εκατομμύρια θανάτους που οφείλονταν σ' ένα αλόγιστο οικονομικό πείραμα, σε μετακινήσεις πληθυσμών και στον παρανοϊκό παροξυσμό της μεγάλης εκκαθάρισης. Αλλά οι εκατομμύρια θάνατοι του Χίτλερ προήλθαν αρχικά από τη συνειδητή επιλογή ενός επιθετικού πολέμου και στη συνέχεια από την απόφασή του να εξολοθρεύσει έναν ολόκληρο λαό, μαζί με τα γυναικόπαιδα και τον πολιτισμό του. Το μεγαλύτερο κακό ήταν αυτό που προκάλεσε ο Χίτλερ.

»Τέλος, συγκαλύπτοντας το μερίδιο των συντηρητικών στην επιτυχία του φασισμού, η έννοια του ολοκληρωτισμού χρησιμεύει ως άλλοθι για εκείνους τους συντηρητικούς που συνέδεσαν την τύχη τους με τους φασίστες και σήμερα προσποιούνται ότι δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα εναντίον της ολοκληρωτικής δικτατορίας του Χίτλερ».

Είναι δίκαιο να πούμε ότι το μεγάλο κεφάλαιο, δηλαδή οι επιχειρηματίες και οι ιδιοκτήτες γης, προώθησαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο το φασισμό, ώστε να πολεμήσουν αυτό που έβλεπαν ως σοσιαλιστική απειλή;

«Κατά τη γνώμη μου, οι επιχειρηματίες και οι ιδιοκτήτες γης στην Ιταλία, τη Γερμανία και αλλού θα προτιμούσαν τη δεκαετία του 1920 να συνεχιστεί το συντηρητικό καθεστώς της εποχής πριν από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό δεν ήταν πια δυνατό μέσα στην αναταραχή που ακολούθησε τον πόλεμο – ιδίως μπροστά στο δεδομένο της Επανάστασης των Μπολσεβίκων στη Ρωσία και της ανόδου του κομμουνισμού στη δυτική Ευρώπη.

»Ηταν αναγκαίο, λοιπόν, να βρεθούν νέες τεχνικές κινητοποίησης της κοινής γνώμης γύρω από τον εθνικισμό, ώστε να απομακρυνθούν από τον κομμουνισμό οι εργάτες της γης και της βιομηχανίας. Επομένως, οι ηγέτες των επιχειρήσεων και της αγροτικής γης δέχτηκαν τελικά τους άξεστους φασίστες ως την καλύτερή τους άμυνα, με κάποια απροθυμία. Δεν προώθησαν το φασισμό, αλλά στο τέλος του έδωσαν κύρος και τον βοήθησαν να έρθει στην εξουσία».

Η γερμανική Αριστερά πώς αντιμετώπισε την άνοδο του ναζισμού;

«Έκανε ένα μοιραίο λάθος. Οι σοσιαλιστές και οι κομμουνιστές απέτυχαν να υποβαθμίσουν τις διαφορές τους και να συνεργαστούν για την ήττα του Χίτλερ. Οι κομμουνιστές πίστευαν ότι η επανάσταση απείχε μόλις ένα βήμα. Από αυτήν την οπτική, η υπεράσπιση της δημοκρατίας, όπως προσπαθούσαν να κάνουν οι σοσιαλιστές, αποτελούσε προδοσία της εργατικής τάξης – ήταν "σοσιαλφασισμός". Επί πλέον, οι κομμουνιστές πίστευαν ότι αν ο Χίτλερ ερχόταν στην εξουσία, θα ήταν για λίγο και θα επέσπευδε την επανάσταση. Εφτασαν στο σημείο να συνεργαστούν με τους ναζί σε πολλές περιπτώσεις – σε ένα δημοψήφισμα για την ανάκληση της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης της Πρωσίας το '31 και σε μια απεργία στις μεταφορές τον Νοέμβριο του '32. Ο Στάλιν αναγνώρισε αυτό το λάθος όταν άλλαξε πολιτική το 1935 και υποστήριξε ένα λαϊκό μέτωπο όλων των αντιφασιστικών δυνάμεων της Αριστεράς, του Κέντρου, ακόμη και της μετριοπαθούς Δεξιάς, εναντίον του ναζισμού».

Κάποιοι πιστεύουν ότι ο φασιστικός λόγος πρέπει να απαγορευτεί, άλλοι ότι η δημοκρατία πρέπει να προστατεύει την ελευθερία του λόγου ακόμη και των φασιστών. Εσείς τι πιστεύετε;

 «Πιστεύω ότι όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν το δικαίωμα να διακηρύσσουν τα πιστεύω και τις αξίες τους, ακόμη και αν κάποιοι πολίτες διαφωνούν μαζί τους. Είμαι της άποψης ότι ακόμα και η άρνηση του Ολοκαυτώματος πρέπει να προστατεύεται από τη στιγμή που παραμένει δυνατή η λογική αντίκρουση αυτής της θεωρίας.

»Παραμένουν όμως κάποια είδη λόγου που πρέπει να τιμωρούνται – και τιμωρούνται στις περισσότερες κοινωνίες: η απερίφραστη συκοφαντία ανθρώπων και η ανοιχτή υποκίνηση σε διάπραξη εγκλημάτων μίσους. Αυτοί οι περιορισμοί στο δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου μού φαίνονται θεμιτοί και αναγκαίοι, και βρίσκουν σίγουρα εφαρμογή σε πλευρές της φασιστικής θεωρίας».

Ανησυχείτε περισσότερο σήμερα για την παρουσία του φασισμού στη Δύση σε σχέση με έξι χρόνια πριν, όταν κυκλοφόρησε η «Ανατομία του φασισμού»;

«Ανησυχώ ότι σήμερα, σε σχέση με το 2004, είναι πιο εμφανή τα εθνικιστικά και ξενοφοβικά αισθήματα, καθώς και η απογοήτευση από τους δημοκρατικούς πολιτικούς θεσμούς. Βλέπω μιαν ανοχή σε σκληρά μέτρα κατά των μεταναστών ή κατά των διαφωνούντων, που μπορεί να θεωρηθεί το πρώτο βήμα προς μια νέα απολυταρχική μορφή διακυβέρνησης. Βλέπω, επίσης, να μεγαλώνει η αμφιβολία για την ικανότη- τα των εκλογικών θεσμών να εκλέξουν σοφούς ηγέτες και για την ικανότητα των δημοκρατικά εκλεγμένων σωμάτων να επιλέξουν σοφές πολιτικές. Μπορεί κανείς να ελπίζει ότι η οικονομική ανάκαμψη θα μετριάσει κάπως αυτήν την αμφιβολία. Στο μεταξύ, είναι απαραίτητο να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου με σθένος και επιμονή.

»Αυτό σημαίνει, στην πραγματικότητα, να ψηφίζουμε. Σημαίνει να συμμετέχουμε ενεργά στις προεκλογικές εκστρατείες. Σημαίνει να έχουμε τα μάτια μας δεκατέσσερα για κάθε περίπτωση εθνικιστικής βίας και μεθοδευμένων περιορισμών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σημαίνει να εργαστούμε για να διατηρήσουμε άγρυπνο φρουρό την ελεύθερη και ανεξάρτητη δημοσιογραφία, είτε διαδικτυακή είτε έντυπη. Σημαίνει να υπερασπιστούμε την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης – κάτι που θα είχε κάνει τεράστια διαφορά στην Ιταλία το 1922 και στη Γερμανία το 1933».

 

Διαβάστε: 

1. Στάνλεϊ Τζ. Πέιν, «Μια ιστορία του φασισμού, 1914-1945», μτφρ. Κώστας Γεώρμας, προλογικό σημείωμα: Στέφανος Ροζάνης, εκδ. Φιλίστωρ, 2000

Αναλυτική, πλήρης και ευκολοδιάβαστη ιστορία του φασισμού από τον αμερικάνο ιστορικό Στ. Πέιν, επίτιμο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν. Σύμφωνα με τον Πάξτον, είναι «η πιο έγκυρη αφηγηματική εξιστόρηση» για το φασισμό, ένα «αξιοθαύμαστα εμπεριστατωμένο έργο», το οποίο, «όμως, επιχειρεί περισσότερο να περιγράψει παρά να εξηγήσει».

2. Mark Mazower, «Η αυτοκρατορία του Χίτλερ: ναζιστική εξουσία στην κατοχική Ευρώπη», μτφρ. Κώστας Κουρεμένος, εκδ. Αλεξάνδρεια, 2009

Ο καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κολούμπια μελετά την αναδιάταξη της Ευρώπης, όπως τη συνέλαβαν, την επιχείρησαν και, εν τέλει, άφησαν στη μέση οι ναζί και μας δίνει μια ζωντανή εικόνα του οράματος του κόσμου που θα είχε δημιουργήσει ο Χίτλερ, αν είχε διαφορετικό τέλος.

Δείτε

«Η ιστορία του Γ' Ράιχ» (ιταλ. τίτλος: Storia del ΙΙΙ Reich), σκην. Λιλιάνα Καβάνι (1962-1963)

Η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους της ανατρεπτικής ιταλίδας σκηνοθέτριας είναι ένα ντοκιμαντέρ για το Γ' Ράιχ, με επιτόπια έρευνα και εικόνες από τη χιτλερική Γερμανία, φτιαγμένο για την ιταλική τηλεόραση.

«Η λύπη και ο οίκτος» (γαλλ. τίτλος: Le chagrin et la pitie), σκην. Μαξ Οφίλς (1969)

Πολυβραβευμένο ντοκιμαντέρ-υπόδειγμα, σε δύο μέρη, για τη γαλλική αντίσταση και τη συνεργασία της κυβέρνησης του Βισί με τον Χίτλερ.

 

* Ποιος είναι ο Ρόμπερτ Πάξτον:

– Γεννήθηκε στο Λέξινγκτον της Βιρτζίνια. Πήρε Μάστερ από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (1961) και διδακτορικό από το Χάρβαρντ (1963). Σήμερα είναι επίτιμος καθηγητής Κοινωνικών Επιστημών στο τμήμα Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Ζει στη Νέα Υόρκη.

– Θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς ιστορικούς της Ευρωπαϊκής Ιστορίας κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, με εξειδίκευση στη Γαλλία κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής και στο φασισμό. Ηταν ο πρώτος που, ύστερα από μελέτη των γερμανικών αρχείων, υποστήριξε ότι η συνεργασία της γαλλικής κυβέρνησης του Βισί με τον Χίτλερ ήταν περισσότερο εκούσια, παρά αποτέλεσμα ναζιστικών πιέσεων, θέση που σήμερα δέχονται οι περισσότεροι ιστορικοί.

– Σημαντικότερο έργο του θεωρείται το βιβλίο του «Η Γαλλία του Βισί: Παλιά Φρουρά και Νέα Τάξη, 1940-1944», που αποτελεί βιβλίο αναφοράς για το θέμα. Στα έργα του περιλαμβάνονται επίσης: «Παρελάσεις και πολιτική στο Βισί» (1966), «Γαλλικός αγροτικός πληθυσμός: οι πρασινοχίτωνες του Ανρί Ντορζέρ και οι κρίσεις της γαλλικής Γεωργίας, 1929-1939» (1997) και «Ανατομία του φασισμού» (2004).

– Τον Απρίλιο του 2009 τιμήθηκε με το γαλλικό βραβείο της Λεγεώνας της Τιμής. Είναι, επίσης, εκλεγμένο μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών και της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας.

 

**   (dimitrisangelidis@gmail.com)

 

 

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Εψιλον, Κυριακή 24 Οκτωβρίου 2010,  http://www.enet.gr/?i=news.el.kosmos&id=216333

«Από πείσμα και τρέλα θα ζω σε τούτη τη χώρα!»

 

Του Γιώργου Μάλφα*

 

 

 

Εβδομήντα χρόνια μετά…

Γιορτάζεις την Εθνική Αντίσταση του Λαού μας, τραγουδάς «γυναίκες Ηπειρώτισσες», υψώνεις αμήχανα σημαίες, χορεύεις από κεκτημένη συνήθεια στις πλατείες… Φέτος όμως, δυσκολεύεσαι να πεις το «ΟΧΙ». Δεν είσαι  σίγουρος, αμφιβάλλεις. Φοβάσαι τους συνειρμούς, τις πιθανές παρεξηγήσεις. Τρέμεις τις συνέπειες…

Χρόνια τώρα, επαναλάμβανες τελετουργικά μονότονα το «ΟΧΙ» του παππού σου. Καμάρωνες τη θυσία του, θριαμβολογούσες αδαπάνητα για τα κατορθώματα και τους ηρωισμούς της γενιάς του. Στις δεκαετίες όμως που ακολούθησαν κατασπατάλησες νωχελικά την ελευθερία που σου χάρισε! Έφτιαξες τη ζωή σου…

 

Το δικό σου, επιτέλους, σπίτι, και το δικό σου εξοχικό. Έκανες ταξίδια μακρινά και πολυδάπανα, σε προορισμούς εξωτικούς. Αγόρασες πρώτο και μετά δεύτερο αυτοκίνητο. Χρεώθηκες ασυλλόγιστα δάνεια, δόσεις και κάρτες που αφειδώς σου πρόσφεραν οι τράπεζες. Μπούχτισες τα παιδιά σου φροντιστήρια και ιδιαίτερα, να σπουδάσουν προσοδοφόρα επαγγέλματα, να γίνουν υψηλόβαθμα «στελέχη διοίκησης επιχειρήσεων». Εκμεταλλεύτηκες, με όλους τους δυνατούς τρόπους, τους μετανάστες που είχαν την ανάγκη σου, για να μαζέψουν τις ελιές σου, να χτίσουν και να καθαρίσουν το σπίτι σου, να… φυλάξουν τα παιδιά σου. Έπαιξες στο Χρηματιστήριο το κληρονομημένο βιος των γονιών σου και αγόρασες «αέρα» που σου πούλησαν οι αετονύχηδες της ελεύθερης αγοράς.

Συναλλάχθηκες μ’ αυτό το άθλιο κράτος κάτω απ’ το τραπέζι κάμποσες φορές, δεν θυμάσαι και συ πόσες… για τη στρατιωτική θητεία του γιου σου, το διακανονισμό της εφορίας, το αυθαίρετο δίπλα στη θάλασσα, το διορισμό στην επίζηλη δημοσιοϋπαλληλία, τη λίστα αναμονής σε κάποιο νοσοκομείο. Διασκέδασες την πλήξη σου βόσκοντας αμέριμνα στα λιβάδια της τηλεόρασης, κάνοντας φωτοσύνθεση με την προπαγάνδα και το γούστο των αχρείων της κάθε εξουσίας. Ατίμασες την ψήφο σου ξανά και ξανά για μια «εξυπηρέτηση», εκδούλευση των φαύλων της κομματοκρατίας, των επαγγελματιών και των κληρονόμων της πολιτικής.

Φέτος όμως, τα πράγματα δεν είναι όπως παλιά. Η γιορτή δεν είναι πια γιορτή. Μεγάλα λόγια δεν βγαίνουν απ’ το στόμα. Φειδωλή και ντροπαλή η εθνική σου αξιοπρέπεια προσποιείται, καμώνεται πως γιορτάζει κάτω απ’ το αυστηρό βλέμμα της επιτήρησης.  Στενάχωρα όλα. Μέσα μας, γύρω μας, παντού. «Το αδιέξοδο της χώρας στις ψυχές των κατοίκων της». Πατρίδα υποτελής και υπόχρεη. Πατρίδα «πεδίο βολής φθηνό». Πατρίδα έρμαιο της απληστίας των τοκογλύφων, των ισχυρών του χρήματος, των δανειστών που γυρεύουν πίσω τα λεφτά τους. Σε υποτιμούν σήμερα άμοιρη πατρίδα μου για να σε αγοράσουν τζάμπα αύριο.

Πεθαίνω σαν χώρα! Ακούς την κραυγή; Βλέπεις και συ το κακό που μας βρήκε; «Όποιος δεν έχει δει ανθρώπους να πεθαίνουν σφυροκοπημένοι από αόρατο χέρι στους δρόμους, δεν μπορεί να καταλάβει τι σημαίνει και τι είναι ο θάνατος μιας χώρας…». 

Πατρίδα, κατοχή και αντίσταση: κι αν οι λέξεις άδειασαν με τα χρόνια, δεν φταίνε οι λέξεις, οι ζωές μας άδειασαν! Πριν λιποψυχήσουν οι λέξεις, λιποψυχεί το φρόνημα των ανθρώπων, η θέληση των λαών να παραμείνουν αδούλωτοι. Όχι παιχνίδια με τις λέξεις! Ποιος δικαιούται να μιλάει στη γιορτή σήμερα για πατρίδα, για κατοχή και αντίσταση; Οι πατριδοκάπηλοι που κάθε φορά, την κρίσιμη στιγμή, συνθηκολογούσαν με τον κατακτητή; Ή μήπως, οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ που εγκατέλειπαν την πατρίδα και το λαό την ώρα της μάχης, για να επιστρέψουν κατόπιν ως εθνοσωτήρες και ελευθερωτές;

«Ποιος είναι, λοιπόν, πατριώτης;»

Ο Άρης Βελουχιώτης, το τραγικό αυτό σύμβολο της Αντίστασης του Λαού μας, έχει κάτι να σου πει:

«Ποιος είναι ο πατριώτης; Αυτοί ή εμείς; Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα και τρέχει νάβρει κέρδη σ’ όποια χώρα υπάρχουνε τέτοια. Γι’ αυτό δε νοιάζεται κι ούτε συγκινείται με την ύπαρξη των συνόρων και του κράτους. Ενώ εμείς, το μόνο που διαθέτουμε, είναι οι καλύβες μας και τα πεζούλια μας. Αυτά, αντίθετα από το κεφάλαιο που τρέχει, όπου βρει κέρδη, δεν μπορούν να κινηθούν και παραμένουνε μέσα στη χώρα που κατοικούμε. Ποιος, λοιπόν, μπορεί να ενδιαφερθεί καλύτερα για την πατρίδα του; Αυτοί που ξεπορτίζουνε τα κεφάλαιά τους από τη χώρα ή εμείς που παραμένουμε με τα πεζούλια μας εδώ;»

Εδώ θα παραμείνουμε, δε θα φύγει κανείς, κυνηγημένε απ’ όλους Καπετάνιε! Εδώ, να φυλάμε τα πεζούλια που μας άφησες! Θα μοιραστούμε αν χρειαστεί ακόμη και τη φτώχια μας, την ανάγκη, την οργή μας, μα δεν θα εγκαταλείψουμε. Γι’ αυτό…

«Τα καράβια μου καίω /

δεν θα πάω πουθενά…                                                       

Κι ας μη μου ’χεις χαρίσει ποτέ /

ένα χάδι ως τώρα /

πάντα εδώ θα γυρνώ

από πείσμα και τρέλα θα ζω /

σε τούτη τη χώρα /

ώσπου να βρω νερό

γιατί ανήκω εδώ.                                                                                      

Σταυρωμένη πατρίδα /

μες στα μάτια σου είδα /

της ανάστασης φως».           

(Τα καράβια μου καίω, Ν. Πορτοκάλογλου)

 

* Ο Γιώργος Μάλφα είναι θεολόγος  (malfasg@gmail.com)                                               

                                                                                           

Πάτρα, Οκτώβριος 2010