Η πνευματική καλλιέργεια κάνει πιο εύκολη την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής

Της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη*

Αρχικά, πνευματική καλλιέργεια σημαίνει μόρφωση, δηλαδή συγχρονισμένη καλλιέργεια γνωστικού, βουλητικού και συναισθηματικού στοιχείου. Για να χαρακτηρισθεί ένας άνθρωπος πνευματικά καλλιεργημένος δεν αρκεί μόνο η διανοητική ανάπτυξη ή οι ξερές γνώσεις αλλά πρέπει αυτές οι γνώσεις που κατέχει να είναι μετουσιωμένες σε αξίες που θα τον κατευθύνουν στην ψυχική καλλιέργεια και στην ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του.

Στη ζωή μας αντιμετωπίζουμε καθημερινά δυσκολίες: οικονομικές, επαγγελματικές, οικογενειακές, δυσκολίες προσαρμογής στην κοινωνία και στις απαιτήσεις της. Πάντως είναι κοινή συνείδηση ότι οι περισσότερες δυσκολίες οφείλονται σε άγνοια και απορρέουν απ’ την αμάθεια, το φόβο, τη δειλία ή την έλλειψη χειραφέτησης που χαρακτηρίζει ορισμένα άτομα.

Όμως ο καλλιεργημένος άνθρωπος αντιμετωπίζει ευκολότερα τις δυσκολίες. Γιατί διαθέτει ώριμη σκέψη και κρίση. Έχει την ικανότητα να συγκρίνει, να ζυγίζει, να ελέγχει και να αξιολογεί το καθετί. Διακρίνει ευχερέστερα το καλό απ’ το κακό, το ωφέλιμο από το επιβλαβές, το δίκαιο από το άδικο, το ορθό από το εσφαλμένο. Αντιμετωπίζει με σύνεση και ρεαλισμό την πραγματικότητα γιατί μέσα από την πείρα και τη βαθιά μελέτη έχει αφομοιώσει και έχει κάνει κτήμα του ορισμένες αλήθειες γενικού κύρους. Μιλάει καλύτερα, διαλέγεται γόνιμα και δημιουργικά και καταφέρνει να πείθει τους άλλους. Επίσης δεν είναι δέσμιος των προλήψεων, των δεισιδαιμονιών και του φόβου που γεννά η άγνοια γιατί την έχει νικήσει ολοκληρωτικά.

Επίσης έχει δυνατότητα επαφής και επικοινωνίας με τους άλλους, με το περιβάλλον του άμεσο και έμμεσο, δηλαδή την οικογένειά του και την κοινωνία αντίστοιχα γιατί είναι προσηνής και αγαπητός. Επιπλέον ο ίδιος καταξιώνεται σαν άτομο γιατί δε φέρεται ούτε άγεται αλλά αφού είναι ανεξάρτητος, αυτός οδηγεί την πορεία της ζωής του. Χάρη στην ερευνητικότητα και στο κριτικό πνεύμα που τον διακρίνει πλησιάζει την αλήθεια και τείνει να προσεγγίσει το φως. Έχει ετοιμότητα, αποφασιστικότητα, θέληση κι έτσι είναι σε θέση να ξεπεράσει κάθε δυσκολία που του παρουσιάζεται στη ζωή γιατί αυτά τα τρία τον ωθούν προς τη δράση για την κατάκτησή της.

Τελικά διαμορφώνει ολοκληρωμένη προσωπικότητα χωρίς ταμπού, δογματισμούς, εμπάθεια και ακρότητες. Δε στήνει εμπρός του ούτε «κουβανεί» μες στην ψυχή του Κύκλωπες, Λαιστρυγόνες κι έτσι δεν αισθάνεται μοναξιά, πλήξη, ανία και βασανιστική αγωνία γιατί αντιμετωπίζει το θάνατο θαρραλέα, «σαν έτοιμος από καιρό». Νιώθει τον εαυτό του ελεύθερο, αυτόνομο και υποτάσσει τα πάθη του χάρις στην πνευματική του καλλιέργεια. Επίσης έχει φτάσει σε υψηλό σημείο  αυτογνωσίας και  αυτοκριτικής και για να το πετύχει αυτό διαλεγόταν και συνεχίζει να διαλέγεται με τον εαυτό του επανειλημμένα. Κατ’ αυτό τον τρόπο καταφέρνει ν’ αποβάλλει τα διάφορα κόμπλεξ του και να αποκτήσει κύρος. Έχει μάθει να εκμεταλλεύεται τον πολύτιμο χρόνο του κι έτσι κερδίζει τις μεγάλες ευκαιρίες στη ζωή του.

Βέβαια, η υπερβολική εκλέπτυνση δημιουργεί μαλθακότητα και αβουλία ενώ η πραγματική καλλιέργεια όχι («φιλοκαλούμεν μετ’ ευτελείας και φιλοσοφούμεν άνευ μαλακίας»). Πάντως ενδέχεται μερικοί να είναι πολύ θεωρητικοί όσον αφορά την πνευματική καλλιέργεια και λίγο πρακτικοί ή δυναμικοί, ιδιότητες που απορρέουν απ’ αυτή. Όμως γενικά ο καλλιεργημένος άνθρωπος προχωρεί στη ζωή με θάρρος, σιγουριά, αυτοπεποίθηση, αποφασιστικότητα και επομένως αποτελεσματικότητα, προϋποθέσεις που τον οδηγούν στην πραγμάτωση του βασικού σκοπού του.

Συμπερασματικά μιλώντας,  παράγοντες της πνευματικής καλλιέργειας είναι η οικογένεια κατά κύριο λόγο, μα και το σχολείο και η κοινωνία επηρεάζουν πολύ τη διαμόρφωση του ανθρώπινου χαρακτήρα. Σ’ αυτό το σημείο όμως πρέπει να διευκρινίσουμε κάτι πολύ σημαντικό, ότι γνώση και μόρφωση δεν είναι το ίδιο πράγμα. Αν και πολλοί άνθρωποι νομίζουν ότι γνώση και μόρφωση είναι έννοιες ταυτόσημες, είναι κοινή και σωστή η παραδοχή ότι μια βασική διαφορά αντιδιαστέλλει τη μια από την άλλη: Η μόρφωση είναι έννοια ευρύτερη ενώ η γνώση ειδική. Γιατί όταν λέμε ότι ένας άνθρωπος είναι μορφωμένος εννοούμε την πνευματική και ηθική καλλιέργεια του ανθρώπου αυτού, ενώ αντίθετα γνώστη ονομάζουμε τον άνθρωπο που γνωρίζει ή που κατέχει κάτι τέλεια.

Βέβαια αυτό το κάτι, είναι ένα πράγμα πολύ μερικό και που η έκτασή του περιορίζεται μέσα σε αυστηρά και ορισμένα επιστημονικά ή καλλιτεχνικά πλαίσια. Δηλαδή ο γνώστης είτε γνωρίζει πολύ καλά, κάτι που σχετίζεται με την επιστήμη, είτε γνωρίζει πολύ καλά κάτι που σχετίζεται με την τέχνη, αυτό που γνωρίζει αποτελεί μόνο ένα κλάδο αυτής της επιστήμης ή αυτής της τέχνης. Επομένως η γνώση του δεν ανταποκρίνεται σε κάποια γενική απαίτηση παρά μόνο κινείται μέσα σε καθορισμένα όρια, ενώ αντίθετα η μόρφωση επεκτείνεται σε κάθε πτυχή της δραστηριότητας του ανθρώπου. Άλλωστε ο γραμματισμένος άνθρωπος δεν είναι οπωσδήποτε και μορφωμένος και συμπερασματικά μπορεί ένας πτυχιούχος ανώτατης σχολής να είναι αμόρφωτος και ένας αγράμματος να είναι μορφωμένος γιατί η πνευματική και η ψυχική καλλιέργεια δεν εξαρτάται απόλυτα από την απλή συσσώρευση γνώσεων. Βέβαια δεν μπορούμε ν’ αποκλείσουμε το ενδεχόμενο του ότι η γνώση πολλές φορές οδηγεί στη μόρφωση. Αυτό συνήθως συμβαίνει έμμεσα, γιατί στον εσωτερικό κόσμο του ατόμου που αφομοιώνει τις γνώσεις θα πρέπει να προϋπάρχει το κατάλληλο έδαφος, δηλαδή μια ευαίσθητη συνείδηση και μια δημιουργική δυνατότητα, που θα τον προωθούν να μετασχηματίζει τις γνώσεις σε μορφωτικό υλικό.

Σύμφωνα με τα όσα παραδέχεται σήμερα η Παιδαγωγική και η Ψυχολογία σχετικά με το μορφώσιμο των γνώσεων, έχουμε να παρατηρήσουμε τα ακόλουθα: α) όταν ο άνθρωπος αποκτά διάφορες γνώσεις, τότε αυτές γεμίζουν το περιεχόμενο της συνειδήσεώς του με παραστάσεις δηλαδή δίνουν σ’ αυτή μια ορισμένη μορφή ή μ’ άλλα λόγια μορφώνουν τον άνθρωπο β) όταν ο άνθρωπος αποκτά ωφέλιμες γνώσεις και με μέθοδο παιδαγωγική, τότε αυτές αποσκοπούν στην καλλιέργεια και εξέλιξη των ψυχοπνευματικών δυνάμεων και ικανοτήτων του ανθρώπου γ) οι γνώσεις σύμφωνα μ’ όλους τους Παιδαγωγικούς πρέπει να εκλέγονται με τέτοιον τρόπο ώστε να βελτιώνουν και να ηθικοποιούν το χαρακτήρα του. Δηλαδή με λίγα λόγια, οι γνώσεις πρέπει να στοχεύουν στη σωστή διάπλαση της προσωπικότητας του ανθρώπου.

Συμπληρωματικά, σύμφωνα με εξέχοντες παιδαγωγούς δεν μπορούμε να διανοηθούμε ανθρώπους που αγαπούν την καλαισθησία ή τέλος πάντων καλλιτέχνες, που σημαίνει ανθρώπους με ευαισθησία απέναντι στη συμμετρία και στην αρμονία, να είναι ψυχοπνευματικά ακαλλιέργητοι. Επομένως οι καλές τέχνες σε διαλογική σχέση με την επιστήμη, αποτελούν μέσο που οδηγεί στην μόρφωση. Οπωσδήποτε, πνευματική και ψυχική καλλιέργεια δεν είναι το ίδιο πράγμα. Λέγοντας πνευματική καλλιέργεια εννοούμε την ανάπτυξη και εξέλιξη των πνευματικών ικανοτήτων και λειτουργιών της συνειδήσεως (λογική, διάνοια, κρίση, σκέψη, αντίληψη, μνήμη, φαντασία). Ενώ λέγοντας ψυχική καλλιέργεια εννοούμε κυρίως την ανάπτυξη και εξέλιξη της συναισθηματικής και συγκινησιακής σφαίρας του ανθρώπου.

Ο συνδυασμός αυτών των δύο καλλιεργειών συνθέτει τη μόρφωση και αποτελεί τη χρυσή τομή, το ιδανικό εφόδιο ή καλύτερα ένα από τα ιδανικά προσόντα του ολοκληρωμένου ανθρώπου για να καταφέρει να θριαμβεύσει έναντι των δυσκολιών της ζωής.

* Η Αμαλία Κ. Ηλιάδη είναι φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 3ου Γυμνασίου Τρικάλων.

Τρίκαλα, 22-02-2012

Εκτός απ’ τον καπιταλισμό, είμαστε και εμείς, ηλίθιε

Της Νίνας Γεωργιάδου

Ζούμε ένα παρατεταμένο εφιάλτη, από τον οποίο δεν ξεφεύγουμε ξυπνώντας. Έχουμε αρχίσει να βαδίζουμε στην έρημο και ξέρουμε πως έχουμε μπροστά μας ολόκληρη τη Σαχάρα.

Μετά την υπερψήφιση  της νέας ταφόπλακας από τα 199 ανδρείκελα, αυτά που βιώνουμε τα δύο τελευταία χρόνια, περικοπές, εργασιακές ανατροπές, απολύσεις, εφεδρείες, ανεργία, πείνα, νεόφτωχοι, νεοάστεγοι κλπ κλπ θα λογίζονται ωq μερικές σκηνές από το έργο. Η ταινία αρχίζει μόλις τώρα.

Κι όμως! Ακόμη και αυτή τη στιγμή κάποιοι πείθονται πως υπάρχει φως στο βάθος του τούνελ. Και μάλιστα το βλέπουν, χωρίς να αντιλαμβάνονται πως είναι το τρένο που έρχεται κατά πάνω μας.  Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος το είπε γλαφυρά. Θα έχουμε, μέσα σε δυο χρόνια, μείωση του προσδόκιμου ζωής κατά μια τουλάχιστον δεκαετία. Πρόκειται για μια μεθοδευμένη γενοκτονία. Την είδαμε να συμβαίνει κι αλλού. Όπου πάτησε το πόδι του το ΔΝΤ, άφησε πίσω του καμένη γη, εκατομμύρια εξαθλιωμένους, χιλιάδες αυτοκτονημένους. Όπου συγκροτήθηκε λυκοσυμμαχία, σαν την Ε.Ε, έβαλαν τους λύκους να φυλάνε τα πρόβατα και δε βρέθηκε ούτε η προβιά τους.

Και ενώ μας τυλίγει η φρίκη, άλλοι μιλούν για αεροπορικούς μαζικούς ψεκασμούς με κατασταλτικά (πώς γίνεται όμως κάποιοι να κρατούν ομπρέλα;), άλλοι προσποιούνται πως αν δεν μιλούν για όλ’ αυτά, μπορούν κιόλας να τα ξορκίζουν, πως συνεχίζει να υπάρχει μια «κανονικότητα», πως όσο η Τρέμη και ο Καψής βγαίνουν στα τηλεπαράθυρα, όλα  ‘βαίνουν καλώς’, πως αν πάρουμε το μπακαλοδέφτερο και λογαριάσουμε πώς θα μοιράσουμε τις πενταροδεκάρες, μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι, ή τέλος πάντων να κοιμόμαστε, έστω και ανήσυχοι.

Και μέσα σ΄αυτή την έρημο που δεν έχει ούτε αντικατοπτρισμούς ούτε οφθαλμαπάτες.  τα αμετανόητα πασόκια συνεχίζουν να οργανώνουν και να μιλάνε ανοιχτά, με κυνισμό,  για το πολιτικό τους αύριο, η γαλάζια γενιά να προθερμαίνεται για την εξουσία και οι κατάμαυροι νεοφασίστες να έχουν δημόσιο βήμα και να εξαπολύουν φληναφήματα.

Εκεί που θα ‘πρεπε να πάψουν να υπάρχουν, πολιτικά και βιολογικά, να έχουν φύγει νύχτα από το ρημαγμένο τόπο και, όσοι έχουν μείνει να νοιώθουν ντροπιασμένοι και να δείχνουν αμήχανοι, υπάρχουν και συνεχίζουν να είναι το ίδιο κυνικοί και ξεδιάντροποι. Και οι άλλοι; Πού είναι οι άλλοι; Μάλιστα! Όλο αυτό είναι ο καπιταλισμός, που άφησε να μεσολαβήσει μια ανάσα πλαστικής ευημερίας, δανεικού καταναλωτισμού και χρεωμένης αυταπάτης και μας έπιασε στον ύπνο.

Και τι θα πούμε λοιπόν; Πως, μπλα-μπλα-μπλα μας παγίδεψαν; Πως μπλα-μπλα-μπλα τους πιστέψαμε; Και τι σημαίνει αυτό; Αν τα παιδιά μας αποφάσιζαν να δικάσουν κι εμάς ως συνένοχους, μαζί με τους πρωταίτιους, για την  ερήμωση της ζωής τους, θα μας έδιναν το ακαταλόγιστο; Στην καλύτερη δηλαδή περίπτωση, θα μας αθώωναν ως ηλίθιους;

Στη συγκέντρωση στο Σύνταγμα, στις 12 του μαυροφλέβαρου, είχε πολύ κόσμο. Οι δεκάδες χιλιάδες όμως πάνω από τους πολλούς στην Αθήνα και στην επαρχία – αχ στην επαρχία – πού ήταν; Πού ήταν το ένα εκατομμύριο άνεργοι; Πού κλείστηκαν όλοι αυτοί που τελούν 'υπό εφεδρεία'; Σε ποιο καναπέ βούλιαξαν όλοι αυτοί που βλέπουν τους δικούς τους να παίρνουν τη μεταναστευτική βίζα; Σε ποια άπρακτη απόγνωση χώθηκαν όλοι αυτοί που έχουν άρρωστο το δικό τους άνθρωπο και δε βρίσκουν ούτε σύριγγα στα νοσοκομεία; Με πόσους τόνους ηλιθιότητας ψεκάστηκαν όσοι προχτές ήταν και πάλι απεργοσπάστες;

O τίτλος του κειμένου και οι σκέψεις που ακολουθούν, σε καμιά περίπτωση, ας μη θεωρηθούν ως συμπλήρωμα ή αντιπερισπασμός στο σπουδαίο βιβλίο του Μπογιόπουλου. Θα ήταν πολύ αλαζονική και υπερφίαλη κάθε απόπειρα συμπλήρωσής του. Στο κάτω-κάτω ας την επιλέξει ο ίδιος ο συγγραφέας.
Ας πούμε λοιπόν ότι το βιβλίο του Μπογιόπουλου δίνει το ερέθισμα για μερικές σκέψεις. Μιας και δεν είναι αυτή η πρώτη απεύθυνση στον κοινωνιολογικά και ιστορικά «ηλίθιο», ας συμπεριλάβουμε ως ερέθισμα και το βιβλίο του Μάικλ Μουρ, «Ηλίθιε Λευκέ», μια επίσης σπουδαία ανάλυση της σύγχρονης αμερικάνικης κοινωνίας.

Και ο Μπογιόπουλος και ο Μουρ, χρησιμοποιώντας αυτή την κλητική προσφώνηση, μάλλον συνοψίζουν αρκετά γλαφυρά την αγανάχτησή τους, για την κοινωνιολογική τύφλα που έχει πάρει  διαστάσεις  ηλιθιότητας. Επειδή όμως αυτή  η ερμηνεία της προσφώνησης μπορεί να θεωρηθεί αυθαίρετη και άσχετη με την κρίση και τα συναισθήματα των δύο συγγραφέων, ας την περιορίσουμε στο πώς την προσλαμβάνει προσωπικά η γράφουσα, για να γλιτώσουμε πιθανές παρεξηγήσεις.

Και επιπλέον για την αποφυγή παρεξηγήσεων,  αυτές οι σκέψεις ας μη θεωρηθούν ως κριτικό σημείωμα, αλλά και ως αυτοκριτική απολογία.  Κι ας κάτσει ο καθένας από μας να επιμερίσει για τον εαυτό του, την πράξη ή την απραξία του, την ηθελημένη αφέλειά του και τη συνειδητή του αναισθησία, την κουτοπόνηρη περιχαράκωσή του και τη μίζερη ηττοπάθεια, με λίγα λόγια το μερίδιο ηλιθιότητας που μας αναλογεί.

Γιατί είναι σίγουρο πως, για να φτάσουμε εδώ που φτάσαμε, ο καθένας από μας  δεν έκανε αυτό που όφειλε να κάνει, σύμφωνα με τον κοινωνικό του προσδιορισμό. Το καθήκον τους απέναντι στην τάξη τους το έκαναν υποδειγματικά, μόνο αυτοί που ερημώνουν σήμερα τις ζωές μας. Μπορούμε να τους κατηγορήσουμε για πολλά, όχι όμως για ταξική ασυνέπεια. Υπερασπίστηκαν και υπερασπίζονται τα συμφέροντα της τάξης τους με 'συγκινητική' επιμονή. Εμείς βρεθήκαμε ασυνεπείς και ηθελημένα εξαπατημένοι ή εξαγορασμένοι.

Άλλοτε παραδομένοι σε  μια ξεφτιλισμένη δημοκρατία όλο επιφάσεις και τρικλοποδιές, άλλοτε πλαδαρά χουχουλιασμένοι επί του καναπέως και άλλοτε εξαντλημένοι σε θεωρητικές αναλύσεις και περιγραφές αλλά στην πράξη ολίγιστοι, εκθρέψαμε μόνοι μας τον Γκοτζίλα και τον αφήσαμε να μας τρομοκρατεί. Βέβαια – κι αυτό ας μην αποτελέσει άλλοθι αλλά ερμηνεία – οι φυσικοί λένε πως όσο περισσότερα και απανωτά  χτυπήματα καταφέρνεις σ’ ένα αντικείμενο, τόσο του παρατείνεις την αδράνεια. Σ’ ένα αντικείμενο…

Μιας και  αυτή, η εξερεύνηση της ηλιθιότητάς μας, παραπέμπει και στον Ηλίθιο  του Ντοστογιέφσκι, ας κρατήσουμε απ’ το βιβλίο του μεγάλου μυθιστοριογράφου, μια αποστροφή από τις εξομολογήσεις του Μίσκιν: «…πάντα, όποτε η αρρώστια μου τύχαινε να επιδεινώνεται και με έπιαναν απανωτές κρίσεις, βυθιζόμουν σε πλήρη αποβλάκωση, έχανα εντελώς το μνημονικό μου και παρ’ ότι δούλευε το μυαλό μου, ανατρεπόταν θαρρείς, η λογική ροή των σκέψεών. Κατά συνέπεια μου ήταν αδύνατο να βάλω σε τάξη παραπάνω από δυο τρεις ιδέες.»

Ο Μίσκιν βέβαια περιέγραψε έτσι τα συμπτώματα της επιληψίας από την οποία έπασχε. Μια παθολογική κατάσταση για την οποία δεν έχει καμιά ευθύνη αυτός που υποφέρει και δεν έχει καμιά σχέση με την ηλιθιότητα. Η αποστροφή του Μίσκιν καταγράφεται, όχι γιατί εμείς  πάσχουμε  από επιληψία, αλλά γιατί τα συμπτώματα της κοινωνικής ηλιθιότητας είναι σχεδόν τα ίδια. Το δικό μας «βύθισμα στην αποβλάκωση» έχει επίσης πάρει παθολογικές διαστάσεις, όμως  δεν επιδέχεται φαρμακευτική αγωγή. Η δική μας ηλιθιότητα είναι, στο μεγαλύτερο μέρος της,  αποτέλεσμα μιας αριστοτεχνικής και αδιάκοπης χειραγώγησης και λιγότερο, αλλά καθόλου ευκαταφρόνητα, συνέπεια προσωπικού εφησυχασμού και ηθελημένης άγνοιας.

Ο «ηλίθιος» του Μουρ ή του Μπογιόπουλου είναι αυτός που αγνοεί την κοινωνική του θέση και τον ιστορικό του προορισμό. Είναι αυτός που συνειδητά ή ασυνείδητα αυταπατάται. Αυτός που θεωρεί τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις ως τυχαία και αναπόφευκτα, ασύνδετα συμβάντα, λίγο-πολύ ως φυσικά φαινόμενα και πιστεύει ότι αδυνατεί να τα καθορίσει ή, ακόμη χειρότερα, αδιαφορεί γι αυτά.

Ο κοινωνιολογικά και ιστορικά «ηλίθιος» δεν έχει μειωμένη εγκεφαλική ουσία. Μπορεί μάλιστα να είναι ιδιοφυής σ’ ένα συγκεκριμένο τομέα. Ιδιαίτερα σήμερα, που η αυστηρή όλο και πιο στενή εξειδίκευση σαρώνει, ιδιοφυείς άνθρωποι σ’ ένα συγκεκριμένο πεδίο, πολιτογραφούνται σωρηδόν στην αυτοκρατορία των ηλίθιων.

Ή όπως το λέει πολύ χαρακτηριστικά ο Χαριτόπουλος στο Εγχειρίδιο Βλακείας, «…το χαρτί δεν είναι πιστοποιητικό ευφυΐας. Αν το μυαλό κάποιου φτάνει για να πάρει δίπλωμα οδήγησης, κατά πάσα πιθανότητα φτάνει και για να πάρει ένα δίπλωμα σπουδών. Τα νοητικά απαιτούμενα είναι περίπου ισοδύναμα… Δεν είναι σπάνιο το ενσταντανέ του Μπούλη να ποζάρει με την τήβεννο του Χάρβαρντ και το πτυχίο ρολό στα χέρια του να μην ξέρει που να το βάλει».

Το βιβλίο Μογιόπουλου μπορεί λοιπόν να δίνει το ερέθισμα, ο λόγος όμως είναι  η σημερινή πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα. Ο κυνισμός της δουλικής πολιτικής, η εξουθενωτική πλύση εγκεφάλου, ο προσανατολισμός της δημόσιας εκπαίδευσης στην ακριβοπληρωμένη παραγωγή «χρήσιμων ηλίθιων» και, πάνω απ’ όλα,  η εξαθλίωση των πολλών ανθρώπων, δημιουργούν σε όλο και περισσότερο κόσμο την απορία, πώς είναι δυνατό όλα να γίνονται τόσο ξεφωνημένα και απροκάλυπτα και τα θύματα αυτής της φρίκης να μην αντιδρούμε. Η ανοχή της κοινωνικής πλειοψηφίας μοιάζει να παίρνει διαστάσεις γενικευμένης ύπνωσης, καθολικής αποβλάκωσης. Βέβαια οι ιστορικοί χρόνοι δεν είναι ημερολογιακοί και ίσως έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν ότι είναι ανιστόρητη και μικροαστική η βιασύνη στην απαίτηση κοινωνικής αντίδρασης. Ωστόσο, ανεξάρτητα από τη διασταλτικότητα του ιστορικού χρόνου και την αποτελεσματικότητα της χειραγώγησης, η απορία για την κοινωνική αδράνεια συνεχίζει να είναι ένα μεγάλο ζητούμενο. 

Παρακάτω ακολουθούν ορισμένες κατηγορίες κοινωνικής ηλιθιότητας, με διαφορετική ίσως προέλευση, αλλά κοινή κατάληξη. Σε κάποια από αυτές μπορεί ο καθένας να βρει το προσωπικό του στίγμα.  Και για να μη βιαστεί κανείς να προσβληθεί, ας πούμε ξανά ότι, η γράφουσα, έχω κατά καιρούς φιλοξενηθεί σε πάνω από μία κατηγορίες. 

• ΔΙΑΡΚΗΣ ΧΕΙΡΑΓΩΓΗΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΗΛΙΘΙΩΝ

 Πάρτε το πιο όμορφο τριαντάφυλλο.

Αν το βάλετε σε διάλυμα χλωρίνης, σε λιγότερο από μια ώρα

ο μίσχος του θα γείρει και τα πέταλα θα μαυρίσουν.

Μόνο τα αγκάθια του θα μείνουν όρθια.

Το διακύβευμα για τον καπιταλισμό είναι μεγάλο. Τα αμύθητα κέρδη και η δύναμη της εξουσίας. Δυο αδιαπραγμάτευτα προνόμια που, όχι μόνο δεν είναι διαθέσιμος  να ρισκάρει, αλλά οπλίζεται προκαταβολικά για να τα υπερασπιστεί, με νύχια και με δόντια. Και επειδή ξέρει καλά ότι η πρόληψη είναι καλύτερη από τη θεραπεία, έχει οργανώσει ένα πολυδαίδαλο μηχανισμό, επιστημονικής αρτιότητας και μηχανικής τελειότητας που φροντίζει για τη μαζική αποβλάκωση από τα πολύ τρυφερά παιδικά χρόνια ως την ενήλικη πιστοποίηση. Για τα μελαγχολικά γηρατειά, ενώ ξέρει ότι μπορεί να επαφίεται στη βιολογική αδυναμία,  και πάλι δεν εφησυχάζει. Κανείς δεν μπορεί να διαβεβαιώσει ότι ‘η εξέγερση της τρίτης ηλικίας’ είναι μόνο σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Σχολείο, θρησκεία, στρατός, βιοπορισμός, ΜΜΕ και μια ψεύτικη δημοκρατία όλο ανέκδοτα και παραισθήσεις, συγκροτούν το μηχανισμό μεθοδευμένης εξηλιθίωσης. Το παιδί μαθαίνει, από πολύ μικρό, πώς να υποτάσσεται, να αγελοποιείται, να μαθαίνει πώς να μη μαθαίνει, να αυτοενοχοποιείται, να υπακούει, να καταναλώνει, να αρκείται, να ‘ενημερώνεται για το πρέπον’ και οπωσδήποτε να νοιώθει συμμέτοχος και πρωταγωνιστής σε μια ‘δημοκρατία’ των εν λευκώ αναθέσεων, που του κλείνει το μάτι κάθε τέσσερα χρόνια και όλο το υπόλοιπο διάστημα  τον φτύνει στα μούτρα. Από το φοβισμένο δούλο στον πολίτη Γκα-γκα και  από το μαστίγιο στον Πρετεντέρη, ο διασταλτικός ιστορικός χρόνος συμπύκνωσε  νέες μεθόδους για να διαφυλάξει τα καλά και συμφέροντα. Λοιπόν, μπορεί να πει κάποιος, να που πρόκειται για έναν  αναπόδραστο μηχανισμό.

Δεν είναι όμως έτσι. Τουλάχιστον πάλι η ίδια η ιστορία έχει αποδείξει ότι δεν είναι έτσι. Ότι, αν μέσα στο πιο οχυρωμένο κλουβί το λιοντάρι ψάχνει τρόπο διαφυγής, ο άνθρωπος μπορεί να το τινάξει ολόκληρο. Η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού δε βρίσκεται στην αδυναμία διάλυσής του, αλλά στη «θαλπωρή» που προσφέρει. Η αποδοχή αυτής της θαλπωρής συνιστά την ηλιθιότητα. Ο ηλίθιος – της καλύτερης εκδοχής – αγανακτεί καφενειακά με την αθλιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, ενίοτε επιτίθεται στο δάσκαλο, μαθαίνει εύκολα να πληρώνει γι αυτό που δικαιούται, προτιμά να καταφεύγει στο μεταθανάτιο παράδεισο, αφήνεται να κολακευτεί από τον πολιτικάντη, ανοίγει τ΄αυτιά του μόνο στο δελτίο των 8 και το βρίσκει πιο χρήσιμο να σωπαίνει όταν εντέλλεται. Ο ηλίθιος συρρικνώνεται και φροντίζει να συρρικνώσει και τα παιδιά του, ώστε να περάσουν όλοι μαζί λάθρα βιώσαντες’ αυτή μάταιη ζωή. Εξάλλου του λέει και ο παπάς πως αυτό είναι ψυχοσωτήριο.  Η μηχανή δεν είναι ανίκητη. Ίσως είναι απλά φιλόξενη.

• ΗΘΕΛΗΜΕΝΗ ΑΦΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΑΣΤΙΚΗ ΚΟΥΤΟΠΟΝΗΡΙΑ

Ο φτωχός ονομαζόταν κάποτε προλετάριος στη Δύση και κολασμένος της γης στον τρίτο κόσμο. Σήμερα έχουν κατά πολύ εκλείψει αυτές οι ορολογίες. Θεωρούνται παλιομοδίτικες και ξύλινες. Ο φτωχός, στο διάστημα της πλαστικής ευημερίας, διέγραψε ο ίδιος τον εαυτό του από την κοινωνική του τάξη.

Με τηλεόραση πλάσμα στο δυάρι, μπιντέ στην τουαλέτα κι ένα Φίατ με δόσεις, θεώρησε την ταξική πάλη υπόθεση παρωχημένων εποχών. Τον είπαν  μικροαστό κι αισθάνθηκε το μπόι του να ψηλώνει. Τον είπαν «κοινωνικό εταίρο» στις διαπραγματεύσεις για το πώς θα τον σφάξουν κι αισθάνθηκε ισότιμος με το βιομήχανο «συνομιλητή». Άφησε να πάνε οι λαθρομετανάστες στη θέση των προλετάριων και ο ίδιος απαρνήθηκε την προέλευσή του. Οι δάσκαλοι ξέχασαν πως ήταν παιδιά αγροτών, οι αγρότες επιδοτήθηκαν για να γίνουν επιχειρηματίες εναλλακτικού τουρισμού και κολακεύτηκαν απ’ αυτό. Και επειδή η αποποίηση της κληρονομιάς απαιτεί ειδική πράξη, για να νοιώθει όλο και λιγότερο φτωχός, αποφάσισε να ξεμπερδεύει τους λογαριασμούς του με τους άλλους φτωχούς. Δεν συνδιαλεγόταν πια μαζί τους, αγωνιούσε μόνο να μεταπηδήσει σε άλλη κατηγορία, Έτσι σιγά-σιγά είδε τους ανθρώπους της τάξης του σαν κοινωνικά απόβλητα. Δεν είχε κανένα πρόβλημα να μεταχειρίζονται τους όμοιους του σαν οικιακά λύματα, φτάνει να μην ήταν ο ίδιος μέσα.

Δεν θα είχε κανένα πρόβλημα αν έστελναν τους φτωχούς σε τροχιά γύρω από τη γη, γιατί όλοι τον διαβεβαίωναν ότι θα τον εξαιρούσαν, λόγω καλής συμπεριφοράς. Κι όσες αποδείξεις καλής συμπεριφοράς χρειαζόταν, τις έδινε και με το παραπάνω. Θεωρητικοποίησε την απεργοσπασία σε ιερό δικαίωμα στη δουλειά,  τις επικύψεις στο αφεντικό σε συνεργατική διάθεση, το γλείψιμο του κάθε πολιτικάντη σε κοινωνική δράση. Η  άλλη περίπτωση μικροαστού που δεν προχώρησε στις παραπάνω προωθημένες δράσεις, επέλεξε ταπεινά το cocooning. Την αμερικάνικη μόδα που σάρωσε στις δεκαετίες του ‘70, ’80: «κλείσου και προφυλάξου στο κουκούλι σου».

Αναλφάβητος ιστορικά και κοινωνιολογικά αφού πέρασε από την προηγούμενη κατηγορία της τυποποίησης και απέκτησε το iso του ηλίθιου, κολακεύτηκε με τα ψίχουλα και τις χάντρες που του έδωσε το αφεντικό, σε τέτοιο σημείο μάλιστα, ώστε σήμερα νοιώθει ότι μπορεί και να μην τα δικαιούται. Ότι, αν βγάλει το μεγάλο σκασμό, μπορεί και να γλιτώσει τις χάντρες. Ότι, αν συνεχίσει να απαρνιέται την τάξη του, μπορεί και να τη σκαπουλάρει. Σήμερα, τώρα που μιλάμε, βλέπει να έρχεται το τσουνάμι και να παρασύρει ζωές – τα ίδια τα παιδιά του – και ανεβαίνει στην ταράτσα να μαζέψει τη μπουγάδα για να μη βραχεί. Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι.

• ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΠΡΟΣΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΤΥΦΛΑ

Με βαθύ σεβασμό στους αγωνιστές της Αριστεράς, που δραπέτευσαν από το μηχανισμό της χειραγώγησης και με βαρύ κόστος υπερασπίστηκαν και υπερασπίζονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και αγωνίζονται για κοινωνική δικαιοσύνη, δεν μπορεί να μείνουν στο απυρόβλητο αυτοί που "δεν ήθελαν να αλλάξει τίποτα. αλλά ήθελαν να προσποιούνται ότι ήθελαν". Αυτοί που εξαγόρασαν τους αγώνες άλλων, που χουχούλιασαν στη ζεστασιά της συστημικής αντιπολίτευσης,  και που σήμερα, την ώρα που εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν, αυτοί θεωρούν ότι επιτελούν το χρέος τους απέναντι στην ιστορία με διαπιστώσεις από άμβωνος, αναθέματα και φοβικές περιχαρακώσεις.   

Η κατηγορία αυτή απέκτησε το iso του ηλίθιου πιο βασανιστικά από τις προηγούμενες. Δεν επαναπαύτηκε στη φιλόξενη μηχανή της χειραγώγησης. Άνοιξε ρωγμές και δραπέτευσε σε κάποιο στάδιο πριν την εξαγωγή του τελικού προϊόντος. Του τελικού προϊόντος. Γιατί κατά τα άλλα η ως ένα σημείο επεξεργασία, την έκανε ευεπίφορη στη χειραγώγηση. Δε μαζοποιήθηκε στον κανόνα αλλά στην εξαίρεση. Αν το καταφύγιο του ανθρώπου είναι η  κοινωνία, του ηλίθιου είναι η συσπείρωσή του σε μια ομάδα με άλλους ηλίθιους.

Όταν η αναγκαία για την κοινωνική δράση συλλογικότητα, παίρνει τα χαρακτηριστικά της αγέλης και το κοινωνικά αναγκαίο υποκαθίσταται από το  κομματικά χρήσιμο, ο ηλίθιος επίσης μεταλλάσσεται από απλό βλάκα, σε πονηρό βλάκα. Ένα ανθρωπάκι υστερικά οχυρωμένο στην  κομματική γραμμή και την μονοτονία των τσιτάτων, καχύποπτο έως επιθετικό σε όλους όσους τολμούν να αμφισβητούν το άνωθεν παπικό αλάθητο, περιχαρακωμένο σ’ ένα κοινωνικό αυτισμό που δε βλέπει πέρα απ’ τη μύτη του.

Η «διαλεκτική» του σκέψη αρνείται επίμονα να δει σήμερα την αναγκαιότητα ενός πλατιού  μετώπου για την απαλλαγή από τα νεκρόφιλα αρπακτικά, την ίδια στιγμή που οικειοποιείται την ιστορία των απελευθερωτικών μετώπων, πλαστογραφεί την υπογραφή τους και μονοπωλεί διαστρέφοντας τους στοχασμούς μεγάλων επαναστατών. Αυτός ο τύπος του ηλίθιου είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος, όχι μόνο γιατί δεν είναι πρόθυμος για κανενός είδους αυτοκριτική, όχι μόνο γιατί μεταστρέφει το κοπαδικό σε ιδεολογικό  αλλά γιατί, κυρίως, αποθαρρύνει και αναστέλλει την κοινή δράση,  και τη συρρικνώνει σε μικροκομματική κλίμακα.

Έχει δίκιο ο Μπογιόπουλος στη διαπίστωση του επιλόγου του πως οι κοινωνικές διεργασίες, πόσο μάλλον οι κοινωνικές εξεγέρσεις, έχουν μια ατέλεια: δεν μπορούν να παρασκευαστούν με όρους τηλεμαγειρικής, ούτε να προβλεφτούν με την ακρίβεια των αστρολογικών προβλέψεων.  Η απάντηση στο ερώτημα ‘ρήξη και ανατροπή ή ενσωμάτωση και αναπαραγωγή του συστήματος πρέπει να λάβει υπόψη της τη φενακισμένη συνείδηση, την ανεστραμμένη εικόνα του κόσμου, σε όλα τα επίπεδα. Ή θα δούμε και θα μιλήσουμε έντιμα για όλων των ειδών τις ηλιθιότητες, μαζί και αυτήν που μας αφορά, ή θα πάμε στην κατηγορία του γελοίου, του ηλίθιου που δεν αποδέχεται την ηλιθιότητά του και προσπαθεί να εντυπωσιάσει με εξυπνακισμούς.

Ο βαρύς χειμώνας που αφήσαμε να σαρώσει τα καλοκαίρια, η  έρημος που μας την έδειχναν και αλληθωρίσαμε βλέποντας το δάχτυλο, επελαύνουν με  αμείλικτη ορμή. Δεν έχουμε πια κανένα άλλοθι.

* Νίνα Γεωργιάδου, http://www.youtube.com/user/ninageor

ΠΗΓΗ: Δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού «ΑΝΤΙΤΕΤΡΑΔΙΑ της Εκπαίδευσης». Το είδα: 29-02-2012, http://www.alfavita.gr/artrog.php?id=58585

Αποδιοπομπαίοι τράγοι

Του Νικόλα Σεβαστάκη

Στην πιάτσα την οποία εξερεύνησε με το ένστικτό του ο Κωστόπουλος, το εκτός μόδας, το αποκηρυγμένο και το μιαρό, περιμένουν απλώς τη στροφή της συγκυρίας και την αλλαγή του κλίματος για να ξαναεισβάλουν στη σκηνή  

Η «απολογία» του Πέτρου Κωστόπουλου και το απηνές κυνήγι του μυστηριώδους εκατομμυριούχου βουλευτή (ή των περισσότερων βουλευτών) είναι δυο φαινομενικά ασύνδετα γεγονότα των τελευταίων ημερών.

Στην πρώτη περίπτωση, ο συμβολικός πατέρας αυτού που αποκαλέστηκε «life style κουλτούρα» της Ελλάδας των τελευταίων δύο δεκαετιών, παραδέχεται την επιχειρηματική του αποτυχία και επιτίθεται σε όσους τον ταυτίζουν πλέον με τα κοινωνικά και αισθητικά δεινά ενός χρεοκοπημένου κοινωνικού μοντέλου. Στη δεύτερη περίπτωση, βρισκόμαστε μπροστά σε μια ακόμα περίπτωση συντονισμένου ηθικού σκανδαλισμού του έθνους, λίγα μόλις εικοσιτετράωρα μετά την υπερψήφιση του νέου Μνημονίου και όσων «μέτρων» το συνοδεύουν.

Η κυρίαρχη σκηνή μοιάζει να ψάχνει τους αποδιοπομπαίους τράγους, τα πρόσωπα και τις «ιστορίες» που πρέπει να φορτωθούν την μεγάλη Ενοχή. Επειδή ακριβώς ο Ένοχος δεν μπορεί να είναι διαρκώς ο «μέσος Έλληνας» (πλησιάζουν εκλογές άλλωστε), ανασύρεται εκ νέου το θέμα της καταισχύνης και της αμαρτίας κάποιων κακών Μεγάλων, Επωνύμων, πρώην Λαμπερών κλπ. Αυτοί οι κακοί δαίμονες θα άρουν τις αμαρτίες ενός συστήματος εξουσίας με το να γίνουν οι ίδιοι, οι ζωές και οι πρακτικές τους τα σύμβολα της «κάθαρσης» από το άνομο παρελθόν.

Ας μείνω όμως στην περίπτωση Κωστόπουλου. Από μια άποψη, τα όσα λέει για να αποσοβήσει την κατηγορία του εκμαυλιστή των κοινωνικών ηθών στην Ελλάδα του ΄90, είναι πειστικά. Πράγματι δεν ήταν το Κλικ ή το Νίτρο που κατασκεύασαν εκ του μηδενός μια ορισμένη ιδεολογία, αισθητική και ηθική της περιόδου της ελληνικής «ευημερίας». Ο συγκεκριμένος άνθρωπος λειτούργησε ως ανιχνευτής τάσεων που ήταν ήδη παρούσες και ενεργές. Δούλεψε καλά (σ)τη μεθόριο ανάμεσα στα κλασικά όνειρα ανόδου των λαϊκών και μικροαστικών στρωμάτων και στα πληθωρικά υλικά μιας διεθνικής ποπ βιομηχανίας. Υπήρξε έτσι ένας πολιτισμικός επιχειρηματίας / καπιταλιστής, ένας «ανανεωτής» της οικονομίας της κουλτούρας, η οποία συγκροτήθηκε στα καθ’ ημάς γύρω από μια απώθηση: την απώθηση της «ιστορικής» Ελλάδας, της Ελλάδας των πολέμων και των πολιτικών παθών, της Ελλάδας των κατασταλτικών ηθών της Δεξιάς και της αντιστασιακής μαρτυρίας των αριστερών που είχε ήδη τραυματιστεί σοβαρά με την «κρατικοποίησή της» στα πρώτα χρόνια του ΄80. Τα περιοδικά και τα ραδιόφωνα του Κωστόπουλου υποσχόταν την έξοδο από τις στερήσεις και τη βία του παρελθόντος, την πρόσβαση στο νέο σύμπαν των εμπορικών λογότυπων και της ζωής που δεν πρέπει να είναι θλιβερή. Στις εικόνες και στα κείμενα αυτά, συντελέστηκε η φαντασιακή συνεύρεση των αγροτικής και μικροαστικής καταγωγής νεαρών με τους νεοαστούς, με τα Βόρεια Προάστια, με τα ελληνικά κατά φαντασία «Μαϊάμι» που φύτρωσαν γύρω από τη Λεωφόρο Κηφησίας ή προς τη Γλυφάδα. Με μια έννοια, το μήνυμα αυτών των νέων μέσων ήταν η ιδέα μιας αταξικής ελληνικής κοινότητας στη βάση μιας δημοκρατίας των καταναλωτικών επιλογών και του συγχρωτισμού των τρόπων ζωής.

Το ενδιαφέρον σε αυτή την ιστορία, που συνιστά, άλλωστε, μια πτυχή ενός μοντέλου καπιταλιστικής μεγέθυνσης, είναι ότι κατάφερε να γίνει χωνευτήρι πολλών στοιχείων της σύγχρονης ελληνικής ιδεολογίας: εδώ συγχωνεύτηκαν αρμονικά ο νεοεθνικισμός του σύγχρονου επιτεύγματος (μεγάλα έργα, μαρίνες, εμπορικά κέντρα, Ολυμπιακοί Αγώνες) και ο τουριστικός κοσμοπολιτισμός, η βαθιά Ελλάδα των οπαδών του Θρύλου και η αβάσταχτη ελαφρότητα της σκηνής των celebrities. Εδώ δοκιμάστηκε ο λαϊκοποπ εκσυγχρονισμός της Ανατολής σε ένα φόντο «επιβεβλημένης» κατανάλωσης. Και η επιτυχία ήλθε από την αποτελεσματική διαχείριση των αντιφατικών μηνυμάτων.

Άλλες περιπτώσεις πολιτισμικών ιμπρεσάριων της εποχής δεν τα κατάφεραν στο μίγμα πολιτικής όπως θα έλεγε και ο Σαμαράς, πριν μπει στην κυβέρνηση Παπαδήμου. Είτε στράφηκαν στη λούμπεν κοσμική παρα-πορνογραφία, είτε προσπάθησαν να προωθήσουν έναν πιο μορφωμένο και στυλιζαρισμένο ποπ ιδίωμα, χωρίς τον παραδοσιακό ακατέργαστο σεξισμό των εντύπων του Κωστόπουλου. Η παρα-πορνογραφία έχανε από την πραγματική ενώ οι πιο έντεχνες και ιδιοσυγκρασιακές εκδοχές ποπ κουλτούρας δεν είχαν ποτέ τη μαζική απήχηση στα κομμωτήρια, στους στρατώνες ή στα πλοία της γραμμής όπου έβρισκες το Κλικ και το Νίτρο στα σαλόνια της τρίτης θέσης. Θα έλεγε κανείς ότι ο κώδικας που διαμόρφωσε ο Κωστόπουλος ήταν το αντίστοιχο της μεγάλης μηχανής ΠΑΣΟΚ: λειτούργησε ως το επιτελικό κράτος για τη συνολική επικράτεια του life-style σε αναλογία με το κόμμα-κράτος, το κράτος της αλλαγής και στη συνέχεια του εκσυγχρονισμού.

Ένα είναι όμως βέβαιο: η «πρόταση» Κωστόπουλου δεν ήταν ποτέ περιθωριακή στην ελληνική κοινωνία όπως υποστηρίζει τώρα ο ίδιος θέλοντας να μικρύνει τη σημασία των εγχειρημάτων του. Από την αρχή και πολύ περισσότερο με το πέρασμα του χρόνου, υπήρξε μια από τις επιφάνειες του κοινωνικού φαντασιακού στο οποίο στηρίχτηκε ο «καταναλωτικός καπιταλισμός» στην εγχώρια εκδοχή του. Αγχωμένος ευζωισμός και ανταγωνιστικά συμπλέγματα, φκιασιδωμένη «λαϊκότητα» και νεοπλουτίστικη περιφρόνηση για κάθε τι πνευματικό, βρώμικες λέξεις αλλά και απέραντο κομφορμιστικό δέος απέναντι στους ισχυρούς του πλούτου και της φήμης, όλα αυτά αλέστηκαν από κοινού στο μύλο μιας αφήγησης που ήταν κάτι περισσότερο από την επίδειξη ενός συγκεκριμένου ανθρώπου σε έναν συγκεκριμένο τόπο και χρόνο.

Ανεξάρτητα από το αν η καριέρα του προσώπου Πέτρου Κωστόπουλου έφτασε στο τέλος της, η αφήγηση της ελληνικής «ανόδου» την οποία υπηρέτησαν τα προϊόντα του, θα συνεχίσει να επιβιώνει πίσω από τα συντρίμμια και τα ηθικά αναθέματα με τα οποία το σήμερα επιδιώκει να ξεπλυθεί από τα κρίματα του παρελθόντος. Στην πιάτσα την οποία εξερεύνησε με το ένστικτό του ο Κωστόπουλος, το εκτός μόδας, το αποκηρυγμένο και το μιαρό, περιμένουν απλώς τη στροφή της συγκυρίας και την αλλαγή του κλίματος για να ξαναεισβάλουν στη σκηνή. Και έπειτα, κάποιος τριαντάρης θα βρεθεί να σαλπίσει το τέλος της θλίψης για να συναντήσει το διψασμένο για λήθη κοινό…

Νικόλας Σεβαστάκης

ΠΗΓΗ: REDNotebook, 25 February 2012, http://www.rednotebook.gr/details.php?id=4947

Χρεοκοπία σε έναν χρόνο το καλύτερο σενάριο

Του Wolfgang  Münchau

Κανένας δεν πιστεύει πραγματικά σε αυτήν τη συμφωνία, ούτε καν εκείνοι που τη διαπραγματεύτηκαν. Ο μηχανισμός ξεκινά να δουλεύει, αλλά η Ελλάδα, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, θα χρεοκοπήσει. Το ερώτημα είναι πότε και πώς.

Ο Paul Krugman παρατήρησε στο blog του στους New York Times ότι η Ελλάδα βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα σε ένα πρόγραμμα λιτότητας που θα επιδεινώνει εσαεί το πρόβλημα του χρέους και σε χρεοκοπία η οποία δεν είναι εφικτή μέχρις ότου η χώρα καταγράψει πρωτογενές πλεόνασμα (δηλαδή πλεόνασμα στον προϋπολογισμό, χωρίς να συνυπολογίζονται οι τόκοι του χρέους). Αυτό, όμως, δεν αναμένεται να συμβεί πριν από το 2013. Κατά συνέπεια, γράφει, το ελληνικό πολιτικό κατεστημένο δεν έχει διαφορετική εναλλακτική από το να τηρήσει στάση αναμονής.

Όλα αυτά είναι σωστά. Η Ελλάδα, όμως, θα μπορούσε να κάνει περισσότερα. Θα μπορούσε να προετοιμαστεί για μία συνολική εξωτερική χρεοκοπία τον επόμενο χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι φέτος θα επιμείνει στην πολιτική λιτότητας, ώστε να πλησιάσει το πρωτογενές έλλειμμα κοντά στο μηδέν. Και θα πρέπει επίσης να εφαρμόσει κάποιες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ώστε να μπορέσει να επωφεληθεί από τα πλεονεκτήματα που θα φέρει η χρεοκοπία.

Εάν λάβουμε υπόψη την ηρωική εκτίμηση ότι με τη συμφωνηθείσα εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα το ελληνικό χρέος θα σταθεροποιηθεί στο 120,5% του ΑΕΠ το 2020, όπως είναι ο στόχος της συμφωνίας, η χρεοκοπία πρακτικά θα συνεπάγεται «ιδιωτικοποίηση του θεσμικού τομέα».

Θα πρέπει να περιλαμβάνει τα δάνεια από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (EFSF) και τα ομόλογα που έχουν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και οι διάφορες εθνικές κεντρικές τράπεζες. Η Ελλάδα θα πρέπει να κηρύξει πτώχευση και σε ορισμένα ή στα περισσότερα από τα εναπομείναντα ομόλογα του ιδιωτικού κλάδου.

Με τον όρο πτώχευση εννοώ την άρνηση πληρωμής στο εξωτερικό, αλλά όχι κατ’ ανάγκην σε όλο το εσωτερικό της χρέος. Ο στόχος θα πρέπει να είναι η μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ στο 60%.

Εάν η χρεοκοπία οδηγήσει και σε έξοδό της από το ευρώ, τότε θα παρουσιάσει το δικό της νόμισμα, σε ονομαστική ισοτιμία 1 προς 1 έναντι του ευρώ. Η νέα δραχμή θα υποτιμηθεί σημαντικά. Ο ελληνικός εξαγωγικός κλάδος μεταποίησης, που αντιστοιχεί μόλις στο 7% του ΑΕΠ, θα κερδίσει σημαντικά, αλλά όχι αρκετά για να βγει η χώρα από την κρίση. Ο τουρισμός το 2008 αντιστοιχούσε στο 18% του ΑΕΠ, αλλά οι ελληνικοί προορισμοί έχουν γίνει πολύ ακριβοί και για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί οι τιμές θα πρέπει να υποχωρήσουν, ιδανικά, κατά 50% περίπου. Αυτό δεν μπορεί να γίνει με την πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης, βάσει της οποίας μειώνονται οι μισθοί και οι τιμές.

Το άθροισμα του τουρισμού και των εξαγωγών, σε συνδυασμό με την προοπτική ισχυρής ανάπτυξης των εξαγωγών καθώς θα βελτιώνονται και οι όροι του εμπορίου, μπορεί να οδηγήσει σε επιτυχία της στρατηγικής της εξόδου από το ευρώ, όμως μόνο στην περίπτωση όπου η χώρα είναι καλά προετοιμασμένη και η στρατηγική εκτελεστεί άψογα.

Η ειρωνεία είναι πως η Ελλάδα και πάλι θα πρέπει να επιβάλει μεταρρυθμίσεις παρόμοιες με αυτές που τώρα ζητούν οι ξένοι πιστωτές της. Η κυβέρνηση θα πρέπει να μπορέσει να εισπράξει φόρους. Θα χρειαστεί να πατάξει τη διαφθορά. Θα πρέπει να εξασφαλίσει ουσιαστική ευελιξία στην αγορά εργασίας. Τα εργατικά συνδικάτα θα πρέπει να εμποδιστούν από τη διαπραγμάτευση αυξήσεων στους μισθούς, που θα εκμηδενίσουν τα οφέλη της υποτίμησης. Η Ελλάδα χρειάζεται διψήφια μεγάλη πραγματική υποτίμηση, η οποία θα απαιτήσει και προσαρμογή των μισθών. Η κυβέρνηση ενδεχομένως να χρειαστεί να συμπληρώσει αυτήν τη στρατηγική με μία πλήρη εισοδηματική πολιτική.

Μία πιο ήπια εκδοχή της πτώχευσης θα ήταν ένα πρόγραμμα που θα επέτρεπε την παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη. Ελάχιστη προϋπόθεση για να συμβεί αυτό είναι να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη. Η Ελλάδα θα πρέπει να διατηρήσει το πνεύμα και το γράμμα της συμφωνίας και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αποδεχθεί τη διαγραφή των χρεών της προς την Αθήνα.

Βραχυπρόθεσμα, το δεύτερο πρόγραμμα θα επιδεινώσει την ύφεση. Κάποια στιγμή, η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι δεν είναι εφικτό και πως θα πρέπει να αντικατασταθεί από ένα άλλο, που θα περιλαμβάνει διαγραφή του χρέους.

Η Ελλάδα χρειάζεται επίσης ανάπτυξη. Η πτώχευση εντός της ευρωζώνης δεν θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της. Για να υπάρξουν πιθανότητες επιτυχίας σε αυτήν τη στρατηγική, θα πρέπει να κατασκευαστεί από το εξωτερικό μία κινητήριος δύναμη ανάπτυξης. Αυτό θα μπορούσε να γίνει με τη μορφή ενός μεγάλου ευρωπαϊκού επενδυτικού προγράμματος. Εάν κάθε βήμα αυτής της διαδικασίας εκτελεστεί άψογα, τότε θα είναι το λιγότερο επιβλαβές σενάριο. Προϋποθέτει, όμως, τον αστάθμητο παράγοντα της καλής θέλησης και ετοιμότητας για θυσίες από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Από τις δύο επιλογές, η πρώτη είναι η πιο πιθανή κι η δεύτερη η πιο επιθυμητή. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να αποφασίσει τώρα ποιον δρόμο θα ακολουθήσει. Η προτεραιότητα της επόμενης κυβέρνησης, όμως, θα πρέπει να είναι να προετοιμάσει το έδαφος και για τα δύο σενάρια. Μπροστά μας βρίσκεται ένας ακόμη χρόνος κατήφειας. Εάν, όμως, πάνε όλα καλά, τότε η χώρα θα έχει επιτέλους αποκτήσει κάποια περιθώρια ελιγμών.

ΠΗΓΗ: FT.com, Copyright The Financial Times Ltd. All rights reserved. Το είδα:    28/02/12, http://www.euro2day.gr/ftcom_gr/194/articles/681783/ArticleFTgr.aspx

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΩΝ ΕΙΣΒΟΛΕΩΝ: Αρκεί να κοροϊδέψεις, να διασύρεις, να προσβάλεις και να εξευτελίσεις διεθνώς έναν λαό, κατηγορώντας τον για οκνηρία, για φοροδιαφυγή και για υπερδανεισμό, με στόχο τη θυματοποίηση του, για να μπορέσεις να κλέψεις την περιουσία του

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

“Η ακμή ενός πάμπλουτου, πολλαπλά προικισμένου κράτους, σαν το δικό μας, θα μπορούσε να στηριχθεί στις τρεις παρακάτω προϋποθέσεις:

(α)  Σε ένα σύνολο υγιών οικονομικών και πολιτικών θεσμών, οι οποίοι θα καθορίζουν επακριβώς το πλαίσιο, μέσα στο οποίο θα μπορούμε να αναπτυχθούμε, ανταγωνιζόμενοι με ίσους όρους.

(β)  Σε ένα σύνολο συνειδητών πολιτών, το οποίο να κατανοεί επαρκώς τις αρχές της Οικονομίας και της Δημοκρατίας ή, τουλάχιστον, να έχει διαμορφώσει ένα χαρακτήρα συνεπή προς το συγκεκριμένο «τρόπο ζωής».

(γ)  Σε μία υψηλής ποιότητας ηγεσία, η οποία να μπορεί να κατευθύνει ορθολογικά το κράτος (όχι απλά να διαχειρίζεται το δημόσιο πλούτο), καθώς επίσης να διαφυλάσσει τη χώρα της, τουλάχιστον στις κρίσιμες στιγμές – χωρίς ποτέ να επιτρέπει σε τρίτους να την προσβάλλουν. Τα απολύτως απαραίτητα χαρίσματα που πρέπει να διαθέτει η ηγεσία αυτή δεν είναι άλλα από το να μπορεί να πείθει τεκμηριωμένα, να εμπνέει και να διδάσκει – να εκπαιδεύει δηλαδή τους κυβερνωμένους.

Εάν η Ελλάδα κατάφερνε να επιτύχει τις παραπάνω προϋποθέσεις, τουλάχιστον τις πρώτες δύο, θα μπορούσε όχι μόνο να ξεφύγει από την κρίση, αλλά να γίνει η ωραιότερη, η πλουσιότερη και η πιο ευτυχισμένη χώρα του κόσμου – αφού έχει προικισθεί από τη φύση, από τον αρχαίο πολιτισμό και από την Ιστορία της, όσο καμία άλλη χώρα στον πλανήτη” (ΒΒ).   

Άρθρο

Ας μην ξεχνάμε ότι ο σημερινός πρωθυπουργός, έμπειρος τραπεζίτης, ήταν ανέκαθεν εναντίον της διαγραφής χρέους (haircut) της Ελλάδας – γνωρίζοντας προφανώς ότι, αφενός μεν θα χρεοκοπούσαν οι Ελληνικές τράπεζες, ενώ θα καταστρέφονταν τα ασφαλιστικά ταμεία, αφετέρου δε πως η ίδια η διαγραφή θα ήταν ένα «λογιστικό τέχνασμα», χωρίς καμία ουσιαστική ωφέλεια για τη χώρα. Σε τελική ανάλυση δηλαδή μία χώρα, η οποία δεν είχε ποτέ τραπεζικό πρόβλημα, θα αναγκασθεί να διασώσει τα ασφαλιστικά ταμεία και τις τράπεζες της, αφού προηγουμένως τις χρεοκόπησε, δανειζόμενη ξανά από τους τοκογλύφους – τους οποίους δήθεν ανάγκασε να διαγράψουν μέρος των χρεών της. Επίσης ας μην ξεχνάμε πως το μοναδικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι άλλο από το κομματικοκεντρικό κράτος, το οποίο έχει μόνο απαιτήσεις από τους Πολίτες του, χωρίς να αναλαμβάνει καμία υποχρέωση απέναντι τους – γεγονός που τεκμηριώνεται από την Υγεία, από την Παιδεία, από την Πρόνοια, από την Ασφάλεια κλπ., για τα οποία οι Έλληνες πληρώνουν αδρά, όταν όλοι οι άλλοι πολίτες της ΕΕ τα απολαμβάνουν με αξιοπρέπεια και δωρεάν από το κοινωνικό κράτος τους. Προφανώς θα καταλογισθούν τεράστιες ευθύνες σε κάποιους πολιτικούς για την καταστροφική διαχείριση της κρίσης εκ μέρους τους, από τη Δικαιοσύνη και από τους Πολίτες τα χώρας τους – οι οποίοι αναρωτιούνται εάν είναι ανίκανοι, ανεπαρκείς ή ίσως απλά, δουλοπρεπή υποχείρια των «ξένων δυνάμεων κατοχής», ενεργώντας κάτω από εκβιασμούς ή μέσα στα πλαίσια μίας προγραμματισμένης από το παρελθόν «εσχάτης προδοσίας». 

Τέλος, ας μην ξεχνάμε το τεράστιο κόστος, με το οποίο επιβαρυνόμαστε για την ασφάλεια των συνόρων μας – περί τα 12 δις € ετησίως, τα οποία στα δέκα τελευταία χρόνια έχουν αυξήσει το δανεισμό μας κατά 120 δις € (πάνω από το 50% του χρέους ως προς το ΑΕΠ), όταν για όλες τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης είναι σχεδόν μηδενικό. Εάν δε συμπεριλάβουμε και το κόστος της λαθρομετανάστευσης θα διαπιστώσουμε ότι το δημόσιο χρέος μας, παρά τη διαφθορά και τα τοκογλυφικά επιτόκια, έχει διατηρηθεί σε μάλλον ομαλά επίπεδα.

Η ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχουμε την άποψη ότι, τόσο οι δανειστές μας, όσο και οι ξένοι εισβολείς, έχουν καταλάβει πόσο εύκολο είναι να κοροϊδέψεις τους Έλληνες – αρκεί να τους διασύρεις διεθνώς και να τους εξευτελίσεις, κατηγορώντας τους για οκνηρία, φοροδιαφυγή, υπερδανεισμό ή οτιδήποτε άλλο, με στόχο τη «θυματοποίηση» τους. Παρά το ότι λοιπόν διεθνείς οργανισμοί, όπως η BIS, το ΔΝΤ και άλλοι, τοποθετούν την Ελλάδα στις λιγότερο χρεωμένες χώρες του ΟΟΣΑ, με κριτήριο το συνολικό χρέος της (δημόσιο και ιδιωτικό), οι Έλληνες δεν φαίνεται να μπορούν να το καταλάβουν – αδυνατώντας παράλληλα να κατανοήσουν ότι, αυτό που σήμερα επιδιώκεται είναι η λεηλασία και η κλοπή της συνολικής περιουσίας τους. Δυστυχώς ελάχιστοι μπορούν να συνειδητοποιήσουν ότι, επειδή η Ελλάδα είναι μία πάμπλουτη, πολλαπλά προικισμένη χώρα, πρέπει κάθε φορά να προστατεύεται από τους επίδοξους εισβολείς – τα σύγχρονα όπλα των οποίων είναι οι πολυεθνικές τράπεζες, τα Hedge Funds, οι εταιρείες αξιολόγησης, τα ΜΜΕ, οι διεθνείς «νομπελίστες» οικονομολόγοι (δεν παίρνει κανείς Νόμπελ οικονομίας και δεν προωθείται από τα ΜΜΕ, εάν δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα της ελίτ και των παιδιών του Σικάγου – τα οποία πολλές φορές είναι καλυμμένα πίσω από δήθεν «μαρξιστικές» ιδεολογίες), οι πολυεθνικές επιχειρήσεις (Lidl, Makro, Carrefour κλπ.), τα τοπικά διατεταγμένα μέσα ενημέρωσης, όπως και η ανόητη εγχώρια ελίτ (την οποία διαφθείρουν και εξαγοράζουν).

Η ευκολία όμως με την οποία οι Έλληνες μετατρέπονται σε θύματα, κατηγορώντας τον εαυτό τους και τα ελαττώματα τους σε σημείο υπερβολής, ίσως τους κοστίσει τελικά την ελευθερία τους – αφού είναι πολύ πιθανόν να οδηγηθούν στη χρεοκοπία και στη δραχμή εξαθλιωμένοι, λεηλατημένοι και εξευτελισμένοι. Ολοκληρώνοντας, οι εθνικοί και διεθνείς εκβιαστές της Ελλάδας, στην προσπάθεια τους να μετατρέψουν τους πολίτες της σε θύματα, δεν δίστασαν να επικαλεστούν ακόμη και ψευδείς αναφορές – ισχυριζόμενοι ότι, τα έσοδα του δημοσίου δεν καλύπτουν τους μισθούς και τις συντάξεις. Όμως, όπως φαίνεται καθαρά από το μεσοπρόθεσμο (Πίνακας Ι), πρόκειται για ένα τεράστιο ψέμα – το οποίο, μεταξύ άλλων, χαρακτηρίζει τις προθέσεις τους.

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Έσοδα και δαπάνες μισθών, συντάξεων και κοινωνικής ασφάλισης σε δις €

Πηγή: Υπουργείο Οικονομικών – επικαιροποίηση ΜΠΔΣ. Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Από τον Πίνακα Ι συμπεραίνουμε ότι, αφού πληρωθούν οι μισθοί, οι συντάξεις και οι δαπάνες κοινωνικής περίθαλψης, περισσεύουν περί τα 12 δις € το 2011 και 18 δις € το 2012. Πρόκειται λοιπόν για ενέργειες «γκεμπελικής προπαγάνδας», οι οποίες θα έπρεπε να αντιμετωπισθούν ανάλογα από τους Έλληνες Πολίτες. Σε κάθε περίπτωση, σε σχέση με τη «μεθόδευση» που ακολουθήθηκε με στόχο να οδηγηθεί η Ελλάδα στο ΔΝΤ (Τιτανικός, εταιρείες αξιολόγησης, άρνηση δανεισμού, εκβιασμός της ΕΕ, ΔΝΤ, διορισμός κυβέρνησης κλπ.), ακόμη και ένας άσχετος σύμβουλος μίας επιχείρησης, η οποία αντιμετώπιζε πρόβλημα δανεισμού, θα της σύστηνε τότε (Μάιος του 2010) να καταφύγει στο άρθρο 99. Θα πρότεινε λοιπόν στην κυβέρνηση την προστασία της χώρας από τους πιστωτές (αναβολή πληρωμών, επίκληση της εθνικής κυριαρχίας, διαπραγμάτευση με τους δανειστές κλπ.), έτσι ώστε να μην αναγκασθεί να ξεπουλήσει τα περιουσιακά της στοιχεία – πόσο μάλλον να επιτρέψει την κατάσχεση τους ή/και την επιτήρηση της δημόσιας διοίκησης από τους ξένους εισβολείς. Δεν έχουμε δε την παραμικρή αμφιβολία ότι, δεν θα της πρότεινε ποτέ να καταφύγει σε τοκογλύφους – όπως δυστυχώς συνέβη με τη χώρα μας.  

Η ΕΥΡΩΖΩΝΗ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ

Επειδή δεν πρέπει κανείς να περιορίζεται στις δικές του σκέψεις και αναλύσεις, αλλά να ενημερώνεται παράλληλα σε σχέση με τις απόψεις άλλων συναδέλφων του, θεωρούμε πως η τοποθέτηση του οικονομολόγου κ. G. Kolodko στους FT είναι εξαιρετικά σημαντική. Αφού λοιπόν αναρωτιέται «πόσο αρκετό είναι αρκετό;», παρομοιάζει την πορεία της Ελληνικής Οικονομίας σαν ένα τρένο, το οποίο «κινείται σε προδιαγεγραμμένη μετωπική σύγκρουση, με αργή ταχύτητα». Συνεχίζει δε με τα παρακάτω: Από τη μια πλευρά έχουμε τις παράλογες απαιτήσεις των ξένων (είτε πρόκειται για Ευρωπαίους υπουργούς Οικονομικών, είτε για το ΔΝΤ, είτε για ιδιώτες επενδυτές, είτε για ΜΜΕ), οι οποίοι επιζητούν περισσότερη λιτότητα. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια νέα κυβέρνηση στην Αθήνα, η οποία εξωθεί την κοινωνία πέρα από τα όρια της. Πόσο ακόμη μπορεί να συνεχιστεί αυτή η κατάσταση;

Δυστυχώς, μάλλον δεν υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω περικοπές δημοσίων δαπανών. Η κυβέρνηση άρχισε ήδη να πριονίζει το κλαδί, επάνω στο οποίο κάθεται (σσ. αυθαίρετα, αφού δεν είναι εκλεγμένη, ενώ το κυβερνών κόμμα έχει καταφέρει να «σέρνει την αξιωματική αντιπολίτευση από τη μύτη» – επειδή είναι τόσο ανόητη, ώστε να νομίζει ότι συγκυβερνάει, όταν η πλειοψηφία στην κυβέρνηση και στη Βουλή, η οποία ψηφίζει τους νόμους, δεν είναι δική της). Πέντε χρόνια ύφεσης έχουν αποδυναμώσει τη φορολογική βάση τόσο πολύ, όπου τα όποια έσοδα θα μειωθούν περισσότερο, ακόμη κι αν αυξηθούν οι φορολογικές κλίμακες. Η λιτότητα παράγει ύφεση – κάτι που αναγνωρίζει ακόμη και το ΔΝΤ (σσ. ενώ η ύφεση παράγει ανεργία και χρέη, καταστρέφοντας παράλληλα τον υγιή κοινωνικό ιστό και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μίας χώρας).

Στα τρία χρόνια λιτότητας, η Ελλάδα είδε το χρέος της να αυξάνεται από το 113% του ΑΕΠ της στο 163%. Οι άστεγοι της αυξήθηκαν κατά 25%. Η ανεργία έφτασε το 21% – μια από τις μεγαλύτερες στον αναπτυγμένο κόσμο, με το 48% των νέων να ψάχνουν για δουλειά. Νέοι που κάποια στιγμή μάλλον θα βγουν στους δρόμους διαδηλώνοντας, αντί να κάθονται στο σπίτι και να παρακολουθούν τηλεόραση. Η πολιτική λοιπόν η οποία ακολουθείται, δεν έχει κανένα απολύτως νόημα (σσ. ενώ δεν είναι απίθανο να οδηγήσει τη χώρα στη δικτατορία).  Το να περιμένουμε από τους Έλληνες ακόμη περισσότερες θυσίες, δεν είναι ρεαλιστικό. Κανένας δεν πρέπει να ωθεί έναν λαό πέρα από τα όρια αντοχής του – μία τέτοια πίεση είναι ανοησία και δεν συνιστά πολιτική. Ο λαός ενός υπερήφανου έθνους δεν θα πρέπει να αποδεχθεί την ανόητη αυτή πολιτική  και να πεινάσει, απλά και μόνο για να  συνεχίσει να πληρώνει κάποια εξωφρενικά χρέη σε ξένους πιστωτές – παραμένοντας αιώνια χρεωμένος, όπως φαίνεται. Στην πραγματικότητα, ένα μεγάλο μέρος αυτού του χρέους δεν  οφείλεται στο γεγονός ότι, οι Έλληνες ζούσαν πέραν των δυνατοτήτων τους – αλλά στα κερδοσκοπικά υψηλά επιτόκια, τα οποία τους επιβάλλονταν για να το αναχρηματοδοτήσουν. Ακριβώς για το λόγο αυτό, το σχέδιο μείωσης του ελληνικού χρέους από το σημερινό 160% του ΑΕΠ στο 120% έως το 2020, αποτελεί φαντασίωση. Ακόμη και αν γινόταν, κάτι που δεν θα γίνει, ένα τέτοιο οικονομικό βάρος θα ήταν δυσβάσταχτο.

Αποτελεί γεγονός ότι, η ελληνική μακροοικονομική πολιτική, πριν από την κρίση, ήταν άστατη και σίγουρα οι Έλληνες θα πρέπει να πληρώσουν – ήδη αυτό κάνουν. Είναι επίσης όμως γεγονός ότι οι ξένοι τραπεζίτες δεν επέδειξαν καθόλου σοφία, ούτε υπευθυνότητα, όταν δάνειζαν αλόγιστα τους Έλληνες. Τώρα θα πρέπει και αυτοί να πληρώσουν – κάτι που δεν κάνουν. Τέλος, οι ηγέτες της Δύσης, ειδικά οι Merkel και Sarkozy, έκαναν μια σειρά από λάθη, αναβάλλοντας την απόφαση διακανονισμού του ελληνικού χρέους και προσπαθώντας να διαφυλάξουν τα συμφέροντα των ιδιωτών επενδυτών. Για αυτό και θα πρέπει κάποιοι πολιτικοί να πληρώσουν για αυτά τα λάθη – όπως φαίνεται, οι επερχόμενες εκλογές στη Γαλλία και στη Γερμανία θα δώσουν την κατάλληλη ευκαιρία. Η μόνη ελπίδα για μια βιώσιμη λύση είναι ένα συνοπτικό, ταχέως εφαρμοζόμενο σχέδιο μείωσης του ελληνικού χρέους κατά 80%, καθώς επίσης η χορήγηση ενός σημαντικού δανείου, από πλευράς ΕΕ, με μηδενικό επιτόκιο. Η πιο εύκολη λύση θα ήταν εάν η ΕΚΤ αγόραζε νέα ελληνικά κρατικά ομόλογα –  αλλά αυτό δεν της το επιτρέπει ούτε το υπερφιλελεύθερο καταστατικό της, ούτε η γερμανική ηθική της. Η ΕΚΤ διαθέτει πόρους ύψους 3,3 τρις € οι οποίοι, εάν χρησιμοποιούνταν κατάλληλα, θα έλυναν το πρόβλημα χρέους ολόκληρης της Ευρωζώνης (αντίθετα η ΕΚΤ κερδοσκοπεί εις βάρος της Ελλάδας, όπως αναδείξαμε στο άρθρο μας «Λογιστικές Αλχημείες»).  

Στην αντίθετη περίπτωση, μια εσφαλμένη πολιτική θα έχει ως αποτέλεσμα ένα αυξανόμενο χρέος, το οποίο ήδη δεν είναι βιώσιμο. Θα οδηγήσει σε μία χαοτική (ανεξέλεγκτη) χρεοκοπία, την οποία θα ακολουθήσουν απρόβλεπτες, δυσμενείς συνέπειες όχι μόνο για την Ελλάδα – για την Ευρωζώνη, για την Τουρκία και για αλλού. Το ζήτημα είναι ξεκάθαρο: Θα πρέπει να βοηθήσουμε τώρα την Ελλάδα και τους εαυτούς μας, αλλιώς θα το πληρώσουμε πολύ ακριβά στο μέλλον. Μετά και από την τελευταία απόφαση βοήθειας της Ελλάδας, κάποιοι θα μπορούσαν να ισχυριστούν ότι «όλα βαίνουν καλώς». Αυτό όμως δεν είναι αλήθεια. Η όλη κατάσταση οδεύει προς καταστροφή – πλην όμως, σε αργή φάση. Η κοροϊδία του κοινού, και η παραπλάνηση των αγορών δεν είναι ούτε στρατηγική, ούτε πολιτική. Είναι απλά βλακεία.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η Ευρωζώνη είναι με τέτοιον τρόπο κατασκευασμένη, ώστε τυχόν κατάρρευση του κοινού νομίσματος να οδηγεί όλες τις χώρες της, επίσης τις πλεονασματικές, σε τεράστια προβλήματα – άλυτα ενδεχομένως. Η αιτία είναι κυρίως το σύστημα «Target II» της ΕΚΤ, το οποίο έχουμε αναλύσει στο άρθρο μας «Ευρωπαϊκές Ασυμμετρίες» (όπως επίσης στο «Πόκερ των κερδοσκόπων»). Με κριτήριο το Target II, με τη βοήθεια του οποίου διακανονίζονται οι πληρωμές εντός του Ευρωσυστήματος, τα ελλείμματα των ισοζυγίων εξωτερικών συναλλαγών των αδύναμων εξαγωγικά χωρών, χρηματοδοτούνται ουσιαστικά από τα πλεονάσματα των άλλων – μέσω της ΕΚΤ. Στον Πίνακα ΙΙ που ακολουθεί, φαίνεται η «κατανομή» των γερμανικών πλεονασμάτων ύψους 498,13 δις € – ένα ποσόν που οφείλει μεν η ΕΚΤ στην Bundesbank, ουσιαστικά όμως οι κεντρικές τράπεζες των χωρών του Νότου στη γερμανική «ομόλογο» τους.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: Οφειλές των ελλειμματικών χωρών στην ΕΚΤ και, μέσω αυτής, στην  Bundesbank – σε δις €, τέλη του 2011

Πηγή: Spiegel. Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Όπως φαίνεται από τον Πίνακα ΙΙ, η Ελλάδα δεν είναι η μοναδική χώρα, η οποία οφείλει στην ΕΚΤ – ενώ προηγείται η Ιταλία, η Ισπανία και η Ιρλανδία. Κατά το γερμανικό ινστιτούτο τώρα του Μονάχου, τυχόν κατάρρευση του ευρώ θα δημιουργούσε ανυπολόγιστες ζημίες στη γερμανική οικονομία – η οποία, ως εκ τούτου, είναι υποχρεωμένη ουσιαστικά να διασώσει το κοινό νόμισμα, όσο και αν της κοστίσει. Αντίθετα όμως, η έξοδος μίας χώρας από την Ευρωζώνη δεν θα ήταν ανάλογα επικίνδυνη – ενώ θα λειτουργούσε θετικά στον εκφοβισμό όλων των υπολοίπων. Επομένως, θεωρείται ότι η Ελλάδα είναι η ιδανική χώρα για τον παραδειγματισμό των υπολοίπων «εταίρων» της Ευρωζώνης – εάν φυσικά υποχρεωθεί (με τη βοήθεια μίας «στρατευμένης» κυβέρνησης, με την πλύση εγκεφάλου των Πολιτών της από τα ΜΜΕ, με την πολιτική λιτότητας/εξαθλίωσης/υπερφορολόγησης, με συνεχώς νέες απαιτήσεις της Τρόικας, με την εισβολή ξένων επιθεωρητών, με την κατάληψη της δημόσιας διοίκησης, με τη λεηλασία της κλπ.), να εγκαταλείψει «εθελούσια» το κοινό νόμισμα. (δεν μπορεί να την αποβάλει κανείς, αφού δεν υπάρχουν νομικά μέσα).

Όταν διαπιστώνουμε λοιπόν μία παράδοξη «σύμπνοια απόψεων», όσον αφορά την επιστροφή στη δραχμή (μαρξιστές, αγγλοσάξονες οικονομολόγοι, ΜΜΕ κλπ.), οφείλουμε να είμαστε εξαιρετικά καχύποπτοι – πόσο μάλλον όταν σήμερα, μετά την υπογραφή του νέου μνημονίου, δεν θα ήταν πλέον δυνατή η μετατροπή των εξωτερικών υποχρεώσεων του δημοσίου σε δραχμές, σε περίπτωση υιοθέτησης του εθνικού νομίσματος – γεγονός που σημαίνει ότι, το εξωτερικό χρέος θα ήταν μη διαχειρίσιμο (λόγω υποτίμησης κλπ.), οπότε η Ελλάδα θα οδηγούταν στο απόλυτο χάος και στην καταστροφή. Κλείνοντας, είμαστε βέβαιοι ότι η Ελλάδα θα τα καταφέρει, μέσα στο Ευρώ και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης – αρκεί να αφυπνισθούν οι Πολίτες της, εκδιώκοντας τους εισβολείς και επιλέγοντας εκείνη την πολιτική ηγεσία, η οποία θα δεσμευθεί προεκλογικά να τους εξασφαλίσει τη συμμετοχή τους με δημοψηφίσματα στις κρίσιμες αποφάσεις (άμεση Δημοκρατία), εντός ενός πραγματικού Κράτους Δικαίου. Προφανώς έχουμε μεγάλα, τεράστια ίσως προβλήματα, αλλά θα πρέπει να μας «επιτραπεί» να τα λύσουμε μόνοι μας – εάν δεν θέλουμε να γίνουμε προτεκτοράτο της Γερμανίας ή να καταλήξουμε όπως η (πρώην) Γιουγκοσλαβία και το Ιράκ, χώρες τις οποίες «βοήθησαν να επιστρέψουν στη Δημοκρατία» οι ξένες δυνάμεις (προβλεπόταν για το Ιράν και για τη Συρία, εάν συμφωνούσε η Ρωσία και η Κίνα). 

VEDEO ΠΕΡΙ ΧΡΕΟΚΟΠΙΑΣ: http://www.youtube.com/watch?v=N6HywTxOI30&feature=email&email=comment_received  

Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright), Αθήνα, 27. Φεβρουαρίου 2012, viliardos@kbanalysis.com. Ο Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχει εκδώσει τέσσερα βιβλία, τα οποία διατίθενται on–line από το  e–shop της ONEeditions.

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2541.aspx

Μνημόνιο 2: Σκλάβοι των επιχειρήσεων

«Διαβολοδεκαετία» υπερεκμετάλλευσης των εργαζομένων, ασυδοσίας των αφεντικών – Μέρος ΙΙ

Του Βασίλη Μηνακάκη*

Συνέχεια από το Μέρος Ι

Τσεκούρι στις κοινωνικές παροχές

Ένα άλλο κράτος, ένα πολύ πιο αντιδραστικό Δημόσιο, σκιαγραφεί το Μνημόνιο 2 με το στόχο για «τολμηρές διαρθρωτικές δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις». Έτσι θα υπάρξει το 2014 πρωτογενές πλεόνασμα 4,5% του ΑΕΠ, που θα προκύψει από «περικοπές δαπανών που αποσκοπούν στη μόνιμη μείωση του μεγέθους του κράτους», «πολλές περικοπές σε κοινωνικές μεταβιβάσεις», «κλείσιμο φορέων που δεν παρέχουν αποτελεσματικές δημόσιες υπηρεσίες» και «μειώσεις απασχόλησης».

Στο πλαίσιο αυτό, ο δημόσιος τομέας θα μετατραπεί σε εργασιακή γαλέρα τύπου ιδιωτικού τομέα, ώστε η δαπάνη για μισθούς στο Δημόσιο να πέσει στο 9% του ΑΕΠ. Αυτό θα γίνει: Με πλήρη εφαρμογή του ενιαίου μισθολογίου (πριν την εκταμίευση της πρώτης δόσης του Μνημονίου 2). Με δραστικό ψαλίδισμα των ειδικών μισθολογίων (1/3 της συνολικής μισθολογικής δαπάνης στο Δημόσιο), με μειώσεις των επιδομάτων και των μισθών που θα προκύψουν από επανεξέταση των μισθολογικών κλιμακίων. Με κατάργηση της μονιμότητας στις πρώην ΔΕΚΟ και κρατικές τράπεζες. Με απολύσεις 15.000 δημοσίων υπαλλήλων μέσα στο 2012, με αξιοποίηση της πρόωρης συνταξιοδότησης και της «εργασιακής εφεδρείας», η οποία θα οδηγεί σε «υποχρεωτικές αποχωρήσεις» μόλις εξαντληθεί ο χρόνος της εφεδρείας.

Μάλιστα, οι πληρωμές στο προσωπικό καθ’ ον χρόνο βρίσκεται υπό καθεστώς εφεδρείας θεωρούνται τμήμα της αποζημίωσής τους (δηλαδή, αφαιρούνται από την αποζημίωση απόλυσης ή το εφάπαξ). Με μείωση των συμβασιούχων του Δημοσίου. Με μείωση κατά 150.000 του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων μέχρι το 2015 και διατήρηση των προσλήψεων στην αναλογία «1 προς 5». Με κλείσιμο δημόσιων οργανισμών και φορέων (π.χ. Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας, Οργανισμός Εργατικής Εστίας), συγχώνευση ή συρρίκνωση άλλων. Με «αξιολόγηση της δημόσιας διοίκησης», που προφανώς θα πετάει εκτός νυμφώνος όποιους κριθούν μη αποδοτικοί (από ποιους και με ποια κριτήρια;). Με πάγωμα των προσλήψεων αν χρειαστεί.
Παράλληλα, θα πέσει άγρια λαιμητόμος στις κοινωνικές παροχές. Μάλιστα, με δεδομένο ότι η ληστεία των μισθωτών μέσω χαρατσιών, κεφαλικών φόρων κ.λπ. έχει πιάσει πάτο και δεν μπορεί να συνεισφέρει πλέον δραστικά στη μείωση του δημόσιου ελλείμματος, η μείωση της δαπάνης για συντάξεις και υγεία αναδεικνύεται σε αιχμή του δόρατος του Μνημονίου 2, στη «μεγάλη εναπομείνασα δημοσιονομική προσαρμογή».

Έτσι, πριν (και για να) εκταμιευτεί η πρώτη δόση του Μνημονίου 2, θα υπάρξουν περικοπές 1,1 δισ. ευρώ στις φαρμακευτικές δαπάνες (όπου προβλέπονται αύξηση της συμμετοχής των πολιτών, επικαιροποίηση της λίστας, πλαφόν στη μηνιαία συνταγογράφηση κ.ά.), στις δαπάνες υγείας και στις συντάξεις. Κι ακόμη, μαχαίρι σε πλήθος κοινωνικών επιδομάτων, περικοπή των πολυτεκνικών επιδομάτων, μείωση των λειτουργικών και καταναλωτικών δαπανών του Δημοσίου, περικοπή 200 εκατ. ευρώ από επιχορηγήσεις σε φορείς που υπάγονται στα υπουργεία Παιδείας και Πολιτισμού (με μείωση αναπληρωτών εκπαιδευτικών κ.λπ.), μείωση κατά 50 εκατ. ευρώ του κονδυλίου για τις εφημερίες των γιατρών του ΕΣΥ, κλειστά ενοποιημένα νοσήλια, μείωση λειτουργικών εξόδων νοσοκομείων κατά 8% μόνο το 2012, αύξηση της κινητικότητας του προσωπικού υγείας (και των γιατρών) εντός και μεταξύ ιδρυμάτων υγειονομικών περιφερειών.
Τέλος, θα ισοπεδωθεί η κοινωνική ασφάλιση, τόσο η κύρια όσο και η επικουρική. Υπάρχει ρητή δέσμευση για άμεση μείωση των συντάξεων (κύριων κι επικουρικών) και για επιπλέον μειώσεις στις κύριες συντάξεις των ταμείων ασφάλισης των ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΟΣΕ, ΕΛΤΑ, Τραπεζών και ΝΑΤ με έναρξη εφαρμογής των μειώσεων από 1/1/2012.

Σε ό,τι αφορά τα επικουρικά ταμεία, υπάρχει δέσμευση για «εκ βάθους αναθεώρηση» ώστε να υπάρξει μείωση του κόστους και διασύνδεση εισφορών – παροχών (δηλαδή ανταποδοτικότητα). Οι επικουρικές συντάξεις θα μετεξελιχθούν στο 1ο τρίμηνο του 2012 (πριν την εκταμίευση της πρώτης δόσης του Μνημονίου 2) σε ένα μηχανογραφικό σύστημα ατομικών λογαριασμών συνταξιοδότησης. Σε αυτό, η ατομική σύνταξη θα υπολογίζεται με βάση ένα θεωρητικό ποσοστό απόδοσης που θα σχετίζεται με το ρυθμό αύξησης του μισθολογικού κόστους κι έναν παράγοντα αειφορίας, που θα αναπροσαρμόζει τις παροχές ώστε να εξαλειφθούν μελλοντικές ανισορροπίες (κοινώς, θα τις μειώνει για να ισοσκελίζονται οι προϋπολογισμοί των ταμείων). Επιπλέον, θα προχωρήσει η συγχώνευση όλων των επικουρικών ταμείων και θα επανεξεταστούν τα ταμεία που έχουν περιοδικές εφάπαξ καταβολές.
Κι αν όλα αυτά δεν είναι αρκετά για να μειωθεί το μη μισθολογικό κόστος και το δημοσιονομικό έλλειμμα, θα υπάρξουν πρόσθετα μέτρα – δηλαδή νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο και νέες περικοπές συντάξεων και παροχών. Αυτά τα μέτρα πρέπει να θεωρούνται βέβαια, με την επίσημη ανεργία στο 20% (πραγματική 25%), με το 1/3 της εργασίας να είναι ανασφάλιστη, με το ΙΚΑ να χάνει πάρα πολλά έσοδα από τις μειώσεις των αποδοχών και από τη μείωση των εργοδοτικών εισφορών και με τα αποθεματικά των ταμείων να «κουρεύονται» κατά 50% (απώλεια 13 δισ. ευρώ) με το κούρεμα του χρέους.

Ξεπούλημα των πάντων!

«Στο πλαίσιο του προγράμματος, σκοπεύουμε να πραγματοποιήσουμε μια ουσιαστική εκχώρηση των δημόσιων περιουσιακών στοιχείων στον έλεγχο του ιδιωτικού τομέα». Κι αν αυτό δεν αποδειχτεί αρκετό, «η κυβέρνηση δηλώνει την ετοιμότητά της να προσφέρει προς πώληση τα εναπομείναντα μερίδιά της στις κρατικές επιχειρήσεις». Οι ιδιωτικοποιήσεις αφορούν τα πάντα: Λιμάνια, αεροδρόμια, αυτοκινητόδρομους, ενέργεια, ύδρευση, ΟΠΑΠ, ορυκτό πλούτο, ακίνητα, εδαφικές/οικοπεδικές εκτάσεις, τραπεζικά περιουσιακά στοιχεία. Πρώτο βήμα είναι η μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου στο ταμείο αποκρατικοποιήσεων (ΤΑΙΠΔ) και ο διορισμός συμβούλων.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση θα κάνει τα πάντα για να διευκολύνει τους αγοραστές: Θα «καθαρίσει τα περιουσιακά στοιχεία του Δημοσίου από τεχνικές και νομικές πολυπλοκότητες». Θα παράσχει εξασφάλιση εγκρίσεων κρατικής ενίσχυσης και θα αυξήσει προκαταβολικά κατά 25% τα εισιτήρια. Όπου υπάρχουν δυσκολίες, θα αποομαδοποιήσει περιουσιακά στοιχεία (π.χ. διαχωρισμός δραστηριοτήτων δικτύου – παροχής στον ΟΣΕ). Θα προχωρήσει σε αναδιαρθρώσεις. Έτσι, κυνικά ομολογείται ότι αρχικά δεν θα μεταβιβαστούν στο ΤΑΙΠΔ οι τραπεζικές μετοχές και τα «περιουσιακά στοιχεία που επιφέρουν απώλεια». Αυτό θα γίνει όταν μετατραπούν σε κερδοφόρα κι όταν καταργηθεί η μονιμότητα των τραπεζικών υπαλλήλων.

Και κάτι ακόμη που ομολογείται κυνικά (και περιλαμβάνεται στο πρώτο κιόλας άρθρο του νόμου που ίδρυσε το ΤΑΙΠΔ): Τα έσοδα από την ιδιωτικοποίηση «δεν υποκαθιστούν τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης και δεν θα ληφθούν υπόψη κατά την εκτίμηση του βαθμού συμμόρφωσης προς τα ετήσια ανώτατα όρια του ελλείμματος». Με άλλα λόγια, ό,τι εισπραχθεί από τις ιδιωτικοποιήσεις (υπολογίζουν συνολικά 50 δισ. ευρώ συνολικά και 19 δισ. ως το 2015 – πράγμα δύσκολο λόγω της καθίζησης του Xρηματιστηρίου) θα πάει αποκλειστικά και μόνο για την αποπληρωμή του χρέους (θα δεσμευτεί, δηλαδή, στον ειδικό λογαριασμό όπου θα μπουν τα 130 δισ. του νέου δανείου και μέρος των φορολογικών εσόδων) και δεν θα αλλάξει ούτε κατ’ ελάχιστο τη ζωή των εργαζομένων. Για την ακρίβεια, θα την αλλάξει προς το χειρότερο, μιας και οι ιδιωτικοποιημένες εταιρείες – είτε τις έχουν Έλληνες είτε ξένοι – θα έχουν πιο ακριβές υπηρεσίες.

Φορολογικό γδάρσιμο

Οι φορομπηχτικές ριπές του προηγούμενου δίχρονου δεν τους αρκούν κι ετοιμάζουν νέο φορολογικό νομοσχέδιο (Ιούνιος). Κύριες κατευθύνσεις είναι η διεύρυνση της φορολογικής βάσης, η κατάργηση φοροαπαλλαγών και προνομίων, η αύξηση των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων και η αναδιάρθρωση του φορολογικού βάρους ανάμεσα στις φορολογικές κλίμακες, με στόχο την προώθηση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας και με πρόθεση να διατηρηθεί «το σχετικό φορολογικό βάρος από τους έμμεσους φόρους». Με άλλα λόγια, να συμπληρωθεί η άγρια εκμετάλλευση στο χώρο δουλειάς με το άγριο εξωεργασιακό γδάρσιμο. Για να είναι σίγουροι ότι το σύστημα θα αποδώσει, θεσμοθετούν την απομάκρυνση διοικητών στις μη «αποδοτικές» εφορίες και βελτιώνουν το σύστημα προστασίας πληροφοριοδοτών – φοροκαταδοτών.

Κι ενώ καταγγέλλονται οι υψηλοί συντελεστές φορολόγησης των επιχειρήσεων, στρώνοντας το έδαφος για περαιτέρω μείωσή τους, προβάλλει μια περίεργη «ευαισθησία»: Προτείνεται να εγκαταλειφθεί κάθε φορολογική αμνηστία, να εξαλειφθεί η παράταση του χρόνου πληρωμής φορολογικών χρεών και ληξιπρόθεσμων οφειλών κοινωνικής ασφάλισης, να επισπευστεί η εκδίκαση εκκρεμών φορολογικών υποθέσεων, να απαλειφούν η αναστολή της ποινικής δίωξης και της δέσμευσης κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων. Γιατί; Μα προφανώς για να «κλαδευτούν» τα ξερά κλαδιά του επιχειρηματικού κόσμου και να αποκτήσουν προβάδισμα τα ισχυρότερα και πολυεθνικής δικτύωσης κεφάλαια.

Υπό του μεγάλου δουκάτου του Λουξεμβούργου

Πλήρη παράδοση των εργατικών δικαιωμάτων και του κοινωνικού και φυσικού πλούτου της χώρας στους σύγχρονους δυνάστες και εκμεταλλευτές των λαών (τις πολυεθνικές, τις τράπεζες, την ΕΕ, το ΔΝΤ) και απόλυτη καταπάτηση του δικαιώματος του λαού να ορίζει τις τύχες του σηματοδοτεί το Μνημόνιο 2. Δεν είναι μόνο ότι οι συμβάσεις προβλέπουν ως εφαρμοστέο δίκαιο το αγγλικό και ως αρμόδια δικαστήρια αυτά του …Μεγάλου Δουκάτου του Λουξεμβούργου, ώστε να θωρακιστούν οι δανειστές ή ότι περιλαμβάνουν τον πρωτοφανή όρο παραίτησης «από ασυλία λόγω εθνικής κυριαρχίας».

Είναι και οι ασφυκτικοί και τακτικότατοι έλεγχοι, η επιτροπεία αλλά και η υποχρέωση της χώρας να παρέχει στις ομάδες προσωπικού της τρόικας πρόσβαση σε όλα τα σχετικά δεδομένα και άλλα στοιχεία που αφορούν την ελληνική διοίκηση και να δέχεται επιθεωρήσεις για πρόληψη «απάτης» εκ μέρους της. Να προσθέσουμε εδώ όσα αναφέρθηκαν σε διπλανή στήλη για την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών που θα συμμορφώνονται με συγκεκριμένες απαιτήσεις του ελληνικού δικαίου μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

ΠΗΓΗ: Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2012, http://www.prin.gr/2012/02/mnimonio2.html

* Ο Βασίλης Μηνακάκης γεννήθηκε το 1962 στις Αμύκλες Λακωνίας. Είναι πτυχιούχος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και εργάζεται από το 1993 ως υπάλληλος σε διάφορους εκδοτικούς οίκους. Κείμενά του έχουν δημοσιευτεί στην εβδομαδιαία εφημερίδα Πριν και στα περιοδικά Ουτοπία και Διάπλους. Το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Λευκή Βίβλος» της ΕΟΚ – Ο Μεσαίωνας του 2000 κυκλοφόρησε το 1994 από τις εκδόσεις Στάχυ. Πηγή: http://www.kapsimi.gr/basilis-minakakis

Η καταστροφή των λαϊκών στρωμάτων και η αποικιοποίηση της Ελλάδος από την ΕΕ:  Διέξοδος και αδιέξοδα* 

Του Τάκη Φωτόπουλου**

Η αδίστακτη ντόπια Χούντα, σε αγαστή σύμπνοια με την χούντα της υπερεθνικής ελίτ που εκπροσωπεί η Τρόικα, υιοθέτησαν μια δανειακή συνθήκη που ακόμη και το κύριο άρθρο της Βρετανικής Independent την παρομοίαζε με τη συνθήκη των Βερσαλλιών, (η οποία είχε στόχο το οικονομικό γονάτισμα της ηττημένης στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο Γερμανίας), ενώ η μεγάλη κεντροαριστερή Ισπανική εφημερίδα El Pais  την χαρακτήριζε ως μια «πελώρια μεταφορά κυριαρχίας, πιθανώς τη μεγαλύτερη που υπέστη μια χώρα εν καιρώ ειρήνης». Φυσικά, η δική μας ελίτ, δια του δοτού Τραπεζίτη πρωθυπουργού, δήλωνε «πολύ ευτυχής» την ημέρα που προσυπέγραφε και την τυπική πια αποικιοποίηση της Ελλάδος απο την ΕΕ.  

Και αυτό, τη στιγμή που δεν υπάρχει σοβαρός διεθνής οικονομολόγος που να μην παραδέχεται ότι η συνθήκη αυτή είναι απλά ένα μέσο αναβολής της τυπικής χρεοκοπίας της χώρας, μέχρις ότου θωρακιστεί η υπόλοιπη Ευρωζώνη και ιδιαίτερα οι αδύνατοι κρίκοι της στη περιφερειακή Νότια Ευρώπη από οποιαδήποτε μεταδοτικά συμπτώματα, αλλά και – το κυριότερο – να εξασφαλιστεί ότι η συνθήκη αυτή θα δέσει χειροπόδαρα, ακόμη και Συνταγματικά, τον Ελληνικό λαό για πολλές δεκαετίες, ανεξάρτητα από τις αλλαγές του πολιτικού προσωπικού στη κυβέρνηση, ότι όχι μόνο θα ξεπληρώσει (για πολλοστή φορά) όλα τα χρέη, χωρίς κανένα πια δικαίωμα νέου κουρέματος στο μέλλον, αλλά και ότι θα ξεπουλήσει κάθε κοινωνικό αγαθό και υπηρεσία στις πολυεθνικές που θα εισβάλλουν στη χώρα υπό τη μορφή «επενδύσεων» . Αυτό, αφού στο μεταξύ θα έχει γίνει και μια τυπική χρεοκοπία  που θα ελέγχεται όμως πάλι από τις ελίτ και θα συνοδεύεται από προσωρινή έξοδο από την Ευρωζώνη, ώστε όχι μόνο να αγοραστεί ο κοινωνικός μας πλούτος στις σημερινές ευτελισμένες λόγω κρίσης τιμές, αλλά και σε υποτιμημένο νόμισμα!

Φυσικά, τα παραπάνω δεν σημαίνουν, όπως υποστηρίζουν και οι εθναμύντορες, ότι αντιμετωπίζουμε κάποια ξένη επίθεση και κατοχή, όπως η αντίστοιχη Γερμανική στον πόλεμο. Μολονότι  και τώρα έχουμε επίσης ένα είδος κατοχής και έχουμε απώλεια της εθνικής κυριαρχίας, η διαφορά είναι ότι τώρα έχουμε μια οικονομική και όχι στρατιωτική κατοχή, η δε απώλεια εθνικής κυριαρχίας που σίγουρα υφιστάμεθα δεν είναι συνέπεια στρατιωτικής καταστροφής, αλλά συνέπεια οικονομικής καταστροφής. Και η διαφορά αυτή είναι κρίσιμη. Διότι ενώ στην πρώτη περίπτωση ο εχθρός είναι ορατός διά γυμνού οφθαλμού και εύκολα συνενώνει εναντίον του ολόκληρο τον λαό της κατεχόμενης χώρας στην αποπομπή του από τις πόλεις και τα χωριά που ανδρώθηκε, στη δεύτερη περίπτωση ο «εχθρός» φαίνεται μόνο όταν  έχει συνειδητοποιηθεί η φύση του ως ένα κοινωνικό-οικονομικό σύστημα, και μέχρι τότε μπορεί εύκολα να αποπροσανατολίζονται τα θύματα της κατοχής αυτής, από τους εγχώριους συμμάχους των ξένων θυτών που δεν υφίστανται στον ίδιο βαθμό τις συνέπειες της οικονομικής καταστροφής, αν δεν ωφελούνται κιόλας από αυτές!

Και για να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα. Η σημερινή οικονομική καταστροφή οδηγεί στην εξαθλίωση και την φτωχοποίηση της πλειοψηφίας του Ελληνικού λαού, δηλαδή των λαϊκών στρωμάτων που εξαναγκάζονται να δουλεύουν για μισθούς πείνας, ή ωθούνται στην ανεργία στην οποία ήδη καταδικάζονται οι μισοί σχεδόν νέοι μας, με μόνη διέξοδο την μετανάστευση (για όσους μπορούν) ή την φτώχεια, τα ναρκωτικά και τελικά την αυτοκτονία για κάποιους. Σήμερα, τα λαϊκά στρώματα που καταστρέφονται οικονομικά δεν ανήκουν μόνο στα παραδοσιακά στρώματα των φτωχών εργατών, αγροτών καθώς και των αυτο-απασχολούμενων κάθε είδους, αλλά περιλαμβάνουν και την κρατικοδίαιτη μεσαία τάξη που δημιούργησε η ψευτοανάπτυξη «με ξένα κόλλυβα» (του ΠΑΣΟΚ κυρίως) στη μεταπολίτευση. Γιατί είναι ακριβώς αυτή η μεσαία τάξη που σήμερα κτυπιέται αλύπητα, όχι γατί είναι οι «κακοί» Γερμανοί που το επιβάλλουν, ή η «κακιά» και «τιμωρητική» Ευρώπη,[1] σε αντίθεση με την «Ευρώπη των λαών» της «δημοκρατίας» και της «κοινωνικής δικαιοσύνης», που ήταν βεβαια απλα ένα ιδεολογικό κατασκεύασμα, στο οποίο στηριζόταν η ΕΟΚ και στη συνέχεια η ΕΕ.  Ούτε γιατί, όπως εντελώς ανιστόρητα υποστηρίζεται, «η υπαρκτή κρίση των δύο τελευταίων ετών έφερε στο προσκήνιο κοινωνικές δυνάμεις, που είτε χάρη ταξικών συσχετισμών ή πραγματικών δυνατοτήτων αναδιανομής κατά το παρελθόν, ποτέ δεν είχαν αποκτήσει το προβάδισμα στην χάραξη της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της ΕΕ». [2] 

Και φυσικά το ίδιο ανιστόρητος είναι ο ισχυρισμός ότι ο Κεϊνσιανισμός τέθηκε σε διωγμό από τον σημερινό αντιδραστικό συσχετισμό δυνάμεων στην ΕΕ που επιδιώκει την αναδιανομή του πλούτου, και ότι τα μνημόνια – σε μια προσέγγιση που πλησιάζει, (με “Μαρξιστική” ορολογία) μια συνωμοσιολογική θεωρία – δεν σχεδιαστήκαν παρά για να θέσουν το θεσμικό και οικονομικό πλαίσιο “ώστε ν’ αναδιαρθρωθεί η κοινωνία σε αντιδραστική κατεύθυνση: να συσσωρευτεί ο πλούτος σε λίγα χέρια, να ενισχυθούν τα κέρδη και ο εργοδοτικός δεσποτισμός, να αποδομηθούν τα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα να αυξηθεί η “ελαστικότητα” της εργασίας”.[3] Και δεν είναι μόνο ανιστόρητες αυτές οι απόψεις, αλλά και προδίδουν παντελή έλλειψη κατανόησης της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, την οποία ερμηνεύουν συνήθως ως ιδεολογία ή ως κακή πολιτική, και όχι σαν δομικό καπιταλιστικό φαινόμενο, όπως σύγχρονες προσεγγίσεις που ξεπερνούν έναν ξεπερασμένο Μαρξισμό κάνουν. [4] 

Στην πραγματικότητα, όπως έδειξα αλλού,[5] όλα άρχισαν πολύ νωρίτερα, σχεδόν είκοσι χρόνια πριν, με την ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Αγοράς το 1993, όταν θεσμοποιήθηκε η Πράξη Ενιαίας Αγοράς, η οποία καθιέρωνε την ελεύθερη διακίνηση των εμπoρευμάτων, τoυ κεφαλαίoυ και της εργασίας μέσα στην Κoινότητα, με την κατάργηση όλων των μη δασμoλoγικών εμπoδίων. Αυτό σήμαινε, όχι μόνο το άνοιγμα, αλλά και την «απελευθέρωση» από κοινωνικούς ελέγχους των τεσσάρων αγορών (αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίου και εργασίας) – τις γνωστές «4 ελευθερίες». Η oλoκλήρωση της Ευρωπαϊκής αγoράς κρίθηκε αναγκαία στo πλαίσιo της εντεινόμενης διεθνoπoίησης της καπιταλιστικής oικoνoμίας της αγοράς και τoυ oξυνόμενoυ ανταγωνισμoύ με τα άλλα μπλόκ τoυ διεθνoύς κεφαλαίoυ, δηλαδή τo Αμερικανικό και των χωρών της Ν.Α. Ασίας.

Όμως, το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας για τα μητροπολιτικά κέντρα της ΕΟΚ ήταν εντελώς διαφορετικό από το αντίστοιχο πρόβλημα στις περιφερειακές χώρες. Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στο κέντρο (με δεδoμένη την υψηλή παραγωγικότητα των μητρoπoλιτικών χωρών) εξαρτάται κυρίως από τη συγκράτηση τιμών και μισθών ώστε να μπορούν να ανταγωνιστούν τα Γερμανικά π.χ. βιομηχανικά προϊόντα τα φθηνότερα προϊόντα made in China, είτε αυτά παράγονται από θυγατρικές είτε από εγχώριες επιχειρήσεις. Αντίθετα, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στις περιφερειακές χώρες μέσα στην ΕΟΚ/ΕΕ, όπως η Ελλάδα, εξαρτάται από τη μέσω νέων επενδύσεων βελτίωση της παραγωγικότητας. Το πρόβλημα δηλαδή σε αυτές τις χώρες ήταν αναπτυξιακό και αφoρούσε τη δημιoυργία μιας ισχυρής παραγωγικής βάσης με αντίστoιχα επίπεδα παραγωγικότητας προς αυτά των μητροπολιτικών κέντρων. 

Εντoύτoις, παρά τη ριζική διαφορά στα αίτια της μείωσης της ανταγωνιστικότητας, η πολιτική πoυ ακoλoυθήθηκε στo πλαίσιo της μετα-Μάαστριχτ Ευρώπης ήταν κoινή για όλα τα μέλη και καθoριζόταν από τις ανάγκες και τα συμφέρoντα τoυ κέντρoυ. Έτσι, τo Ευρωπαϊκό κεφάλαιo προχώρησε με την Ενιαία Αγορά σε μια oικoνoμική ενoπoίηση νεo-φιλελεύθερoυ χαρακτήρα (η οποία ολοκληρώθηκε στη συνέχεια με την ΟΝΕ και την Ευρωζώνη), στην oπoία προσχώρησαν αμέσως τόσο οι τ. σοσιαλδημοκράτες και νυν σοσιαλ-φιλελεύθεροι, όσο και η Ευρω-αριστερά.

«Ελεύθερες» αγορές, όμως, σημαίνουν όχι μόνo ανοικτές αγορές (δηλ. την απρόσκoπτη κίνηση εμπoρευμάτων, κεφαλαίoυ και εργασίας) αλλά και «ελαστικές» αγoρές, (δηλ. την εξαφάνιση των «εμπoδίων» στoν ελεύθερo σχηματισμό των τιμών, αλλά και των μισθών, καθώς και τον γενικότερo περιoρισμό τoυ Κρατικoύ ρόλoυ στoν έλεγχo της oικoνoμικής δραστηριότητας) – με άλλα λόγια, τον δραστικό περιορισμό του στοιχείου «εθνικής οικονομίας». Και αυτή ήταν η oυσία της νεοφιλελεύθερης συναίνεσης πoυ χαρακτήριζε τo νέo θεσμικό πλαίσιo της ΕΟΚ.

Στην πραγματικότητα, η συνθήκη του Μάαστριχτ θεσμοποιούσε σε πανευρωπαϊκό επίπεδο τις αλλαγές που είχαν εισαχθεί από τη Θάτσερ στη Βρετανία και τον Ρίγκαν  στις ΗΠΑ. Οι αλλαγές αυτές, με τη σειρά τους, είχαν ήδη επιβληθεί «από κάτω», από τις πολυεθνικές, στη διαδικασία διεθνοποίησης της οικονομίας της αγοράς (π.χ. με την αγορά Ευρω-δολαρίων, ευρω-γιέν κ.λπ.). Αντίθετα, τελείως διαφoρετική εικόνα της oλoκλήρωσης έδινε ένα παλαιότερο κείμενo της Ευρωπαϊκής Επιτρoπής [6] πoυ oυσιαστικά πρόβλεπε «ενδεικτικό σχεδιασμό» σε πανευρωπαϊκό επίπεδo. Και αυτή ήταν και η oυσία της σoσιαλδημoκρατικής πρότασης: ένα είδoς διεθνoπoιημένoυ Κεϋνσιανισμoύ (δηλαδή, Κoινoτικoύ παρεμβατισμoύ στoν έλεγχo της oικoνoμικής δραστηριότητας) πoυ αναπόφευκτα θα έπρεπε να αντικαταστήσει τoν εθνικό Κεϋνσιανισμό. Αναπόφευκτα, γιατί η Κεϋνσιανή στρατηγική είναι ανεφάρμoστη σε στενά εθνικά πλαίσια, όταν επικρατoύν συνθήκες ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίoυ και εργασίας. Ο καταπoντισμός, δηλαδή, της σoσιαλδημoκρατικής συναίνεσης, πoυ άρχισε με την άνθηση τoυ νεoφιλελευθερισμού στη δεκαετία του 1980 – όχι σαν αποτέλεσμα κάποιας συνωμοσίας, όπως υποστηρίζουν αφελείς συνωμοσιολογικές, αλλά και αποπροσανατολιστικές για το λαϊκό κίνημα, «θεωρίες» τύπου Naomi Klein[7] , αλλά σαν αποτέλεσμα των προαναφερθεισών αλλαγών από τα κάτω που είχε φέρει η αυξανόμενη διεθνοποίηση της καπιταλιστικής οικονομίας της αγοράς – παραμέρισε και τις σχετικές πρoτάσεις για μια Ευρωπαϊκή Κευνσιανή στρατηγική.

Στη συνέχεια, η εισαγωγή του Ευρώ σήμαινε ότι για να επιτυγχάνεται η σταθερότητα των τιμών στην Ευρωζώνη έπρεπε τα δημοσιονομικά ελλείμματα να ελαχιστοποιούνται, όπως επέβαλε το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο ακριβώς επειδή δεν ετηρείτο απο πολλές χώρες, ακόμη και του κέντρου, οδήγησε τώρα στην ανάγκη συνταγματικής απαγόρευσης των ελλειμμάτων. Και αυτό, διότι η μόνη δυνατότητα που μένει στις ελίτ, κάτω από τις συνθήκες αυτές, για βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας είναι η συμπίεση του κόστους  παραγωγής και η ελαχιστοποίηση του φορολογικού βάρους πάνω στα κέρδη και τα εισοδήματα της ίδιας της ελίτ. Όταν δηλαδή αύξηση της παραγωγικότητας δεν είναι δυνατή, λόγω της απουσίας σημαντικών επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες κ.λπ. (όπως ήταν η περίπτωση της χώρας μας), τότε μένει μόνο η απειλή της ανεργίας και της ανασφάλειας, καθώς και η παράλληλη «ελαστικοποίηση» της αγοράς εργασίας, στην οποία άλλωστε εξακολουθεί να στηρίζεται η «πολιτική» απασχόλησης της Ευρωζώνης, παρά τα ευχολόγια της συνθήκης του Άμστερνταμ. Με βάση τα δεδομένα αυτά δεν είναι περίεργο ότι η μεν οικονομική και πολιτική ελίτ μας είχε πάντα εναποθέσει τις ελπίδες της στις ξένες επενδύσεις, και σήμερα αυτή αποτελεί τη μόνη ελπίδα της για ανάπτυξη, οι δε Οικολόγοι Πράσινοι στην «πράσινη» ανάπτυξη και οι παλαιό-Μαρξιστές στο κίνημα αλληλεγγύης υπερ της Ελλάδος και την πάλη για την ανάπτυξη ενός πανευρωπαϊκού κινήματος που θα αλλάξει τον συσχετισμό δυνάμεων και θα οδηγήσει σε μια Ευρώπη των λαών – και άλλα παραμύθια στο σημερινό θεσμικό πλαίσιο των ανοικτών και απελευθερωμένων αγορών που επιβάλλει η διεθνοποιημένη οικονομία της αγοράς.

Αν λοιπόν δούμε τις αδιέξοδες, δήθεν λύσεις, που πρότεινε η αριστερά αυτή, τότε μπορούμε να καταλάβουμε πώς κατάφεραν η ντόπια και η ξένη Χούντα να περάσουν τα κτηνώδη μέτρα. Και αυτό, διότι οι «λύσεις» αυτές δεν θεμελιώνονται στη βασική διαπίστωση πως η μονομερής έξοδος, όχι απλά από την Ευρωζώνη, αλλά και από την ΕΕ, καθώς και η επιβολή αυστηρών κοινωνικών ελέγχων στις «4 αγορές», είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για την έξοδο από την καταστροφική κρίση, μαζί με την ακύρωση των δανειακών συμβάσεων, την αναγκαστική απαλλοτρίωση χωρίς αποζημίωση κάθε κοινού αγαθού που έχει περιέλθει, μέσα από τη διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων, στην ιδιοκτησία των ξένων και ντόπιων ελίτ.

Όλα αυτά και άλλα μέτρα[8]  θα έπρεπε να έχουν μακροπρόθεσμο στόχο την οικοδόμηση της παραγωγικής δομής της χώρας, (η οποία έχει καταστραφεί ολοκληρωτικά μετά την πλήρη ενσωμάτωσή της στη διεθνοποιημένη οικονομία της αγοράς, και ιδιαίτερα μετά την ένταξή μας στην ΕΟΚ/ΕΕ), και τη δημιουργία ενός συναφούς καταναλωτικού πρότυπου που θα στήριζε μια αυτοδύναμη (όχι αυτάρκη) οικονομία. Η αυτοδύναμη οικονομία αποτελεί άλλωστε την μόνη δυνατή διέξοδο από τη διεθνοποιημένη οικονομία της αγοράς, που προσφέρει εναλλακτική λύση στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Και φυσικά αυτό δεν σημαίνει «απομονωτισμό» όπως διαστρεβλώνουν την αυτονομία οι «Ευρωπαϊστές» στη ρεφορμιστική Αριστερά, τα Πανεπιστήμια κ.λπ. που έχουν άμεσα ή έμμεσα οικονομικά και άλλα συμφέροντα από την παραμονή μας στην ΕΕ. Αυτή είναι η μόνη φιλολαϊκή λύση, ιδιαίτερα αν αποτελέσει τμήμα οικονομικών ενώσεων με γειτονικές χώρες σε παρόμοιο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης (π.χ. χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, Βαλκανικές χώρες, χώρες της Βόρειας Αφρικής κ.λπ.). Οι νέες αυτές οικονομικές ενώσεις που θα θεμελιώνονται στην αλληλεγγύη των λαών, αντί για τις σημερινές ληστρικές ενώσεις του κεφαλαίου, όπως η ΕΕ, αποτελούν τον μόνο αληθινό διεθνισμό σήμερα, σε αντιδιαστολή με τον ψευτοδιεθνισμό της ρεφορμιστικής «Αριστεράς» που δήθεν θα κτιστεί μέσα στην ΕΕ!

Ο αγώνας για να κτιστεί ένα παλλαϊκό Μέτωπο κοινωνικής και, κατά συνέπεια, εθνικής απελευθέρωσης είναι σήμερα επιτακτική ανάγκη, εφόσον μόνο ένα παρόμοιο Μέτωπο θα μπορούσε να σταματήσει τη σημερινή καταστροφή και να ανοίξει τον δρόμο, αρχικά, για μια αυτοδύναμη οικονομία και, τελικά, για τη μορφή απελευθερωτικής κοινωνίας που θα επέλεγε ο Λαός.

* Το άρθρο αυτό , όπως και το προηγούμενο  (22/2/2012), ανήκει στη σειρά των άρθρων που “δεν χωρά” στη νέα μεταλλαγμένη και δήθεν “αυτοδιαχειριζόμενη” εφημερίδα «Οι εργαζόμενοι στην Ελευθεροτυπία», για τους λόγους που εξηγώ εδώ:  http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos/greek/grE/gre2012/2012_02_22.html

** http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos

Παραπομπές

[1] Σ. Πεσματζόγλου, “Δεν είναι μια η Ευρώπη”, “Οι εργαζόμενοι”, 25/2/2012

[2]  Λ. Βατικιώτης, “Η Ευρώπη των αποικιών”, στο ίδιο

[3]  Γ. Μηλιός, “Σωτήριο μνημόνιο θα είναι μόνο εκείνο που θα ανατραπεί”!, στο ιδιο

[4]  Leslie Sclair, The Transnational Capitalist Class (Blackwell, 2001)

[5]  Η Ελλάδα ως Προτεκτοράτο της Υπερεθνικής ελίτ: Η ανάγκη για άμεση έξοδο απο την ΕΕ και για μια αυτοδύναμη οικονομία, (Γόρδιος, 2010)

[6] Claude Gruson, Commission of the European Communities , Τhe challenges ahead: A plan for Europe (Office for Official Publications of the European Communities, 1979),

[7]  Naomi Klein, Το δόγμα του σοκ, Η άνοδος του καπιταλισμού της καταστροφής, (Λιβάνης,2010)

[8] βλ. ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΕΝΑ ΝΕΟ ΕΘΝΙΚΟ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟhttp://www.inclusivedemocracy.org/brochures/2011.11.13__neo_ethniko_koinoniko_metopo_extented.html

ΠΗΓΗ: Τρίτη, 28 Φλεβάρη 2012, http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos/greek/grE/gre2012/2012_02_28.html

Η ΚΑΛΗ ΑΡΧΗ ΕΓΙΝΕ

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

Ευρεία δημοσιότητα δόθηκε στη λαμπρή πρωτοβουλία της εθελοντικής ομάδας δράσης του νομού Πιερίας, τα μέλη της οποίας έσπευσαν να ταχθούν αλληλέγγυοι προς τους ευρισκόμενους σε απόγνωση καλλιεργητές πατάτας του Νευροκοπίου. Δεν περιορίστηκαν σε ευχολόγια ή σε εκκλήσεις προς την Πολιτεία για την επίλυση του προβλήματος των παραγωγών. Ανέλαβαν οι ίδιοι να συμβάλουν κατά το δυνατόν στην επίλυση αυτή μεσολαβώντας, ώστε να διατεθεί ποσότητα πατάτας στην αγορά της περιοχής τους.

Κατάφεραν για πρώτη φορά στα ελληνικά χρονικά να παρακάμψουν τους μεσάζοντες, οι οποίοι στραγγαλίζουν τον παραγωγό, ώστε να προμηθευτούν τα αγροτικά προϊόντα σε τιμές, αν είναι δυνατόν, ακόμη και κάτω από το κόστος, και στη συνέχεια εκμεταλλεύονται τον καταναλωτή, ο οποίος προμηθεύεται αυτά σε πολύ υψηλές τιμές υπό το αδιάφορο βλέμμα της Πολιτείας, η οποία απλώς «προεδρεύει»στην «ελεύθερη» αγορά, η οποία «αυτορυθμίζεται»!

Οι λαμπροί εθελοντές της Κατερίνης έκαναν δύο απλές κινήσεις. Αναζήτησαν κατ’ αρχήν παραγωγό κάτοχο άδειας πλανόδιου πωλητή, ώστε η ενέργεια να καλύπτεται πλήρως από νομιμότητα. Συμφώνησαν την τιμή της συσκευασίας (σάκοι των 10 κιλών στην τιμή των 2,5 €. Στην τιμή περιλαμβάνεται και η δαπάνη της μεταφοράς του προϊόντος). Τονίζουμε ότι στα πολυκαταστήματα η τιμή δυνατόν να εκτιναχθεί ως και τα 7 €, δηλαδή ως και 300% υψηλότερα! Η εθελοντική ομάδα δεσμεύτηκε να βρει ικανό αριθμό καταναλωτών, ώστε να απορροφηθούν τουλάχιστον 20 τόνοι. Για τον σκοπό αυτό προγραμμάτισαν διαδικτυακή εφαρμογή, μέσω της οποίας έγινε έκκληση προς τα 1.000 μέλη τους (αριθμό άκρως εντυπωσιακό!), αλλά και προς όλους τους δημότες της Κατερίνης να παραγγείλουν την ποσότητα που επιθυμούν. Τα μέλη και οι πολίτες έσπευσαν να ανταποκριθούν στην έκκληση και το παρελθόν Σάββατο διετέθη η πατάτα. Μεταξύ των λεχθέντων από αγοραστές προς τους δημοσιογράφους που έσπευσαν να καλύψουν το άκρως ενθαρρυντικό αυτό συμβάν κράτησα το ακόλουθο: «Ασφαλώς και ωφελούμαι από την τιμή διάθεσης της πατάτας, το πλέον σημαντικό όμως είναι ότι δίνω ελπίδα στον παραγωγό». Στα δελτία ειδήσεων ακούσαμε ότι κάποιοι επιχειρηματίες έσπευσαν να μειώσουν ευθύς αμέσως την τιμή της πωλούμενης στα πολυκαταστήματα πατάτας. Βέβαια αυτό είναι υπέρ του καταναλωτού, ο παραγωγός όμως δεν ωφελείται. Γι’ αυτό και οι προσπάθειες πρέπει να συνεχιστούν, ώστε να απορροφηθούν πρίν από την άνοιξη όλες οι αδιάθετες ποσότητες αγροτικών προϊόντων.

Η καλή αρχή έγινε, απομένουν όμως πολλά ακόμη βήματα. Κατ’ αρχήν η ομάδα αυτή πρέπει να κληθεί να ενημερώσει την κοινή γνώμη για τα προβλήματα διαδικασίας που αντιμετώπισε. Ακολούθως οι παραγωγοί πρέπει να κινηθούν γνωρίζοντας ότι ο λαός, που δοκιμάζεται από την οικονομική κρίση, είναι ολοπρόθυμος να σπεύσει να προμηθευτεί φθηνά προϊόντα. Όπως η εθελοντική ομάδα της Πιερίας κατάφερε να κινητοποιήσει τόσους πολίτες, πρέπει και οι παραγωγοί να κινητοποιηθούν, ώστε να αναβιώσουν οι συνεταιρισμοί, έστω και άτυπα. Εκπρόσωποί τους να κατέλθουν στα αστικά κέντρα, συνοδευόμενοι από συντοπίτες τους που κατοικούν σ’ αυτά, και να δώσουν συνεντεύξεις προς τα μέσα ενημέρωσης, τα οποία, στην επαρχία τουλάχιστον, ολοπρόθυμα θα γνωστοποιήσουν το πρόβλημα που τους απασχολεί. Σε κάθε πόλη υπάρχουν ευαισθητοποιημένοι αλλά και έχοντες ανάγκη πολίτες. Το «πείραμα» της Πιερίας, που αποτελεί σταθμό για τα ελληνικά αγοραστικά δεδομένα είναι δυνατό και πρέπει να επαναληφθεί σε όλα τα αστικά κέντρα. Πρέπει να θέσουμε τέρμα στην αισχροκέρδεια των απλήστων για κέρδη, κατά το πρότυπο των δανειστών μας. Αυτοί, σύμφωνα με καταγγελίες παραγωγών, αγοράζουν μικρές ποσότητες εγχωρίων προϊόντων και εισάγουν πολλαπλάσιες αγορασμένες σε χαμηλότερη τιμή, τις οποίες πωλούν ως ελληνικές. Αν αυτό συμβαίνει, πρέπει να επέμβει ο εισαγγελέας, πριν οι αγρότες εγκαταλείψουν τη γη και συντελέσουν με την κίνησή τους αυτή σε μελλοντική πείνα μας.

Εισήλθαμε στην περίοδο της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής. Επιρρεπείς προς τη διασκέδαση δεν κατανοήσαμε, όσο θα έπρεπε, την κρισιμότητα των καιρών. Οι δανειστές μας και οι εντεταλμένοι για την εφαρμογή της πολιτικής τους, πολιτικοί και δημοσιογράφοι, διαχέουν απειλές για ενδεχόμενη πτώχευση της χώρας, σε περίπτωση που δεν αποδεχθούμε και εκτελέσουμε τις εντολές. Δεν μας λένε ότι η Ελλάδα είναι πλούσια σε γεωργικά προϊόντα χώρα και μπορεί να διαθρέψει τον πληθυσμό της σε περίοδο κρίσης. Το μείζον πρόβλημα της εγχώρια αγοράς είναι η έλλειψη ρευστότητας. Αν ήταν δυνατή η ανταλλαγή προϊόντων και υπηρεσιών, οι εκδηλώσεις της κρίσης θα είχαν μειωθεί σημαντικά. Αλλά οι άπληστοι κεφαλαιοκράτες καταδικάζουν, μέσω των «επαϊότων», τις πρωτόγονες μεθόδους συναλλαγής. Αλλά μέσω αυτής της μεθόδου ανταλλαγής και μάλιστα με τη μεσολάβηση των κυβερνήσεων ήταν δυνατή επί δεκαετίες η διάθεση πολλών αγροτικών προϊόντων μας στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης με αντάλλαγμα βιομηχανικά προϊόντα, οπωσδήποτε όχι πρώτης ποιότητας. Αλλά αυτή ήταν η μόνη αγορά που αποδεχόταν πληρωμή σε είδος. Οι δυτικοί «φίλοι»μας ήθελαν για τα προϊόντα τους συνάλλαγμα και ελάχιστα απορροφούσαν και απορροφούν ακόμη από τα δικά μας. Γι’ αυτό και είχαν «ανακαλύψει» τις χωματερές απόρριψης, ενέργεια που συνιστά ύβριν με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου.

Νηστεία λοιπόν. Ας αποφασίσουμε να την τηρήσουμε εφέτος, αν όχι από προσήλωση προς τις εντολές της Εκκλησίας, τουλάχιστον από φροντίδα για την υγεία και το βαλάντιό μας. Εισάγουμε πολύ μεγάλες ποσότητες κτηνοτροφικών προϊόντων. Καταστήκαμε έντονα κρεωφάγοι, ενώ οι δυτικοί, που στο υπαρξιακό τους κενό αναζητούν διεξόδους προς τον μυστικισμό της Ανατολής, επανακάμπτουν προς την χορτοφαγεία. Και αν δεν θέλουμε να υποστούμε τη «συμφορά» της εκκλησιαστικής νηστείας, τουλάχιστον ας περιορίσουμε τη χρήση του κρέατος και ας καταναλώνουμε αποκλειστικά εγχώρια τυροκομικά προϊόντα. Ας περιφρονήσουμε τις εκμαυλιστικές διαφημίσεις των ξένων τυριών. Διαθέτουμε τα καλύτερα απ’ αυτά. Πρόσφατα τιμήθηκε επιχειρηματίας του είδους από τα Γρεβενά για το μέγεθος των εξαγωγών του προς χώρες της Ευρώπης. Θα εξακολουθούμε να αγνοούμε τους γραμμωτούς κωδικούς που αναγράφονται στα πωλούμενα προϊόντα. Αυτοί που αρχίζουν από 520 αντιστοιχούν σε προϊόντα που παράγονται στη χώρα μας. Το ξέρουμε; Αν τώρα το μαθαίνουμε, θα ελέγχουμε στο εξής ένα προϊόν, πριν το θέσουμε στο καλάθι μας.

Καιρός να μεταβούμε από το «εγώ», που μας ρήμαξε, στο «εμείς».

«ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΗΣ», 28-02-2012

Σαρακοστή: νηστευτές στον δρόμο

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Ολόκληρη τη σαρακοστή νηστεύω. Νηστεύω, δηλαδή, από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τα ξημερώματα της Κυριακής του Πάσχα. Νηστεύω γιατί έχω μπροστά δρόμο, κι όταν έχεις δρόμο δεν θέλεις να βαρύνεις. Καθαυτή η λέξη "σαρακοστή" δεν σημαίνει τίποτα άλλο, παρά μέτρημα του δρόμου που απομένει. Σα να λέει: "σαράντα μέρες υπολείπονται…". Η σαρακοστή δεν υπάρχει επειδή τάχα οι μέρες της είναι ιερότερες ή μαγικότερες! Υπάρχει χάριν του τερματισμού της!

Υπάρχει για να μυεί στην έννοια του οράματος, του καινούργιου που βρίσκεται στο τέρμα των σαράντα ημερών: στη Μεγαλοδομάδα και εν τέλει στην Ανάσταση! Κι έτσι, νηστευτής σημαίνει ύπαρξη προσανατολισμένη στο μέλλον. Το να νηστεύω σημαίνει όχι απλώς να δηλώνω, αλλά και να ζω με όλες τις διαστάσεις της ύπαρξής μου (πνευματικές και βιολογικές αξεχώριστα) το ότι ο κόσμος τούτος, ο βυθισμένος στη φθορά και στο άδικο, οφείλει να αλλάξει. Οφείλει να βιωθεί ως ένας κόσμος ο οποίος δεν μπορεί να χορτάσει τον άνθρωπο που διψά για ζωή.

Κι όταν μιλάμε για αλλαγή του κόσμου, δε μιλάμε για κατάργηση ή εξάτμισή του ή αντικατάστασή του από καποιο υπερπέραν. Αλλαγή του κόσμου, στη χριστιανική οπτική, σημαίνει απελευθέρωσή του από κάθε θάνατο, κυριολεκτικό και μεταφορικό: από κάθε τι που νεκρώνει την ανθρωπιά, που βάζει ημερομηνία λήξης στην αγάπη, που διακόπτει τον έρωτα, που κολοβώνει το δίκιο. Μέχρι τη θανάτωση του θανάτου, δηλαδή μέχρι τα ξημερώματα της Κυριακής του Πάσχα, μέχρι να ακουστεί η ιαχή "Χριστός Ανέστη!", έχουμε πόλεμο – όχι άραγμα, όχι ανεμελιά. Έχουμε μπροστά μας δρόμο που περνά από Γολγοθά, από το κόστος δηλαδή, του να αντιπολιτεύεσαι τον κόσμο τούτο. Κι ο δρόμος δεν προκύπτει αυτόματα! Τον φτιάνει η πράξη.

Σαρακοστή, λοιπόν, σημαίνει άσκηση στη διάκριση. Άσκηση στο να μην είμαι αδιάκριτος παμφάγος καταναλωτής ιδεών και καταστάσεων, αλλά πηδαλιούχος του εαυτού μου. Ικανός στο να διακρίνω τι δέχομαι και τι αρνούμαι. Η σαρακοστή, κοντολογής, είναι πράξη βαθειά πολιτική και βαθειά θρησκευτκή ταυτόχρονα. Και η πίστη στην Ανάσταση είναι πράξη για την Ανάσταση, στάση βαθειά πολιτική και βαθειά θρησκευτική ταυτόχρονα, η στάση όσων αρνούνται να αναγνωρίσουν το φασισταριό του θανάτου ως μοιραίο και αναπόφευκτο.

Μεγάλη κουβέντα, και μακάρι να την αντέξουμε! Και γι' αυτό οι ευχές την περίοδο αυτή είναι ευχές για κουράγια. "Καλή Σαρακοστή" σημαίνει καλό δρόμο. Μα, "καλή Ανάσταση" σημαίνει πως ο δρόμος αυτός έχει ένα φτάσιμο: το καινούργιο που σπάζει τη μιζέρια και την υποτέλεια.

28-02-2012

Ζούμε χωρίς εθνική υπερηφάνεια

Του Μητρ.  Μεσογαίας & Λαυρεωτικής Νικολάου – [ συνέντευξη στην «Κυριακάτικη Δημοκρατία» στον ΜΑΝΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗ]

Σε εποχές κρίσεων όπως η σημερινή, που αποπνέουν χαρακτηριστικά εθνικού αδιεξόδου, με ρίζες πολυσύνθετες και πολυεπίπεδες, μια κοινωνία που διψάει για οξυγόνο ανακούφισης, ψυχραιμίας και προσδοκίας για το μέλλον, οφείλει να στρέφεται σε εθνικές σταθερές.

Είναι μια αυτονόητη επιδίωξη, προκειμένου να μην ισορροπήσουμε στο κενό. Να «κρατηθούμε». Να περιορίσουμε τις απώλειες και τους εθνικούς ακρωτηριασμούς. Να κοιτάξουμε πιο βαθιά και μακριά, από εκεί όπου φτάνει η ματιά μιας κοινωνίας σε διαρκή σύγχυση και προβληματισμό.

Η ελληνική κοινωνία έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Τις οποίες δεν κατάφεραν να κατανοήσουν οι εκπρόσωποι των δανειστών, που εμπνεύστηκαν και συνέταξαν τις δανειακές συμβάσεις, με αποτέλεσμα ο εθνικός στόχος που επιθυμούν να προσδιορίσει με σαφήνεια η Ελλάδα ενόψει του 2020, να είναι η… επιστροφή στο 2009. Δηλαδή, έντεκα χαμένα χρόνια, στη διάρκεια των οποίων το εθνικό και το αληθές θα διαγκωνίζονται μεταξύ τους.

Μια τέτοια εθνική σταθερά στην οποία θα μπορούσε να ακουμπήσει για να «ξαποστάσει» η ελληνική κοινωνία, είναι η Εκκλησία. Μόνο που ο λόγος της, τουλάχιστον στην επίσημη έκφρασή του, είναι συνήθως ένα «κλικ» πιο χαμηλά από τις εθνικές προτεραιότητες και τις ανάγκες της εποχής. Και κυρίως, των ανθρώπων.

Ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος αποτελεί διαχρονικά τη «συνεπή εξαίρεση» στον συμβατικό λόγο της Εκκλησίας. Από το ξεκίνημα της κρίσης, έθεσε επί τάπητος τις πραγματικές διαστάσεις του προβλήματος. Ζήτησε πρωτοβουλίες, προς τις οποίες άνοιξε ο ίδιος τον δρόμο. Παρακίνησε και κάλεσε και άλλους να εμπνεύσουν την κοινωνία με το παράδειγμά τους.

Με συνέντευξη που παραχωρεί σήμερα στην «Κυριακάτικη Δημοκρατία», περιγράφει χωρίς ωραιοποιήσεις τη ζώσα εθνική πραγματικότητα. Και δείχνει την οδό του εθνικού απεγκλωβισμού.

– Σεβασμιώτατε, n χώρα περνά δύσκολες μέρες και ο λαός πλέον έχει χάσει την υπομονή του. Φοβάστε το ενδεχόμενο κοινωνικής έκρηξης;

Ποίος δεν το φοβάται; Όταν ως λαός έχουμε χάσει κάθε πνευματικό έρεισμα, πως είναι δυνατόν να ελεγχθεί η αγανάκτηση, το αίσθημα της αδικίας, η πείνα και τα συναφή;

– Νιώθετε απογοητευμένος από την πορεία και τις εξελίξεις στη χώρα, αλλά και τη στάση της Ευρώπης;

Δεν είναι και τόσο ευχάριστες οι εξελίξεις. Νομίζω ότι οδηγούμαστε σε ιστορική εθνική καταστροφή. Δεν περίμενα και κάτι καλύτερο από την Ευρώπη. Το χειρότερο είναι ότι δεν φαίνονται σημεία αφύπνισης σε εμάς.

– Με θάρρος σταθήκατε στο πλευρό του λαού όταν επιβλήθηκε το χαράτσι της ΔΕΗ. Τότε ορισμένοι σας κατηγόρησαν για πολιτικές παρεμβάσεις. Τι τους απαντάτε;

Να διαβάσουν προσεκτικά την εγκύκλιο, να σκεφθούν ήρεμα και με ειλικρίνεια να αντικρίσουν τη σημερινή κατάσταση.

– Κάποιοι πολιτικοί (με πρώτο όλων τον κ. Νίκο Σηφουνάκη) κατά καιρούς σας έχουν επιτεθεί σκληρά. Σας πικραίνει αυτή η συμπεριφορά;

Κανείς δεν με πικραίνει εκτός από τον εαυτό μου. Οι άνθρωποι δικαιούνται να διαφωνούν όχι όμως και να διαστρέφουν εμπαθώς την αλήθεια.

– Ο λαός ψάχνει στήριξη στην Εκκλησία. Αν και πραγματοποιείται ένα τεράστιο κοινωνικό έργο, ακούγονται φωνές που λένε ότι η Εκκλησία πρέπει να κάνει περισσότερα. Συμφωνείτε;

Η Εκκλησία πρέπει πάντοτε να κάνει το μέγιστο που μπορεί, να αδειάζει τα ταμεία και τις αποθήκες της, να προφέρεται στην υπηρεσία του λαού με όλες τις δυνάμεις της, διαρκώς να λειτουργεί στα όριά της. Εκεί συναντάται ο Θεός.

Συχνά όμως υπάρχει ένας παραλογισμός στις απαιτήσεις από τη μεριά αυτών που στέκονται κριτικά απέναντι της. Είναι αυτοί που μιλούν για φιλέτα και αμύθητες περιουσίες. Είναι πολύ άδικο να προσφέρεται τόσο έργο, να αγκαλιάζεται τόσος κόσμος και μερικοί να επιμένουν να αναπαράγουν κακίες.

– Έχει ευθύνες και η Εκκλησία για την παρούσα κρίση;

Ασφαλώς και έχουμε όλοι μας. Αν ως Εκκλησία ήμασταν πιο κοντά στο μήνυμα και στην αποστολή μας, πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα;

Από την άλλη όμως πλευρά, η Εκκλησία τι φταίει για όλες τις απαράδεκτες πολιτικές επιλογές που έγιναν τα τελευταία χρόνια; Ο διωγμός που δέχτηκε δεν είναι άσχετος με την κρίση.

Εκεί που εγώ αισθάνομαι την ευθύνη μας δεν είναι για το τι κάναμε, αλλά για το τι δεν κάναμε.

– Στη Μητρόπολη σας με ποιους τρόπους βοηθάτε όσους έχουν ανάγκη και τι σας ζητούν οι πιστοί;

Το κύριο αίτημα των ανθρώπων είναι η εξεύρεση εργασίας. Λίγοι είναι αυτοί που ζητούν κάτι άλλο. Είναι όμως πολλοί αυτοί που με πολλή αξιοπρέπεια μοιράζονται μαζί μας τα αδιέξοδα τους.

Αυτό που εμείς ως Εκκλησία κάνουμε είναι να προσπαθούμε να στεκόμαστε δίπλα τους όπως και όσο μπορούμε να σηκώνουμε όλοι μαζί το βάρος.

– Ποίες είναι οι ευθύνες της πολικής ηγεσίας;

Νομίζω μεγάλες. Αυτό όμως που τώρα χρειαζόμαστε είναι σύμπνοια, ηρωισμός, επιστροφή στις πνευματικές σταθερές μας και σύνεση, θεωρώ ότι οδηγηθήκαμε στην παρούσα τραγική κατάσταση γιατί καταστρέψαμε την παιδεία μας, αρνηθήκαμε τις αξίες και τις παραδόσεις μας, χάσαμε τον Θεό και την πίστη μας, χαλάσαμε τη γλώσσα και την Ιστορία μας, ζούμε δίχως εθνική υπερηφάνεια, ποιος φταίει και τελικά το τρίπτυχο θρησκεία – πατρίδα – οικογένεια ή το δίδυμο Ορθοδοξία – Ελλάδα έχουν αποκτήσει αρνητική διάσταση στην καθημερινή μας διάλεκτο;

Αυτά όλα αποτελούν αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών.

– Η πρόσφατη επιστολή του Αρχιεπισκόπου προς τον πρωθυπουργό σας ικανοποίησε;

Την περίμενα και πραγματικά με ανάπαυσε. Είχε στοιχεία προφητικού λόγου. Έλεγε καθαρά αλήθειες. Αυτή είναι η αποστολή της Εκκλησιάς, όχι να λύσει τα καθημερινά προβλήματα. Αυτό είναι χρέος των πολιτικών μας εκπροσώπων. Δική της αποστολή είναι να ομολογεί την αλήθεια και να δείχνει τον δρόμο μας προς τον Θεό.

– Η χώρα, εκτός από τη φτώχεια, πάσχει και από κατάθλιψη. Στο επίπεδο της ψυχολογικής ανάτασης του λαού πως και με ποιον τρόπο μπορεί να βοηθήσει η Εκκλησία;

Όταν λαχτάρα της ψυχής μας είναι ο Θεός, μπορεί να υπάρχει λύπη, ποτέ όμως κατάθλιψη. Φανταστήκατε ποτέ έναν μάρτυρα να πέσει σε κατάθλιψη επειδή διώκεται;

Αυτό που προσφέρει η Εκκλησία είναι ο ζων Θεός. Η προσευχή σε αυτόν είναι ανάσα. «Επί τον Κύριον ελπίδα πας τις κεκτημένος υψηλότερός εστί πάντων των λυπούντων». Έτσι βοηθάει η Εκκλησία.

– Ελπίδα για το μέλλον υπάρχει;

Ασφαλώς και υπάρχει. Αν κρατηθούμε γαντζωμένοι στην πίστη και την παράδοσή μας, και να μας χτυπήσουν, θα αναστηθούμε. Και να μας διαλύσουν, θα ανασυγκροτηθούμε.

– Πιστεύετε ότι η Εκκλησία έχει ανάγκη ανανέωσης;

Εκκλησία σημαίνει διαρκώς ανανέωση. «Ει τις εν Χριστώ καινή κτίσης». Αν υπάρχει αυτός ο ανακαινισμός, τότε η Εκκλησία με ασφάλεια ισορροπεί ανάμεσα στην τόλμη του σύγχρονου λόγου και στον σεβασμό της διαχρονικής εμπειρίας της.

Λέγεται σε εκκλησιαστικούς κύκλους ότι όταν τεθεί το σχετικό θέμα θα είστε μεταξύ των υποψηφίων για τον Αρχιεπισκοπικό Θρόνο. Αληθεύει;

Εύχομαι όταν τεθεί να βρίσκομαι σε τέτοια κατάσταση που να μην ασχοληθεί κανείς μαζί μου.

– Πώς κρίνετε την περιπέτεια της προφυλάκισης του ηγούμενου Εφραίμ;

Ένας αγιορείτης ηγούμενος στη φυλακή! Όχι ένοχος, αλλά επικίνδυνος! Γιατί είπε μια δικαστής ότι έχει ροπή στην εγκληματική δράση.

Τον έκλεισαν τον άνθρωπο όχι με ανακριτικό πόρισμα αλλά με δικαστικό… ψυχογράφημα. Αν είναι δυνατόν! Απόδειξη της πραγματικής μας κρίσης.

Πήγαν να χτυπήσουν την Εκκλησία και μαχαίρωσαν τη δικαιοσύνη.

– Η υποστήριξη της Ιεράς Συνόδου στον ηγούμενο προκάλεσε αναταράξεις και την αντίδραση του μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσοστόμου. Πώς κρίνετε την αντίδραση του;

Δεν θα ήθελα να κρίνω έναν συνεπίσκοπό μου, μάλιστα μέσω μιας κοσμικής εφημερίδας. Ας κάνει ο καθένας μόνος του τις κρίσεις του.

– Αν κάποιοι αρχιερείς σας προτείνουν ως επόμενο Αρχιεπίσκοπο θα το αποδεχτείτε;

Επειδή κάνετε εσείς λάθος ερωτήσεις πρέπει και οι ιεράρχες να κάνουν λάθος προτάσεις; Στην Εκκλησία η καλύτερη θέση δεν είναι του πρώτου, αλλά αυτή του έσχατου. Και μακάριος όποιος το καταλαβαίνει.

– Θυμάμαι πόσο σας πίεζαν να δεχτείτε να γίνετε Μητροπολίτης. Τώρα, αρκετά χρόνια μετά, υπάρχουν στιγμές που λέτε ότι ίσως ήταν καλύτερα να είχατε αρνηθεί;

Κανείς ποτέ δεν με πίεσε. Δεν έχει ανάγκη από μάς ούτε ο Θεός ούτε και η Εκκλησία. Ούτε πάλι το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή ενός κληρικού είναι να γίνει μητροπολίτης.

Κανένας από τους μακαρισμούς δεν λέει μακάριοι οι μητροπολίτες. Λέει όμως ο πρώτος «μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι» και ο τελευταίος «μακάριοι οι δεδιωγμένοι». Εγώ αγωνίζομαι για το πρώτο και προετοιμάζομαι για το τελευταίο. Έτσι ελπίζω να δω τον θεό, «ότι αυτοί τον Θεόν όψονται». Ίσως στην άλλη ζωή.

– Εκτός από αρχιερέας είστε και επιστήμονας. Η επιστήμη συγκρούεται με την πίστη στον Θεό;

Επιστήμονας ήμουν, δεν είμαι. Τώρα είμαι ένας απλός μαθητής του Χριστού. Αλλά με όλη μου την καρδιά. Εμένα η επιστήμη μόνο καλό μου έκανε. Ευχαριστώ πολύ τον Θεό για το δώρο αυτό. Τον ευχαριστώ όμως περισσότερο που μου χάρισε την ευλογία της πίστης, της ιεροσύνης και της μοναχικής ζωής.

Όσο για τη σύγκρουση, είναι σαν να με ρωτάτε αν μπορεί να συγκρουστεί ένα αεροπλάνο με έναν πύραυλο. Το πρώτο κινείται στην ατμόσφαιρα πολύ χαμηλά. Το δεύτερο στο Διάστημα, ελεύθερο από τη βαρύτητα.

– Το μεγάλο πείραμα του CERN αναζητά το σωματίδιο του Θεού. Πρόκειται για ύβρη ή για επιστημονική επανάσταση;

Μα τι λέτε τώρα;; Αν υπάρχει, γιατί να μην το βρούμε; Το θέμα δεν είναι να βρούμε στο CERN το σωματίδιο του Θεού. Εμείς προσπαθούμε να συναντήσουμε μέσα μας τον ίδιο τον Θεό. Αν το πρώτο είναι επιστημονική επανάσταση, το δεύτερο είναι πνευματική έκρηξη. Καλό το πρώτο, μεγαλειώδες το δεύτερο.

– Η καύση των νεκρών, η πρόταση για κατάργηση θρησκευτικών συμβόλων, η υποβάθμιση του μαθήματος των θρησκευτικών και άλλες παρόμοιες ενέργειες ή προθέσεις θεωρείτε ότι εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο εναντίον της πίστης και της Εκκλησίας;

Θεωρώ ότι εντάσσονται μέσα στα βαθύτερα αίτια της ασυγχώρητης για τον λαό μας πνευματικής κρίσης. Αντί να θηλάζουμε από το στήθος της Εκκλησίας, εμείς το δαγκώνουμε.

ΠΗΓΗ: 26.02.2012, http://www.statesmen.gr/60185/koinonia/…..B9_26-02-2012.html