Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΔΕΛΦΟΣ

(Δοκίμιο)

Του συνεργάτη του www.Apodimos.com Ιωάννου Μπένου

 

Ενημερώνουμε όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας ότι τα γεγονότα, με την «ανακάλυψη» δικτύου παρακολούθησης που ήταν εγκατεστημένο στο λογισμικό της Vodafone,επιβεβαιώνουν με τον πιο κραυγαλέο τρόπο ότι ο «Μεγάλος Αδερφός» αποτελεί συνθήκη κι όχι παρεκτροπή του παγκόσμιου καθεστώτος κυριαρχίας.

Η επίθεση του είναι ολομέτωπη και δημιουργεί συνθήκες κοινωνικής ασφυξίας. Στο στόχαστρο του βρίσκεται ολόκληρη η κοινωνία. Στόχος του είναι η επιβολή ενός νέου τύπου ανθρώπου, αυτού του απόλυτα ελεγχόμενου και του απόλυτα διάφανου απέναντι σε εκείνους που κατέχουν τη δύναμη και τους μηχανισμούς κυριαρχίας. Σε αυτό τον πόλεμο δεν υπάρχουν ούτε όροι , ούτε όρια. Έχοντας υπόψη μας τα πιο πάνω ζητήσαμε από τον συνεργάτη μας Ι. Μπένο να κάνει αυτή την έρευνα και μας έγραψε το εν θέματι δοκίμιο και το οποίο σας παρουσιάζουμε. 

Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΔΕΛΦΟΣ

 

Στην αρχή της 10ετίας του 1990 με την εμφάνιση στο Διαδίκτυο του «Παγκόσμιου Ιστού», που σε 10 χρόνια ξεπέρασε κάθε ανθρώπινη προσδοκία, υπήρξε μια θεαματική ανάπτυξη της Πληροφορικής στον τομέα των επικοινωνιών και των μέσων ενημέρωσης. Είναι έτσι δυνατόν να γίνει σε παγκόσμια κλίμακα, μια εκτενής αναφορά στο ηλεκτρονικό εμπόριο, την ηλεκτρονική εργασία, τις ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, την Τηλεϊατρική, τις στενές τις σχέσεις με τους άλλους, την αποστολή εικόνων και ήχων σ' ολόκληρο τον κόσμο και την αναζήτηση οιαδήποτε πληροφορίας, αλλά όλες οι μεγάλες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία έχουν επιτευχθεί με κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο και η αποκλειστική ευθύνη ανήκει στον άνθρωπο, που με το αστείρευτο πάθος του και την αχαλίνωτη φαντασία του, κινείται συχνά έξω απ' όλους τους συνηθισμένους ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς χώρους.

Οι απλές αυτές όμως ιδέες ανατρέπουν όλα τα δεδομένα στον προηγούμενο τρόπο σκέψης και η πιο τολμηρή φαντασία, αδυνατεί να προβλέψει αυτό που πρόκειται να συμβεί στο μέλλον και η μακρόχρονη ιστορία των Η/Υ και της Πληροφορικής, αν κι' έχουν μια σχετικά μικρή διάρκεια αποτελούν μια ιστορία συνεχών ανατροπών, που εμφανίζονται κάθε φορά σαν μια καινούργια ιδέα και κανένας σκηνοθέτης ή συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας δεν θα μπορούσε να φανταστεί με τα σημερινά υπολογιστικά μέσα και να επεξεργαστεί ανάλογα όλες τις παρεχόμενες πληροφορίες. Κάποιοι μιλούσαν κάποτε για έναν «Σούπερ Εγκέφαλο» που µε τις καταπληκτικές και τις θεϊκές του ικανότητες επηρέαζε θετικά τους ανθρώπους, αλλά κανείς δεν ήταν τότε σε θέση να προβλέψει, ότι επρόκειτο για ένα γιγάντιο δίκτυο, που θ' αγκάλιαζε µε την µορφή του παγκόσµιου ιστού ολόκληρο τον Πλανήτη. Η περαιτέρω εξέλιξη έθεσε όµως, έναν τεράστιο και πολύµορφο προβληµατισµό, καθώς ο κόσµος μας δεν είναι πλέον ο ίδιος µετά από την εντυπωσιακή εµφάνιση του και παρόλο που βρίσκεται στην αρχή µιας σειράς σηµαντικών αλλαγών, είναι πολύ πιθανόν ο άνθρωπος να µην έχει συνειδητοποιήσει ακόµη απόλυτα το µέγεθος τους.

Πολλοί ιστορικοί του µέλλοντος µιλούν συχνά για την «Προ του Ιστού» και την «Μετά τον Ιστό» περίοδο, όπως ακριβώς µιλούν για την εποχή πριν και µετά την ανακάλυψη της Τυπογραφίας, αλλά όλες οι σχετικές συζητήσεις, που ανέκυψαν από την εξάπλωση του παγκόσµιου ιστού εµφανίζονται με πάθος στο προσκήνιο με και σκιαγραφούν με απόλυτη σαφήνεια το µέλλον. Είναι έτσι σαφές ότι ο παγκόσμιος ιστός είναι μια πολύ συναρπαστική ιδέα για τους καταναλωτές, προσφέρει εύκολη πρόσβαση σε μία ευρεία γκάμα προϊόντων, υπηρεσιών και πληροφοριών και λειτουργεί σαν μια πολύ μεγάλη δεξαμενή προσωπικών δεδομένων, που αφορούν όλους τους πολίτες, ακόμη και τους νέους. Όσο όμως αυξάνεται η On – Line αγορά των καταναλωτικών αγαθών, υπάρχει η ένδειξη ότι οι καταναλωτές γίνονται πιο δύσπιστοι και συμμετέχουν σ' αυτή επειδή ανησυχούν υπερβολικά για τον τρόπο χρησιμοποίησης των προσωπικών τους πληροφοριών. Σ' αυτό το σημείο λοιπόν, ο καταναλωτής, σε ότι αφορά την αυτοπροστασία του, θα πρέπει να ενθαρρύνεται και να διευκολύνεται ανάλογα, καθώς αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος προστασίας στις διάφορες On – Line συναλλαγές με το διαδίκτυο.

 

Αυτές οι προσπάθειες βασίζονται κυρίως στην πρόσθετη πεποίθηση, ότι όσο περισσότερο προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα του καθενός, τόσο περισσότερο αυξάνεται και η εμπιστοσύνη του στην ηλεκτρονική αγορά. Ο κάθε χρήστης μπορεί έτσι να ενημερώνει και να ειδοποιεί τους άλλους για τις παράνομες πρακτικές, που πιθανόν ν' ακολουθεί ο ιδιοκτήτης κάποιου κόμβου, να επιλέγει με προσοχή τα στοιχεία που παρέχονται, ν' αξιολογήσει ανάλογα την χρήση και την παροχή όλων των πληροφοριών που συλλέγονται, να συλλέγει όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας και να έχει τον αποκλειστικό έλεγχο των κόμβων, που ενδεχομένως να παρασύρουν τους νέους.

Όταν όμως το 1984 ο Τζώρτζ Όργουελ περιέγραφε στο βιβλίο του ένα σκοτεινό και απαίσιο κόσµο, στο επίκεντρο του βρισκόταν ένας «Υπέρ – Υπολογιστής» που έμοιαζε με µια πολιτεία, στήριζε την δύναµη της σ' αυτόν και καλυπτόταν κάτω από ένα ολοκληρωτικό καθεστώς. Οι πολίτες έβλεπαν σε κάθε φάση της ζωής τους, στον δρόµο, στην εργασία, ακόµη και µέσα στα σπίτια τους, ότι όλα ήταν δυνατά να συμβούν χάρη σ' αυτόν. Ο «Κυβερνήτης – Δικτάτορας», που όλοι οι πολίτες ήταν υποχρεωµένοι να ορκίζονται πιστή υποταγή, λεγόταν «Μεγάλος Αδελφός» (Big Brother) και κανείς δεν µπορούσε τότε να προβλέψει, αυτό που θα συνέβαινε στον µέλλον. Όλα αυτά ήταν βέβαια φανταστικά και το 1984 έχει ήδη περάσει, χωρίς να συµβεί τίποτα. Αντίθετα µπορεί να θεωρηθεί, ότι οι φόβοι του Όργουελ διαψεύστηκαν και η αλµατώδης εξέλιξη της τεχνολογίας δεν οδήγησε στην κατασκευή ενός υπέρ – Υπολογιστή τέρας, αλλά σ' ένα συµβατικό σύστηµα, που η τεράστια δύναµη του βρίσκεται σήµερα διασκορπισµένη σ' όλο τον κόσµο, σε άπειρους µικρότερους υπολογιστές.

«Υπάρχει όµως ακόµη ο κίνδυνος, να οδηγηθεί κάποτε η ανθρωπότητα σ' ένα άλλo σύστηµα, που θα µοιάζει µε τον σκοτεινό κόσμο του Όργουελ;» Το σίγουρο είναι ότι η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία και προσφέρει αυτή την δυνατότητα, καθώς όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες καταγράφονται σε µια απέραντη σειρά από ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί η Οικονοµική κατάσταση του καθενός, που έχει καταχωρηθεί στους Η/Υ της εφορίας, τις τράπεζες και τα ταµεία µισθοδοσίας στους χώρους της εργασίας. Οι πληροφορίες καταγράφονται επίσης, στους Η/Υ των καταστηµάτων, όπως το βενζινάδικο και τα είδη διατροφής, ένδυσης και υπόδησης. Οι επιλογές της διασκέδασης, που βρίσκονται κι' αυτές καταχωρηµένες στο Διαδίκτυοπιο αναγκαία την ύπαρξη του, ενώ οι Η/Υ των γιατρών, της ΔΕΗ, του ΟΤΕ, της ΔΟΥ, της Αστυνοµίας κλπ., που καταγράφουν κάθε κίνηση µε έναν διαρκώς αυξανόµενο ρυθµό, επιβεβαιώνουν απόλυτα την ιδιαίτερα εµφανή παρουσία του Μεγάλου Αδελφού στην σημερινή εποχή. Καθιστούν ακόµη ένα από τα πιο δημοφιλή μέσα αποθήκευσης και τήρησης των προσωπικών στοιχείων είναι επίσης, οι γνωστές σε όλους «Έξυπνες Κάρτες» (Smart Cards), που πρόκειται να εκδοθούν, θ' αποθηκεύουν χρήσιμες πληροφορίες των πολιτών και των επιχειρήσεων, όπως τα στοιχεία του ασφαλιστικού, του ιατρικού και του φορολογικού μητρώου.

Η ανάγνωση τους θα γίνεται εντελώς αυτόματα από ειδικά μηχανήματα, όπως τα ATM's των τραπεζών και θα ενημερώνεται συνέχεια. Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η «Κάρτα Κοινωνικής Ασφάλισης», που περιέχει όλα τ' ατομικά στοιχεία του ασφαλισμένου και έναν ειδικό αριθμό μητρώου κοινωνικής ασφάλισης (ΑΜΚΑ) σε τρεις διαφορετικές μορφές, χαραγμένο, με Bar Code και OCR για οπτική αναγνώριση. Η κάρτα αυτή εκτιμάται ότι θα συμβάλλει τα μέγιστα στην καλύτερη και την ταχύτερη εξυπηρέτηση των ασφαλισμένων στην περίπτωση του απολογισμού των ενσήμων, των επιδομάτων ασθενείας και ανεργίας, της συνταξιοδότησης, της οικογενειακής κατάστασης και των περιπτώσεων υγείας στο εξωτερικό.

Αν λοιπόν όλ' αυτά τα στοιχεία, που είναι ήδη διασκορπισµένα σ' όλους αυτούς τους Η/Υ συγκεντρωθούν, παρέχουν σίγουρα την δυνατότητα στον οποιοδήποτε να ελέγχει όλες τις φάσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας στον Πλανήτη και να προσφέρει όλες τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την περαιτέρω επέκταση της τεχνολογίας, ώστε να γίνει πιο εύκολη η πρόσβαση στον δημόσιο τομέα, να περιοριστούν οι αλόγιστες δαπάνες, να επιταχυνθούν οι χρονοβόρες διαδικασίες και να διεξαχθούν στο μέλλον τα δημοψηφίσματα για τα πιο καίρια θέματα και η εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη κάποιου κυβερνώντος κόµµατος, που απαιτούν απόλυτη υπευθυνότητα και άµεση επαγρύπνηση. Προκύπτουν όμως εύλογα κάποια ερωτήµατα, που αναζητούν εύστοχες απαντήσεις, καθώς οτιδήποτε αναφέρεται ή δηµοσιεύεται σήµερα στο Διαδίκτυο βρίσκεται σε κοινή θέα και χρήση και είναι σαφές, ότι όλα όσα αναφέρονται στα στάδια της εξέλιξης μιας ήδη διαμορφωμένης κοινωνικής πραγματικότητας, διεγείρουν πολλούς φόβους, μεγάλες αγωνίες και έντονους προβληματισμούς για τον καινούργιο κόσμο, που γεννιέται μέσα από την ψηφιακή εποχή και βιώνεται μια μεταβατική πορεία προς την πραγματικότητα.

Το πρόβλημα όμως είναι, ότι ενώ η διαδικασία της μετάβασης έχει ήδη ξεκινήσει επιδεικνύοντας σε πολλούς τομείς απλά δείγματα γραφής, η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού της γης την βιώνει ταυτόχρονα σαν ένα εξελικτικό στάδιο της υφιστάμενης κατάστασης και όχι στην αληθινή της διάσταση. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την αδυναμία της κατανόησης των συντελούμενων αλλαγών, σαν ένα μέρος του συνολικού πλαισίου και την αδυναμία της ανάληψης των προσπαθειών αντιμετώπισης όλων των συνεπειών, στο όνομα της αποσπασματικής αυτής θεώρησης, που καταλήγει συχνά σε περίεργα συμπεράσματα και σε κάθε περίπτωση δεν καταφέρνουν να προβληματίσουν και ν' αφυπνίσουν την κοινή γνώμη, καθώς αναδεικνύεται σαν βασικό μεθοδολογικό εργαλείο της κοινωνικής ανάλυσης, ο φόβος και η ημιμάθεια.

Το κύριο ωστόσο χαρακτηριστικό της ψηφιακής εποχής είναι, ότι οι ανθρώπινες ομάδες έχουν άμεση πρόσβαση σ' ένα τεράστιο όγκο πληροφοριών και η νέα γενιά, που είναι καλύτερα πληροφορημένη από το παρελθόν έχει πλέον ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, που πριν από χρόνια ήταν ένας ανέφικτος στόχος και μια απραγματοποίητη επιθυμία. Αλλά η επικοινωνία ανάμεσα στους ανθρώπους, οι επαγγελματικές και οι εμπορικές συναλλαγές και οι επιστημονικές συνεργασίες, έσπασαν όλα τα δεσμά και σημάδεψαν την ανθρώπινη ιστορία. Οι νέες τεχνικές, που συνεχώς αναπτύσσονται έδωσαν ουσιαστικά την δυνατότητα της πρόσβασης σ' ένα τεράστιο όγκο πληροφοριών, αλλά ανέδειξαν ένα πιο δυναμικό επικοινωνιακό περιβάλλον, που ο καθένας μπορεί να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Η ανθρώπινη επικοινωνία απέκτησε έτσι καινούργιο περιεχόμενο και ανατράπηκαν όλοι οι χρονικοί και οι γεωγραφικοί περιορισμοί, που ήταν η κυριότερη αιτία της απομόνωσης.

Σ' ένα τέτοιο πλαίσιο οι όροι επικοινωνία, ανθρώπινη επαφή και δημιουργία τείνουν να έχουν κάποια λογική ισχύ, καθώς η ζωή φαίνεται ν' αλλάζει πραγματικά και όλες οι συνήθειες, οι κανόνες και οι συμπεριφορές, που άλλοτε ήταν αδιαπραγμάτευτες, αποτελούν έναν κόσμο ασαφή και απροσδιόριστο, καθώς η επαφή με την ψηφιακή εποχή δεν θα είναι αναίμακτη. Η υποψία ότι κάποιος άγνωστος στην άλλη πλευρά του πλανήτη, μπορεί πολύ εύκολα να υποκλέψει τον αριθμό της πιστωτικής κάρτας και να την χρεώσει με υπέρογκα χρηματικά ποσά κατά την διάρκεια κάποιας συναλλαγής, υποδεικνύει τους κινδύνους και τις παγίδες που παραμονεύουν στην ψηφιακή εποχή. Η αλματώδης όμως ανάπτυξη του παγκόσμιου ιστού και οι τεράστιες δυνατότητες του, δημιούργησαν τις πιο ουσιαστικές προϋποθέσεις παραβίασης του προσωπικού απορρήτου και των ατομικών ελευθεριών των πολιτών και διαπιστώθηκε σ' όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες, ότι οι υπάρχουσες γενικές διατάξεις για την προστασία του ατόμου από την κακόβουλη χρήση του διαδικτύου, δεν επαρκούν και απαιτούνται κάποιες ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις, καθώς οι κίνδυνοι που παραμονεύουν στην ιδιωτική ζωή, από την ανεξέλεγκτη συγκέντρωση και επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο, είναι διαφορετικού μεγέθους και ποιότητας απ' τις συνηθισμένες προσβολές της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Ο πολίτης αποφασίζει έτσι πιο εύκολα, την συμμετοχή του σ' ένα πολιτικό κόμμα ή μια συνδικαλιστική οργάνωση, όταν γνωρίζει ότι δεν πρόκειται να φακελωθεί και όλες οι σχετικές πληροφορίες, όπως η φυλή, η θρησκεία, το χρώμα, το ποινικό μητρώο και η κατάσταση της υγείας, θα πρέπει να προστατεύονται και να υπάρχει ένα κατάλληλο νομικό πλαίσιο, που θα συγκεντρώνει και θα καταχωρεί όλες αυτές τις ευαίσθητες πληροφορίες, μόνο εκεί που χρειάζονται.

Όταν όμως μια Δημόσια Αρχή ή μια εταιρεία μεταφέρει τα προσωπικά δεδομένα ενός ατόμου σε μια άλλη ισχύει απαραίτητα η «Αρχή της Διαφάνειας» και χρειάζεται να υπάρχει προηγούμενη συμφωνία. Ο τρόπος που χρησιμοποιείται η αρχή δεν πρέπει να είναι άκαμπτος και ανελαστικός και είναι σαφές, ότι αν οι προσωπικές πληροφορίες γίνουν αντικείμενο οικειοποίησης και σφετερισμού, πρέπει να εξασφαλιστούν όλες οι απαραίτητες διοικητικές και νομικές εγγυήσεις. Όταν έτσι τα αρχεία με τους αριθμούς του φορολογικού μητρώου (ΑΦΜ) και της ασφάλισης χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό των ατόμων, που λαμβάνουν παράνομα επιδόματα ανεργίας ή κοινωνικής πρόνοιας, πρέπει το σύστημα να μπορεί να διορθώνει τα τυχόν λάθη και ν' αποζημιώνει ανάλογα όσους υπέστησαν βλάβη από λανθασμένη ενέργεια ή παράνομη χρήση των προσωπικών τους δεδομένων.

Ενίοτε, όταν μια τράπεζα υποχρεούται από τον νόμο ν' αποστείλει διάφορες οικονομικής φύσεως πληροφορίες στην Εφορία, η αρχή της διαφάνειας περιορίζεται μόνο στην απλή ενημέρωση των πολιτών και η προηγούμενη συμφωνία δεν είναι απαραίτητη για την επεξεργασία των στοιχείων σε περίπτωση απογραφής του πληθυσμού ή άλλων κοινωνικών ερευνών, που διεξάγονται από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία και μπορεί να προκύψει η ταυτοποίηση του ατόμου. Όσο λογικά και εφαρμόσιμα ακούγονται όμως όλ' αυτά, τόσο δύσκολη είναι η υλοποίηση τους στην πράξη και η μετατροπή τους σε συγκεκριμένες πολιτικές διατάξεις.

Έτσι ο νόμος Ν.2472, που ψηφίστηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο στις 10 ΑΠΡ. 1997 καθορίζει όλες τις προϋποθέσεις για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία των δικαιωμάτων και όλων των θεμελιωδών ελευθεριών των φυσικών προσώπων και ειδικά της ιδιωτικής ζωής και προβλέπει γι' αυτό τον σκοπό:

Τα Δεδομένα Προσωπικού Χαρακτήρα, που είναι όλες οι πληροφορίες που αφορούν ένα φυσικό πρόσωπο και δίδονται με την συγκατάθεση του ατόμου και

Τα Ευαίσθητα Δεδομένα, που αφορούν συγκεκριμένες πληροφορίες, όπως η εθνική προέλευση, τα πολιτικά φρονήματα, το ποινικό μητρώο, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις κλπ. και η συλλογή τους ή η περαιτέρω επεξεργασία τους απαγορεύεται. Προκύπτει λοιπόν, ότι ο σεβασμός και η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ανάπτυξης της προσωπικότητας του ατόμου, αποτελούν την βασική επιδίωξη κάθε δημοκρατικής κοινωνίας.

Αλλά η τεράστια πρόοδος της Πληροφορικής, η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, οι νέες μορφές της διαφήμισης και των ηλεκτρονικών συναλλαγών και η μεγάλη ανάγκη της ηλεκτρονικής οργάνωσης, έχουν σαν αποτέλεσμα ν' αυξήσουν τον κίνδυνο της ταχύτατης μεταφοράς όλων των πληροφοριών στο Διαδίκτυο και για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, δεν αρκούν πλέον οι παλιές παραδοσιακές θεσμικές εγγυήσεις και χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση, καθώς ο παγκόσμιος ιστός είναι μια συναρπαστική νέα αγορά για όλους τους ανθρώπους. Προσφέρει την εύκολη πρόσβαση σε μια ευρεία γκάμα προϊόντων, υπηρεσιών και πληροφοριών και λειτουργεί σαν μια τεράστια δεξαμενή των προσωπικών δεδομένων. Κι' ενώ η ΟnLine αγορά των καταναλωτικών αγαθών ολοένα και αυξάνεται, υπάρχει ταυτόχρονα η ένδειξη ότι οι καταναλωτές διστάζουν να συμμετέχουν σ' αυτή και ανησυχούν για τον τρόπο, που χρησιμοποιούνται οι παρεχόμενες πληροφορίες. Αυτές οι ανησυχίες είναι ωστόσο πραγματικές τόσο για τους ενήλικες, όσο και για τους νέους, που καταναλώνουν πολλές ώρες μπροστά στον Η/Υ. Είναι έτσι προφανές, ότι ο καταναλωτής θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί ανάλογα, καθώς αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να διαφυλάξει τα προσωπικά του δεδομένα από τις ΟnLine συναλλαγές του στο διαδίκτυο.

Αυτή η προσπάθεια βασίζεται επίσης και στην πρόσθετη πεποίθηση, ότι όσο πιο πολύ προστατεύεται το ιδιωτικό απόρρητο στο διαδίκτυο, τόσο λιγότερο προστατεύεται ο καταναλωτής και αυξάνεται η εμπιστοσύνη του στην ηλεκτρονική αγορά. «Πόσο υπαρκτός είναι όμως ο κίνδυνος ελέγχου της προσωπικής ζωής, μέσα απ' αυτή την διαδικασία; Μήπως η εικόνα του Μεγάλου Αδελφού, στο μυθιστόρημα του Όργουελ γίνεται πραγματικότητα; Μήπως έτσι απειλείται η ανθρώπινη ελευθερία; Μέχρι ποιο σηµείο επιτρέπεται η χρήση µιας πληροφορίας, που δηµοσιεύεται από αλλού; Πως µπορεί να διαφυλάξει κάποιος τα πνευµατικά του δικαιώµατα και τα προσωπικά του δεδοµένα;» Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά είναι πολύ απλές και συγκεκριµένες και οι πολίτες βρίσκονται σε μεγάλη σύγχυση για τις πραγματικές δυνατότητες, που μπορεί να έχει η ανάπτυξη της τεχνολογίας και όλες οι μέχρι σήμερα επαναστάσεις στον τομέα αυτό, στάθηκαν αφορμή για όλους τους επίδοξους μελλοντολόγους να εκφράσουν εντυπωσιακές προβλέψεις, ν' απομονώσουν όλους τους κοινωνικούς παράγοντες, που επηρεάζουν την αφομοίωση της στην σύγχρονη εποχή, να παρουσιάσουν όλες τις δυνατές επιπτώσεις σαν βέβαιες προοπτικές και να γενικεύσουν τα συμπεράσματα από τις αρνητικές ή τις θετικές εμπειρίες.

Το κοινό έτσι βομβαρδίζεται ολοένα από τις γνώμες των δημοσιογράφων, που άλλοτε παρουσιάζουν τους Η/Υ σαν όργανα επιβολής ολοκληρωτικών λύσεων και άλλοτε εκθειάζουν τις τρομερές τους ωφέλειες στην επίλυση των ανθρώπινων προβλημάτων και την περαιτέρω βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, ώστε να μπορούν να ενημερώνονται, να προβληματίζονται και ν' αντιδρούν ανάλογα, όταν απειλείται η προσωπική τους ελευθερία. Η παρακολούθηση των εργαζοµένων την ώρα της εργασίας τους από τους εργοδότες είναι µια συνηθισµένη πρακτική, που εφαρµόζεται σε παγκόσµια κλίµακα από τις περισσότερες εταιρείες και ο θεσμός της επιχείρησης μετατρέπεται σ' ένα βασικό παράγοντα ανάπτυξης και διαμόρφωσης του χαρακτήρα των εργαζομένων, που απαιτούν τον απόλυτο σεβασμό από τον εργοδότη τους.

Πολλοί υποστηρίζουν ωστόσο ότι με τις κάμερες παρακολούθησης, επιχειρείται να καλυφθεί έτσι ένα μεγάλο κενό, που βρίσκεται στις προσωπικές σχέσεις των πολιτών, αναδεικνύεται το μέγεθος της ψυχικής φθοράς και της αγανάκτησης τους και πλήττονται ανεπανόρθωτα οι ανθρώπινες αξίες και οι δημοκρατικοί θεσμοί. Με την σκέψη όμως, ότι μια ηλεκτρονική καταγράφει όλες τις κινήσεις τους στην εργασία, στους δρόμους ή αλλού οι πολίτες νιώθουν πολύ άβολα, αλλά δεν μπορούν ν' αντιδράσουν, αισθάνονται ότι δίνουν εξετάσεις ανά πάσα στιγμή και η αμηχανία, ο εκνευρισμός και η καταπίεση είναι μερικά αρνητικά συναισθήματα, που βλάπτουν την υγεία τους και μειώνουν την διάθεση τους για δημιουργία.

Αυτό επισηµαίνει και ο καθηγητής της πληροφορικής στο πανεπιστήµιο των Αθηνών Εµµανουήλ Γιαννουδάκης: «Υπάρχουν κάποια θετικά σηµεία και το θέµα της παρακολούθησης των πολιτών, µε τεχνικά μέσα κατά την εκτέλεση των δραστηριοτήτων τους είναι µια πρακτική που, όπως συµβαίνει στις πιο πολλές περιπrώσεις, εµφανίζει τα θετικά και τ' αρνητικά αποτελέσµατα». Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν πρόσφατα, το περίφημο λευκό αερόστατο τύπου JEPPELlN, που πετούσε πάνω απ' τον αττικό ουρανό το 2004 στους Ολυµπιακούς Αγώνες στην Αθήνα και παρακολουθούσε τις δραστηριότητες των πολιτών ακόµη και στο σπίτι τους και οι υποκλοπές μιας γνωστής εταιρείας κινητής τηλεφωνίας στο γραφείο του Πρωθυπουργού και σ' άλλα κυβερνητικά στελέχη.

 Ο φάκελος των υποκλοπών όμως, που έκλεισε τόσο απλά και αθόρυβα, έφερε σε µεγάλη αµηχανία τους ιστορικούς του µέλλοντος, που συναντούν µάλλον πολλές δυσκολίες στην περιγραφή, την διευκρίνηση και την καταγραφή των περαιτέρω εξελίξεων, καθώς το θέµα αποτελεί ένα αδιαµφισβήτητο γεγονός µε µεγάλη ιστορική βαρύτητα και τεράστιο ενδιαφέρον για την κοινωνία στα προσεχή χρόνια και δηµιούργησε ένα τεράστιο κενό στην πνευµατική ιδιοκτησία και την εκµετάλλευση όλων των παρεχόµενων πληροφοριών. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, η ηλεκτρονική παρακολούθηση κρίνεται απαραίτητη, ή τουλάχιστον αποδεκτή, καθώς θα µπορούσε ν' αποδειχθεί σωτήρια στην περίπτωση κάποιου έκτακτου περιστατικού και η ανάλυση των βιοµετρικών χαρακτηριστικών του ατόμου (Φωνή, Μάτια, Χαµόγελο κλπ.), από έναν κεντρικό εξυπηρετητή (Server) θα µπορούσε να είναι αποδεκτή για την παροχή οιασδήποτε μορφής βοήθειας, ενώ αντίθετα σε άλλες είναι αδικαιολόγητη και απόλυτα κατακριτέα.

Η ηλεκτρονική παρακολούθηση µπορεί επίσης, να εξασφαλίσει τον απόλυτο έλεγχο των ατόµων, που εκπαιδεύονται σε ένα συγκεκριµένο αντικείµενο ή εξειδικεύονται στην χρήση κάποιας ειδικής συσκευής και έχει εφαρμογή στην διενέργεια διαγωνισµών για την προµήθεια υλικών, που σχετίζονται µε τα προϊόντα και τις υπηρεσίες μιας επιχείρησης. Θα είναι πολύ ενδιαφέρον να γίνει έτσι γνωστό, σε ποιες ειδικότητες μπορεί τελικά να χρησιµοποιηθεί η τεχνολογία αυτή, που θα είναι στην θέση να προσφέρει τις πολύτιµες πληροφορίες της στο κοινωνικό σύνολο.

Σχετικά με το θέμα τον Σεπτέµβριο του 1999, η «Επιτροπή Δικαιωμάτων» της Ε.Ε κατήγγειλε µε την έκθεση (Ε.Ε Α5 – 0264/2001) όλες τις δραστηριότητες των πρακτόρων παρακολούθησης των τηλεπικοινωνιών στον Ευρωπαϊκό χώρο. Η έκθεση αυτή ανακοίνωσε την ύπαρξη του συστήµατος παρακολούθησης ECHELON, που έχει την δυνατότητα να:

Παρακολουθεί τους δορυφόρους των διεθνών τηλεπικοινωνιακών εταιρειών.

Κατασκοπεύει άλλους παρόµοιους δορυφόρους και

Ελέλγει τις διεθνείς τηλεπικοινωνίες, µέσω των υποθαλάσσιων αγωγών και των ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων.

 

Συγκεκριμένα η επιτροπή επεσήµανε, ότι τα τηλέφωνα, τα φαξ και τα µηνύµατα µέσω του ηλεκτρονικού ταχυδροµείου (Ε – MaiI) θα παρακολουθούνται από την Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας (NSA) των ΗΠΑ, μεταφέροντας τις επιλεγµένες πληροφορίες από τον Ευρωπαϊκό χώρο στο αρχηγείο της NSA. Ιστορικά αναφέρεται ότι το ECHELON, που εδρεύει στο νότιο τµήµα της Κύπρου, υπέγραψε το 1948 µε την Αµερική, την Νέα Ζηλανδία και τον Καναδά µια παρόμοια μυστική συµφωνία, που λέγεται UKUSA (United Kingdom & United States of America). Ο βρετανός δηµοσιογράφος Duncan Campebell παρουσίασε σχετικά όλα τα στοιχεία, που είχε στην διάθεση του για το ECHELON και αποκάλυψε, ότι ο διεθνής οργανισµός International Law Enforcement Telecommunications Seminar (ILETS) ασκεί, μεγάλες πιέσεις σ' όλους τους κατασκευαστές των τηλεπικοινωνιακών συστηµάτων, έτσι ώστε οι συσκευές τους να µην αποκλείουν την καταγραφή και την αποδικωποίηση των πληροφοριών, που επεξεργάζονται στα πλαίσια της Βιοµηχανικής, της Στρατιωτικής και της Κοινωνικής κατασκοπείας.

Αποδεικνύεται λοιπόν, ότι «Ο Μεγάλος Αδελφός» κυκλοφορεί συνέχεια ανάμεσα μας, στην εργασία, στους δρόμους, στις Τράπεζες, στα Σούπερ Μάρκετ και στο διαδίκτυο παρακολουθώντας κάθε κίνηση και όλες οι ψηφιακές τεχνολογίες, που εφαρµόζονται για το καλό ή το κακό των πολιτών, αποτελούν ένα θέµα τελείως υποκειµενικό ή αντικειµενικόδιαφέρει είναι, ότι µπορεί εύκολα να γίνει κτήµα, όχι µόνο των κυβερνήσεων και των εταιρειών, αλλά και του ίδιου του ανθρώπου και το πιο υποσχόµενο γνώρισµα και το πιο δηµοκρατικό στοιχείο, είναι ότι σερφάροντας στο διαδίκτυο ή συνομιλώντας με τους φίλους ή τους γνωστούς μέσω των Chat Rooms ή του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (E – Mail), που παρεμβαίνει στην διαδικασία αποστολής και λήψης των ηλεκτρονικών μηνυμάτων και ο καθένας μπορεί να έχει ελεύθερη πρόσβαση σ' αυτά, αφήνονται ίχνη, που αν συνδυασθούν, αναλυθούν και επεξεργασθούν ανάλογα, αποκρυπτογραφούν την ανθρώπινη σκέψη και αποκαλύπτουν στα βλέμματα κάποιων περίεργων διαχειριστών, όχι μόνο την ταυτότητα μας, αλλά κι' ένα πλήρες δελτίο με όλα τα προσωπικά δεδομένα, τα ετήσια εισοδήματα και τις καθημερινές συνήθειες των χρηστών.

 

Προσεγγίζοντας έτσι το διαδίκτυο, µε πιο διαλλακτικό πνεύµα και προσπαθώντας να γίνει η ανάλογη πρόβλεψη για την μελλοντική συμπεριφορά των συστημάτων παρακολούθησης πρέπει ο χρήστης, που προσπαθεί να εξαπατήσει τους άλλους, ν' αποµονώνεται και να εξοντώνεται ανάλογα, καθώς η ελευθερία χωρίς τις στοιχειώδεις υποχρεώσεις της, δεν είναι ελευθερία και το διαδίκτυο θα πρέπει να χρησιµοποιείται μόνο για το καλό της κοινωνίας και να δηµιουργεί ένα ευρύ πεδίο για διάλογο και εποικοδοµητική συζήτηση. Η οποιαδήποτε λοιπόν πρόβλεψη για το μέλλον, είθε να μην έχει σχέση με την τωρινή λογική, να είναι πιο πραγματοποιήσιμη και να συμμετέχει ενεργά στις εκάστοτε αλλαγές. ανάλογα µε την άποψη του καθενός. Αυτό που

Ι. ΜΠΕΝΟΣ, 27 ΙΟΥΝ. 2009

 

ΠΗΓΗ: http://www.apodimos.com/arthra/09/Sept/O_MEGALOS_ADELFOS/index.html

Ντοκουμέντο: Οι απόρρητες συνομιλίες του Καραμανλή με Φόρντ-Κίσινγκερ

 

του Μιχάλη Ιγνατίου*

 Οι ελληνοτουρκικές διαφορές στο Αιγαίο βρέθηκαν υψηλά στην ατζέντα των συνομιλιών της Αθήνας με την Ουάσιγκτον, πριν από 30 και πλέον χρόνια, ιδιαίτερα μετά την ανακάλυψη πετρελαίου, τον Ιανουάριο του 1974, στην περιοχή της Θάσου, όπως και σε άλλες περιοχές. Το χουντικό πραξικόπημα εναντίον του Μακάριου και η τουρκική εισβολή, αύξησαν τα προβλήματα μεταξύ των δύο χωρών και από τότε μέχρι και σήμερα, η Άγκυρα εγκαινίασε και συνεχίζει μία απαράδεκτη πρακτική διεκδικήσεων στο Αιγαίο, που έφερε τις δύο χώρες, αρκετές φορές, στα πρόθυρα ελληνοτουρκικού πολέμου.

Το θέμα απασχόλησε τον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος το έθεσε επιτακτικά στις συναντήσεις που είχε με τον Τζέραλντ Φόρντ και τον Χένρι Κίσινγκερ, απειλώντας και με πόλεμο, εάν χρειαζόταν να υπερασπιστεί η Ελλάδα την εδαφική της ακεραιότητα. Παράλληλα, ήταν το κύριο θέμα συζήτησης -μαζί με το Κυπριακό- στις συναντήσεις του Αμερικανού υπουργού με τον Έλληνα ομόλογό του, Δημήτρη Μπίτσιο. Σε ενημερωτικό σημείωμά του προς τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ, ημερομηνίας 29 Μαΐου 1975, ο κ. Κίσινγκερ είναι σχεδόν βέβαιος ότι ο πόλεμος δεν θα αποφευχθεί. «Το πρόβλημα του Αιγαίου», γράφει στον κ. Φόρντ, ο οποίος την ίδια ημέρα είχε θυελλώδη συνάντηση με τον κ. Καραμανλή, «είναι δυνητικά περισσότερο εκρηκτικό από την Κύπρο, καθώς αναμειγνύονται βαθιά τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας και της Τουρκίας».

Και συνεχίζει: «Πολλοί Έλληνες αξιωματικοί πιστεύουν ότι μία αντιπαράθεση με την Τουρκία στο Αιγαίο είναι αναπόφευκτη και έχουν αναλάβει την ετοιμασία αμυντικών σχεδιασμών για τα νησιά του Αιγαίου, όπως και για την ελληνική Θράκη. Η Αθήνα θεωρεί τα νησιά ως ενιαίο και αναπόσπαστο μέρος της ηπειρωτικής Ελλάδας και μπορεί να αναμένει κανείς ότι θα τα υποστηρίξουν με όλα τα μέσα».

Από τη συνομιλία του τότε πρωθυπουργού της Ελλάδας με τον κ. Φόρντ και τον κ. Κίσινγκερ, εξάγεται ξεκάθαρα το συμπέρασμα ότι ο πόλεμος αποφεύχθηκε μετά την αποδοχή από τους Αμερικανούς αξιωματούχους πρότασης του κ. Καραμανλή, με την οποία η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε ότι θα εναντιωνόταν σε ελληνοτουρκικό πόλεμο με όλα τα μέσα.

OI ΔΙΑΛΟΓΟΙ

Ώρα: 29 Μαίου 1975, ώρα 9.30 π.μ.

Τοποθεσία: Οικία πρέσβη Φάϊαρστοουν στις Βρυξέλλες

Παραβρέθηκαν:
(Ελληνες): Πρωθυπουργός Καραμανλής, υπουργός Εξωτερικών Μπίτσιος, Πρέσβης Ιωάννης Τζούνης, πρέσβης Πέτρος Μολυβιάτης

(Αμερικανοί): Πρόεδρος Φόρντ, υπουργός Εξωτερικών Κίσινγκερ, στρατηγός Σκόουκροφτ, βοηθός υπουργός Εξωτερικών Χάρτμαν

Πρόεδρος Τζέραλντ Φόρντ: (Οι πρώτες δηλώσεις έγιναν στην διάρκεια της φωτογράφησης και δεν τις άκουσα όλες). Επιθυμούμε πάρα πολύ να είμαστε βοηθητικοί στο μεσανατολικό. Προσβλέπω στη συνάντησή μου με τον Σαντάτ.

Καραμανλής: Αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Πρόεδρος: Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον στις Ηνωμένες Πολιτείες για τα ελληνικά (πολιτικά) πράγματα και είμαι πολύ ικανοποιημένος που έχουμε αυτή τη συνάντηση. Έχουμε αρκετούς καλούς πολίτες που έχουν έρθει από την Ελλάδα. Ξέρετε, έχουν μία μεγάλη οργάνωση, την ΑΧΕΠΑ.

Υπουργός Χένρι Κίσινγκερ: Ναι, και είναι πολύ παθιασμένοι.

Καραμανλής: Ναι, είναι η νέα γενιά τώρα, και όπως αντιλαμβάνομαι έχετε μέχρι δύο εκατομμύρια.

Πρόεδρος: Όχι, νομίζω ότι είναι τρία εκατομμύρια (οι Ελληνοαμερικανοί). Ένας εξ αυτών είχε πολύ μεγάλη επιρροή στη ζωή μου όταν εργαζόμουν σε εστιατόριο στην πόλη που γεννήθηκα.

Κίσινγκερ: Έλεγα στον υπουργό σας των Εξωτερικών, ότι είναι ο πιο σκληρός διαπραγματευτής.

Πρόεδρος: Κύριε πρωθυπουργέ, έχουμε εντυπωσιαστεί πάρα πολύ και κλίνουμε θετικά προς εσάς και όλα όσα προσπαθείτε να κάνετε στην Ελλάδα. Νομίζουμε ότι είχατε μεγάλη επιτυχία στις εκλογές, και πραγματικά, νοιώθω ζήλεια για την πλειοψηφία (που κερδίσατε). Πιστεύουμε ισχυρά ότι πρέπει να υπάρξει ανάπτυξη της δημοκρατίας στην Ελλάδα. Αυτό ήθελαν οι Αμερικανοί και είμαστε πολύ ικανοποιημένοι με την επιστροφή της Δημοκρατίας στην Ελλάδα. Ελπίζουμε και έχουμε εμπιστοσύνη ότι θα μπορέσουμε να εργαστούμε από κοινού και για τις διμερείς μας σχέσεις και σε θέματα της περιοχής σας αλλά και διεθνή.

Καραμανλής: Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα σας ευχαριστήσω με την σειρά μου για αυτή τη συνάντηση, που γίνεται σ' αυτή την κρίσιμη στιγμή. Θα ήθελα επίσης να σας ευχαριστήσω για τον κόπο και τον χρόνο σας και την προσφορά βοήθειας. Σε στιγμές που είχαμε να αντιμετωπίσουμε τέτοια μεγάλα προβλήματα, η βοήθεια από φίλους όπως οι Ην. Πολιτείες, αξίζει πάρα πολύ. Δημιουργούμε μία Δημοκρατία, αλλά απαιτείται η εδραίωσή της. Για να το καταφέρουμε, πρέπει να επιλύσουμε τα σημερινά προβλήματα. Η δικτατορία άφησε πολύ δυσάρεστες καταστάσεις, αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι σε ένα χρόνο περίπου, η Ελλάδα θα είναι μία υγιής Δημοκρατία. Επιλύσαμε το πρόβλημα της επιστροφής στην κοινοβουλευτική δημοκρατία, επιλύσαμε το πρόβλημα της μοναρχίας, και την επόμενη εβδομάδα θα έχουμε σύνταγμα. Δεν θα απομείνει καμία ανωμαλία.

Πρέπει να σας πω με κάθε ειλικρίνεια ότι κατάφερα να επιτύχω πολλά από αυτά επειδή ο λαός με εμπιστεύθηκε. Εκτός από αυτές τις επιτυχίες, καταφέραμε να επαναφέρουμε την πειθαρχία στον στρατό. Αλλά για να δικαιολογείται αυτή η εμπιστοσύνη, πρέπει να σημειώσουμε επιτυχίες και στα (άλλα) πολλά προβλήματά μας. Ιδιαίτερα στα ελληνοτουρκικά προβλήματα, στο Κυπριακό και την οικονομία. Κύριε Πρόεδρε, πως θα θέλατε να προχωρήσουμε τώρα;

Πρόεδρος: Αντιμετωπίζουμε με μεγάλο θαυμασμό όσα καταφέρατε, την επαναφορά της Δημοκρατίας στην Ελλάδα και την αποκατάσταση του νόμου και της τάξης. Αποτίω φόρο τιμής στις ηγετικές σας ικανότητες. Και εμείς αναγνωρίζουμε ότι εάν δεν αδράξουμε την ευκαιρία όταν τα προβλήματα μπορούν να επιλυθούν, τότε η λύση είναι αδύνατη. Θα ήθελα να συζητήσω το Κυπριακό και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και πως θα μπορούσαμε να είμαστε υποβοηθητικοί σε εσάς.

ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

Καραμανλής: Επιτρέψετέ μου να αρχίσω μιλώντας για την πρόσφατη ιστορία. Πριν επανέλθω στην εξουσία, έγινε το πραξικόπημα της χούντας στην Κύπρο. Έδιωξαν τον Μακάριο. Οι Τούρκοι ισχυρίστηκαν ότι έδρασαν ως εγγυήτρια δύναμη, κάτι που τους έδωσε, όπως είπαν, το δικαίωμα να επαναφέρουν τη νόμιμη κυβέρνηση και να προστατεύσουν τον τουρκοκυπριακό πληθυσμό. Η εγγύηση, όπως συμπεριλαμβάνεται στις Συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου, προνοεί την επαναφορά της νομιμότητας και την προστασία της εδαφικής ακεραιότητας. Η νομιμότητα επανήλθε σε τρεις ημέρες μετά την εισβολή. Επέστρεψα και ανέλαβα την κυβέρνηση της Ελλάδας και ο Κληρίδης ανέλαβε στην Λευκωσία. Μετά από αυτά δεν υπάρχει κανένας λόγος να παραμένουν στην Κύπρο.

Επιτεύχθηκε ο στόχος τους ως εγγυητές. Αλλά βρίσκονται ακόμα εκεί. Μερικές εβδομάδες μετά, κατέλαβαν το 40% του νησιού. Θυμάμαι εκείνες τις ημέρες πολύ καλά, επειδή ο υπουργός σας των Εξωτερικών με ξύπνησε στις 4 το πρωί. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για την δεύτερη τουρκική κίνηση. Δεν κατασκευάζει κανείς στρατηγικούς σχεδιασμούς σε μία νύχτα. Η στρατιωτική επιχείρηση πρέπει να είχε σχεδιαστεί εδώ και καιρό. Η κατοχή του 49% του νησιού έγινε με βάση το στρατιωτικό σχέδιο γνωστό με το όνομα ΑΤΤΙΛΑΣ. Αυτό δείχνει προμελέτη. Αυτή η κίνηση δημιούργησε 250 χιλιάδες πρόσφυγες. Μπορείτε να πείτε πως δεν είναι μεγάλος ο αριθμός, αλλά όλος ο πληθυσμός του νησιού είναι μισό εκατομμύριο. Επίσης κατέλαβαν το 40%, που αποτελεί την μεγαλύτερη πλουτοπαραγωγική περιοχή.

Στις 14 Αυγούστου αντιμετώπισα εκρήξεις στον στρατό και ανάμεσα στο λαό. Πήγα στην έδρα των Ενόπλων Δυνάμεων και απαίτησαν δράση. Υπήρχε πίεση για κήρυξη πολέμου. Ήταν φυσικό όλοι να νοιώθουν ότι ρεζιλεύτηκαν. Αλλά, επέλεξα την μη δημοφιλή απόφαση να πω στον λαό να παραμείνει ψύχραιμος και να με εμπιστευθεί. Είπα ότι θα δεχθούμε βοήθεια από τους φίλους μας για να βρούμε λύση. Εκείνη την δραματική στιγμή είχα τρεις επιλογές: Πρώτον, να οδηγηθώ σε πόλεμο, δεύτερον, να αποχωρήσω για μία ακόμη φορά από την πολιτική, και τρίτον να αποχωρήσω από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Επέλεξα την τρίτη επιλογή ως την λιγότερο επώδυνη. Αυτή είναι η ιστορία της Κύπρου. Είναι δύσκολο να αποδείξεις κάτι που είναι αυταπόδεικτο, αλλά οι Τούρκοι έκαναν λάθος.

Οι Έλληνες έδειξαν μετριοπάθεια παρά τα όσα συνέβησαν. Ακόμα δείχνουμε μετριοπάθεια. Για μεγάλο διάστημα οι Τούρκοι ζητούσαν γεωγραφική ομοσπονδιακή λύση. Σύμφωνα με την δική μας γνώμη έπρεπε να επιστρέψουμε στις Συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου, αλλά αποδεχθήκαμε γεωγραφική ομοσπονδία με δύο όρους: Πρώτον, η περιοχή που ελέγχεται από τους Τούρκους να έχει σχέση με το ποσοστό του πληθυσμού (των Τουρκοκυπρίων) και δεύτερον, η λύση να επιτρέπει την επιστροφή των προσφύγων. Αυτή θα ήταν μία έντιμη και λογική λύση, αλλά οι Τούρκοι συνεχίζουν να μας προσφέρουν το fait accompli. Τι πρέπει να κάνουμε;

Πρόεδρος: Νομίζουμε ότι πρέπει να προχωρήσουμε υπό την προϋπόθεση των γεγονότων, ως έχουν.

Καραμανλής: Πριν σχολιάσετε, επιτρέψτε μου να τελειώσω. Εκτός την Κύπρο, έχουμε και τα προβλήματα στο Αιγαίο. Υποστηρίζουμε το status quo, το οποίο υπάρχει από το 1913. Αλλά οι Τούρκοι συνεχίζουν να δημιουργούν προβλήματα με την ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα, με τους αεροδιαδρόμους, και στην πραγματικότητα θέλουν να χωρίσουν το Αιγαίο Πέλαγος. Αυτό σημαίνει ότι πολλά από τα δικά μας νησιά θα βρίσκονται στην τουρκική θάλασσα. Προτείναμε να παραπέμψουμε το θέμα στο Διεθνές Δικαστήριο, αλλά οι Τούρκοι, παρά το γεγονός ότι το αποδέχονται ως θέμα αρχής, αρνήθηκαν στην Ρώμη να παρουσιάσουν τα έγγραφα με τα οποία θα παραπέμπαμε το θέμα στο Διεθνές Δικαστήριο.

Πρέπει να σας πω ότι εάν όλα αυτά τα θέματα δεν επιλυθούν και παραταθούν, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πόλεμο και αυτό δεν πρέπει να αποκλειστεί. Και στις δύο χώρες, τα νεύρα είναι στα ύψη και θα ήταν ντροπή να ξεσπούσε πόλεμο κάτω από την μύτη των συμμάχων. Εκανα και θα συνεχίσω να πράττω ότι μπορώ για να αποφευχθεί ο πόλεμος αλλά χρειάζεται να επιστρέψουμε σε περιεκτική προσέγγιση, η οποία θα συνεισφέρει στην αποφυγή του κινδύνου. Δεν μπορώ, και δεν θα υποδείξω πως μπορείτε να βοηθήσετε. Είναι κάτι που πρέπει να αποφασίσετε μόνοι σας.

Πρόεδρος: Τα δύο πιο σημαντικά προβλήματα είναι η Κύπρος και το Αιγαίο. Θέλουμε να συνεισφέρουμε για την επίλυση αυτών των προβλημάτων. Αισθανόμαστε ότι κάποιες εξελίξεις στην περιοχή είναι ατυχείς για το ΝΑΤΟ και δημιούργησαν τρομερά προβλήματα στις Ην. Πολιτείες. Κάτι πρέπει να γίνει. Έχουμε αντανάκλαση αυτών (των προβλημάτων) στο Κογκρέσο. Η βοήθεια προς την Τουρκία έχει περικοπεί. Αισθανόμαστε ότι αυτή η κίνηση είναι επιζήμια για την επιρροή μας προς τους Τούρκους και για την ικανότητα μας να επιτύχουμε υποχωρήσεις από την Τουρκία. Μπορέσαμε να αλλάξουμε την απόφαση στην Γερουσία και είναι πιθανό να αλλάξουμε τις απόψεις και στην Βουλή. Αισθάνομαι ότι εάν το Κογκρέσο διατηρήσει τους περιορισμούς (εννοεί το εμπάργκο όπλων), η επιρροή μας θα είναι ελάχιστη. Γι' αυτό, είχαμε πολλές διαβουλεύσεις με τους βουλευτές.

Τους είπαμε ότι χρειαζόμαστε περισσότερο χρόνο για να καθαρίσουμε αυτή την πυώδη και μη υγιή κατάσταση στο ΝΑΤΟ. Τους εξηγήσαμε πόσο βλαπτικό είναι εάν δεν γίνει κάτι, και ότι φτάνουμε την στιγμή που οι τουρκικές αρχές ίσως κλείσουν τις αμερικανικές βάσεις, κάτι που θα βλάψει την άμυνά μας. Είπαμε ότι είναι η ώρα για το Κογκρέσο να δράσει. Και το γρηγορότερο το καλύτερο. Είμαστε ενθαρρυμένοι με τις συνομιλίες που διεξάγουν οι δύο κοινότητες στη Βιέννη, και ελπίζουμε ότι θα επιτευχθεί πρόοδος. Αλλά πρέπει να πω ότι η επιρροή μας μειώνεται όσο παραμένει σε ισχύ το εμπάργκο όπλων στην Τουρκία.

ΕΙΣΑΣΤΑΝ ΦΙΛΟΤΟΥΡΚΟΣ …

Κίσινγκερ: Μπορώ να προσθέσω μία λέξη, κύριε Πρόεδρε, όσον αφορά την πολιτική κατάσταση στην Τουρκία. Αυτή είναι η εκτίμησή μου για το εσωτερικό πρόβλημα. Ο Τσακλαγιαγκίλ επιθυμεί διευθέτηση. Ο Ντεμιρέλ, βασικά επιθυμεί λύση, αλλά φοβάται πάρα πολύ ότι ο Ερμπακάν θα σπάσει τον συνασπισμό του εάν προχωρήσει προς την λύση. Είπα στον Πρόεδρο, κύριε Πρωθυπουργέ, ότι είμαι έτοιμος να σχηματίσω κυβέρνηση στην Τουρκία επειδή μίλησα με όλους τους πολιτικούς. Είδα τους ηγέτες όλων των κομμάτων και τους είπα ότι τώρα είναι η ώρα να επιλύσετε αυτό το πρόβλημα. Το κλειδί είναι ο Ετσεβίτ. Εάν αυτός και εσείς είσαστε οι πρωθυπουργοί και είχατε ασχοληθεί με το πρόβλημα, είμαι πεπεισμένος ότι θα είχε διευθετηθεί. Στην αντιπολίτευση, ο Ετσεβίτ, θα χρησιμοποιήσει αυτό το θέμα και θα προσπαθήσει να σπάσει τον συνασπισμό. Του μίλησα όταν ήμουν στην Αγκυρα. Τον γνωρίζω καλά. Ήταν μαθητής μου.

Καραμανλής: Γι' αυτό εμείς οι Έλληνες είχαμε υποψιαστεί ότι ήσασταν φιλότουρκος.

Κίσινγκερ: Ο Ντεμιρέλ φοβάται ότι θα χάσει την πλειοψηφία. Εάν είχε την δική σας πλειοψηφία (στη Βουλή) πιθανότατα θα υποστήριζε μία γρήγορη διευθέτηση. Αλλά ο Ντεμιρέλ χρειάζεται την αποκατάσταση της αμερικανικής βοήθειας ώστε να μπορεί να δείξει ότι πέτυχε κάτι. Για να τον βοηθήσουμε είμαστε έτοιμοι να ανακοινώσουμε δημόσια την θέση μας ενάντια σ' αυτά που λέει ο Ετσεβίτ, ο οποίος μιλά για «ορθές συγκυρίες». Είπα ευθέως στον Ετσεβίτ ότι δεν πρέπει να εύχεται να λάβει την ευθύνη που άφησε αυτό το πρόβλημα άλυτο και προκάλεσε την δημιουργία αυτής της επικίνδυνης κατάστασης. Υπάρχουν δύο θέματα: Ο αυξανόμενος εθνικισμός εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών και η πολύχρονη αντιπάθεια εναντίον των Ελλήνων. Αλλά να μου επιτρέψετε να σας πω την εκτίμησή μου. Τώρα είναι η ώρα για να προχωρήσουμε γρήγορα σε διευθέτηση.

Ήδη πείσαμε τους Τούρκους, ότι πρέπει να επιστρέψουν λίγο από το έδαφος (που κατέχουν) και δεύτερον ότι η κεντρική κυβέρνηση πρέπει να έχει λίγες εξουσίες. Δεν πιστεύουμε ότι μπορείτε να φτάσει στο 18% το ποσοστό του εδάφους (υπό τουρκική διοίκηση), παρά το γεγονός ότι αυτό που λέτε είναι δίκαιο. Αλλά πρέπει να υπάρξει μείωση (του εδάφους) που οι Τούρκοι τώρα κατέχουν. Δεν εξερευνήσαμε το θέμα των ποσοστών, αλλά πρέπει οπωσδήποτε να είναι σημαντικό χαμηλότερο του 40%. Το πρόβλημα είναι ότι οι Τούρκοι έχουν τώρα άλλοθι για να μην πράξουν τίποτα λόγω του εμπάργκο. Ο Ντεμιρέλ τρέμει τον Ετσεβίτ.

Καραμανλής: Τα καταλαβαίνω όλα αυτά, αλλά αυτό που φαίνεται ότι λέτε είναι ότι λόγω αυτών των καταγέλαστων εσωτερικών προβλημάτων, πρέπει να πληρώσουμε εμείς οι Έλληνες. Αυτό είναι τρέλα. Είναι παραλογισμός ότι εμείς πρέπει να πληρώσουμε τον εκβιασμό (της Τουρκίας). Τώρα, να μου επιτρέψετε να μιλήσω για το θέμα της βοήθειας. Γνωρίζω ότι το συζητήσατε με πλάγιο τρόπο, με τον υπουργό Εξωτερικών Η βοήθεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί με δύο τρόπους. Πρώτον, ως απειλή…

Κίσιγκερ: Ναι, αυτός θα ήταν ο καλύτερος τρόπος.

Καραμανλής: ‘Η κόβεις την βοήθεια και λες ότι θα την επαναλάβεις όταν σημειωθεί λογική πρόοδος. Προσπαθήσαμε το πρώτο για μήνες και δεν πετύχαμε κανένα αποτέλεσμα. Τώρα προσπαθούμε το δεύτερο και μέχρι τώρα δεν έχουμε αποτελέσματα. Οι Τούρκοι δεν δρουν με καλή τη πίστη. Είναι παράλογοι. Εγώ δεν έχω πάρει θέση. Εάν έπρεπε να πω κάτι δημόσια, θα πρέπει να απορρίψω την αποκατάσταση της βοήθειας (στην Τουρκία) ώστε να είμαι στην ίδια γραμμή με την κοινή γνώμη στην χώρα μου. Δεν μπορούμε να φωνάζουμε από την οροφή των κτιρίων ότι θέλουμε αποκατάσταση της βοήθειας προς την Τουρκία. Παρά το γεγονός ότι πιέζομαι, δεν έκανα καμία δημόσια ανακοίνωση.

Πρόεδρος: Αντιλαμβάνομαι την θέση σας απόλυτα αλλά πρέπει να έχουμε αλλαγή σ' αυτό το θέμα. Είναι ελάχιστη ή μηδενική η ευκαιρία να επιτύχουμε πρόοδο στις συνομιλίες όσο διαρκεί το εμπάργκο. Ιστορικά, όπως γνωρίζετε, έχω δώσει όλη μου την υποστήριξη για να έχουμε στενές ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Έχω προσωπικά αισθήματα για την ιστορία και το μέλλον της Ελλάδας και σας υποστηρίζω. Αλλά, εάν δεν επιτύχουμε λύση σ' αυτό το πρόβλημα, θα δυσκολέψει όλες τις αποστολές μας. Έχω κάνει τα μέγιστα για να αλλάξουν την γνώμη τους οι Ελληνοαμερικανοί. Μόλις αρθεί το εμπάργκο, μπορώ με σύνεση να χειριστώ τον χρόνο και το μέγεθος της βοήθειας που θα δοθεί στην Τουρκία. Αλλά, οι Τούρκοι δεν θα προχωρήσουν μέχρις ότου αρθεί το εμπάργκο. Θα περιπλέξει το θέμα των βάσεων και την ασφάλεια της Δύσης. Ελπίζω ότι οι συνομιλίες μπορεί να ιδωθούν (υπό το πρίσμα) ότι γίνεται πρόοδος ώστε να αναγκαστεί το Κογκρέσο να κινηθεί. Σέβομαι την θέση που λάβατε δημόσια.

ΚΑΝΕΤΕ ΜΙΑ ΚΙΝΗΣΗ …

Καραμανλής: Καταλαβαίνω. Δεν θα ήθελα να αναμειχθώ στις εσωτερικές πολιτικές υποθέσεις των ΗΠΑ. Ακόμα και αν αρθεί το εμπάργκο, δεν πιστεύω ότι οι Τούρκοι θα είναι περισσότερο λογικοί. Θα συνεχιστούν οι εσωτερικές τους δυσκολίες. Συνεπώς το πρόβλημα δεν θα είναι διαφορετικό.

Κίσιγκερ: Συμφωνώ μαζί σας ότι ότι εάν επαναληφθεί η βοήθεια, θα είναι δύσκολο να επιτύχουμε διευθέτηση, αλλά εάν (δεν αρθεί), θα είναι αδύνατον. Επίσης, να μου επιτρέψετε να υπογραμμίσω όσα είπε ο πρόεδρος, ότι εάν επαναληφθεί η βοήθεια, η κυβέρνηση μπορεί να περιορίσει την χορηγία της (ο κ. Μπίτσιος εξηγεί στα ελληνικά). Ακόμα και με την άρση του εμπάργκο, θα είναι πάρα πολύ δύσκολο να επιτύχουμε λύση, αλλά τώρα οι Τούρκοι έχουν άλλοθι και δεν αισθάνονται πίεση. Επιθυμούμε να σας διαβεβαιώσουμε για την επιθυμία μας να είμαστε υποβοηθητικοί και αναγνωρίζουμε ότι η μόνη λύση είναι να αναγκάσουμε τους Τούρκους να βρουν λύσεις.

Πρόεδρος: Εάν το εμπάργκο (που επέβαλε το Κογκρέσο) αρθεί, τότε άστε το θέμα σε μένα. Έχω την ευελιξία (κινήσεων). Θα αποφασίσει η Εκτελεστική Εξουσία.

Κίσιγκερ: Αυτός ο τύπος ο Ερμπακάν είναι τρελλός. Ανήκει στην αρμοδιότητα των ψυχιάτρων. Θα κάνει κάτι για να προσπαθήσει να εμποδίσει τις συνομιλίες. Γι' αυτό είναι πολύ σημαντικό να ουδετεροποιήσουμε τον Ετσεβίτ. Χωρίς τον Ετσεβίτ, δεν είναι πιθανή μία διευθέτηση.

Καραμανλής: Είναι απογοητευτικό το συμπέρασμα σας. Αντί να ζητήσετε υποχωρήσεις από την Τουρκία, μου φαίνεται πως ρωτάτε γιατί να μην πληρώσουν οι Έλληνες…

Κίσινγκερ: Οι Τούρκοι πρέπει να εγκαταλείψουν τρία πράγματα: Πρώτον, έδαφος, δεύτερον, ομοσπονδιακή κυβέρνηση με πραγματικές εξουσίες, και τρίτον, μερικοί πρόσφυγες να επιστρέψουν. Δεν υπάρχουν υποχωρήσεις από τους Έλληνες σ' αυτά τα θέματα.

Καραμανλής: Δεν βλέπω πολύ φως. Σε κάθε περίπτωση, θα δω τον Ντεμιρέλ το Σάββατο. Θα έχω μία λύση σύντομα και εάν δεν είναι έντιμη και δίκαιη λύση, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ειρήνη στην Κύπρο. Αγοράζουμε προβλήματα για το μέλλον.

Κίσινγκερ: Δεν είναι προς το συμφέρον μας να κάνουμε οτιδήποτε που θα αδυνατίσει τον πρωθυπουργό.

Καραμανλής: Ούτε εγώ επιθυμώ να αδυνατίσει η θέση μου. Εάν η λύση είναι άδικη, δεν είναι βιώσιμη. Πρέπει να το γνωρίζετε από την ιστορία.

Κίσινγκερ: Τι πρέπει να πούμε στους Τούρκους;

Καραμανλής: Είναι δύσκολο να (σας) πω. Σας είπα πως βλέπω την κατάσταση και πιθανότατα εσείς και ο υπουργός των Εξωτερικών (Δημ. Μπίτσιος), μπορείτε να συζητήσετε αυτό το θέμα περαιτέρω.

Πρόεδρος: Σίγουρα δεν υπερασπιζόμαστε μία άδικη λύση, αλλά είναι χειρότερη η συνέχιση του προβλήματος. Υποστηρίζουμε μία έντιμη λύση αλλά θα εκτιμούσαμε πάρα πολύ εάν μπορούσατε να μας υποδείξετε πως μπορούμε να είμαστε υποβοηθητικοί. Μία εισήγηση για το τι θα πούμε. Και με ευχαρίστηση θα το κάνουμε. Αυτό εξυπηρετεί τα κοινά μας δυτικά συμφέροντα.

Καραμανλής: Είναι μία υπόθεση κατά την οποία οι δύο πλευρές έχουν δυσκολίες και ένας τρίτος δίνει συμβουλή σε λάθος κατεύθυνση. Οι Τούρκοι διέπραξαν ατόπημα. Επομένως, οι Τούρκοι, για ηθικούς και πολιτικούς λόγους, πρέπει να δώσουν πρόταση. Αυτοί πρέπει να πιεστούν. Είμαστε έτοιμοι να υποστηρίξουμε τα συμφέροντά μας και θα πολεμήσουμε εάν πρέπει. Πρόκειται για θέμα εθνικής υπερηφάνειας, αλλά προσπαθώ να το αποτρέψω. Για πόσο καιρό θα νοιώθουμε ταπεινωμένοι; Υπάρχει πίεση για δράση. Προσπαθώ να είμαι μετριοπαθής για να διευκολύνω την λύση. Ρωτήστε τους Τούρκους ποιές είναι οι προθέσεις τους. Εάν έχουμε πόλεμο, οι Τούρκοι θα είναι τα πρώτα θύματα διότι θα ανοίξουν δίοδο στους Σοβιετικούς. Δεν θα υποκύψουμε στους εκβιασμούς της Τουρκίας. Όταν ένας λαός αισθάνεται ταπεινωμένος, και ενώ ο στρατός είναι φιλοκαραμανλικός, άρχισε να ακούγεται μία κριτική. Ίσως εξαναγκαστώ να αναθεωρήσω τις πολιτικές της πατρίδας μου. Το πιο υποβοηθητικό πράγμα που μπορείτε να κάνετε, είναι να πείτε στους Τούρκους όσα είπατε σε εμάς, αλλά πέστε το δημόσια, ότι οι ΗΠΑ δεν θα ανεχθούν στρατιωτική ενέργεια.

Κίσινγκερ: Ηδη, το είπαμε ιδιωτικά. Εάν υπάρξει οποιαδήποτε κίνηση στο Αιγαίο, θα υπάρξει και κάθετη αμερικανική αντίσταση.

Καραμανλής: Οι Τούρκοι κινήθηκαν στην Κύπρο ως εγγυητές. Και εμείς είμαστε εγγυήτρια δύναμη και έχω κάθε δικαίωμα και στείλω στρατεύματα εκεί. Πρέπει να πείτε δημόσια ότι δεν θα επιτρέψετε καμία ενέργεια που θα οδηγήσει σε πόλεμο. Πρέπει να πείτε δημόσια ότι θα βοήθησετε να αποτραπεί ο πόλεμος. Αυτό θα κάνει τους Τούρκους πιό λογικούς.

Πρόεδρος: Είμαστε εναντίον κάθε στρατιωτικής επιχείρησης και θα κάνουμε την μέγιστη προσπάθεια να αποφύγουμε τον πόλεμο. Θα εργαστούμε για να αποφύγουμε τέτοια κατάσταση, αλλά εάν δεν έχω την δυνατότητα να πιέσω την Τουρκία, τότε πρέπει να αρθεί το εμπάργκο. Είμαι πεπεισμένος ότι εάν αρθούν οι περιορισμοί θα βοηθήσει τις συνομιλίες. Είμαστε εναντίον στρατιωτικής επιχείρησης στο Αιγαίο. Αυτή είναι η θέση μας. Υπάρχει ένα ερωτηματικό για το κατά πόσον πρέπει να το πούμε δημόσια, αλλά η πολιτική είναι ξεκάθαρη και θα εναντιωθούμε σε στρατιωτική ενέργεια είτε από την Τουρκία, είτε από άλλο μέρος. Είναι η ίδια θέση που λάβαμε για την Μέση Ανατολή, όπου και εκεί είμαστε εναντίον στρατιωτικής ενέργειας. Πιστεύουμε ότι το αδιέξοδο οδηγεί στον πειρασμό της χρήσης όπλων.

Καραμανλής: Τι πρέπει να κάνουμε; Από την εμπειρία μου, θα σας δώσω μία συμβουλή για το τι θα μπορούσατε να κάνετε για να δημιουργήσετε ελπίδα, αλλά εσείς θα πρέπει να λάβετε την τελική απόφαση. Εάν πείτε κάτι δημόσια, δεν (πρέπει) να προκαλέσει αντίδραση, αλλά αντίθετα να δημιουργήσει καλύτερο κλίμα. Θα καλεί για μετριοπάθεια και επίσης θα δηλώνετε ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτρέψουν σε καμία πλευρά να αναλάβει στρατιωτική δράση.

Κίσινγκερ: Θα ενημερώσω τους δημοσιογράφους. Ίσως θα πρέπει να «φυτέψουμε» μία ερώτηση και μπορώ να απαντήσω σύμφωνα με την γραμμή την οποία εισηγήθηκε ο πρωθυπουργός.

Καραμανλής: Για να αποφύγουμε κάθε παρεξήγηση, να μου επιτρέψετε να μιλήσω με κάθε ειλικρίνεια και ευθύτητα. Δεν πιστεύω ότι πρέπει να κρύβω τις σκέψεις μου και να αποφεύγω την ουσία. Αυτό που εισηγούμαι δεν είναι για να προστατεύσω την Ελλάδα. Οταν φτάσουμε στο θέμα της προτασίας της Ελλάδας, θα προστατεύσω την Ελλάδα με δικές μας ενέργειες. Αλλά ζητώ (να κάνετε) μία τέτοια δήλωση, ώστε να γίνουν οι Τούρκοι πιό λογικοί.

Κίσινγκερ: Εάν υπάρξει κίνδυνος για πόλεμο, θα αντισταθούμε με κάθε τρόπο σε στρατιωτική ενέργεια.

Καραμανλής: Αυτό θα απαλλάξει τους Τούρκους από τις απειλές τους. Εάν οι Τούρκοι δράσουν με οποιονδήποτε τρόπο που θεωρεί προκλητικός, αυτό θα βοηθήσει.

Πρόεδρος: Νομίζω ότι μπορούμε να το χειριστούμε απαντώντας δημοσιογραφική ερώτηση, και ο υπουργός θα το πράξει αυτό.

Κίσινγκερ: Αυτό που θα πω είναι ότι είμαστε ισχυρά εναντίον στρατιωτικής ενέργειας από οποιονδήποτε πλευρά της διαμάχης.

Καραμανλής: ‘Η σε οποιαδήποτε ενέργεια που θα οδηγήσει σε επιδείνωση.

Πρόεδρος: Μπορούμε να απαντήσουμε με τον τρόπο αυτό. Αυτό, ελπίζω ότι θα είναι υποβοηθητικό. Μπορούμε να το κάνουμε ξεκάθαρο, όπως το πράξαμε για τη Μέση Ανατολή.

Καραμανλής: Να μου επιτρέψετε να σας εξηγήσω την συμπεριφορά μας όσον αφορά το ΝΑΤΟ. Εξαναγκαστήκαμε να αποχωρήσουμε από το στρατιωτικό σκέλος της Συμμαχίας. Δεν μας πρόσφερε ικανοποίηση όταν το κάναμε. Δεν υπήρχε άλλος τρόπος. Μπορούμε να το αλλάξουμε αυτό, όταν αποσυρθούν οι λόγοι για την ενέργειά μας αυτή. Οι λόγοι πρέπει να αρθούν. Εάν επιστρέψω στο στρατιωτικό σκέλος της Συμμαχίας πριν την λύση του προβλήματος και αργότερα υπάρξει διαμάχη, τι θα συμβεί στην Συμμαχία. Πρώτα, πρέπει να αποκαταστήσουμε την ομαλότητα. Εξήγησα τα προβλήματα. Δεν σας είπα πως θα μπορούσαν να διακανονιστούν αλλά ελπίζουμε ότι θα κάνετε το καλύτερο.

Πρόεδρος: Θέλουμε να επιστρέψει η Ελλάδα στην Συμμαχία.

Καραμανλής: Είμαι υπέρ της Συμμαχίας. Είμαι ο πιο δυτικόφιλος πολιτικός στην χώρα μου.

Κίσινγκερ: Πάντα θαυμάζαμε την υψηλή πολιτική σας δεινότητα.

Καραμανλής: Αυτό ήταν επιβλαβές για την πολιτική μου τύχη.

Πρόεδρος: Εάν μπορούμε να βοηθήσουμε, θα κάνουμε ότι μπορούμε. Θα κάνουμε τα πάντα. Θέλουμε να επιλυθεί το Κυπριακό πρόβλημα και επιθυμούμε να επιστρέψουν οι Έλληνες στο ΝΑΤΟ.

* Ο Μιχάλης Ιγνατίου είναι δημοσιογράφος στην Ουάσιγκτον των ΗΠΑ

 

ΠΗΓΗ 1:   greeknewsonline.com

 

ΠΗΓΗ 2: Πέμπτη, 23 Ιούλιος 2009, Αναρτήθηκε από sub92 στις 9:53 μμ, Ετικέτες Ελλάδα, ΗΠΑ

http://infognomonpolitics.blogspot.com/2009/07/blog-post_3442.html

 

Σημείωση admin: Οι φωτογραφίες είναι από αλίευση στο Διαδύκτιο.

Τα παράνομα ταξίδια είναι η μόνη πατρίδα των προσφύγων

 

Του Νασίμ Μοχαμμάντι

 

Όταν γίνεται πόλεμος σε μια χώρα, ή όταν η φτώχεια γίνεται ανυπόφορη, ή όταν για διαφόρους λογούς κινδυνεύει η ζωή, η ελευθερία και η αξιοπρέπεια των ανθρώπων στη χώρα καταγωγή τους, τότε αναγκαστικά γίνονται πρόσφυγες. Τότε είναι η στιγμή που παίρνουν την πιο δύσκολη απόφαση της ζωής τους, διότι πρέπει να αφήσουν τα πάντα πίσω τους και να φύγουν.

Να φύγουν για κάπου που υπάρχει ασφάλεια και μπορούν να ζήσουν με δικαιώματα σαν άνθρωποι, κάπου που η διαφορετικότητά τους και η ελευθερία τους γίνεται σεβαστή. Αυτή είναι η μονή επιλογή τους και, από την άλλη, η μονή ελπίδα που έχουν οι πρόσφυγες, χωρίς όμως να ξέρουν τα προβλήματα και τον κίνδυνο που θα συναντήσουν στη διάρκεια το ταξιδιού. Φεύγοντας και αναζητώντας μια καλύτερη και ασφαλή ζωή αρκετοί πεθαίνουν στο δρόμο. Πολλοί φτάνουν κάπου. Μερικοί ευχαριστημένοι από την απόφαση που πήραν. Πολλοί όχι.

Τα τελευταία χρονιά η Ευρώπη είναι ο φανταστικός παράδεισος των προσφύγων. Οι πρόσφυγες, κάθε ηλικίας παιδιά, γυναίκες και άνδρες από διαφορετικές χώρες, προσπαθούν με κάθε δυνατό τρόπο και αντιμετωπίζουν κάθε κίνδυνο για να φτάσουν στην Ευρώπη. Στην Ευρώπη, όμως, θεωρούνται ως οι νέοι εχθροί για την ασφάλεια, οικονομία και κοινωνία της Ευρώπης.

Από τη στιγμή που περνάνε οι πρόσφυγες από τα σύνορα της Ευρώπης και μπαίνουν σε μια από της Ευρωπαϊκές χώρες, το πρώτο πράγμα που τους περιμένει είναι τα κρατητήρια και οι φυλακές. Κρατούνται σε αυτούς τους χώρους κράτησης κάτω από τις πιο άθλιες συνθήκες για τρεις μήνες. Κάποιοι από αυτούς χωρίς να τους δοθεί η δυνατότητα να υποβάλλουν αίτηση πολιτικού ασύλου απελαύνονται πίσω στην Τουρκία, κάποιοι άλλοι για να μπορέσουν να κάνουν την αίτηση ασύλου πρέπει να έχουν τεράστια υπομονή, περιμένοντας χρόνια για να τους απαντήσουν αν τους αναγνωρίζουν ως πρόσφυγες.

Σύμφωνα με τους Ευρωπαϊκούς νόμους όταν ένας πρόσφυγας μπαίνει για πρώτη φορά σε μια ευρωπαϊκή χώρα, η χώρα αυτή έχει την ευθύνη για την ασφάλεια και την προστασία του και την υποχρέωση να του δώσει τη δυνατότητα να κάνει αίτηση ασύλου. Αλλά η εφαρμογή των νόμων σε διαφορετικές Ευρωπαϊκές χώρες, όχι μόνο δεν εξασφαλίζει τη ζωή και το δικαίωμα στην ελευθερία των προσφύγων, όχι μόνο δεν έχουν τη δυνατότητα να κάνουν αίτηση ασύλου και να αναγνωριστούν ως πρόσφυγες, αλλά και τους αναγκάζουν να ταξιδεύουν συνεχώς από τη μια χώρα στην άλλη.

Οι φυλακές στην Γερμάνια και στην Ιρλανδία, τα κέντρα προσωρινής παραμονής και βοηθείας στην Ιταλία, οι ζώνες αναμονής στην Γαλλία, τα κλειστά κέντρα για αιτούντες στο Βέλγιο, οι φυλακές και τα κρατητήρια στην Ελλάδα και πολλοί άλλοι τέτοιοι χώροι σε όλη την Ευρώπη και σε κάθε μια από της ευρωπαϊκές χώρες, χρησιμοποιούνται για την κράτηση των προσφυγών και επιβεβαιώνουν την απάνθρωπη μεταχείριση των προσφύγων στην Ευρώπη.

Εμείς όλοι οι πρόσφυγες που ζούμε στην Ελλάδα, μαζί με τους άλλους πρόσφυγες σε όλο τον κόσμο, φωνάζουμε και διεκδικούμε τα δικαιώματά μας, και ακόμη μια φορά εναντιωνόμαστε με την κατάσταση που αντιμετωπίζουμε. Για εμάς τους πρόσφυγες μια νόμιμη και ασφαλής ζωή δεν είναι όνειρο, είναι ανάγκη. Θέλουμε προστασία και υποστήριξη στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική μας ζωή, και όχι φυλακές, κρατητήρια και ξυλοδαρμούς. Το άσυλο για κάθε πρόσφυγα είναι δικαίωμα όχι παραχώρηση. Να σταματήσουν οι απελάσεις και να κλείσουν τα κρατητήρια για τους πρόσφυγες.

 

* Ο Νασίμ Μοχαμμάντι είναι Αφγανός πρόσφυγας

 

ΠΗΓΗ: ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΑΛΒΑΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΙΑΣ «ΣΩΚΡΑΤΗΣ» 14

http://www.diavatirio.net/diavat/e107_files/downloads/diavatirio5.pdf

 

Σημείωση: Τον ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τα σημεία που είναι υπογραμμισμένα.

Όπως είναι γνωστό όταν ο Χίτλερ προγραμμάτιζε και υλοποιούσε τη δολοφονία χιλιάδων λαών της Ευρώπης, έλεγε «ποιος θυμάται τους Αρμένιους».  Είναι γεγονός ότι τα πρώτα μαθήματα ολοκληρωτικής εξαφάνισης της ύπαρξης ενός λαού, οι Ναζί τα πήραν από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς, με τους οποίους άλλωστε Γερμανοί αξιωματικοί είχαν συνεργαστεί στις αρχές του 20ου αιώνα.

Η Γενοκτονία των Ελλήνων, στον Πόντο, στην Ιωνία, στη Θράκη, μαζί με τη Γενοκτονία των Αρμενίων και των Ασσυρίων αποτέλεσε ένα  οργανωμένο και ολοκληρωμένο σχέδιο, που εφαρμόστηκε με τον ίδιο τρόπο εναντίον των λαών της Ευρώπης στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Αφού οι θύτες των πρώτων γενοκτονιών δεν τιμωρήθηκαν, οι μαθητές των  Νεότουρκων  και των  Κεμαλικών, οργάνωσαν και σχεδίασαν νέες γενοκτονίας.

Ειδικά οι Έλληνες  δοκιμάστηκαν από ένα μηχανισμό εξολόθρευσης στην Τραπεζούντα, τη Σμύρνη και την Αδριανούπολη,  ο οποίος λίγο αργότερα αναπαράχθηκε στον ελλαδικό χώρο,  στο Δίστομο, στα Καλάβρυτα, στο Χορτιάτη, στον Κάνδανο, στην Ξυλαγανή της Κομοτηνής, στο Δοξάτο της Δράμας. Όπως στον Πόντο, στην Ιωνία, στη Θράκη, δολοφονήθηκαν χιλιάδες Έλληνες και μαζί τους δολοφονήθηκε κάθε ύπαρξη ελληνικού πολιτισμού, έτσι και στο Δίστομο, στις 10 Ιουνίου του 1944  έγινε μια από τις μεγαλύτερες σφαγές αμάχων από της Γερμανικές δυνάμεις.

Όπως και στους χώρους που ζούσαν για πολλά χρόνια Έλληνες με ιδιαίτερη συμβολή στην προαγωγή της ανθρώπινης πολιτιστικής προσφοράς, έτσι και στο Δίστομο, στρατιωτικές δυνάμεις κινήθηκαν για να δολοφονήσουν Έλληνες. 

 

Μάλιστα οι πράξεις των στρατιωτικών εναντίον των αμάχων Ελλήνων που ζούσαν στο οθωμανικό κράτος ομοιάζουν στο ακέραιο με τις πράξεις των Ναζί εναντίον των Ελλήνων στο Δίστομο. Τα θύματα στον Πόντο, στην Ιωνία, στη Θράκη, γυναικόπαιδα, ηλικιωμένοι, αθώοι άνθρωποι.

Η δράση των Ναζί στο Δίστομο ακριβώς η ίδια, μάλιστα η μανία τους ήταν τόσο μεγάλη που δεν ξεχώριζαν ούτε τα γυναικόπαιδα και τους ηλικιωμένους. Τον ιερέα του χωριού τον αποκεφάλισαν, βρέφη εκτελέστηκαν και γυναίκες βιάστηκαν πριν θανατωθούν. Η σφαγή σταμάτησε μόνο όταν νύχτωσε, αφού πρώτα κάηκαν  τα σπίτια του χωριού.

Οι εκτελέσεις συνεχίστηκαν και κατά την επιστροφή των Γερμανών στην βάση τους, καθώς σκότωναν όποιον άμαχο έβρισκαν στον δρόμο τους. Οι νεκροί του Δίστομου έφτασαν τους 228, από τους οποίους οι

{Το μνημείο της σφαγής στο Δίστομο}

 117 γυναίκες και 111 άντρες, ανάμεσα τους 53 παιδιά κάτω των 16 χρόνων. Η μαρτυρία όμως του απεσταλμένου του Ερυθρού Σταυρού που έφτασε στο Δίστομο μετά από λίγες μέρες αναφέρει όμως για 600 νεκρούς στην ευρύτερη περιοχή.

Η πρώτη Γενοκτονία εναντίον των Ελλήνων δεν τιμωρήθηκε, έτσι επαναλήφθηκε εναντίον πάλι Ελλήνων λίγο αργότερα. Το χρέος για την ανάδειξη στο διεθνές στερέωμα της πρώτης Γενοκτονίας του 20ου αιώνα, είναι προφανές, Αντίσταση στον εκφυλισμό και στις προσπάθειες υπονόμευσης. Οι ίδιες που έγιναν και στην υπόθεση της ανάδειξης των ολοκαυτωμάτων στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της Ναζιστικής κατοχής.

Η προσπάθεια συνεχίζεται και έχει και ουσιαστικά αποτελέσματα σε όλον τον πλανήτη. Η αλήθεια θα νικήσει.

 Ελπίδες για μια νέα αρχή…

 

Του Roni Bou Saba*  

 

Χθες, Πέμπτη (Σ. Σ. 04-06-2009), εγκαινιάστηκε μια νέα εποχή, μια νέα εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής μέσω της περιοδείας του Αμερικανού προέδρου Ομπάμα στη Μέση Ανατολή. Η περιοδεία ήταν φορτισμένη με πολλά μηνύματα που απευθύνονται σε πολλούς τοπικούς και όχι μόνο αποδέκτες. Αλλά ως βασικό σκοπό της είχε να ανοίξει καινούργια σελίδα στις σχέσεις ΗΠΑ – και συνεπώς Δύσης-  και ισλαμικού κόσμου, για να αντιμετωπιστούν από κοινού οι προκλήσεις των καιρών.

Σκοπός μου δεν είναι να κάνω μια κριτική στο λόγο του Ομπάμα· όπως όλοι όσοι τον άκουσαν ή τον διάβασαν, συμφωνώ σε κάποια σημεία και διαφωνώ σε άλλα. Σκοπός μου, λοιπόν, είναι να εκθέσω έναν προβληματισμό για το επόμενο βήμα του αύριο. Η Αθήνα δοκιμάστηκε με ταραχές πολύ πρόσφατα, οι οποίες αδίκως φορτώθηκαν στους μουσουλμάνους, από την πλειοψηφία του κόσμου. Όλα τα παραπάνω συμπλέκονται και είναι αλληλοσυνδεόμενα. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με μια σειρά.

 

Ο πρόεδρος Ομπάμα, μιλώντας στο Κάιρο, ανακοίνωσε πλαγίως τη λήξη χρήσης της θεωρίας του Huntington περί «σύγκρουσης των πολιτισμών». Καιρός ήταν να τη παρατήσει η ανθρωπότητα τέτοια αντιεπιστημονική θεωρία που δεν προσέφερε παρά οδύνες στους λαούς. Οπότε, ο συσχετισμός Δύση κατά του Ισλάμ μετατράπηκε στο εξής: Δύση και Ισλάμ υπέρ της ειρήνης. Τέτοια αλλαγή, σημαίνει ότι στόχος της ανθρωπότητας δεν είναι πια να ψάξει διαφορές βάσει των οποίων να κατακερματισθεί και ο καθένας να πολεμήσει έναν κατά φαντασίαν εχθρό, αλλά να ενωθεί ώστε να προωθήσει την ειρήνη.

 

Από την πλευρά του ο Ομπάμα μετέφερε στους μουσουλμάνους την καλή πρόθεση των ΗΠΑ, και τον χαιρετισμό των μουσουλμανικών κοινοτήτων στις ΗΠΑ, τον οποίο προσφώνησε αραβιστί, και μεταφράζεται «ειρήνη υμίν». Όλο αυτό το γεγονός σημαίνει την απόρριψη της ισλαμοφοβίας εκ μέρους της Δύσης, και άνοιγμα προς τον ισλαμικό κόσμο. Χρειάζεται όμως ένα αντίστοιχο βήμα εκ μέρους του ισλαμικού κόσμου που θα δείξει την αντιμετώπιση της «δυτικοφοβίας».

Αλλά το θέμα δεν είναι απλά και ωραία λόγια, διότι η ρίζα του προβλήματος είναι βαθιά μέσα στην Ιστορία, όπως τόνισε και ο Ομπάμα, και απαιτείται συν τω χρόνω και κόπος και πρωτοβουλίες από κάποιες χώρες, θεσμικά όργανα, και φορείς. Η Δύση φοβάται το Ισλάμ λόγω μιας παραπληροφόρησης που ταύτιζε το Ισλάμ με την ακρότητα, και λόγω των δημογραφικών αλλαγών που φέρνει η μετανάστευση, και όχι μόνο, οι οποίες ερμηνεύθηκαν ως προοίμιο μιας πολιτισμικής αλλοίωσης.

 

Προσέγγιση Δύσης-Ισλάμ μέσω…Ελλάδας

Παρά ταύτα μια χώρα που ιστορικά και γεωπολιτικά είναι κοντά στον ισλαμικό κόσμο θα μπορούσε κάλλιστα να παίξει ένα πρότυπο ρόλο στη νέα αυτή φάση και να συμβάλει στην απάλειψη της όποιας φοβίας είχε δημιουργηθεί μεταξύ των δυο πλευρών. Δεν θα μπορούσα να θεωρήσω καταλληλότερη χώρα από την Ελλάδα, για έναν τέτοιο ρόλο. Επίσης η Ελλάδα έχει μεταξύ των παραπάνω και το εξής πλεονέκτημα: η συνεργασία του κράτους με την Εκκλησία.

 

Ανέκαθεν η Ορθόδοξη Εκκλησία και το Ισλάμ συνυπάρχουν και ειρηνικά μάλιστα. Αυτό επιτρέπει στην Ελλάδα μια δίπτυχη συμβολή στην οικοδόμηση της νέας φάσης: μια κοινωνική και μια θεολογική. Αυτές οι δύο πτυχές είναι εξ' ίσου σημαντικές, δεδομένου ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει τέσσερα από τα παλαιά Πατριαρχεία στο γεωγραφικό χώρο όπου ορίζεται και ο ισλαμικός κόσμος. Πρόκειται λοιπόν για μια βιωματική και όχι ακαδημαϊκή σχέση με το Ισλάμ την οποία η Ελλάδα με τα πλεονεκτήματά της μπορεί να αξιοποιήσει ώστε η σχέση Δύσης και Ισλάμ να καταλήξει στην πρόοδο της ανθρωπότητας.

Ο πρόεδρος Ομπάμα αναφέρθηκε στη σημαντικότητα αυτής της στιγμής, οι σχέσεις ΗΠΑ / Δύση και Ισλάμ είναι τεντωμένες και χρειάζεται δράση σοβαρή, αξιόλογη για να μην οδηγηθούμε όλοι στα χειρότερα. Κλείνω επαναλαμβάνοντας αυτό που πιστεύω: ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να έχει μεγάλη συμβολή, και μάλιστα ηγετική στην πορεία προς την ισχυροποίηση της ειρήνης και της συμφιλίωσης μεταξύ Δύσης και Ισλαμικού κόσμου.

* Ο Roni Bou Saba είναι Θεολόγος – Φιλόλογος. Το άρθρο του δημοσιεύεται και με τη δική του συναίνεση.

ΠΗΓΗ: http://amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=183

Η ιδιωτικοποίηση στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης (Ε.Χ.Α.Ε.)

 

Του Νίκου Ασπράγκαθου*

 

Είναι κοινή διαπίστωση ότι η Ανώτατη Εκπαίδευση στην Ευρώπη αλλά ιδιαίτερα στη χώρα μας διέρχεται μια βαθιά και παρατεταμένη κρίση. Οι ερμηνείες για τα αίτια και οι δρόμοι εξόδου είναι βασικά δύο, παρά τις επιμέρους παραλλαγές.

Οι δυνάμεις του κεφαλαίου θεωρούν ότι η κρίση οφείλεται στην καθυστέρηση των αναδιαρθρώσεων, που θα ενσωματώσουν ολοκληρωτικά τα πανεπιστήμια στην «οικονομία της αγοράς» για να ανταποκριθούν στη Διακήρυξη της Λισαβόνας για την «ανταγωνιστική ευρωπαϊκή οικονομία της γνώσης». Η διέξοδος που προτείνεται είναι η ενσωμάτωση των πανεπιστημίων και ΤΕΙ στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΧΑΕ).

Οι ταξικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι η κρίση της Ανώτατης Εκπαίδευσης είναι μέρος της καπιταλιστικής κρίσης. Οφείλεται στην αντίθεση ανάμεσα στα συμφέροντα του μεγάλου ευρωπαϊκού κεφαλαίου και στις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες. Η διέξοδος που προτείνεται βασίζεται στην αντίσταση, για να μην περάσουν τα μέτρα, ενταγμένη στην πάλη για την Ενιαία Ανώτατη Εκπαίδευση.

Ένα προσεκτικό διάβασμα των σχετικών κειμένων της ΕΕ και των προσαρμοστικών νομοθετικών ρυθμίσεων των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ΝΔ αποδεικνύει ότι οι αναδιαρθρώσεις αποτελούν κοινωνική οπισθοδρόμηση.

Οι αλλαγές στην ευρωπαϊκή τριτοβάθμια εκπαίδευση έχουν στρατηγικό χαρακτήρα, είναι μέρος των γενικότερων καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων και στοχεύουν:

–  Στην αναπαραγωγή νέου τύπου εργατικού δυναμικού της πνευματικής εργασίας. 

–  Σε κερδοφόρες επενδύσεις ξένου και εγχώριου κεφαλαίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την άμεση υπαγωγή της έρευνας στην καπιταλιστική οικονομία.

–  Στo βάθεμα της ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής ολοκλήρωσης.

– Στον έλεγχο και χειραγώγηση όλων των πλευρών της κοινωνικής ζωής, του πολιτισμού, της επιστήμης και της ιδεολογίας.

Μέτρα και ρυθμίσεις

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθοδηγεί την αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε όλη την Ευρώπη με κείμενα, οδηγίες και χρηματοδοτικά προγράμματα. Η διαδικασία της Μπολόνια, που υπέγραψε το ΠΑΣΟΚ ενώ η ΝΔ ολοκλήρωσε το αντίστοιχο νομοθετικό πλαίσιο, διαμορφώνει ένα συνονθύλευμα ιδιωτικών και ιδιωτικοποιημένων κολεγίων και πανεπιστημίων. Παρά τους όρκους στο ευρωπαϊκό ιδεώδες, ομολογείται ότι για να ανταγωνιστεί η Ευρώπη τις ΗΠΑ πρέπει να εφαρμοσθεί το αμερικανικό μοντέλο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώνει ότι «η έρευνα πρέπει να παραμείνει θεμελιώδες καθήκον για όλα τα συστήματα αλλά όχι απαραίτητα για όλα τα ΑΕΙ»1. Αρα τα περισσότερα ΑΕΙ δε θα κάνουν έρευνα, όπως γίνεται στις ΗΠΑ, όπου λειτουργούν περίπου 4 χιλιάδες πανεπιστήμια και κολέγια, από αυτά τα 550 δίνουν διδακτορικό και 125 χαρακτηρίζονται ερευνητικά, ενώ περίπου 50 είναι τα πολύ γνωστά, όπου έχουν συγκεντρωθεί τεράστια κονδύλια και προβάλλονται σαν παράδειγμα. Είναι ευνόητο ότι σε ένα αντίστοιχο πεδίο ανταγωνισμού και της ιδιωτικοοικονομικής λειτουργίας λαμβάνοντας υπόψη το χαμηλό επίπεδο χρηματοδότησης της εκπαίδευσης και της έρευνας στα 4.500 ευρωπαϊκά πανεπιστήμια θα αντιστοιχούν στην Ελλάδα 1-2, που θα κάνουν στοιχειωδώς έρευνα και σαφώς ούτε ένα ΜΙΤ. Οι χρηματοδοτήσεις από κρατικές και ιδιωτικές πηγές θα συγκεντρωθούν σε πάρα πολύ λίγα «Κέντρα Αριστείας» εγκατεστημένα στις κυρίαρχες χώρες της Ευρώπης, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των πανεπιστημίων σταθερά θα μετατρέπονται σε σχολές κατάρτισης.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι νομοθετικές ρυθμίσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ με βάση τη διαδικασία της Μπολόνια θα προκαλέσουν στη μεγάλη πλειοψηφία των ΑΕΙ την υποβάθμιση της ποιότητας των σπουδών, την εισαγωγή διδάκτρων και την εξάρτηση από μεγάλες επιχειρήσεις, τον περιορισμό των ακαδημαϊκών ελευθεριών, την ίδρυση ιδιωτικών κολεγίων και σε τελευταία ανάλυση την ουσιαστική κατάργηση της δημόσιας δωρεάν Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Στις ευρωπαϊκές χώρες της πρώτης ταχύτητας στην ουσία δε λειτουργούν ιδιωτικά πανεπιστήμια και όσα ιδρύθηκαν είναι πολύ υποβαθμισμένα. Ομως, τα κρατικά και ιδίως τα επώνυμα αυτών των χωρών ιδρύουν παραρτήματα – επιχειρήσεις με δικαιόχρηση (franchising) σε χώρες δεύτερης ταχύτητας με σκοπό το κέρδος και δεν είναι τυχαίο ότι ιδιωτικά «πανεπιστήμια» λειτουργούν μόνο σε χώρες μεσαίου ή χαμηλού επιπέδου ανάπτυξης, όπως σε Μαλαισία, Ταϊλάνδη, Σιγκαπούρη, Ελλάδα και τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες.

Οι επιπτώσεις στην κοινωνία

Οι αναδιαρθρώσεις έχουν άμεσες επιπτώσεις στα εργασιακά και επαγγελματικά δικαιώματα των πτυχιούχων. Αποτελούν μέρος της πολιτικής για τη διατίμηση της εργατικής δύναμης, που περιλαμβάνει τη διευθέτηση του εργάσιμου χρόνου, τις ελαστικές σχέσεις εργασίας, το Ασφαλιστικό, τις ατομικές συμβάσεις και άλλες πολλές …ευγενείς ρυθμίσεις για το χτίσιμο της «ισχυρής Ευρώπης»! Η ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης έχει βαθύτερο στόχο την αλλοτρίωση των φοιτητών και αυριανών εργαζόμενων πτυχιούχων, ώστε να αποδεχθούν την κυριαρχία της οικονομίας της αγοράς. Οι νέοι ταξικοί φραγμοί στην εκπαίδευση έχουν κυρίως ποιοτικό παρά ποσοτικό χαρακτήρα. Μπορεί να παρουσιάζεται ποσοτική αύξηση των φοιτητών, αλλά το περιεχόμενο της εκπαίδευσης είναι διαβαθμισμένο ανάλογα με το βαλάντιο του «πελάτη». Σε πολλά ευρωπαϊκά κρατικά πανεπιστήμια και ιδιαίτερα στη Μ. Βρετανία, ο φοιτητής θεωρείται πελάτης και τα δίδακτρα είναι διαβαθμισμένα ανάλογα με την κατάταξη του πανεπιστημίου και την ανταπόκριση του πτυχίου στην αγορά εργασίας. Αντίστοιχη διαβάθμιση έχουμε και στην Ελλάδα με τη θέσπιση διδάκτρων στα μεταπτυχιακά, που άρχισε όταν υπουργός Παιδείας ήταν ο σημερινός πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Είναι φανερό ότι οι νέοι από φτωχότερα στρώματα θα δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να σπουδάσουν ή θα έχουν πρόσβαση σε πολύ υποβαθμισμένες σπουδές.

Οι πολυεθνικές σε σύμπραξη με μερικές δεκάδες πανεπιστήμια του σκληρού πυρήνα της ΕΕ φιλοδοξούν να ελέγξουν άμεσα την εκπαίδευση, την έρευνα και την τεχνογνωσία, ώστε να βαθύνει η ιμπεριαλιστική ολοκλήρωση. Θα δυσκολέψει παραπέρα την επιλογή ενός δρόμου ανάπτυξης εκτός της ΕΕ για χώρες της περιφέρειας αφού θα υπονομευθούν τα πανεπιστήμιά τους με τη γενικευμένη ιδιωτικοποίηση και τον ανταγωνισμό. Η υποβάθμιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης της συντριπτικής πλειοψηφίας των σχολών θα εξαναγκάσει ακόμη περισσότερες επιχειρήσεις να ενταχθούν σε ομίλους ή σε καθεστώς δικαιοχρησίας αφού πέραν των γενικότερων αιτιών της καπιταλιστικής ολοκλήρωσης θα έχουν και δυσκολία να επανδρωθούν με επιστημονικά στελέχη, που θα στηρίξουν την αυτοτελή λειτουργία τους.

Η άλλη πλευρά του ΕΧΑΕ σχετίζεται με τον περιορισμό των ακαδημαϊκών ελευθεριών και της δημοκρατίας, τη χειραγώγηση της κοινωνίας και θα είναι ένα βαρύτατο πλήγμα στον πολιτισμό του κάθε λαού. Η ιδιωτικοποίηση δεν αφήνει περιθώρια για την καλλιέργεια της παιδείας, που σχετίζεται με τη συμβολή του κάθε ανθρώπου στον πολιτισμό με την πολύ ευρύτερη έννοια του όρου. Σημαίνει ακρωτηριασμό της ανθρώπινης σκέψης, αφού περνάει από την προκρούστεια κλίνη της καπιταλιστικής βαρβαρότητας, για να κοπεί ο άνθρωπος στα μέτρα της κερδοφορίας του κεφαλαίου.

Η διέξοδος

Οι φιλοευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις παραδέχονται τις βαριές επιπτώσεις από τις αναδιαρθρώσεις στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση αλλά οι διαχειριστικές προτάσεις τους περιορίζονται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο γι' αυτό είναι αντιφατικές και αδιέξοδες. Ούτε μια καλύτερη διαπραγμάτευση που επικαλείται η εκάστοτε αξιωματική αντιπολίτευση για να ψέξει την κυβέρνηση, ούτε η επίκληση της ευρωπαϊκής αρχής της επικουρικότητας, ούτε η προσφυγή στα ευρωπαϊκά δικαστήρια, μπορούν να αποτελέσουν ασπίδα ενάντια στην εμπορευματοποίηση της γνώσης, στην αφαίρεση των μορφωτικών, επαγγελματικών και εργασιακών δικαιωμάτων. Οσοι υποστηρίζουν αυτό το δρόμο, όπως ο ΣΥΝ, δρουν αποπροσανατολιστικά.

Η πάλη με προσανατολισμό αντίστασης και ανυπακοής στην Ευρωπαϊκή Ενωση και ο συντονισμός του πανεπιστημιακού – εκπαιδευτικού κινήματος με το κίνημα των εργαζομένων μπορεί να αποτρέψει ή να καθυστερήσει την ολοκλήρωση των αντιδραστικών αναδιαρθρώσεων στο χώρο της εκπαίδευσης. Ομως, η άμυνα δεν αρκεί γιατί το αστικό κρατικό πανεπιστήμιο είναι πολύ πίσω ως προς τις ανάγκες της νεολαίας και των εργαζομένων, χρειάζεται αντεπίθεση.

Στις επικείμενες ευρωεκλογές η καταδίκη των πολιτικών φορέων του «ευρωμονόδρομου», η ενίσχυση του ΚΚΕ, που επιδιώκει την αποδέσμευση από την ΕΕ, θα δώσει νέα δύναμη στο κίνημα για την αντεπίθεση. Μπορεί να δημιουργήσει προϋποθέσεις για την Ενιαία Ανώτατη Εκπαίδευση αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν, ενταγμένη σε ένα κοινωνικό σύστημα που καταργεί την εκμετάλλευση και απελευθερώνει τον εργαζόμενο.

Σημείωση: 1. Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, «Επίτευξη της ατζέντας εκσυγχρονισμού για πανεπιστήμια: Εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία», Βρυξέλλες, 10.5.2006, COM (2006) 208

 

* Ο Νίκος ΑΣΠΡΑΓΚΑΘΟΣ είναι Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών

 

ΠΗΓΗ: Εφημ. Ριζοσπάστης, Παρασκευή 5 Ιούνη 2009, Σελίδα 16,

http://www1.rizospastis.gr/story.do?id=5120081&publDate=5/6/2009

Επερχόμενες ευρωεκλογές 2009

 

Οικονομία-οικολογία και Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση*

 

Του Γιώργου Καραμπελιά

 

Θα ήθελα να επικεντρωθώ σε δυο ζητήματα. Στο ζήτημα το οικονομικό, συνδεδεμένο με την οικολογική διάσταση και το ζήτημα της ένταξης της Τουρκίας, από την άποψη όχι μόνο την ελληνική αλλά και τη βαλκανική. Τις προοπτικές δηλαδή της Βαλκανικής, με την Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

* Η ομιλία μου ήλθε με e-mail από την εφημ. «Χριστιανική» στις «Τρίτη, 26 Μαΐου 2009 3:30 μμ».

Το σημαντικό είναι ότι αυτοί η συζήτηση που κάνουμε εδώ[i] νομίζω είναι από τις ελάχιστες που γίνονται σε όλη την Ελλάδα που αφορούν το τι σημαίνουν οι ευρωπαϊκές εκλογές. Δεν είναι τυχαίο ότι η συζήτηση γίνεται από τρία έντυπα τα οποία δεν έχουν σχέση με την κάθοδο στις εκλογές. Είναι μάλλον χαρακτηριστικό ότι αυτοί που κατεβαίνουν στις εκλογές, από όλες τις πλευρές, δεν συζητούν τα προβλήματα τα οποία εγείρουν οι ευρωεκλογές, αλλά ασχολούνται με διαφορετικά πράγματα. Και η συζήτηση την οποία κάνουμε εδώ δεν είναι αρκετή.

Θα έπρεπε πραγματικά να γίνει μια σειρά συζητήσεων διότι βρισκόμαστε όντως σε μια κομβική ιστορική στιγμή, που καταρχάς σε ότι αφορά τη σχέση οικονομίας οικολογίας, ποτέ άλλοτε αυτή η σχέση δεν ήταν τόσο συνδεδεμένη. Δηλαδή δεν είναι δυνατόν αυτή τη φορά να μιλάς για οικονομική κρίση και να ξεχνάς ότι η κύρια πλευρά αυτής της κρίσης δεν είναι οικονομική με την τρέχουσα έννοια του όρου, δηλαδή μια συγκυρία οικονομική π.χ. έπεσαν οι δείκτες και αύριο θα ξανά ανέβουν, αλλά η μεγάλη κρίση του 21^ου αιώνα είναι κρίση της οικολογίας, δηλαδή της οικονομίας με την ευρύτερη έννοια του όρου.

Διότι η οικολογία περιλαμβάνει την οικονομία, δεν είναι κάτι χωριστό. Η οικονομία βρίσκεται σε αντίθεση με αυτά που μας έχουν μάθει οι νεοκλασικοί μαρξιστές. Κατά αυτούς, τα σχήματα οικονομικής αναπαραγωγής έναν παράγοντα δεν έχουν μέσα. Τη φύση. Στο μαρξιστικό σχήμα περιλαμβάνεται το σταθερό κεφάλαιο, το μεταβλητό κεφάλαιο και το κέρδος – η φύση είναι απούσα. Το ίδιο και στα κλασικά φιλελεύθερα σχήματα – επίσης είναι απούσα. Δηλαδή είναι καταπληκτικό ότι γίνεται μια συζήτηση με απόντα τον κύριο παράγοντα του πλούτου, ο οποίος είναι η φύση και τον οποίο όλοι θεωρούσαν μέχρι τώρα ότι είναι δωρεάν. Και μια και είναι δωρεάν και ανεξάντλητο, μπορούμε να χτίζουμε εκεί την οικονομία του ανθρώπου έξω από την οικολογία του ανθρώπου.

Αυτά τα πράγματα δυστυχώς δεν τα λένε ούτε οι οικολόγοι. Ξέρω ένα κόμμα το οποίο κατεβαίνει στη Γαλλία και λέγεται κόμμα για την αποανάπτυξη – θα πάρει ελάχιστα – αλλά οι άνθρωποι κατεβαίνουν για να προβάλλουν ορισμένα πράγματα που λένε, όπως ότι η μόνη απάντηση αυτή τη στιγμή στην κρίση η οποία έρχεται και η οποία τα επόμενα χρόνια θα οδηγήσει τον πλανήτη στο να γίνει κόλαση είναι ένα κόμμα για την αποανάπτυξη. Και αυτό είναι βέβαιο. Έχουν πυροδοτηθεί αυτοί οι μηχανισμοί και δύσκολα γυρνάνε πίσω. Είναι ένα κόμμα για την αποανάπτυξη.

Δεν είναι βεβαίως οι πράσινοι του Κον Μπεντίτ, ο οποίος μάλιστα λέει ότι «εγώ δε θα κριτικάρω τον πρόεδρο Σαρκοζί» και ο οποίος έχει διακριθεί για όλες του τις προχωρημένες θέσεις, από την ένταξη στην Τουρκία, από την στήριξη του Ισραήλ στη Γάζα, από ένα σύνολο από πράγματα, από την υποστήριξη του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία, κ.ο.κ.

Και όμως υποτίθεται ότι εμφανίστηκε αυτό το κίνημα από τα τέλη της δεκαετίας του '70, βάζοντας ακριβώς αυτή τη ριζική προβληματική που είναι η σχέση της φύσης με τον άνθρωπο και επομένως ότι θα πρέπει να αλλάξει η ίδια η έννοια της οικονομίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι αυτή η συζήτηση δεν γίνεται ούτε από τα οικολογικά κόμματα.

Και έρχομαι στο δεύτερο θέμα που υποχρεωτικά λόγω του χρόνου θα πιάσω, που είναι το ζήτημα της ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρώτον, Ευρώπη χωρίς τη Ρωσία δεν νοείται ως Ευρώπη πραγματικά ανεξάρτητη, σε μια ιστορική περίοδο όπου μεγάλες ηπειρωτικές ενότητες όπως η αμερικάνικη, η κινέζικη, η ινδική κ.λπ. αναδύονται στο προσκήνιο της ιστορίας. Στο βάθος του χρόνου, η Ευρώπη θα έπρεπε να ξεκινήσει την ειδική σχέση με τη Ρωσία. Είναι πάρα πολύ απλό. Δεν μπορεί να υπάρξει η δυτική Ευρώπη μόνη της, γυρεύοντας ένα κομματάκι από την κεντρική Ρωσία, όπως έχει κάνει μέχρι σήμερα, και αποκλείοντας την ανατολική. Αντ' αυτού, ποιά είναι η στρατηγική την οποία προωθούν οι Αμερικανοί και οι Εγγλέζοι; Όχι διεύρυνση της Ευρώπης προς τον φυσικό της χώρο, προς τον Ντοστογιέφσκι δηλαδή, προς την παράδοσή της, η οποία είναι παράδοση ευρωπαϊκή – διότι η ρωσική παράδοση είναι ευρωπαϊκή παράδοση – αλλά διεύρυνση προς την Τουρκία, προς τη λίμνη Βαν και επομένως μια Ευρώπη η οποία δε θα είναι Ευρώπη.

Η Αγγλία από τη μια πλευρά και η Τουρκία από την άλλη, θα συγκροτούν το οικονομικό μέρος του ευρωπαϊκού τμήματος του ΝΑΤΟ. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι κάθε φορά η ένταξη μιας χώρας στην Ε.Ε. συνταυτίζεται πλέον με την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Δηλαδή θα μπουν τα Σκόπια στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε.; Ή μπήκε η Αλβανία στο ΝΑΤΟ, ανοίγει ως πρόκριμα για την ένταξή της στην Ε.Ε. Άρα φτιάχνεται ένα σχήμα που θα είναι ευρω-ατλαντικού χαρακτήρα – αυτό δηλαδή το οποίο από πολύ παλιά προωθούν οι Αμερικανο ί- του οποίου ο ένας πόλος, ο υποδεέστερος είναι η Ε.Ε., που αποτελείται από μια χαλαρή ένωση και υποτάσσεται στην αμερικάνικη ηγεμονία. Αυτό είναι προφανές. Αυτό σημαίνει η ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε.

Για την Ελλάδα και τα Βαλκάνια είναι καταστροφική. Στην Βουλγαρία πλέον το τουρκικό κόμμα, το οποίο συμμετέχει σε όλες τις κυβερνήσεις που γίνονται στη Βουλγαρία και ρυθμίζει απολύτως την πολιτική πραγματικότητα στη Βουλγαρία τόσο ώστε – θα σας φανεί εξωφρενικό – περνάει αυτή τη στιγμή νόμος στη βουλγαρική βουλή σύμφωνα με τον οποίο η βουλγαρική παύει να είναι η επίσημη γλώσσα της Βουλγαρίας. Θα είναι περισσότερες, μεταξύ των οποίων και η τουρκική. Δε θα έχουν μια επίσημη γλώσσα. Αυτό καταλαβαίνετε τι σημαίνει στο εκπαιδευτικό επίπεδο, και σε ένα σύνολο από άλλα πράγματα.

Αυτή η πραγματικότητα η οποία αφορά την Ελλάδα για το τι σημαίνει η ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε., το γεγονός δηλαδή ότι οι ελίτ οι ελληνικές που ήδη είναι ψιλο-οθωμανικές, εάν δεν είναι πολύ νέο-οθωμανικές, θα υποταχθούν απολύτως πλέον στον ισχυρό παράγοντα της περιοχής, θα ξανά ενταχθούν με μια λογική «έχουμε δουλειές να κάνουμε τώρα» στα πλαίσια ενός ευρύτερου χώρου που θα κυριαρχείται από την Τουρκία, και θα έχουμε προφανώς αλλαγές πολύ σημαντικές και πληθυσμιακές και στη Θράκη και στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου.

Νομίζω ότι η μεγαλύτερη πιθανότητα είναι να ενταχθεί η Τουρκία στην Ε.Ε. Αυτά τα «δε θα τη βάλουμε» αλλά στο μεταξύ η γαλλική βουλή ψήφισε νόμο σύμφωνα με τον οποίο δε χρειάζεται δημοψήφισμα για την ένταξη της Τουρκίας και έγινε από το κυβερνητικό κόμμα – βεβαίως το ψήφισαν και οι σοσιαλιστές – μας κάνει να σκεφτόμαστε ότι αν αύριο τα οικονομικά συμφέροντα, τα οποία είναι πάρα πολύ ισχυρά, των ευρωπαϊκών εταιριών λένε ότι πιθανή ένταξη (τότε θα ενταχθεί). Δεν λέω ότι είναι σίγουρο. Υπάρχει και ο κίνδυνος, που ίσως να είναι ακόμα χειρότερο για μας, να εξαγοράσουν την πιθανή ειδική σχέση με την Τουρκία και τότε θα της δώσουν ολόκληρη την Κύπρο, όπως φροντίζει ο κ. Χριστόφιας να τους τη δώσει ολόκληρη.

Για να δείτε σε ποιο βαθμό έχουμε φτάσει, μια είδηση έλεγε ότι οι Τούρκοι βάζουν θέμα μειονοτικών δικαιωμάτων και καταπιέσεων της μειονότητας στην Κω και τη Ρόδο. Βρισκόμαστε σε μια πραγματικότητα όπου και στην Ελλάδα και στην Κύπρο έχει γίνει καταρχήν αποδεκτή από τα βασικά τμήματα των ελληνικών ελίτ η σχέση με την Τουρκία, ότι δηλαδή θα είναι τέτοιου τύπου, και αυτό το πράγμα ισχύει για σχεδόν όλα τα κόμματα και στην Ελλάδα και στην Κύπρο.

Ελάχιστες είναι οι φωνές οι οποίες εξακολουθούν να βάζουν αυτά τα ζητήματα, και μας κατηγορούν για εθνικιστές, σωβινιστές, περίεργους κ.ο.κ. Έχουν γίνει η «λίνκουα φράνκα». Αυτή η γλώσσα της υποταγής είναι η γλώσσα την οποία μιλάνε οι ελίτ στην Ελλάδα και την Κύπρο και αυτό πραγματοποιείται κάτω από τα μάτια μας. Το γεγονός δηλαδή ότι άκουσα χθες τον Καραμανλή ή τον Παπανδρέου να μιλούν για τις υποψηφιότητες τις οποίες θα έχουν τα κόμματα τους και ο Παπανδρέου φρόντισε να μην αναφέρει καν ούτε μια φορά τη λέξη εθνικό συμφέρον, ότι δηλαδή οι ευρωβουλευτές του θα υπερασπίσουν το εθνικό συμφέρον – καλά δε μιλάω για κόμματα της αριστεράς που εκεί αυτό θεωρείται έγκλημα καθοσιώσεως. Δεν υπήρξε καν αυτή η έννοια για ποιο λόγο πηγαίνουμε εμείς οι Έλληνες στις ευρωεκλογές. Δηλαδή έχουμε περάσει σε έναν τέτοιο εθισμό δια του μιθριδατισμού, έχουμε συνηθίσει στο ότι εμείς υπερασπίζουμε την ένταξη της Τουρκίας, άσχετα με το εάν αυτό θα σημάνει μια αναστροφή ιστορική, και το 2021 δεν ξέρω τι θα γιορτάζουμε για τα 200 χρόνια από την επανάσταση του '21.

Ευτυχώς υπάρχουν και καλά νέα. Τα καλά νέα είναι τα εξής. Ότι κάτι κρατάει έστω η συνείδηση των ανθρώπων. Δηλαδή η ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, εκτός από τον Στάθη, υποχρεώνεται κάθε τόσο να μοιράζει ένθετα για την ποντιακή γενοκτονία, την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Το ΣΚΑΪ, που ξεκίνησε να βγάλει τους 100 μεγάλους Έλληνες, με μεγάλη της δυσαρέσκεια είδε ότι κατέληξε στον Μέγα Αλέξανδρο και τον Κολοκοτρώνη. Το ΒΗΜΑ, του κ. Πρετεντέρη, προχθές μοίρασε τον Ίωνα Δραγούμη και αύριο μοιράζει Περικλή Γιαννόπουλο. Δηλαδή τουλάχιστον ο τυφλοπόντικας εξακολουθεί να υπάρχει. Να δούμε όμως μέχρι πότε. Εδώ χρειάζεται η γνωστή ρήση του Γκράμσι: «Η απαισιοδοξία του λογικού και δυστυχώς μόνο η αισιοδοξία της βουλήσεως».

 

---

[i] Την Δευτέρα 18 Μαΐου 2009 και ώρα 7:30μ.μ., τα περιοδικά και οι εφημερίδες Οικολογείν, Χριστιανική και Άρδην διοργάνωσαν  εκδήλωση με τίτλο: Ευρώπη και εκλογές: Η οικολογία και οι «Πράσινοι», η οικονομική κρίση, η είσοδος της Τουρκίας στην Ε.Ε. Ομιλητές ήταν οι: Γιάννης Σχίζας, Γιώργος Καραμπελιάς, Γιάννης Ζερβός, Σταύρος Λυγερός και Στάθης Σταυρόπουλος^ος Όροφος).  (ΣΤΑΘΗΣ). Η εκδήλωση   πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών (Ακαδημίας και Γενναδίου 8 – 7.

Η γεωπολιτική και πολιτιστική «επιθετικότητα» της Ρωσίας στην μετασοβιετική εποχή

 

Του Δημήτρη Μπαλτά*

 

Στην σύντομη αναφορά θα δείξω ότι η Ρωσσία, ύστερα από τις ιστορικές διαμάχες μεταξύ των Σλαβόφιλων και των Δυτικόφιλων του 19ου αιώνα και παρά τις ευρασιατικές θεωρήσεις του 20ου αιώνα, δείχνει σήμερα την παρουσία της στον δυτικό κόσμο ως μία δύναμη στρατιωτική-πολιτική, αλλά και πολιτιστική.

Αυτό επιχειρεί να επιτύχει σήμερα η Ρωσσία με ορισμένους τρόπους, όπως με την οικονομική πρόοδο, την στρατιωτική παρουσία πλησίον των παλαιοτέρων σοβιετικών δημοκρατιών, την σύγχρονη τεχνολογία, το μεταναστευτικό ρεύμα που λειτουργεί και ως πολιτιστικός παράγων, αλλά και την ανασυγκροτούμενη Ρωσσική Εκκλησία.

Εξεταζόμενης της παρουσίας της Ρωσσίας στην Ευρώπη κατά τον 19ο αιώνα, ετίθετο ένα καίριο ερώτημα· Είναι η Ρωσσία χώρα της Ευρώπης ή  γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη και στην Ασία;

 

Σλαβόφιλο και Δυτικόφιλο

 

Όσον αφορά τις διαμάχες Σλαβόφιλων και Δυτικόφιλων, θα παρατηρηθεί ότι οι αντίστοιχες ερμηνευτικές τάσεις βοήθησαν, όχι όμως πάντοτε, στον προσδιορισμό της εθνικής ταυτότητας του ρωσσικού λαού, η οποία είχε κλονισθεί από την πολιτική του Μ. Πέτρου, καθ' όσον ο τελευταίος είχε προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις προς μία δυτικοποίηση της ρωσσικής ζωής. Οι σλαβόφιλοι έχουν την πεποίθηση ότι «ο Ρωσσικός λαός θα καλούνταν να λάβει ένα αποφασιστικό ρόλο στην κρίση που πλησίαζε τον Δυτικό πολιτισμό», και ότι «αυτός θα αποκάλυπτε στον κόσμο τη σωστή ερμηνεία του Χριστιανισμού» (Ζέρνωφ Ν., οι Ρώσσοι και η Εκκλησία τους, μετ. Στεφοπούλου Γ., Αθήνα 1972, σ. 156).

Από τους τελευταίους διανοητές της προεπαναστατικής εποχής  ο V. Roazanov (1856-1919) θα υποστηρίξει ότι «οι Ρώσσοι βεβαιώνουν πάντοτε ότι εἶναι συνάμα ένας λαός ανατολικός και δυτικός, χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι στην πραγματικότητα δεν είναι ούτε λαός δυτικός ούτε λαός ανατολικός» (Rozanov V. L' apocalypse de notre tamps, trad. Michaut J., L' Age d' Homme, Lausanne 1976, σ. 102). Είναι δε γεγονός ότι και οι Δυτικόφιλοι έβλεπαν με επιφύλαξη τα επιτεύγματα της Δύσως, την οποία μάλιστα ο Α. Herzen αποκαλεί «ετοιμοθάνατο κόσμο» (Βλ. Χέρτσεν,  Ανάλεκτα,  μετ. Λ. Γεωργίου-Μ. Κορωναίου, εκδ. Κάλβος, Αθήνα 1970, σ. 291).

Κατά τον 20^ο  αιώνα διατυπώνονται οι ευρασιατικές θεωρίες με κύριους εισηγητές τον Ν. Τroubezkoy (1890-1938), τον Ρ. Savitsky (1895-1965) και τον Ν. Αlekseiev (1879-1964). Οι διανοητές αυτοί θεωρεῖται ότι ακολουθούν τις ιδέες των Σλαβόφιλων, εφ' όσον και αυτοί «ζητούν διαζύγιο από την διεφθαρμένη Ευρώπη».

 

Μάλιστα έχει παρατηρηθεί ότι «ο Ν. Τroubezkoy επιμένει στην υπεροχή των πολιτιστικών επί των ανθρωπολογικών και των φυλετικών κριτηρίων, ώστε, προκειμένου να αντικαταστήσει την αυτοκρατορική Ρωσσία, πρόσφερε το πολιτιστικό οικοδόμημα της Ευρασίας» (Θρ. Ν. Μαρκέτου, Η γεωπολιτική πρακτική της Ρωσσίας στη μετασοβιετική κεντρική Ασία, έκδ. Σύλλογος προς διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, Αθήναι 2008, σ. 37).

Εάν ο ρωσσικός πολιτισμός χαρακτηρίζεται από ευρωπαϊκά στοιχεία, η Ρωσσία, από γεωπολιτικής απόψεως, είναι βεβαίως και Ευρώπη και Ασία. Διότι έχει ορθώς υποστηριχθεί ότι «μία ευρωπαϊκή χώρα στην Ευρώπη και την Ασία είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα από μία ευρασιατική χώρα» (Θρ. Ν. Μαρκέτου, ένθ' ανωτ., σ. 50).

 

Όσον αφορά την μετασοβιετική παρουσία της Ρωσσίας, είναι γεγονός ότι η σύγχρονη γεωπολιτική και πολιτιστική παρουσία της Ρωσσίας χαρακτηρίζεται από μία «επιθετικότητα». Κατ' αρχάς, θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι άστοχος ήταν, παλαιότερα, τόσο ο λόγος περί σοβιετικού πολιτισμού, σοβιετικής φιλοσοφίας κ. ά., όσο και περί ευρασιατικού πολιτισμού κ. ά. Διότι ο πολιτισμός που διαμορφώθηκε σ' αυτόν τον γεωγραφικό χώρο έχει προσδιορισθεί ως ρωσσικός, ανεξαρτήτως της καταγωγής και των ανθρωπολογικών χαρακτηριστικών εκείνων που τον έχουν διαμορφώσει.

Έτσι τα επιτεύγματα αυτού του πολιτισμού έχουν προβληθεί και προβάλλονται στον κόσμο, και ιδιαιτέρως στην Ευρώπη, ως ρωσσικά. Διότι το ρωσσικό στοιχείο είναι όχι μόνον ένας όρος αλλά και μία ιδιαίτερη δύναμη, ικανή να περιλάβει αφομοιωτικώς όλα τα άλλα στοιχεία. Έτσι σήμερα επιχειρείται αφ' ενός μεν να γίνει αισθητή η στρατιωτική-γεωπολιτική παρουσία της Ρωσσίας στην ευρύτερη περιοχή, αφ' ετέρου δε να προβληθεί διά διαφόρων τρόπων και η πολιτιστική-ιστορική παρουσία της.

Από απόψεως γεωπολιτικής-στρατιωτικής, η Ρωσσία, έχοντας εδώ και χρόνια προχωρήσει σε οικονομικά μέτρα ανακάμψεως (λ.χ. με την ανατίμηση του νομίσματός της), σε στρατηγικές επιλογές (με την δημιουργία του «άξονα» Μόσχας-Βερολίνου και του «άξονα» Μόσχας-Τεχεράνης), και τηρώντας μία ιδιάζουσα επεκτατική διάθεση ευρασιατικών απηχήσεων (που φανερώνεται προς τις γειτονικές χώρες, οι οποίες στερούνται των ενεργειακών πηγών, όπως η Ουκρανία) δηλώνει δυναμικά την παρουσία της τόσο στον ευρωπαϊκό, όσο στον παγκόσμιο χώρο. 

Ίσως, δεν αξιολογείται ακόμη η Ρωσσία ως μία νέα υπερδύναμη, αλλά πάντως, για την Ευρώπη, και η Αμερική δεν θεωρείται πλέον ως η κυρίαρχη δύναμη του πλανήτη.

Από απόψεως πολιτιστικής, είναι ευδιάκριτο το ενδιαφέρον για τον ρωσσικό πολιτισμό (γράμματα, τέχνες κ. ά.) σε όλον τον κόσμο. Στα γνωστά Πανεπιστήμια της Ευρώπης, αλλά και της Αμερικής υπάρχουν έδρες «Σλαβικών Σπουδών». Μεταφράζονται έργα σημαντικών Ρώσσων συγγραφέων του 19ου και του 20ου αι. σε όλες τις γλώσσες. Στο διαδίκτυο υπάρχουν ιστοσελίδες με τα έργα των Ρώσσων λογοτεχνών και διανοουμένων στο ρωσσικό πρωτότυπο. Επανεκδίδονται συνεχώς στην Ρωσσία έργα των συγγραφέων της προεπαναστατικής εποχής.

Σ' αυτό το ευρωπαϊκό και παγκόσμιο ενδιαφέρον έχει βοηθήσει η μετακίνηση χιλιάδων Ρώσσων, ικανοποιητικού μορφωτικού επιπέδου, προς το εξωτερικό κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Πολλοί εξ αυτών εργάζονται ως μεταφραστές έργων της ρωσσικής λογοτεχνίας στις χώρες, όπου διδάσκουν την ρωσσική γλώσσα σε σχολεία και πανεπιστήμια.

 

Τέλος, την ρωσσική πολιτιστική παρουσία και κληρονομιά βεβαιώνει και η Ρωσσική ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία ανασυγκροτείται κατά τα τελευταία χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό σημειώνεται ότι «είναι εντυπωσιακή η αύξηση των εκκλησιών που, από 2.000 επί Γκορμπατσόφ, σήμερα ανέρχονται σε 13.000» (Βλ. Σ. Σμέμαν, «Η ψυχή της Ρωσσίας», Νational Geographic Απρίλιος 2009, σ. 16).

 

Επειδή διαπιστώνεται μία στενή συνεργασία του κράτους με την Εκκλησία στην σημερινή Ρωσσία, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει σε διάφορες ερμηνείες και παρερμηνείες, θα πρέπει να θεωρηθεί η σχέση αυτή υπό το πρίσμα της αναζητήσεως μιάς νέας μετασοβιετικής ταυτότητας (Βλ. Σ. Σμέμαν, ένθ' ανωτ., σ. 22). Εξ άλλου, η Ρωσσική Εκκλησία μετέχει ενεργώς σήμερα στις διεθνείς εκκλησιαστικές επιτροπές, τόσο στον διορθόδοξο, όσο και στον διαχριστιανικό διάλογο (Βλ. ενδεικτικώς Μetropolite Cyrille, L' evangile et la liberte, trad. H. Les Editions du Cerf, Paris 2006, σσ. 63-68). Διακατέχεται μεν  η Ρωσσική Εκκλησία από το πνεύμα του οικουμενισμού, αλλά πάντως χωρίς να υιοθετεί «την οικοδόμηση μιας θρησκευτικής Βαβέλ» (Βλ. Μetropilite Cyrille, ένθ' ανωτ., σ. 84).

Φαίνεται, από τα παραπάνω, ότι η Ρωσσία επανέρχεται δυναμικά στην ευρωπαϊκή σκηνή, τόσο την στρατιωτική-πολιτική, όσο και την πολιτιστική.
Κομίζει άλλες προτάσεις που μπορούν, τουλάχιστον σε ορισμένες περιπτώσεις, να εμπνεύσουν την ευρωπαϊκή προοπτική. Γι' αυτό και η Ευρώπη εκτιμά υπεύθυνα την υπολογίσιμη πλέον ρωσσική παρουσία στον ευρωπαϊκό και στον παγκόσμιο χώρο, αμφισβητώντας άμεσα ή έμμεσα, κατά καιρούς, την κυριαρχία της Αμερικής.

* ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΤΑΣ, Δρ φιλοσοφίας

(Παρέμβαση στην Συνδιάσκεψη της Χριστιανικής για την Ευρωπαϊκή Ένωση, 20-21.11.2008).

 

ΠΗΓΗ: Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ, 2-4-2009, ΑΡ. ΦΥΛΛΟΥ 1108  (795), σελ. 6-7,

http://www.xristianiki.gr/popup.php?aid=426

 

Σημείωση: Η απόδοση στο μονοτονικό έγινε από τον admin. Κρατήθηκε η ορθογραφία του συγγραφέα κατά τα άλλα.