ΕΚΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ:

Η επιστροφή των υπερβολών στις αγορές, η αδυναμία απόσυρσης των μέτρων στήριξης, η μάχη των νομισμάτων, οι ζώνες ελευθέρου εμπορίου, οι ιδιαιτερότητες τους, η άμεση αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και απόψεις για το νέο ελληνικό δανεισμό

 

Του Βασίλη Βιλάρδου*

 

 

Σύμφωνα με όλα τα μέχρι στιγμής στοιχεία, η παγκόσμια οικονομία ευρίσκεται ήδη σε μία «δυναμική εξέλιξη», ανάλογη με αυτήν της περιόδου 2007-2008. Ο δείκτης τιμών των εμπορευμάτων παγκοσμίως (HWWI–Index), αγγίζει πλέον ξανά τα ανώτατα επίπεδα του Ιουλίου του 2008, ενώ το Μάρτιο αυξήθηκε κατά 52%, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2009. Οι τιμές των ενεργειακών πρώτων υλών παρουσίασαν άνοδο κατά 61%, τα μεταλλεύματα εκτός σιδήρου 80%, ενώ στα σιδηρομεταλλεύματα αναμένεται αύξηση ύψους 90% – γεγονός που, μεταξύ άλλων, θα δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα στη βιομηχανία αυτοκινήτων.

Τότε, τον Ιούλιο του 2008, η ΕΚΤ «ακρίβυνε» το βασικό επιτόκιο της, έτσι ώστε να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες προέρχονταν από την αύξηση του κόστους ζωής (ακολουθούσαν οι απαιτήσεις των εργαζομένων για υψηλότερους μισθούς), σαν αποτέλεσμα της τεράστιας ανόδου των τιμών των πρώτων υλών. Λίγο αργότερα όμως ακολούθησε η χρεοκοπία της Lehman Brothers, καθώς επίσης η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση που προκάλεσε – γεγονότα που οδήγησαν τις τράπεζες να λάβουν μέτρα προστασίας απέναντι στους φόβους της ύφεσης, ενώ κανένας δεν μιλούσε πλέον για πληθωρισμό.

Σήμερα, παρά το ότι η κατάσταση έχει επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα, οι κεντρικές τράπεζες διεθνώς (μερική εξαίρεση η ΕΚΤ), δεν φαίνονται πρόθυμες να αποσύρουν τα μέτρα στήριξης της ανάπτυξης, «επικαλούμενες» το ότι δεν υπάρχει φόβος απώλειας του ελέγχου των τιμών. Η «πεποίθηση» τους αυτή, σύμφωνα με την οποία δεν υφίσταται κίνδυνος πληθωρισμού, τεκμηριώνεται ως εξής:   

(α)  Η «πολιτική χρήματος» δεν πρέπει να επηρεάζεται από τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις των τιμών των πρώτων υλών, αλλά από τις μεσοπρόθεσμες τάσεις.

(β)  Η «δυτική μονεταριστική πολιτική» δεν μπορεί να αλλάξει σημαντικά την ζήτηση των πρώτων υλών, επειδή οι κύριοι αγοραστές τους είναι πλέον οι αναπτυσσόμενες χώρες. Σύμφωνα με μελέτες του ΔΝΤ, το μερίδιο αγοράς των αναπτυσσομένων χωρών στο πετρέλαιο είναι 52%, στο αλουμίνιο 59% και στα σιτηρά 71%. Επομένως, η οικονομική ανάπτυξη αυτών των κρατών καθορίζει τις τιμές, γεγονός που δεν μπορούν να αλλάξουν οι κεντρικές τράπεζες της «δύσης».

(γ)  Τόσο στην Ευρώπη, όσο και στις Η.Π.Α. δεν υφίσταται κίνδυνος πληθωρισμού, επειδή η ανεργία ευρίσκεται ακόμη σε πολύ υψηλά επίπεδα (περί το 10%). Η υψηλή ανεργία δρα ανασταλτικά στη ζήτηση, η παραγωγική δυναμικότητα των επιχειρήσεων δεν εξαντλείται, ενώ οι εργαζόμενοι δεν απαιτούν αυξήσεις μισθών. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνδυαστικά λειτουργούν περιοριστικά στο επίπεδο των τιμών πώλησης – οπότε δεν προκαλείται πληθωρισμός, παρά την αύξηση των τιμών των πρώτων υλών.   

Είναι όμως οι παραπάνω «διακυμάνσεις» των τιμών των πρώτων υλών πράγματι βραχυπρόθεσμες; Μήπως είναι το αποτέλεσμα της «επεκτατικής πολιτικής χρήματος» της εποχής μετά Lehman Brothers; Η τεράστια ρευστότητα που έχει διοχετευθεί στο σύστημα, από τις κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως (άρθρο μας: ΣΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ: Όσο περισσότερο αργούν να αποσύρουν την υπερβάλλουσα ρευστότητα οι κεντρικές τράπεζες και με όσο πιο πολλά χρήματα πλημμυρίζουν τις αγορές, τόσο πιο καταστροφική θα είναι η «απάντηση του «συστήματος», διά μέσου της «κυοφορίας» νέων υπερβολών («φούσκες»)  17/11/2009), με στόχο την αποφυγή της ύφεσης, θα μπορούσε προφανώς να έχει προκαλέσει μία κερδοσκοπική αύξηση των τιμών των εμπορευμάτων – η οποία θα καταλήξει ενδεχομένως όχι απλά σε ύφεση, αλλά σε έντονο στασιμοπληθωρισμό (stagflation – αύξηση των τιμών, με ταυτόχρονη μείωση των εισοδημάτων και του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης).

Κάτι ανάλογο άλλωστε συνέβη τη δεκαετία του 1970 (πετρελαϊκό σοκ), γεγονός που απαίτησε σχεδόν 20 χρόνια «εντατικής θεραπείας» του συστήματος. Πόσο μάλλον όταν η χρηματοπιστωτική κρίση έχει εξελιχθεί πλέον σε μία δημοσιονομική κρίση, το μέγεθος και η «ποιότητα» της οποίας είναι πολύ δύσκολο να «ορισθεί» (άρθρο μας: Ύφεση L; Η μορφή της κρίσης, τα αποτελέσματα της, οι πραγματικές αιτίες, η αναδιανομή εισοδημάτων, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η αναγκαιότητα μίας μερικής αποπαγκοσμιοποίησης  16/5/2009). Προφανώς δεν θα έπρεπε κανείς να υποτιμήσει την πιθανότητα συνδυασμού των στασιμοπληθωριστικών πιέσεων με αλυσιδωτές δημοσιονομικές κρίσεις στις δυτικές, υπερχρεωμένες οικονομίες – γεγονός που, κατά τη άποψη μας, θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπισθεί.

Περαιτέρω, η ΕΚΤ (σε αντίθεση με τις υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες) είναι πιθανόν αποφασισμένη να αποσύρει τουλάχιστον την υπερβάλλουσα ρευστότητα από το σύστημα – η οποία, κατά τη διάρκεια της κρίσης, είχε σαν αποτέλεσμα το διπλασιασμό της ποσότητας του «κεντρικού τραπεζικού χρήματος». Στόχος της φαίνεται να είναι η αποφυγή του ρίσκου αποσταθεροποίησης των τιμών σε μία επόμενη φάση, ειδικά επειδή η «ανεξέλεγκτη» ρευστότητα προκαλεί υπερβολές (φούσκες), με απρόβλεπτες συνέπειες – πόσο μάλλον όταν δεν οδηγείται στην πραγματική οικονομία, αυξάνοντας τόσο τη ζήτηση, όσο και τις επενδύσεις, αλλά στις ήδη πανίσχυρες «κερδοσκοπικές αγορές».  

Έτσι, εντός του μηνός, οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα πρέπει να λαμβάνουν ξανά τις τρίμηνες πιστώσεις από την ΕΚΤ μέσω προσφορών. Δηλαδή, η ποσότητα χρήματος που θα διατίθεται θα είναι εκ των προτέρων καθορισμένη, ενώ όποια τράπεζα προσφέρει πρώτη το υψηλότερο επιτόκιο, θα «εξυπηρετείται» πρώτη (προβλέπεται επομένως αύξηση των «εμπορικών» επιτοκίων δανεισμού). Την περίοδο της κρίσης, η μέθοδος ήταν διαφορετική: οι τράπεζες είχαν τη δυνατότητα να λαμβάνουν οποιαδήποτε ποσότητα χρήματος επιθυμούσαν, με ένα σταθερό, προκαθορισμένο επιτόκιο.

Εκτός αυτού, η ΕΚΤ αποφάσισε να σταματήσει εν πρώτοις τα δωδεκάμηνα δάνεια (tender), τα οποία αποτελούσαν ένα ακόμη «εξειδικευμένο» μέτρο διαχείρισης της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Έτσι λοιπόν, τον Ιούλιο θα πρέπει οι τράπεζες να επιστρέψουν τα 442 δις €, τα οποία είχαν λάβει μέσω του πρώτου δωδεκάμηνου δανείου. Μία κάποια εξαίρεση στην όλη πολιτική της ΕΚΤ αποτελεί η Ελλάδα, η οποία διαδραματίζει έναν ιδιαίτερο ρόλο (άρθρο μας: ΣΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΝΑ: Η Ελλάδα στο επίκεντρο της αμερικανό-ευρωπαϊκής διαμάχης, τα σφάλματα μας, οι «αλλότριες» ευθύνες και ο υπερπληθωρισμός ομολόγων, ο οποίος φαίνεται να εξελίσσεται σε μία καταστροφική πανδημία  23/1/2010), αφού αποφασίσθηκε η συνέχιση της αποδοχής των ομολόγων της σαν εγγύηση, χωρίς την προβλεπόμενη αξιολόγηση Α – ακόμη και μετά το Δεκέμβριο του 2010.

Συνεχίζοντας, η ΕΚΤ ήταν η τελευταία κεντρική τράπεζα, η οποία λειτούργησε απ' ευθείας στην πιστωτική αγορά – χωρίς δηλαδή τη μεσολάβηση των εμπορικών τραπεζών. Μέχρι τον Ιούνιο λοιπόν υφίσταται το πρόγραμμα αγοράς εκ μέρους της ευρωπαϊκών ομολόγων, προκαθορισμένου ύψους 60 δις € – ίσως το μοναδικό μέτρο που δεν μπορεί να αποσυρθεί εύκολα, με πιθανότερο αποτέλεσμα να υποχρεωθεί η ΕΚΤ να διατηρήσει τα ομόλογα μέχρι τη λήξη τους.    

Εν τούτοις, το ύψος αυτού του ποσού είναι ελάχιστο, σε σχέση με τις άλλες κεντρικές τράπεζες. Για παράδειγμα, η Τράπεζα της Αγγλίας έχει διαθέσει 200 δις € για την αγορά ομολόγων του βρετανικού δημοσίου, ενώ η Fed έχει τοποθετήσει μόνο σε αξιόγραφα, εγγυημένα με κατοικίες (ενυπόθηκα δάνεια), περί το 1 τρις € – ποσόν που έχει επιβαρύνει αρκετά τον Ισολογισμό της. Φυσικά δεν μπορεί να τα κρατήσει αιώνια, αλλά ούτε και να τα πουλήσει μαζικά, αφού έτσι θα «ενοχλούσε» σε μεγάλο βαθμό την αγορά.

Σύμφωνα βέβαια με τον πρόεδρο της, ο οποίος φαίνεται εντελώς σίγουρος για τις μεθόδους που χρησιμοποιεί: «Έχουμε τα μέσα να περιορίσουμε τον σημερινό πολύ υψηλό βαθμό της μονεταριστικής ενίσχυσης της αγοράς, στην κατάλληλη χρονική στιγμή». Τέλη Μαρτίου δε έληξε ένα από τα σημαντικότερα μέτρα ενίσχυσης της οικονομίας των Η.Π.Α.: η αγορά ενυπόθηκων δανείων και αξιόγραφων των δύο «κρατικών» εταιρειών χρηματοδότησης ακίνητης περιουσίας Fannie Mae και Freddie Mac. Ίσως εδώ οφείλει να σημειώσει κανείς ότι, ο Ισολογισμός της Fed σήμερα είναι ύψους 2,3 τρις $, ενώ πριν από την κρίση ήταν μόλις 900 δις $. 

 

Σε κάθε περίπτωση όμως, οι ενέργειες της ΕΚΤ ή της BoE, πολύ περισσότερο της Fed, δεν φαίνεται να είναι τόσο υπερβολικά απλές, όσο επιθυμούν να τις «επικοινωνήσουν» οι κεντρικοί τραπεζίτες. Πόσο μάλλον όταν «μαίνεται» ο οικονομικός πόλεμος μεταξύ τους (άρθρο μας: Πρώτος παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος: Ενδιάμεσος απολογισμός της θηριώδους μάχης στο χρηματοπιστωτικό κυβερνοχώρο – μέρος Α!  22/3/2009) – σήμερα ίσως περισσότερο από ποτέ. Θεωρώντας λοιπόν ότι βρισκόμαστε στο τρίτο στάδιο της κρίσης, αυτό δηλαδή της πραγματικής οικονομίας, «διανθισμένης» με τις συναλλαγματικές-εμπορικές μάχες των τριών κυρίως ζωνών ελευθέρου εμπορίου, τα εξής:

 

ΟΙ ΖΩΝΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

 

(α)  NAFTA ($): Η συμφωνία ελευθέρου εμπορίου των χωρών της Βορείου Αμερικής υπεγράφη την 1^η Ιανουαρίου του 1994, ενώ αποτελεί ολοκλήρωση της σύμβασης μεταξύ των Η.Π.Α. και του Καναδά (1989). Συμπεριλαμβάνει το Μεξικό, τις Η.Π.Α. και τον Καναδά οι οποίες, στα πλαίσια της συμφωνίας, κατήργησαν πλήθος τελωνειακών δασμών στις μεταξύ τους συναλλαγές – ενέργεια που δεν αύξησε τον εμπορικό όγκο των τριών χωρών, αλλά απλά μετατόπισε ένα μεγάλο μέρος του στο χώρο τους, μειώνοντας τον αντίστοιχο με τον υπόλοιπο πλανήτη (για παράδειγμα, οι Η.Π.Α. αγοράζουν εμπορεύματα κατά προτίμηση από τον Καναδά, αντί από τη Βραζιλία, ενώ το ΔΝΤ βοήθησε το Μεξικό να ανταπεξέλθει ανώδυνα με την «κρίση της Τεκίλας»).

(β)  ΕΕ (€): Τόσο όσον αφορά την Ευρωζώνη, όσο και την ΕΕ των 27 χωρών, έχουμε αναφερθεί σε πάρα πολλά κείμενα μας. Η σημαντικότερη διαφορά της ΕΕ με τις υπόλοιπες δύο ζώνες, είναι αναμφίβολα η υιοθέτηση του κοινού νομίσματος, καθώς επίσης η διοικητική τους «ένωση» στα πλαίσια της Κομισιόν. Επίσης, οι πρόσφατες «αναταράξεις» στο εσωτερικό της (άρθρο μας: ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ: Η ραγδαία εξελισσόμενη «δημοσιονομική κρίση», σηματοδοτεί το ξεκίνημα ενός επικίνδυνου «εμφυλίου πολέμου» ο οποίος, με αφετηρία την Ευρωζώνη, απειλεί να επεκταθεί σε όλες τις ανεπτυγμένες «δυτικές» οικονομίες  19/1/2010).       

(γ)  CAFTA (Γουάν):  Η China-ASEAN Free Trade Area, η πληθυσμιακά μεγαλύτερη ζώνη ελευθέρου εμπορίου του κόσμου, ιδρύθηκε την 1^η Ιανουαρίου του 2010. Αποτελείται από τις Κίνα, Μπρούνεϊ, Ινδονησία (240 εκ.), Μαλαισία, Φιλιππίνες, Σιγκαπούρη και Ταϊλάνδη, ενώ μέχρι το 2015 θα εισέλθουν και οι υπόλοιπες χώρες της ASEAN (Καμπότζη. Λάος, Μιανμάρ και Βιετνάμ). Η ζώνη αυτή έχει συνάψει περαιτέρω διακρατικές συμφωνίες με την Αυστραλία, τη Ν. Ζηλανδία, την Ινδία, τη Ν. Κορέα και την Ιαπωνία (ήδη το 35% της παραγωγής της Ιαπωνίας στο εξωτερικό, έχει εγκατασταθεί στην Κίνα).

Η Κίνα ουσιαστικά επιδιώκει την εξασφάλιση πρώτων υλών και ενέργειας από τα γειτονικά της κράτη, ενώ αυτά επιθυμούν να αυξήσουν τις εξαγωγές τους στην τεράστια εσωτερική αγορά της – αποδεχόμενα συναλλαγές με το Γουαν, παρά την σταθερά υποτιμημένη ισοτιμία του απέναντι στο δολάριο. Προφανώς τα λάθη των Η.Π.Α. στην ευρύτερη περιοχή (ειδικά ο τρόπος που έδρασε στο παρελθόν το ΔΝΤ, με «κορυφή» την ασιατική κρίση των «τίγρεων»), έχουν λειτουργήσει αρνητικά για την υπερδύναμη, καθιστώντας προτιμητέα την Κίνα και το νόμισμα της.

Το μερίδιο αγοράς της Κίνας στο ασιατικό εμπόριο έχει αυξηθεί από το 4% στο 11% την προηγούμενη δεκαετία, ενώ το μερίδιο των Η.Π.Α. έχει περιορισθεί στο 10% – από 15% προηγουμένως. Εκτός αυτού, οι Κινέζοι έχουν προσφέρει ένα επενδυτικό κεφάλαιο ύψους 10 δις $ για την συνεργασία στις επενδύσεις στην περιοχή, ενώ διέθεσαν επί πλέον 15 δις $ για πιστώσεις – χρησιμοποιούν δε την Ταϊλάνδη, σαν πιο φθηνό τόπο βιομηχανικής παραγωγής.     

Ο Πίνακας Ι που ακολουθεί αναφέρεται στα μεγέθη των τριών ζωνών ελευθέρου εμπορίου, στις οποίες υπερισχύουν τα τρία ισχυρότερα νομίσματα του πλανήτη: Δολάριο, Ευρώ και Γουάν.                   

 

Πίνακας Ι:  Οι τρείς μεγαλύτερες ζώνες ελευθέρου εμπορίου του κόσμου

 

Ζώνη	Πληθυσμός σε εκ.	ΑΕΠ σε τρις $	Εμπόριο σε τρις $
ΕΕ – 27	500,00	18,40	**5,90
NAFTA	450,00	16,90	***2,00
CAFTA*	1.750,00	5,70	****2,20
	(Κίνα 1,33)	(Κίνα 4,4)

Πηγή: Faz

* Κίνα και ASEAN

** Εσωτερικό εμπόριο 4,0   *** Εσωτερικό 1,0  **** Εσωτερικό 0,2

 

Όπως φαίνεται καθαρά, το εσωτερικό εμπόριο (intra-trade) της ΕΕ αποτελεί το 67,8% του συνολικού, στην NAFTA το 50%, ενώ στην CAFTA μόλις το 9,1% – γεγονός που επιβεβαιώνει την τεράστια εξαγωγική της δυναμικότητα προς τις υπόλοιπες χώρες του πλανήτη, καθώς επίσης τις απίστευτα μεγάλες προοπτικές της εσωτερικής αγοράς της, όταν «αποφασισθεί» η αξιοποίηση της.   

 

ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΖΩΝΩΝ

 

Τόσο στην NAFTA, όσο και στην CAFTA, «επικρατούν» ηγέτιδες δυνάμεις, γύρω από τις οποίες έχουν συγκεντρωθεί οι υπόλοιπες – στην πρώτη οι Η.Π.Α. με το δολάριο, ενώ στη δεύτερη η Κίνα με το γουάν. Πρόκειται όμως για «εμπορικές συνεργασίες» ανεξάρτητων μεταξύ τους κρατών, χωρίς καμία κεντρική διοίκηση και με διαφορετικά νομίσματα.

Αντίθετα, στην ΕΕ δεν υπάρχει καμία ηγέτιδα δύναμη, παρά τον αυξημένο ρόλο της Γερμανίας και της Γαλλίας οι οποίες, παρά το μέγεθος τους, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουν τη δυνατότητα να «στηρίξουν» (ανάλογα με τις Η.Π.Α. ή την Κίνα), όλες τις υπόλοιπες χώρες. Το κοινό νόμισμα αποτελεί μία επόμενη διαφορά, η οποία μπορεί να συμβάλλει είτε στην ανάπτυξη (εάν ακολουθήσει άμεσα η Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης δηλαδή), είτε στην καταστροφή, εάν:

(α) η Γερμανία συνεχίσει να εκμεταλλεύεται μονόπλευρα τις υπόλοιπες χώρες-εταίρους της (άρθρο μας: ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ: Η Γερμανία είναι μέρος του προβλήματος της Ελλάδας, ενώ θα είναι η κύρια υπεύθυνη στην περίπτωση που τυχόν καταρρεύσει, κάτω από την πίεση της κρίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το κοινό νόμισμα  16/1/2010),  

(β)  η κάθε χώρα που, καλώς ή κακώς, αντιμετωπίζει προβλήματα, όπως σήμερα η Ελλάδα, αφήνεται στην τύχη της, καθώς επίσης εάν

(γ)  όλες οι χώρες της ΕΕ, πόσο μάλλον της Ευρωζώνης, δεν στηρίξουν σοβαρά και υπεύθυνα το κοινό νόμισμα, «παράγοντας πλούτο».

Περαιτέρω, τόσο η NAFTA, όσο και η ΕΕ, συγκριτικά με την CAFTA, αλλά και με πολλές άλλες χώρες, είναι υπερχρεωμένες (μέσο δημόσιο χρέος της τάξης του 100% επί του ΑΕΠ) – παρά το ότι αποτελούνται από σχετικά πλούσια κράτη, με κριτήριο το συνολικά παραγόμενο ακαθάριστο προϊόν (ΑΕΠ). Επίσης, τα περιθώρια ανάπτυξης στις εσωτερικές αγορές τους είναι περιορισμένα, ενώ είναι κατά πολύ λιγότερο ανταγωνιστικές σε σχέση με την CAFTA – οπότε η αύξηση του ΑΕΠ τους πολύ δύσκολα μπορεί να προέλθει από τις εξαγωγές. Οι Κινέζοι άλλωστε θα εισάγουν προϊόντα υψηλής τεχνολογίας από τις δυτικές χώρες, μέχρι εκείνη τη χρονική στιγμή που θα τα παράγουν στην περιοχή τους (όπως ήδη συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις, αλλά και με βάση το παράδειγμα της Ιαπωνίας).  

Συνεχίζοντας, τα κυρίαρχα νομίσματα της NAFTA και της EE, το δολάριο και το ευρώ δηλαδή, είναι υπερτιμημένα – ενώ το γουάν είναι υποτιμημένο. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή ο συναλλαγματικός πόλεμος ευρίσκεται ήδη στο ζενίθ του, με τις προοπτικές των δύο ($, €) δυσμενέστερες από αυτές του γουάν – πόσο μάλλον όταν ο μεγαλύτερος δανειστής των Η.Π.Α. είναι η Κίνα (η Ιαπωνία επίσης), αναγκάζοντας την υπερδύναμη να επικεντρώσει την επίθεση της στο Ευρώ.

Τέλος, η NAFTA είναι πανίσχυρη στον τομέα των υπηρεσιών, με κέντρο βάρους το εξαιρετικά εξελιγμένο χρηματοπιστωτικό της σύστημα – το οποίο είναι αδύνατον να αντιμετωπισθεί «μεμονωμένα» από οποιαδήποτε χώρα. Η CAFTA με τη σειρά της, έχει αναδειχθεί στην αδιαμφισβήτητη παραγωγική μηχανή του πλανήτη, την οποία είναι επίσης αδύνατον να ανταγωνισθεί κανείς.

Κατά την άποψη μας, το μοναδικό «ανταγωνιστικό» πλεονέκτημα της «τρίτης ζώνης», της ΕΕ δηλαδή, η οποία ευρίσκεται κάπου στο ενδιάμεσο (40/60 παραγωγή και υπηρεσίες), χωρίς να διαθέτει σημαντικά «όπλα αιχμής» (χρηματοπιστωτικά, παραγωγικά, στρατιωτικά), είναι η δυνατότητα της να ενωθεί πολιτικά, επεκτεινόμενη άμεσα με «εξωτερικές συνεργασίες» (Ρωσία, Ελβετία, Τουρκία). Οι προοπτικές ανάπτυξης στο εσωτερικό της (Α. Ευρώπη) είναι άλλωστε αρκετά μεγάλες, εάν η Γερμανία λειτουργήσει επιτέλους «σταθεροποιητικά» εντός της ΕΕ – επενδύοντας στις ευρωπαϊκές χώρες και όχι στην Κίνα ή αλλού (παραγωγικές εγκαταστάσεις, διοικητικό προσωπικό κλπ).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Όπως έχουμε τονίσει στο παρελθόν, καμία χώρα δεν μπορεί να αντισταθεί μόνη της (εκτός «αλληλέγγυων» διακρατικών ενώσεων, αποδεδειγμένης συνοχής και μεγέθους), στις κλιμακούμενες, συνεχείς επιθέσεις του αχόρταγου, διεθνούς κεφαλαίου – έτσι όπως αυτές «ενορχηστρώνονται», με τη βοήθεια των οικονομικών και λοιπών «εργαλείων μαζικής καταστροφής» που διαθέτει (εταιρείες αξιολόγησης, Hedge funds, ελεγκτικές επιχειρήσεις, μη κυβερνητικές οργανώσεις, μυστικές υπηρεσίες, ΔΝΤ, Παγκόσμια τράπεζα, ΝΑΤΟ, πολυεθνικοί γίγαντες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, CDS, spreads, Wall Street κλπ). Επομένως, η «κατά μέτωπο» αντιμετώπιση των Η.Π.Α., στις οποίες σήμερα είναι εγκαταστημένο το διεθνές κεφάλαιο, είναι «φύσει και θέσει» αδύνατη.  

Περαιτέρω, καμία μεμονωμένη χώρα δεν έχει τη δυνατότητα να αντισταθεί στις «εξαγωγικές επιθέσεις» της παραγωγικής μηχανής του πλανήτη, της Κίνας – η οποία μπορεί οποτεδήποτε να επιβάλλει τα προϊόντα της στις διεθνείς αγορές, αφού είναι ανέφικτο να την ανταγωνισθεί κανείς. Άλλωστε, ακόμη και αν αυξανόταν το εργατικό κόστος της, η τεράστια εσωτερική αγορά της, αλλά και η ευρύτερη περιοχή γύρω της, μπορούν να της εξασφαλίσουν εξαιρετικά χαμηλές, «επιδοτούμενες» ίσως εξαγωγικές τιμές (dumping), τουλάχιστον για τα επόμενα 100 χρόνια.      

Επομένως η ΕΕ,  στη σημερινή της «μη συνεκτική» και μη «αλληλέγγυα» μορφή, με σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη της να είναι ουσιαστικά υπερχρεωμένα (άρθρο μας: Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ: Η μαζική επίθεση των κερδοσκόπων στην Ελλάδα, οι δέκα μεγαλύτεροι πιστωτές της, καθώς επίσης αναφορές στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία, στη Γερμανία και στη Γαλλία  4/3/2010) δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ούτε τις Η.Π.Α. (NAFTA), ούτε την Κίνα (CAFTA).

Όπως φαίνεται λοιπόν, η μοναδική ίσως δυνατότητα «επιβίωσης» της ΕΕ, είναι η Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση – η πολιτική ένωση της δηλαδή (άρθρο μας: ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ: Μία διακρατική, προοδευτική «φορολογική» κλίμακα, θα ήταν ίσως η ιδανική «κοινωνική» λύση για την εξομάλυνση των ανισορροπιών και την επίτευξη της ισότητας εντός της Ε.Ε.  16/10/2009), σε συνθήκες αυτάρκειας, εντός των ευρύτερων (Ρωσία κλπ) συνόρων της.   

Όμως, η απολύτως απαραίτητη εξέλιξη αυτή, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί, όσο υπάρχουν κράτη που επιδιώκουν «κρυφά» έναν ηγεμονικό ρόλο (που είναι αδύνατον να επωμισθούν, αφού καμία χώρα της ΕΕ, ούτε φυσικά η Γερμανία, δεν διαθέτει τα χαρακτηριστικά της Κίνας ή των Η.Π.Α.) – εμβολίζοντας» δυστυχώς τα θεμέλια του «κοινού οικοδομήματος». Επίσης όχι, όσο κάποια άλλα κράτη, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία κλπ, δεν σέβονται τις υποχρεώσεις που, καλώς ή κακώς, έχουν αναλάβει, θέτοντας σε κίνδυνο το κοινό νόμισμα.

Φυσικά, η απλή οικονομική ενίσχυση της Ελλάδας, την οποία ενδεχομένως θα ακολουθήσουν αμέσως μετά και άλλες χώρες (άρθρο μας: Η ΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΚΡΙΣΕΩΝ: Η αναμενόμενη δημοσιονομική κρίση πλήττει πρώτα τη χώρα μας, καθιστώντας την ανυπεράσπιστο στόχο των κερδοσκόπων και ωρολογιακή βόμβα μεγάλης ισχύος στα θεμέλια της Ευρωζώνης.  12/12/2009), είναι όχι μόνο άνευ ουσίας (θα μεταθέσει απλά το πρόβλημα στο μέλλον), αλλά και ανεπιθύμητη -αφού θα διαιωνίσει τις «ατασθαλίες», δεν θα «συμβάλλει» σε καμία περίπτωση στη μείωση του χρέους (προφανώς θα το αυξήσει), ενώ δεν θα επιλύσει κανένα από τα διαρθρωτικά-πολιτικά της προβλήματα.

ΥΓ: Συμπληρώνοντας το κείμενο, το οποίο είχε συνταχθεί πριν από την (νέα) έγκριση «βοήθειας» προς τη χώρα μας, δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί κανείς, εάν η Ελλάδα μπορεί ακόμη να διασωθεί.

Φυσικά, η κατάσταση της χώρας μας (με εξαίρεση την ενδεχόμενη προσφυγή της στο ΔΝΤ, η οποία θα ήταν έγκλημα), είναι κατ' αρχήν καλύτερη – αφού τα 30 δις € της ΕΕ έχουν καθησυχάσει τις αγορές, ιδίως μετά από την πρόσφατη, «βάναυση» υποτίμηση της πιστοληπτικής της ικανότητας από τη μία «αδελφή» (Fitch). Εν τούτοις, γνωρίζοντας ότι στις «αγορές» τόσο η «σωτηρία», όσο και η «καταδίκη» κρύβονται μαζί στη «γωνία του δρόμου» (επειδή στο επόμενο δευτερόλεπτο ακολουθεί συνήθως κάποια καινούργια συμφωνία ή δημοσιεύονται νέες οικονομικές αναφορές και εκθέσεις στα διεθνή ΜΜΕ), έχουμε την άποψη ότι οφείλει να είναι κανείς εξαιρετικά προσεκτικός, σε σχέση με τα συμπεράσματα του.    

Επομένως, είναι καλύτερο να επικεντρωνόμαστε στα δεδομένα, εάν επιθυμούμε την αποφυγή των οποιονδήποτε εξωτερικών «επιρροών». Έτσι λοιπόν, παραμένει γεγονός το ότι, το συνολικό εξωτερικό χρέος της Ελλάδας είναι περί τα 400 δις € – ή 165% επί του ΑΕΠ της. Η τάση είναι φυσικά έντονα αυξητική, αφού συσσωρεύονται διαρκώς «ελλείμματα (ζημίες) – κυρίως του δημοσίου τομέα της Οικονομίας της. Ειδικά όσον αφορά το δημόσιο χρέος, υπολογίζεται στο 125% του ΑΕΠ μας, ενώ θα αυξάνεται τουλάχιστον κατά 7% ετησίως (12,9% το 2009, περί τα 8,7% το 2010, καλώς εχόντων των πραγμάτων, κοκ).

Τα χρέη αυτά πρέπει φυσικά να τοκίζονται – για τα 30 δις € συμφωνήθηκε επιτόκιο της τάξης του 5% (συν το κόστος), ενώ δεν γνωρίζουμε ακόμη τι ακριβώς θα συμβεί με τις υφιστάμενες οφειλές μας. Εάν δεχθούμε τώρα ότι, με αυτό το κόστος θα επιβαρύνεται στο μέλλον το συνολικό εξωτερικό χρέος της Ελλάδας (400 δις €), οι τόκοι θα είναι του ύψους των 20 δις € – ή περίπου 8,5% του ΑΕΠ (εφόσον παραμείνει σταθερό στα 240 δις € – κάτι για το οποίο αμφιβάλλουμε πάρα πολύ).

Οι τόκοι αυτοί αντιστοιχούν με τους συνολικούς ετήσιους μισθούς 1.000.000 εργαζομένων – αποδεχόμενοι σαν μέσο κατά κεφαλήν εισόδημα (μέσο ετήσιο μισθό) τα 20.000 €. Είναι αλήθεια δυνατόν να ανταπεξέλθει η χώρα μας με μία τέτοια επιβάρυνση, χωρίς να χρειασθούν άλλες ενέργειες, όπως αυτές που έχουμε αναφέρει στο παρελθόν;  

Η αρνητική απάντηση είναι μάλλον προφανής για τον οποιονδήποτε, ο οποίος διαθέτει βασικές οικονομικές γνώσεις – πολύ περισσότερο για τους υπόλοιπους «εταίρους» μας και ειδικά για τη Γερμανία, η οποία «βίωσε στο παρελθόν ανάλογες συνθήκες. Συγκεκριμένα και σύμφωνα με τον ιστορικό καθηγητή κ. A.Ritschl η Γερμανία, μετά τον 1^ο παγκόσμιο πόλεμο και τη συνθήκη των Βερσαλλιών, υποχρεώθηκε σε αποζημιώσεις πολέμου ύψους 2,5 δις «χρυσών μάρκων», ετησίως – ήτοι σε 3,5% του τότε ΑΕΠ της (υπενθυμίζουμε εδώ την εύλογη αντίθεση του Keynes, την οποία έχουμε αναφέρει σε πολλά κείμενα μας).

Η χώρα, επί δέκα συνεχή έτη, δεν πλήρωσε απολύτως τίποτα. Για πρώτη φορά αναγκάσθηκε να πληρώσει το 1930, μετά από πίεση των συμμαχικών δυνάμεων που κέρδισαν τον πόλεμο (σχέδιο Young) – οι δόσεις ήταν αντίστοιχες με το 3% του ΑΕΠ της.

Τελικά, η Γερμανία κατάφερε να ανταπεξέλθει αρχικά με τις πληρωμές, μέσω μίας «εξτρεμιστικής» πολιτικής εξοικονόμησης πόρων (Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης), καθώς επίσης με τη βοήθεια της μαζικής αύξησης των εξαγωγών της – κάτι που μπόρεσε να επιτύχει, υφιστάμενη μία τεράστια ύφεση (deflation) στο εσωτερικό της.

 Η ύφεση όμως αυτή την οδήγησε σε μία χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, η οποία όχι μόνο βοήθησε το Χίτλερ να καταλάβει την εξουσία, αλλά και οδήγησε τη Γερμανία στην ολοσχερή «στάση» πληρωμών των αποζημιώσεων πολέμου – το 1932. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την «Ιστορία», οφείλουν μάλλον να ληφθούν σοβαρά τόσο από τους Έλληνες Πολίτες ή τους Πολιτικούς μας, όσο και από τους Ευρωπαίους εταίρους μας – ειδικά από την ίδια τη Γερμανία (12.04.2010).         

 

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 11. Απριλίου 2010, viliardos@kbanalysis.com 

 

* Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου (K&B Analysis Ltd, Business Strategy Consultants).

 

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/1724.aspx

Η τρομοκρατία της κατσαρόλας…

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

-Χαράς ευαγγέλια!

-Για ποιο πράγμα; Τον ρωτούν.

-Πιάσανε τους τρομοκράτες!

-Ποιους τρομοκράτες;

-Αυτούς, που έφκιαναν βόμβες με τις κατσαρόλες…

-Χαρά στο πράμα! Απάντησε κάποιος.

-Και σαν ποιους ήθελες να πιάσουν; Τον Μπιν Λάντεν!

-Να πιάσουν αυτούς, που έβαλαν στα θεμέλια της ελληνικής κοινωνίας τη βόμβα των τριακοσίων (300) και…δισεκατομμυρίων κι έκαμαν την ελληνική οικονομία Χιροσίμα και Ναγκασάκι!

Που τα «ραδιενεργά» κατάλοιπα της λεηλασίας τους θα δηλητηριάζουν τη ζωή των Ελλήνων τις οίδε για πόσες γενιές. Κι, εντούτοις οι συνένοχοί τους, ενώ τους λύκους τους ξέρουν και τους βλέπουν, καμώνονται πως ψάχνουν για το ντορό τους….

-Εδώ μιλάμε για τρομοκράτες και όχι για κλέφτες και απατεώνες!

-Για μένα, είπε κάποιος άλλος, οι μεγαλοκλέφτες και μεγαλοαπατεώνες είναι οι χειρότεροι τρομοκράτες. Γιατί αυτοί φκιάνουν την βραδυφλεγή βόμβα της άδειας κατσαρόλας. Και τρομοκρατούν εκατομμύρια ανθρώπων…

Ή μήπως δεν τρομοκρατούνται οι φτωχοϋπάλληλοι, που βλέπουν να τους κόβουν το 14ο μισθό. Και δεν ξέρουν, αν αύριο θα τους κόψουν και τον 13ο και τους λοιπούς, τον ένα μετά τον άλλο. Τη στιγμή, που η ΔΕΗ και το νερό και τα σούπερ μάρκετ, ανεβάζουν τις τιμές με την ίδια μαυραγορίτικη διάθεση, που και οι τοκογλύφοι ανεβάζουν τα σπρεντς. …

Ή μήπως δεν δολοφονούνται, στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι απ' αυτούς, που αυτοκτονούν για οικονομικούς λόγους;

-Έχεις δίκιο άνθρωπέ μου! Είπε κάποιος τρίτος. Αλλά πού να το βρεις! Κι εσύ κι εμείς οι άλλοι…Βλέπεις οι αρχιτρομοκράτες, όχι μόνο δεν διώκονται, αλλά και προστατεύονται και περιφρουρούνται από νόμους κι αστυνόμους και μυριάδες υπονόμους…

-Εμένα να με συμπαθάτε, είπε κάποιος τέταρτος, αλλά δεν μου δώσατε να καταλάβω ποιους τρομοκράτες πρέπει να προτιμάω; Αυτούς της άδειας κατσαρόλας ή τους άλλους, που τις γεμίζουν με εκρηκτικές ύλες!

-Οι κατσαρόλες οι άδειες από φαγητό, είπε ένας άλλος, είναι γεμάτες απ' την αδικία και τη συνακόλουθη πείνα. Και, ειλικρινά, πιστέψτε με δεν υπάρχει κανένα άλλο υλικό περισσότερο εύφλεκτο και εκρηκτικό απ' την πείνα. Αφού προκαλεί ανύσταχτη αγωνία και εκρηκτική αγανάχτηση. Κι ακόμη πιο πέρα καίει και τσουρουφλίζει τις συνειδήσεις. Και τότε κάποιοι, απέναντι στις γεμάτες αδικία και πείνα κατσαρόλες, αντιπαραθέτουν τις γεμάτες με εκρηκτικές ύλες κατσαρόλες.

-Και δεν υπάρχει καμιά διέξοδος, ανάμεσα στις κατσαρόλες τις γεμάτες αδικία και πείνα και τις άλλες τις γεμάτες εκρηκτικές ύλες; Είμαστε, δηλαδή, καταδικασμένοι να ζούμε στην ατέρμονη διαλεκτική και το φαύλο κύκλο της βίας!

-Υπάρχει και παραϋπάρχει! Αλλά οι άνθρωποι δεν τη θέλουν. Κι όταν ακόμη μιλούν για ειρήνη, εννοούν να μπορούν να λεηλατούν «ειρηνικά» τους συνανθρώπους τους. Και βέβαια οι συνάνθρωποί τους να φυτοζωούν και να πεθαίνουν «ειρηνικά» απ' τη δυστυχία και την πείνα.

Όπως απαιτούσε κάποτε η pax romana και σήμερα η pax americana. Ή όπως συνέβαινε στην εποχή του Βυζαντίου. Οπότε τα 8/10 των ανθρώπων πεινούσαν και ζητιάνευαν και τα 2/10 σπαταλούσαν και ασώτευαν.

-Με συμπαθάς, αλλά ούτε και πάλι δεν απάντησες!

-Και τι νόημα έχει να απαντήσω! «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω»! Όλοι καταλαβαίνουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνική ειρήνη, χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη. Κι όμως η συντριπτική πλειονότητα, μπορεί να μιλάει για ειρήνη, αλλά για δικαιοσύνη ούτε που θέλει ν' ακούσει! Και είναι χαρακτηριστικό, μάλιστα ότι, κατά κανόνα, η αδικία ταυτίζεται με την εθνικοφροσύνη.

Κι όσοι τολμήσουν να μιλήσουν και να παλέψουν για τη δικαιοσύνη, το καλύτερο, που έχουν να κερδίσουν είναι οι διωγμοί και οι κατατρεγμοί. Θα συκοφαντηθούν, ως αντεθνικώς δρώντες, θα φυλακιστούν, θα εξοριστούν, και κάποιοι θα στηθούν και μπροστά στα εκτελεστικά αποσπάσματα..

Κι έτσι ο φαύλος κύκλος της αδικίας και της βίας συνεχίζεται και διαιωνίζεται…

 

Παπα-Ηλίας, 14-04-2010

 

http://papailiuasyfantis.blogspot.com

http://papailiasyfantis.wordpress.com

e-mail: papailiasyfantis@gmail।com

 

Υ.Γ. Το θαυμάσιο σκίτσο είναι του θαυμάσιου Αρκά!…

ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ:

 

Το σχολείο ως «μηχανή» αποτελεσμάτων!

 

Των Χρήστου Κάτσικα – Κώστα Θεριανού

  

Όταν ακούς «τάξη» ανθρώπινο κρέας μυρίζει
Οδυσσέας Ελύτης , «σηματολόγιον»

Η διαδικασία της αυτοαξιολόγησης της σχολικής μονάδας έχει ως στόχο να αναδείξει τη σχολική μονάδα ως βασικό φορέα προγραμματισμού και υλοποίησης του εκπαιδευτικού έργου και να βελτιώσει την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Βασική επιδίωξη του Υπουργείου είναι η ενδυνάμωση της σχολικής μονάδας και των παραγόντων που την συναποτελούν (εκπαιδευτικοί, μαθητές, γονείς), οι οποίοι με τις δράσεις τους να οδηγηθούν σε μια αποτελεσματικότερη οργάνωση, διοίκηση και διαχείριση της σχολικής μονάδας».

Σύμφωνα πάλι με τον προγραμματισμό της  πολιτικής ηγεσίας του Υπ. ΠΔΒΜΘ «Για την επόμενη σχολική χρονιά τα μέλη των σχολικών μονάδων που θα επιλεγούν, θα αναπτύξουν διαδικασίες προγραμματισμού και αποτίμησης της ποιότητας του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου και στη συνέχεια θα διαμορφώσουν, θα υλοποιήσουν, θα παρακολουθούν και θα αξιολογήσουν Σχέδια Δράσης με στόχο την ανάπτυξη και βελτίωση της σχολικής μονάδας. Στην κατεύθυνση αυτή:

1. Το Υπ. ΠΔΒΜΘ θα ενημερώσει αναλυτικά τους Σχολικούς Συμβούλους για την «αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας και τη διαδικασία της αυτοαξιολόγησης» σε συναντήσεις, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στις Περιφερειακές Δ/νσεις πανελλαδικά, αλλά και σε άλλα σημεία που πιθανόν κριθεί αναγκαίο (Απρίλιος-Μάιος 2010).

2.  Οι Σχολικοί Σύμβουλοι στη συνέχεια θα καλέσουν σε συναντήσεις (ενημερωτικές – παιδαγωγικές): α) Τους Δ/ντές των σχολείων που έχουν την εποπτεία και την παιδαγωγική & επιστημονική καθοδήγηση, β) Το εκπαιδευτικό προσωπικό όλων των σχολείων ευθύνης τους . Στις συναντήσεις αυτές θα γίνει αναλυτική ενημέρωση για την «αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας και τη διαδικασία της αυτοαξιολόγησης». Στόχος θα είναι η επιλογή δύο (2) σχολικών μονάδων από κάθε Περιφέρεια Σχολικού Συμβούλου (από αυτές που θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον) για την αρχική εφαρμογή (Απρίλιος – Μάιος 2010).

3.  Επιλογή των σχολικών μονάδων, οι οποίες θα εφαρμόσουν πιλοτικά την αυτό -αξιολόγηση από τους Σχολικούς Συμβούλους (Μάιος-Ιούνιος 2010).

4. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών των επιλεγέντων σχολείων από τους Σχολικούς Συμβούλους (Χρονοδιάγραμμα ενεργειών, σχεδιασμός, καθορισμός ρόλων και αρμοδιοτήτων και τέλος παρουσίαση αποτελεσμάτων)»

Στην Εγκύκλιο διευκρινίζεται ότι «η αρχική εφαρμογή του θεσμού προβλέπεται να υλοποιηθεί ως ακολούθως: Εντός του Ιουνίου, θα πραγματοποιηθούν επιμορφωτικά σεμινάρια και αναλυτική ενημέρωση των στελεχών από την επιστημονική επιτροπή. Κατά την επιμόρφωση των στελεχών θα είναι έτοιμα ενδεικτικά σχέδια δράσης, σχετικές φόρμες αυτοαξιολόγησης και οδηγίες συμπλήρωσης που θα αφορούν παραδείγματα εφαρμογής και ενέργειες των σχολείων κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της εφαρμογής. Μετά το ενημερωτικό σεμινάριο θα ακολουθήσουν ενημερωτικές συναντήσεις των σχολικών συμβούλων με τους διευθυντές και τους εκπαιδευτικούς των σχολείων της ευθύνης τους. Ένα ολοκληρωμένο πακέτο με το υλικό της αυτοαξιολόγησης (φόρμες αξιολόγησης, σχέδια δράσης, οδηγίες εφαρμογής) θα είναι έτοιμο να δοθεί στα στελέχη με την έναρξη του σχολικού έτους. Τον Σεπτέμβριο θα πραγματοποιηθούν ενδοσχολικές επιμορφώσεις από τους σχολικούς συμβούλους σχετικά με τις διαδικασίες εφαρμογής της αυτοαξιολόγησης της σχολικής μονάδας. Καθόλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς θα υπάρχει άμεση και συνεχής ενημέρωση και ανατροφοδότηση της επιστημονικής ομάδας με τα στελέχη, ώστε να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή του θεσμού Για το δεύτερο χρόνο εφαρμογής της αυτοαξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου η επιστημονική επιτροπή θα σχεδιάσει εγκαίρως αντίστοιχο πλαίσιο εφαρμογής και παραγωγής».

Σύμφωνα με την Εγκύκλιο «η Αυτοαξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της Σχολικής Μονάδας περιλαμβάνει :1. Τομείς που αφορούν τα Μέσα και τους Πόρους της Σχολικής Μονάδας (υλικοτεχνική υποδομή, οικονομικοί πόροι, ανθρώπινο δυναμικό, κλπ.). 2. Τομείς που αφορούν τη Διοίκηση της Σχολικής Μονάδας (συντονισμός σχολικής ζωής, διαμόρφωση-εφαρμογή σχολικού προγράμματος, αξιοποίηση μέσων και πόρων, κλπ). 3. Τομείς που αφορούν το Κλίμα και τις Σχέσεις μεταξύ των παραγόντων της εκπαιδευτικής κοινότητας (σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών, σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών, σχέσεις σχολείου – γονέων, κλπ). 4. Τομείς που αφορούν τις Εκπαιδευτικές Διαδικασίες (διδακτική διαδικασία, μαθησιακή διαδικασία, αξιολόγηση μαθητών). 5. Τομείς που αφορούν τα Εκπαιδευτικά Αποτελέσματα (φοίτηση, επίδοση, διαρροή, ατομική-συναισθηματική-κοινωνική ανάπτυξη μαθητών, κλπ)».

 

ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ:

ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΩΣ «ΜΗΧΑΝΗ» ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ!

 

«Μη δίνετε σημασία στο τι λένε, προσέξτε καλύτερα τι εννοούν»

Μπαίνοντας τώρα στην ουσία της Εγκυκλίου οφείλουμε να υπενθυμίσουμε ορισμένα πράγματα. Το όλο πλαίσιο είναι αντιγραφή της «Ευρωπαϊκής Έκθεσης για την ποιότητα της σχολικής εκπαίδευσης». Η «Έκθεση» αυτή εμπεριέχει 16 δείκτες, που καλύπτουν τέσσερις ευρείς τομείς: α. τα επίπεδα των επιδόσεων, β. την επιτυχία στο σχολείο και τη μετάβαση, γ. την παρακολούθηση της σχολικής εκπαίδευσης και δ. τους πόρους και τις δομές της εκπαίδευσης[i].

 

Αναμφίβολα η έρευνα, συγκέντρωση και επεξεργασία στοιχείων για την εκπαίδευση έχει πολύ μεγάλη σημασία, αφού αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν για να φωτίσουν πολύπλευρες πτυχές των λειτουργιών της. Ωστόσο, εντονότατα και δικαιολογημένα αμφισβητείται και επιστημονικά η αξία προσδιορισμού μιας σειράς ποσοτικών δεικτών για έγκυρη αξιολόγηση των λειτουργιών της εκπαίδευσης.

Είναι προφανές ότι κανείς δεν πιστεύει ότι το Υπουργείο Παιδείας μέσω της αυτοαξιολόγησης επιδιώκει να μάθει τα «ποσοτικά» στοιχεία των σχολικών μονάδων. Γνωρίζουν οι υπηρεσίες του Υπουργείου, καλύτερα από τον καθένα ποια είναι η υλικοτεχνική υποδομή των σχολείων, ποιοι είναι οι οικονομικοί πόροι, ποιο είναι το ανθρώπινο δυναμικό, ποιες είναι οι επιδόσεις των μαθητών. Κάθε σχολικό έτος, η κάθε σχολική μονάδα συμπληρώνει περίπου μια ντουζίνα στατιστικούς πίνακες για διάφορες υπηρεσίες του Υπουργείου με όλα τα παραπάνω στοιχεία.

Ο προσδιορισμός των «δεικτών ποιότητας» για την ποιότητα της σχολικής εκπαίδευσης» είναι προϊόν μιας τεχνοκρατικής και ακραίας οικονομίστικης αντίληψης για την εκπαίδευση. Κάτω από την ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού σχεδιάζεται και υλοποιείται μια εκπαιδευτική πολιτική σε πανευρωπαϊκό επίπεδο που επιδιώκει να «βιομηχανοποιήσει» το σχολείο προσδίδοντάς του τα βασικά χαρακτηριστικά μιας ανταγωνιστικής επιχείρησης. Οι επιδόσεις των υποκειμένων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων χρησιμοποιούνται ως μονάδες μέτρησης της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Η λογική αυτή οδηγεί στην εφαρμογή μοντέλων αξιολόγησης και ελέγχου με «πιστοποιητικά ποιότητας» σύμφωνα με τα πρότυπα της βιομηχανίας και του εμπορίου. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ορισμένων σχολείων της Μ. Βρετανίας που χρησιμοποιούν το διεθνές εμποροβιομηχανικό πρότυπο ISO 9000 ως πιστοποιητικό ποιότητας για την ικανοποίηση των μαθητών και των γονέων που αντιμετωπίζονται ως «καταναλωτές»-«πελάτες».

Ας πάμε όμως παρακάτω με δυο παραδείγματα από τα «ενδεικτικά κριτήρια αξιολόγησης δεικτών στους επιμέρους τομείς της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου στη σχολική μονάδα».

Πρώτο παράδειγμα: «Οικονομικοί Πόροι. – Κατανομή εσόδων ανά κατηγορία πηγών και προβλεπόμενης δαπάνης (ποσοστά % επί του συνόλου των εσόδων) – Οι διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι επιτρέπουν τη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών για την ανάπτυξη της σχολικής ζωής; – Ο Δήμος ή η Κοινότητα υποστηρίζει οικονομικά το σχολείο; – Ο Σύλλογος Γονέων/Κηδεμόνων ενισχύει οικονομικά το σχολείο; – Η Σχολική Επιτροπή ανταποκρίνεται στα αιτήματα του σχολείου;»

Τι μας λέει το Υπουργείο Παιδείας; Εφόσον οι διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι δεν επιτρέπουν (και το γνωρίζουμε καλά αυτό) π.χ τη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών για την ανάπτυξη της σχολικής ζωής, υπάρχουν και άλλες πηγές που μπορούν να εξασφαλίσουν έσοδα  στη σχολική μονάδα: Νάσου ο σύλλογος γονέων και κηδεμόνων, δηλαδή οι ίδιες οι οικογένειες των μαθητών! «Βγάλτε το ψωμί σας μόνοι σας» αυτό είναι το σύνθημα – οδηγός που υπονοεί το Υπουργείο για τη σχολική μονάδα.

Δεύτερο παράδειγμα: «Τομείς που αφορούν τα Εκπαιδευτικά Αποτελέσματα (φοίτηση, επίδοση, διαρροή, ατομική-συναισθηματική-κοινωνική ανάπτυξη μαθητών, κλπ)…. Αναλυτική παρουσίαση των επιδόσεων των μαθητών κατά μάθημα, τάξη, τμήμα και φύλο… Ποσοστό (%) των μαθητών κατά φύλο, τάξη και συνολικά σχετικά με τη φοίτηση, τις μετεγγραφές από και προς το σχολείο… Οι μαθητές λυκείων σημειώνουν υψηλά ποσοστά επιτυχίας στις εξετάσεις για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια Εκπαίδευση…Αξιολογείται η ικανότητα της σχολικής μονάδας για συνεχή βελτίωση της φοίτητσης υων μαθητών, της συμπεριφοράς των μαθητών, των επιδόσεων των μαθητών…».

Είναι φανερό ότι οι επιδόσεις των μαθητών θα αποτελέσουν κριτήριο αξιολόγησης των εκπαιδευτικών. Στο νέο πλαίσιο, οι εκπαιδευτικοί «χρεώνονται» την επιτυχία ή αποτυχία των μαθητών τους σε προτυποποιημένα τεστ και η διοίκηση του σχολείου «χρεώνεται» με τη σειρά της την επιτυχία και την αποτυχία όλων. Δεν είναι, βέβαια, τυχαίο ότι από την επίσημη αξιολόγηση ουσιαστικά «αγνοούνται» ή καταγράφονται τυπικά οι αμέτρητοι κοινωνικοί και εκπαιδευτικοί παράγοντες που επηρεάζουν και συνδιαμορφώνουν την εκπαιδευτική διαδικασία και το εκπαιδευτικό έργο. Κοινωνική προέλευση, οικογενειακή κατάσταση, συνθήκες διαβίωσης και κατοικίας, υλικοτεχνική υποδομή σχολείου, τύπος εξετάσεων, σχολικά βιβλία, εκπαιδευτικό κλίμα, παιδαγωγικές μέθοδοι, τα πάντα γίνονται καπνός. «Αγνοούνται» οι κοινωνικές και γεωγραφικές ανισότητες που διαμορφώνουν αντίξοες συνθήκες για την εκπαίδευση των μαθητών από τα ασθενέστερα οικονομικά και κοινωνικά στρώματα. Παραλείπονται όλοι εκείνοι οι παράγοντες που οδηγούν στον Καιάδα της εγκατάλειψης του σχολείου και του αναλφαβητισμού.

Η αντίληψη αυτή «επιβλέπει» τη σχολική επιτυχία/αποτυχία μέσα από την «κλειδαρότρυπα» της αίθουσας διδασκαλίας, όπου όλα εξαφανίζονται εκτός από το δάσκαλο και το μαθητή. Δεν είναι, ωστόσο, λίγοι αυτοί που κατανοούν ή διαισθάνονται ότι το σχολείο δεν είναι «θερμοκήπιο» όπου τα παιδιά αναπτύσσονται ομαλά και απρόσκοπτα με καλό πότισμα και συστηματική φροντίδα!

Με αυτό το σκεπτικό, θα αναρωτηθεί κανείς «τι αξιολογείται όταν αξιολογείται το σχολείο;», όπως παλαιότερα αναρωτιόμαστε «τι αξιολογούμε όταν αξιολογούμε το μαθητή: τις μορφωτικές ευκαιρίες που έχει, το οικογενειακό του περιβάλλον, την κοινωνικοοικονομική του κατάσταση, το χαρακτήρα του, τις δυνατότητές του, τις προσπάθειες που καταβάλλει, την ικανότητα του δασκάλου του;». Και επειδή όλα τα σύνθετα προβλήματα της εκπαίδευσης δεν έχουν μόνο μία απάντηση ή μία μοναδική ερμηνεία, είναι καλό να αποφεύγουμε τέτοιες παγίδες.

Μέσα, λοιπόν, στη σημερινή πραγματικότητα, ο επίσημος λόγος περί επίδοσης-απόδοσης, αποτελεσματικότητας και ανταγωνιστικότητας επιδιώκει να νομιμοποιήσει την εφαρμογή συστημάτων ελέγχου και μέτρησης της απόδοσης των εργαζομένων από το χώρο της βιομηχανίας και στο χώρο της εκπαίδευσης. Επιδιώκει να επικυρωθούν ως αντικειμενικά μετρήσιμα στοιχεία της προσωπικότητας και νοητικές λειτουργίες των υποκειμένων της εκπαιδευτικής διαδικασίας, όπως η διδακτική ή μαθησιακή ικανότητα, η πνευματική και επιστημονική συγκρότηση, η ικανότητα επικοινωνίας και ο τρόπος συμπεριφοράς, οι ιδέες, η φαντασία, η πρωτοβουλία κ.ά. Όμως αυτή η μέτρηση των ανθρώπινων διανοητικών λειτουργιών γίνεται με βάση τις αρχές και τους στόχους του σχολείου της αγοράς. Με άλλα λόγια, η αγορά διεισδύει παντού: «γνώση που δεν πουλάει δεν είναι γνώση», «ικανότητες που δεν εμπορευματοποιούνται δεν είναι ικανότητες», κι αφού το σχολείο «παράγει» ικανότητες, μπορεί κι αυτό να αλωθεί από τους νόμους της αγοράς[ii].

 

Μύθος και πραγματικότητα για την αξιολόγηση των «καλών» και «κακών» σχολείων

 

Πολύχρονες και πολυάριθμες έρευνες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, αλλά και οι επίσημες κρατικές στατιστικές έχουν τεκμηριώσει με αδιάσειστα στοιχεία ότι στο «πατρόν» της σχολικής επιτυχίας/αποτυχίας παρεμβαίνουν μια σειρά εξωσχολικοί και εσωσχολικοί παραγόντες που δραστηριοποιούνται στο έδαφος των κοινωνικών ανισοτήτων.

Η γνωστική αυτή κατάκτηση, που στοιχειοθετείται στο «δάσος» των πορισμάτων εκατοντάδων ερευνών, αίφνης, τα τελευταία χρόνια «ξεχνιέται» όλο και πιο συχνά. 

 «Πώς γίνεται» ρωτούν με επιτηδευμένη αφέλεια κάποιοι «Λύκεια που εδρεύουν στις ίδιες περιοχές, όπου δεν υπάρχει ούτε διαφορά στην κοινωνική προέλευση ούτε στη δυνατότητα φοίτησης σε φροντιστήρια, να παρουσιάζουν τόσο τρομακτικές ανισότητες στην επίδοση των μαθητών τους;». Και συνεχίζουν: «Εφόσον», λένε, «υπάρχουν οι ίδιες δημόσιες χρηματοδοτήσεις, το ίδιο πρόγραμμα και οι ίδιες πάνω κάτω μέθοδοι, οι διαφορές οφείλονται στην έλλειψη αξιολόγησης των εκπαιδευτικών γεγονός που σηματοδοτεί την ανάγκη για άμεση και αντικειμενική αξιολόγηση όλων των σχολείων στην Ελλάδα».

 

Η πραγματικότητα που κρύβεται με επιμέλεια

 

Η τολμηρή πρόταση του Θαλή, σύμφωνα με τον πανεπιστημιακό Μπάμπη Νούτσο, δεν μπορεί να χρησιμεύσει για την κοινωνική μέτρηση της σχολικής πυραμίδας, όσο οι σκιές της σχολικής στατιστικής δε φωτίζονται και με τη θεμελιώδη μεταβλητή της κοινωνικο-επαγγελματικής προέλευσης των μαθητών.

– Αγνοούν το Υπουργείο Παιδείας και οι «ειδικοί μας» ότι σε κάθε γεωγραφική περιοχή υπάρχει κοινωνική, οικονομική, μορφωτική, δηλαδή ταξική διαφοροποίηση;

– Αγνοούν ότι υπάρχουν σχολεία σε κάθε πόλη, ακόμη και στη μικροκλίμακα μιας περιοχής, που παραδοσιακά «στρατολογούν» και «στρατολογούνται» από παιδιά ευπόρων και μορφωμένων οικογενειών;

Ας πάρουμε, για παράδειγμα, την Περιφέρεια Πρωτευούσης. Είναι γνωστή η διαίρεσή της σε περιοχές υψηλών εισοδημάτων και κοινωνικού γοήτρου (κυρίως τα Βορειοανατολικά προάστια) και σε περιοχές που κατοικούν κυρίως τα εργατικά, μικροϋπαλληλικά στρώματα (κυρίως η Δυτική Αθήνα και μεγάλο τμήμα του Πειραιά). Αν ρίξει κάποιος μια ματιά μόνο στους «χάρτες» κατανομής των εισοδημάτων και των καταληκτικών εκπαιδευτικών επιπέδων, θα διαπιστώσει εύκολα ότι η Αττική φαίνεται σαν να είναι κομμένη στα δύο.

Η παρουσίαση των επιδόσεων στους Δήμους Περιστερίου, Αιγάλεω, Άνω Λιοσίων, Αγ. Βαρβάρας, Νίκαιας, Περάματος, Κερατσινίου, Δραπετσώνας, κ.ά. από τη μια και Κηφισιάς, Ψυχικού, Εκάλης, Αμαρουσίου, Αγ. Παρασκευής, Βριλησσίων, Παπάγου, Γλυφάδας, Βούλας κ.ά. από την άλλη οριοθετεί μια ανισοκατανομή που επιβεβαιώνει τη «γραμμή» των πορισμάτων της εκπαιδευτικής έρευνας, τα οποία συνοψίζονται στο ότι «η κοινωνική ανισότητα διευθύνει τη σχολική».

Αγνοούν το Υπουργείο Παιδείας και οι «ειδικοί μας» τα πορίσματα των ερευνών της Γεωγραφίας του Αστικού χώρου (Θωμάς Μαλούτας κ.ά., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας) που τεκμηριώνουν ότι οι Δήμοι διακρίνονται από σημαντικό βαθμό εσωτερικής ανισοκατανομής; Για παράδειγμα, όσο κι αν φαίνεται παράξενο η Κηφισιά, η Νέα Ερυθραία και η Γλυφάδα χαρακτηρίζονται από έντονη εσωτερική ανισοκατανομή των υψηλών, των μεσαίων και των εργατικών κατηγοριών. Πρόκειται για Δήμους όπου, βεβαίως, κυριαρχούν οι υψηλές και μεσαίες κατηγορίες, αλλά παράλληλα υπάρχει σημαντικό τμήμα εργατικών κατηγοριών. Επίσης, άλλη μορφή εσωτερικής ανισοκατανομής εμφανίζουν, για παράδειγμα, και οι δήμοι Αχαρνών, Ασπροπύργου και Ελευσίνας, οι οποίοι, ενώ έχουν κυρίως εργατική σύνθεση, περιλαμβάνουν και υψηλές και μεσαίες κοινωνικές-επαγγελματικές κατηγορίες οι οποίες συγκεντρώνονται σε ορισμένες «ζώνες» των παραπάνω περιοχών. Έτσι, δεν είναι καθόλου παράξενο αν οι μαθητές δύο σχολείων του ίδιου Δήμου, για παράδειγμα, της Βουλιαγμένης, παρουσιάζουν διαφορετικές σχολικές επιδόσεις, καθώς εκεί συγκατοικούν σημαντικά τμήματα εργαζομένων των χαμηλών βαθμίδων του τριτογενούς τομέα και παράλληλα έχουμε και διευρυμένους θύλακες υψηλών κοινωνικών-επαγγελματικών κατηγοριών και εισοδημάτων.

 

Εκπαιδευτικοί: οι «αποδιοπομπαίοι τράγοι» της σχολικής αποτυχίας!

 

Είναι προφανές ότι η πολιτική ηγεσία και οι τεχνοκράτες του ΥΠΕΠΘ γνωρίζουν πολύ καλά τις κοινωνικές παραμέτρους της σχολικής επίδοσης. Η στόχευση είναι αλλού και «φωτογραφίζει» κατευθείαν τον εκπαιδευτικό.

Το ΥΠΕΠΘ θεωρεί κατάλληλο το χρόνο να προβάλει συστηματικά μια, έτσι κι αλλιώς, διαδεδομένη αντίληψη σύμφωνα με την οποία για ό,τι «καλό» ή «κακό» γίνεται στα σχολεία την ευθύνη την έχει ο εκπαιδευτικός. «Το παν εξαρτάται από το δάσκαλο» θα αναφωνήσει σε λίγο με βικτοριανή υποκρισία

Μια τέτοια αντίληψη, όπως γίνεται φανερό, εναποθέτει μεγάλο φορτίο ευθύνης στους ώμους του δασκάλου και συνήθως, όταν τίθεται θέμα σχολικής αποτυχίας ή εκπαιδευτικής κρίσης, ο δάσκαλος είναι ο «αποδιοπομπαίος τράγος». Με αυτό τον τρόπο γίνεται ευκολότερη υπόθεση η επιβολή αυταρχικών μέτρων αξιολόγησης, εντατικοποίησης και διοικητικού ελέγχου.

Είναι αλήθεια ότι ο εκπαιδευτικός αναδεικνύεται συχνά σε κεντρικό θέμα της «ημερήσιας διάταξης» για την εκπαίδευση. Το ερώτημα όμως που συνήθως δεν τίθεται είναι:

Πού συναντιέται η ευθύνη των εκπαιδευτικών με την ευθύνη του κράτους και πώς οριοθετείται το έργο των εκπαιδευτικών κάτω από συγκεκριμένες επιλογές που γίνονται κατά την άσκηση της επίσημης εκπαιδευτικής πολιτικής;

Δεν αμφισβητούμε, βεβαίως, σε καμιά περίπτωση ότι η παρέμβαση του εκπαιδευτικού μπορεί να έχει θετικές ή αρνητικές συνέπειες, που μερικές φορές μάλιστα ξεπερνούν την παιδική και εφηβική ηλικία του μαθητικού πληθυσμού και προεκτείνονται σε ολόκληρη τη ζωή του.

Όμως, τα «συμβαλλόμενα υποκείμενα» της σχολικής επίδοσης δεν εξαντλούνται σε καμιά περίπτωση στη «θέληση» του μαθητή ή στο «ταλέντο» και την «αποδοτικότητα» του δασκάλου. Το «μαύρο κουτί» της αίθουσας διδασκαλίας περιλαμβάνει, όπως υπαινιχθήκαμε παραπάνω, αρκετούς «καταλύτες».

Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι ούτε ολοκληρωτικά αθώοι ούτε μοναδικοί ένοχοι, όπως προσπαθεί να πείσει το ΥΠΕΠΘ.

 

                ΜΕΡΙΚΟΙ ΛΟΞΟΚΟΙΤΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΩΘΕΙ Ο ΟΜΠΑΜΑ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

 

 Πρόσφατα (16/3/2010) δημοσιεύθηκε στη The Guardian ένα άρθρο του Νίαλ Στάνειτζ  που παρουσιάζει – επιδοκιμάζοντας – τις αλλαγές που επιχειρεί ο Μπάρακ Ομπάμα στην εκπαίδευση των ΗΠΑ. Το άρθρο του Νίαλ Στάνειτζ (με τίτλο Obama knows teachers must try harder: O Ομπάμα έχει συνειδητοποιήσει πως οι δάσκαλοι πρέπει να δουλέψουν περισσότερο)  – παρόλο που γράφεται με μια άκρως νεοφιλελεύθερη ματιά- έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς παρουσιάζει τις αλλαγές που γίνονται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού ο άνεμος των οποίων έρχεται και στην Ευρώπη.

Το 41 σελίδων κείμενο καλείται να αντικαταστήσει το νόμο «κανένα παιδί να μη μείνει πίσω» (NCLB), που τον ψήφισε το 2002 ο πρόεδρος Μπους (Bush) και άφησε πίσω του αγράμματα παιδιά, κλειστά σχολεία, απολυμένους εκπαιδευτικούς και παιδεία σε συσκευασία κουπονιών και «μετρήσιμων στόχων».

Τώρα ο Ομπάμα θέλει να προχωρήσει περισσότερο. Μερικές από τις αλλαγές που προτείνει ο Ομπάμα: Αντί π.χ. της διαδικασίας δημόσιας αξιολόγησης των σχολείων, με βάση αποκλειστικά τον έλεγχο στις επιδόσεις των μαθητών του στη γλώσσα και τα μαθηματικά, προτείνεται οι εκπαιδευτικοί να αξιολογούνται και με άλλα κριτήρια, όπως π.χ. η άνοδος της συχνότητας της παρουσίας των μαθητών στα μαθήματα ή η αύξηση των ποσοστών επιτυχούς τους αποφοίτησης. Πως θα αντιμετωπίζονται τα σχολεία που δεν έχουν καλά αποτελέσματα; Ο Ομπάμα το λεει καθαρά: με πλήρες κλείσιμό τους ή η απόλυση τουλάχιστο του 50% του διδακτικού προσωπικού Παράλληλα ο Ομπάμα επιχειρεί να επεκτείνει τα λεγόμενα «καταστατικά σχολεία» (σχολεία που χρηματοδοτούνται από το κράτος, αλλά λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, επιλέγοντας εντελώς ελεύθερα το προσωπικό τους).

Στη σημαντικότερη, από την ημέρα της εκλογής του στην προεδρία, ομιλία του για την εκπαίδευση, στο «επιμελητήριο ισπανόφωνων εμπόρων», εδώ κι ένα χρόνο ο Ομπάμα έδειξε τις πεποιθήσεις και τις προθέσεις του: «από τη στιγμή που οι μαθητές περνούν την πύλη ενός σχολείου, καθοριστικός παράγοντας της επιτυχίας ή της αποτυχίας τους δεν είναι το χρώμα του δέρματός τους ή το εισόδημα των γονιών τους, αλλά ο δάσκαλος που στέκεται εμπρός τους στην τάξη», δήλωσε. «Οι καλοί εκπαιδευτικοί που οι επιδόσεις των μαθητών τους βελτιώνονται περισσότερο, θα αμείβονται καλύτερα… Και είμαι σαφής πως δεν υπάρχει καμία δικαιολογία να συνεχίσουν να διδάσκουν άνθρωποι που τους έχει δοθεί μία ευκαιρία, δύο ευκαιρίες, τρεις ευκαιρίες για να βελτιωθούν – και δεν το κάνουν»..

 

ΠΗΓΗ: http://www.alfavita.gr/ank_b/ank10_4_10_1054.php

 

---

[i] Χρήστος Κάτσικας – Γιώργος Καββαδίας, Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ποιος, ποιον και γιατί, ,  Σαββάλας  2002

[ii] Βλέπε Χρήστος Κάτσικας, Κώστας Θεριανός, Θανάσης Τσιριγώτης, Γιώργος Καββαδίας, Η Αξιολόγηση στην Εκπαίδευση, Λιβάνης 2007, σ. 148

Ανοιχτό Γράμμα: προς όλους τους Εκπαιδευτικούς !!!

 

Η κορύφωση ενός χρόνιου εμπαιγμού, αποτέλεσμα της πολιτικής της κατάργησης της μόνιμης και σταθερής δουλειάς με δικαιώματα

 

Του Χρήστου Γρεβενάρη (Ωρομίσθιου Εκπαιδευτικού)*

 

Οι σημερινές εξαγγελίες της «αδίστακτης πρώην ευρωεπιτρόπου» και συνολικά της πιο αρεστής στους μεγαλοσχήμονες εσωτερικού και εξωτερικού, κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ για την εκπαίδευση, αποτελούν τον τραγικό επίλογο; Ή την κορύφωση μιας χρόνιας απάτης στις πλάτες χιλιάδων εκπαιδευτικών με κύριο στόχο της κατάργηση της μόνιμης και αξιοπρεπούς δουλειάς.

ΣΤΟΧΟΣ που δεν αφορά μόνο τους εκπαιδευτικούς αλλά πλέον το σύνολο των εργαζομένων, γιατί πρέπει αυτοί να γονατίσουν, να φθηνύνουν και άλλο την εργατική τους δύναμη, για να μπορεί το σύστημα να βγάζει ακόμη περισσότερα κέρδη, να ξεπερνά τις κρίσεις του, στις πλάτες τους, να συνεχίζει να υπάρχει…..

ΣΤΟΧΟΣ που ήταν διακηρυγμένος χρόνια τώρα σε όλες τις διεθνείς ενώσεις του συστήματος, είτε λέγονταν Ε.Ε., είτε ΟΟΣΑ, συνθήκες Λισσαβόνας, Μπολόνια κ.ά.

Οι σημερινές εξαγγελίες έρχονται να βάλουν τέλος και στις χρόνιες αυταπάτες που σκορπούσαν μέσα στο κίνημα «προοδευτικές», «αριστερούτσικες» δυνάμεις με «υπερεπαναστατικές» φανφάρες και διεκδικήσεις, βεβαίως στο πλαίσιο του …..εφικτού για 18μηνη προϋπηρεσία, για την αναβάθμιση του αναπληρωτή, για κατάργηση του ωρομίσθιου για αξιοκρατία στους πίνακες προϋπηρεσίας και άλλα τέτοια πολύ ωραία …..και όπως αποδείχθηκε εύπεπτα για το σύστημα…

Αλήθεια τι θα πουν τώρα όλες αυτές οι «δυνάμεις» στους πάνω από 30 χιλιάδες συναδέλφους που πετιούνται κυριολεκτικά έξω από την εκπαίδευση; Τι ωραία που είναι να είσαι αναβαθμισμένος ωρομίσθιος με την ετικέτα του αναπληρωτή με μειωμένο ωράριο; Ή τρέχα να δώσεις κάμποσες φορές ΑΣΕΠ, πλήρωσε και στο μελλοντικό ΚΕΚ του Πανεπιστημίου για να γίνεις επαρκής παιδαγωγός και βλέπουμε αν σε διορίσουμε; Ή πάλεψε να μείνει το σημερινό μίζερο καθεστώς με την τρέλα του κυνηγιού των μορίων, των πινάκων, άντε και στην καλύτερη των περιπτώσεων για μια 18μηνη ή 24μηνη προϋπηρεσία;

Άλλα δεν πρέπει να περιμένουν οι συνάδελφοι τίποτα από τις σημερινές ηγεσίες και δυνάμεις του ευρωμονόδρομου που ποδηγετούν το κίνημα αποτελούν μέρος του προβλήματος, που στέλνουν χιλιάδες εργαζόμενους στην απογοήτευση και στα σπίτια τους.

Είναι ώρα ο κάθε συνάδελφος να βγάλει πολιτικά συμπεράσματα, να παραμερίσει όλους αυτούς που του βάζουν κάθε μέρα ταφόπλακα στη ζωή του, να πάρει πρωτοβουλία να οργανωθεί σε επιτροπές αγώνα μέσα και έξω από τις ΕΛΜΕ, να χρησιμοποιήσει κάθε μέσο πίεσης και μορφή αγώνα για να μην περάσει αυτό το πολυνομοσχέδιο. Να παλέψει με το μόνο αίτημα που το συνεπές ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα ( είτε στο ΠΑΜΕ είτε οπουδήποτε υπάρχουν τίμιοι και αγωνιστές εργαζόμενοι) βάζει καιρό τώρα, και μας ενώνει όλους : Μόνιμη και σταθερή δουλειά για όλους με μαζικούς διορισμούς όλων όσων βρίσκονται στην εκπαίδευση. Η ίδια η ζωή κάνει με τον πιο επώδυνο τρόπο επίκαιρο το παραπάνω αίτημα!

 

Όλοι στους δρόμους!!

 

* Χρήστος Γρεβενάρης (ταλαίπωρος Ωρομίσθιος Εκπαιδευτικός, του κλάδου ΠΕΟ4Ο1, 3 φορές επιτυχών του ΑΣΕΠ, κάποτε μεταπτυχιακός, ύστερα εργαζόμενος σε ΙΕΚ, Φροντιστήρια, φροντιστήρια μέσα στο πανεπιστήμιο, συμμετέχων σε σεμινάρια ημερίδες συνέδρια, μπλά, μπλά……μπλά…… ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΣ ΛΑΣΤΙΧΟ έτσι όπως τον θέλουν! ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΘΑ ΕΧΟΥΝ ΠΟΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΟΥ!!!

 

ΠΗΓΗ: 13-04-2010, http://www.alfavita.gr/ank_b/ank13_4_10_1900.php

Υποχώρηση κατά κράτος σε πολιτικές ύφεσης

 

 Συνέντευξη με τον καθηγητή Κώστα Βεργόπουλο

(Τη συνέντευξη πήρε ο Παύλος Κλαυδιανός)

 

*Το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο του ευρώ είναι η πηγή της αδυναμίας του. Τα μέτρα που πάρθηκαν την Τρίτη είναι τα τελευταία κατά τη γνώμη σου;

 -Όχι βέβαια. Φοβάμαι, ότι θα υπάρξουν κι άλλα, που θα συμπληρώνονται κατά μήνα, με βάση τη μηνιαία επιτήρηση από τις Βρυξέλλες. Θα επιβάλλονται πρόσθετες διορθωτικές κινήσεις. Αλλά και ως μέτρα είναι πολύ συγκεχυμένα: ούτε τα δημόσια ελλείμματα καλύπτουν, ούτε δίκαια είναι, αλλά ταξικά μονόπλευρα και πιέζουν την οικονομία προς μεγαλύτερη ύφεση.

Το κυριότερο είναι ότι απουσιάζει εντελώς οποιαδήποτε πρόβλεψη για διατήρηση του επιπέδου λειτουργίας της οικονομίας και της απασχόλησης, όπως και ότι, ακόμη περισσότερο, σημειώνεται πλήρης αδιαφορία για οποιαδήποτε αναπτυξιακή προοπτική. Το σοβαρό ζήτημα είναι ότι ενεργοποιείται, έτσι, κλιμάκωση προς τα κάτω των μισθών, της ζήτησης της ρευστότητος, της αγοράς και συνεπώς της παραγωγής και των επενδύσεων. Σύντομα θα έχουμε νέα περικοπή. Αυτή η πολιτική είναι αυτό-τροφοδοτούμενη και αυτό είναι πιο επικίνδυνο από ό,τι η σημερινή πρώτη δόση «ήπιας» λιτότητας. Επικρατεί στο σύνολο η υφεσιακή δυναμική. Οδηγεί προς τα κάτω την οικονομία αντί να την ενισχύει. Τα μέτρα συνιστούν, δηλαδή, συνταγή για σίγουρη αποτυχία, όπως εκτίμησε με ειλικρίνεια ο νομπελίστας Στίγκλιτς, φίλος, άλλωστε, του έλληνα πρωθυπουργού. Η κυβέρνηση υποχώρησε κατά κράτος, χωρίς την παραμικρή διαπραγμάτευση, για να γλυτώσει από τον εφιάλτη των πιέσεων.

 *Ποιος ήταν, λοιπόν, ο εφιάλτης;

-Ο εφιάλτης ήταν ότι μπορεί να μας αποβάλουν από το ευρώ και να βρεθούμε μέσα σ' αυτήν την κρίση μόνοι μας. Ο κόσμος τρόμαξε μπροστά σ' αυτό το ενδεχόμενο.

 * Ήταν πραγματικό;

-Δεν γνωρίζω, πάντως το ισχυρίζονταν και υπήρχαν πολλοί που το πίστευαν. Εννοώ όχι οι απλοί πολίτες, αλλά υπεύθυνοι παράγοντες, π.χ. στη Γερμανία. Δεν κατανοούσαν, όμως, ότι αυτό ήταν σε τελευταία ανάλυση σε βάρος τους. Σωστά σημείωναν οι «Financial Times» ότι είναι εξίσου ηλίθιο με το να πυροβολείς το πόδι σου.

 * Τι εννοούσαν μ' αυτήν την παρομοίωση οι «Financial Times»;

-Το θεωρούσαν ως ηλίθια ενέργεια της Γερμανίας, το να τιμωρήσει δηλαδή έτσι την Ελλάδα ή τις χώρες τις ομάδας PIΙGS (Portugal, Ireland, Italy, Greece, Spain). Αποτελούν τους αδύναμους κρίκους της αλυσίδας της ευρωζώνης. Όμως, αυτό μπορεί να στραφεί εναντίον της. Εφόσον είσαι μια νομισματική ένωση 16 χωρών, πρέπει να βρεις εσύ τη λύση. Μια ένωση πρέπει να έχει και να διασφαλίζει μόνη της, και να αποδεικνύει, τη σταθερότητά της και την αποτελεσματικότητά της.

 * Έχουμε, ωστόσο, ευρωζώνη γεμάτη αδύνατους κρίκους. Πώς παράγονται;

-Από το σύστημα του ευρώ, το οποίο πάσχει εκ γενετής! Από την πολιτική που ασκείται στο πλαίσιό του. Το έγραψε και στους «Financial Times» o Μάρτιν Γουλφ, που αποκαλύπτει τη συστημική ανεπάρκεια της ευρωζώνης. Φυσικά, υπήρχαν και τα ενδογενή προβλήματα κάθε χώρας, τα οποία επιδεινώνουν την κερδοσκοπική κρίση. Είναι, επίσης, και η άνοδος του ευρώ η οποία ζημιώνει ιδιαίτερα τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Αυτή είναι η συγκυρία που διαμορφώθηκε. Αλλά κι αυτό είναι μέσα στη λογική του συστήματος. Η Γερμανία, ωστόσο, είναι υπερήφανη που υπάρχει ακριβό ευρώ, έστω και αν αυτό παράγει ανεργία στους εταίρους της. Οι άλλες χώρες απλώς σύρονται.

 * Έχεις υποστηρίξει ότι η ευρωζώνη έχει και ένα χαρακτήρα αποικιακό στο εσωτερικό της. Τι εννοούσες;

-Τα δύο τρίτα των γερμανικών εμπορικών πλεονασμάτων προέρχονται από τις συναλλαγές της Γερμανίας με τις ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό υποκρύπτει εκμεταλλευτική σχέση και μεταφορά θέσεων εργασίας σε ενδοευρωπαϊκό επίπεδο. Σημαίνει παραγωγή ανεργίας στις ελλειμματικές χώρες. Άρα έχουμε αθέμιτη μεταφορά θέσεων εργασίας από τις χώρες που έχουν ελλείμματα προς όφελος όσων έχουν πλεονάσματα, όπως η Γερμανία.

* Υποστήριζες ότι το κόστος μη διάσωσης είναι μεγαλύτερο του κόστους διάσωσης.

-Η στάση πληρωμών, η χρεοκοπία μιας χώρας, έχει συγκλονιστικά αποτελέσματα, για τους εταίρους της, πολύ πιο δυσμενή από το αν παρείχαν βοήθεια. Η Ελλάδα χρειάζεται περίπου 50 δισ. ευρώ για εξυπηρέτηση των χρεών της. Ποσό, δηλαδή, μικρότερο από το 3% του συνολικού ευρωπαϊκού χρέους. Το χρέος του δημοσίου, εν τω μεταξύ, γενικώς όχι μόνο για την Ελλάδα, εξελίσσεται με διακυμάνσεις. Όταν η οικονομία πάει καλά, στις ανοδικές περιόδους, αναπτύσσεται ο ιδιωτικός δανεισμός. Αντιθέτως, όταν η οικονομία είναι σε κάθοδο, αναπτύσσεται, αντί του ιδιωτικού, ο δημόσιος δανεισμός. Δηλαδή, το δημόσιο χρέος είναι καθαρά βοήθεια του δημόσιου προς τον ιδιωτικό τομέα. Υπάρχουν μελέτες που συμπεραίνουν ότι το έλλειμμα του δημοσίου αυξάνει τα κέρδη του ιδιωτικού τομέα και κανονικά θα πρέπει, μακροοικονομικά, να συνυπολογίζεται στα κέρδη του κεφαλαίου. Ό,τι είναι έλλειμμα για το κράτος είναι πλεόνασμα για τον ιδιωτικό τομέα. Είναι τελείως κακόβουλο να θεωρείται αυτό σπατάλη. Είναι καθαρό κέρδος των ιδιωτικών επιχειρήσεων.

 * Τι προτείνουμε, λοιπόν, εμείς;

-Αύξηση των επενδύσεων. Όταν, όμως, δεν υπάρχει ζήτηση στην αγορά, οι ιδιώτες δεν επενδύουν. Η μόνη δυνατότητα, πλέον, είναι να επενδύσει το κράτος ή να κάνει επενδύσεις η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Όσοι δεν συμφωνούν, απαντούν με τον κίνδυνο του πληθωρισμού. Μα σήμερα ο ορατός και άμεσος κίνδυνος είναι η ύφεση όχι ο πληθωρισμός. Ο Κρούκμαν δεν είπε την περίφημη φράση ότι «ευτυχώς που υπήρξαν τα ελλείμματα και έτσι δεν μεταβλήθηκε η κάμψη σε άγρια ύφεση»; Την ανέφερε επίσης ο πιεζόμενος πορτογάλος πρωθυπουργός Σόκρατες, αν και δεξιός σοσιαλδημοκράτης.

 * Υποστηρίζουν, π.χ. ο Τρισέ, ότι είμαστε στην αρχή της αρχής της ανάκαμψης. Το πιστεύεις;

-Όχι, αντιθέτως. Μέσα στην τελευταία τριετία, στις είκοσι από τις είκοσι επτά χώρες της ΕΕ, το δημόσιο έλλειμμα τριπλασιάστηκε λόγω της δαπάνης που έγινε για να διασωθεί ο χρηματοπιστωτικός τομέας. Έτσι όμως στέρεψε η ρευστότητα της οικονομίας και αντί για καλό έκανε κακό.

 * Τι έγιναν τα χρήματα;

-Δεν δόθηκαν μέσω πιστώσεων σε επιχειρήσεις. Αντίθετα, μειώθηκαν από 10% στο 4%. Οι τράπεζες προτιμούν τη δική τους εξασφάλιση, βραχυχρόνια, δεν παίρνουν ρίσκο. Προστατεύουν τους μετόχους τους, και ας καταστρέφεται η οικονομία. Δεν ξεπεράστηκε η κρίση, λοιπόν, ούτε στις ΗΠΑ. Πήρε απλώς μια ανάπαυλα. Μεγαλύτερο κακό και από την κρίση, να ξέρετε, κάνει πάντα, και σήμερα επίσης, ο τρόπος που αντιμετωπίζεται. Το σημείωσε αυτό και ο Στίγκλιτς. Η πολιτική που υιοθετήθηκε βαθαίνει την κρίση, είναι επιλογή υφεσιακή.

 * Υποστηρίζεται και από την αριστερά ότι η κρίση παράγει συντηρητικά ρεφλέξ. Προχθές, μιλώντας στον ΣΥΡΙΖΑ Γαλατσίου, το αντέκρουσες. Γιατί; Ξεχνάς το μεσοπόλεμο;

-Και τότε και τώρα εφευρέθηκε η θεωρία, και απ' την αριστερά, ότι κατά την περίοδο της κρίσης οι άνθρωποι συντηρητικοποιούνται. Πρόκειται για έναν ισχυρισμό της αριστεράς για να δικαιολογήσει της δική της αδράνεια και αποτυχία να κινητοποιήσει τον κόσμο. Αντίθετα, οι άνθρωποι γίνονται πιο ριζοσπαστικοί διότι οι βεβαιότητες κλονίζονται και η απόγνωση εκτρέφει τον κίνδυνο παράτολμων πρωτοβουλιών, όχι συντηρητικών. Αλλά η αριστερά αδυνατεί να παρουσιάσει σαφείς θέσεις και στίγμα που να προσελκύει, και έτσι ο κόσμος απογοητευμένος στρέφεται προς άλλες κατευθύνσεις. Τότε η αριστερά υποστήριζε ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην καταπολέμηση του πληθωρισμού, διότι διαβρώνει το εργατικό εισόδημα. Άρα έδινε προτεραιότητα στο σταθερό νόμισμα και όχι στην επεκτατική πολιτική. Ένας ιδιότυπος μονεταρισμός από τα αριστερά. Όμως το σκληρό νόμισμα σημαίνει υψηλή ανεργία. Στους άνεργους αυτό φαινόταν ως υποστήριξη όσων διατηρούσαν εισόδημα σε βάρος αυτών που το έχαναν και έτσι απελπισμένοι γύριζαν την πλάτη, στράφηκαν σε άλλες λύσεις.

 * Σ' αυτήν την κρίση δεν ισχύει αυτό;

-Μήπως και τώρα μια σχολή της αμερικανικής αριστεράς δεν κάνει κριτική στον Ομπάμα απ΄ αυτήν την αφετηρία; Άλλοι, πάλι, όταν λες ότι το έλλειμμα δεν είναι πρόβλημα, αν πρόκειται να γλυτώσουμε την ανάκαμψη, να διασώσουμε την οικονομία, σου απαντούν: μα, να ξαναγυρίσουμε στο μοντέλο που έχει καταρρεύσει, του χρεοκοπημένου καπιταλισμού; Ή άλλοι λένε: εμείς θα δώσουμε λύσεις στα προβλήματα του καπιταλισμού; Ο Μαρξ, όμως, υποστήριζε στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο ότι η εργατική τάξη είναι η μόνη τάξη της κοινωνίας που έχει συνολική θεώρηση των πραγμάτων. Επειδή το προλεταριάτο δεν έχει περιουσία, το συμφέρον του ταυτίζεται με το συμφέρον της κοινωνίας στο σύνολό της. Το κεφάλαιο αντίθετα έχει ιδιοτελές συμφέρον. Άρα μπορούμε να λέμε ότι δεν ενδιαφερόμαστε για τα προβλήματα της οικονομίας;

 * Η επίσημη, θα λέγαμε, αριστερά δεν πάσχει σήμερα απ' αυτό. Απεναντίας αναζητά προτάσεις. Βρίσκεται, όμως, σε αδυναμία να τις συγκροτήσει.

-Σύμφωνοι. Αλλά αν πασχίζει να βρει προτάσεις βάζοντας περιορισμούς, ότι π.χ. δεν θέλει να εμφανισθεί σαν διαχειριστής του καπιταλισμού ή θεωρεί ότι δεν είναι της αρμοδιότητάς της, τελικά δεν προβάλλει πολιτικές θέσεις, παραμένει άφωνη. Έτσι ο κόσμος μπροστά στα διλήμματα, που υποτίθεται πως τίθενται, να βγούμε από το ευρώ ή να μείνουμε και να αποδεχθούμε τις θυσίες, απαντά υπέρ του δεύτερου. Διότι το άλλο είναι, θεωρούν, μια παρακινδυνευμένη περιπέτεια.

 * Έτσι, όμως, όπως είναι δομημένο -από θεσμούς και αγορές- το πλαίσιο για να ασκείται η πολιτική σε επίπεδο ΕΕ, υπάρχει η δυνατότητα εφαρμογής ενδιάμεσων πολιτικών; 

 

-Υποστηρίζω ριζοσπαστικές λύσεις, δεν σημαίνει ότι απορρίπτω τη διαχείριση. Από εκεί και πέρα έχουμε πει εκατό φορές ότι πρέπει να ενωθούμε με τις λαϊκές και προοδευτικές, τις ριζοσπαστικές δυνάμεις στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης και μάλιστα με τους ομοιοπαθείς της κατηγορίας των ΡΙIGS, των «χοίρων», αλλά και άλλες, όπως η Γερμανία, Γαλλία κ.τ.λ. Για να επηρεάζουμε την πολιτική στην ευρωζώνη πρέπει να έχουμε συμμαχίες. Δεν υπάρχει καν πρόταση κατατεθειμένη απ' αυτές τις δυνάμεις για συντονισμό και συνεργασία.

 * Γιατί συμβαίνει αυτό κατά τη γνώμη σου;

-Γιατί η αριστερά δεν έχει ξεκαθαρίσει τι θέλει. Ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο εκδοχές. Φοβάται, αφενός, μην θεωρηθεί ότι είναι διαχειρίστρια του καπιταλισμού. Αλλά οικονομία δεν είναι μόνο το κεφάλαιο, είναι και η απασχόληση των ανθρώπων, η εργασία του, οι μισθοί του, οι εργαζόμενοι, η κοινωνία. Δεν είναι μόνο τα κέρδη. Αφετέρου, είναι η ιδέα να κάνουμε την επανάσταση, που όμως αυτήν τη στιγμή δεν βρίσκει άμεση απήχηση. Και εγώ είμαι με την επανάσταση, αλλά δεν σημαίνει ότι θα γίνει επειδή το λέμε. Πρόκειται για ρεύματα κοινωνικά που εκδηλώνονται. Χρειάζεται προεργασία, αφύπνιση της κοινωνίας και ασφαλώς να βοηθάμε κάθε κινητοποίηση και εξέγερση που σημειώνεται.

 * Τι προτάσεις μπορούσαμε να κάνουμε;

-Λόγου χάρη, εθνικοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα. Να μην είναι κερδοφόρα η λειτουργία του, αλλά υπέρ του δημόσιου συμφέροντος. Ως και ο Σουμπέτερ το είχε υποστηρίξει αυτό προπολεμικά, για να αποφεύγονται οι κρίσεις. Η κρίση, επιπλέον, πρέπει να αντιμετωπισθεί κατά κύριο λόγο με αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, διότι οφείλεται στο γεγονός ότι σήμερα έχει συρρικνωθεί το διαθέσιμο πραγματικό εισόδημα και, λόγω του κλίματος δυσπιστίας, οι άνθρωποι προτιμούν να αποταμιεύουν παρά να δαπανούν. Άρα έπρεπε να αυξηθεί η εθνική δαπάνη, ιδιωτική και δημόσια. Να αυξηθούν δηλαδή οι μισθοί και η δαπάνη του κράτους, ώστε να μην καταρρεύσει η αγορά. Αυτό, σήμερα, είναι η αιτία της κρίσης και σύρει το χορό της οικονομίας προς τα κάτω. Έτσι και πας τώρα να ενισχύσεις τις αγορές έχεις, αφενός, τους μονεταριστές, που σπεύδουν να πουν ότι θα αυξηθεί ο πληθωρισμός, αλλά και την αριστερά να μην παίρνει σαφή θέση στο θέμα. Εν τω μεταξύ, εάν υποστηρίξεις αυτό, οι πρώτοι που θα σε καταδικάσουν είναι οι Βρυξέλλες και η Φρανκφούρτη! Οπότε, ξυπνά ο φόβος της αποβολής από το ευρώ, με το ερώτημα τι κάνουμε μετά.

 * Δεν είναι αυτό πραγματικό πρόβλημα; Άρα, η αριστερά οφείλει να βγει με συνολική πρόταση: Ανατροπή του πλαισίου που υπάρχει σήμερα, που παράγει την κρίση και προκαθορίζει την υφεσιακή νεοφιλελεύθερη πολιτική, με μεταρρύθμιση των θεσμών της ΕΕ.

-Είναι πραγματικό πρόβλημα. Εφόσον η Ευρώπη συνιστά νομισματική περιοχή, τότε πράγματι πρέπει να έχει και ενιαίο τρόπο αντιμετώπισης των κρίσεων. Ούτε καν διεκδικούμε ένα διαφορετικό Σύμφωνο Σταθερότητας, όμως αυτό που υπάρχει μας έχει δέσει τα χέρια. Δεν ξεκινάμε, δηλαδή, από το μηδέν να διεκδικήσουμε, αλλά από το μείον!

 * Πέρα απ' αυτό, τι μπορούσε να κάνει ως αντιπερισπασμό μια κυβέρνηση όταν ανέβαιναν έτσι τα spreads; Πού να βρει χρήματα;

-Χρήματα μπορούσαν να βρεθούν από την Κίνα, την Ιαπωνία. Η ιαπωνική Νομούρα προσφέρει με πολύ θόρυβο. Αλλά είναι ζήτημα πολιτικής. Να πει, έστω στους ευρωπαίους, δεν θα πάρουμε απ΄ τους άλλους, αλλά δώστε μας εσείς με λογικούς όρους.

* Αυτό, βέβαια, θα σήμαινε σύγκρουση. Η Ελλάδα μαζί με δύο – τρεις άλλες χώρες δεν θα ήταν αποτελεσματικότερο;

-Αυτό θα ήταν καλύτερο, θα δημιουργούσε μεγαλύτερη πίεση στην Ευρώπη για αλλαγή γραμμής.

* Πώς σπάει αυτός ο κλοιός;

-Και να μην μπορούμε να τον σπάσουμε, πρέπει να το θέτουμε αυτό το πρόβλημα. Να το θέτουμε κι ας μην μπορούμε να το λύσουμε. Μετά, να συγκεντρώσουμε δυνάμεις προς την κατεύθυνση αυτή. Διότι παρόμοιο πρόβλημα έχουν η Γαλλία, η Ιταλία κι άλλοι.

* Επιχειρήθηκε να περάσει σαν αληθές ότι στην Ελλάδα συμβαίνουν αυτά λόγω ανικανότητας, σπατάλης, διαφθοράς, υπερβολικών εργατικών κατακτήσεων κ.τ.λ. Άρα, οφείλει η Ελλάδα μόνη της να λύσει το πρόβλημα, διότι επιπλέον βλάπτει και τους άλλους. Εν τούτοις το πρόβλημα είναι του συστήματος.

-Αποκαλύπτεται τώρα, ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό αλλά αφορά την ίδια τη ζώνη του ευρώ, στην καρδιά της, στο σκληρό της πυρήνα και διατρέχει ολόκληρη την Ένωση. Το θεσμικό πλαίσιο του ευρώ προκαλεί και την αδυναμία του. Εάν οι αγορές κερδοσκοπούν σε βάρος του ευρώ, είναι γιατί προβλέπουν ότι το ευρώ έχει αδυναμίες, οι οποίες τώρα αποκαλύπτονται, και ότι εξ αυτού θα καταρρεύσει. Του επιτίθενται, για να καταρρεύσει. Και τούτο, γιατί είναι το μόνο νόμισμα στον κόσμο που δεν προβλέπει μηχανισμό αυτο-διάσωσης.

 * Πέταξε, θα λέγαμε, το σωσίβιο στη θάλασσα.

-Ναι, ενώ το είχε! Το ecu, ο πρόγονος του ευρώ, είχε μηχανισμό αυτο-διάσωσης. Τον είχαν συμφωνήσει οι Ζισκάρ Ντ' Εστέν και Σμιτ. Το 1992, ο Κολ τον κατάργησε.

 * Το κίνητρο ποιο ήταν;

-Το υποτιθέμενο συμφέρον του γερμανού φορολογούμενου. Να μην διακινδυνεύει για άλλες χώρες. Εν τω μεταξύ, είναι τελείως ανόητο αυτό, διότι η σταθερότητα των ευρωπαϊκών συναλλαγών δεν θα ήταν για το συμφέρον των άλλων χωρών, αλλά της ίδιας της Γερμανίας. Επί ecu, έγινε επίθεση στο γαλλικό φράγκο και η Μπούντεσμπανκ δάνεισε τεράστια ποσά στην Τράπεζα της Γαλλίας για να διασωθεί το φράγκο. Φυσικά δάνειο ήταν, επιστράφηκε. Μετά βρέθηκαν σε κρίση η ιταλική λίρα και η λίρα Αγγλίας. Ο Κολ είπε δεν βοηθάω, παρά την υποχρέωσή του. Γι' αυτό και οι δύο βγήκαν εκτός συστήματος και υποτίμησαν τα νομίσματά τους. Η Ιταλία επανήλθε. Η Αγγλία, επί Μέιτζορ, πικαρισμένη δεν επανήλθε ποτέ.

 * Δεν είναι μόνο η απουσία αυτο-διάσωσης. Μπαίνουν και διάφορα άλλα εμπόδια, π.χ. να δανειστείς απ' αλλού.

-Θα μπορούσε και να μην επιτρέπει το δανεισμό, αν είχε θεσπίσει ευρωπαϊκές διαδικασίες σε αντικατάσταση των εθνικών που καταργήθηκαν. Έχει, όμως, το σύστημα δύο κακά: έχει μπλοκάρει αφενός τις εθνικές πολιτικές, χωρίς να έχει δημιουργήσει ευρωπαϊκές. Το νόμισμά έχει αφαιρεθεί -από κάθε χώρα- και έτσι δεν μπορούμε να πάρουμε νομισματικά μέτρα, π.χ. υποτίμηση, ενώ η δημοσιονομική πολιτική έχει τεθεί υπό έλεγχο, υπό επιτήρηση. Άρα, ούτε και εδώ μπορούμε να ασκήσουμε δημοσιονομική πολιτική. Κι αυτό χωρίς να υπάρχει ευρωπαϊκός προϋπολογισμός -είναι 1% του Κοινοτικού ΑΕΠ, ενώ έπρεπε 7% – 10%- χωρίς η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να μπορεί να μεταφέρει πόρους, ούτε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να μπορεί να δανείσει τις χώρες απευθείας. Αποτέλεσμα, το σύστημα του ευρώ να χωλαίνει και να προσφέρεται για κερδοσκοπία με συνέπεια να την πληρώνουν οι αδύνατες χώρες.

* Εν τω μεταξύ, η Ε.Ε. προχωρεί και επιβάλλει την πολιτική της: μετά την Ιρλανδία και την Ελλάδα έχουμε την Πορτογαλία, την Ισπανία, ίσως την Ιταλία, τη Γαλλία. Δεν πάει όμως έτσι σε αδιέξοδο;

 

-Το ευρώ περνάει κρίση η οποία πια φαίνεται. Η Ελλάδα ήταν η πρώτη που την υπέστη. Ακολουθούν οι άλλες. Το πρόβλημα όμως είναι ενιαίο.

 * Πώς θα λυθεί αυτό το πρόβλημα;

 -Πρέπει να αναθεωρηθεί το Σύμφωνο Σταθερότητας, να επιλεγούν άλλοι μηχανισμοί και να εξασφαλισθεί ρήτρα διάσωσης, αλλά και ανάπτυξης. Χρειάζεται αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Για να γίνει πραγματική ζώνη και να μην είναι ευάλωτη, χρειάζεται αλληλεγγύη μεταξύ των χωρών. Αυτή μπορεί να υπάρξει ακόμη και με τη μη ομοσπονδιακή δομή της ΕΕ. Να αφήσουν τη δημοσιονομική πολιτική να εξελίσσεται ανάλογα με τις ανάγκες κάθε χώρας. Η ανεργία είναι απόρροια αυτού του περιορισμού. Η φιλοσοφία του Συμφώνου Σταθερότητας είναι μονεταριστική, συνεπώς υφεσιακή, γεννά την αύξουσα ανεργία.

 

«Να προσφύγουμε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο!»

 

* Στην Ελλάδα, τώρα, η φιλολογία περί χρεοκοπίας πόσο αληθεύει;

-Δεν είναι αλήθεια. Στο παρελθόν έχουμε βρεθεί σε πολύ πιο δύσκολη κατάσταση. Το 1995, για παράδειγμα, τα τοκοχρεολύσια απορροφούσαν περισσότερους πόρους, και οι τόκοι ήταν υψηλότεροι, και τα spreads ήταν μεγαλύτερα. Έχουμε περάσει στο πρόσφατο παρελθόν από στενωπούς πολύ πιο επικίνδυνους.

 * Πώς αντιμετωπίζεται το πρόβλημα, λοιπόν, από μια κυβέρνηση;

-Μα χρειάζεται τόλμη. Με δυναμισμό και αποφασιστικότητα. Η ελληνική κυβέρνηση δεν διαπραγματεύτηκε τίποτα. Εφάρμοσε τις οδηγίες που δίδονταν από τις Βρυξέλλες χωρίς καμιά διαπραγμάτευση. Μπορούσε όμως να πατήσει πόδι, να ζητήσει ανταλλάγματα. 

 * Και η γνώμη της Moody's, οι «αγορές»;

-Αφορά τις αγορές, δεν αφορά τη λειτουργία των θεσμών η γνώμη της Moody's. Θα πει ένα Εφετείο, π.χ., δεν δικάζω διότι η Moody's έχει κακή γνώμη για το πρωτοδικείο; Λοιπόν, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα οφείλει να προμηθεύει ρευστότητα. Αυτή είναι η αρμοδιότητα που της έχει ανατεθεί! Δεν μπορεί να το αρνείται γιατί μια ιδιωτική εταιρεία έχει ετούτη ή εκείνη την άποψη για την οικονομία μιας χώρας. Μπορούσαμε να πάμε ακόμη και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, στην περίπτωση που είχαμε μια αρνητική εκτίμηση για την Ελλάδα και η ΕΚΤ έλεγε ότι εξ αυτού δεν δέχεται τα ελληνικά ομόλογα ως εγγύηση. 

 *Δεν είναι κανόνας αυτό, γραμμένος.

-Πουθενά. Είναι ερμηνεία δική τους. Πουθενά δεν έχει γραφτεί αυτό.

 

ΠΗΓΗ: «Η Εποχή», Πέμπτη, 11 Φεβρουαρίου 2010

Ταξίδι στην ομίχλη

 

Του Γιάννη Ποταμιάνου

 

Θόλωσαν τον καθρέφτη

οι υδρατμοί

Οι γραμμές απροσδιόριστες

Τα αντικείμενα διαχέονται

στον χώρο

Θολά τα πρόσωπα

ομιχλώδη

Σαν επιβάτες που διαβαίνουν

την Αχερουσία λίμνη

Μ' αρέσει να κοιτάζω

το πρόσωπό μου

Στον θολό καθρέφτη,

Θολώνει κι αυτό

σαν τις αναμνήσεις μου

Μου αρέσει να ταξιδεύω

στην ομίχλη

Ξεχνώ τις χαρακιές

στα μάγουλα,

που όργωσαν τα χρόνια

Προσπερνώ τις χαράδρες,

που έσκαψαν τα ποτάμια

των δακρύων μου

 

Το θολό τώρα αναζητώ

Όπως το διαυγές αναζητούσα

κάποτε

Μου αρέσουν τα ομιχλώδη

όνειρα

Και οι στόχοι οι θολοί,

οι ασαφείς

Των καλουπιών δραπέτες

να κυνηγάνε το ανέφικτο.

 

Δεν μου αρέσει πια το εφικτό,

ασφυκτιώ στα όριά του.

Όμως έχω ανάγκη τα όρια

και τους κοντινούς ορίζοντες

Για να δραπετεύω

Έχω ανάγκη τις δραπετεύσεις

και τα ταξίδια στην ομίχλη

Για να μην φαίνονται τα τείχη

που έχτισε γύρω μου η ζωή

Για να απαλύνεται η μοναξιά,

από τις παρέες των φαντασμάτων

Και των  ψυχών

που ψάχνουν το δρόμο

Για τον Αχέροντα

 

Στις λαμπερές λέξεις βρίσκουν

στολίδια, οι ποιητές

Και στα νοήματα τα ομιχλώδη 

την ελευθερία

Με στίχους ελεύθερους, ασαφείς

αμφίσημους

Τη φαντασία αφήνουν να καλπάσει

αχαλίνωτη

Στα λιβάδια της ποίησης

Απολαμβάνοντας την ψευδαίσθηση,

της αθανασίας

 

Θολό και ομιχλώδες το όραμα

που σας δίνω,

Όμως εσείς φυλάξτε το

Ίσως κάποια μέρα να έχετε ανάγκη

τους θολούς ορίζοντές των ποιημάτων.

 

                                        14 Σεπτεμβρίου 2009, Γιάννης Ποταμιάνος

Έξοδος…

 

(Ανοιχτή επιστολή προς τους Έλληνες Βουλευτές)

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

 

Κύριοι Βουλευτές

Οι Αιτωλοακαρνάνες, όπως και όλοι οι Έλληνες, είμαστε, όπως είναι ευνόητο, θύματα του αμοραλισμού των μεταπολιτευτικών κυβερνήσεων.

Πέραν όμως της κοινής αυτής μοίρας, έχουν οι αξιότιμοι πολιτικοί μας φροντίσει να φορτώσουν, πρόσθετα, εμάς τους Αιτωλοακαρνάνες, με δύο ιδιαίτερα οδυνηρούς σταυρούς:

Ο ένας τους είναι καταλήστευση των υδάτινων πόρων μας, που προωθείται με το κακούργημα της εκτροπής του Αχελώου. Στο όνομα της, πέρα από κάθε λογική και ηθική και νομική συνείδηση, εκτροπής της δικής τους περιβαλλοντικής πολιτικής.

Όταν το Συμβούλιο της Επικρατείας, με αλλεπάλληλες αποφάσεις του, ακυρώνει το έκνομο έργο τους. Όταν Ευρωπαϊκή Ένωση απορρίπτει το τερατούργημά τους και αρνείται να χρηματοδοτήσει την ολοκλήρωση του καταστροφικού τους εξαμβλώματος.

Όταν στην περιοχή της Μεσοχώρας, στην οποία συντελείται το ανοσιούργημα, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, προελαύνει η βαρβαρότητα σε βάρος της ελληνικής φύσης. Και το ηροστράτειο έργο τους καταδικάζεται σε πανευρωπαϊκή και παγκόσμια κλίμακα από καθένα με στοιχειώδη λογική και οικολογική συνείδηση άνθρωπο.

Όταν ο Αχελώος, για μας τους Αιτωλοακαρνάνες, είναι, όχι απλά πηγή ζωής, αλλά η ίδια μας η ζωή! Οι φλέβες μας, που θέλουν να τις κόψουν, για να μας αποτελειώσουν. Αφού το 40% του εδάφους της Αιτωλοακαρνανίας δεν ποτίζεται.

Κακούργημα, για το οποίο συνηγορεί η κομματική τετρακτύς των ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΚΚΕ και ΛΑΟΣ. Και ασφαλώς, όπως φαίνεται, στο όνομα της ωμής ψηφοθηρίας. Δεδομένου ότι οι Θεσσαλοί υπερτερούν πληθυσμιακά των Αιτωλοακαρνάνων.
Σάμπως δεν έφτανε η δολοφονία του Μαρίνου Αντύπα και των κολίγων στο Κιλελέρ! Ή η καταστροφή των υδροβιότοπων και υγρότοπων κάπου εφτά θεσσαλικών λιμνών (Κάρλας, κλπ)! Και είναι ανάγκη να θυσιαστούν και η Αιτωλοακαρνανία και οι Αιτωλοακαρνάνες και ο Αχελώος και η λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου,κλπ.

Πάντα στο βωμό της τσιφλικάδικης απληστίας και του πολιτικού αμοραλισμού!

Ο άλλος, εξίσου, επαχθής, για μας, σταυρός είναι η διοικητική συνύπαρξη με το δοβλέτι των Αχαιών.

Είναι πασίδηλο ότι ζούμε στον, πολύ επαχθέστερο του θρησκευτικού, καπιταλιστικό Μεσαίωνα. Κι όπως στα τότε απολυταρχικά και φεουδαρχικά καθεστώτα οι λαοί αντιμετωπίζονταν – πωλούνταν ή αγοράζονταν ή δίνονταν προίκα – ως κοπάδια αλόγων ζώων, παρόμοια αντιμετωπιζόμαστε κι εμείς σήμερα από τους τσιφλικάδες πολιτικούς, για χάρη του αχαϊκού δοβλετιού!…

Είναι τελείως ακατανόητη η όλως αταίριαστη και ασύμβατη με τους Πελοποννήσιους συζυγία μας. Αφού δεν μας χωρίζει απλά και μόνο η θάλασσα, αλλά και άβυσσος νοοτροπίας. Ακόμη και η διέλευσή της γέφυρας, που τεχνικά μας ενώνει, μας κοστίζει πολύ ακριβά. Όπως και κάθε άλλη ανάμεσά μας διοικητικής, δικαιικής ή οικονομικής φύσεως σχέση.

Και ποιοι και με ποια στρεβλή σκοπιμότητα δεν θέλησαν και δεν θέλουν να συνταιριαστούμε με τους συντοπίτες μας στερεοελλαδίτες (Ευρυτανία, Φωκίδα, Φθιώτιδα, τα πλησιόχωρα προς την Αιτωλοακαρνανία Ιόνια νησιά); Με τους οποίους μιλούμε την ίδια γλώσσα, της αλληλοκατανόησης, της αλληλοβοήθειας, της δικαιοσύνης και της ντομπροσύνης!…

Ασφαλώς αυτοί, που θέλουν «να μας έχουν του χεριού» τους. Κι, όχι μόνο να μην μας αφήνουν «να σηκώσουμε κεφάλι», αλλά και να μπορούν να μεθοδεύουν με όλους τους δυνατούς τρόπους την αποψίλωσή μας απ' τις αναπτυξιακές μας προϋποθέσεις και δυνατότητες. Όπως μέχρι τώρα παντοιοτρόπως έχει περίτρανα αποδειχτεί.

Αφου, ξεκινώντας απ' την παντελή – και άρα συναινετική για τα συμφέροντα των σφετεριστών των υδάτινων πόρων μας – αδιαφορία (περίπτωση εκτροπής Αχελώου), κινούνται, σε άλλες περιπτώσεις, συστηματικά μέσα σε πλαίσια μεθοδευμένης αντιπαλότητας και ωμού ανταγωνισμού. Για να φτάνουν μέχρι και την απροκάλυπτη ή συγκεκαλυμμένη «βίαιη και αυταρχική» αρπακτικότητα (περίπτωση τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αγρινίου, κλπ)…

Κατάσταση, που θα γίνεται ολοένα οδυνηρότερη και ζοφερότερη, τώρα, που οι περιφερειάρχες θα εκλέγονται. Οπότε η πελοποννησιακή πλειοψηφία θα συνθλίβει και θα καταδικάζει σε ολοένα και μεγαλύτερη υπανάπτυξη την μέχρι τώρα φυτοζωούσα Αιτ/νία.

Γι' αυτό ζητούμε εδώ και τώρα οριστικό διαζύγιο απ' την τόσο αταίριαστη και ζημιογόνα για την Αιτωλοακαρνανία ετεροβαρή αυτή συζυγία!

Επιτέλους βαρεθήκαμε την κατάσταση πολιορκίας απ' τους τσιφλικάδες της Θεσσαλίας και τους κοτζαμπάσηδες της Αχαΐας, όπως στο Μεσολόγγι απ' τον Κιουταχή και τον Ιμπραήμ.

Η έξοδός μας είναι απαραίτητος όρος για την περαιτέρω επιβίωσής μας.

Και αυτό εξαρτάται από σας, κύριοι Βουλευτές.

Απ' το κατά πόσο είστε διατεθειμένοι να εγκαινιάσετε το καθεστώς πολιτικής φιλοτιμίας (που υπαινίχθηκε ο Ομπάμα) και να τρματίσετε το καθεστώς της τουρκισίας (= αδικίας και αυθαιρεσίας, κατά τον Κοραή)!

Εξ αιτίας του οποίου, όπως θα έλεγε και ο Μακρυγιάννης, καταντήσαμε η παλιοψάθα του παγκόσμιου χλευασμού και σαρκασμού.

Διαφορετικά η περιβαλλοντική σας πολιτική (περίπτωση Αχελώου) θα είναι Πιτυοκάμπτης και ο Καλλικράτης σας (περίπτωση περιφερειών) θα είναι, για μας, απλά ληστοκράτης!

 

Με τιμή, Παπα-Ηλίας Υφαντής, 12-04-2010

 

http://papailiasyfantis.blogspot.com

http://papailiasyfantis.wordpress.com

e-mail: papailiasyfantis@gmail.com

Ερμηνεία των γεγονότων 

 

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

 

 

Οι οικονομικές εξελίξεις είναι ραγδαίες και ο λαός μας μέσα στο αναστάσιμο κλίμα της χαράς και της ευφροσύνης, το οποίο δεν έγινε παρά ελάχιστα αντιληπτό, ζει την κοσμική αβεβαιότητα, καθώς οι βεβαιότητες του παρελθόντος έχουν καταρρεύσει με πάταγο και ουδείς πλέον υπόσχεται καλύτερες ημέρες.

Βέβαια έγινε κάποια απόπειρα να δαιμονοποιηθεί ένα πρόσωπο, η γερμανίδα καγκελάριος Μέρκελ, ως υπεύθυνη για το κλίμα που επικράτησε, οι εχέφρονες όμως καλό θα κάνουν να εμβαθύνουν στην κριτική ανάλυση των γεγονότων. Προς διευκόλυνση θα παραθέσω κάποια αποσπάσματα κειμένου, το οποίο αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, καθρέπτη της σύγχρονης κοινωνίας.

"Η πολιτική είναι κάτι που δεν έχει καμμιά σχέση με την ηθική. Η Κυβέρνηση που κατευθύνεται από ηθικούς συναισθηματισμούς δεν είναι πολιτική και επομένως η εξουσία της είναι εύθραυστη. Αυτός που θέλει να επικρατήση στην πολιτική κονίστρα πρέπει να είναι πονηρός και υποκριτής. Τα μεγάλα λαϊκά προτερήματα -η ειλικρίνεια κι η τιμιότητα- είναι μεγάλα ελαττώματα στην πολιτική".

"Χωρίς το πολίτευμα της απολυταρχίας πολιτισμός δεν μπορεί να υπάρξη. Ο πολιτισμός δεν είναι έργο της μάζας, αλλά εκείνου που την οδηγεί, όποιος και αν είναι αυτός. Ο όχλος είναι βάρβαρος και τη βαρβαρότητά του τη δείχνει σε κάθε ευκαιρία. Μόλις ο όχλος πάρει στα χέρια του την ελευθερία, τη μετατρέπει αμέσως σε αναρχία, που είναι ο μεγαλύτερος βαθμός της βαρβαρότητας…Οι χριστιανικοί λαοί αποκτηνώθηκαν με τα ισχυρά ποτά, η νεολαία τους αποβλακώθηκε με τις κλασικές σπουδές και με την πρόωρη ακολασία, στην οποία την έχουν προωθήσει και την προωθούν οι πράκτορές μας".

"Το σύνθημά μας είναι: "Δύναμη και υποκρισία". …Το δόγμα της βίας μέσα σ' ένα καλά μελετημένο σχέδιο είναι τόσο αποτελεσματικό, αυτό το ίδιο, όσο και τα μέσα που η εφαρμογή του συνεπάγεται στην πράξη. Θα θριαμβεύσουμε και θα υποδουλώσουμε όλες τις κυβερνήσεις στην υπερκυβέρνησή μας, όχι μονάχα με τα μέσα της βίας, αλλά και μ' αυτό το ίδιο το δόγμα της αυστηρότητας. Είναι αρκετό να ξέρουν οι άνθρωποι, ότι είμαστε άκαμπτοι, για να σταματήση έτσι κάθε αντίδραση εκ μέρους τους".

"Είναι για μας απαραίτητο, οι πόλεμοι να μη δίνουν, όσο αυτό είναι δυνατό, εδαφικά πλεονεκτήματα. Η κύρια σημασία του πολέμου πρέπει να μεταφέρεται στο οικονομικό πεδίο. Έτσι τα έθνη θα δουν τη δύναμη και την υπεροχή μας – και τελικά και τα δύο εμπόλεμα μέρη θα πέσουν στα δίχτυα μας με τη δράση των διεθνών πρακτόρων μας, που έχουν ολάνοιχτα τα μάτια τους και κανένα σύνορο δεν τους εμποδίζει".

"Τα νέα κράτη έχουν στα χέρια τους μεγάλη δημιουργική δύναμη: τον τύπο. Ο προορισμός του τύπου είναι να υποδεικνύη στους αρμοδίους τις δήθεν απαραίτητες ενέργειες, να κάνη γνωστά τα λαϊκά αιτήματα, να δημιουργεί δυσαρεστημένους και να τους δίνη φωνή. Ο τύπος ενσαρκώνη την ελευθερία του λόγου. Όμως τα κράτη δεν μπόρεσαν να χρησιμοποιήσουν τη δύναμη αυτή κι' έτσι αυτή έπεσε στα χέρια μας. Με τη δύναμη αυτή πετυχαίνουμε πλήρη επιρροή και συνάμα μένουμε αφανείς…Η ακατάσχετη φλυαρία έχει μεταβάλει τις συνεδριάσεις των Κοινοβουλίων και τις διάφορες δημόσιες συγκεντρώσεις (όταν γράφηκε το κείμενο δεν είχε ανακαλυφθεί η τηλεόραση) σε ρητορικές παλαίστρες. Θρασείς δημοσιογράφοι χτυπούν κάθε μέρα το κυβερνητικό προσωπικό. Οι καταχρήσεις της εξουσίας θα καταλήξουν τελικά στην πτώση όλων των πολιτευμάτων και τα καθεστώτα θα ανατραπούν από το εξαγριωμένο πλήθος".

"Οι λαοί σήμερα είναι δεμένοι με τη σκληρή εργασία πιο πολύ παρά όσο ήταν δεμένοι με την αιχμαλωσία και τη σκλαβιά. Τον αιχμάλωτο και τον σκλάβο μπορούσε κανείς να τον ελευθερώση με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Με τον δυνάστη του μπορούσε κανείς νάρθη σε κάποια συμφωνία, αλλά με την κοινωνική δουλεία και αθλιότητα που τον περιζώνει δεν μπορεί. Τα δικαιώματα που έχομε περιλάβει στους σχετικούς νόμους είναι εικονικά για τις μάζες, δεν είναι πραγματικά. Όλα αυτά τα δήθεν δικαιώματα του λαού δεν υπάρχουν παρά στη φαντασία. Γράφονται στα χαρτιά, αλλά στην πράξη ποτέ δεν εφαρμόζονται".

"Με την καθοδήγησή μας ο λαός κατέστρεψε την αριστοκρατία…Τώρα που η αριστοκρατία αυτή καταστράφηκε, ο λαός πέρασε στον ζυγό των διαφόρων τυχάρπαστων και νεοπλούτων λωποδυτών που τον καταπιέζουν χωρίς έλεος…Όταν θα έρθη ο καιρός για τον κοσμοκράτορα ηγεμόνα μας να στεφθή, αυτά τα ίδια τα χέρια των υποχειρίων σε μας λαών θα σαρώσουν κάθε τι που θα μπορούσε να είναι εμπόδιο".

"…με τη σημερινή βάση της επιστήμης αυτής, όπως εμείς τη διαστρέψαμε, ο λαός, πιστεύοντας τυφλά στον τύπο και με τις άφθονες πλάνες που του σερβίρονται με αυτόν, τρέφει έχθρα προς όλες τις καταστάσεις που τις νομίζει ανώτερές του, γιατί δεν είναι σε θέση να καταλάβη τη σπουδαιότητα της καθεμιάς. Η έχθρα αυτή θα αυξηθή ακόμη περισσότερο με την οικονομική κρίση που σε λίγο θα ξεσπάση και θα σταματήση την κίνηση του χρηματιστηρίου και της βιομηχανίας".

"…πρέπει να καταστρέψουμε την πίστη, να ξερριζώσουμε από τον νου των χριστιανών την αρχή της θεότητας και του αγίου Πνεύματος και στη θέση της να βάλουμε τους υλικούς υπολογισμούς και τις υλικές ανάγκες".

"Οι χριστιανοί αριστοκράτες ασυνήθιστοι, από παράδοση, στην ολιγάρκεια και στη λιτότητα, γρήγορα με τη φορολογία θα χρεοκοπήσουν οικονομικά. Συνάμα εμείς θα προστατεύσουμε το εμπόριο, τη βιομηχανία, το χρηματιστήριο και τις τράπεζες που βρίσκονται στα χέρια μας. Η σημασία του χρηματιστικού κεφαλαίου, μέσω του οποίου γίνεται το παιχνίδι της κερδοσκοπίας, είναι τεράστια, γιατί χωρίς κερδοσκοπία η βιομηχανία θα πολλαπλασίαζε τα ιδιωτικά κεφάλαια και θα βελτίωνε την αγροτική ιδιοκτησία, ελευθερώνοντάς την από τα χρέη στις γεωργικές τράπεζες. Πρέπει η βιομηχανία να αφαιρή από τον αγρότη τον καρπό που του δίνει η γη, όπως αφαιρεί κι' αυτό το κεφάλαιο που επενδύεται σ' αυτήν (ως δάνειο), το κέρδος, δίνοντάς του ένα μικρό τόκο και, τελικά, μέσω της τραπεζικής και χρηματιστηριακής κερδοσκοπίας όλο το χρήμα του κόσμου θα πέφτη στα χέρια μας. Αφού μεταφέρουμε όλους τους χριστιανούς στην τάξη των απόρων, θα σκύβουν μπροστά μας σαν ζητιάνοι, για να μπορούν να υπάρχουν".

Το κείμενο, απ' όπου και τα παρατεθέντα αποσπάσματα, είδε το φως της δημοσιότητας στη Ρωσία το 1901 με την επιμέλεια του Σεργκέι Νίλους, καθηγητή των ανατολικών γλωσσών. Ο επιμελητής ισχυρίστηκε ότι πρόκειται για τα πρακτικά του πρώτου σιωνιστικού Συμβουλίου στη Βασιλεία της Ελβετίας (1897). Ευθύς εξ αρχής οι σιωνιστές κατήγγειλαν το κείμενο ως τη μεγαλύτερη πλαστογραφία στην ιστορία της ανθρωπότητας. Παράλληλα όμως φρόντισαν να προμηθευθούν πληθώρα αντιτύπων τόσο από την πρώτη, όσο και από μεταγενέστερες εκδόσεις.

Αφήνουμε στη διάκριση του αναγνώστη του άρθρου να καταλήξει σε κάποιο συμπέρασμα. Εμείς ως κατακλείδα παραπέμπουμε στο βιβλίο της Αποκαλύψεως και στην περί των εσχάτων της ιστορίας θεολογία της Εκκλησίας. Το οικονομικό "παιχνίδι" δεν έχει μόνο οικονομικές διαστάσεις.

 

                                                                        "ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ", 11-04-2010

Τι σημαίνει στάση πληρωμών και γιατί είναι αναγκαία

 

Του Δημήτρη Καζάκη*

 

 

Όσοι αδυνατούν να κατανοήσουν το μέγεθος και τον χαρακτήρα του προβλήματος και επομένως εύκολα εικάζουν ότι το όλο ζήτημα δεν είναι παρά μια μπλόφα, δεν αγνοούν απλώς – σκοπίμως ή μη, αδιάφορο – τα πραγματικά δεδομένα του δημόσιου χρέους. Αδυνατούν να αντιληφθούν ότι αυτό που εμφανίζεται ως δημοσιονομική χρεωκοπία, συνιστά την χρεωκοπία ολόκληρου του τρόπου εξαρτημένης καπιταλιστικής ανάπτυξης της χώρας.

Ολόκληρος ο ελληνικός καπιταλισμός συνθλίβεται κάτω από το βάρος των δικών του εσωτερικών αδιεξόδων, αλλά και των αντιθέσεων που έχει αναδείξει η κρίση του παγκόσμιου καπιταλισμού. Ο φόβος που εμπνέει σε ορισμένους η ιστορική καμπή στην οποία βρισκόμαστε και τα επιτακτικά καθήκοντα που αντικειμενικά απορρέουν απ' αυτήν, είναι αυτό που βρίσκεται πίσω από τις θεωρίες περί χρεωκοπίας-μπλόφα. Γι' αυτό και κάνει εντύπωση ότι δείχνουν περισσότερη εμπιστοσύνη στη δύναμη του συστήματος να αυτορρυθμίζεται και να ξεπερνά τις κρίσεις του, ακόμη κι από τους πιο επίσημους εκπροσώπους του. Αυτή η τυπική πολιτική ουράς και συνθηκολόγησης μπροστά στα δύσκολα, εμφανίζεται σήμερα από κάποιους ως ακραιφνώς «αριστερή» και μάλιστα «ταξική» πολιτική.

Οι εργαζόμενοι δεν έχουν απλά να αντιμετωπίσουν μια άγρια επίθεση εναντίον τους, αλλά την χρεοκοπία ενός ολόκληρου συστήματος που καταρρέει και απειλεί να συμπαρασύρει μαζί του τη χώρα και το λαό της. Η ντόπια ολιγαρχία έχει εναποθέσει την ανασυγκρότηση του χρεοκοπημένου συστήματος στους γνωστούς μηχανισμούς του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου. Αυτό το νόημα έχει η μετατροπή της χώρας σε πραγματική αποικία των διεθνών αγορών, τραπεζών και κερδοσκόπων υπό την εποπτεία της ΕΕ και του ΔΝΤ. Η διεθνής εμπειρία έχει αποδείξει ότι καμμιά χώρα δεν βγήκε από μια τέτοια ανασυγκρότηση αλώβητη ή ακέραια.

Αυτό σημαίνει ότι η μάχη που καλούνται να δώσουν οι εργαζόμενοι σήμερα συνδέεται στενότερα παρά ποτέ με την συνολική κατάσταση και τις προοπτικές της χώρας. Κι αυτό το καταλαβαίνουν πρώτοι απ' όλους οι ίδιοι οι εργαζόμενοι, γι' αυτό και δεν είναι διατεθειμένοι να αναλωθούν σε μάχες οπισθοφυλακής εντοπισμένες μόνο στην απόκρουση των μέτρων της κυβέρνησης. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι οι λογαριασμοί που ανοίγουν σήμερα δεν μπορούν να κλείσουν με διαμαρτυρίες ενάντια στην κυβερνητική πολιτική. Αναζητούν εναγωνίως την πολιτική ηγεσία που θα τους εμπνεύσει και θα θέσει ως άμεση προτεραιότητα τη διάσωση της χώρας από την ελεγχόμενη πτώχευση και την αποικιοκρατική ανασυγκρότηση υπό το ΔΝΤ και την ΕΕ. Μόνο έτσι μπορεί σήμερα να τεθεί στις πιο πλατιές μάζες η ανάγκη της πάλης για την ανατροπή του κυρίαρχου συστήματος εξουσίας.

Ενδιαφέρει την αριστερά και μάλιστα εκείνη που αυτοπροσδιορίζεται ως ταξική, η μετατροπή της χώρας σε αποικία του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου; Την ενδιαφέρει η επιβολή καθεστώτος δημοσιονομικής κατοχής από τους δανειστές της χώρας, την ΕΕ και το ΔΝΤ; Ή της αρκεί απλά να καταγγέλλει τον καπιταλισμό; Αν δεν της αρκεί, τότε θα πρέπει να απαντήσει συγκεκριμένα στο τι πρέπει να γίνει με το δημόσιο χρέος, το οποίο έχει αναδειχθεί σε βασικό μοχλό όχι μόνο της επιβολής των αντιλαϊκών και αντεργατικών μέτρων, αλλά και της συνολικής εκποίησης της χώρας στους διεθνείς κερδοσκόπους.    

Το βασικό πρόβλημα με το δημόσιο χρέος δεν είναι τα υψηλά επιτόκια δανεισμού, όπως ισχυρίζεται η επίσημη προπαγάνδα, αλλά η αδυναμία εξυπηρέτησής του. Για να πάρουμε μια ιδέα αρκεί να πούμε τούτο: ενώ το ελληνικό δημόσιο δαπάνησε για το 2009 συνολικά 59,1 δις ευρώ σε αποδοχές και συντάξεις δημοσίων υπαλλήλων, σε ασφάλιση, περίθαλψη, κοινωνική προστασία, λειτουργικές δαπάνες, κοκ, για εξυπηρέτηση του χρέους δαπάνησε συνολικά 41,4 σε τοκοχρεολύσια και 42,7 σε δαπάνες για βραχυπρόθεσμους τίτλους του δημοσίου, ειδικές εκδόσεις ομολόγων και βραχυπρόθεσμη ταμειακή διευκόλυνση. Σύνολο εξυπηρέτησης 84,1 δις ευρώ, δηλαδή 142% των πρωτογενών δαπανών του δημοσίου ή 35% του ΑΕΠ!

Για να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτή η επιβάρυνση και πόσο ανατροφοδοτεί την έξαρση του δημόσιου χρέους, αρκεί να πούμε το εξής: Την τελευταία δεκαετία (2000-2009) το ελληνικό δημόσιο πλήρωσε στους δανειστές του περίπου 450 δις ευρώ. Παρ' όλα αυτά το δημόσιο χρέος της χώρας όχι μόνο δεν συγκρατήθηκε, αλλά αυξήθηκε την ίδια δεκαετία κατά 155 δις ευρώ! Και μιλάμε για μια περίοδο όπου το ύψος των επιτοκίων με το οποίο δανειζόταν το ελληνικό δημόσιο ήταν το ίδιο με αυτό της Γερμανίας. Επομένως το ζήτημα δεν είναι να βρεθούν με κάποιο τρόπο νέα χαμηλότοκα δάνεια. Κάθε νέο δάνειο που συνάπτει το ελληνικό δημόσιο αποτελεί ένα ακόμη καρφί στο φέρετρο της ελληνικής οικονομίας. Ακόμη κι αν κατορθώσει να αποσπάσει ξανά επιτόκιο του επιπέδου της Γερμανίας.

Αυτός είναι ο λόγος που δεν μπορεί να υπάρξει καμμιά άλλη πολιτική, αν δεν αντιμετωπιστεί πρώτα απ' όλα ο βρόγχος του δανεισμού και δεν ξεφύγει η χώρα από τη θανάσιμη λαβή που της έχουν εφαρμόσει οι δανειστές της με όπλο το ευρώ και την συνεπικουρία της ΕΕ. Όσο λοιπόν η αριστερά θεωρεί ότι το όλο ζήτημα της χρεωκοπίας είναι ένα παραμύθι που σκαρφίστηκαν ο δικομματισμός και οι αγορές για να επιβάλουν τις πολιτικές που θέλουν, τόσο περισσότερο θα αιχμαλωτίζεται από την κυρίαρχη πολιτική. Όσο κι αν στο ερώτημα των «άδειων ταμείων» που θέτει κάθε τόσο η κυβέρνηση, η αριστερά απαντά με το πάρτε τα από το μεγάλο κεφάλαιο. Με άλλα λόγια, ζητά να τα πάρουν από το ντόπιο μεγάλο κεφάλαιο και να τα δώσουν όχι στους εργαζόμενους, αλλά στο διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο που δανείζει το ελληνικό δημόσιο. Κι αυτό αποκαλείται από ορισμένους αντικαπιταλιστική πολιτική. Η μόνη αυθεντικά αριστερή και ταυτόχρονα ταξική απάντηση που μπορεί να δοθεί εδώ και τώρα είναι μία: Άμεση στάση πληρωμών ώστε να διασώσουμε τους πόρους που ιδιοποιούνται σήμερα οι διεθνείς τοκογλύφοι και κερδοσκόποι προκειμένου να δρομολογήσουμε μια άλλου τύπου ανάπτυξη της χώρας.

Όταν μιλάμε για άμεση μονομερή στάση ή παύση πληρωμών δεν εννοούμε μια μεθόδευση αναστολής της αποπληρωμής των δανείων, μέσα από αναδιαπραγμάτευση με τους δανειστές ή την αναδιάρθρωση του χρέους. Το λέμε αυτό γιατί όσο πιο πολύ πλησιάζει η στιγμή της εγκαθίδρυσης του καθεστώτος ελεγχόμενης πτώχευσης από την ΕΕ και το ΔΝΤ, τόσο περισσότερο θα ακούγονται απόψεις που θα συγχέουν την άμεση παύση πληρωμών με διάφορα σχήματα αναδιαπραγμάτευσης ή αναδιάρθωσης του χρέους εξασφαλίζοντας μια προσωρινή μερική ή ολική αναστολή των πληρωμών. Οι απόψεις αυτές συγχέουν την μονομερή παύση πληρωμών με την πτώχευση της χώρας, επιτρέποντας στο ΔΝΤ να εμφανιστεί ως αναγκαία και συμφέρουσα λύση από τη στιγμή που έρχεται να επιβάλλει μια αρχική αναστολή των πληρωμών με σκοπό την επαναδιαπραγμάτευση και αναδιάρθρωση του χρέους. Μια τέτοια αναστολή των πληρωμών όχι μόνο δεν συμφέρει το λαό και τον τόπο, αλλά θα οδηγήσει με μαθηματική βεβαιότητα σε μεγαλύτερη όξυνση το πρόβλημα της υπερχρέωσης, ενώ θα εκθέσει τη χώρα στους εκβιασμούς των πιο κερδοσκοπικών κεφαλαίων διεθνώς που ειδικεύονται στην εκμετάλλευση χρεοκοπημένων κρατών.

Δεν είναι λοιπόν μια οποιαδήποτε στάση ή αναστολή των πληρωμών που απαντά στο πρόβλημα του χρέους από τη σκοπιά και το συμφέρον των εργαζομένων, αλλά μόνο εκείνη η μονομερής παύση πληρωμών που αντιτίθεται σε κάθε προσπάθεια πτώχευσης της χώρας και επιβολής καθεστώτος κηδεμονίας από το ΔΝΤ και την ΕΕ. Ποια είναι η θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στη μονομερή παύση πληρωμών και στην αναστολή των πληρωμών μέσα από μια διαδικασία πτώχευσης; Το γεγονός ότι με την πρώτη αρνείται επίσημα η χώρα να αναγνωρίσει τις υποχρεώσεις της απέναντι στους δανειστές της, αρνείται να αναγνωρίσει κάθε δικαίωμα ή απαίτηση των δανειστών, ενώ με τη δεύτερη όχι μόνο δεν αρνείται τα δικαιώματα των δανειστών πάνω της, αλλά δηλώνει αδυναμία εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών της και τίθεται στη διάθεση των δανειστών της.

Η πρώτη επιλογή συνδέεται με την πάλη του λαού για την πολιτική, οικονομική και κοινωνική αυτοδιάθεσή του, για τη διάσωση της χώρας του από τις άρπαγες του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου, ενώ η δεύτερη επιλογή αποτελεί τη βάση όλων των πολιτικών του ΔΝΤ. Αυτός είναι ο λόγος που η μονομερής παύση πληρωμών που αρνείται να αναγνωρίσει δικαιώματα στους δανειστές, που αρνείται να θέσει τη χώρα υπό καθεστώς πτώχευσης και κηδεμονίας, αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αιτήματα όλων των λαϊκών επαναστατικών και απελευθερωτικών κινημάτων, από την εποχή που οι μπολσεβίκοι αρνήθηκαν μονομερώς να πληρώσουν τα τσαρικά χρέη και η διπλωματία τους πρωτοστάτησε να ενσωματωθεί στη διεθνή νομολογία η ρήτρα για το απεχθές χρέος (odious debt). Μια ρήτρα που προβλέπει ότι μια χώρα έχει κάθε δικαίωμα να αρνηθεί την αποπληρωμή των χρεών της όταν αυτά αποτελούν προϊόν διαφθοράς, ρεμούλας και κερδοσκοπίας.

Η μονομερής παύση πληρωμών θέτει σε πρώτη προτεραιότητα την ανάγκη να σταθεί η χώρα και ο λαός της στα πόδια τους, χωρίς τον φόρο αίματος στους δανειστές. Όμως για να γίνει αυτό δεν αρκεί η παύση πληρωμών. Αντίθετα, η παύση πληρωμών δεν έχει ουσιαστικά κανένα πρακτικό νόημα, αν δεν συνοδευτεί με ένα πακέτο άμεσων μέτρων θωράκισης της οικονομίας και της χώρας από τυχόν εκβιασμούς και πιέσεις. Δεν έχει κανένα νόημα αν δεν συνοδευτεί άμεσα με την επιβολή δραστικών ελέγχων στην κίνηση του κεφαλαίου, με την εθνικοποίηση των κύριων τραπεζών, με την έξοδο από το ευρώ και την ΟΝΕ και με μια γενναία αναδιανομή πλούτου προς όφελος των εργαζομένων όχι μόνο για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά ως βασική προϋπόθεση για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας σε νέα κοινωνική, ταξική και οικονομική βάση. Μόνο έτσι μπορεί να ορθοποδήσει η οικονομία και να οικοδομηθεί ένα ριζικά διαφορετικό κράτος από το σημερινό. Μόνο έτσι δεν θα χρειαστεί το δημόσιο να καταφύγει ξανά στη διεθνή κερδοσκοπία για δανεισμό.

 

* Ο Δημήτρης Καζάκης είναι οικονομολόγος – αναλυτής.

 

ΠΗΓΗ: ΠΡΙΝ 11-4-2010.

Ηλ. ΠΗΓΗ: Κυριακή, 11 Απριλίου 2010,   http://youpayyourcrisis.blogspot.com/2010/04/blog-post_11.html