Το Βυζάντιο ήταν μονοπολιτιστικό,  αλλά όχι μονοεθνικό

Συνέντευξη της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ

(στον Στέλιο Κούκο)

Παρόλο που η αφορμή της συνομιλίας μας με την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ήταν η επέτειος της Άλωσης, εντούτοις θεωρήσαμε πως αυτό αποτελεί μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να της απευθύνουμε ερωτήσεις εφ' όλης της… βυζαντινής ύλης.

Το ιδιαίτερο όμως στην περίπτωση της κορυφαίας στον κόσμο βυζαντινολόγου είναι η ξεχωριστή ενάργεια με την οποία παρακολουθεί και τα σημερινά γεγονότα, όπου στην ελληνική τουλάχιστον περίπτωση η βυζαντινή εμπειρία έχει να προσφέρει πάρα πολλά. Γι' αυτό και η κυρία Αρβελέρ δεν διστάζει να προτείνει και τις λύσεις. Έτσι, οι σύγχρονες ελληνικές περιπέτειες μπήκαν κι αυτές στη συζήτησή μας, όπως και η μοναδική ίσως ευκαιρία για την ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης.

Ποια στοιχεία φανερώνουν τη συνέχεια του αρχαίου ελληνικού κόσμου μέσα στο Βυζάντιο; Η διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και ίσως και η γνώση του Ομήρου. Στα μέσα του 11ου αιώνα, όταν η ερωμένη του αυτοκράτορα Μονομάχου, η ωραιοτάτη Σκλήραινα, πέρασε από την αγορά της Κωνσταντινούπολης, ένας μάγκας της είπε το περίφημο "Ου νέμεσις" του Ομήρου. Αυτό δηλαδή που οι γέροι Τρώες είπαν όταν είδαν την ωραία Ελένη. Ποιος από τους μάγκες της αγοράς σήμερα ξέρει τον Όμηρο;

Κάποιος θα μπορούσε να πει πως από το Βυζάντιο λείπουν οι φιλόσοφοι και οι σχολές ή ακόμη και οι ποιητές. Οι πατέρες της εκκλησίας, οι βυζαντινοί λόγιοι και οι επιστήμονες, όπως και οι υμνογράφοι, μπορούν να συγκριθούν κατ' αναλογία με τους φιλοσόφους και τους ποιητές της αρχαιότητας; Κάθε εποχή έχει το πνεύμα της. Δεν μπορώ λοιπόν να κάνω σύγκριση. Οι αρχαίοι έγιναν πανανθρώπινο κτήμα, ενώ οι Βυζαντινοί μένουν πάντοτε υπόδειγμα για τους χριστιανούς.

Πάντως τα τελευταία χρόνια με την πρόοδο των βυζαντινών σπουδών, ο χαρακτηρισμός "βυζαντινός", που ξεκίνησε ως υποτιμητικός, φαίνεται πως έχει πάρει αντίθετες διαστάσεις και περιεχόμενο. Απόδειξη και οι μεγάλες διεθνείς εκθέσεις που πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια με τίτλους όπως η "δόξα" και η "λάμψη" του Βυζαντίου… Το μόνο που έχω να πω είναι: Ευτυχώς!

Η Θεσσαλονίκη με την ιστορία της, τα βυζαντινά κτίρια (κάστρα, εκκλησίες) και την πνευματική της ενδοχώρα, τον Άθωνα, δεν θα έπρεπε να "επενδύσει" στις σπουδές αυτές; Ή ακόμη να το αξιοποιήσει αυτό για την τουριστική της προβολή; Η Θεσσαλονίκη καλή, μετά την καλλίστη. Δηλαδή μετά την Κωνσταντινούπολη. Η πραγματικά συν-πρωτεύουσα του Βυζαντίου το δείχνει και τώρα ακόμη με το εξοχότατο και αξιολογότατο βυζαντινό μουσείο που έχει και το οποίο, όπως ξέρετε, έτυχε του βραβείου των Μουσείων από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Δεν θα μπορούσε λοιπόν η Θεσσαλονίκη να αναδειχθεί ως βυζαντινή πόλη και να προκαλέσει και ανάλογο τουριστικό ενδιαφέρον; Μα για όνομα του Θεού, είναι το μόνο που πρέπει να κάνει. Όπως για παράδειγμα αυτό που έκανε η Αθήνα με την ενοποίηση των αρχαιολογικών της χώρων. Η Θεσσαλονίκη θα πρέπει να αναδείξει τη βυζαντινή της υπόσταση. Η πόλη έχει επίσης, όπως είπα, και το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού που πραγματικά είναι απ' τα καλύτερα. Η πρώην διευθύντρια, Αναστασία Τούρτα, έχει κάνει τεράστια δουλειά.

Αυτά θα πω και στις 5 Ιουνίου που θα μιλήσω στη Θεσσαλονίκη. Είναι ένα από τα πράγματα που πρέπει να κάνει τώρα ως η πρώτη πραγματικά ευρωπαϊκή πόλη. Γιατί η Θεσσαλονίκη διαθέτει και αρχαία και ρωμαϊκή αλλά και πρωτοχριστιανική ιστορία, ως πόλη που επισκέφθηκε ο Παύλος.

Αυτό δεν πρέπει να είναι άλλωστε και το μέλημά μας; Να δείξουμε δηλαδή τη συνέχεια από τον αρχαίο κόσμο στον βυζαντινό. Περνώντας όμως από έναν κόσμο που κανείς δεν ξέρει ή που δεν θέλει να μάθει, ή που η Ελλάδα τον έχει βάλει σε παρένθεση. Περνώντας δηλαδή από τη Ρώμη. Αν δεν αναδειχθεί η μεγαλοσύνη της Ρώμης, δεν μπορεί να αναδειχθεί η μεγαλοσύνη της Θεσσαλονίκης. Η Θεσσαλονίκη είχε ρωμαϊκό ανάκτορο, είχε ιππόδρομο και πολλά άλλα. Μολονότι η Αθήνα είχε πάψει τότε να υπάρχει και παρά τη δόξα του Αλεξάνδρου, όπως γράφει τον 2ο μ.Χ. αιώνα ο Έλιος Αριστείδης, κανένας δεν θέλησε να είναι απόγονος της Πέλλας ή γόνος της Πέλλας. Όλοι θέλουν να είναι γόνοι της Αθήνας.

Ποια στοιχεία της πολιτικής ιδεολογίας της Βυζαντινής αυτοκρατορίας θα μπορούσαν να είναι ακόμη χρήσιμα για τους κυβερνώντες στην Ελλάδα και τον λοιπό κόσμο; Ίσως το… "χρήζομεν οικονόμου και ουχί βασιλέως", που ανεφώνησεν ο Μιχαήλ Παλαιολόγος στα μέσα του 15ου αιώνα! Πάντως, για να μιλήσω πιο σοβαρά, δύο τέτοια στοιχεία είναι η πολυεθνικότητα, ως μοχλός για νέα ξεκινήματα, αλλά και η προσήλωση στα πάτρια, ως μαγιά για την ενσωμάτωση των ξένων σε έναν ενιαίο πολιτισμό.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αποτελεί μια ευρύτερη ένωση εθνών, λαών, κρατών, θα μπορούσε να πάρει κάποια παραδείγματα από την πολιτική ιδεολογία και πρακτική των Βυζαντινών; Η κωνσταντινουπολιτική προσπάθεια αποτελεί και την απαρχή της δημιουργίας μιας καινούργιας ταυτότητας. Αυτό παρά τις διαφορές, εθνικές και άλλες. Γιατί οι Βυζαντινοί ήταν πολυεθνικό και όχι μονοεθνικό κράτος. Ήταν μονοπολιτιστικό, χάρη στην ελληνική γλώσσα, αλλά όχι μονοεθνικό.
Σε ποια κατάσταση βρίσκονται η παιδεία και ο πολιτισμός της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τον καιρό της Άλωσης; Σε διχασμό και ανταγωνισμό, ανάμεσα σε ενωτικούς και ανθενωτικούς, σε αναμοχλεύσεις παλιού μεγαλείου. Τόσο που τους Τούρκους, με τους οποίους πολεμούσαν, τους αποκαλούσαν Πέρσες και Αχαιμενίδες, σαν να ήταν δηλαδή οι απόγονοι των μαραθωνομάχων. Και βεβαίως βρισκόταν σε μια κατάσταση δεισιδαιμονίας, που χαρακτήριζε την εποχή εκείνη το Βυζάντιο.
Πώς κυβερνάται το κράτος την εποχή αυτή; Είναι υπόθεση ενός ανδρός, δηλαδή του αυτοκράτορα; Η εκκλησία είναι αυτή που οργανώνει την κοινή γνώμη. Άρα δεν είναι μόνον οι πολιτικοί, ο αυτοκράτορας, αλλά και οι εκκλησιαστικοί που φέρνουν το βάρος αλλά και την ευθύνη αν θέλετε της εποχής. Το Βυζάντιο θεωρείται και ήταν δημιούργημα θρησκευτικών λόγων, ως αποδέκτης δηλαδή της χριστιανικής θρησκείας. Αλλά και ο θάνατός του ίσως επήλθε για λόγους επίσης θρησκευτικούς. Ως μη αποδέκτης δηλαδή της ένωσης με τους Δυτικούς.

Σε τι κατάσταση βρίσκονται οι πολίτες της Βασιλεύουσας τα τελευταία χρόνια πριν από την πτώση; Να θυμίσω ότι είναι μια πόλη καταδικασμένη από τις πολλαπλές πολιορκίες που έχουν γίνει ήδη πριν από το 1453, που βρίσκεται σε οικονομική εξάντληση λόγω ακριβώς των προνομίων των Βενετών, των Γενοβέζων και άλλων, οι οποίοι έχουν μεταφέρει και τον πόλεμό τους στα λιμάνια της, και επίσης λόγω των δυναστικών διχασμών. Να τονίσω αυτό που γράφει ο Παλαμάς: "Πόρνη η Πόλις και περίμενε τον μακελάρη και περίμενε τον Τούρκο να την πάρει".

Πέρα από τα γνωστά κείμενα, όπως του Φραντζή, του Μπάρμπαρο κ.ά., ποιες άλλες πηγές πληροφόρησης αξιοποιούνται από τους ιστορικούς για τις μέρες της Αλώσεως; Τα ανακαλήματα, οι θρήνοι, ενώ έχουμε και αρκετά δείγματα από την αλληλογραφία μεταξύ των παθόντων εκείνης της εποχής. Υπάρχουν επίσης και πολλά έργα των Δυτικών, μεταξύ των οποίων του Έλιο Σίλβιο, του μετέπειτα πάπα της Ρώμης.
Όπως έχετε πει, η Ελλάδα είναι η μοναδική βαλκανική χώρα η οποία συγκροτήθηκε χωρίς την απελευθέρωση της πρωτεύουσάς της, δηλαδή της Κωνσταντινούπολης. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που μετά την απελευθέρωση έγινε προσπάθεια σύνδεσής μας κατευθείαν με την αρχαιότητα; Πόσο μας ταλαιπωρούν ακόμη τα δύο αυτά γεγονότα; Νομίζω πως αυτό αποτελεί μια αιτία εθνικής σχιζοφρένειας, όπως παραδείγματος χάριν το δείχνει η σημερινή μας παιδεία. Μιλάμε για αρχαίους συγγραφείς στο σχολειό, αλλά δεν διδάσκουμε κανέναν βυζαντινό, ενώ τα παιδιά όταν πηγαίνουν στο σπίτι βλέπουν να ξαναζεί το Βυζάντιο, είτε από τα χριστιανικά ονόματα που φέρουν στην οικογένεια, είτε από το εικονοστάσι κτλ. Και επιπλέον μένει πάντοτε το ερώτημα, ανήκομεν άραγε εις την Δύσιν ή εις την Ανατολήν; Ο Ζουράρις θα γράψει για ευρωλιγούρηδες, άλλοι για ευρωσκεπτικιστές και άλλοι για ευρωλάτρες. Άρα βρισκόμαστε ακόμα στο ερώτημα: πού είμαστε; Ασφαλώς ανάμεσα στα δύο, και δεν ξεχνάμε ότι η Δύση της Ανατολής είναι η Ανατολή της Δύσης.

Μια διαφορετική παιδεία θα μπορούσε να μας φέρει πιο κοντά στην ιστορική και πολιτισμική μας φυσιογνωμία, στη μη απελευθερωμένη πρωτεύουσά μας; Δεν μιλάω ρατσιστικά, εθνικιστικά, ούτε για κάποια απομόνωσή μας. Αλλά για να ζούμε και να υπάρχουμε ως Έλληνες Ευρωπαίοι, οικουμενικοί άνθρωποι. Όπως φαντάζομαι ζείτε κι εσείς… Ασφαλώς ναι. Μια διαφορετική παιδεία. Αλλά το ποια πρέπει να είναι αυτή η παιδεία είναι θέμα όχι μόνο ελληνικό. Αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος μας δεν μπορεί πια να περιορίζεται στα ελληνικά όρια, ούτε η παιδεία.

Τι σήμαινε η Άλωση της Πόλης για τον υπόλοιπο κόσμο; Ένας Πολωνός γράφει ότι η "χριστιανοσύνη έμεινε μονόφθαλμη". Στη Δύση, όταν οι Βυζαντινοί υπέγραψαν την Ένωση στη σύνοδο της Φεράρας του 1438, οι ιερωμένοι κυρίως νόμιζαν πως πλέον είχαν γίνει μία κοινότητα και γι' αυτό πλέον ερχόταν η δική τους σειρά. Αυτά στη Δύση. Οι Ρώσοι, οι οποίοι τότε ήταν άκρως ανθενωτικοί και βρίσκονται εναντίον των βυζαντινών πολιτικών οι οποίοι είχαν αποδεχθεί την Ένωση, μένουν σχεδόν μακριά από το γεγονός της Άλωσης. Ο Κωνσταντίνος ο 11ος ακριβώς στις 12 Δεκεμβρίου του 1452 υπέγραψε την Ένωση στην Αγιά-Σοφιά. Μόνο μία μικρή ανάμνηση γράφει "έπεσε η Πόλις". Μετά θα ξυπνήσουν για να την κλάψουν, κυρίως όταν θέλουν να θεωρήσουν τη Μόσχα ως Τρίτη Ρώμη.

Όσο για τους Βυζαντινούς, η πτώση της Πόλης σημαίνει το τέλος του κόσμου. Κατά τις προφητείες το τέλος του κόσμου το περίμεναν χρόνια και χρόνια μετά. Σχεδόν ακόμη… Να σκεφθείτε ότι έχουμε ένα γράμμα ενός Κωνσταντινουπολίτη που γράφει σε φίλο του στην Κρήτη και του λέει, στείλε μου το τάδε εσχατολογικό έργο με τις προφητείες, το έχω απόλυτη ανάγκη τώρα που περιμένουμε το τέλος του κόσμου.

Η Δύση δεν βοήθησε την Αυτοκρατορία για λόγους ανταγωνισμού μεταξύ των εκκλησιών ή για καθαρά πολιτικούς λόγους επικράτησης; Αυτό είναι λάθος. Η Δύση δεν είναι μία πολιτική ενότητα. Δεν υπάρχει ένα κράτος, όπως ήταν το Βυζάντιο που θα μπορούσε να βοηθήσει τη Δύση. Το πρόβλημα μπορεί να τεθεί μόνο όσον αφορά τον πάπα, ο οποίος είναι η μόνη ενιαία αρχή της Δύσης. Ωστόσο το 1450 ο πάπας της εποχής, Νικόλαος Ε', όταν γιορταζόταν το ιωβηλαίο του, αναγγέλλει ότι όλες οι αφέσεις αμαρτιών που δίνει, τα συγχωροχάρτια δηλαδή, τα οποία τότε πληρώνονταν αδρά, θα χρησιμοποιηθούν για την εκστρατεία contra Turcos. Λοιπόν μόνο ο Αντωνίνος, ένας επίσκοπος της Φλωρεντίας, λέει εκείνη την εποχή "άσ' τους να χαθούν εφόσον είναι και σχισματικοί". Ενώ τόσο στην παπική μεριά όσο και στους αρχηγούς των τότε μικρών κρατών υπάρχει η προετοιμασία για την εκστρατεία contra Turcos. Λοιπόν αυτό είναι ένα από τα πράγματα που πρέπει να πάψουμε να λέμε στα παιδιά, ότι η Δύση δεν βοήθησε. Έκανε ό,τι μπορούσε, και πρέπει να πούμε πως δεν μπορούσε τότε να κάνει πολλά.

Πώς κρίνετε την άποψη ότι ο ξεριζωμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας αποτελεί μεγαλύτερη καταστροφή από την Άλωση; Κατά τη γνώμη μου αποτελεί την κατακλείδα της ίδιας ιστορίας, της ιστορίας δηλαδή που άρχισε με την Άλωση. Αλλά πλέον σημαίνει το τέλος, που πια δεν έχει επιστροφή. Είναι η μη αναστρέψιμη λύση. Τότε ασφαλώς, κατά κάποιον τρόπο, θάφτηκε ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς. Οπότε μ' αυτή την έννοια ίσως αποτελεί μια συμφορά μεγαλύτερη και από αυτήν της άλωσης της Πόλης.

Στη σημερινή κρίση που μαστίζει την Ελλάδα τι θα μπορούσαμε να πάρουμε από τους Βυζαντινούς; Η αποφυγή του διχασμού ίσως θα ήταν το μόνο πράγμα που θα μπορούσε να μας βοηθήσει για να μη γίνουμε όπως οι Βυζαντινοί στο τέλος τους. Όσο για τα άλλα, πρέπει να κρατήσουμε και την ακράδαντη πίστη των Βυζαντινών στο παρελθοντικό μεγαλείο. Πιο πριν είπα πως οι Βυζαντινοί έλεγαν Πέρσες και Αχαιμενίδες τους Τούρκους, όχι γιατί πίστευαν ότι οι Τούρκοι ήταν απόγονοι των Περσών, αλλά γιατί οι ίδιοι οι Βυζαντινοί πίστευαν ότι συνέχιζαν τη μάχη του Μαραθώνα και της Σαλαμίνας.

ΠΗΓΗ: Ημερομηνία: 30/05/2010, http://www.makthes.gr/news/politics/56131/

Η ιστορία επαναλαμβάνεται 

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

Σε δύο περίπου αιώνες η Βενετία, πανίσχυρη πλέον στη θάλασσα, διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην πρώτη άλωση και λεηλασία της Κωνσταντινούπολης με το να μεταφέρει εκεί τους διψασμένους για θησαυρούς σταυροφόρους έναντι αδρών ανταλλαγμάτων. Βέβαια την αφορμή έδωσε ανάξιος διεκδικητής του θρόνου, ο Ισαάκιος Άγγελος. Έκτοτε η αυτοκρατορία στάθηκε ανήμπορη να ορθοποδήσει και η υποταγή στους ορμητικούς Οθωμανούς Τούρκους ήταν αναπόφευκτη. Αυτοί, όταν κατέλαβαν τη βασιλεύουσα, βρήκαν αρκετούς θησαυρούς καλά φυλαγμένους σε οικίες πλουσίων, ενώ ο τελευταίος αυτοκράτορας δεν είχε τα στοιχειώδη, για να επισκευάσει τα τείχη, πόσο μάλλον για να κρατήσει κοντά του τον παραδόπιστο Ουρβανό με τη μπομπάρδα του, ο οποίος τελικά έθεσε τις πολεμικές του υπηρεσίες στη διάθεση του πορθητού Μωάμεθ.

Ο Ιωσήφ Βρυέννιος πού έζησε στα τέλη του 14^ου και στις αρχές του 15^ου αιώνα, καθηγητής στην Κωνσταντινούπολη, ήταν από τους λίγους που ανησυχούσε για την πορεία της αυτοκρατορίας. Με επιστολές και ομιλίες προσπάθησε να συνετίσει άρχοντες πρώτα και λαό στη συνέχεια πλην όμως μάταια. Ορισμένα από τα χαρακτη-ριστικά της τότε κοινωνίας διασώθηκαν στις επιστολές του και πληροφορούμαστε τα ακόλουθα:

Το ιερατείο είχε διαφθαρεί, οι περισσότεροι από τους κληρικούς χειροτονούνταν με χρήματα και στη συνέχεια φρόντιζαν να αποκομίσουν από το ποίμνιό τους πολλαπλάσια (σιμωνία). Είχαν καταστεί εθνική συμφορά, άλας μωρόν. Τα μυστήρια πωλούνταν, ακόμη και ή άφεση αμαρτιών και το σώμα και αίμα του Χριστού δινόταν με πληρωμή και με δώρα. Επίσκοποι, άγαμοι κληρικοί και μοναχοί που είχαν δώσει υπόσχεση παρθενίας συζούσαν με μοναχές. Οι λαϊκοί, μιμούμενοι τους κληρικούς, συζούσαν με τη μέλλουσα σύζυγο τους προ της τελέσεως του μυστηρίου του γάμου. Το άγιο όνομα του Θεού βλασφημείτο δημόσια και κανείς δεν διαμαρτυρόταν, ενώ θα έπρεπε να υπερασπιστεί την τιμή του ονόματος του Θεού προτιμώντας ακόμη και τον μαρτυρικό θάνατο από το να καταστεί συνένοχος των βλασφημούντων με την ανοχή του. Οι όρκοι ήσαν σε δημόσια διάταξη. Η αδιαφορία των πολιτών για τις ανάγκες του γείτονα, της κοινωνίας, του κινδύνου που διέτρεχε το κράτος ήταν μεγίστη. Η φιλαυτία εβασίλευε. Τα συμφέροντα του καθενός εξυπηρετούνταν. Τα τείχη είχαν ανάγκη επείγουσας επισκευής, αλλά εκείνοι που κατείχαν τα πλούτη προτιμούσαν να κτίζουν τριόροφες οικοδομές παρά να διαθέσουν το χρήμα υπέρ της κοινής ασφάλειας.

Πόσο εκείνη η εποχή της παρακμής μοιάζει με τη σημερινή! Με την ένταξή μας στην ΕΟΚ αρχικά, την ΕΕ και την ΟΝΕ στη συνέχεια, παραχωρήσαμε πλήθος προνομίων στις σύγχρονες Βενετίες, με συνέπεια να μειωθεί στο ελάχιστο η δική μας παραγωγή, αγροτοκτηνοτροφική και βιομηχανική. Οι πρόσοδοι εισρέουν στα γερμανικά ταμεία και εμείς, άφρονες ως οι πρόγονοί μας τότε, καταναλώνουμε, ώστε να επιδεινώνουμε διαρκώς την οικονομική κατάσταση του κράτους. Οι ασκούντες την εξουσία καλούν τους ξένους για να στηρίξουν δήθεν την οικονομία της χώρας (ΔΝΤ). Δεν έχουν την εντιμότητα να αποδεχθούν ότι επαναλαμβάνουν την αθλιότητα του Ισαακίου, τον οποίο ενδιέφερε αποκλειστικά και μόνο ο θρόνος. Οι ισχυροί οικονομικοί παράγοντες δεν είναι φιλανθρωπικοί οργανισμοί. Θα λεηλατήσουν τη χώρα εξαναγκάζοντας, ως "πολιτισμένοι" πλέον, να παραχωρήσει τον εναπομείναντα πλούτο (δημόσιες επιχειρήσεις και υπέδαφος), χωρίς κάποια εγγύηση ανάκαμψης υπό τις παρούσες οικονομικές συνθήκες στην αγορά. Ο Νεοοθωμανός της εγγύς Ανατολής φιλοδοξεί να διαδραματήσει σημαντικό ρόλο στα Βαλκάνια με εφαλτήρια τις ισλαμικές κοινότητες με πρώτη και καλύτερη την εγκαταληφθείσα από το αθηναϊκό κράτος Θράκη.

Εκείνοι που συνετέλεσαν στον ξεπεσμό αυτό της χώρας μας και του λαού της δεν κινδυνεύουν. Πέρα από το ότι ο "άρχοντας του κόσμου" σέβεται την περιουσία όσο τίποτε άλλο, ιδιαίτερα αν ο κατέχων αυτήν είναι πρόθυμος να συνεργαστεί στα πλαίσια της παγκοσμιοποιημένης αγοράς, ο πλούσιος δεν είναι άφρων, ώστε να την ασφαλίσει σε εγχώριες κρυψώνες (τράπεζες). Από καιρό ο ιδρώτας του λαού φυγαδεύτηκε σε ασφαλείς κρυψώνες εκτός Ελλάδος.

Ο λαϊκός θρύλος αποδίδει την άλωση της Κωνσταντινούπολης στην Κερκόπορτα, τη λησμονημένη ανοικτή θύρα. Αυτό δεν επιτρέπει να αντλήσουμε διδάγματα από το παρελθόν. Οι θύρες ήσαν ορθάνοικτες, καθώς πολλοί είχαν φροντίσει να απομακρυνθούν έγκαιρα από την ψυχορραγούσα πόλη και να καταφύγουν στη Δύση, όπως και κατά τη διάρκεια της κατοχής στην Αίγυπτο, αναμένοντας τη διανομή εξουσίας μετά τη λήξη του πολέμου. Λίγοι, πολύ λίγοι, είχαν απομείνει να την υπερασπιστούν, καθώς ο ευδαιμονισμός είχε επιφέρει τη δημογραφική κατάρρευση. Κι απόμεινε ο λαός μόνος στη μανία του κατακτητού και υπέστη τα πάνδεινα, που όμως θέλουν οι νέοι Ισαάκιοι να λησμονήσουμε στα πλαίσια της "ειρηνικής συνύπαρξης" που επιβάλλει η αποχαυνώνουσα "Νέα τάξη πραγμάτων", η εξανδραποδίζουσα λαούς και λεηλατούσα πολιτισμούς, αξίες και παραδόσεις.

Σε μας εναπόκειται να συνειδητοποιήσουμε το τί ακριβώς συνέβη πρόσφατα, πριν μας "ξαλαφρώσουν" και από τις τελευταίες μας οικονομίες. Ας αναλάβουμε την προσωπική μας ευθύνη: Πιστέψαμε σ' αυτούς που τάσσονται με το μέρος των ισχυρών. Αυτούς που εξασφάλισαν με θεμιτούς και αθέμιτους τρόπους γενεές επιγόνων τους εκποιώντας τον εθνικό πλούτο στους ξένους και επίβουλους. Τους πιστέψαμε, επειδή μοίρασαν κάτι και σε μας.

                                                                        "ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ", 31-5-2010       

Ο εκτουρκισμός των Ελλήνων Ιεραρχών

"Ευεργέτημα κατά του κ. Βαρθολομαίου ή επικοινωνιακό τερτίπι του κ. Ερντογάν";

Του Μανόλη Καρέλλη *

Συγκεκριμένα ο κ. Βαρθολομαίος πληροφορούσε τους επαρχιακούς ιεράρχες του οικουμενικού θρόνου ότι: "Ο εξοχώτατος πρωθυπουργός της Τουρκίας κ. Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εις παλαιοτέραν επίσημον συνάντησιν αυτού μετά του εξοχωτάτου κ. Κωνσταντίνου Καραμανλή, πρωθυπουργού τότε της Ελλάδος, και της εξοχ. υπουργού Εξωτερικού επιτίμου κ. Μπακογιάννη (Ιανουάριος 2008), γενομένης συζητήσεως περί του οικουμενικού πατριαρχείου και των δυσκολιών ως τούτο αντιμετωπίζει περί την στελέχωσιν αυτόν, λόγω της συρρικνώσεως του ενταύθα ομογενειακού στοιχείου, οπόθεν τούτο αντλεί τα εν Τουρκία αρχιερατικά και άλλα στελέχη του, συνεπεία της κατά τας τελευταίας εννέα δεκαετίας νέας πραγματικότητος, είχε την καλοσύνην να υποσχεθεί ότι προς διευκόλυνσιν της Εκκλησίας, η έντιμος κυβέρνησίς του θα παράσχει την τουρκικήν υπηκοότητα εις τους εν τω εξωτερικώ μη Τούρκους υπηκόους Αρχιερείς του θρόνου, εφ' όσον ούτοι το επιθυμούν, χωρίς υποχρέωσιν παραιτήσεως εκ της ην ήδη ούτος κατέχουν ετέρας υπηκοότητος. Την όντως ιστορικήν πρότασιν και υπόσχεσιν ταύτην, επανέλαβεν ευγενώς ο κ. Ερντογάν προς ημάς, κατά την εν Πριγκήπω πρόσφατον συνάντησιν ημών, και δη εξ ιδίας αυτού πρωτοβουλίας και ενώπιον πολλών παρισταμένων".

"Λαμβανομένου υπ' όψιν ότι ο αριθμός των Τούρκων υπηκόων Αρχιερέων σήμερα συρρικνούται επί μάλλον και μάλλον και οι προς αρχιερατείον εκλόγιμοι δεν είναι πλέον πολλοί εν Τουρκία, ατάκτως θα αντιμετωπίσομεν προσεχώς μεγάλας δυσκολίας περί την στελέχωσιν και ευστάθειαν του αγιωτάτου Αποστολικού οικουμενικού θρόνου εν τη σεβασμία φυσική αυτού καθέδρα και την ανάδειξιν νέων πατριαρχών εις το μέλλον, εφ' όσον, βεβαίως, ήθελε συνεχισθεί η σήμερον κρατούσα κατάστασις.

Συνδιασκεψάμενοι όθεν και μετά των μελών της περί ημάς Αγίας και Ιεράς Συνόδου και εξατάσαντες ενδελεχώς την ευγενή προσφοράν του κ. πρωθυπουργού και της εντίμου τουρκικής κυβερνήσεως, ήχθημεν εις την απόφασιν όπως ολοθύμως προτείνομεν εις πάντας τους μη έχοντας την τουρκικήν υπηκοότητα ιερωτάτους μητροπολίτας του θρόνου να κάμουν χρήσιν του ευεργετήματος τούτου, εφ' όσον ασφαλώς το επιθυμούν, χωρίς η αποδοχή της προσφοράς ταύτης να αποτελεί μείωσιν, ουδέ κατ' ελάχιστον, της εθνικής, εκάστου φιλοτιμίας, αφού ως ελέχθη, δεν τίθεται θέμα απαρνήσεως της ην ήδη κατέχει ετέρας υπηκοότητος".

Και η κατάληξις της επιστολής του κ. Βαρθολομαίου προς τους ιεράρχες του οικουμενικού θρόνου:

"Eπιφυλασσόμενος όπως εν περιπτώσει καταφατικής απαντήσεως αποστείλωμεν υμίν τα προς συμπλήρωσιν δικαιολογητικά και τας σχετικάς οδηγία, ευχόμεθα υμίν αδελφικώς τα άριστα κατά Θεού, ου η χάρις και το άπειρον έλεος είησαν μεθ' υμών".

Για την εξαιρετικά σημαντική – "όσο και πρωτοφανή, ασφαλώς – εξέλιξη ο κ. Βαρθολομαίος ενημέρωσε τον Αρχιεπίσκοπον Δημήτριο και την επαρχιακή σύνοδο της Αμερικής κατά την επίσκεψίν του στις ΗΠΑ, το τέλος του περασμένου έτους.

Αντίστοιχη ενημέρωση, έκανε, το φθινόπωρο του 2009, και στους ιεράρχες της ημιαυτόνομης Εκκλησίας της Κρήτης, στο περιθώριο της επίσκεψής του στο νησί.

Και οι μεν ιεράρχες της Αμερικής αποποιήθηκαν το "ευεργέτημα" κατά τον κ. Βαρθολομαίο, του Ερντογάν, με το επιχείρημα ότι "έχουμε ήδη δύο υπηκοότητες, δεν μπορούμε να αποκτήσουμε και τρίτη", ενώ οι ιεράρχες της Κρήτης (όπως και της Δωδεκανήσου) συμφώνησαν για την απόκτηση της τουρκικής υπηκοότητας και συμπλήρωσαν τα "χαρτιά" της τουρκικής πολιτείας που τους προμήθευσε ο κ. Βαρθολομαίος.

Αυτές τις μέρες, μάλιστα, οι αποδεχθέντες το "ευεργέτημα" του πρωθυπουργού της Τουρκίας συνωστίζονται στην Κωνσταντινούπολη προκειμένου να ακολουθήσουν τις διαδικασίες της τουρκοποίησης.

Αυτό είναι το σύντομο χρονικό της επιχείρησης του τουρκικού "ευεργετήματος" κατά τον κ. Βαρθολομαίο – με μια άλλη διατύπωση του επικοινωνιακού επιχειρήματος του αριστοτέχνη στο είδος Τούρκου πρωθυπουργού.
Θα μου επιτραπεί να παραθέσω ορισμένες σκέψεις και να διατυπώσω την κριτική μου.

Ο οικουμενικός πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος αναφέρεται στην πολυσήμαντη επιστολή του στη συρρίκνωση του ομογενειακού στοιχείου (της Τουρκίας) "συνεπεία της κατά τας τελευταίας εννέα δεκαετίας, νέας πραγματικότητας";

Μα, βέβαια, οι διωγμοί του ελληνισμού και η γενοκτονία που επιχειρήθηκε σε βάρος του ελληνικού (και όχι μόνο) στοιχείου στις αρχές του εικοστού αιώνα, ο "συνωστισμός' κατά Ρεπούση στη Σμύρνη το 1922 και η κατά του ελληνισμού επιχείρηση του 1955, δράστες των οποίων επιχειρήσεων εξολόθρευσης του ελληνισμού ήταν το τουρκικό κράτος, κάτι το οποίο παρασιωπάται.
Δεν αναφέρεται, επίσης, ο κ. Βαρθολομαίος στην απαράδεκτη μείωση του οικουμενικού πατριαρχείου και του χριστιανισμού που αυτό εκφράζει με την εγκατάσταση του προκρούστειου περιορισμού των εκλογίμων για το πατριαρχικό αξίωμα, ή το αξίωμα του Συνοδικού στους Τούρκους υπηκόους.

Αυτός ο περιορισμός όχι απλώς αποδυναμώνει τον οικουμενικό χαρακτήρα του πατριαρχείου, αλλά το εξουδετερώνει πλήρως καθώς έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το "ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος, ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρρεν και θήλυ πάντες γαρ υμείς εις εστέ εν Χριστώ Ιησού" που αποτελεί και τον ορισμό της οικουμενικότητας και που, "κατ' οικονομίαν" τροποποιείται με ένα "ένι Τούρκος υπήκοος".

Δεν ασχολείται, ακόμα, ο κ. Βαρθολομαίος αλλά ούτε και όσοι από τους ιεράρχες του οικουμενικού κλίματος αποδέχθηκαν το ευεργέτημα της τουρκικής υπηκοότητας με την κατηγορηματική άποψη της επιτροπής της Βενετίας που είναι γνωστή ως το θεσμοθετημένο όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης, σύμφωνα με την οποία ο όρος που θέτουν οι τουρκικές αρχές για την τουρκική ιθαγένεια που πρέπει να έχουν οι κληρικοί του πατριαρχείου αποτελεί, εκτός από προσβολή για τον χριστιανισμό και υπονόμευση της οικουμενικότητας και παραβίαση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης.

Εννοείται ότι, αυτή την άποψη της επιτροπής της Βενετίας έπρεπε να είχε υψώσει σαν σημαία και η Ελληνική πλευρά η οποία, όπως βεβαιώνεται από πολλές πλευρές, συμφώνησε με την "Τουρκοποίηση" των ιεραρχών της Κρήτης και της Δωδεκανήσου επί των ημερών του προβληματικού κ. Δρούτσα, αφού υπέκυψε στη γοητεία του Ερντογάν.

Και κάτι ακόμα για τον κ. Βαρθολομαίο: Τον έχουμε ακούσει επανειλημμένως να ασκεί έντονη κριτική εναντίον των Ελλήνων Αρχιερέων που βρίσκονται εκτός του πατριαρχικού κλίματος γιατί ακολουθούν τους νόμους της ελληνικής πολιτείας ενώ υπάρχουν ιεροί κανόνες που έπρεπε να ισχύουν γι' αυτούς. Πως, όμως, ο ίδιος ο κ. Βαρθολομαίος δέχεται ένα νόμο, αυτόν της τουρκικής πολιτείας που περιορίζει στους Τούρκους υπηκόους το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι σε πατριαρχικά αξιώματα ενώ υπάρχει η επιταγή του Απόστολου Παύλου που αποκλείει τον οποιονδήποτε αποκλεισμό (προς Γαλάτας επιστολή 3, 28-29).

Και κάτι, τέλος, για τους Κρητικούς ιεράρχες που δέχθηκαν τον, έστω και περιορισμένο, "εκτουρκισμό":

Nομίζω ότι η συμπεριφορά των αυτή είναι συμβατή με τον 19ο αιώνα της Ιστορίας της Κρήτης που αναλώθηκε σε μία σειρά πολυαίμακτων επαναστάσεων για την ένωση με την Ελλάδα και την απόκτηση της Ελληνικής Ιθαγένειας, αυτής που τώρα τεμαχίζεται;

* Ο Μανόλης Καρέλλης είναι πρώην δήμαρχος Ηρακλείου και ευρωβουλευτής

ΠΗΓΗ: Ημερομηνία δημοσίευσης 29/5/2010,  http://www.patris.gr/articles/180372

Σημείωση: Οι υπογραμμίσεις  έγιναν από το ΜτΒ.

Του Περικλή Κοροβέση 

Αν αυτή τη στιγμή υπάρχει μια εθνική ομοψυχία, αυτή θα τη βρούμε στην απαξίωση της πολιτικής: Ολοι οι πολιτικοί είναι κλέφτες, όλες οι κυβερνήσεις είναι διεφθαρμένες, η Βουλή πρέπει να καεί και, ει δυνατόν, μαζί της και όλοι οι βουλευτές της.

Ποιος εξέλεξε αυτούς τους κλέφτες; Από το 1974, οι κυβερνήσεις της Ν.Δ. ή του ΠΑΣΟΚ έχουν εκλεγεί με την ψήφο του ελληνικού λαού, και από κανέναν δεν έχουν καταγγελθεί σαν «εκλογές βίας και νοθείας». Αρα, όλοι έχουμε δεχτεί τη γνησιότητά τους και τη νομιμότητά τους. Και αυτό σημαίνει πως ανά τετραετία επιλέγουμε τους κλέφτες που μας αρμόζουν. Μέχρι τώρα δεν έχω δει καμία διαμαρτυρία των οπαδών της Ν.Δ. ή του ΠΑΣΟΚ εναντίον των κομμάτων τους.

Μπορεί να αυξομειώνονται τα ποσοστά των κομμάτων εξουσίας, αλλά ποτέ δεν παύουν να είναι οι αυριανές κυβερνήσεις. Αρα, η αθλιότητα του πολιτικού συστήματος δεν επιβάλλεται από κάποιον δικτάτορα, αλλά επιλέγεται από την ίδια την ψήφο του πολίτη. Και η απαξίωση της πολιτικής είναι στην ουσία απαξίωση του ίδιου του πολίτη. Και αυτό είναι επικίνδυνο και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την έλευση κάποιου «αδιάφθορου δικτάτορα», κατά προτίμηση στρατιωτικού, που θα μας σώσει από τη σαπίλα των πολιτικών. Αυτό, βέβαια, δεν είναι σήμερα εφικτό. Αλλά η δημιουργία ενός ισχυρού ακροδεξιού κόμματος, που θα εκφράσει με ολοκληρωτικό τρόπο την απαξίωση της πολιτικής, είναι πιθανή γιατί ήδη υπάρχει η βάση. Η απαξίωση της πολιτικής δεν είναι σημάδι αριστερής στροφής, αλλά γνώρισμα ολοκληρωτισμού.

Τα δικαιώματα του πολίτη, τα κόμματα, τα συνδικάτα, η δημόσια υγεία και η παιδεία, οι εκλογές και η Βουλή είναι επιτεύγματα των λαών που δεν παραχωρήθηκαν, αλλά κατακτήθηκαν με αγώνες και αίμα. Αυτός που θέλει να τα καταργήσει όλα αυτά είναι το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο, που δεν χρειάζεται κανέναν θεσμό. Θέλει μόνο ασύδοτους πλούσιους και φτωχούς σκλάβους, χωρίς κανένα δικαίωμα. Και αυτό γίνεται σήμερα ραγδαία σε όλον τον πλανήτη. Τα κόμματα εξουσίας έχουν προ πολλού χάσει τον αρχικό προορισμό τους και από εθνικά κόμματα έχουν γίνει υπηρεσίες του αρπαχτικού κεφαλαίου, που φροντίζει να τα χρηματοδοτεί, ανοιχτά ή κρυφά. Οι «Μαντέληδες και οι Τσουκάτοι» δεν είναι μεμονωμένες περιπτώσεις. Είναι η απόδειξη για το πώς λειτουργεί πια το πολιτικό σύστημα. Και ας μην ξεχνάμε πως η σύμβαση της SIEMENS είχε τις υπογραφές Μητσοτάκη – Παπανδρέου – Φλωράκη.

Ενα κίνημα διαμαρτυρίας εναντίον της υπάρχουσας πολιτικής θα είχε νόημα, μόνο αν έθετε το πρόβλημα της επαναφοράς της πολιτικής υπέρ των πολιτών και όχι εναντίον τους. Αλλά ποιος θα το κάνει, όταν οι ίδιοι οι πολίτες παραιτούνται από τα δικαιώματά τους και, αντί να στρατεύονται για να αλλάξει η πολιτική, στρέφονται εναντίον της ίδιας της πολιτικής; Οι κυβερνήσεις σήμερα είναι εκλεγμένες ολιγαρχίες και οι αρχηγοί των κομμάτων εξουσίας είναι οι μονάρχες που διοικούν με τους αυλικούς τους. Επιφανή στελέχη των κομμάτων εξουσίας μαθαίνουν τις αποφάσεις των αρχηγών από την τηλεόραση. Ποια δημοκρατία να εφαρμόσουν, όταν τα κόμματα είναι αρχηγοκεντρικά και έχουν δημιουργήσει έναν θεσμό που δεν προβλέπεται από το Σύνταγμα; Τη συνάντηση αρχηγών που μας πάει στην εποχή των φυλάρχων. Και το πιο σκανδαλώδες απ' όλα είναι πως και η ίδια η Αριστερά δέχεται τον ρόλο του «αρχηγού», είτε διά της κυρίας Παπαρήγα είτε διά του κ. Τσίπρα απ' ό,τι είμαι σε θέση να γνωρίζω δεν προβλέπεται τέτοιο αξίωμα στα καταστατικά των κομμάτων τους.

* perkor29@gmail.com

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση,  Ελευθεροτυπία, Σάββατο 29 Μαΐου 2010, http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=167381

  23 (ΕΠΙ)ΘΕΣΕΙΣ

Του Γιάννη Μαύρου

Κίνητρό μου η αγάπη γι' αυτό τον τόπο, η θλίψη για την κατάντιά του, η επίγνωση του αδιεξόδου, του στημένου ‘παιχνιδιού', των μεγάλων δυνάμεων που συγκρούονται και των μικρών παικτών – ντόπιων και ξένων – που υποδύονται ρόλους, άσχημα μάλιστα, που δεν μπορούν να κρύψουν άλλο την αλήθεια, όπως δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν και την κρίση – του συστήματος και τη δική μας….

Κίνητρό μου και ο φόβος, η αίσθηση της απειλής, η ανάγκη άμυνας και η γνώση ότι η καλλίτερη άμυνα είναι η επίθεση.

Θέτω λοιπόν επι (χάρτου) θέσεις:

1  Είμαστε ο καθένας, διαφορετικά βέβαια, μέρος του προβλήματος.

2 Κάποιοι έχουμε αποφασίσει, διαφορετικά βέβαια, να επιχειρήσουμε να γίνουμε και μέρος της λύσης.

3 Πρώτο βήμα είναι να διατυπώσουμε το πρόβλημα έτσι ώστε να έχει λύση.

4 Η διατύπωση του προβλήματος δεν μπορεί παρά να είναι θεωρητική.

5 Η λύση του προβλήματος δεν μπορεί παρά να είναι πρακτική.

6  Η λύση του προβλήματος δεν μπορεί παρά να είναι πολιτική.

7 Η χρεωκοπία του πολιτικού συστήματος και η απαξίωση των πολιτικών δεν πρέπει να οδηγήσει σε απαξίωση της Πολιτικής.

8 Η υπεράσπιση της Πολιτικής είναι υπεράσπιση της Δημοκρατίας.

9 Η Δημοκρατία σήμερα είναι ζητούμενο.

10 Η λεγόμενη ‘Μεταπολίτευση' έχει τελειώσει προ πολλού. Μπορούμε να θέσουμε διάφορα ορόσημα:

– Πρωτομαγιά του 1975: θάνατος (δολοφονία;) Αλέκου Παναγούλη

– 18 Οκτώβρη 1981: το ΠΑΣΟΚ στη Κυβέρνηση ο Λαός στην αφασία

– Αναθεώρηση Συντάγματος 1986

– Αναθεώρηση Συντάγματος 2001

– Ολυμπιακοί αγώνες 2004

– Παραγραφή ποινικών ευθυνών υπουργών με εκλογές 4ης Οκτωβρίου 2009

– Κατάλυση Κοινοβουλίου και Συντάγματος με διαδικασία μονοκομματικής αποδοχής "πακέτου στήριξης" ΕΕ-ΔΝΤ χθές

– «Σχέδιο Καλλικράτης» κατάλυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο όνομα της αποκέντρωσης και της αντιμετώπισης της δημοσιονομικής κρίσης σήμερα

11 Επί της ουσίας βρισκόμαστε σε μια πρωτόγνωρη κατάσταση ‘νέας χούντας' και νέας ‘τριπλής κατοχής': οικονομικής και πολιτικής

12 Οι σημερινές συνθήκες είναι δυσκολότερες από εκείνες της δικτατορίας των συνταγματαρχών και ίσως και από εκείνες της πρώτης τριπλής κατοχής γιατί:

– σε αντίθεση με τότε ο εχθρός σήμερα είναι ‘αόρατος'

– η ‘νέα χούντα' είναι παγκόσμια

– σε αντίθεση με τότε που η χώρα διέθετε ένα ρωμαλέο ΕΑΜ, μια κραταιά ΕΔΑ και ένα μαχητικό κίνημα (114, Λαμπράκηδες), σήμερα έχει μια πολυδιασπασμένη Αριστερά και ένα λαό μέχρι χτές σαστισμένο, απογοητευμένο, τραυματισμένο και σε μεγάλο βαθμό ‘διεφθαρμένο

– η κοινωνία έχει υποστεί βαθιές δομικές μεταλλάξεις που δυσχεραίνουν την ανάπτυξη κινήματος αντίστασης:

a.      αστικοποίηση και ερήμωση της υπαίθρου

b.      αποβιομηχάνηση

c.       λαθρομετανάστευση

d.      εξάρτηση από τον τουρισμό και τη ναυτιλία

e.      υπερχρέωση και καταναλωτισμός

f.        ύπαρξη διαπλεκόμενου καρτέλ ΜΜΕ

– Αντί για "εξόριστη Κυβέρνηση" έχουμε ένα πολιτικό σύστημα …συνεργατών του κατακτητή, πλήρως υποτελές στο κεφάλαιο και την ντόπια και ξένη οικονομική ολιγαρχία

13 Εξωτερικές απειλές στο Αιγαίο και τη Μακεδονία.

14 Εσωτερικές απειλές στη Θράκη

15 Πέμπτη φάλαγγα στην Παιδεία

16 Η Κύπρος σε ομηρία 

17 Η Ελλάδα, εκτός από προτεκτοράτο των ΗΠΑ και της ΕΕ, γίνεται τώρα και δορυφόρος της Τουρκίας

18 Κυπριακό και ‘Ελλαδικό' είναι μεταπολεμικά οι δύο όψεις του ίδιου ελληνικού ‘νομίσματος'

19 Αν το πραξικόπημα του 1974 και η τουρκική εισβολή και κατοχή ακρωτηρίασε την Κύπρο, η ‘Μεταπολίτευση' θεμελιώθηκε πάνω στην αντίληψη ότι «η Κύπρος είναι μακριά» (Καραμανλής) και στον ψυχικό διχασμό του ελληνισμού: ενώ η Κύπρος μάτωνε η Ελλάδα πανηγύριζε την «αποκατάσταση της δημοκρατίας»…

20 Το μέγιστο ‘εθνικό' θέμα, η μέγιστη ηθική, πολιτική και οικονομική ‘εκκρεμότητα' μεταπολεμικά είναι οι οφειλές της Γερμανίας προς την Ελλάδα:

o       Οι κλεμμένοι αρχαιολογικοί θησαυροί

o       Το ‘κατοχικό δάνειο'

o       Οι πολεμικές επανορθώσεις

o       Οι αποζημιώσεις των θυμάτων

21 Το μέγιστο σκάνδαλο, η μεγίστη ύβρις, το μέγιστο όνειδος που μας βαραίνει είναι ότι δεν αξιωθήκαμε καν να διεκδικήσουμε ως κράτος τις οφειλές αυτές, μόνοι εμείς που πρώτοι δικαιούμασταν, ενώ όλες οι υπόλοιπες χώρες το έχουν  πράξει και έχουν ικανοποιηθεί.

22 Το γεγονός ότι όχι μόνο δεν έχουμε διεκδικήσει τις οφειλές αλλά έχουμε, ως έθνος και ως λαός, υποβαθμίσει και ‘ξεχάσει' το θέμα και ανεχόμαστε την ύβρι να απαξιούν διαχρονικά, Πρωθυπουργοί και Αρχηγοί Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, ακόμα και να δεχτούν σε ακρόαση τον Μανόλη Γλέζο και τους άλλους βετεράνους της Αντίστασης για το σκοπό αυτό, υποδηλώνει ότι η χώρα δεν διέθετε και δεν διαθέτει Ελληνική Κυβέρνηση, ότι ήταν και είναι υπό κατοχή.

23 Η Αριστερά, αν και κατ' αρχήν ‘ευαίσθητη' στο θέμα αυτό, διστάζει να το αναδείξει στις διαστάσεις που του αξίζουν, να το θέσει δηλαδή στο επίκεντρο του καλέσματος εξέγερσης και ανυπακοής, στην καρδιά της μαχητικής διεκδίκησης μιας άλλης πορείας, μιας πορείας σωτηρίας για τη χώρα. Ειδικά σ' αυτή τη ζοφερή συγκυρία, όταν οι χρηματικές οφειλές της Γερμανίας στην Ελλάδα (εξαιρουμένων των οφειλών στους Έλληνες) υπερβαίνουν κατά πολύ το δημόσιο χρέος, όταν με τη στάση της η Κυβέρνηση της Μέρκελ οδηγεί στην καταστροφή όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης, η υποβάθμιση του θέματος, αν δεν στοιχειοθετεί δόλο και δεν εγείρει υπόνοιες περί συσχετισμών του με το διαχρονικό σκάνδαλο της Siemens (αυτό αφορά τον δικομματισμό), συνιστά για την Αριστερά εγκληματική αμέλεια που εξηγείται (δεν δικαιολογείται) μόνο με προσφυγή σε ερμηνευτικά σχήματα που εκκινούν από τα ‘εθνικά' της συμπλέγματα και την παθολογική της εμμονή στην μονομέρεια της ταξικής κοσμοθεώρησης.

Οι θέσεις αυτές πιστεύω ότι αν δεν είναι ήδη πλειοψηφικές είναι πάντως δυνάμει ηγεμονικές. Είμαστε πολλοί που δεν βολευόμαστε, ανησυχούμε και αντιστεκόμαστε με ποικίλους τρόπους. Όσο όμως δεν καταφέρνουμε να συνεννοηθούμε, "να μάθουμε να κουβεντιάζουμε ήσυχα κι' απλά", αλληλοεξουδετερωνόμαστε σε έναν εμφύλιο που καλά κρατεί δεκαετίες τώρα και συντηρείται τόσο από την ικανότητα και τη δολιότητα των αντιπάλων όσο και από τη δική μας ανευθυνότητα, τη δική μας αυταρέσκεια ή και μειοδοσία. Είναι ώρα αυτό να αλλάξει. Οι αντικειμενικές συνθήκες είναι υπερώριμες:

– η σοβαρότητα της κρίσης και η αδυναμία του πολιτικού συστήματος να προσφέρει διέξοδο

– η σύμπτωση, σε μεγάλο βαθμό, στη διάγνωση του προβλήματος και η ανάδειξη, σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, ενός πλαισίου εναλλακτικής πολιτικής στρατηγικής με άμεσους στόχους τη μεταρρύθμιση της ΟΝΕ και του Συμφώνου Σταθερότητας

– ο θυμός και η αγανάκτηση του λαού με τα μέτρα και η επικρατούσα άποψη ότι αυτά δεν είναι μόνο κοινωνικά άδικα αλλά και οικονομικά αδιέξοδα και καταστροφικά

– η αποστροφή της μεγάλης πλειοψηφίας του λαού και των εργαζομένων στην εσωστρέφεια και στον αυτισμό της Αριστεράς και η απαίτησή του να προκύψει αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση εξουσίας, δηλαδή συνεκτική και τεκμηριωμένη πρόταση από αξιόπιστο πολιτικό φορέα

Αν η Αριστερά δεν αρθεί στο ύψος των περιστάσεων, δεν αξιωθεί να υπερβεί τα τραύματα και τις παθολογίες της ώστε να προσφέρει εθνική στρατηγική στα πλαίσια μιας εναλλακτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής, δημοκρατικής, λαϊκής και οικολογικής, δηλαδή πραγματικά σοσιαλιστικής, το κενό θα καλύψουν, με τις ευλογίες των διαφόρων ‘κέντρων', εθνικιστικές και λαϊκιστικές δυνάμεις της δεξιάς εις βάρος της Δημοκρατίας και των δικαιωμάτων μας, κοινωνικών και πολιτικών. Μια τέτοια ‘Αριστερά', ασχέτως ρητορείας, ακόμη και προθέσεων, δεν θα ήταν επαναστατική αλλά βαθύτατα αντιδραστική και συνυπεύθυνη γι' αυτή την απευκταία εξέλιξη. Αν η Αριστερά που σήμερα έχουμε δεν είναι σε θέση να αποκλείσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, τότε ο πρώτος στόχος μας ως επαναστατών είναι να την ανατάξουμε ή να την ανατρέψουμε, για να αναγεννήσουμε κινηματικά την ίδια πρώτα και τον τόπο μας μετά, σύμφωνα με τις καλλίτερες παραδόσεις της Εθνικής Αντίστασης και τη γνώση και τη σοφία που αποκτήσαμε έκτοτε. Για να αποφύγουμε πάση θυσία ένα νέο Εμφύλιο.

Γιάννης Μαύρος,   Αθήνα, 26 / 5 / 2010

Μπορεί να επιβιώσει το Ευρώ;

Του Δημήτρη Καζάκη

To ευρώ βρίσκεται σε άτακτη υποχώρηση. Αυτό ομολογείται πλέον από όλους, ακόμη και από τους πιο φανατικούς οπαδούς του. Το γιατί ερμηνεύεται επισήμως με αναφορές σε «επιδρομές λύκων», επιθέσεις κερδοσκόπων, καταχθόνια σχέδια των Αμερικανών και άλλα φαιδρά σενάρια συνωμοσιολογίας. Όσο πιο πιστός παραμένει κάποιος στο μύθο του αδιάβλητου και «ισχυρού ευρώ», τόσο πιο επιρρεπής είναι σ' αυτήν την συνωμοσιολογία. Η αλήθεια όμως βρίσκεται αλλού.

Η κοινή λογική λέει ότι όταν ένα νόμισμα αποδεικνύεται τόσο ευπαθές στις αναταράξεις των αγορών, τις πιέσεις από την κερδοσκοπία και τις διακυμάνσεις από την επενδυτική συμπεριφορά διεθνώς, αυτό σημαίνει ότι φταίει το ίδιο το νόμισμα, οι βάσεις πάνω στις οποίες έχει οικοδομηθεί, η ιδιοσυστασία του. Όμως η κοινή λογική έχει πάρει διαζύγιο εδώ και δεκαετίες από το επίσημο οικονομικό και πολιτικό δόγμα, πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η συγκρότηση του ευρώ και η ευρωζώνη. Στο γνωστό δίλημμα είναι στραβός ο γιαλός, ή στραβά αρμενίζουμε, η απάντηση που δίνουν οι ευρωκυβερνώντες είναι προφανής: στραβός είναι πάντα ο γιαλός. Με άλλα λόγια δεν  είναι το νόμισμα που φταίει, αλλά η οικονομία. Και πιο συγκεκριμένα εκείνες οι οικονομίες που αμάρτησαν γιατί παρέβησαν τις άνωθεν εντολές των δημοσιονομικών κριτηρίων.

Το ευρώ δεν δημιουργήθηκε για να καλύψει ή για να εκφράσει ανάγκες της πραγματικής οικονομίας με όρους παραγωγής, εισοδημάτων και συναλλαγών. Δεν επινοήθηκε για να λειτουργήσει εντός της ευρωζώνης όπως λειτουργούσαν τα εθνικά νομίσματα, δηλαδή ως μέσα διευκόλυνσης των συναλλαγών και της εσωτερικής συσσώρευσης. Αντίθετα το ευρώ υπήρξε ευθύς εξαρχής μια επινόηση των τραπεζιτών για δική τους διευκόλυνση. Γι' αυτό και με το ευρώ το νόμισμα έπαψε πια να είναι ένα μέσο, ένα εργαλείο της οικονομικής πολιτικής προς εξυπηρέτηση της οικονομίας, αλλά ακριβώς το ανάποδο. Δημιουργήθηκε ως αξία καθαυτή στην οποία η οικονομία όφειλε να υποταχτεί και μάλιστα υπακούωντας σε πολύ αυστηρούς και εντελώς ανελαστικούς νομισματικούς και δημοσιονομικούς κανόνες. Δεν όφειλε το νόμισμα να προσαρμοστεί στην οικονομία και μάλιστα στην πραγματική, αλλά η οικονομία όφειλε δια ροπάλου να προσαρμοστεί στο νόμισμα.

Έτσι κατασκευάστηκε ένα νόμισμα που για να είναι «ισχυρό» προϋποθέτει την σταθερότητα στις αγορές και στις οικονομίες που εκφράζει. Το ζητούμενο, δηλαδή, έγινε προαιπατούμενο. Ο λόγος που έγινε αυτό είναι απλός. Μας τον εξηγεί πολύ καλά ο Στέφαν Κολινιόν επικεφαλής της επιστημονικής επιτροπής του Centro Europa Ricerche (CER) της Ρώμης: «Μια νομισματική ένωση δεν είναι σύστημα σταθερών ισοτιμιών. Η ουσία της νομισματικής ζώνης συνίσταται στην απεριόριστη πρόσβαση από όλες τις εμπορικές τράπεζες στην ρευστότητα της κεντρικής τράπεζας από την ΕΚΤ. Το Ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα συλλέγει τις αποταμιεύσεις από παντού στη Ζώνη του Ευρώ και τις επενδύει οπουδήποτε βρίσκει κερδοφόρες ευκαιρίες.» (Eurointelligence, 22.04.2010) Με τον τρόπο αυτό όχι μόνο η ρευστότητα, δηλαδή το χρήμα σε κυκλοφορία, συγκεντρώθηκε στις τράπεζες οδηγώντας σε ασφυξία την πραγματική οικονομία, επιχειρήσεις και νοικοκυριά, αλλά έδωσε μια εκπληκτική ευκαιρία στους τραπεζίτες να κερδοσκοπήσουν ασύστολα γεμίζοντας κυριολεκτικά την αγορά με δάνεια και χρέη. Με το ευρώ οι τράπεζες κατόρθωσαν να μετατρέψουν τις ανάγκες χρηματοδότησης της οικονομίας, των επιχειρήσεων, των νοικοκυριών και των κρατών σε τίτλους χρέους ώστε να κερδίζουν προσελκύοντας κάθε είδους επενδυτή κερδοσκόπο από τη διεθνή αγορά.

Επομένως, η δύναμη του ευρώ, αλλά και η συναλλαγματική τιμή του, εξαρτήθηκε άμεσα από τη δυνατότητά του να προσελκύει και να αποδίδει σημαντικά κέρδη στα αρπακτικά της αγοράς, αλλά και από τη δυνατότητα των τραπεζών να τροφοδοτούν διαρκώς την αγορά με νέους τίτλους, κυρίως με ομόλογα και παράγωγα χρέους. Ο πίνακας 1 δείχνει αυτή την έκρηξη τίτλων χρέους (χρεογράφων) μέσα στην ευρωζώνη, η οποία από 108,3% του ΑΕΠ το 2000 εκτινάχθηκε στο 170,4% το 2009. Το αποτέλεσμα ήταν μια εκτίναξη του χρέους σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης, τόσο του ιδιωτικού, όσο και του κρατικού. Ενδεικτικός από αυτή την άποψη είναι ο Πίνακας 2 που δείχνει την έκταση του χρέους στις κυριότερες χώρες του ευρώ.

Η έκταση του χρέους συνοδεύτηκε και με ένα τεράστιο κύμα τιτλοποιήσεων πλούτου μέσα στην Ευρωζώνη, με αποτέλεσμα οι ευρωπαϊκές τράπεζες να έχουν χαρτοφυλάκια αξιόγραφων συνολικής αξίας πάνω από 30 τρισ. ευρώ το 2008, το οποίο αντιστοιχεί σε πάνω από το 332% του ΑΕΠ ολόκληρης της Ευρωζώνης για την ίδια χρονιά. Μόνο για λόγους σύγκρισης θα αναφέρουμε ότι τα τραπεζικά χαρτοφυλάκια ανέρχονταν το 2001 σε πάνω από 17,5 τρις ευρώ, που αντιστοιχούσαν στο 250% του ΑΕΠ της ευρωζώνης την ίδια χρονιά. Το αποτέλεσμα ήταν μια τέτοια μεγέθυνση των τραπεζών που θα μπορούσαν άνετα να απορροφήσουν ολόκληρα κράτη. Ακόμη και τα μεγαλύτερα.

Για να συνεχιστεί η χρηματοπιστωτική επέκταση, χρειαζόταν να εξασφαλιστεί η σταθερότητα του κοινού νομίσματος, δηλαδή του ευρώ. Σταθερότητα του νομίσματος σήμαινε σταθερές αποδόσεις για τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών. Επειδή όμως η σταθερότητα δεν μπορούσε να επιτευχθεί με όρους πραγματικής οικονομίας, μιας και οικονομίες της ευρωζώνης ήταν τελείως διαφορετικές, άνισες και ανισσόροπες μεταξύ τους, επιλέχθηκε η επιβολή μιας εικονικής σταθερότητας με βάση τα κριτήρια του Μάαστριχτ. Ουσιαστικά οι οικονομίες, τα κράτη και οι λαοί διατάχθηκαν να κρατήσουν τη σταθερότητα του νομίσματος τηρώντας μια αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία. Μόνο που οι οικονομίες δεν λειτουργούν με διατάγματα, ούτε υπακούουν σε προσταγές.

Για να διατηρηθεί η εικονική σταθερότητα του ευρώ και συνεπώς οι μεγάλες αποδόσεις για τις επενδύσεις σε τίτλους του χρέους, έπρεπε όλη η εγγενής αστάθεια να απορροφηθεί από την πραγματική οικονομία και τα λαϊκά εισοδήματα. Από τη στιγμή που δεν μπορούσε να υποτιμηθεί το νόμισμα, έπρεπε συνεχώς να υποτιμάται η πραγματική οικονομία και κυρίως το «εργατικό κόστος». Ταυτόχρονα το άνοιγμα των αγορών και οι διαρκείς ιδιωτικοποιήσεις άνοιγαν διαρκώς νέες ευκαιρίες κερδοφόρας τοποθέτησης για τις τράπεζες και την κερδοσκοπία με τίτλους. Έτσι τη δεκαετία του ευρώ η παραγωγική βάση της ευρωζώνης αναπτύχθηκε ελάχιστα, ενώ οι εργαζόμενοι σε όλες τις χώρες του ευρώ έχασαν σημαντικά από το εισόδημα και τις απολαβές τους με όρους κοινωνικής ασφάλισης και πολιτικής. Οι εργαζόμενοι της ευρωζώνης βρέθηκαν σε πολύ χειρότερη κατάσταση με το ευρώ, απ' ότι πριν. Αυτός είναι κι ο βασικός λόγος που σήμερα σχεδόν κανένας λαός της ευρωζώνης δεν έχει θετική γνώμη για το ευρώ και την πορεία της χώρας του με αυτό.

Όμως, στο βαθμό που το ευρώ παρέμενε σταθερό, οι τράπεζες κέρδιζαν όλο και περισσότερα μέσα από την τιτλοποίηση των πάντων και οι διεθνείς επενδυτές κερδοσκοπούσαν ασύστολα με την υπερπαραγωγή χρεογράφων, κανέναν από τους ευρωκρατούντες δεν ένοιαζε η δραματική απαξίωση της πραγματικής οικονομίας και των εργαζομένων. Κι έτσι φτάσαμε στην παγκόσμια κρίση που ξέσπασε το καλοκαίρι του 2007 και συνεχίστηκε με το κραχ του φθινοπώρου 2008. Μεγάλο μέρος των χαρτιών που είχαν συσσωρευτεί στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών απαξιώθηκαν. Πολλές τράπεζες άρχισαν να χρεοκοπούν και τεράστια κεφάλαια τοποθετημένα σε τίτλους και χρεόγραφα άρχισαν να λιμνάζουν στις αγορές. Τα κράτη έτρεξαν να στηρίξουν τις τράπεζες και έτσι συνέβαλαν στην εξάπλωση και στο βάθεμα της κρίσης.

Σύμφωνα με τον Νουριέλ Ρουμπίνι, «αυτή η κρίση δεν έχει τελειώσει ακόμη, βρισκόμαστε απλά στο επόμενο στάδιο. Σ' αυτό μεταφερόμαστε από το πρόβλημα του ιδιωτικού στο δημόσιο χρέος… Κοινωνικοποιήσαμε μέρος των ιδιωτικών απωλειών με το να διασώσουμε τα πιστωτικά ιδρύματα και να παράσχουμε χρηματοοικονομικά κίνητρα ώστε να αποφύγουμε την μετατροπή μιας μεγάλης πτώσης σε μια ύφεση διαρκείας. Όμως το αυξανόμενο δημόσιο χρέος δεν είναι ένα δωρεάν γεύμα, τελικά θα πρέπει να το πληρώσεις.» (The Daily Telegraph, 23/5/2010)

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και το κύριο πρόβλημα του ευρώ. Τεράστιες μάζες τίτλων χρέους βρίσκονται συσσωρευμένες στα χέρια των μεγάλων τραπεζών της ευρωζώνης χωρίς να μπορούν πια να προσελκύσουν επενδυτές κερδοσκόπους. Το ευρώ δεν μπορεί πια να συνεχίσει να εξυπηρετεί τις τράπεζες, ούτε να προσελκύει επενδυτές. Και ταυτόχρονα δεν μπορεί να βοηθήσει την ανάπτυξη των πραγματικών οικονομιών, με όρους παραγωγής και εισοδημάτων, της ευρωζώνης όπως δεν το έκανε και μέχρι τώρα. Αυτό κάνει ακόμη και στελέχη της ΕΚΤ να ξανασκεφτούν την τρομακτική υπερδιόγκωση του τραπεζικού τομέα στην ευρωζώνη. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και ο Λορένζο Μπεν Σμάγκι αναγκάστηκε σε μια σχετικά πρόσφατη ομιλία του (15/4) να ομολογήσει: «Χρειάζεται να επανεξετάσουμε όλες αυτές τις εύκολες παραδοχές ότι ένας μεγάλος χρηματοπιστωτικός τομέας κατά κανόνα ωφελεί την πραγματική οικονομία. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας, χωρίς να αναφέρουμε μερικά από τα πεδία του, μπορεί να γίνει κάποιες φορές «πολύ μεγάλος». Μπορεί να καταλήξει να αποτελεί απειλή τόσο για την οικονομική, όσο και για την χρηματοπιστωτική σταθερότητα… Για παράδειγμα, το 2007 οι υποχρεώσεις της Barclays ξεπερνούσαν το ΑΕΠ της Βρετανίας, οι υποχρεώσεις της Deutsche Bank αντιστοιχούσαν στο 80% του ΑΕΠ της Γερμανίας και οι υποχρεώσεις της Fortis ήταν αρκετές φορές μεγαλύτερες από το ΑΕΠ της πατρίδας της, του Βελγίου. Όπως παρατήρησαν με κάπως προκλητικό τρόπο κάποιοι αναλυτές, τέτοια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ίσως να μην είναι απλά «πολύ μεγάλα για να αποτύχουν», αλλά μάλλον «πολύ μεγάλα για να υπάρχουν».»

Ποιος όμως είναι σήμερα σε θέση να «κουρέψει» το υπερδιογκωμένο τραπεζικό σύστημα; Ποιος μπορεί να αναλάβει το τεράστιο κόστος διαγραφής μεγάλου μέρους του χαρτοφυλακίου των τραπεζών; Απ' ότι φαίνεται κανένα κράτος, ούτε καν η Γερμανία, δεν μπορεί να το κάνει. Γι' αυτό και ολόκληρη η ευρωζώνη ακολουθεί μια πορεία που μόνο αυτοκαταστροφική μπορεί να χαρακτηριστεί.

Σε αυτές τις συνθήκες όπου ο μεγαλύτερος παγκόσμια, ο πιο υπερδιογκωμένος χρηματοπιστωτικός τομέας, αυτός της ευρωζώνης, κινδυνεύει άμεσα να καταρρεύσει, είναι φυσικό να παρατηρείται αφενός μια μαζική φυγή επενδυτών από το ευρώ και ταυτόχρονα ένα έντονο ενδιαφέρον από επενδυτικά κεφάλαια που ειδικεύονται στη κερδοσκοπία με τις επισφάλειες. Άλλωστε οι κερδοσκόποι αυτοί λειτουργούν σαν τα νεκροφάγα της αγοράς. Ακολουθούν την οσμή της σήψης και επιτίθενται σε ότι πιο ευπαθές και ασταθές υπάρχει. Και το ευρώ σήμερα είναι ένας πολύ εύκολος στόχος γιατί πολύ απλά δεν μπορεί πλέον να στηριχθεί πάνω στον τεράστιο όγκο χαρτιών χρέους που έχουν συγκεντρώσει οι τράπεζες της ευρωζώνης.

Αυτό που παρατηρούμε σήμερα συνολικά στην ευρωζώνη, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια επανάληψη σε άλλη κλίμακα αυτού που ζήσαμε με την Ελλάδα. Οι αγορές πιέζουν διαρκώς τους ευρωκυβερνώντες να χώσουν όλο και πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη προκειμένου να σώσουν τις τράπεζές τους και να στηρίξουν το ευρώ. Άλλο που δεν θέλουν οι κερδοσκόποι. Με τους «μηχανισμούς στήριξης» που αποφάσισαν οι ηγέτες της ευρωζώνης, με την ΕΚΤ να αγοράζει απευθείας κρατικά ομόλογα από τις χώρες μέλη και με την επιβολή όλο και πιο αυστηρών δημοσιονομικών κανόνων με περικοπές μισθών, συντάξεων, κοινωνικών παροχών και δαπανών, ολόκληρη η ευρωζώνη οδηγείται εκεί που οδηγήθηκε και η Ελλάδα. Σε μια ιδιότυπη «καραντίνα». Μόνο που όπως η «καραντίνα» αυτή οδηγεί με μαθηματική βεβαιότητα την Ελλάδα στην πτώχευση με τους χειρότερους δυνατούς όρους, έτσι οδηγεί και την υπόλοιπη ευρωζώνη.

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια ποια θα είναι η τύχη της ευρωζώνης και του ίδιου του ευρώ. Οι βεβαιότητες ανήκουν στο παρελθόν. Η πίστη στο «ισχυρό ευρώ» σήμερα έχει ξεφύγει από το πεδίο της λογικής και ανήκει πια στη σφαίρα των θρησκευτικών πεποιθήσεων. Και στη θρησκευτική πίστη δεν υπάρχει περιθώριο ούτε για λογικά, ούτε για επιστημονικά επιχειρήματα. Το σίγουρο είναι ότι το ευρώ θα αποτελέσει έναν βασικό αποσταθεροποιητικό παράγοντα για όλες τις οικονομίες της ευρωζώνης, ακόμη και για τις πιο ισχυρές. Η εμμονή σ' αυτό, ιδίως σε συνθήκες όλο και πιο αυστηρών δημοσιονομικών κανόνων και αυξανόμενου χρέους, θα οδηγήσει ολόκληρες οικονομίες να χαθούν «αύτανδρες». Αυτός είναι κι ο λόγος που οι ισχυρές οικονομίες σήμερα – ιδίως η Γερμανία – διαμορφώνουν εναλλακτικές στρατηγικές. Όσο για την Ελλάδα οι επιλογές της είναι πολύ απλές: ή παραμένει στο ευρώ για να υποστεί μια από τις χειρότερες καταστροφές της ιστορίας της, ή φεύγει με σκοπό να ανασυντάξει την οικονομία και την κοινωνία της δίχως κηδεμονίες και εξαρτήσεις. Μέση λύση δεν υπάρχει. 

Πηγή: Το Ποντίκι, 27-5-2010.

Ηλ. ΠΗΓΗ: Παρασκευή, 28 Μαΐου 2010, http://youpayyourcrisis.blogspot.com/2010/05/blog-post_4889.html

Η Άλωση και ο "φιλοτουρκισμός" των Ανθενωτικών

Του Porta Aurea *

Οι νεοαρχαιόθρησκοι θα αναφέρουν την Άλωση ως μία ακόμη απόδειξη του εκκλησιαστικού ανθελληνισμού. Τέλος, οι Νεορθόδοξοι (ο κύκλος των Γιανναρά, Μεταλληνού) και ο Κιτσίκης δεν χρειάζεται την επέτειο και τη συγκεκριμένη (μία) μέρα για να τονίζουν τον ευεργετικό κατ' αυτούς φιλοτουρκισμό της Εκκλησίας, τον τονίζουν όποτε μπορούν σε αγαστή συνεργασία με τις δυο παραπάνω ιδεολογικές παρατάξεις. Τα πράγματα με τους Ανθενωτικούς δεν είναι ακριβώς έτσι.

Για να αρχίσουμε με τον Νοταρά:

Σύμφωνα με τον Δούκα (Βυζαντινοτουρκική Ιστορία, XXXVIII, 17) «ο μέγας δούκας με πεντακόσιους στρατιώτες έκανε περιπολίες στην Πόλη, για να ενθαρρύνει όλους τους υπερασπιστές, να ελέγξει τους προμαχώνες και να ψάξει όσους έλειπαν από τις θέσεις τους. Και αυτό το επαναλάμβαναν κάθε μέρα». Όταν, μετά την Άλωση, ο Μωάμεθ τον ρώτησε γιατί δεν του παρέδωσαν την Πόλη, ο Νοταράς απάντησε (Βυζαντινοτουρκική Ιστορία, XL, 3): «Εμείς δεν είχαμε τόσο μεγάλη εξουσία, ώστε να σου παραδώσουμε την Πόλη, ούτε καν ο ίδιος ο αυτοκράτορας». Σύμφωνα με τον Κριτόβουλο (Ιστορίαι, Α', 73, 7-10), οι ανώτατοι άρχοντες του σουλτάνου τον συμβούλευσαν να εκτελέσει τον Νοταρά, γιατί στο μέλλον θα απειλούσε την εξουσία του σουλτάνου. Ο άγνωστος χρονογράφος (Ζώρας Γ.Θ., Χρονικόν περί των Τούρκων σουλτάνων (κατά τον Βαρβερινόν ελληνικόν κώδικα 111), Αθήναι 1958, σ. 93, φ. 59ν, 8-14) αναφέρει ότι ο σουλτάνος τιμώρησε τον Νοταρά, γιατί προσπάθησε να κάνει ψεύτικη φιλία μαζί του: «Τότε τους είπε "Διατί δεν επαρακαλέσετε τον βασιλέα σας να μου δώση την χώρα και να κάμη αγάπη;" Τότε αποκρίθη ο κυρ Λουκάς, τάχα να έχη την φιλία του, και είπε τον:

"Αφέντη, οι Γαλατινοί και οι Βενετζάνοι δεν τον αφήσανε, διατί του εδώσανε φλωρία και άρματα και σολτάδους πολεμιστάδες, και του είπανε: Κράτειε και εμείς σού βοηθούμε, μόνο μην παραδοθής εις τον Τούρκον"». Ο Χαλκοκονδύλης (Απόδειξις ιστοριών, Η') δεν αναφέρει κάποια προδοσία του Νοταρά, παρά μόνο το θάνατό του εξαιτίας της άρνησής του να παραδώσει το γιο του στον Μωάμεθ. Ο Φραντζής δεν αναφέρει κάτι. Μόνο ο Ψευδο-Φραντζής (Chronicon Maius, Γ', VII, 2) από τους 8 ιστορικούς της Άλωσης (Δούκα, Κριτόβουλο, Σφραντζή, Ψ-Φραντζή, Χαλκοκονδύλη, Μπαρμπάρο, Ισκεντέρη, Χρονικό περί των Τούρκων σουλτάνων) αναφέρει τη διένεξη Ιουστινιάνη-Νοταρά, επειδή ο δεύτερος αρνήθηκε να δώσει τα τηλεβόλα που διέθετε στον πρώτο ισχυριζόμενος ότι τα χρειαζόταν στις περιοχές τις οποίες ο ίδιος [ο Νοταράς] φρουρούσε, με αποτέλεσμα ο Ιουστινιάνης να τον αποκαλέσει άχρηστο, υπερόπτη και εχθρό της πατρίδας. Επίσης αναφέρει (ό.π., Γ', XI, 3-4) ότι μετά την Άλωση ο Νοταράς προσέφερε το θησαυρό του στο Σουλτάνο επειδή «είχε την ελπίδα ότι με αυτά θα κέρδιζε την ελευθερία του, ο ίδιος και η οικογένειά του», όχι λόγω φιλοτουρκισμού˙ τότε ο Σουλτάνος τον επέπληξε γιατί ο Νοταράς δεν του προσέφερε τους θησαυρούς του πριν ξεκινήσει τον πόλεμο εναντίον της Πόλης και γιατί δεν συμβούλευσε τον αυτοκράτορα να παραδώσει ειρηνικά την Πόλη σε αυτόν (τον Σουλτάνο). Ειδικά η δεύτερη επίπληξη του Σουλτάνου συνεπάγεται ότι ο Νοταράς δεν συμβούλευε την παράδοση, ενώ η πρώτη επίπληξη εκ μέρους του Σουλτάνου συνεπάγεται ότι ο Νοταράς δεν είχε συνεννοηθεί κρυφά μαζί του πριν αλωθεί η Κωνσταντινούπολη.

Όσον αφορά τους μοναχούς ο Φραντζής (Chronicon minus, XXXV, 7) αναφέρει ότι ο αυτοκράτορας κατέγραψε «πόση δύναμη μπροούσε να παραταχθεί στο κάστρο από τους λαϊκούς και τους μοναχούς και τι όπλο διέθεταν για άμυνα». Το Χρονικόν περί των Τούρκων σουλτάνων (σ. 85, φ. 55r, 6-8) αναφέρει ότι οι μοναχοί φρουρούσαν τα τείχη: «Και οι καλόγεροι και οι παπάδες τους έβαλε απάνω και τους εμέρασε εισέ πολλούς τόπους απάνω εις τα τειχία δια να βιγλίζουνε, δια να είναι ξαγρυπνοί». Ο Ψευδο-Φραντζής (Γ', V, 7) αναφέρει ότι η Εκκλησία προσέφερε τα σκεύη της για την υπεράσπιση της Πόλης: «επειδή στα βασιλικά ανάκτορα δεν υπήρχαν χρήματα για να πληρωθούν οι στρατιώτες, έδωσε εντολή ο αυτοκράτορας να συγκεντρώσουμε τα ιερά σκεύη των εκκλησιών, που ήταν αφιερωμένα στον Θεό, και κατόπιν τα εκποιήσαμε». Την ίδια πληροφορία δίνει και το Χρονικόν περί των Τούρκων σουλτάνων (σ. 84, φ. 54r, 4-7): «Διατί ο βασιλεύς είχε μεγάλην σύχυσι και δεν ήξερε πλέο το τι να κάμη και επειδή δεν του εδίδανε φλωρία οι πλούσιοι, δεν είχε τι κάμη και επήρε από τις εκκλησίες και από τα μοναστήρια τα ασημικά τους και τα έκαμνε μονέδα… και επλήρωνε τους δουλευτάδες οπού εδουλεύαν εις τα τειχία». Επίσης ο Κριτόβουλος (Α', 18, 9) αναφέρει ότι «συγκέντρωναν χρήματα από το κράτος, από τους ιδιώτες και από την Εκκλησία».

Ούτε πάλι προκύπτουν από τους ιστορικούς της Αλώσεως εξεγέρσεις Ανθενωτικών κατά του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Ο Ψευδο-Φραντζής (Γ', VI, 4) αναφέρει ότι κάποιοι «απείθαρχοι και απάνθρωποι» από τους κατοίκους της Πόλης «βρήκαν την ευκαιρία και προκαλούσαν κάθε μέρα εξεγέρσεις και αναστατώσεις και ξεστόμιζαν από το μιασμένο τους λαρύγγι λόγια υβριστικά και κοροϊδευτικά στις πλατείες και στους δρόμους εναντίον του δύστυχου αυτοκράτορος κι άλλων αρχόντων», διότι, όπως προαναφέρει ο Ψ-Φραντζής «δεν έπαψαν να καταφθάνουν στους εχθρούς καθημερινά νέα εκστρατευτικά σώματα από την Ασία, ο δικός μας στρατός μειωνόταν και εξευτελιζόταν» και οι προαναφερθέντες «απείθαρχοι και απάνθρωποι» συμπεριφέρονταν έτσι «βλέποντας τις δυνάμεις μας να μειώνονται». Κάτι το οποίο δεν έχει σχέση με τον φιλενωτισμό ή τον ανθενωτισμό. Η μόνη αντίδραση των Ανθενωτικών, η οποία αναφέρεται κατά την παραμονή και  διάρκεια της Άλωσης ήταν (Δούκα, Βυζαντινοτουρκική ιστορία, XXXVII, 5) ότι οι ανθενωτικοί εξομολόγοι κληρικοί επέβαλαν επιτίμια σε όσους εξομολογούνταν ότι παρακολούθησαν ενωτική λειτουργία και ότι οι ανθενωτικοί κληρικοί απέφευγαν τη συλλειτουργία με τους Ενωτικούς. Ο Γεννάδιος Σχολάριος συνέγραφε αντιρρητικά συγράμματα κατά του καθολικού θεολόγου Θωμά Ακινάτη και του φιλοδυτικού Δημήτριου Κυδώνη (ό.π., XXXVII, 10). Αλλά μήπως είχαν συμφωνήσει μυστικά οι Ανθενωτικοί με τους Οθωμανούς για παράδοση της Πόλης;

Ενώ ο Κορδάτος λέει ότι οι Τούρκοι «όσα [=εκκλησίες, περιουσίες κ.ά.] ανήκαν στους ανθενωτικούς τα σεβάστηκαν» (Ακμή και παρακμή του Βυζαντίου, σ. 373), αυτό δεν αληθεύει: «Ουδεμία διάκρισις των διασωθέντων ναών κατά συνοικίας είναι δυνατή. Ο ναός των Αγίων Αποστόλων, ο οποίος διετηρήθη άθικτος εις ουδεμίαν από τας δήθεν συνθηκολογήσας συνοικίας ανήκει. Ωσαύτως η Μονή της Χώρας, ο ναός των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, η Αγία Θεοδώρα, η Περίβλεπτος, εκκλησίαι, αι οποίαι διετηρήθησαν χριστιανικαί και μετά την Άλωσιν, μεταβληθείσαι αργότερον εις τζαμιά, ευρίσκονται εις διαφόρους συνοικίας. Την λεηλασίαν εξάλου, όπως παραδίδουν πάντες οι ιστορικοί της Αλώσεως, ουδείς των ναών της Κωνσταντινουπόλεως διέφυγεν» (Μαρία Κ. Χαιρέτη, Μνημοσύνη I, (1967) σ. 336, στο Ι.Μ. Χατζηφώτη, Βυζάντιο και Εκκλησία, σ. 42). Χαρακτηριστικά γράφει ο Νικόλο Μπαρμπάρο, υπερασπιστής της Πόλης: «όσους έβρισκαν στους δρόμους τούς περνούσαν από τη λεπίδα της χατζάρας τους, γυναίκες και άντρες και γέρους και παιδιά, αδιακρίτως». Ο Ψευδο-Φραντζής πάλι, λέει, απορρίπτοντας την άποψη του Κορδάτου: «κανένα μέρος ή καταφύγιο δε γλίτωσε από την έρευνα [των Τούρκων] ή τη βεβήλωση» και «παντού ακούγονταν θρήνοι και παντού γίνονταν αρπαγές γυναικών όλων των ηλικιών» (βιβλίο Γ', κεφάλαιο 8). Οι Τούρκοι έσφαζαν αδιακρίτως ανθενωτικούς και φιλενωτικούς. Εάν υπήρχε συμφωνία ανθενωτικών και Τούρκων, τότε οπωσδήποτε ο Μωάμεθ θα είχε δώσει εντολή να μη σφάζουν οι στρατιώτες όποιον έβρισκαν μπροστά τους και να μην λεηλατούν όλα τα σπίτια, άρα κι αυτά των ανθενωτικών.

Κανείς από τους ιστορικούς της Άλωσης, ούτε ο Δούκας ούτε ο Σφραντζής ούτε ο Χαλκοκονδύλης ούτε ο Κριτόβουλος, δεν αναφέρει πουθενά για μερική παράδοση της Κωνσταντινούπολης ή για συνθηκολόγηση του Παλαιολόγου. Αυτοί οι τέσσερις ιστοριογράφοι, μαζί με άλλους δύο, έναν Ρώσο κι έναν Βενετό, πουθενά δεν κάνουν λόγο για συνθηκολόγηση του Παλαιολόγου ή μερική παράδοση εκ μέρους των κατοίκων. Ούτε οι τουρκικές πηγές αναφέρουν κάτι τέτοιο. Ο Κορδάτος βασίζεται αποκλειστικά στον Καντεμίρη, ο οποίος έγραψε 200 με 250 χρόνια μετά την Άλωση. Είναι λογικότερο να γίνει πιστευτός ο  αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας Φραντζής, ο αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας Βενετός Νικόλο Μπαρμπάρο, ο αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας Ρώσσος Νέστορας Ισκεντέρης καθώς και οι Δούκας (XXXIX, 13 κ.ε.), Κριτόβουλος (Α', 61, 62, 66, 67) και Χαλκοκονδύλης, οι οποίοι ήταν σύγχρονοι της Άλωσης, αλλά δεν αναφέρουν τίποτε περί προσυμφωνημένης κρυφής παράδοσης, προδοσίας των Ανθενωτικών ή συνθηκολόγησης, παρά οι μυθοπλασίες του Καντεμίρη, δύο αιώνες μετά την Άλωση, τις οποίες κανείς άλλος πριν από αυτόν δεν είχε ισχυριστεί.

Αλλά και η ίδια η στάση των Ανθενωτικών, να θέσουν τη θρησκευτική πίστη τους πάνω από τα εθνοκρατικά συμφέροντα, η οποία θεωρείται σήμερα εθνοπροδοτική, είναι ακριβώς η ίδια με τη στάση των αγωνιστών του 1821. Για παράδειγμα ο Κολοκοτρώνης είπε: «όταν πιάσαμε τ' άρματα, είπαμε πρώτα υπέρ Πίστεως και έπειτα υπέρ Πατρίδος» (στην εφημ. "Αιών" των Αθηνών, 13/11/1838). Τα ίδια έλεγε κι ο Υψηλάντης. Ο αφορισμός από το Πατριαρχείο και η άρνηση υπακοής των Επαναστατών στον αφορισμό αυτόν, με τίποτε δε συνεπάγεται αντίφαση με την προαναφερθείσα λεκτική ή έμπρακτη προτεραιότητα των Επαναστατών ούτε συνεπάγεται εναντίωση στην Εκκλησία εκ μέρους των Επαναστατών, γιατί οι επαναστάτες του 1821 γνώριζαν ότι η απόφαση αυτή της Εκκλησίας ήταν προϊόν βίας. Έτσι, αν κατηγορήσει κανείς τη στάση των Ανθενωτικών, θα πρέπει να κατηγορήσει και τον Κολοκοτρώνη, το Μακρυγιάννη κι άλλους Αγωνιστές του 1821, οι οποίοι έλεγαν ακριβώς τα ίδια με τους Ανθενωτικούς: πρώτα η θρησκευτική πίστη, μετά η πατρίδα. Κατά τον Φραντζή (XXIII, 4) η σύνοδος της Φερράρας-Φλωρεντίας υπήρξε η πρώτη και μεγαλύτερη αιτία της Άλωσης. Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος υποκρινόταν ότι δεχόταν την Ένωση:

«ακόμα κι ο ίδιος ο βασιλιάς έκανε τάχα πως συναινούσε [στην Ένωση]» (Δούκα, Βυζαντινοτουρκική ιστορία, XXXVI, 2)  και δέχθηκε η μνημόνευση του Πάπα να γίνεται «με την ελπίδα να μας συνδράμουν οι δυτικοί σε περίπτωση ανάγκης. Όσοι, όμως, θελήσουν να το κάνουν αυτό, θα το κάνουν μόνο στον ναό της Αγίας Σοφίας, ενώ οι υπόλοιποι δε θα έχουν καμία ευθύνη και θα παραμείνουν ειρηνικοί» (Σφραντζής, XXXVI, 6), ενώ οι φιλενωτικοί Βυζαντινοί «αποδέχθηκαν τον όρο της Ενώσεως με την προϋπόθεση ότι, μόλις περάσει η αναστάτωση με τους Τούρκους και επικρατήσει ηρεμία, θα συνεδριάσουν κάποιοι από τους πλέον μορφωμένους, για να εξετάσουν τους όρους και να τους διορθώσουν, αν υπάρχει κάτι το οποίο έρχεται σε αντίθετση με την ορθή πίστη» (Δούκα, Βυζαντινοτουρκική ιστορία, XXXVI, 5). «Ο δε καρδινάλιος [=που λειτούργησε στην Αγία Σοφία] αντιλαμβανόμενος τις προθέσεις και τα σχέδια των Γραικών – άλλωστε δεν του έμεναν απαρατήρητα τα τεχνάσματα και οι πανουργίες τους – έπρεπε να έχει κάποιο κίνητρο για να βοηθήσει την Πόλη, επειδή ανήκε στο ίδιο γένος, κι έτσι αρκούσε αυτό που συνέβη [=η κοινή συλλειτουργία στην Αγία Σοφία] για να το αναφέρει στον πάπα» (ό.π., XXXVI, 6). Οι σημερινοί κατήγοροι των Ανθενωτικών δε φαίνεται να αντιλαμβάνονται ότι ακόμη και οι – στη φαντασία των πρώτων – φιλοδυτικοί πνευματικοί πρόγονοι των σημερινών φιλοδυτικών Νεοελλήνων, οι Ενωτικοί, υποκρίνονταν στην πλειοψηφία τους ότι αποδέχονταν την Ένωση.

* http://www.portaaurea.gr/  

Η σαμπάνια του Αχελώου…

Του παπα Ηλία Υφαντή

Στις μέρες της πρωθυπουργίας του πολυχρονεμένου μας Κων-νου Μητσοτάκη τα Υπουργεία Εσωτερικών, Εθνικής Οικονομίας και ΠΕΧΩΔΕ είχαν αποφασίσει και διατάξει:

Επειδή η ανομβρία και η ΕΥΔΑΠ με τον ωχαδερφισμό της και το σάπιο υδρευτικό της δίκτυο, είχαν αδειάσει τους ταμιευτήρες του νερού, να γεμίσουν τα ταμεία της ΕΥΔΑΠ με το αίμα του φτωχού λαού.

Πώς μεθόδευσαν την πραγματοποίηση του κατορθώματός τους αυτού;

Καθόρισαν την τιμή του νερού, για τα πάνω απ' τα 60 κυβικά, την τριμηνία, στις 514 δρχ. ανά κυβικό, για τα πάνω απ' τα 81 στις 720 και μετά τα 105 στις 900 δρχ.

Και βέβαια στα δολοφονικά αυτά πρόστιμα προσθέτονταν και οι τερατώδεις εισφορές για έργα, που ένας Θεός ξέρει, αν γίνονταν.

Και επειδή η καταμέτρηση της κατανάλωσης παραλειπόταν-σκόπιμα, κατά τη γνώμη μου-σε κάποιες τριμηνίες και μεταφερόταν στις επόμενες, τα κυβικά ανέβαιναν κατακόρυφα! Κι έτσι τα πρόστιμα γίνονταν εξοντωτικά και τερατώδη…

Θύματα της απανθρωπιάς αυτής; Πρώτοι-πρώτοι πολύτεκνοι! Τη στιγμή, που είχαν ελαφρύνσεις τα αρχοντόσπιτα. Με το πρόσχημα ότι οι άρχοντες-όπως σε όλα-είχαν αυξημένες ανάγκες. Που, βέβαια, κατά την άποψη της αξιότιμης ΕΥΔΑΠ, δεν είχαν οι πολύτεκνοι….

Στις μέρες του ενδόξου ΠΑΣΟΚ, που διαδέχτηκε τον Επίτιμο, η ΕΥΔΑΠ δεν αρκέστηκε στην πατέντα της προστιμολαγνείας, αλλά προχώρησε και σε ακόμη ληστρικότερα μέτρα:

Πολλαπλασίασε, πέρα από κάθε λογική, την τιμή του νερού. Από 20 χιλιάδες δρχ. περίπου, που πλήρωνα, για να αναφέρω το προσωπικό παράδειγμα, μου ήρθε ο λογαριασμός για 126 χιλιάδες δρχ. Που σημαίνει ότι εξαπλασιάστηκε. Ενώ σε κάποιους άλλους μπορεί και να δεκαπλασιάστηκε.

Ξεσηκώθηκε ο κόσμος. Αλλά κανείς δεν τον υπολόγιζε. -«Πρέπει να έχει διαρροές η παροχή σας»! μας έλεγε η ΕΥΔΑΠ. Ή «Φταίει το ότι αλλάχτηκαν τα ρολόγια καταμέτρησης…».

Και άλλα τέτοια αλαμπουρνέζικα. Που λένε οι εκάστοτε κομπιναδόροι, για να προσθέτουν, έτσι, στη ληστεία και τον εμπαιγμό…

Κι εμείς πληρώναμε και υδραυλικούς από πάνω, για να ανακαλύψουμε γιατί τα υδρόμετρά μας είχαν μεταβληθεί σε ληστόμετρα…

Κατήγγειλα την καταλήστευση αυτή, δια του Τύπου. Ποιος όμως θ' άκουγε τη φωνή ενός παπά, όταν το ληστρικό τσιμπόυσι ήταν, όπως δείχνουν τα πράγματα, οργανωμένο από ψηλά!

Αλλά αυτό, που βροντοφώναζε η πραγματικότητα, ήρθε να το επιβεβαιώσει ένα τυχαίο περιστατικό:

Συνέβη, κάποια μέρα να τηλεφωνήσω στην τοπική ΕΥΔΑΠ, για κάποια υπόθεση του σχολείου, στο οποίο υπηρετούσα.

Είπα το όνομά μου. Και με εξέπληξε το ξέσπασμα της υπαλλήλου, που σήκωσε το τηλέφωνο. Η οποία έσπευσε να μου δώσει συγχαρητήρια για τα διαβήματά μου.
-Τι λέτε; Έχω δίκιο! Ρώτησα αμήχανα.

-Μόνο δίκιο πάτερ μου! Είπε με νόημα, η υπάλληλος. Συλλυπούμενη για την πώρωση των αρχιτεκτόνων της ληστείας…

Γιατί όμως θυμήθηκα τις εδώ και αρκετά χρόνια, εν ονόματι του νερού και των κλεφτονόμων, ληστρικές, σε βάρος του φτωχού λαού, επιδρομές;

Μου τις θύμισε η κατακόρυφη άνοδος της τιμής του νερού από την ΔΕΥΑΑ (Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης-Αποχέτευσης Αγρινίου). Για την οποία διατυπώνονται από πολλούς πολλά και μεγάλα παράπονα.

Όταν μάλιστα ο Θεός μας παρέχει άφθονο (μέχρι να μας το πάρουν οι τσιφλικάδες της Θεσσαλίας) το νεράκι του Αχελώου. Και είναι άκρως εξοργιστικό να το πληρώνουμε στην τιμή της γαλλικής σαμπάνιας.

Ίσως η διαμαρτυρία αυτή να φαίνεται υπερβολική σε κάποιους κυρίους, που, εν ονόματι των κλεφτονόμων μπορεί να τσεπώνουν, όταν θέλουν, όσα θέλουν!

Όμως για το φτωχό λαό, τον εργάτη, το μισθοσυντήρητο, το συνταξιούχο, τις πολυμελείς οικογένειες, που τον τελευταίο καιρό «πολυειδώς και πολυτρόπως» καταληστεύονται, και, ως εκ τούτου υπολογίζουν και την τελευταία δεκάρα, είναι μια ωμή και ληστρική πραγματικότητα.

Μπορεί κάποιοι απ' αυτούς που δημιούργησαν και συντηρούν το κλεφτοκαθεστώς αυτό, εξαιτίας του οποίου «ζούμε και ζευόμαστε», να πίνουν σαμπάνια και να νομοθετούν και να αποφασίζουν μεθυσμένοι.

Αυτό όμως δεν περιποιεί σε κανέναν το δικαίωμα να μεταβάλλει-εν ονόματι των ληστονόμων το νεράκι του Αχελώου και του Θεού σε…σαμπάνια για τη λεηλασία σε βάρος του φτωχού λαού.

Ας το σκεφτούν σοβαρά το θέμα αυτό οι αρμόδιοι! Γιατί τα ψέματα, με τα οποία κάποιοι υφάρπαζαν την ψήφο του λαού, για να τον καταληστεύουν, άλλοτε νόμιμα και άλλοτε παράνομα, εδώ και χρόνια, μπορεί αυτή τη φορά και να τέλειωσαν….

Παπα-Ηλίας, 28-05-2010

http://papailiasyfantis.blogspot.com

http://papailiasyfantis.wordpress.com

e-mail: papailiasyfantis@gmail.com

Μνήμες Βυζαντίου: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΪΟΥ, μέρα θλίψης  γιατί «Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ…»

Της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη*

Το Βυζάντιο ως κρατικό μόρφωμα και η Ορθόδοξη παράδοση συνδέονται στενά. Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του βυζαντινού πολιτισμού είναι η πνευματικότητα. Ωστόσο, η καθημερινότητα της ζωής των απλών ανθρώπων, τα ψήγματα Βυζαντινού πολιτισμού της καθημερινότητας στις ποικίλες όψεις της Βυζαντινής κοινωνίας, τα κοινωνικά προβλήματα, η σημασία της μόρφωσης στο μοναχισμό, η σημασία της εγγραμματοσύνης στην κοινωνική ζωή, το διαζύγιο και ο βιασμός, ο υπόκοσμος και οι φυλακές, η επαιτεία-ζητιανιά δεν μπορούν επ' ουδενί να παραβλεφτούν από το μελετητή.

Το Βυζάντιο αποτελεί επίσης ένα αναγκαίο συστατικό της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας. Τα τελευταία πενήντα χρόνια έχουμε δει στον Δυτικό Κόσμο μιαν αξιοσημείωτη ανάπτυξη των βυζαντινών σπουδών, σύμφωνα με τις οποίες το Βυζάντιο εκπροσωπεί μια συνέχεια επιλεγμένων στοιχείων της κλασικής παράδοσης, με όρους συνέχειας παρά αντίθεσης.

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης, πρωτεύουσας του Βυζαντινού κράτους, από τους Τούρκους το 1453, το τέλος ουσιαστικά του Βυζαντίου ως πολιτικής οντότητας, δεν σήμανε και το τέλος της διάχυσης του Βυζαντινού πολιτισμού. Μπορεί  τα τουρκικά στρατεύματα του Μωάμεθ Β' μετά από γενική έφοδο, κυρίως στην πύλη του Αγίου Ρωμανού, να μπαίνουν αλαλλάζοντας  στην Κωνσταντινούπολη, όμως ο ηρωικός, σύμφωνα με την παράδοση, θάνατος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου, του τελευταίου Αυτοκράτορα του Βυζαντίου, επισφραγίζει την άλωση της Βασιλίδας από το Μωάμεθ τον Πορθητή, με μεταφυσικό νόημα, σχεδόν με μυστηριακή πνοή. Η πτώση της ιστορικής πόλης και η ηρωική και ιερή μορφή του τελευταίου υπερασπιστή Αυτοκράτορα, σημειώνουν και το τέλος του Βυζαντίου με την υπερχιλιετή, ένδοξη και σκληρή πολεμική ιστορία του, με την ορθόδοξη χριστιανική πίστη και τον απαστράπτοντα πολιτισμό του.

Ο τρόπος που θυσιάστηκε ο τελευταίος Αυτοκράτορας, καθώς και ότι δεν διασώθηκαν πληροφορίες για τις τελευταίες στιγμές του στο πεδίο της μάχης, αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για ποικίλους θρύλους με κυριότερο αυτόν του «μαρμαρωμένου βασιλιά» που περιμένει την στιγμή να ανακτήσει την Πόλη και την Αυτοκρατορία του. Μια λαϊκή, χριστιανική παράδοση, αναφέρει ότι τη στιγμή που διέρρηξαν οι Τούρκοι την πύλη της Αγίας Σοφίας τελούνταν θεία λειτουργία και ο ιερέας τη στιγμή που είδε τους μουσουλμάνους να ορμούν στο πλήθος των πιστών, εισήλθε και εξαφανίσθηκε μέσα στον τοίχο, πίσω από το Άγιο Βήμα, που άνοιξε μπροστά του κατά τρόπο μαγικό. Λέγονταν ότι όταν η Κωνσταντινούπολη θα επανέλθει στα χέρια των Χριστιανών, ο ιερέας θα βγει από τον τοίχο για να συνεχίσει την λειτουργία.

Κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, ο Αμερικανός ιστορικός Ε. Α. Γκρόσβενορ αναφέρει ότι στην συνοικία Αμπού Βεφά στην Κωνσταντινούπολη, υπήρχε ένας χαμηλός ανώνυμος τάφος τον οποίο οι Έλληνες της πόλης τιμούσαν ως τάφο του Κωνσταντίνου και τον χρησιμοποιούσαν κρυφά ως τόπο προσευχής. Όμως η Οθωμανική Κυβέρνηση επενέβη εκείνη την εποχή επιβάλλοντας ποινές και ερημώνοντας το μέρος .

Χάρις στα απόρθητα τείχη της και στην ισχύ του βυζαντινού κράτους η Κωνσταντινούπολη έμεινε απόρθητη για σχεδόν 1000 χρόνια. Γνώρισε πολλές πολιορκίες από τους Αβάρους, τους Άραβες, τους Ρώσους, τους Βουλγάρους, αλλά έμελλε να πέσει για πρώτη φορά το 1204 στα χέρια των Σταυροφόρων, οι οποίοι κατευθύνονταν προς την Παλαιστίνη για να ελευθερώσουν τους Αγίους Τόπους. Οι Βυζαντινοί ξαναπήραν στην κατοχή τους την Κωνσταντινούπολη το 1261 και τη διατήρησαν για σχεδόν 200 χρόνια ακόμη. Παρά την αδυναμία τους, θα αποκρούσουν και άλλες πολιορκίες μέχρι να φθάσει η αποφράδα μέρα του 1453.

 Η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς Τούρκους κράτησε περίπου 3 μήνες και, τελικά, ο σημαντικά ισχυρότερος Μωάμεθ την κατέλαβε την Τρίτη 29 Μαΐου 1453. Μετά τον θάνατο του Κωνσταντίνου οι Τούρκοι όρμησαν μέσα στην πόλη αρχίζοντας μαζικές λεηλασίες. Ένα μεγάλο πλήθος πολιτών κατέφυγε στην Αγία Σοφία, ελπίζοντας να βρει εκεί ασφάλεια. Αλλά οι Τούρκοι διέρρηξαν την κεντρική πύλη και όρμησαν μέσα στην εκκλησία όπου έσφαξαν το πλήθος, χωρίς διάκριση φύλου και ηλικίας. Την ημέρα της πτώσης της Κωνσταντινούπολης, ή πιθανόν την επόμενη, ο Σουλτάνος εισήλθε επίσημα στην πόλη και πήγε στην Αγία Σοφία, όπου και προσευχήθηκε. Κατόπιν ο Πορθητής εγκαταστάθηκε στα αυτοκρατορικά ανάκτορα των Βλαχερνών.

Όπως παραδίδει ο Γεώργιος Φραντζής, δόθηκε διαταγή για τριήμερη λεηλασία της πόλης. Άλλες πηγές αναφέρουν πως ουσιαστικά η λεηλασία έπαυσε μετά την πρώτη ημέρα. O ιστορικός Μιχαήλ Δούκας αναφέρει πως ο σουλτάνος επιφύλαξε για τον εαυτό του τα οικοδομήματα και τα τείχη της πόλης, αφήνοντας τα υπόλοιπα αγαθά, τους αιχμαλώτους και τα λάφυρα στη διάθεση των στρατευμάτων . Ο άμαχος πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης θανατωνόταν χωρίς διάκριση. Οι εκκλησίες με επικεφαλής την Αγία Σοφία, καθώς και τα μοναστήρια, με όλο τους τον πλούτο, λεηλατήθηκαν και βεβηλώθηκαν, ενώ οι ιδιωτικές περιουσίες έγιναν αντικείμενο αρπαγής και λαφυραγωγίας. Κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών χάθηκαν αναρίθμητοι πολιτιστικοί θησαυροί. Πολύτιμα βιβλία κάηκαν, κομματιάστηκαν ή πουλήθηκαν σε εξευτελιστικές τιμές. Ο ιστορικός Κριτόβουλος, που ανήκε στο φιλο-οθωμανικό στρατόπεδο, αναφέρει ότι δεν υπήρξε στοιχειώδης οίκτος κατά τις λεηλασίες και η πόλη ερημώθηκε ολοσχερώς.

Κείμενο – Μαρτυρία: "Εάλω η Πόλις…" Λαόνικος Χαλκοκονδύλης, "Απόδειξις ιστοριών"

«…. Οι Έλληνες μόλις διέτρεξε η φήμη πως έπεσε η Πόλη, άλλοι άρχισαν να τρέχουν προς το λιμάνι στα πλοία των Βενετσιάνων και των Γενοβέζων και καθώς ορμούσαν πολλοί πάνω στα πλοία βιαστικά και με ακαταστασία χάνονταν, γιατί βούλιαζαν τα πλοία. Και έγινε εκείνο που συνήθως γίνεται σε τέτοιες καταστάσεις. Με θόρυβο, φωνές και χωρίς καμιά τάξη έτρεχαν να σωθεί ο καθένας μέσα σε σύγχυση…

…. Ένα μεγάλο πλήθος άνδρες και γυναίκες, που όλο και μεγάλωνε από τους κυνηγημένους, στράφηκε προς τον πιο μεγάλο ναό της Πόλης, που ονομάζεται Αγιά Σοφιά. Μαζεύτηκαν εδώ άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Σε λίγο όμως πιάστηκαν από τους Τούρκους χωρίς αντίσταση. Πολλοί άνδρες σκοτώθηκαν μέσα στο ναό από τους Τούρκους. Άλλοι πάλι σ' άλλα μέρη της Πόλης πήραν τους δρόμους χωρίς να ξέρουν για που. Σε λίγο άλλοι σκοτώθηκαν, άλλοι πιάστηκαν και πολλοί όμως από τους Έλληνες φάνηκαν γενναίοι: αντιστάθηκαν και σκοτώθηκαν, για να μη δουν τις γυναίκες και τα παιδιά τους σκλάβους.

Σε όλη την Πόλη τίποτε άλλο δεν έβλεπες παρά αυτούς που σκότωναν και αυτούς που σκοτώνονταν, αυτούς που κυνηγούσαν και κείνους που έφευγαν».

Ουσιαστικά το Βυζάντιο υπήρξε πολυσχιδέστερο και πολυπλοκότερο από ό,τι φαντάζονται οι πολέμιοι του. Και όπως κάθε πολιτισμός, έχει κι αυτό τους επικριτές του και τους φανατικούς οπαδούς του. Το μόνο βέβαιο είναι ότι  σήμερα δεν θα μπορούσαμε να μιλούμε για ελληνική μόρφωση και παιδεία αν δεν ήταν αυτό που διέσωσε και, μέσω των αιώνων, διέσπειρε το ελληνικό πνεύμα σε όλο τον κόσμο.

Ας πάψουμε να είμαστε μίζεροι και ας αισθανθούμε υπερήφανοι για τη μοναδική αυτοκρατορία στον κόσμο που κράτησε τόσα χρόνια και έδωσε τα φώτα του πολιτισμού σε κάθε έθνος που ήρθε σε επαφή μαζί του. Ας πάψουμε να παπαγαλίζουμε τις ανθελληνικές αθλιότητες ορισμένων ξένων ιστοριογράφων που εξυμνούν κρατίδια διάρκειας δεκαετιών και λησμονούν έστω και να αναφέρουν το χιλιόχρονο οικοδόμημα του Βυζαντίου. Ας πάψουμε να πιστεύουμε τις εκ του πονηρού υπεκφυγές μερικών ξένων ιστοριογράφων οι οποίοι από τη μία θεωρούν το Βυζάντιο ως μη-σημαντικό και από την άλλη προσπαθούν να υποστηρίξουν – ο καθένας για τη χώρα του – ότι η δική τους χώρα είναι οι πραγματικοί συνεχιστές αυτής της "μη-σημαντικής" χιλιόχρονης αυτοκρατορίας. Η Ρωσσία, η Αυστροουγγαρία και η Γερμανική Συνομοσπονδία (και όχι μόνο) χρησιμοποίησαν σαν σημαία το δικέφαλο αετό για να αποδείξουν ότι ήταν συνεχιστές του Βυζαντίου. Δεν πρέπει να αφήσει ο καθένας τις προσωπικές του αντιθρησκευτικές απόψεις να επικαλύψουν όλα τα λαμπρά και ενδιαφέροντα, θετικά στοιχεία του Βυζαντινού πολιτισμού. Δυστυχώς μόνο στην Ελλάδα της γκρίνιας και της μιζέριας μπορεί να παρατηρηθεί το φαινόμενο του να υπάρχουν μερικοί που πιστεύουν ότι το ελληνικό έθνος για 1100 χρόνια ως δια μαγείας "εξαφανίστηκε" από προσώπου Γης και μετά το 1821, ως δια μαγείας πάλι, εμφανίστηκε ξανά στον ίδιο χώρο! Ας γίνουμε η Ελλάδα της αυτογνωσίας που προσφέρει η ιστορική γνώση. Γιατί ο Βυζαντινός πολιτισμός ήταν πλούσιος και σε κάθε περίπτωση αντικειμενικά ανώτερος από κάθε άλλον της ίδιας περιόδου.  Το Βυζάντιο ήταν περισσότερο "φως"…από όσο ήταν σκοτάδι.

* H Αμαλία Κ. Ηλιάδη είναι φιλόλογος-ιστορικός (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ' το Α.Π.Θ.), Υπεύθυνη Σχολικής Βιβλιοθήκης 2ου Ε.Π.Α.Λ.  Τρικάλων, E-mail: ailiadi@sch.gr, http://users.sch.gr/ailiadi, http://blogs.sch.gr/ailiadi,  http://www.matia.gr,

http://www.emy67.wordpress.com