Η ΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ:

Κίνητρα, διαφθορείς και διεφθαρμένοι, ο κίνδυνος του εισαγόμενου πληθωρισμού, τα εναλλακτικά σενάρια της Ευρωζώνης, καθώς επίσης η ευκαιρία με το μικρότερο ρίσκο, απέναντι στις επερχόμενες απειλές

Του Βασίλη Βιλάρδου*

«Εγώ δεν ισχυρίζομαι πως κάνω κάτι για εσάς, ενώ εσείς συνεχίζετε να προσποιείστε ότι, το κίνητρο σας είναι να προσφέρετε σε εμένα. Τέτοιοι ισχυρισμοί δεν έχουν καμία σχέση με τα ανθρώπινα κίνητρα – είναι μέρος της δουλικής νοοτροπίας, η οποία κατασκευάσθηκε πολύ έντεχνα από την προπαγάνδα της εξουσίας».

Ίσως τα παραπάνω «διαμορφωμένα» λόγια του μεγάλου γερμανού φιλόσοφου (F.Nietzsche), ο οποίος είχε μεταξύ άλλων σωστά επισημάνει ότι, η Γερμανία θα μπορούσε να εξανθρωπιστεί μόνο μέσα από την Ευρωπαϊκή της διάσταση, να ακούγονται πολύ προκλητικά – ενδεχομένως αταίριαστα με τη σημερινή πραγματικότητα. Εν τούτοις, οι ισχυρισμοί που ορθά αναφέρει, συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται από όλες τις σύγχρονες μορφές εξουσίας, οι οποίες σχεδόν πάντοτε ανακοινώνουν ότι, οι πράξεις τους έχουν στόχο το καλό των εξουσιαζόμενων (για παράδειγμα, η Ευρώπη των Πολιτών της, οι θυσίες που απαιτούνται από το λαό για τη δική του δήθεν ευημερία,  η «ανιδιοτέλεια» των κομμάτων, η προθυμία να μας δανείσουν ενυπόθηκα οι «εταίροι» μας με επιτόκιο 5% συν έξοδα συν 2% για ενδεχόμενη μη έγκαιρη εξυπηρέτηση του δανείου – τόκοι υπερημερίας – κλπ).

Εάν εμβαθύνει όμως κανείς περισσότερο, δεν μπορεί παρά να διακρίνει εντελώς διαφορετικά κίνητρα, από αυτά που του «παρουσιάζονται» κάθε φορά – είτε από τους εν ενεργεία πολιτικούς, είτε από τις πολυεθνικές, είτε από ολόκληρες χώρες (όπως η Γερμανία), είτε από τον οποιονδήποτε «υπέρμαχο» της δικής του ευημερίας (ΔΝΤ κλπ).

Ανεξάρτητα τώρα από τα αληθινά κίνητρα της εκάστοτε εξουσίας θεωρούμε ότι, οι μεγαλύτερες απειλές για το «σύστημα» σήμερα είναι αφενός μεν η διαπλοκή και η διαφθορά (έννοιες αλληλένδετες), αφετέρου δε η τεράστια φοροαποφυγή των διαφόρων πολυεθνικών θηρίων (επίσης, οι συνεχείς προσπάθειες ορισμένων, αμετανόητα επεκτατικών χωρών, να ηγηθούν αυταρχικά, εκμεταλλευόμενες τις αδυναμίες των άλλων – τα σφάλματα και τις παραλείψεις τους). Πολύ λιγότερο λοιπόν η «πολυδιαφημιζόμενη» φοροδιαφυγή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, όπως επίσης των «υδραυλικών» και λοιπών ελευθέρων επαγγελματιών, όσο και αν δεν συνηγορούμε υπέρ της.   

Η μεν πρώτη, η διαπλοκή και η διαφθορά δηλαδή, υπολογίζεται διεθνώς κατά μέσον όρο στο 8% του ΑΕΠ (περί τα 19 δις €  για την Ελλάδα), ενώ η δεύτερη, η νόμιμη φοροδιαφυγή, τουλάχιστον στο 10% του ΑΕΠ (24 δις € για την Ελλάδα). Όπως φαίνεται λοιπόν από τους αριθμούς, εάν καταφέρναμε να καταπολεμήσουμε επιτυχώς τις δύο αυτές, θανατηφόρες για το κοινωνικό κράτος, «οικονομικές πανδημίες», η χώρα μας, όπως και πολλές άλλες, όχι μόνο δεν θα είχε ελλείμματα αλλά, αντίθετα, σημαντικά πλεονάσματα – τα οποία θα μπορούσαν κάλλιστα να λειτουργήσουν αφαιρετικά στο δημόσιο χρέος και προσθετικά στο κοινωνικό κράτος που σήμερα φαίνεται δυστυχώς να υποχωρεί «ακατάπαυστα».   

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα αυξημένο βέβαια στις αποβιομηχανοποιημένες, στις «εισαγωγικές» καλύτερα Οικονομίες, όπως η Ελληνική – αφού τα «κέρδη» της φοροαποφυγής, σε αντίθεση με τη φοροδιαφυγή των μικρομεσαίων, δεν δαπανώνται στο εσωτερικό, αυξάνοντας τουλάχιστον την εγχώρια κατανάλωση (ΑΕΠ), αλλά συνήθως εξάγονται, προς τα κράτη-έδρα των πολυεθνικών.

Αρκεί να αναφέρουμε ότι, στον κλάδο των τροφίμων, σχεδόν το 75% των πωλουμένων προϊόντων είναι εισαγόμενα, προερχόμενα από 5-10 ξένες εταιρείες, ενώ οι κρατικές προμήθειες, οι εξοπλισμοί και τα δημόσια έργα, αναλαμβάνονται κυρίως από τις πολυεθνικές (οι οποίες κατέχουν την «τέχνη» του χρηματισμού, έχοντας, με τη βοήθεια της φοροαποφυγής, τα μέσα), για να καταλάβουμε τη «δυναμική» αυτών των μεγεθών για τα δημόσια οικονομικά της χώρας μας (όπως και πολλών άλλων χωρών). Φυσικά, οι πολυεθνικές ενισχύονται παράλληλα από τα κράτη, στα οποία έχουν την έδρα τους, εκμεταλλευόμενες όλα τα, θεμιτά και αθέμιτα, μέσα που τίθενται «αφειδώς» στη διάθεση τους – λόγω του ότι «εισάγουν» εκεί τα κέρδη, από τις διεθνείς τους δραστηριότητες.       

ΔΙΑΠΛΟΚΗ & ΔΙΑΦΘΟΡΑ

Εξειδικεύοντας στο θέμα θεωρούμε ότι σήμερα, τόσο σε επίπεδο κρατών, όσο και κοινωνίας, υφίστανται, μεταξύ άλλων βέβαια, τρεις διαφορετικές «τάξεις»: οι διαφθορείς, οι διεφθαρμένοι και όλοι οι υπόλοιποι. Οι δύο πρώτες κυρίαρχες τάξεις, οι «τάσεις» καλύτερα, έχουν «εγκλωβίσει» αφενός μεν ολόκληρες χώρες, αφετέρου όλους όσους δεν ανήκουν σε αυτές – με μεγαλύτερο θύμα το κοινωνικό κράτος. Κύριος εκπρόσωπος των διαφθορέων είναι αναμφίβολα το Καρτέλ των πολυεθνικών επιχειρήσεων – η οικονομική εξουσία δηλαδή, με σημαντικότερο το χρηματοπιστωτικό τομέα, το Κτήνος.

Τα έσοδα/ανταλλάγματα των διαφθορέων, της οικονομικής εξουσίας δηλαδή, είναι φυσικά τεράστια, με κυριότερα ίσως αυτά που προέρχονται από την αποφυγή πληρωμής φόρων – από τη νόμιμη φοροδιαφυγή καλύτερα. Οι φόροι που αποφεύγονται, «παράγοντας» τεράστια κέρδη, αφενός μεν καθιστούν αδύνατο τον ανταγωνισμό των πολυεθνικών από τις μικρότερες, «εθνικής εμβέλειας» εταιρείες, αφετέρου χρησιμοποιούνται για το χρηματισμό του εκάστοτε μηχανισμού πολιτικής εξουσίας – όπως και για την χειραγώγηση των ΜΜΕ. Εκτός αυτού, επενδύονται με τη βοήθεια του χρηματοπιστωτικού κλάδου στον κλιμακούμενο, «κερδοσκοπικό» πλέον δανεισμό των κρατών, καθώς επίσης των καταναλωτών, αυξάνοντας τις πάσης φύσεως ανισορροπίες και «αποστραγγίζοντας» το σύστημα.

Από την άλλη πλευρά, ο κύριος εκπρόσωπος των διεφθαρμένων είναι η πολιτική εξουσία (ουσιαστικά, ένα από τα πιο κλειστά επαγγέλματα παγκοσμίως, το μοναδικό ίσως που οφείλει να «ανοίξει» άμεσα) και ειδικότερα το κομματικό κράτος: όχι μόνο η εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία ή/και η αντιπολίτευση δηλαδή, αλλά ο κεντρικός (κομματικός) μηχανισμός λειτουργίας του δημοσίου – το σκοτεινό εκείνο «κατασκεύασμα», το οποίο εκλέγει «στρατευμένα», χωρίς βέβαια να έχει την ανάγκη να εκλέγεται. Τα έσοδα, τα ανταλλάγματα καλύτερα της «τάξης» αυτής είναι επίσης τεράστια – με κυριότερο ίσως την παραμονή στην εξουσία για την πρώτη «συνιστώσα» (κυβέρνηση), καθώς επίσης τον άκοπο πλουτισμό για τη δεύτερη (κόμμα).    

Σε γενικές γραμμές, θεωρούμε ότι κίνητρο των διαφθορέων είναι η δύναμη (ισχύς, επιβολή, επεκτατισμός κλπ), ενώ κίνητρο των διεφθαρμένων η απόλαυση – εάν είναι δυνατόν χωρίς ρίσκο, εργασία κεφάλαιο και κόπο. Ακριβώς για το λόγο αυτό, ο μεσογειακός νότος, «θιασώτης» της απόλαυσης, κυβερνάται κυρίως από «διεφθαρμένους» μηχανισμούς – σε αντίθεση με τον «διαφθορέα» ευρωπαϊκό Βορά, στον οποίο επικρατεί η «θέληση» για δύναμη και ισχύ.   

Περαιτέρω, στην ετήσια λίστα της «Transparency International», εκεί δηλαδή που ταξινομούνται οι διάφορες χώρες ανάλογα με τα επίπεδα διαφάνειας των Οικονομιών τους, διακρίνουμε δύο κράτη, τα οποία μοιράζονται τη 15^η θέση διεθνώς: τη Γερμανία και την Αυστρία.

Γνωρίζοντας όμως ότι η Γερμανία είναι η κατ’ εξοχήν χώρα των διαφθορέων, ενώ η Αυστρία περιγράφεται χαρακτηριστικά από το Spiegel ως η «Όαση της πολιτικής διαφθοράς» (η Ελλάδα καταλαμβάνει την 78^η θέση), δεν μπορεί παρά να αναρωτηθούμε με ποια κριτήρια κατατάσσονται οι χώρες στη λίστα – πόσο μάλλον όταν ξέρουμε ότι, η «διεθνής» αυτή οργάνωση, είναι ουσιαστικά γερμανική.

Συμπεραίνουμε λοιπόν μεταξύ άλλων πως, αφενός μεν οι εκάστοτε διαφθορείς αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τους διεφθαρμένους (πόσο μάλλον αφού τους ανήκει η οργάνωση), αφετέρου δε ότι η κατάταξη περιορίζεται στους Πολίτες των διαφόρων χωρών – οι οποίοι έχουν το θράσος να μιμούνται πολλές φορές τις μεθόδους της Εξουσίας. Δεν συμπεριλαμβάνει δηλαδή τη διαφθορά της Οικονομικής Εξουσίας (στην οποία ηγείται αναμφίβολα η Γερμανία, με τη Siemens κλπ), καθώς επίσης της Πολιτικής (όπου μάλλον δεν ηγείται η Ελλάδα, αλλά η Αυστρία, αφού ερευνώνται τρία τεράστια πολιτικοοικονομικά σκάνδαλα, πολλαπλασίου μεγέθους του «δικού μας» Βατοπαιδίου).

Για να γίνει περισσότερο κατανοητό το θέμα, κάτι που θεωρούμε απολύτως απαραίτητο για όλους εμάς τους Πολίτες, η ετήσια λίστα της διαφθοράς δεν φαίνεται να συμπεριλαμβάνει τους διαφθορείς, αφού μάλλον συντάσσεται από αυτούς, αλλά, κυρίως, τους διεφθαρμένους. Εξ αυτών δε, περισσότερο τους Πολίτες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και εργαζομένους – πολύ λιγότερο τους πολιτικούς, στους οποίους πιθανότατα περιορίζεται στις μικρότερες χώρες. Ουσιαστικός στόχος της (κίνητρο) είναι ο περιορισμός των απαιτήσεων των διεφθαρμένων, απέναντι στους διαφθορείς και επομένως η μείωση του κόστους «χρηματισμού» των πολυεθνικών διαφθορέων (περίπου 10% σήμερα).

Τέλος, χωρίς να χρειασθεί να «εμβαθύνουμε» ιδιαίτερα, φαίνεται πως για τις μεγάλες βιομηχανίες του «εντιμότατου εταίρου» μας, της Γερμανίας, η οποία δεν παύει ούτε στιγμή να κατηγορεί την Ελλάδα για αδιαφάνεια, η διαφθορά αποτελεί ένα ευρείας χρήσεως «εργαλείο» – ένα ουσιώδες μάθημα διοίκησης επιχειρήσεων, το οποίο θα όφειλε μάλλον να διδάσκεται στα Πανεπιστήμια των βιομηχανικών χωρών, έχοντας εξέχουσα βαρύτητα για τους μελλοντικούς «ηγέτες», οι οποίοι είναι αδύνατον να αναρριχηθούν σε ανάλογες «θέσεις», εάν δεν γνωρίζουν (και δεν χρησιμοποιούν) τους «άγραφους κανόνες» της διαφθοράς  (αναλυτικότερα έχουμε αναφερθεί στο κείμενο μας «Διεθνής Διαφθορά ΑΕ»).  

ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗ (ΝΟΜΙΜΗ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ)

Όσον αφορά τώρα τη φοροαποφυγή, όπως τονίσαμε προηγουμένως είναι η κύρια πηγή «ρευστότητας», η οποία εφοδιάζει τους διαφθορείς με τόσα χρήματα, ώστε να μπορούν να διαφθείρουν. Οι Πίνακες που ακολουθούν τεκμηριώνουν σε μεγάλο βαθμό τη θέση μας:

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Deutsche Bank (Εσωτερικό & εξωτερικό)

Πηγή: H. Weiss/E. Schmiederer 2005

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Σε σύνολο κερδών πενταετίας ύψους 17.357 εκ. € (17 δις € δηλαδή) πλήρωσε μερίσματα στους μετόχους της 3.995 εκ. € (σχεδόν 4 δις €) και φόρους μόλις 254 εκ. €, ήτοι 1,46% επί των κερδών της! Ουσιαστικά λοιπόν οι πολυεθνικές, όταν πέφτουν οι δείκτες των χρηματιστηρίων (το 2000, για παράδειγμα), κερδίζουν μέσω της επιστροφής φόρων, λόγω «καταγραφής» ζημιών – ενώ, σε περιόδους χρηματιστηριακής ευφορίας, «εμφανίζουν» θετικά αποτελέσματα, κερδίζοντας από την αύξηση των τιμών των μετοχών τους. 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: ΜΕΓΕΘΗ ΕΤΟΥΣ 2003  (Τζίρος, Κέρδη, Φόρος σε εκ. €)

Πηγή: H. Weiss/E. Schmiederer 2005

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Η Siemens, για παράδειγμα, με 419.300 εργαζομένους και τζίρο 75 δις €, πλήρωσε μόλις 867 εκ. € φόρους – λίγο περισσότερο δηλαδή από το 1% του τζίρου της. Από την άλλη πλευρά, μία από τις μεγαλύτερες εταιρίες στον τουρισμό, η TUI, δουλεύει (2003) με ζημίες, όπως και η Deutsche Telekom. Επομένως, πολλές από αυτές τις μονοπωλιακές πολυεθνικές εταιρείες έχουν πιθανότατα αρκετά «αφορολόγητα» χρήματα στη διάθεση τους, για την εξαγορά ακόμη και των πλέον απαιτητικών «συνειδήσεων».

ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟΣ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ

Τις αμέσως προηγούμενες δεκαετίες, πολλές «δυτικές» οικονομίες, ιδιαίτερα δε οι Η.Π.Α., χαρακτηρίζονταν από μία «εντάσεως ανεργίας» ανάπτυξη, με την ταυτόχρονη μείωση του πληθωρισμού. Το παράδοξο αυτό γεγονός, το οποίο ασφαλώς δεν συμβάδιζε με τους «ομαλούς» οικονομικούς κανόνες, οφειλόταν αφενός μεν στην υπερχρέωση της «δύσης», η οποία είχε σαν αποτέλεσμα την «φαινομενική» της πρόοδο, αφετέρου δε στην εισαγωγή φθηνών καταναλωτικών προϊόντων, από τις νεοεισερχόμενες στον καπιταλισμό ασιατικές αγορές – κυρίως από την Κίνα. Ο χειρισμός της ιδιαιτερότητας αυτής με τη βοήθεια των χαμηλών επιτοκίων (πολιτική Greenspan), όχι μόνο δεν θεράπευσε την συγκεκριμένη αυτή «ασθένεια» αλλά, αντίθετα, ήταν η αιτία της πρόσφατης χρηματοπιστωτικής κρίσης – της μεγαλύτερης μέχρι τώρα «δοκιμασίας» του καπιταλισμού.         

Σήμερα η κατάσταση τείνει πλέον να αντιστραφεί, σε μία εξαιρετικά επικίνδυνη, εντάσεως ανεργίας ύφεση, με την παράλληλη αύξηση του πληθωρισμού (Στασιμοπληθωρισμός) – με εξαιρέσεις φυσικά, όπως αυτήν της Γερμανίας, η οποία όμως συνεχίζει να αναπτύσσεται, εκμεταλλευομένη τις αδυναμίες των Ευρωπαίων «εταίρων» της (άρθρο μας). Η επόμενη λοιπόν, πραγματικά «ασύμμετρη» απειλή, σε έναν θανατηφόρο συνδυασμό με την υπερχρέωση της δύσης, είναι ο εισαγόμενος πληθωρισμός από την Ασία. Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι, οι ασιατικές χώρες ήταν ο πρώτος αποδέκτης των αμερικανικών πληθωριστικών δολαρίων (άρθρο μας) – περί τα 2 τρις $ την πρώτη φορά, ακολουθούμενα από τα περίπου 600 δις $, τα οποία θα τεθούν στην κυκλοφορία από τη Fed έως τα μέσα του 2011.

Η υπερβάλλουσα αυτή ρευστότητα, ενάντια στις «πομπώδεις» ανακοινώσεις «αναρρόφησης» της περί το τρίτο τρίμηνο του 2010 (άρθρο μας), κατευθύνθηκε κυρίως σε εκείνες τις ασιατικές χώρες, από τις οποίες οι «αποβιομηχανοποιημένες» πλέον Η.Π.Α. εισάγουν τα περισσότερα καταναλωτικά προϊόντα τους – ενώ επενδύουν το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων τους (χάρτινα δολάρια, χωρίς ουσιαστικό «αντίκρισμα»).

Ειδικότερα, οι αμερικανοί και λοιποί επενδυτές δανείζονται υπερτιμημένα δολάρια, με επιτόκια της τάξης του 1%, τοποθετούμενοι στα υποτιμημένα νομίσματα της Ασίας, με πολλαπλάσιες αποδόσεις (διπλή ωφέλεια). Για παράδειγμα, αγοράζουν ομόλογα της Κορέας ή της Ινδονησίας, με αποδόσεις 6-10%, ακίνητα στο Χονγκ Κονγκ ή στη Σαγκάη, οι τιμές των οποίων αυξάνονται καθημερινά, καθώς επίσης μετοχές του MSCI Asia Pacific Index, ο οποίος αυξήθηκε από τον περασμένο Μάρτιο κατά 66% περίπου. Η αστείρευτη εισροή αυτών των χρημάτων, είχε σαν αποτέλεσμα την εκτόξευση των τιμών όλων των αξιών στις ελάχιστα χρεωμένες ασιατικές χώρες, η οποία με τη σειρά της θα επιβαρύνει, σε τελική ανάλυση, το σύνολο των εκεί παραγομένων προϊόντων.

Δεν αποτελεί σύμπτωση το γεγονός ότι, το επίκεντρο της κλιμάκωσης των τιμών τοποθετείται στο τρίγωνο μεταξύ Σιγκαπούρης, Σαγκάης και Σεούλ. Ακριβώς στην ευρύτερη αυτή περιοχή, διαπιστώνεται η μεγαλύτερη ανάπτυξη παγκοσμίως, όπως φαίνεται από τον Πίνακα IV:

ΠΙΝΑΚΑΣ IV: Προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ το 2011

Πηγή: ΔΝΤ

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος      

Όπως διαπιστώνεται από τον Πίνακα IV, η προβλεπόμενη αύξηση του παγκοσμίου ΑΕΠ οφείλεται κυρίως στην ευρύτερη Ασία. Στο συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο όμως, αυξάνονται (εύλογα) οι τιμές των ακινήτων και των ενοικίων με αρκετά «εντονότερους» ρυθμούς, από τους αντίστοιχους της δύσης. Επίσης, οι εκδότες των ομολόγων αποκομίζουν υψηλότερα επιτόκια και τα τοπικά νομίσματα ισχυροποιούνται συνεχώς, αφού οι επενδυτές προτιμούν να τοποθετούνται εκεί (άτακτη φυγή κεφαλαίων), παρά στα «δυτικά» χρηματιστήρια.

Περαιτέρω, η κεντρική τράπεζα της Κίνας αύξησε τις συναλλαγματικές ρεζέρβες της, μέσα σε ένα μήνα (Σεπτέμβριο), κατά το ασύλληπτο ποσόν των 100 δις $, ενώ η Μανίλα τριπλασίασε το εμπορικό της πλεόνασμα τον Οκτώβριο, υπολογιζόμενο σε ετήσια βάση – κύρια αιτία, η εισροή-ρεκόρ αμερικανικών δολαρίων (πηγή: Spiegel). Ο δείκτης του χρηματιστηρίου του Χονγκ Κονγκ (Hang Seng Index) αυξήθηκε κατά 57% από την αρχή του έτους, επίσης λόγω των τεράστιων «δολαριακών» εισροών – τα ακίνητα (κατοικίες) ακρίβυναν κατά 28% μέσα σε μερικούς μόνο μήνες.

Μέσα σε ελάχιστο σχετικά χρονικό διάστημα, αυξήθηκε το μερίδιο των ξένων επενδυτών στην κορεατική αγορά δημοσίων ομολόγων κατά 15% – στην Ινδονησία σχεδόν κατά 30%. Εισροές μεγαλύτερες των 2 δις $ αύξησαν στην Τζακάρτα αυτό το έτος (2010) τα περιουσιακά στοιχεία των ξένων επενδυτών κατά 80%, εξακοντίζοντας το τοπικό νόμισμα (ρουπία) στο υψηλότερο τριετίας απέναντι στο δολάριο.   

Οι ακριβότερες κατοικίες βέβαια, έχουν σαν αποτέλεσμα την «πληθωριστική» κλιμάκωση των ενοικίων. Η μεγάλη ανάπτυξη αυξάνει επίσης τη ζήτηση εργατικού δυναμικού, η οποία οδηγεί σε υψηλότερες μισθολογικές απαιτήσεις – με άμεση συνέπεια την αύξηση του κόστους εργασίας στην Κίνα, κατά 15% μέσα στο 2010 (η αντίστοιχη ΔΝΤ-μείωση του κόστους εργασίας στη «δύση», τεκμηριώνει την εν λειτουργία αναδιανομή εισοδημάτων, μεταξύ των εργαζομένων της δύσης και της ανατολής, προς όφελος των πολυεθνικών). Η παράλληλη αύξηση τώρα των τιμών των πρώτων υλών, ταυτόχρονα με τις τεράστιες εισροές δολαρίων, δημιούργησε ένα εκρηκτικό «πληθωριστικό μίγμα» στην Ασία – πόσο μάλλον αφού εκεί που «εισβάλλουν» τα κερδοσκοπικά κεφάλαια, εισβάλλουν μαζί τους και τα προβλήματα.

Ο δείκτης πληθωρισμού στην Κορέα αναρριχήθηκε στο υψηλότερο σημείο του από τον Απρίλιο του 2009 (3,6%), ενώ τα τρόφιμα αυξήθηκαν κατά 13%. Στην Ινδονησία, οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν κατά 5,8%, ενώ στην Κίνα κατά 4,4% (ανεπίσημα κατά 10%) – ο (ανεπίσημος) ετήσιος δείκτης πληθωρισμού στην Ινδία τοποθετείται στο 15%. Ίσως οφείλουμε να προσθέσουμε εδώ ότι, σε γενικές γραμμές, η υπερθέρμανση των ασιατικών οικονομιών αποτελεί μία κατά πολύ μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια οικονομία, από ότι η «ασθενική» ανάπτυξη των δυτικών χωρών.

Περαιτέρω, η Κίνα προσπαθεί να θέσει υπό έλεγχο τις τιμές των τροφίμων, ενώ πρόσφατα (19.11), υποχρέωσε τις τράπεζες της σε υψηλότερα αποθεματικά, για τρίτη φορά μέσα σε δύο μήνες – αυξάνοντας επίσης το βασικό επιτόκιο. Η Κορέα, όπως και η Βραζιλία, αποφάσισε την φορολόγηση των κεφαλαιακών κερδών, τα οποία εγγράφουν οι ξένοι, επενδύοντας στα ομόλογα του δημοσίου της – ενώ η Τζακάρτα εξετάζει σοβαρά τον περιορισμό (ανώτατα όρια) της αγοράς των ομολόγων της από τους ξένους επενδυτές.  

Τόσο η Μαλαισία, όσο η Ταϊλάνδη και η Ινδία, προγραμματίζουν άμεσα τον έλεγχο των Κεφαλαίων (επίσης των τιμών των προϊόντων), παρά το ότι γνωρίζουν πολύ καλά πως είναι αδύνατον να αντιστρέψουν τη παλιρροϊκή κίνηση των παγκοσμίων κεφαλαιακών ροών – «ή μη μόνο» να την περιορίσουν.

Όλα όσα αναφέραμε παραπάνω τεκμηριώνουν το ξεκίνημα ενός πληθωρισμού, ο οποίος σύντομα θα κατευθυνθεί προς τη δύση, αφού ήδη ανακοινώνονται αυξημένες τιμές από τους ασιάτες παραγωγούς οι οποίες, για κάποια εμπορεύματα, φτάνουν ακόμη και το 70% (T–Shirt). Οι αυξήσεις αυτές, σε συνδυασμό με τον επιβαλλόμενο από τη Γερμανία φορολογικό πληθωρισμό που «μαστίζει» πολλές ελλειμματικές και υπερχρεωμένες χώρες της ΕΕ, καθώς επίσης με την αύξηση των ενεργειακών τιμών, επίσης των πρώτων υλών και εμπορευμάτων (commodities), συνιστούν αναμφίβολα μία εξαιρετικά μεγάλη απειλή (υπερπληθωρισμός) για ολόκληρη την ανεπτυγμένη δύση.

Η εκρηκτική άνοδος τόσο του χρυσού, όσο και των υπολοίπων πολυτίμων μετάλλων, συνηγορεί στην άποψη μας, ενώ προβλέπεται ένα ακόμη «ράλι» των μετοχών εκείνων ειδικά των εταιρειών, οι οποίες είναι σε θέση να επωφελούνται τόσο από τον πληθωρισμό, όσο και από την ασιατική ανάπτυξη.  

ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ

Συνεχίζοντας, εάν δεν επιλυθούν, μεταξύ άλλων, άμεσα και ριζικά τα προβλήματα της διαπλοκής/διαφθοράς, καθώς επίσης της φοροαποφυγής της οικονομικής εξουσίας από την Ενωμένη Ευρώπη, από όλες τις χώρες δηλαδή της Ε.Ε. από κοινού, ταυτόχρονα με την αλληλεγγύη των κρατών-μελών μεταξύ τους, τόσο η Ευρωζώνη, όσο και η Ε.Ε. δεν πρόκειται να αποφύγουν το μοιραίο.

Τόσο ο υπερπληθωρισμός, όσο και η Η μητέρα των κρίσεων, θα είναι σύντομα εδώ και δεν πρόκειται να αποφευχθούν με τη χρήση «συμβατικών φαρμάκων», όπως αυτών των χαμηλών βασικών επιτοκίων, της νομισματικής επέκτασης, της επιβολής κυρώσεων στις χώρες που δεν τήρησαν τη συμφωνία του Μάαστριχτ, της νομοθεσίας για ελεγχόμενη χρεοκοπία κρατών, με ή χωρίς τη συμμετοχή των ιδιωτών κλπ.  

Περαιτέρω, τα τοκογλυφικά επιτόκια των δεκαετών ομολόγων στην Ισπανία έχουν αναρριχηθεί στο 5,24%, στην Πορτογαλία στο 6,85%, στην Ιρλανδία στο 8,77% και στην Ελλάδα στο 11,63%. Πολύ σύντομα θα ακολουθήσει η υπερχρεωμένη Μ. Βρετανία (συνολικό χρέος πάνω από το 500% του ΑΕΠ), το Βέλγιο (δημόσιο χρέος άνω του 100% του ΑΕΠ, προβλήματα διακυβέρνησης) η Ιταλία (δημόσιο χρέος 118%) και η Γαλλία (ασθενική ανάπτυξη, μειωμένη ανταγωνιστικότητα, έλλειμμα άνω του 8%). Αργά ή γρήγορα λοιπόν, η κρίση χρέους θα παρασύρει τόσο τη Γερμανία, όσο και τις Η.Π.Α., αφού το θηρίο (κερδοσκοπικά κεφάλαια – αγορές), έχει αποφασίσει να εγκαταλείψει τη «δύση», απομυζώντας όσο πιο πολλά κέρδη μπορεί – χωρίς να υπολογίζει την καταστροφή και το χάος που θα αφήσει πίσω του.

Ισχυριζόμενοι λοιπόν ότι το ευρώ δεν θα επιβιώσει, δεν δραματοποιούμε σε καμία περίπτωση τη σημερινή κατάσταση. Η τελική, αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει και η ΕΕ απειλείται να βυθιστεί στη δίνη του χρέους, εάν δεν ληφθούν αμέσως μέτρα άμυνας απέναντι στο κτήνος των «αγορών». Αρκεί να δει κανείς δύο-τρείς κινήσεις «μπροστά» στην παρτίδα, για να καταλάβει ότι το «παιχνίδι», το σκάκι με το διάβολο δηλαδή, πλησιάζει στο τέλος του.

Η σωτηρία της Ελλάδας απαίτησε 110 δις € – τα 80 δις € από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης. Η αντίστοιχη της Ιρλανδίας θα κοστίσει τουλάχιστον 100 δις € – κατά τη γνώμη μας πολύ περισσότερα, με κριτήριο τα τεράστια προβλήματα των τραπεζών της, την κρίση στην αγορά ακινήτων, την κυβερνητική κρίση, τη «φθορά» του οικονομικού μοντέλου, την «εισβολή» του ΔΝΤ και τον πρόσφατο πίνακα των χρεών της:

ΠΙΝΑΚΑΣ V: Τα εξωτερικά χρέη της Ιρλανδίας τον Ιούνιο του 2010, σε δις $

Πηγή: Τράπεζα διεθνών διακανονισμών* (*ουσιαστικά, η κεντρική τράπεζα όλων των κεντρικών τραπεζών, με έδρα την Ελβετία)

* Η Ιρλανδία χρωστάει μόνο στην Ευρώπη περισσότερα από όσα διαθέτει το ταμείο του μηχανισμού στήριξης (440 δις €, συν 60 δις €), χωρίς το ΔΝΤ.  

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Η εξαιρετικά πιθανή είσοδος της Πορτογαλίας στο «μηχανισμό» (αντιμετωπίζει διαρθρωτικά προβλήματα, ανάλογα με τα Ελληνικά), θα κοστίσει επίσης περί τα 100 δις €, ενώ θα παρασύρει αμέσως μετά την Ισπανία, η οποία είναι ο κυριότερος δανειστής της (86 δις €). Τόσο οι τοπικές ισπανικές τράπεζες, όσο και οι μεγάλες πόλεις της χώρας, όπως επίσης αρκετοί δήμοι και κοινότητες, αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα – οι μεν με τα επισφαλή δάνεια και οι δε με την αδυναμία χρηματοδότησης των υπερβολικών ελλειμμάτων τους. Η Σλοβενία, η Σλοβακία και η Αυστρία, κράτη με μεγάλη επέκταση/διείσδυση του τραπεζικού τομέα τους στην δοκιμαζόμενη Ανατολική Ευρώπη, όπως και κάποια άλλα, είναι πολύ πιθανόν ότι θα ακολουθήσουν.

Σε τελική ανάλυση λοιπόν, το σημερινό ποσόν του ευρωπαϊκού μηχανισμού στήριξης είναι πολύ πιθανόν να μην μπορέσει να καλύψει τους επόμενους, δύστυχους «πελάτες» του ΔΝΤ, την Πορτογαλία και την Ισπανία – πόσο μάλλον την αλυσιδωτή αντίδραση που θα ακολουθήσει. Τι θα συμβεί όμως τότε; Τι ακριβώς θα έπρεπε να περιμένουμε, εάν δεν αποδειχθεί αρκετό το πακέτο στήριξης των χωρών της Ευρωζώνης;

Ουσιαστικά καταγράφονται τέσσερα πιθανά σενάρια (δεν θεωρούμε φυσικά σενάριο ή «λύση» τον τεράστιο κίνδυνο διάλυσης της Ευρωζώνης, κάτι που μάλλον επιθυμούν οι Η.Π.Α., ενώ είναι μεγαλύτερος από ποτέ):

(α) Θα αυξηθεί το πακέτο στήριξης στο 1,5 τρις € – κάτι που όμως θα απαιτήσει πάρα πολλά χρήματα από τη Γερμανία, καθώς επίσης την περαιτέρω συμμετοχή του ΔΝΤ, με όλα όσα προβλήματα κάτι τέτοιο συνεπάγεται (επικράτηση των Η.Π.Α. στην Ευρώπη κλπ).  

(β) Οι χώρες τις Ευρωζώνης θα χρεοκοπήσουν η μία μετά την άλλη, χωρίς καμία εξαίρεση, λόγω του κανόνα των «συγκοινωνούντων δοχείων» (η μία χρωστάει στην άλλη κλπ).

(γ)  Η ΕΚΤ θα ενεργοποιηθεί, αναλαμβάνοντας τη χρηματοδότηση των χωρών-μελών της, με τη βοήθεια της εκτύπωσης νέου χρήματος – όπως ενεργεί ήδη η Fed, «υποδαυλίζοντας» με τη σειρά της στο έπακρο τις πληθωριστικές πιέσεις.

(δ)  Οι εγγυήσεις του ευρωπαϊκού μηχανισμού στήριξης θα αυξηθούν χωρίς όρια – με αποτέλεσμα να εξελιχθεί η Ευρωζώνη σε μία «συμπαγή» ένωση ολοκληρωτικά αλληλέγγυων, «άρρηκτα» συνδεδεμένων και εξαρτημένων μεταξύ τους κρατών, όπου το κάθε ένα θα είναι ο εγγυητής του άλλου. Στην περίπτωση αυτή, οι κερδοσκοπικές επιθέσεις των αγορών εναντίον κάποιων χωρών-μελών δεν θα έχουν πια κανένα νόημα – όπως δεν έχει νόημα να «στοιχηματίσει» κάποιος επενδυτής σήμερα στην «έξοδο» της Καλιφόρνιας από τις Η.Π.Α. 

Στο πρώτο σενάριο θεωρούμε πολύ πιθανό να αντιταχθεί η Γερμανία, αφού κάτι τέτοιο θα της κόστιζε τεράστια ποσά, ενώ θα σήμαινε την τελειωτική ήττα της, στον οικονομικό πόλεμο με την υπερδύναμη – με απόλυτο θριαμβευτή τον «σοσιαλιστή» ηγέτη του ΔΝΤ, τον κ.Strauss–Kahn, ο οποίος εισέβαλλε στην Ευρωζώνη από την «κερκόπορτα» της Ελλάδας που άφησε διάπλατα ανοιχτή η Γερμανία (ο ρόλος της δικής μας κυβέρνησης δεν είναι ακόμη σαφής).

Όσον αφορά το δεύτερο σενάριο, αυτό που θα επακολουθούσε θα ήταν ένα απίστευτο χάος – όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά σε παγκόσμια κλίμακα. Στην τρίτη περίπτωση, το αποτέλεσμα θα ήταν μάλλον η «υπερπληθωριστική» καταστροφή του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος – αν και συμφέρει σε μεγάλο βαθμό τις υπερχρεωμένες Οικονομίες (επιχειρήσεις και νοικοκυριά επίσης)  

Η δυνατότητα λοιπόν με το χαμηλότερο ρίσκο επικεντρώνεται στο τέταρτο σενάριο – κάτι όμως που συνδέεται με την «εκχώρηση» των οικονομικών της κάθε χώρας στην Ευρώπη (δημοσιονομική και πολιτική ένωση, «παράδοση» της εθνικής κυριαρχίας). Εάν δε παράλληλα αποφασιζόταν μία ζώνη ελευθέρου εμπορίου με τη συμμετοχή της Ρωσίας, η οποία θα λειτουργούσε απέναντι στην αμερικανική (NAFTA) και στην κινεζικο-ασιατική (CAFTA), ίσως η κρίση να ήταν πράγματι η ευκαιρία που όλοι μας ευχόμαστε να την συνοδεύει.

Ενδεχομένως βέβαια οι πλεονασματικές χώρες της Ευρωζώνης, όπως η Γερμανία (η οποία βέβαια έγινε πλεονασματική μετά την είσοδο της στην Ευρωζώνη και την υπόγεια εκμετάλλευση των αδυναμιών των «εταίρων» της), να αντιδράσουν στη μεταφορά δικών τους πόρων προς τις ελλειμματικές χώρες. Είναι δε πιθανόν να ζητήσουν τον άμεσο διαχωρισμό της Ευρωζώνης σε δύο «νομισματικές» περιοχές, στη Βόρεια και στη Νότια – κάτι που όμως θεωρούμε αδύνατον να γίνει αποδεκτό, ενώ δεν είναι δυνατόν να επιβληθεί, με βάση την ευρωπαϊκή συνθήκη.   

Επομένως, αφού οι άλλες τρείς εναλλακτικές δυνατότητες οδηγούν είτε στην απόλυτη εξάρτηση (απομύζηση) της Ε.Ε. από τις Η.Π.Α., είτε στο χάος, είτε στην οικονομική καταστροφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενδεχομένως ολόκληρου του πλανήτη, είναι η μοναδική λογική λύση – πόσο μάλλον αφού και η Γερμανία δεν θα μπορούσε πλέον να επιβιώσει (άρθρο μας), υιοθετώντας μόνη της ένα δικό της νόμισμα.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Όπως λέγεται χαρακτηριστικά, η Γερμανία είναι μεγάλη για την Ευρώπη, αλλά πολύ μικρή σε σχέση με τον πλανήτη. Από την άλλη πλευρά βέβαια, τα προβλήματα της Ελλάδας είναι μεγάλα για την ίδια, αλλά πολύ μικρά για το μέγεθος της Ευρωζώνης – σε κάθε περίπτωση όμως, είναι δύσκολο να επιλυθούν «συμβατικά», από μία αποβιομηχανοποιημένη χώρα. Όλα τα «μέτρα» επομένως που ανακοινώνονται «μεγαλόσχημα» από τους «ιθύνοντες», δεν είναι τίποτα άλλο, από μία συνεχιζόμενη, άκρως επικίνδυνη διασπορά ψευδών ελπίδων. Συμπερασματικά λοιπόν, όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε προηγούμενο κείμενο μας (Ευρωπαϊκή Συνοχή), μόνο μία τέτοια λύση, όπως η δημοσιονομική ολοκλήρωση, πραγματικά ριζοσπαστική, εφικτή και βιώσιμη, μπορεί να «καταστείλει» τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα ευρωπαϊκή, αλλά και παγκόσμια κρίση. Πόσο μάλλον όταν οι εξωγενείς, τεράστιες «συστημικές» απειλές (Η.Π.Α. και Ασία), δεν επιτρέπουν κανενός είδους εθνικούς εγωισμούς – αλλά ούτε και «ερασιτεχνικούς» χειρισμούς, καθυστερήσεις, λάθη ή παραλείψεις, απέναντι στην επερχόμενη «πλανητική» καταιγίδα, η οποία θα μπορούσε να καταλήξει στον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο.       

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 28. Νοεμβρίου 2010, viliardos@kbanalysis.com      

* Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2236.aspx

Μια λύση υπάρχει για το Ευρώ

Του Γιώργου Δελαστίκ

Τα παραμύθια τελείωσαν. Πέρα από τις φαιδρές συζητήσεις καθαρά προπαγανδιστικού χαρακτήρα που γίνονται στη χώρα μας, όπου ο μισθός των ηλεκτροδηγών του Ηλεκτρικού προβάλλεται ως αιτία (!) χρεοκοπίας της Ελλάδας, προκειμένου να διευκολυνθεί η κυβερνητική πολιτική λεηλασίας των μισθών και των συντάξεων εκατομμυρίων εργαζομένων και απόμαχων της εργασίας, στην Ευρώπη μαίνονται πλέον οι συζητήσεις για το μέλλον του ίδιου του ευρώ, το οποίο όλο και συχνότερα προσδιορίζεται ως θεμελιώδης αιτία των οικονομικών δεινών των χωρών της Ευρωζώνης.

Το γεγονός ότι όλες οι χώρες της Ευρωζώνης βρέθηκαν ξαφνικά να περιδινίζονται βίαια σε μια δημοσιονομική κρίση, που ωθεί κάποιες από αυτές – Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία κ.λπ. – στο χείλος της αβύσσου αποδεικνύει ότι υπάρχουν κοινές αιτίες που προκάλεσαν το πρόβλημα, πέρα από τα ιδιαίτερα οικονομικά προβλήματα της κάθε χώρας, τα οποία, όσο υπαρκτά και αν είναι, σίγουρα δεν είναι η γενεσιουργός αιτία της κρίσης.

Η πρώτη αιτία είναι εξόφθαλμη. Η δημοσιονομική κρίση ξέσπασε όταν προ της άμεσης απειλής κατάρρευσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διέθεσαν πάνω από ένα τρισεκατομμύριο (!) ευρώ για να διασώσουν τις τράπεζες.
Αυτό εκτίναξε τα ελλείμματα του προϋπολογισμού και το δημόσιο χρέος των κρατών-μελών της Ευρωζώνης και της ΕΕ.

Στη συνέχεια, με πρόσχημα το δημόσιο χρέος και τα ελλείμματα, οι κυβερνήσεις προσπαθούν να μαζέψουν από τον κόσμο τα λεφτά που έδωσαν στις τράπεζες και γι' αυτό λιώνουν στη λιτότητα όλους τους λαούς της Ευρώπης. Είναι τόσο τραγικά απλή η κύρια αιτία της κρίσης όσο και αν δεν ομολογείται.
Από εκεί και πέρα, αυτή η επιλογή των ηγετών της Ευρωζώνης είναι αδιέξοδη. Τσακίζει τους ανθρώπους, διαλύει τα οικονομικά των πιο αδύναμων κρατών και οδηγεί στην καταστροφή το ίδιο το ευρώ με τη σημερινή του μορφή.

Πολιτικές τύπου Μνημονίου με την ΕΕ και το ΔΝΤ δεν κάνουν τίποτε άλλο πέρα από το να διασφαλίσουν ότι οι τράπεζες (των μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών, κατά κύριο λόγο) που έχουν δανείσει κράτη θα πάρουν οπωσδήποτε πίσω τα λεφτά τους, αφήνοντας τις χώρες σε κατάσταση ερειπίων.

Πριν από τη σταδιακή αποχώρηση χωρών από το ευρώ και την επιστροφή στα εθνικά τους νομίσματα, που σύντομα θα καταστεί η μοναδική λύση σωτηρίας, υπάρχει ένα τελευταίο σκαλοπάτι. Αν η Γερμανία αποφασίσει ότι θέλει στην παρούσα φάση να διασώσει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, γνωρίζει άριστα ότι μία και μοναδική λύση υπάρχει: να αποφασίσουν σε πολιτικό επίπεδο οι Ευρωπαίοι ηγέτες ότι θα δώσουν εντολή στην Ευρωπαiκή Κεντρική Τράπεζα να κάνει αυτό που κάνουν οι κεντρικές τράπεζες όλου του κόσμου, όπως η αμερικανική FED, η Τράπεζα της Ιαπωνίας, η Τράπεζα της Αγγλίας και πάει λέγοντας – να δανείζει απευθείας η ΕΚΤ τα κράτη – μέλη της Ευρωζώνης και της ΕΕ και όχι μέσω εμπορικών τραπεζών.

Η λύση είναι απλούστατη. Αντί η Ελλάδα, η Ιρλανδία κ.λπ. να δανείζονται με επιτόκια 5% ή 10% ή και περισσότερο από τους ιδιώτες κερδοσκόπους, να δανείζονται από την ΕΚΤ με επιτόκιο 1% για πολλά χρόνια! Ετσι και τα χρέη τους θα μπορούν να αποπληρώνουν και παράλληλα θα μπορούν να σημειώνουν οικονομική ανάπτυξη που σταδιακά θα βελτιώνει το βιοτικό επίπεδο των λαών τους, αντί να τους ρίχνει στη μιζέρια και να τους γυρίζει μισό αιώνα πίσω. Αυτό κάνει π.χ. η αμερικανική FED, η οποία έχει στην κατοχή της ομόλογα του Δημοσίου των ΗΠΑ αξίας περίπου ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων – δηλαδή έχει δανείσει 1 τρισεκατομμύριο δολάρια στην αμερικανική κυβέρνηση!
Η Γερμανία απαγορεύει μέχρι στιγμής στην ΕΚΤ να κάνει αυτό το πράγμα. Την ωθεί όμως να δανείζει τις εμπορικές τράπεζες με επιτόκιο 1%, οι οποίες με τη σειρά τους δανείζουν τα κράτη της Ευρωζώνης με 5% ή 10%, θησαυρίζοντας εις βάρος των κρατών που τις διέσωσαν!

Αν αυτό το αίσχος δεν σταματήσει, ορισμένα τουλάχιστον κράτη της Ευρωζώνης δεν έχουν σωτηρία. Θα καταστραφούν και θα εκδιωχθούν από το ευρώ.

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ:  Θέλουν αποβολές από την Ευρωζώνη

Εκδίωξη χωρών από το ευρώ μεθοδεύουν οι Γερμανοί ηγέτες, παρ’ όλο που κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται από τις συνθήκες της ΕΕ. «Μαίνεται στην περιφέρεια της Ευρωζώνης μια οικονομική ύφεση που συγκρίνεται μόνο με την παγκόσμια οικονομική κρίση της δεκαετίας του 1930. Η αθλιότητα της περιφέρειας έχει να κάνει και με το ευρώ», γράφει σε ανάλυσή της η γερμανική εφημερίδα «Ντι Βελτ» και ισχυρίζεται ότι για να μπορέσουν οι περιφερειακές ευρωπαϊκές χώρες να ανακάμψουν, «θα ήταν απαραίτητη η αποχώρηση της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας από το ευρώ»! Αν δεν γίνει αυτό, «ίσως στο τέλος θα λέμε ότι η Ευρώπη αυτοκαταλύεται», καταλήγει απειλητικά.

ΠΗΓΗ: Δημοσιεύτηκε στον Έθνος, 29.11.2010

Σημείωση: Οι υπογραμμίσεις έγιναν από τον admin.

Γιατί επιμήκυνση και όχι διαγραφή χρέους;

Του Κώστα Σαρρή*

Η παράταση φαίνεται να οδηγεί (εκτός θαύματος) το παιχνίδι στα… πέναλντι, στο μεγαλύτερο φόβο του τερματοφύλακα. Εκεί δείχνουν να πηγαίνουν τα πράγματα με την κουβέντα που ανοίγει για "παράταση της αποπληρωμής του χρέους" μπροστά στα αδιέξοδα της αντιμετώπισης της… "ελληνικής τραγωδίας".

Ανάβει έτσι πάλι η συζήτηση για την αντιμετώπιση του βάρους του χρέους καθώς όλοι πλέον παραδέχονται – αν και ορισμένοι δεν το ομολογούν ανοιχτά – ότι η κατάσταση των υποχρεώσεων του ελληνικού κράτους στους πιστωτές του θα είναι χειρότερη στο… τέλος του Μνημονίου.

Κάπως έτσι η κουβέντα μεταφέρεται από τις φωνές που επιχειρηματολογούσαν με τα πόδια στυλωμένα ότι «δεν μιλάμε για αναδιάρθρωση του χρέους», στις φωνές που κουβεντιάζουν τώρα το ενδεχόμενο «επιμήκυνσης του χρέους» (όπως ομολογούσε στα παρασκήνια ο Στρος Καν του ΔΝΤ ήδη από τον Ιούλιο) τόσο σε κυβερνητικό επίπεδο όσο και στα κοινοτικά επιτελεία, αναγκάζοντας την Α. Μέρκελ να παρέμβει αυστηρά λέγοντας ότι «η Γερμανία δεν θα δεχθεί παράταση του μηχανισμού στήριξης».

Γιατί επιμήκυνση και όχι διαγραφή χρέους

Σε επίσημο επίπεδο βέβαια οι κορώνες παραμένουν, τόσο από το ΔΝΤ, όσο κι από τον Ολι Ρεν που ανερυθρίαστα μιλούν από τη μια μεριά για την προοπτική νέου πακέτου μέτρων αλλά από την άλλη διαψεύδουν την προοπτική «αναδιάρθρωσης ή επιμήκυνσης του χρέους». Αλλά και από το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο που ετοιμάζει νέο "χαράτσι" στο δημόσιο (με αιχμή το "ενιαίο μισθολόγιο" που φέρνει νέες περικοπές) και "μαχαίρι" στις ΔΕΚΟ (με αιχμή τις συγκοινωνίες).

Η συζήτηση, λοιπόν, προχωράει. Και όσοι πήραν την πρωτοβουλία να αναδείξουν το αίτημα της διαγραφής του χρέους φαίνεται οι προσεγγίσεις τους να δικαιώνονται.

Περισσότερο, όμως, φαίνεται να δικαιώνονται στα μάτια του κόσμου που αγανακτεί από τις περικοπές τις οποίες καλείται να πληρώσει για χρέη που δεν δημιούργησε. Κι αναγκάζεται να φτάνει ακόμα και σε άρνηση πληρωμών, είτε ατομικά, είτε συλλογικά σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα παρά τις "τρικλοποδιές" εχθρικών συνδικαλιστικών ηγεσιών όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά στην Ευρώπη (Γαλλία, Βρετανία):

Από τον απλήρωτο λογαριασμό της ΔΕΗ έως την άρνηση κλεισίματος εργοστασίων π.χ. της Fulgor στην Κόρινθο ή της εφημερίδας "Απογευματινή" στην Αθήνα που βρίσκεται στο χείλος της χρεοκοπίας (στα χνάρια του Ελεύθερου Τύπου της Γ. Αγγελοπούλου). Μέχρι την επίθεση στους δήθεν "προνομιούχους" εργαζόμενους στις συγκοινωνίες που αποφασίζουν συντονισμένες απεργιακές κινητοποιήσεις και τις καθημερινές κόντρες απέναντι στις περικοπές π.χ. στα νοσοκομεία, σε μια σειρά τομείς κοινωνικής πρόνοιας και της τοπικής αυτοδιοίκησης τώρα με τον «Καλλικράτη».

Δεν πρόκειται, δηλαδή, μόνο για συζήτηση που ανοίγει περιορισμένα σε κάποια κλειστά τραπεζικά, κοινοτικά ή κυβερνητικά στρατηγεία. Αλλά για συζήτηση που ανοίγει στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων όπως βιώνουν τις επιπτώσεις στη ζωή τους.

Κερδοσκόποι

Όσο κι αν επίσημα χείλη ξορκίζουν την «αναδιάρθρωση του χρέους» (έτσι λέγεται κομψά η ελεγχόμενη χρεοκοπία), η διεύρυνση των δημοσιονομικών προβλημάτων από το βάθεμα της οικονομικής ύφεσης επιδεινώνει τις προβλέψεις αντί να τις βελτιώνει. Με αποτέλεσμα σειρά από φωνές που μιλούν για το ενδεχόμενο το ελληνικό δημόσιο να μην αποφύγει τελικά την χρεοκοπία, να πολλαπλασιάζονται.

Όχι μόνο από το διεθνή τύπο, όπως Wall Street Journal και Financial Times, που πάνε τη συζήτηση στο θέμα λήψης μέτρων "ελεγχόμενης χρεοκοπίας" και "επιμήκυνσης του χρέους" αλλά και από μεγάλους τραπεζικούς διεθνείς ομίλους – όπως η Citigroup και άλλοι – που ανοίγουν το θέμα προκειμένου να βρουν τρόπους να μην χάσουν όλα τα λεφτά τους πιέζοντας παράλληλα για "εγρήγορση και όχι εφησυχασμό" στη λήψη μέτρων… "νοικοκυρέματος".

Είναι οι ίδιοι κερδοσκοπικοί μηχανισμοί που εκθειάζονται από τα ελληνικά ΜΜΕ όταν μιλούν «θετικά» για το «ελληνικό δράμα» και λοιδορούνται όταν μιλούν «αρνητικά».
Τις τελευταίες μέρες, μάλιστα, από τις ίδιες διεθνείς στήλες, από τη μία πλευρά αποτυπώνεται ως θετικό μήνυμα η άντληση χρημάτων από το ελληνικό δημόσιο μέσω βραχυπρόθεσμου δανεισμού από τις ξένες αγορές (αν και την πλειοψηφία την αντλούν ακόμα από τις ελληνικές τράπεζες, η τελευταία δημοπρασία ήταν 50-50) κι από την άλλη ανοίγουν την κουβέντα για «θέσπιση κανόνων ελεγχόμενη χρεοκοπίας», προκαλώντας σχιζοφρένεια στους «εθνικούς σχολιαστές» των ελληνικών ΜΜΕ.

Παραλλαγές αναδιάρθρωσης

Το όλο θέμα βέβαια των σκληρών μέτρων και του Μνημονίου εξαντλείται στο πότε θα βγει η Ελλάδα στις αγορές να δανειστεί. Αλλά, "αν κάποιος έχει βρεθεί στην ανάγκη να δανείζεται για να εξυπηρετεί τα χρέη του, τι είναι αυτό που θα πρέπει να τον ενδιαφέρει; Να βρίσκει διαρκώς νέα δάνεια ώστε να παρατείνει την αδιέξοδη κατάσταση του ή να τελειώνει μια και καλή με το σύνολο των χρεών του; Η κυβέρνηση, όπως και οι οπαδοί των διαφόρων παραλλαγών αναδιάρθρωσης του χρέους, έχουν στόχο το πρώτο. Αδιαφορώντας για το γεγονός ότι κάθε νέο δάνειο που συνάπτει η χώρα στην κατάσταση υπερχρέωσης που βρίσκεται είναι ένα ακόμη καρφί στο φέρετρο της", αναφέρει στην εφημερίδα "Το Ποντίκι" ο οικονομολόγος Δημήτρης Καζάκης που υποστηρίζει τη λύση της παύσης πληρωμών.

"Οι θριαμβολογίες για την υπερπροσφορά που εμφανίστηκε, αλλά και την οριακή μείωση του επιτοκίου των τριμηνιαίων εντόκων σε σχέση με την προηγούμενη φορά, δεν μπορούν να κρύψουν τη δεινή θέση ενός κράτους το οποίο αντιμετωπίζει τέτοιο πρόβλημα ρευστότητας, ώστε αναγκάζεται να δανειστεί με βραχυπρόθεσμους τίτλους σε τακτική βάση. Πράγμα που συνιστά εξαιρετικά επαχθή τρόπο δανεισμού. Κι αυτό διότι το ετήσιο κόστος για τα εξαμηνιαία έντοκα γραμμάτια φτάνει το 10%, ενώ για τα τριμηνιαία ξεπερνά το 16%".

Οι εκλογές στους Δήμους και τις Περιφέρειες του Νοεμβρίου έχουν ανοίξει ακόμα περισσότερο αυτή την κουβέντα. Μέχρι και ο πρόεδρος της ΝΔ Α. Σαμαράς κάνει "κολοτούμπες" προσπαθώντας να αντιπαρατεθεί στο ΠΑΣΟΚ φορώντας αντιμνημονιακό μανδύα, με μοναδικό επιχείρημα ότι έπρεπε να είχαν παρθεί μέτρα στον απλό κόσμο νωρίτερα και ότι ο Γ. Παπανδρέου και ο Γ. Παπακωνσταντίνου… άργησαν!

Μνημόνιο

Θεατρινισμοί. Με αυτά τα επιχειρήματα τα πράγματα δεν πάνε πολύ μακριά. Ούτε βέβαια πάνε με εκβιασμούς και κινδυνολογίες ότι το ΟΧΙ στο Μνημόνιο θα σημάνει περισσότερη φτώχεια ότι θα αποκλειστεί η Ελλάδα από τις αγορές διότι θα οδηγηθεί εκτός ευρώ, θα επιστρέψει στη δραχμή, θα γίνει Αλβανία… και πάει λέγοντας.
Επιχειρήματα που θυμίζουν την εποχή που οι "εκσυγχρονιστές Σημίτη" προσπαθούσαν να ελέγξουν το ΠΑΣΟΚ. Ξεχνούν ότι η πολιτική του "σκληρού" ευρώ έφερε τεράστιες ανισορροπίες μεταξύ "Βορρά" και "Νότου" στη διακίνηση εμπορευμάτων και κεφαλαίων που διαιωνίζονται και δεν αμφισβητούνται, αντίθετα ενισχύονται με συμφωνίες σκληρών κυρώσεων στις "απροσάρμοστες χώρες". Με αποκορύφωμα την πρό(σ)κληση της κυβέρνησης – εν όψη προεκλογικής περιόδου – προς στους αντιπάλους της να απαντήσουν στο εξής ερώτημα:

«Υπάρχει άλλος δρόμος η Ελλάδα να εξασφαλίσει τα 110 δισ. ευρώ του ΔΝΤ και της ΕΕ;».

Στα δυο πρώτα επιχειρήματα η εικόνα μιλάει από μόνη της. Και πάλι είναι αποκλεισμένη η χρηματοδότηση της Ελλάδας από τις αγορές και ο κόσμος σπρώχνεται σε όλο και μεγαλύτερη φτώχεια για να μεταφερθούν πόροι στους τραπεζίτες-δανειστές. Και πολύ περισσότερο τίποτε δεν δείχνει ότι οι αγορές θα ανοίξουν αφού τα νούμερα μιλούν για περισσότερα χρέη ως ποσοστό του ΑΕΠ (150%) στη λήξη του «πακέτου στήριξης». Αλλά κι αν ακόμα ανοίξουν οι "κάνουλες των αγορών" το επιτόκιο που θα ζητούν θα είναι το ίδιο ληστρικό – σε τέτοιες δραματικές συνθήκες.

"Αμείλικτο" δίλημμα;

Στο άλλο επιχείρημα, το δίλημμα μπορεί να εμφανίζεται «αμείλικτο»: Ποιος θα εξασφαλίσει 110 δισ. ευρώ; Αλλά υπάρχει κι άλλη σκοπιά να δει κάποιος τα πράγματα. Υπάρχει μια άλλη απάντηση που μπορεί να δώσει λύση και να εξασφαλίσει όχι 110, αλλά 340 δισ. ευρώ! Είναι η πρόταση αντί για επιμήκυνση, διαγραφή του χρέους που αγγίζει τα 340 δισ. ευρώ. Πάγωμα του χρέους τώρα, λοιπόν, για να απελευθερωθούν αυτοί οι τεράστιοι πόροι που ρίχνονται στις "μαύρες τρύπες" των τραπεζών.

* Μόνο οι τόκοι θα είναι αυξημένοι κατά 60% στην τριετία που λήγει το 2011. Πριν την κρίση ήταν κάτω από 10 δισ. ευρώ και τώρα υπολογίζεται να φτάσουν τα 15,8 δισ. το 2011!

* Συνολικά για τόκους και χρεολύσια το 2011 θα πρέπει να σπαταληθεί το ποσό των 43,4 δισ. ευρώ, σχεδόν 11 δισ. ευρώ περισσότερα από αυτά που πληρώθηκαν το 2010 ή ποσοστό 32,7%.

Πόροι οι οποίοι θα μπορούσαν αντί να πηγαίνουν στα τραπεζικά θησαυροφυλάκια, όπως τώρα, να κατευθυνθούν στην κοινωνία.

Ποιος φοβάται μια τέτοια προοπτική;

* Κώστας Σαρρής, ksarris@pegasus.gr

ΠΗΓΗ: ΗΜΕΡΗΣΙΑ (20/10/2010) και http://www.nomoneynodebt.gr/details.php?id=369

Σημείωση: Οι υπογραμμίσεις έγιναν από τον admin.

Αριστερό ριζοσπαστικό πολιτικό μέτωπο

Νέο τοπίο μετά τις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές

Του Σπύρου Σακελλαρόπουλου*

Την προηγούμενη άνοιξη η σφοδρότητα των μέτρων του Μνημονίου οδήγησε ένα σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας να στρέψει την προσοχή του προς την αριστερά σε κάθε της εκδοχή. Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές είναι πως αυτός ο κόσμος δεν ήθελε να βρει κάποιον ο οποίος να αναλάβει να καταγγείλει τη σκληρότητα των συγκεκριμένων μέτρων.

Το πόσο σκληρά ήταν τα μέτρα το καταλάβαινε στην καθημερινότητά του. Αυτό που αναζητούσε ήταν μια μαχητική αντιπολίτευση που θα προέβαλε μια συγκεκριμένη και σαφή εναλλακτική λύση. Η αποτυχία της αριστεράς να το πράξει αυτό και η εφαρμογή των μέτρων συντέλεσε στο να επικρατήσουν στις λαϊκές, κι όχι μόνο, τάξεις συναισθήματα φόβου, απογοήτευσης και αμηχανίας.

Τα αρνητικά αυτά συναισθήματα άρχισαν να παίρνουν μια πιο ενεργητική μορφή στο διάστημα του φθινοπώρου όπου έγινε ακόμα πιο αισθητή η βαναυσότητα των μέτρων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο μπορούμε να κατανοήσουμε την εκλογική άνοδο της αριστεράς, την αποδοκιμασία του δικομματισμού, τη μεγάλη αποχή και τον πρωτοφανή αριθμό των άκυρων και λευκών. Η αστική τάξη και οι πολιτικοί της εκπρόσωποι έχουν αρχίσει να συνειδητοποιούν το βάθος που έχει πάρει η λαϊκή οργή, βάθος που θα διευρυνθεί με το νέο πακέτο μέτρων.

Και η αριστερά πως τοποθετείται μέσα σε αυτή την κατάσταση; Πέραν των εκδηλώσεων χαράς για εκείνους που πήγαν καλά εκλογικά και προβληματισμού για εκείνους που σημείωσαν χαμηλές εκλογικές επιδόσεις, η σφοδρότητα της επίθεσης, η οποία παίρνει, όπως βλέπουμε, διεθνή χαρακτηριστικά, θα πρέπει να οδηγήσει τις δυνάμεις μιας μαχητικής ριζοσπαστικής αριστεράς σε γρήγορες αποφάσεις.

Καταρχήν χρειάζεται η δημιουργία ενός κοινωνικού μετώπου που θα ζητά την άμεση απόσυρση όλων των μέτρων. Εδώ δεν μπορούν να υπάρχουν διαχωρισμοί. Όποιος είναι ενάντιος στα μέτρα θα πρέπει να μπορεί να συμμετέχει. Πέραν από τις απεργίες, με κατεύθυνση την πανελλαδική απεργία της 15ης Δεκεμβρίου, αυτό το κίνημα θα πρέπει να εμπεριέχει ένα πανεκπαιδευτικό μέτωπο με άξονα τις τομές που επιχειρούνται να γίνουν στην παιδεία καθώς και ένα πολύμορφο κίνημα γειτονιών που θα δημιουργεί τοπικές αντιστάσεις ενάντια στα μέτρα.

Φτάνει αυτό; Κατά τη γνώμη μας δε φτάνει. Κι αυτό γιατί ο κόσμος ζητά μια εναλλακτική πρόταση που θα λειτουργεί αντισταθμιστικά απέναντι στο κλίμα τρόμου που προσπαθεί να εμπεδώσει η αστική τάξη. Και η πρόταση αυτή μπορεί να προέλθει μόνο από εκείνες τις δυνάμεις που θα δημιουργήσουν ένα πολιτικό μέτωπο η στοχοθεσία του οποίου θα επικεντρώνεται στις βασικές πλευρές της επίθεσης του κεφαλαίου. Αυτό, σημαίνει πως στις σημερινές συνθήκες δεν υπάρχει τρόπος να παρακάμψουμε το ζήτημα της σχέσης με την ΕΕ και ΟΝΕ και το ευρώ ή το θέμα του χρέους στο όνομα των καθαρών ταξικών αιτημάτων ενάντια στο κεφάλαιο. Αυτό σημαίνει ότι αναγκαστικά πρέπει να πάρουμε θέση, να παραδεχτούμε ότι τόσο το θέμα του χρέους όσο και το θέμα του ευρώ αποτελούν σήμερα βασικά στηρίγματα της κυρίαρχης πολιτικής. Κατά συνέπεια χρειάζονται μια σειρά από μάχιμα αιτήματα που να εξυπηρετούν αυτή την κατεύθυνση: στάση πληρωμών, έξοδος από την ΟΝΕ, εθνικοποίηση τραπεζών, έλεγχος στην εξαγωγή κεφαλαίων, ριζική αναδιανομή του εισοδήματος. Με την υιοθέτηση αυτών των αιτημάτων – βασικών κατευθύνσεων ενός μεταβατικού προγράμματος ανακούφισης των λαϊκών στρωμάτων, θα μπορέσει να δημιουργηθεί ένα πολιτικό μέτωπο με αντι-εε, αντιδιαχειριστικά χαρακτηριστικά που θα θέτει σε αμφισβήτηση την κυρίαρχη στρατηγική.

Είναι εφικτή η δημιουργία ενός τέτοιου πολιτικού μετώπου; Η απάντηση είναι και ναι και όχι κι αυτό συνδέεται με την πολιτική απόφαση που θα πάρουν όλες εκείνες οι δυνάμεις που θα θεωρήσουν πως τις αντιπροσωπεύει ένα τέτοιο πλαίσιο. Δεδομένης της έκτασης και της έντασης της επίθεσης που υφίσταται ο κόσμος της ζωντανής εργασίας, οι σχετικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να είναι τολμηρές και να απέχουν από τη λογική της πεπατημένης. Ένα τέτοιο μέτωπο θα πρέπει να ασχοληθεί με την εμβάθυνση των βασικών κατευθύνσεων, με την διάχυσή τους στα λαϊκά στρώματα, με τον συντονισμό κοινωνικοπολιτικών αντιστάσεων, με τη συγκρότηση μιας εναλλακτικής λαϊκής ηγεμονικής πρότασης. Σε κάθε περίπτωση αυτό που θα είναι καταστροφικό είναι η επικράτηση μικροηγεμονισμών, προσωπικών φιλοδοξιών, αντιλήψεων περί αριστερής «καθαρότητας» κλπ. Σε μια εποχή που όλα αλλάζουν θα πρέπει να αλλάξουμε κι εμείς. Κι αυτό χρειάζεται υπερβάσεις. Το οφείλουμε όχι μόνο στους ανθρώπους που πλήττονται από τη σημερινή κατάσταση αλλά και στις γενιές που έρχονται. Ο χρόνος είναι αδυσώπητος. Θα τολμήσουμε;

* Ο Σπύρος Σακελλαρόπουλος είναι Πανεπιστημιακός.

ΠΗΓΗ: http://aristerovima.gr/blog.php?id=1328

Πρόσωπο με πρόσωπο

Του Άγγελου Καλογερόπουλου

Προσφάτως, στην πνευματική μας ζωή και στον όποιο δημόσιο διάλογο αυτή προκαλεί, επανήλθε το ζήτημα του προσώπου, της εξατομίκευσης και της ομάδας, της ανάγκης να εξατομικευθεί ο Έλληνας ώστε να απεγκλωβιστεί από την ομαδική ζωή (οικογένεια, σόι, κόμμα, εκκλησία) που τον καθηλώνει. Η αναζήτηση του προσώπου και η εξ αυτής συζήτηση για τη σχέση ατόμου και συλλογικότητος απασχολεί κατά καιρούς διανοουμένους  οι οποίοι, κυρίως, προέρχονται ή σχετίζονται με την παράδοση της Ορθοδοξίας.

Προξενεί εντύπωση όμως το γεγονός ότι από την πρόσφατη συζήτηση απουσίαζε εντελώς το όνομα ενός σπουδαίου Ρώσου φιλοσόφου, του Νικολάου Μπερντιάγεφ, τον οποίο μάλιστα σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι οι αναζητητές του προσώπου τον αγνοούν. Μόνο που φαίνεται πως πρόσωπο με πρόσωπο έχει κάποια διαφορά…

Ο Νικόλαος Μπερντιάγεφ (1874-1948) επηρεασμένος αρχικά από τον Μαρξ και την κριτική του τελευταίου στον καπιταλισμό, στρέφεται στον χριστιανισμό και ασκεί ριζοσπαστική κριτική τόσο στον Μαρξισμό, όσο και στο σοβιετικό καθεστώς. Γι’ αυτό το λόγο εξ άλλου αναγκάζεται το 1922 να εγκαταλείψει τη Ρωσία. Η κριτική του, ωστόσο, στάση δεν υπήρξε μονομερής. Με την ίδια δριμύτητα επιτίθεται στο καπιταλιστικό σύστημα, ενώ η πολιτική του φιλοσοφία- χωρίς βεβαίως ποτέ να παγιωθεί σε ένα οργανωμένο σύστημα – συγγενεύει με ένα είδος χριστιανικού σοσιαλισμού ή με έναν ιδιότυπο  χριστιανικό αναρχισμό.

Η φιλοσοφική του εργασία πάντως συνίσταται, κυρίως, στην αναβάπτιση της χριστιανικής πίστης σε ένα πνεύμα ελευθερίας  όπου το ανθρώπινο πρόσωπο απαλλαγμένο από τις εξαντικειμενικευμένες θεσμοθετήσεις της ιστορίας επανευρίσκει  τη δυναμική σχέση αγάπης με τον Θεό, διατηρώντας στο ακέραιο τη μοναδικότητά του και την ελευθερία του μέσα σε μια κοινωνία προσώπων.

«…Το πρόσωπο είναι κατηγορία πνευματική και ηθική. Δε γεννιέται από έναν πατέρα και μία μητέρα, δημιουργείται πνευματικά και παρέχει το θεμέλιο για τη θεία ιδέα  του ανθρώπου. Το πρόσωπο δεν είναι φύση, είναι ελευθερία, είναι πνεύμα.», σημειώνει στο Δοκίμιο Εσχατολογικής Μεταφυσικής, (μετ. Χρ. Μαλεβίτση, εκδ. Imago, σελ.234). Το πρόσωπο είναι μια «δημιουργική πράξη», μια αξία που τοποθετείται πάνω από το Κράτος, το Έθνος, το ανθρώπινο γένος. Το πρόσωπο αντιτάσσεται σε μια ισοπεδωτική συλλογικότητα, ενώ η πνευματικότητα μπορεί να είναι κοινοτική, αλλά πριν απ’ όλα πρέπει να είναι περσοναλιστική.
Όμως, γιατί θυμήθηκα τον Νικόλαο Μπερντιάγεφ στα καλά καθούμενα; Όχι τόσο γιατί ήθελα να αποκαταστήσω τη συμβολή του σε μια προσωποκρατική φιλοσοφία, όσο γιατί κάποιο δημοσίευμα μ’ έκανε να σκεφτώ ότι η πνευματική ανησυχία του είναι τραγικά επίκαιρη από τη μια και ουσιωδώς αισιόδοξη από την άλλη.
Δημοσιεύθηκε στον τύπο έκθεση στελεχών του Πενταγώνου, την οποία θέλησε να αποκρύψει ο πλανητάρχης, η οποία προοιωνίζεται ένα ζοφερό μέλλον. Κλιματολογικές αλλαγές, ελλείψεις στα τρόφιμα, εκτεταμένοι πόλεμοι για την επιβίωση, γυμνοί από κάθε ιδεολογικό προκάλυμμα ή άλλοθι. «…Οι άνθρωποι θα είναι αναγκασμένοι να πολεμήσουν για αγαθά απολύτως απαραίτητα για τη στοιχειώδη επιβίωση του ζωικού είδους «άνθρωπος» – στη χειρότερη περίπτωση για αέρα και νερό», προειδοποιούσε και ο δικός μας Παναγιώτης Κονδύλης, συμπληρώνοντας πως ένας πόλεμος χωρίς ιδεολογική προκάλυψη θα είναι σαφώς αγριότερος από ένα πόλεμο χωρίς το πρόσχημα της πίστης σε κάποια ιδανικά.

Από την άλλη τέτοιου είδους προβλέψεις καθιστούν αμφισβητήσιμη την όποια αισιοδοξία για μια επερχόμενη εποχή ελευθερίας και σημαντικών επιτευγμάτων που καταφάσκουν στην αξία του ανθρώπινου προσώπου, που   βλέπουν τις προκλήσεις της νέας εποχής ως ένα πεδίο πρωτοφανούς αναπτύξεως της ανθρώπινης ατομικότητος. Καθώς μάλιστα όλο και περισσότερο αποσιωπάται η  ανάγκη μιας παράλληλης κοινωνικότητος, καθώς η πραγμάτωση του εγώ όλο και λιγότερο σχετίζεται με την αγάπη προς τον πλησίον…

Δυστυχώς, η αναγκαία πνευματική πάλη του ανθρώπου εναντίον της μονολιθικότητος και του δογματισμού, η απαλλαγή από ψευδαισθήσεις και ουτοπίες δεν οδήγησε σε μια πνευματική ελευθερία αλλά στην κυριαρχία μιας νέας μονολιθικότητος, ενός νέου δογματισμού, μιας οιονεί πραγματοποιουμένης ουτοπίας που ενώ πασχίζει για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την επιβολή μιας παγκόσμιας ειρήνης, κάνει πιο έντονη την απειλή ενός ασφυκτικού από κάθε άποψη μέλλοντος.

Σ’ αυτή την εποχή των ανακατατάξεων που ζούμε και αρεσκόμεθα να θαυμάζουμε το γκρέμισμα των τειχών (έστω και το από τουβλάκια lego ομοίωμά τους) δεν πρέπει να ενθουσιαζόμαστε με ένα υποτιθέμενο τέλος  των – καταδυναστευτικών ενίοτε-ιδεολογιών. Διότι στην πραγματικότητα όσοι «γκρεμίζουν» τα ιδεολογικά τείχη, τα γκρεμίζουν απλώς για να προσχωρήσουν στην άλλη πλευρά, στην κυρίαρχη ιδεολογία, δηλαδή, προσπορίζοντας παράλληλα το μερίδιο της εξουσίας που τους αναλογεί.

Όταν ο Μπερντιάγεφ έγραψε το βιβλίο του «Ένας Νέος Μεσαίωνας» ήταν ακόμα 1922. Από τότε επέμενε σταθερά να βλέπει έναν πολιτισμό να «πήζει», να οδηγείται στην παγωνιά της απανθρωποποίησης μέσα από συγκρούσεις ιδεολογιών που αναγορευόμενες σε απόλυτες αλήθειες υποτάσσουν τον άνθρωπο και απαιτούν την απροκάλυπτη και ολοκληρωτική κυριαρχία. Τέτοιου είδους ιδεολογίες όμως, δεν υπήρξαν  στο παρελθόν μόνον , είναι παρούσες και τώρα – ακόμα  και  μετά το περίφημο τέλος των ιδεολογιών- απειλώντας το ανθρώπινο πρόσωπο μέσα από την κυριαρχία της μάζας, της  ωμής βίας  και της τυφλής τεχνικής ανάπτυξης.

Αλλά  για τον Μπερντιάγεφ το ανθρώπινο πρόσωπο, η δημιουργική πράξη – το αντίδοτο στην κυριαρχία του Βασιλείου του Καίσαρος – βρίσκεται στον αντίποδα της εξουσίας. «Ο Θεός δεν είναι κυριαρχία, γιατί δεν είναι εξουσία. Η εξουσία είναι ίδιον του ανθρώπου, όχι του Θεού» . Έτσι οραματίζεται ένα  μέλλον  όπου θα επικρατήσει μια πνευματική αναγέννηση όπου – καθώς «ο αγώνας για το ψωμί του διπλανού μου» είναι πνευματικός αγώνας – ένας προσωποκρατικός σοσιαλισμός θα συνδυάζει την κοινότητα και το πρόσωπο.

Δεν μου φαίνεται καθόλου παρωχημένο ένα τέτοιο όραμα,  χωρίς να ξέρω αν πρόκειται ποτέ να πραγματοποιηθεί. Εξ άλλου οι ματαιώσεις είναι η τραγική μοίρα της ανθρώπινης ιστορίας. Αλλά σε ένα κόσμο που μοιάζει ψυχρότερος ακόμα και μετά το τέρμα του ψυχρού πολέμου, ο Μπερντιάγεφ αντιτάσσει μια πνευματική άνοιξη, έναν ανοιχτό ορίζοντα που αξίζει κανείς να του αφιερώσει τη ματιά του.

ΠΗΓΗ: Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΥΓΗ και http://antifono.gr/portal/….F.html

Η  ώρα της Ιρλανδίας

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

Ασφαλώς δεν αποτελεί έκπληξη το ότι η κυβέρνηση της Ιρλανδίας αναγκάστηκε τελικά να προσφύγει στο διεθνές νομισματικό ταμείο. Πολύ περισσότερο δεν θα αποτελέσει έκπληξη αν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες ακολουθήσουν την πορεία, την οποία πρώτη έλαβε η χώρα μας. Ήδη ο “τελετάρχης” ανεφώνησε: Να ετοιμάζεται η Πορτογαλία.

Οι λαοί, το ζαλισμένο κοπάδι κατά Τσόμσκυ, παρακολουθούν σαστισμένοι την πορεία της διεθνούς οικονομίας, από την οποία εξαρτάται και η οικονομία του κάθε νοικοκυριού. Είναι εντυπωσιακό το ότι αρκετοί πολίτες στη χώρα μας  παραμένουν καρτερικοί βαρυνόμενοι ίσως και από τύψεις καθώς έχουν πεισθεί ότι όλοι μαζί τα φάγαμε αυτά που φαγώθηκαν.

Η Ιρλανδία είναι χώρα, η οποία αντιστέκεται στην παγκοσμιοποίηση λόγω παραδόσεως. Ας θυμηθούμε ότι η κακή γειτονία με την άλλοτε κοσμοκράτειρα Μεγάλη Βρεττανία χαλύβδωσε τον ιρλανδικό λαό. Η ρωμαιοκαθολική πίστη είναι ακόμη εκεί αρκετά ζωντανή, γι’ αυτό και δεν έχει νομιμοποιηθεί η έκτρωση, όπως σε πλείστες όσες άλλες ευρωπαϊκές χώρες και στην “ορθόδοξη” Ελλάδα! Για λόγους παραδόσεως και ο λαός της απεφάνθη προ ολίγων ετών κατά του ευρωπαϊκού συντάγματος, αφού οι κρατούντες εκεί έχουν την υποχρέωση να τον ερωτούν. Όμως οι κρατούντες σε συνεργασία με τον διεθνή όμιλο των απατεώνων όλα αυτά τα χρόνια έκαναν και εκεί τη δουλειά τους. Μάλιστα η Ιρλανδία προβαλλόταν κατά καιρούς ως παράδειγμα προς μίμηση! Πώς λοιπόν κατέληξε στο να μην μπορεί να ανταπεξέλθει και αυτή στις υποχρεώσεις της εκ του δανεισμού; Ίσως να βγει και εκεί κάποιος πολιτικός να διακηρύξει ότι “όλοι μαζί τα φάγαμε”!

Η διεθνής της απάτης, η οποία κατευθύνει τα της οικονομίας μέσω του απολύτως ελεγχομένου χρηματιστηριακού, τραπεζικού και πολιτικού παιχνιδιού έχει να επιτελέσει πλέον ευχερέστατο έργο. Γράψαμε και σε άλλα άρθρα ότι η οικονομία δεν είναι επιστήμη, για να διδάσκεται ως τέτοια στα Πανεπιστήμια. Είναι σύνολο ανθρωπίνων ενεργειών, μέσω των οποίων οι ισχυροί επιβάλλουν όρους στην αγορά, όρους οι οποίοι υπό καθεστώς παγκοσμιοποίησης συμβάλλουν με επιταχυνόμενο διαρκώς ρυθμό στη συσσώρευση του πλούτου των λαών στα χέρια της διεθνούς ολιγαρχίας της απάτης! Αυτοί και όχι ανύπαρκτοι οικονομικοί νόμοι ή συγκυρίες ανάλογες με τη “θεά” τύχη των ψευδοεπιστημόνων καθορίζουν την άνοδο και πτώση των τιμών στο χρηματιστήριο. Αυτοί δίνουν εντολές και οι κατά τόπους εκπρόσωποί τους εκμαυλίζουν τους απλήστους για κέρδη να δοκιμάσουν ένα παιχνίδι, του οποίου αγνοούν ακόμη και τους στοιχειώδεις κανόνες με συνέπεια να χάσουν τις οικονομίες τους. Αυτοί κανονίζουν πότε θα δανείσουν και με ποιούς όρους, ώστε να έχουν εγγυημένα τα υπερκέρδη εκ του δανεισμού. Αυτοί στήνουν εξωθεσμικούς μηχανισμούς, οι οποίοι βαθμολογούν πιστωτικά ιδρύματα αλλά και χώρες. Και με βάση τη βαθμολογία αυτά μπορούν να δανείζονται από τους παγκόσμιους οικονομικούς κολοσσούς, προκειμένου να αντιμετωπίζουν τη στενότητα ρευστότητας. Και όταν αυτοί κρίνουν την στιγμή κατάλληλη, εξαπολύουν τη θύελλα. Γνωρίζουν τα πάντα, καθώς ελέγχουν τα πάντα, πλην όμως παρουσιάζουν τις εξελίξεις ως απολύτως τυχαία συμβάντα, ακόμη πιό τυχαία από τις καταστροφές σε περιοχές γύρω από μπαζωμένα ρέματα!     

Σε πρώτη φάση αποφασίζουν να αποτρέψουν την καταστροφή της χώρας, την οποία θέτουν υπό την “προστασία” τους δανείζοντάς την όμως με υψηλό επιτόκιο ως “φιλάνθρωποι”. Και είναι αυτοί, υποτίθεται, πιστοί του μωσαϊκού νόμου, πρωτίστως, και του ευαγγελικού κηρύγματος, που απαγορεύουν τον δανεισμό με τόκο. Εκεί καταντούν όσοι ξεστρατίζουν από την πίστη και υποκαθιστούν τον θείο νόμο με τον άλλο της ανθρώπινης ιδιοτέλειας που τον βαφτίζουν και επιστημονικό κατά το ανάλογο του νόμου της βαρύτητας!

Οι λαοί που αποχαυνώθηκαν με τα δάνεια, μέσω των οποίων υποθηκεύτηκε η χώρα τους, αρχίζουν να αισθάνονται τις συνέπειες. Τότε όμως που ολούθε γύρω τους όρθωναν τείχη εκείνοι υπνωτισμένοι από τη σαγήνη των δημαγωγών εκάθευδαν. Δεν είχαν προσέξει ότι όλα τα σύμφωνα λιτότητας και σταθερότητας ουδεμία φροντίδα ελάμβαναν για την εξασφάλιση εργασίας στους πολίτες. Απεναντίας όλες οι πολιτικές οδηγούσαν με μαθηματική ακρίβεια στην αύξηση της ανεργίας. Και βέβαια δεν αναφερόμαστε στην ενδημούσα στον καπιταλισμό ανεργία προς έλεγχο των αμειβών των εργαζομένων. Προβάλλουμε την εκτίναξη της ανεργίας στα ύψη λόγω της ανατροπής της οικονομίας των κρατών. Η παγκοσμιοποίηση οδήγησε στον σχηματισμό επενδυτικών παραδείσων σε κάποιες περιοχές του πλανήτη και στην κατάρρευση της εγχώριας παραγωγής, βιομηχανικής αλλά και αγροτικής, σε πλείστες άλλες. Το συσσωρευμένο κεφάλαιο επενδύεται σε αγορές φθηνού εργατικού κόστους και ισχνότατης εργατικής νομοθεσίας υπό ποικίλα καθεστώτα. Είναι αδύνατο μακροπρόθεσμα να αντέξει η οικονομία στις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες την εκ του ανταγωνισμού πίεση. Οι βιομηχανικές επιχειρήσεις θα κλείνουν η μία μετά την άλλη, θα εμφανίζονται για λίγο εμπορικές εισαγωγής, για να υποκύψουν με τη σειρά τους στις άλλες που θα φέρουν απ’ ευθείας στην αγορά τα φθηνά προϊόντα με θεμιτούς αλλά και με αθέμιτους τρόπους. Συνεπώς για ποιά ανάκαμψη της οικονομίας γίνεται λόγος; Για ποιές επενδύσεις κεφαλαίων σε χώρες που έχασαν όλα τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα; Προφανώς η ύφεση θα παρατείνεται, η ανεργία θα διογκώνεται, η παραγωγή θα μειώνεται, τα αποθεματικά θα τείνουν να εξαντληθούν και η γενιά των προνομιούχων που έχοντας εξασφαλίσει σύνταξη συντηρεί τη μείζονα οικογένεια θα εκλείψει!

Θα χορτάσουν τότε οι άπληστοι δανειστές, ώστε να μας υποδείξουν να πτωχεύσουμε; Ασφαλώς όχι. Εκτός από τον πλούτο που σωρεύσαμε με τα δάνεια και την εργασία μας υπάρχει και ο πλούτος της γης. Πέρα από τα οικονομικά παιχνίδια υπάρχουν και τα άλλα γεωστρατηγικής. Ας θυμηθούμε τον προ ετών λόγο της προέδρου της Βουλής μας προς τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο της Δημοκρατίας, στον οποίο συνιστούσε να συμβιβαστούμε με την κατάσταση της μειωμένης εθνικής κυριαρχίας. Τότε όμως παρακολουθούσαμε τις “ενημερωτικές” εκπομπές της πλουραλιστικής ιδιωτικής τηλεόρασης και δεν δώσαμε προσοχή στα λεχθέντα. Και τώρα που ακόμη τρώμε από τα ταμιευμένα δεν κατανοούμε το νόημα των λόγων. Αύριο ίσως. Ίσως να ξυπνήσουμε από τον λήθαργο και να αναζητήσουμε μαζί με τη χαμένη μας εθνική κυριαρχία και την χαμένη προσωπική αξιοπρέπεια.

            Πάντως στον κατήφορο τον δικό μας πορεύονται και πολλές άλλες χώρες. Μετά την Πορτογαλία θα ακούσουμε τον “τελετάρχη” να λέει: Να ετοιμάζεται η Ισπανία και μετά η Ιταλία…Βλέπω στο βάθος και τη “μεγάλη” Γαλλία να οδηγείται στον κατήφορο. Μόνη και αγέρωχη η Γερμανία, τη βιομηχανική παραγωγή της οποίας προμηθεύεται η άρχουσα τάξη του ιδιοτύπου κινεζικού καθεστώτος. Τί περιμένει η πρωίμως παρακμασμένη ΕΕ; Ποιός θα ρίξει πρώτος το σύνθημα “ο σώζων εαυτόν σωθείτω”; Μήπως πρέπει να αρχίσουν τα προβλήματα και για τη Γερμανία (κάποτε θα αρχίσουν), για να τεθεί τέρμα στο ψευδές όραμα των δήθεν ενωμένων λαών, τους οποίους “τσουβάλιασαν” τα συμφέροντα του κεφαλαίου, για να τους οδηγήσουν στον εκφυλισμό πρώτα και μετά στην ανέχεια και στην απόγνωση; Ο Χριστός είπε: “Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν”. Και η ΕΕ υπήρξε προσπάθεια ερήμην του Θεού στην ήπειρο που παραχάραξε το μήνυμα του Ευαγγελίου και βαρύνεται για πλήθος εγκλημάτων σε όλη την έκταση του πλανήτη.

Τί κρίμα να μην ακούγεται ακόμη και τώρα λόγος κριτικός και αυτοκριτικός εκ μέρους των θρησκευτικών ταγών, οι οποίοι φαίνεται να ζηλώνουν δόξαν των παντελώς αποτυχημένων πολιτικών!

                                                                        “ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ”, 29-11-2010

Το δημόσιο χρέος ως οικουμενικό πρόβλημα  … και η σύγχρονη «Σεισάχθεια»

Του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

«Οι διευθύνουσες ελίτ – κεντρικοί τραπεζίτες, υπουργοί Οικονομικών, πολιτικοί που εμφανίζονται ως ταγοί της δημοσιονομικής αρετής – συμπεριφέρονται σαν ιερείς αρχαίας θρησκείας, αξιώνοντας ανθρωποθυσίες για να κατευνάσουμε την οργή αόρατων θεών (των αγορών ομολόγων)… Όποιος αμφιβάλλει για τα βάσανα που προκαλεί η περικοπή δημοσίων δαπανών σε μια ασθενή οικονομία, ας στρέψει την προσοχή του στα καταστροφικά αποτελέσματα των προγραμμάτων λιτότητας σε Ελλάδα και Ιρλανδία. Θα πει κανείς ότι οι χώρες αυτές δεν είχαν την πολυτέλεια της επιλογής. Είναι αξιοσημείωτο, όμως, ότι όλα αυτά τα βάσανα που επωμίστηκαν οι λαοί τους δεν φαίνεται να βελτίωσαν στο ελάχιστο την εμπιστοσύνη των επενδυτών στις κυβερνήσεις τους».

Όταν οι New York Times δημοσίευαν τις παραπάνω εκτιμήσεις του Πολ Κρούγκμαν, στα μέσα Αυγούστου, αρκετοί θεώρησαν ότι ο διάσημος οικονολόγος εζήλωσε δόξαν Κασσάνδρας. Εκείνη την εποχή τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, ιδιαίτερα τα αγγλόφωνα και γερμανόφωνα, δεν φείδονταν επαίνων για τον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μπράιαν Κάουεν: Τα σκληρά μέτρα αποδίδουν καρπούς, η οικονομία της Ιρλανδίας ανακάμπτει και ο Κελτικός Τίγρης, που τόσους και τόσο είχε εντυπωσιάσει τα προηγούμενα χρόνια, θα είναι γρήγορα έτοιμος για καινούργια άλματα, έλεγαν τότε. Να όμως που ο πληγωμένος Τίγρης, αφού βρέθηκε εκ νέου στα όρια της κατάρρευσης παρά τα απεχθή μέτρα της κυβέρνησής του, οδηγήθηκε με το μαστίγιο της κ. Μέρκελ στο κλουβί του «μηχανισμού διάσωσης» Ε. Ε. – ΔΝΤ, όπου εδώ και μήνες βρίσκεται και η Ελλάδα.

Κοινή πλέον είναι η εκτίμηση ότι οι χειρότεροι κίνδυνοι βρίσκονται όχι πίσω μας, αλλά μπροστά μας. Το ενδεχόμενο ενός ανεξέλεγκτου φαινομένου ντόμινο με τελική κατάληξη την κατάρρευση του ίδιου του ευρώ θεωρείται πιθανό από αναλυτές όπως ο Γκίντεον Ράχμαν των Finacial Times: «Προτού καλά καλά τακτοποιηθεί το πακέτο διάσωσης της Ιρλανδίας, οι αγορές ομολόγων στρέφουν το δυσοίωνο ενδιαφέρον τους προς την Πορτογαλία», σημείωνε ο αρθρογάφος. Πρόσθεσε δε ότι «μετά την Πορτογαλία, είναι πιθανό να έρθει η σειρά της Ισπανίας».

Ο κίνδυνος της Ισπανίας

Πραγματικά, η Ισπανία, που μαστίζεται και αυτή από δημοσιονομική κρίση αφότου έσκασε η φούσκα της αγοράς ακινήτων, όπως και στην Ιρλανδία, είναι ο μεγαλύτερος πιστωτής της Πορτογαλίας, επομένως ο πρώτος που θα «μολυνθεί» από ενδεχόμενη χρεοκοπία της. Με την ανεργία στο 20% και το κόστος δανεισμού διαρκώς αυξανόμενο, η κατάσταση της οικονομίας της εμφανίζεται εξαιρετικά ευάλωτη. Και αν οι κρίσεις μικρών χωρών, όπως η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία, είναι σχετικά εύκολο να απορροφηθούν από την Ευρωζώνη, δεν συμβαίνει το ίδιο με την Ισπανία. Μια μεγάλη χώρα 46 εκατομμυρίων, με μια οικονομία της τάξης του 1,4 τρισ. δολαρίων θα μπορούσε να προκαλέσει τεκτονικούς σεισμούς στις τράπεζες της Γερμανίας και της Γαλλίας. Ας σημειωθεί ότι οι τελευταίες κατέχουν το 48% του ισπανικού και του πορτογαλικού χρέους και το 41% του ελληνικού.

Σε κάθε περίπτωση, γίνεται πλέον φανερό ότι η υπερχρέωση των κρατών δεν αφορά μόνο τους «τεμπέληδες» Ελληνες ή τους «μεθυσμένους από τη φούσκα των ακινήτων» Ιρλανδούς, όπως ήθελαν τα ρατσιστικά στερεότυπα της περασμένης άνοιξης. Αντίθετα, εξελίσσεται σε πραγματικά οικουμενικό πρόβλημα τεραστίων διαστάσεων, ανάλογο με εκείνο που ήρθε στο προσκήνιο για πρώτη φορά τη δεκαετία του '80. Μόνο που τότε το πρόβλημα αφορούσε τις υπερχρεωμένες χώρες του Τρίτου Κόσμου, ιδίως της Λατινικής Αμερικής και της Αφρικής, αλλά και της Ανατολικής Ευρώπης (π. χ. Πολωνία), που πλήρωσαν πάρα πολύ ακριβά την άνοδο των επιτοκίων δανεισμού που επέβαλαν οι ΗΠΑ επί Ρόναλντ Ρίγκαν, για να υποστούν βαρύ τον πέλεκυ του ΔΝΤ στη συνέχεια.

Σήμερα η κατάσταση εμφανίζεται αντεστραμμένη: Η υπερχρέωση αφορά όχι τον Τρίτο Κόσμο, αλλά τις μητροπόλεις του βιομηχανικού Βορρά. Ενδεικτικά, το εξωτερικό χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό) της Λατινικής Αμερικής κυμαίνεται στο 40% του ΑΕΠ, έναντι 100% για τις ΗΠΑ, 155% για τη Γερμανία, 188% για τη Γαλλία, 416% για τη Βρετανία και 470% για την Ολλανδία! (Ειρήσθω εν παρόδω ότι η Ελλάδα, με εξωτερικό χρέος γύρω στο 167%, πρέπει να θεωρείται όχι σπάταλη, αλλά σχετικά… εγκρατής!). Το εύλογο ερώτημα, που αποσιωπάται συνήθως, είναι πώς είναι δυνατόν οι πιο πλούσιες κοινωνίες του κόσμου να έχουν τόσο φτωχά κράτη; Αν οι Ελληνες είναι τεμπέληδες και οι Ιρλανδοί αχαλίνωτοι, πώς εξηγείται η υπερχρέωση των πρωταθλητών της προτεσταντικής ηθικής, Γερμανίας και Ολλανδίας, και των κοιτίδων του μονεταρισμού, Αμερικής και Βρετανίας;

Η απάντηση προκύπτει αβίαστα: Ακριβώς η νεοφιλελεύθερη στροφή από τη δεκαετία του '80 είναι που δημιούργησε τις βάσεις για το εκτρωματικό δίπολο «πλούσιοι ιδιώτες – φτωχά κράτη». Πρώτα απ' όλα, με την κατάρρευση των φορολογικών εσόδων των κρατών, καθώς οι φορολογικοί συντελεστές για τα επιχειρηματικά κέρδη συρρικνώθηκαν, τις δύο τελευταίες δεκαετίες, στο μισό ή και στο ένα τρίτο (στην Ελλάδα, από 40% σε 20%). Μόνο την οκταετία 2000 – 2008 στις χώρες του ΟΟΣΑ η φορολογία επιχειρήσεων έπεσε κατά οκτώ ποσοστιαίες μονάδες. Και αυτό, σε εποχές παχιών αγελάδων και εκτόξευσης των επιχειρηματικών κερδών!

Η σωτηρία των τραπεζών

Ο δεύτερος, καθοριστικός παράγοντας της υπερχρέωσης ήρθε με τα αστρονομικά κονδύλια που διέθεσαν τα κράτη για τη διάσωση των τραπεζών (χωρίς κατά κανόνα να τις εθνικοποιήσουν και χωρίς να θίξουν ιδιαίτερα τα κεφάλαια των μεγαλομετόχων). Κονδύλια, που ανέρχονταν σε 700 δισ. δολάρια για τις ΗΠΑ, 500 δισ. για τη Βρετανία και 1.700 δισ. για την Ε. Ε. στο σύνολό της. Και ύστερα από όλο αυτό το όργιο «ιδιωτικοποίησης των κερδών – κοινωνικοποίησης των ζημιών», καλείται ο μεγάλος όγκος των μη προνομιούχων να πληρώσει τον λογαριασμό…

Ανάξια ανταμοιβή του επιμελούς μαθητή

«Η Ελλάδα έχει στη διάθεσή της ένα αποτελεσματικό πρότυπο, εκείνο της Ιρλανδίας»! Αυτά δήλωσε στις 7 Δεκεμβρίου 2009, μιλώντας από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν Κλοντ Τρισέ, πιέζοντας την απρόθυμη, μέχρι τότε, κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου να προχωρήσει στον δρόμο της οδυνηρής λιτότητας.

Η σημερινή κατάρρευση της Ιρλανδίας αποτελεί την πιο αποστομωτική απάντηση στους οπαδούς του νεοφιλελεύθερου δρόμου. Η χώρα μοντέλο του κ. Τρισέ είχε πράγματι υλοποιήσει όλα αυτά που συνιστούν σήμερα στην Ελλάδα του μνημονίου: Εγινε επίγειος παράδεισος για τους επιχειρηματίες, περιορίζοντας την εργοδοτική εισφορά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων στο 10,75% του μισθού (ενώ οι μισθωτοί υποχρεώθηκαν να καταβάλουν το 15% έως 30% των αποδοχών τους) και τη φορολογία των επιχειρήσεων στο γλίσχρο 12,5% των κερδών. Με αυτούς τους όρους κοινωνικού ντάμπινγκ, κατάφερε να γίνει μαγνήτης ξένων κεφαλαίων, τα οποία τροφοδότησαν τις δίδυμες φούσκες της αγοράς ακινήτων και των τραπεζών.

Μετά την αναπόφευκτη διάρρηξη της φούσκας, η Ιρλανδία ακολούθησε και πάλι την κατά Τρισέ και Στρος Καν ορθοδοξία της θεραπείας – σοκ: Αφού διέσωσε τις τράπεζες με χρήματα των φορολογουμένων, εκτοξεύοντας το έλλειμμα στα ουράνια, προχώρησε σε αθρόες απολύσεις νοσοκόμων και δασκάλων, ενώ μείωσε τους μισθούς κατά 8% έως και 15%, με αποτέλεσμα να συρρικνωθεί η οικονομία κατά 20% σε σύγκριση με το 2007. Η εγχείρηση πέτυχε, αλλά ο ασθενής, αφού έκανε ένα – δύο ασθενικά βήματα, μπήκε στην εντατική του μηχανισμού διάσωσης, για να λάβει καινούργια, ακόμη περισσότερο οδυνηρά μέτρα, που θα τον βυθίσουν σε ακόμη μεγαλύτερη ύφεση.

Το δυστύχημα για τις ευρωπαϊκές ελίτ είναι ότι οι χώρες που εμφανίζονται ως αδύνατοι κρίκοι, από στενά οικονομική σκοπιά, είναι για ιστορικούς λόγους και οι πιο εύφλεκτες πολιτικά. Η Ιρλανδία, με το άλυτο εθνικό της πρόβλημα που συνδαυλίζει τον αριστερό πατριωτισμό του Σιν Φέιν και τις αντι-Ε. Ε. διαθέσεις, που οδήγησαν στο «όχι» για τη Συνθήκη της Λισσαβώνας· η Πορτογαλία, όπου το Κ. Κ. και το αντίστοιχο του ΣΥΡΙΖΑ συγκεντρώνουν αθροιστικά 22%· η Ελλάδα, με τις πρόσφατες εκλογές να καταγράφουν βαθύτατη κρίση νομιμοποίησης των παραδοσιακών κομμάτων εξουσίας. Όλα αυτά εγγράφουν στην ημερήσια διάταξη το ενδεχόμενο σοβαρής διάρρηξης της ευρωπαϊκής συνοχής στις περιφερειακές χώρες της Ένωσης.

Δημόσιος λογιστικός έλεγχος στις αμαρτωλές συμβάσεις

Οι πρόσφατες εξελίξεις στην Ευρωζώνη πιστοποιούν ότι το χρέος των ανεπτυγμένων κρατών έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο και εξελίσσεται σε θανάσιμο βρόχο κάθε αναπτυξιακής προσπάθειας. Το παράδειγμα της Ελλάδας είναι χαρακτηριστικό χωρίς να είναι μοναδικό: για τόκους και χρεολύσια το ελληνικό Δημόσιο θα πληρώσει τον επόμενο χρόνο 65 δισ. ευρώ, πράγμα που σημαίνει ότι πάνω από το μισό (54,4%) του τακτικού προϋπολογισμού θα πάει στους πιστωτές μας, κυρίως στις γερμανικές και γαλλικές τράπεζες. Συγκριτικά, το σύνολο των δαπανών για μισθούς, συντάξεις, παιδεία, υγεία και κοινωνική ασφάλιση θα είναι μόλις το 32% του τακτικού προϋπολογισμού!

Το χειρότερο είναι ότι οι εφαρμοζόμενες πολιτικές δεν διαγράφουν καμία προοπτική βελτίωσης, το αντίθετο. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, στο σύνολο των βιομηχανικών κρατών το χρέος θα ξεπεράσει το 100% του ΑΕΠ εντός του 2010. Οι προβλέψεις της Τράπεζας Διεθνών Διευθετήσεων (BIS) -κάτι σαν υπερτράπεζα των κεντρικών τραπεζών- για το 2010 είναι οι εξής: Ιαπωνία 204% του ΑΕΠ, Ιταλία 130%, ΗΠΑ και Γαλλία 100%. Οσο για το 2020, η κατάσταση προβλέπεται εφιαλτική, σε πείσμα των οδυνηρών μέτρων λιτότητας: Ιαπωνία 300%, Βρετανία 200%, Βέλγιο, Γαλλία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ιταλία και ΗΠΑ 150%.

Σύγχρονη «Σεισάχθεια»

Υπό το βάρος αυτών των δεδομένων κερδίζει έδαφος η ιδέα για μια σύγχρονη «Σεισάχθεια», με διαγραφή μεγάλου μέρους των συσσωρευμένων χρεών – κάτι που ήδη έγινε με επιτυχία τα τελευταία χρόνια στις περιπτώσεις της Αργεντινής και του Ισημερινού. Για τον σκοπό αυτό εργάζονται διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις μεγάλου βεληνεκούς, όπως η CADTM, η οποία ξεκίνησε ως πρωτοβουλία για τη διαγραφή του χρέους του Τρίτου Κόσμου, στην πορεία όμως διηύρυνε το πεδίο δράσης της περιλαμβάνοντας και τις χρεωμένες χώρες του βιομηχανικού Βορρά.

Μια βασική ιδέα που προωθεί η CADTM -η οποία προσφέρει και την απαιτούμενη τεχνογνωσία για την υλοποίησή της- είναι ο δημόσιος λογιστικός έλεγχος (audit) του δημοσίου χρέους. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα-οφειλέτης ανοίγει τον φάκελο του δημοσίου χρέους, ώστε να μάθουν τόσο οι πολίτες της όσο και η διεθνής κοινή γνώμη ποιοι δάνεισαν τι και για ποιο σκοπό, πού πήγαν στην πραγματικότητα τα κονδύλια αυτά, τι συμβάσεις υπεγράφησαν, ποιοι ωφελήθηκαν από αυτές, αν υπήρξαν σκανδαλώδεις διαδικασίες κ.λπ. Στο έδαφος αυτής της έρευνας, θα γίνει δυνατό να τεκμηριωθεί ποιο τμήμα του χρέους πήγε όντως σε αναγκαίες αναπτυξιακές προσπάθειες και συνεπώς πρέπει να εξυπηρετηθεί, και ποιο ήταν, κατά τη διεθνή νομική ορολογία, «απεχθές χρέος» (odious debt), το οποίο έχει βάσιμους λόγους να μην αναγνωρίσει και να μην αποπληρώσει ο λαός της χώρας.

Μήπως θα έπρεπε η κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου -είτε μόνη της είτε σε συνεργασία με άλλες περιφερειακές χώρες όπως η Ιρλανδία, η Πορτογαλία ή και η Ισπανία- να προχωρήσει και αυτή σε δημόσιο λογιστικό έλεγχο του ελληνικού χρέους από ανεξάρτητη επιτροπή διεθνούς κύρους, υπό συνθήκες πλήρους διαφάνειας; Δεν είναι καιρός να ανοίξουμε τους φακέλους των εξοπλιστικών δαπανών, των C4I και της Siemens, των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά και του κεκλιμένου «Παπανικολή» ή ακόμη των δημοσίων έργων και των πολεμικών αποζημιώσεων; Δεν είναι καιρός να συγκροτήσουν και τα έθνη-οφειλέτες τη δική τους «τρόικα», που θα ελέγξει τους πιστωτές και τους ελεγκτές τους;

Ιnfo

– Paul Krugman, «Appeasing the Bond Gods», The New York Times, 19/8/2010.

– Editorial, «La tormenta no amaina», El Pais, 23/11/2010.

– Jerome Duval, DamieMillet & Sophie Perchellet, «Ouragad' austerite sur l' Europe», CADTM, 6/7/2010.

– GideoRachman, «How Germany could come to kill the euro», Financial Times, 22/11/2010.

ΠΗΓΗ1: «Η Καθημερινή της Κυριακής», Hμερομηνία δημοσίευσης: 28-11-10, http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_world_2_28/11/2010_424148

ΠΗΓΗ2: «Η Καθημερινή της Κυριακής», Hμερομηνία δημοσίευσης: 28-11-10, http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_world_2_28/11/2010_424147

Από τον Γιώργο στον Αλέκο Παπαδόπουλο…

Πώς ένα χρεοκοπημένο πολιτικό σύστημα προετοιμάζει την κατάλυση της δημοκρατίας

Δημήτρη Καζάκη*

Η πολιτική και το καθεστώς εκποίησης των πάντων υπέρ των δανειστών της χώρας και των διεθνών αγορών δεν μπορεί να συνεχιστεί μέσα στα πλαίσια ακόμη κι αυτού του σαθρού κοινοβουλευτισμού που υπάρχει σήμερα. Η επικείμενη επίσημη πτώχευση της χώρας έχει ως πολιτική προϋπόθεση την μετάβαση σ’ ένα καθεστώς περιορισμένης κυριαρχίας και περιορισμένου κοινοβουλευτισμού, όπου οι δημοκρατικές ελευθερίες και τα δικαιώματα του λαού θα βρίσκονται υπό την αίρεση ανώτερων, «εθνικών» και άλλων σκοπιμοτήτων, που θα καθορίζουν αποκλειστικά οι κυβερνώντες και οι διεθνείς επιτηρητές της Ελλάδας.

Αυτό ήταν εν ολίγοις το πολιτικό πρόγραμμα που διατύπωσε ο κ. Αλέκος Παπαδόπουλος μιλώντας στο ΕΛΙΑΜΕΠ την περασμένη Τρίτη 23/11. Ένα πολιτικό πρόγραμμα που χαροποίησε ιδιαίτερα τα μεγάλα συγκροτήματα του Τύπου, τα μεγάλα συμφέροντα που συνωστίζονται γύρω από την εφαρμογή της επιβαλλόμενης πολιτικής, αλλά και τον λεγόμενο «εξωτερικό παράγοντα». Ο κ. Α. Παπαδόπουλος που η ελληνική κοινωνία και πολιτική τον γνώρισε από την καλή και την ανάποδη επί των κυβερνήσεων Σημίτη, ανήκει σε εκείνη την περίεργη κάστα των πολιτικών που διακρίνονται για την απάθεια και την απέχθειά τους απέναντι σε κάθε έννοια λαϊκού συμφέροντος. Αποτέλεσε και αποτελεί ένα από τα πλέον τυπικά είδη πολιτικών διαχειριστών της εξουσίας που οδήγησαν στη σημερινή χρεοκοπία. Και σαν να μην έφταναν όλα όσα έχει προσφέρει στην καταβαράθρωση αυτού του τόπου, τώρα στα στερνά του φιλοδοξεί να παίξει το ρόλο ενός νέου Παπαδόπουλου. Όχι σε μια δευτεροκλασάτη χούντα των συνταγματαρχών, όπως ο συνονόματός του της επάρατης επταετίας, αλλά σε μια σύγχρονη μεταμοντέρνα αλλά εξίσου αδίστακτη δικτατορία υπέρ των διεθνών αγορών, τραπεζιτών και κερδοσκόπων που έχουν θέσει τη χώρα και το λαός της υπό καθεστώς πτώχευσης.   

Όπως κάθε ανάλογο πολιτικό πρόγραμμα που από τον 19^ο αιώνα επαγγέλλεται ούτε λίγο, ούτε πολύ την κατάλυση ακόμη και της τυπικής δημοκρατίας, έτσι και το πρόγραμμα του νέου Παπαδόπουλου έχει δυο κύριες αφετηρίες: αφενός την κυνική περιγραφή της υπάρχουσας κατάστασης και αφετέρου την αναγωγή των πάντων στο φαύλο πολιτικό καθεστώς που πρέπει να αλλάξει άρδην. Στην ομιλία του κ. Παπαδόπουλου υπήρχε και ένα επιπλέον στοιχείο, το κατεπείγον του όλου πράγματος: «Το 2011 θα είναι μια ιδιαιτέρως αποκαλυπτική χρονιά. Θα διαμορφωθούν νέες πραγματικότητες στο πολιτικό, στο κοινωνικό και στο οικονομικό πεδίο.» Έτσι άρχισε την ομιλία του.

Τι ανησυχεί τον νέο Παπαδόπουλο; Μήπως η μαζική εξαθλίωση του εργαζόμενου λαού; Μήπως η απεμπόληση της εθνικής κυριαρχίας της χώρας; Μήπως το καθεστώς της απόλυτης κυβερνητικής αυθαιρεσίας που έφερε το μνημόνιο; Τίποτε από όλα αυτά. «Το 2011 θα διαφανεί η αδυναμία του πολιτικού συστήματος, εκ κατασκευής λαϊκιστικού, φοβικού και εξουσιαστικού, να χαράξει γραμμές στρατηγικού βάθους για την ανόρθωση της οικονομίας. Τ’ αδιέξοδα και η συνειδητοποίηση ότι η οικονομία είναι “σε αργό θάνατο” θα καταδείξουν την χαμηλή πολιτική διαχείριση της χώρας απ’ όλο το πολιτικό σύστημα.» Και για να μην αφήσει κανένα ίχνος παρεξήγησης συνεχίζει: «Εκτιμώ ότι κάτω από το φοβικό σύνδρομο της απώλειας επιρροής και δύναμης στο εκλογικό σώμα, θ’ αρχίσει να ομιλεί και να καθοδηγεί και πάλι τη χώρα η εκπαιδευμένη πλέον φύση αυτού του λαϊκισμού. Ήδη έχουμε τα πρώτα σημάδια, όπως η συζήτηση για αναθεώρηση του μνημονίου, η χαλάρωση της δημοσιονομικής προσαρμογής κλπ.» Με άλλα λόγια ο νέος Παπαδόπουλος τρέμει μην τυχόν και η δοτή κυβέρνηση του κ. Παπανδρέου, κάτω από την πίεση του περίφημου πολιτικού κόστους, δηλαδή της λαϊκής κατακραυγής, αρχίσει και χαλαρώνει στην άσκηση της έξωθεν διατεταγμένης πολιτικής της. Αυτός είναι ο μεγάλος καημός του νέου Παπαδόπουλου.

«Φαίνεται ότι εξαντλούνται τα ψυχικά αποθέματα της πολιτικής ελίτ της χώρας και των πέριξ αυτής δυνάμεων επιρροής. Σε λίγο θ’ αδυνατούν πλήρως να υποστηρίξουν σταθερά και με συνέπεια το επιβληθέν από τον διεθνή οικονομικό έλεγχο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής και να συγκροτήσουν ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης.

Φοβάμαι δηλαδή ότι εκπνέουν οι ψυχικές αντοχές και ότι το ψυχολογικό φορτίο υποστήριξης ρεαλιστικών πολιτικών από τις ιθύνουσες δυνάμεις της χώρας έχει φτάσει στα όριά του.

Να γνωρίζουν πάντως εκείνοι που καλλιεργούν αφελώς την ιδέα της δημοσιονομικής χαλάρωσης και προσαρμογής σε βάθος χρόνου ότι ακόμα κι αν το ανεχόταν η τρόικα, οι αγορές θα αντιδρούσαν βίαια.»

Το βασικό πρόβλημα για τον νέο Παπαδόπουλο είναι η αδυναμία της «πολιτικής ελίτ» να αντέξει την πίεση της κοινωνίας και το βάρος των αντιδράσεων, της οργής και της μαζικής δυσαρέσκειας. Γι’ αυτό και προειδοποιεί ανοιχτά τους συναδέλφους του ότι «ακόμα κι αν το ανεχόταν η τρόικα, οι αγορές θα αντιδρούσαν βίαια.» Με τον τρόπο αυτό ξεκαθάρισε στο όνομα ποιων συμφερόντων μιλά και για ποιους δουλεύει.

Όπως σε όλα τα πολιτικά διαγγέλματα επίδοξων δικτατόρων, έτσι και στην περίπτωση του νέου Παπαδόπουλου, την κύρια ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση έχει – ποιος άλλος; – η ίδια η κοινωνία: «Η κοινωνία μας είναι έντονα μικροαστικοποιημένη στην συντριπτική της πλειοψηφία, κατακερματισμένη και με καταργημένες τις ιεραρχίες της, με σχολάζουσες έως και ανύπαρκτες τις πρωτοπόρες εκείνες μειοψηφίες που θ’ άνοιγαν τους καινούριους δρόμους και χωρίς κινητήριες εσωτερικές δυνάμεις. Είναι έτοιμη η κοινωνία μας σήμερα να παραδοθεί στον ανεξέλεγκτο μικροαστικό λαϊκισμό, που αντιδρά ως άθροισμα ατομικών συμπεριφορών και όχι ως συντεταγμένη κοινωνική δύναμη.»

Η θεωρία του κοινωνικού κατακερματισμού, που ο νέος Παπαδόπουλος ονομάζει «μικροαστικοποιημένη κοινωνία», ήταν το αγαπημένου μοτίβο του ιταλικού φασισμού κατά την άνοδό του στη δεκαετία του ’20, που δανείστηκε από τους παλιούς εκπροσώπους της μεσαιωνικής απολυταρχίας. Έτσι ήξεραν πάντα να διαβάζουν οι σκοταδιστές και οι αντιδραστικοί την κατάσταση της κοινωνίας: οι αντιθέσεις που την διέπουν, οι εντάσεις, οι συγκρούσεις, οι αντιπαραθέσεις ήταν ανέκαθεν για όλους αυτούς η πηγή του κακού. Δεν είχαν αντικειμενική βάση στην ίδια την ταξική διάρθρωση της κοινωνίας, στην καταπίεση και την εκμετάλλευση των πλατιών εργατικών στρωμάτων, αλλά ήταν προϊόν εξατομικευμένων συμφερόντων, δημαγωγικών πρακτικών και κακόβουλων επιλογών που δεν επέτρεπαν στην κοινωνία να αποτελέσει «συντεταγμένη δύναμη», όπως λέει κι ο νέος Παπαδόπουλος. Επομένως η δημοκρατία, ιδιαίτερα εκείνη που θεμελιώνεται στη λαϊκή κυριαρχία, ήταν ανέκαθεν ένα άκρως επικίνδυνο πολίτευμα γιατί έφερνε στο φως, στην επιφάνεια, με τον πιο ανοιχτό και ξεκάθαρο τρόπο αυτές τις κοινωνικές αντιθέσεις ώστε μέσα από τη διαπάλη τους να δοθεί λύση. Αντίθετα όσοι ανέκαθεν έτρεμαν την κοινωνία και τις συγκρούσεις που αναπαράγει λόγω της ταξικής της φύσης, είχαν έτοιμο το φάρμακο: παλιά την απολυταρχία του μονάρχη ως μετουσίωση της «ενότητας» και της «συνοχής», ενώ αργότερα την απολυταρχία της πολιτικής δικτατορίας.

Αυτός είναι ο λόγος που ο νέος Παπαδόπουλος ανησυχεί τόσο για τις «καταργημένες ιεραρχίες» της κοινωνίας και μιλά για «ανύπαρκτες τις πρωτοπόρες εκείνες μειοψηφίες», που τα παλιά χρόνια ονομάζονταν φύρερ και με τον βούρδουλα ήξεραν πώς να πειθαρχούν τις «μικροαστικοποιημένες κοινωνίες». Σε μια Ελλάδα που μετά από 36 συναπτά έτη μεταπολίτευσης ο λαός της δεν έχει ακόμη κατακτήσει τη δημοκρατία και στη θέση της βιώνει την εκάστοτε κυβερνητική απολυταρχία με κοινοβουλευτικό μανδύα, οι αναφορές για κοινωνικές ιεραρχίες και πρωτοπόρες μειοψηφίες πρέπει να μας ανησυχήσουν σοβαρά και να ξυπνήσουν τα κοιμισμένα δημοκρατικά αντανακλαστικά της κοινωνίας.

Κι όπως πάντα βασικός μοχλός για την φασίζουσα ανάγνωση του προβλήματος είναι η κυνική ομολογία της αλήθειας: «Στο λαό μέχρι σήμερα δεν καλλιεργήθηκε η εθνική αυτογνωσία. Δεν του έχουν μιλήσει ακόμη για τη δεινή θέση της χώρας και την προοπτική της. Επέλεξε, παραδείγματος χάριν, ο λαϊκισμός που καταδυναστεύει τη χώρα δεκαετίες να του αποκρύψει την φοβερή αλήθεια ότι τελούμε υπό Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο. Αντίθετα, του μιλάνε και διαπληκτίζονται για ένα κάποιο “χαρτί”, το “μνημόνιο”, θέλοντας συνειδητά κάτω από το βάρος συνολικών ενοχών τους να ελαχιστοποιήσουν ή να ξορκίσουν ότι ο διεθνής οικονομικός έλεγχος έχει ήδη επιβληθεί από τον περασμένο Μάιο.

Και το λαϊκίστικο πνεύμα δε σταματά μάλιστα εδώ. Παρουσιάζει τον διεθνή οικονομικό έλεγχο ως μια συνήθη απλή επιτήρηση ρουτίνας, η οποία μάλιστα θα αρθεί πολύ σύντομα.

Και αυτά τα λένε όλα τα κόμματα, ισχυριζόμενα μάλιστα ότι έχουν δήθεν έτοιμες λύσεις για να εξέλθουμε από την κρίση και να επανέλθουμε στην προτέρα κατάσταση. Δεν επιτρέπουν δηλαδή στο λαό να κατανοήσει το βάθος του προβλήματος, αφήνοντάς τον να πιστεύει απλώς ότι «κάτι κακό συμβαίνει, γι’ αυτό κάνε υπομονή, μπόρα είναι θα περάσει».

Ένα ψεύδος που επίσης καλλιεργείται στο λαό είναι αν η χώρα μας θα χρεοκοπήσει ή όχι. Αρνείται ο παραπλανητικός λαϊκισμός ν’ αποδεχθεί ότι τέτοιο δίλημμα ουσιαστικά δεν υπάρχει, γιατί η χώρα ήδη τελεί “υπό χρεοστάσιο” από τον περασμένο Μάιο, όταν οι διεθνείς κεφαλαιαγορές αρνήθηκαν να μας χρηματοδοτήσουν με συνέπεια να επέμβει ένας πολυμερής διεθνής οικονομικός έλεγχος και να μας χορηγήσει ένα διακρατικό δάνειο προκειμένου να εξοφλήσουμε τους δανειστές μας. Το δίλημμα αντίθετα είναι αν θα καταρρεύσουμε πλήρως ή όχι, και αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από τις εθνικών διαστάσεων αποφάσεις που θα λάβουμε.»

Προσέξτε τη λογική του νέου Παπαδόπουλου. Δεν έχει καμμιά σημασία πώς φτάσαμε ως εδώ. Ποιος μας έφτασε εδώ; Ποιος ευθύνεται για την σημερινή κατάντια και την υπαγωγή στον Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο; Για όλα αυτά δεν φταίνε οι κυρίαρχες οικονομικές και πολιτικές δυνάμεις που αδιαφορώντας για την κατάσταση του λαού και της χώρας κυριολεκτικά λεηλάτησαν κράτος, οικονομία και κοινωνία. Όχι βέβαια. Αυτό που έχει σημασία για τον νέο Παπαδόπουλο είναι το πώς θα υπερασπιστεί με τον καλύτερο τρόπο το σημερινό καθεστώς της χρεοκοπίας και του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου. Κι έτσι η απάντηση που έρχεται να δώσει στην επιχείρηση αποπροσανατολισμού από μεριάς της κυβέρνησης δεν είναι το πώς θα γλυτώσει η χώρα και ο λαός από αυτή την κατάσταση, αλλά το πώς θα υποταχτεί σ’ αυτήν αδιαμαρτύρητα και χωρίς αυταπάτες. Ας τελειώνουμε με τις αυταπάτες και τα κατά συνθήκη ψέματα της κυβέρνησης, η χώρα τελεί υπό καθεστώς χρεοκοπίας και Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο όχι προσωρινά, αλλά επ’ αόριστο. Αυτή είναι η μεγάλη αλήθεια που έρχεται να υπηρετήσει ο νέος Παπαδόπουλος. Αυτή είναι η «εθνική αυτογνωσία» που θέλει να φέρει ο πολιτικός λόγος του, η «εθνική αυτογνωσία» του πιο άθλιου καθεστώτος υποτέλειας που έχει γνωρίσει στην ιστορία της η Ελλάδα, της υποδούλωσης του λαού της και μετατροπής της χώρας σε αποικία του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου.  

Γι’ αυτό και ο νέος Παπαδόπουλος μπορεί να μιλά με την ειλικρίνεια που λείπει από την κυβέρνηση: «Το 2011 προβλέπω ότι θα είναι μια εφιαλτική χρονιά. Θα καταπέσουν μύθοι και λεοντές. Οι επικοινωνιακές τεχνικές δεν θα φτάνουν πια να συγκαλύψουν δισταγμούς, φοβίες και αμηχανίες. Θα φανεί με τον πλέον αποκαλυπτικό τρόπο ότι η χώρα βιώνει, πέρα απ’ όλα τ’ άλλα, τον θανατηφόρο συνδυασμό υψηλού κόστους δανεισμού και ύφεσης.» Όμως πρόκειται για την ειλικρίνεια του δωσίλογου, για τον κυνισμό του απατεώνα, για την αλαζονεία και το θράσος του επίδοξου δικτάτορα. Δεν του καίγεται καρφί για το τι θα υποστεί ο λαός και η χώρα, αυτό που τον νοιάζει είναι να προωθηθούν με τρόπο ξεκάθαρο, ευθύ και σίγουρο οι επιταγές εκποίησης της δημόσιας περιουσίας υπέρ των διεθνών τοκογλύφων.

«Συνεπώς, η αποκλιμάκωση του ελλείμματος της χώρας τα επόμενα χρόνια κάτω από τις σημερινές συνθήκες διαχείρισης της οικονομίας είναι ανέφικτη. Για να το πετύχουμε πρέπει να καλυφθούν μεγάλα κομμάτια πληρωμής τόκων. Και για να γίνει αυτό πρέπει να διασφαλίσουμε μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, δηλαδή πολύ περισσότερα έσοδα από τις δαπάνες. Επειδή όμως, λόγω ύφεσης, δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε έσοδα, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από το ν’ απαλλαγεί η ελληνική οικονομία από μεγάλα τμήματα του δημόσιου τομέα και κρατικές δραστηριότητες που την επιβαρύνουν.»

Το μεγάλο φαγοπότι έχει ξεκινήσει και ο νέος Παπαδόπουλος βιάζεται να εξασφαλίσει ότι όλα μα όλα θα βγουν στο σφυρί. «Σύμφωνα με μελέτες, το 30% περίπου του σημερινού κράτους είναι περιττό. Γι’ αυτό πέρα από τις καθολικές αποκρατικοποιήσεις των δημοσίων επιχειρήσεων προτείνω όλως ενδεικτικά την άμεση κατάργηση τμημάτων πανεπιστημίων και ΤΕΙ, δημοτικών επιχειρήσεων, ατροφικών νομικών προσώπων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, άεργων διπλωματικών αντιπροσωπειών, στρατοπέδων, συγχώνευση μητροπόλεων, κατάργηση απολιθωμένων κρατικών υπηρεσιών, αποκεντρωμένων υπηρεσιών και γενικών γραμματειών διαφόρων υπουργείων. Περιορισμό του μεγάλου αριθμού στρατηγών, ναυάρχων, πτεράρχων και ταξιάρχων των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας, περιορισμό του πολυάριθμου διδακτικού προσωπικού με αύξηση των ωρών διδασκαλίας, δραστική περικοπή κατά 70% τουλάχιστον των πολυάριθμων Γενικών Διευθυντών και Διευθυντών υπουργείων και οργανισμών, δραστική μείωση του μεγάλου αριθμού των αντιπροέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρίων και τέλος εξορθολογισμό ή κατάργηση και άλλων πολυάριθμων αφανών δημοσίων καταλυμάτων, τα οποία περιθάλπουν χρόνια τώρα τον κρατικό ανορθολογισμό.»

Δεν γνωρίζουμε που βρήκε ο εν λόγω κύριος τις «μελέτες» που δήθεν αποδεικνύουν ότι το 30% του δημόσιου τομέα είναι περιττό. Μάλλον εκεί απ’ όπου αντιγράφει και το πολιτικό του πρόγραμμα. Όπως και να έχει το μέγεθος και το εύρος της ιδιωτικοποίησης που περιγράφει ξεπερνά κάθε προηγούμενο Θατσερισμού και Ριγκανισμού. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης που θα συναντήσει κανείς μόνο στις «μπανανίες» της Λατινικής Αμερικής, όπως π.χ. στη Χιλή του Πινοσέτ, ή στις ισοπεδωμένες χώρες από το ΔΝΤ της Αφρικής. Στην ουσία πρόκειται για την ανοιχτή μετατροπή του κράτους σε επιχειρηματικό εργαλείο της οικονομικής ολιγαρχίας, το οποίο απέναντι στην κοινωνία ξέρει μόνο πώς να λειτουργεί κατασταλτικά και φοροεισπρακτικά. Κάθε έννοια κοινωνικού και δημόσιου αγαθού παραδίδεται στην ασυδοσία της αγοράς. 

«Όλα θα κριθούν το 2011. Τότε θα φανεί αν θα επιβεβαιωθεί ο φόβος του μακροχρόνιου οικονομικού παγετώνα, που είναι το πιθανότερο ότι θα επικαθήσει επί της χώρας. Και εξηγούμαι: είναι σχετικά εύκολο για παράδειγμα να απομειώσεις το έλλειμμά σου από το 15,4% στο 10,4% το 2010, γιατί εκεί θα πάει απολογιστικά. Ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Για να το πας από το 10,4% στο 7,4% την επόμενη χρονιά και πολύ περισσότερο όσο πηγαίνεις προς τον πυρήνα, τα πράγματα γίνονται πολύ δύσκολα αν όχι αδύνατα. Και αν η οικονομία σου είναι σε ύφεση, είναι ακόμα δυσκολότερα. Αν, ακόμη χειρότερα, οι μεταρρυθμίσεις που θα κάνεις είναι περιορισμένης και ήπιας μορφής, τότε είναι απολύτως βέβαιο ότι ούτε σε θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα οδηγηθείς, ούτε κι από την ύφεση θα εξέλθεις, ούτε ανάπτυξη θα οικοδομήσεις. Ακριβώς εκεί κρύβεται ο μεγάλος κίνδυνος να σχηματιστεί ο γνωστός παγετώνας της οικονομίας, που θα καθηλώσει τη χώρα στην οικονομική ακινησία και το λαό στη φτώχεια για πάρα πολλά χρόνια. Γι’ αυτό η θέση μου είναι, αν θέλουμε πραγματικά να θέσουμε τη χώρα μας σε αναπτυξιακή τροχιά, να προχωρήσουμε τώρα σ’ επώδυνες περικοπές τεράστιας έκτασης και βάθους στον δημόσιο τομέα, αλλά και σε εξορθολογισμό των δομών και του προσανατολισμού του, τομές που απαιτούν σκληρές συγκρούσεις με συντεχνιακά κατεστημένα και οργανωμένα συμφέροντα. Μόνο μέσα από την ήττα του παραπολιτικού αυτού κατεστημένου μπορούν να δημιουργηθούν νέες προϋποθέσεις οικονομικής ανάπτυξης. Μόνο έτσι θ’ απελευθερωθούν οι εσωτερικές δυνάμεις για ενδογενή ανάπτυξη σ’ όλους τους τομείς. Μόνο έτσι θα γίνουμε ξανά ελκυστικοί στις ξένες επενδύσεις.»

Είναι χαρακτηριστικό ότι η αγορά και οι κυρίαρχες δυνάμεις της δεν φέρουν υπάρχουν πουθενά. Σαν να μην ελέγχεται η αγορά από τραστ, καρτέλ και ιδιωτικά μονοπώλια. Σαν μην έχουν οδηγήσει στην παραγωγική αποσάθρωση οι πολιτικές των ανοιχτών και ελεύθερων αγορών που εφαρμόστηκαν τόσα χρόνια. Σαν να μην υπάρχει ένα προκλητικό καθεστώς ιδιαίτερων φορολογικών και άλλων προνομίων για τις πολυεθνικές και τους ντόπιους μεταπράτες τους. Σαν να μην έχει μετατραπεί η Ελλάδα σε παράδεισο αγυρτείας και απάτης μέσα από την χρηματιστική αγορά. Σαν να μην έχουμε ένα κράτος έρμαιο των Siemens, των μεγαλοεργολάβων, των ποικίλων επενδυτών και επιχειρηματικών συμφερόντων που συνυφαίνονται κάθε φορά με την εκάστοτε κυβέρνηση. Για όλα αυτά δεν έχει να πει τίποτε ο νέος Παπαδόπουλος. Πρώτα και κύρια γιατί όλες αυτές τις καταστάσεις τις υπηρέτησε και τις υπηρετεί πιστά. Μιλά εκ μέρους των πιο ασύδοτων και κερδοσκοπικών συμφερόντων της αγοράς που ξέρουν πολύ καλά ότι η πολιτική της «δημοσιονομικής προσαρμογής» του μνημονίου έχει αποτύχει. Γι’ αυτό και απαιτούν να επιταχυνθεί το ξεπούλημα χωρίς προφάσεις και αναστολές.

 Ο μόνος κίνδυνος που αναγνωρίζει είναι τα γνωστά «συντεχνιακά κατεστημένα και οργανωμένα συμφέροντα», που όπως πάντα πρόκειται για τις διάφορες κατηγορίες των εργαζομένων στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Άλλωστε όπως είναι γνωστό από την εποχή του φασισμού, η κοινωνία απαρτίζεται από συντεχνίες που μόνο η σιδερένια πυγμή του κράτους μπορεί να επιβάλει την «εθνική αυτογνωσία», την οποία πρεσβεύει και ο νέος Παπαδόπουλος.

Και για να μην έχουμε καμιά αυταπάτη περί τίνος πρόκειται ο εν λόγω κύριος μας το ξεκαθαρίζει:

«Μια στρατηγική βάθους πρέπει να την εγγυώνται ορισμένες αρχές που πρέπει να τηρούνται απαραιτήτως:

α) Η χώρα πρέπει ν’ αποκτήσει εθνικό προσανατολισμό. Αρκετά τυραννιέται χρόνια τώρα με τη διαμάχη των δυνάμεων της “καθ’ ημάς ανατολής”, με τις δυνάμεις εκείνες που πιστεύουν στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και στη λειτουργία της ως σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους. Δυστυχώς, αυτά τα δύο ρεύματα δεν συναντήθηκαν ποτέ ούτε τ’ άφησαν ώστε να κάνουν έστω και μια μείξη ελληνικής ιδιοτυπίας.

β) Επειδή στόχος είναι η διάσωση της χώρας, δεν ισχύουν τα διάφορα “δεν”, τα όρια, οι “κόκκινες γραμμές” και κάθε είδους αυτοδεσμεύσεις, οι οποίες μάλιστα πολλάκις αναιρούνται από τον Διεθνή Έλεγχο, προσθέτοντας αναξιοπιστία. Η λήψη των πολιτικών αποφάσεων θα πρέπει να είναι χωρίς φραγμούς και ιδεοληπτικές αυτοδεσμεύσεις.

γ) Οι περιστάσεις απαιτούν “μεταρρυθμίσεις-σοκ”. Συθέμελες αλλαγές σε όλα τα πεδία της δημόσιας ζωής της χώρας.»

Εδώ έχουμε ένα ιδιαίτερο ιδεολογικοπολιτικό μίγμα της παλιάς εθνικοφροσύνης που ήθελε πάντα τον «εθνικό προσανατολισμό» της χώρας ταυτισμένο με τα κυρίαρχα συμφέροντα του εκάστοτε καθεστώτος ιμπεριαλιστικής εξάρτησης και υποτέλειας, μέσα από την οπτική της σημερινής ισοπέδωσης της χώρας και του λαού της για να μετατραπεί σε «σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος». Αυτό αποκαλείται «διάσωση της χώρας». Διάσωση από ποιόν; Μα φυσικά από τις συντεχνίες, δηλαδή τον εργαζόμενο λαό. Για μια ακόμη φορά, εσωτερικός είναι ο εχθρός και γι’ αυτό «η λήψη των πολιτικών αποφάσεων θα πρέπει να είναι χωρίς φραγμούς και ιδεοληπτικές αυτοδεσμεύσεις.» Ο λαός μπορεί να κάνει μόνο ένα πράγμα: να υποταχτεί στην μοίρα του και να μην ζητά δεσμεύσεις, όρια και κόκκινες γραμμές από ένα πολιτικό σύστημα που οφείλει να αναγνωρίζει και να υπηρετεί μόνο ένα αφεντικό, το Διεθνή Έλεγχο.

Γι’ αυτό και ετοιμαστείτε για «μεταρρυθμίσεις-σοκ». Δεν είναι τυχαίο που και ο νέος Παπαδόπουλος χρησιμοποιεί τον ίδιο σχεδόν όρο με τον ΣΕΒ που στο υπόμνημά του στις 17/11 ζητά κι αυτός «μέτρα-σοκ». Ούτε βέβαια είναι σύμπτωση το γεγονός ότι με το ίδιο πνεύμα μίλησε και στην ιδρυτική της Δημοκρατικής Συμμαχίας στις 21/11 και η κ. Μπακογιάννη. Η σύγχρονη νεοσυντηρητική ακροδεξιά οργανώνεται για να στηρίξει την εκτροπή που έχει ανάγκη το πολιτικό σύστημα για περάσει η επίσημη πτώχευση και εκποίηση της χώρας.

Με ποιον τρόπο θα πρέπει να επιβληθεί αυτή η εκτροπή; Ο νέος Παπαδόπουλος έχει τη δική του απάντηση:

«Θα ζήσουμε για πολλά χρόνια υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο. Δεν πρέπει η χώρα ν’ αφεθεί να σέρνεται και ο λαός να βαυκαλίζεται με αυταπάτες και ψεύδη που του καλλιεργούν καθημερινά οι κατεστημένοι της χώρας.

Οι περιστάσεις απαιτούν έναν άλλο τύπο και κυρίως ένα άλλο πνεύμα διακυβέρνησης. Κατά καιρούς έχει γίνει συζήτηση για οικουμενικά σχήματα και κυβερνήσεις τεχνοκρατών. Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν τέτοιες λύσεις εντός των σημερινών τειχών. Το πολιτικό σύστημα χρειάζεται το ίδιο έναν ισχυρό κλονισμό πριν επιχειρήσει αξιόπιστα να καθοδηγήσει τη χώρα στην έξοδο από την κρίση.

Προτείνω μέσα στο 2011 η Βουλή να εγκρίνει τη συγκρότηση μιας ανεξάρτητης επιτροπής κύρους, η οποία θα συντάξει ένα θαρραλέο και ριζοσπαστικό “πενταετές πρόγραμμα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης”, στην ουσία δηλ. ένα σχέδιο αναγέννησης, που θα οδηγήσει τη χώρα συντεταγμένα, πειθαρχημένα και χρονοστοχευμένα στην έξοδο από την κρίση. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να κριθεί από το λαό με εκλογές – το ξαναλέω μ’ ΕΚΛΟΓΕΣ – . Τις εκλογές αυτές βέβαια δεν τις εννοώ και δεν τις προτείνω σε καμιά περίπτωση ως ένα από τα συνήθη πολιτικά παίγνια και καμώματα του συστήματος αλλά εκλογές με “ανοικτά τα βιβλία”, για να επιτευχθεί εθνική συμφωνία με βάση αυτό το πενταετές πρόγραμμα, που υπερβαίνει κόμματα και εκλογικές περιόδους. Θα ενσωματώνει τα μέτρα του μνημονίου και θα κινείται πέραν αυτού. Για ν’ αναλάβουν όλοι την ευθύνη τους για το μέλλον της χώρας, και πολύ περισσότερο ο λαός.

Μόνο με αυτή την προϋπόθεση μπορεί να επιτευχθεί εθνικό consensus. Μόνο έτσι μπορούν να ληφθούν αποφάσεις εθνικών διαστάσεων. Μόνο έτσι δεν θα κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας με ψευτοσυναινέσεις, ημίμετρα και αλυσιτελείς δήθεν μεταρρυθμίσεις. Μόνο έτσι μπορούν να διασφαλιστούν κοινωνικές συμμαχίες και ισχυρές πολιτικές νομιμοποιήσεις.»

Αυτό που προτείνει ο νέος Παπαδόπουλος είναι μια επιχείρηση κατάλυσης του κοινοβουλευτισμού μέσα από εκλογές και διακομματική πολιτική συναίνεση. Στην ουσία προτείνει εκλογές για να καταργηθούν οι εκλογές, για να νομιμοποιηθεί η βίαιη κατάλυση κάθε διαμαρτυρίας, διαφωνίας και έμπρακτης αμφισβήτησης. Ο λαός θα κληθεί στις εκλογές για να του επιβληθεί μια «εθνική συμφωνία», που για τουλάχιστον μια πενταετία δεν θα έχει ούτε καν το τυπικό δικαίωμα να αμφισβητήσει, πολύ περισσότερο να αλλάξει ή να ανατρέψει. Η πρότασή του μοιάζει σε πολλά με την προετοιμασία για την επιβολή της 4ης Αυγούστου. Μόνο που σήμερα η πολιτική συναίνεση που χρειάζεται για να φέρει τους νέους Μεταξάδες στην εξουσία δεν έχει ανάγκη τον βασιλιά, όπως τότε, γιατί έχει ήδη το Διεθνή Έλεγχο εν δράσει.

Δεν γνωρίζουμε αν ο ίδιος ο κ. Α. Παπαδόπουλος θα κληθεί να εφαρμόσει αυτά που προτείνει. Το σίγουρο είναι ότι η δημοκρατία στη χώρα τεθεί και τυπικά υπό αίρεση ήδη από την εποχή του μνημονίου και της δανειακής σύμβασης. Όποιος αρνείται να αντιληφθεί τον καθ’ όλα υπαρκτό κίνδυνο τότε, αν δεν είναι συνένοχος, τότε είναι άξιος της τύχης του.

26/11/2010, Δημήτρης Καζάκης

ΥΓ: Σημπλήρωση-διευκρίνηση αναγκαίαα (29-11-2010, ώρα 14.20) Ευχαριστώ τον συγγραφέα για την ευγενική καολύσνη να μου αποστείλλει το άρθρο.

Ρεκτιφιέ στην κρατική μηχανή

ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΕΝΤΟΣ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

Του Μπάμπη Αγρόλαμπου*

Την αναδιοργάνωση εκ βάθρων της κρατικής μηχανής μέσα σε έξι μήνες θα επιχειρήσει η κυβέρνηση. Η νέα δομή του κράτους θα γίνει με σαρωτικές αλλαγές σε όλα τα υπουργεία και τους δημόσιους οργανισμούς και συνεπάγεται αθρόες μετακινήσεις προσωπικού από τις υπηρεσίες που θεωρούνται δευτερεύουσας σημασίας στις υπηρεσίες πρώτης γραμμής.

Μετά τον «Καλλικράτη» της αυτοδιοίκησης, ο Γ. Ραγκούσης αναλαμβάνει κομβικό ρόλο και στον «μεγάλο Καλλικράτη» για την αναμόρφωση του Δημοσίου. Ο νέος «Καλλικράτης» θα ξεκινήσει στις αρχές του 2011 αμέσως μετά την ολοκλήρωση του «Καλλικράτη» της αυτοδιοίκησης και θα καλύπτει όλο το φάσμα του Δημοσίου.

– Πρώτο βήμα είναι η καταγραφή του προσωπικού ανά υπηρεσία και οργανισμό στην κεντρική διοίκηση. Στο πλαίσιο αυτό, τα υπουργεία θα καταρτίσουν μελέτες κατάστασης προσωπικού ανά διεύθυνση και θα υποβάλουν προτάσεις για την αναδιοργάνωσή τους.

– Δεύτερο βήμα είναι η αξιολόγηση του έργου και των αναγκών κάθε φορέα. Για το σκοπό αυτό η κυβέρνηση θα προχωρήσει στην πρόσληψη διεθνούς συμβούλου σε συνεννόηση με την τρόικα.

– Το τρίτο και κρισιμότερο βήμα είναι η εισαγωγή νέου κανονιστικού πλαισίου για την αύξηση της κινητικότητας με στόχο, όπως επισημαίνεται από κυβερνητικά στελέχη, τη βελτίωση της αποδοτικότητας του Δημοσίου.

Ολοι οι φορείς του Δημοσίου, από τις περιφερειακές υπηρεσίες έως τα υπουργεία, θα αποκτήσουν νέους οργανισμούς λειτουργίας. Το προσωπικό που θα κριθεί πλεονάζον θα μετακινηθεί σε άλλες θέσεις, κατά τρόπο ανάλογο με αυτό που ακολουθήθηκε στους δήμους. Θα συσταθούν, επίσης, νέοι μηχανισμοί εσωτερικού ελέγχου και εποπτείας του έργου των δημοσίων υπηρεσιών.

Παράλληλα, λοιπόν, με το νέο μισθολόγιο που αναμένεται να ολοκληρωθεί ώς τα μέσα του 2011, το υπουργείο Εσωτερικών σχεδιάζει την αλλαγή της νομοθεσίας που καλύπτει τις μετατάξεις, μεταθέσεις και αποσπάσεις των υπαλλήλων. Απόλυτη προτεραιότητα θα δοθεί στη στελέχωση του εισπρακτικού μηχανισμού (των νέων διευθύνσεων για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και στις νέες εφορίες), στις επιθεωρήσεις εργασίας και στις οικονομικές υπηρεσίες των ασφαλιστικών φορέων. Ακολουθούν οι Ρυθμιστικές Αρχές, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους και η Επιτροπή Ανταγωνισμού.

Με τον περιορισμό που έχει η κυβέρνηση στο σκέλος των προσλήψεων, ως μόνη λύση για την αναδιοργάνωση προβάλλει η μετακίνηση προσωπικού από άλλες υπηρεσίες. Το ίδιο θα ισχύσει και για τους υπαλλήλους που υπηρετούν με συμβάσεις αορίστου χρόνου, λέει ο υφυπουργός Εσωτερικών Γ. Ντόλιος και θα ενταχθούν ισότιμα στη δημοσιοϋπαλληλική ιεραρχία.

Η διαδικασία αξιολόγησης θα γίνει με βάση τα εκπαιδευτικά εφόδια και την εμπειρία κάθε υπαλλήλου. Οι νέες θέσεις στις οποίες θα τοποθετηθούν θα είναι συμβατές με τα προσόντα τους και όχι κατ' ανάγκη με το αντικείμενο της σημερινής υπηρεσίας τους. Μετακινήσεις εκτιμάται ότι θα χρειαστούν ακόμη και στις κεντρικές υπηρεσίες των υπουργείων. Τα περισσότερα υπουργεία, όπως χαρακτηριστικά λέγεται από κυβερνητικά στελέχη, λειτουργούν με οργανισμούς της δεκαετίας του '80 που δεν ανταποκρίνονται στις συνθήκες κρίσης. Πολλές διευθύνσεις επικαλύπτονται και θα επαναξιολογηθούν. Οι υπηρεσίες που είναι υποστελεχωμένες θα καταργηθούν ή θα ενσωματωθούν σε άλλες.

Δεν είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται αναδιοργάνωση του Δημοσίου. Σχέδια είχαν εκπονηθεί απ' όλες τις προηγούμενες ηγεσίες του υπουργείου Εσωτερικών. Αυτή τη φορά, όμως, δεν υπάρχουν περιθώρια για καθυστερήσεις και υπαναχωρήσεις καθώς το χρονοδιάγραμμα του μνημονίου είναι ασφυκτικό. Ενδεικτικό της σημασίας που αποδίδει η τρόικα στο ζήτημα αυτό είναι το γεγονός ότι το βάρος της αναδιοργάνωσης έχει ανατεθεί σε τέσσερα υπουργεία (Εσωτερικών, Οικονομικών, Εργασίας, Υγείας) και στο γραφείο του πρωθυπουργού.

Η κυβέρνηση έχει υλοποιήσει μέχρι τώρα την απογραφή στο Δημόσιο και την ίδρυση της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών. Εκκρεμεί ακόμη το μητρώο των ΔΕΚΟ και η συγχώνευση των φορέων του Δημοσίου. Μέχρι το τέλος του 2010, το αργότερο στις αρχές του 2011, οι υπουργοί Εσωτερικών και Οικονομικών, Γ. Ραγκούσης και Γ. Παπακωνσταντίνου, πρέπει να παρουσιάσουν στην τρόικα έκθεση για τη νέα δομή των υπηρεσιών και τη δυναμική της απασχόλησης και στο στενό και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Στο ίδιο διάστημα πρέπει να ολοκληρωθεί και η κατάρτιση του νέου μισθολογίου, με όρους παραγωγικότητας και μετρήσιμους στόχους περαιτέρω εξοικονόμησης των δαπανών.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα αντέξει η κρατική μηχανή τέτοιας έκτασης αλλαγές μέσα σε τόσο σύντομο χρόνο. Πολλά θα κριθούν από τον «Καλλικράτη» της αυτοδιοίκησης και τις διαδικασίες μετατάξεων από τις ΔΕΚΟ.

Πόσοι υπάλληλοι θα χρειαστεί να μετακινηθούν με τον μεγάλο «Καλλικράτη»; Κανείς δεν διακινδυνεύει πρόβλεψη. Ο αριθμός των μονίμων υπαλλήλων (συμπεριλαμβανομένων και των εργαζομένων με συμβάσεις αορίστου χρόνου) είναι 700.000. Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης είναι περίπου οι μισοί. Απ' αυτή τη δεξαμενή θα γίνουν οι πρώτες επιλογές για τη στελέχωση των υπηρεσιών αιχμής. Στη ΓΓ Πληροφοριακών Συστημάτων που έκανε την απογραφή και στην Ενιαία Αρχή Πληρωμών που έχει την πλήρη εικόνα της μισθοδοσίας, γίνεται νέα επεξεργασία των δεδομένων ανά ειδικότητα και ηλικιακή ομάδα.

Το πλάνο αναδιοργάνωσης που πρέπει να παρουσιάσει η κυβέρνηση στην τρόικα θα είναι λεπτομερές, με χρονοδιάγραμμα δράσεων και τις νομοθετικές παρεμβάσεις που απαιτούνται. Ως όριο για την πλήρη εφαρμογή του σχεδίου έχει τεθεί το 2013. Από το τρίτο τρίμηνο του 2011 πάντως το εγχείρημα θα αξιολογείται σε κάθε βήμα.

Δεν υπάρχει κυβέρνηση που να μην έχει αναθεματίσει τη δημόσια διοίκηση και να μη βάλει στοίχημα την αναδιοργάνωσή της. Εντούτοις, ελάχιστα βήματα έχουν γίνει. Όσα δεν έγιναν επί τόσα χρόνια, σε συνθήκες οικονομικής ευημερίας και κοινωνικής ηρεμίας, πρέπει να γίνουν τώρα υπό την πίεση του μνημονίου, μέσα σε ελάχιστο διάστημα. Ο κίνδυνος να μην αντέξει η κρατική μηχανή τις δραστικές αλλαγές που θέλει η τρόικα είναι ορατός. Εναπόκειται στην κυβέρνηση και τα κόμματα να συμφωνήσουν σε λύσεις κοινωνικά αποδεκτές και αποτελεσματικές.

* agrolabos@hotmail.com

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 28 Νοεμβρίου 2010,  ttp://www.enet.gr/?i=news.el.politikh&id=228250

Η ώρα της αριστερής απάντησης

Του Στάθη Κουβελάκη*

Οι μύθοι με τους οποίους οι κυρίαρχοι κύκλοι της Ευρώπης προσπάθησαν να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη σχετικά με τα αίτια της τρέχουσας κρίσης καταρρέουν ένας ένας.

Η κατάρρευση της Ιρλανδίας διαψεύδει κατηγορηματικά την προ εξαμήνου μόλις κυρίαρχη εικόνα ότι το ελληνικό χρέος αποτελεί μια ιδιαιτερότητα που απορρέει από τη μεσογειακή τεμπελιά και το σπάταλο κράτος. Το αβάσταχτο του κόστους της διάσωσης των τραπεζών μέσω δημόσιας χρηματοδότησης, η καθίζηση των κρατικών εσόδων λόγω της ύφεσης και της φοροαπαλλαγής του κεφαλαίου είναι πλέον ορατά διά γυμνού οφθαλμού. Αλλά αυτό που καταρρέει έχει και μια βαθύτερη διάσταση: Είναι το μοντέλο ανάπτυξης που επέβαλε η ένταξη των χωρών της περιφέρειας (ευρωπαϊκός Νότος και Ιρλανδία) στην ευρωζώνη.

Η απώλεια ανταγωνιστικότητας οδήγησε σε αυξανόμενα ελλείμματα και στήριξη της ανάπτυξης αυτών των χωρών σε «φούσκες» (οικοδομή, κατασκευές, εσωτερική κατανάλωση), καθώς και στη διόγκωση του τραπεζικού τομέα και του δανεισμού, που είναι πρώτα και κύρια ιδιωτικός. Να λοιπόν γιατί, παρά τον διεθνή χαρακτήρα της κρίσης που ξέσπασε προ διετίας, οι χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης έχουν γονατίσει, τη στιγμή που η Γερμανία και οι χώρες του κέντρου ανακτούν θετικούς, έστω και πενιχρούς, ρυθμούς ανάπτυξης.

Αντιμέτωπες με τη χρεοκοπία του μοντέλου που επέβαλαν χθες, ελέω Ε.Ε. και ευρώ, στις κοινωνίες τους, οι ίδιοι κυρίαρχοι κύκλοι οδηγούν σήμερα τις χώρες τους στη βέβαιη καταστροφή, μέσω ενός πρωτοφανούς για τα μεταπολεμικά ευρωπαϊκά δεδομένα συνδυασμού στυγνού ταξικού ρεβανσισμού και ιλιγγιώδους βουτιάς της οικονομίας. Και πάλι, όμως, τόσο οι εξελίξεις στην Ιρλανδία όσο και η εκτός ελέγχου ελληνική κατάσταση (ακόμη και στους ίδιους τους στόχους του μνημονίου για το χρέος και τα ελλείμματα) δείχνουν το μάταιο της προσπάθειας συμμόρφωσης στις απαιτήσεις της διαβόητης πλέον τρόικας Ε.Ε.-ΕΚΤ-ΔΝΤ. Η λατινοαμερικανοποίηση των κοινωνιών είναι επί θύραις.

Το δρόμο προς τον όλεθρο ακολουθεί και το πολιτικό σύστημα, ανίκανο να προτείνει οποιαδήποτε κοινωνικά ανεκτή προοπτική, όλο και περισσότερο απονομιμοποιημένο στα μάτια των πολιτών. Πανικόβλητη η ιρλανδική κυβέρνηση προκηρύσσει εκλογές, τη στιγμή που 4 στους 10 έλληνες ψηφοφόρους απείχαν από την τελευταία εκλογική αναμέτρηση. Σ' αυτήν την περίπτωση, οι κοινωνίες βλέπουν πιο καθαρά από τις πολιτικές ελίτ. Σε ποσοστά 60%, σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, η ελληνική κοινή γνώμη καταλαβαίνει ότι, όσο και να κρατήσει ο γολγοθάς των απανωτών μνημονίων, το χρέος δεν μπορεί να αποπληρωθεί και ζητά αναδιαπραγμάτευση ή στάση πληρωμών. Η αναδιαπραγμάτευση του χρέους δεν μπορεί όμως να γίνει προς όφελος του οφειλέτη χωρίς κάποιο συσχετισμό δύναμης, μια πρωτοβουλία που να δίνει διαπραγματευτική δύναμη σ' αυτόν που χρωστά. Αυτό ακριβώς είναι το νόημα της στάσης πληρωμών, στην οποία έχουν προσφύγει στο παρελθόν όσες κυβερνήσεις ανά τον κόσμο βρέθηκαν μπροστά σε παρόμοιο αδιέξοδο και κάτω από ικανή λαϊκή πίεση. Στην περίπτωση της χώρας μας, αυτό σημαίνει αναγκαστικά ανάκτηση της άσκησης εθνικής νομισματικής πολιτικής, δηλαδή έξοδο από την ευρωζώνη, εθνικοποίηση των τραπεζών, έλεγχο της κίνησης των κεφαλαίων και τερματισμό της σκανδαλωδώς αντιλαϊκής κατανομής των φορολογικών βαρών. Σημαίνει με δυο λόγια κοινωνική μεταβολή προς όφελος των δυνάμεων της εργασίας και των λαϊκών στρωμάτων. Γι' αυτό και αποτελεί την καρδιά οποιασδήποτε ευρύτερα προοδευτικής πρότασης αντιμετώπισης της κρίσης.

Το παράδοξο εδώ είναι ότι, παρ’ όλο που βρίσκεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της συζήτησης, κανένας επίσημος φορέας της αριστεράς, με εξαίρεση την εξωκοινοβουλευτική, δεν την προωθεί, παρά τις φωνές που ακούγονται στο εσωτερικό τους. Κάτι που σίγουρα δεν είναι άσχετο με τη γενικότερη αμηχανία της αριστεράς και της αδυναμίας της να ανταποκριθεί στις προσδοκίες μιας κοινωνίας που, όπως επίσης έδειξαν τα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα, επιμένει να κοιτά προς αυτήν την κατεύθυνση. Είναι ίσως τώρα η στιγμή κάποιων ανεξάρτητων και συσπειρωτικών πρωτοβουλιών που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν τους όρους μιας πρότασης. Αιχμή τους το θέμα του ανοίγματος του «φακέλου του χρέους», με στόχο κατ' αρχάς την πλήρη διαφάνεια σε ό,τι αφορά τον τρόπο και τους όρους της δημιουργίας του.

* Ο Στάθης Κουβελάκης είναι Αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο King's College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 28 Νοεμβρίου 2010,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=228279