Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΗΣ ΔΡΑΧΜΗΣ:

… η στάση πληρωμών, οι διεθνείς συγκυρίες στις Η.Π.Α. και την Τουρκία, καθώς επίσης η ανάγκη υιοθέτησης της άμεσης Δημοκρατίας – Μέρος ΙΙ

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

Συνέχεια από το Μέρος Ι

ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ Η ΣΤΑΣΗ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

Εάν η Ελλάδα διαπραγματευόταν σωστά με τους πιστωτές της, επιτυγχάνοντας επιτόκιο 1,5% (όσο το βασικό της ΕΚΤ, με το οποίο δανείζονται οι τράπεζες), μακροπρόθεσμη αποπληρωμή των οφειλών της (χρεολύσια), χωρίς καμία διαγραφή χρέους, καθώς επίσης ένα πρόγραμμα ανάπτυξης της οικονομίας της «τύπου Marshall», παραμένοντας στην πρόσφατη φορολόγηση (2010 – 24% επί του ΑΕΠ) και μειώνοντας την τεράστια σπατάλη του δημοσίου, η εικόνα θα μπορούσε εύκολα να ήταν η εξής:

ΠΙΝΑΚΑΣ IΙΙ: Βασικά μεγέθη του προϋπολογισμού σε δις €, χωρίς διαγραφή χρέους και χωρίς ιδιωτικοποιήσεις

* ΑΕΠ 2009: 235.017  ΑΕΠ 2010: 230.173 –  ΑΕΠ 2011 με 4% ύφεση (αποπληθωρισμένα)

Πηγή: Μεσοπρόθεσμο από 10.06.2011  (διαφοροποιήσεις Β. Βιλιάρδος)

Υποθέσεις: (α)  μέσο επιτόκιο δανεισμού 1,5% (β) ανάπτυξη 2012 στο 3%, 2013 στο 4%, 2014 στο 5%  και 2015 στο 6% (γ) έσοδα στο 24% του ΑΕΠ  (δ) δαπάνες σταθερές, μειωμένες κατά 10%. Σημείωση: Δεν θα υπήρχε κανένας απολύτως λόγος πτώχευσης, εάν η Ελλάδα πλήρωνε τις ομολογιακές υποχρεώσεις της κάθε φορά που λήγουν, δανειζόμενη τότε από την ΕΚΤ, με επιτόκιο ίσο με αυτό που δανείζονται οι τράπεζες της (1,5%).

Σύμφωνα με τον Πίνακα IΙΙ η Ελλάδα θα μπορούσε σχετικά εύκολα και ανώδυνα, χωρίς καμία διαγραφή χρεών και χωρίς καμία αποκρατικοποίηση, να έχει πρωτογενή πλεονάσματα το 2014 – ενώ ο περιορισμός του δημοσίου χρέους της, σε σχέση με το ΑΕΠ, θα άρχιζε αμέσως (από το 2012). Από το 2016 δε και μετά θα εμφάνιζε πλεονάσματα στον κανονικό προϋπολογισμό της – οπότε θα μπορούσε να αποπληρώνει τους τόκους, χωρίς καθόλου νέο δανεισμό. Εάν τώρα δεν θα μπορούσαμε να επιτύχουμε κάτι τέτοιο, τότε θα ήταν μάλλον καλύτερο το μικρότερο από τα δύο κακά: η στάση πληρωμών. Έτσι ή αλλιώς, τα αποτελέσματα για τους Έλληνες δεν θα διέφεραν σημαντικά, αφού και τώρα είμαστε υποχρεωμένοι, με βάση αυτά που υπέγραψε η κυβέρνηση, να εμφανίσουμε αμέσως πρωτογενή πλεονάσματα, ενώ έχουμε αποκλεισθεί από τις αγορές – όπως ακριβώς συμβαίνει και στην περίπτωση της χρεοκοπίας, με μοναδική ίσως διαφορά όχι το κλείσιμο, αλλά την προβλεπόμενη εξαγορά των Ελληνικών τραπεζών από ξένους ομίλους και την απόλυση χιλιάδων υπαλλήλων τους. Επομένως θα πρέπει και τώρα, όπως και στην περίπτωση χρεοκοπίας, να μειωθεί το κοινωνικό κράτος, να αυξηθεί η ανεργία, να κλείσουν νοσοκομεία, να σταματήσουν σχολεία, να απολυθούν μαζικά δημόσιοι υπάλληλοι κοκ., χωρίς δυστυχώς να πάψουμε να πληρώνουμε τους τοκογλύφους και εκποιώντας ταυτόχρονα τη δημόσια περιουσία!

Στην περίπτωση της στάσης πληρωμών όμως δεν θα υποχρεωνόμαστε τουλάχιστον να πληρώσουμε όλους τους τοκογλύφους (ένα μέρος τους αργότερα, μετά από διαπραγματεύσεις), ενώ δεν θα λεηλατούσε κανείς ούτε την ιδιωτική, ούτε τη δημόσια περιουσία μας – αφού είμαστε κυρίαρχο κράτος, στην ευρύτερη επικράτεια του οποίου δεν μπορεί να γίνει κανενός είδους κατάσχεση. Λύσεις λοιπόν υπάρχουν (χωρίς να ξεχνάμε τις τεράστιες πολεμικές επανορθώσεις που μας οφείλει η Γερμανία – έναν από τους λόγους που δήθεν μας βοηθάει, επιδιώκοντας ουσιαστικά την αποφυγή της πληρωμής), αρκεί να έχει την ικανότητα η όποια κυβέρνηση να διαπραγματευθεί σωστά με την Ευρώπη – η οποία διαφορετικά, χωρίς αλληλεγγύη δηλαδή και χωρίς τη δημιουργία εκείνων των προϋποθέσεων που θα εξασφάλιζαν την μελλοντική πολιτική της ένωση, δεν πρόκειται να συνεχίσει να υπάρχει. Ειδικά όσον αφορά την «πρωσική» Γερμανία, οφείλουμε να σημειώσουμε ότι, «ευαισθητοποιείται» πάντοτε με το συγκεκριμένο τρόπο, όταν θέλει να αποφύγει την εξόφληση των υποχρεώσεων της. Δηλαδή, «τείνει χέρι βοηθείας» με απώτερο στόχο να αποφύγει την απαίτηση πληρωμής των πολεμικών αποζημιώσεων, οι οποίες είναι κατά πολύ υψηλότερες (565 δις € σύμφωνα με έγκυρο Γάλλο οικονομολόγο), από την όποια βοήθεια τελικά θα μας εγκρίνει – για την οποία θα απαιτήσει δυσανάλογα ανταλλάγματα, εκμεταλλευόμενη στο έπακρο την οικονομική ισχύ της.    

ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΓΚΥΡΙΕΣ

Αν και υποθέτουμε δυστυχώς ότι, η «αυλαία» της Ευρωζώνης θα κλείσει από την Ιταλία, ειδικά μετά το επιτόκιο ύψους 5,77% που πλήρωσε για τα δεκαετή ομόλογα της, ενδεχομένως σε συνδυασμό με την Ισπανία, δεν μπορούμε να μην  αναφερθούμε στις Η.Π.Α. – οι οποίες φαίνεται πως σχεδιάζουν τη μεγαλύτερη ληστεία όλων των εποχών, φορτώνοντας την ευθύνη στο δημοκρατικό ηγέτη τους (όπως στο παρελθόν, με τη Lehmann Brothers). Υπενθυμίζουμε πως τότε, όταν δηλαδή ο B.Ομπάμα ανέλαβε την αμερικανική προεδρία, το σατιρικό περιοδικό των Η.Π.Α. «The Onion» κυκλοφόρησε με τον τίτλο: «Έδωσαν σε μαύρο τη χειρότερη δουλειά στον κόσμο». Κατά την υποκειμενική μας άποψη η υπερδύναμη, παρά τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζει (Πίνακας IV), θα καταφέρει να βγει κερδισμένη, όποιον δρόμο και αν τελικά ακολουθήσει. Ειδικότερα, εάν επιλέξει να αυξήσει το όριο δανεισμού την ύστατη στιγμή, αφενός μεν το δολάριο θα ανεβεί στα ύψη, αφετέρου η Wall Street θα καταγράψει τεράστια κέρδη (μοναδικοί ίσως κίνδυνοι «ήττας» των Η.Π.Α., τυχόν «εσφαλμένος» συμβιβασμός της κυβέρνησης ή/και πτώση σημαντικών οικονομικών δεικτών). Ας μην ξεχνάμε ότι, τα τεχνητά «σύννεφα πυκνού καπνού», η ενδεχόμενη στάση πληρωμών δηλαδή, έχουν αποπροσανατολίσει τον πλανήτη από τα προηγούμενα οικονομικά «τεχνάσματα» της χώρας – όπως την εκτύπωση νέων χρημάτων (QE1, QE2), την πολιτική μηδενικών επιτοκίων της Fed, τη συναλλαγματική «ληστεία» της Κίνας, την εξαγωγή των πληθωριστικών πιέσεων στην Ασία κοκ. Επίσης έχουν αποπροσανατολίσει τις αγορές από τα τεράστια οικονομικά προβλήματα της υπερδύναμης – όπως την περιορισμένη ανάπτυξη εντάσεως ανεργίας, την πτώση των εισοδημάτων, τη μετανάστευση των κερδοσκοπικών κεφαλαίων, τις ανάγκες του συστήματος υγείας, τα προβλήματα των υποδομών, τις χρεοκοπίες αρκετών Πολιτειών κλπ.      

ΠΙΝΑΚΑΣ IV: Το δημόσιο χρέος των Η.Π.Α. και η δομή του – σε τρις $

* Όπως κρατικές ασφάλειες και κρατικά ταμεία ** Όπως συνταξιοδοτικά ιδιωτικά ταμεία, τράπεζες, επιχειρήσεις κλπ. Πηγή: Υπουργείο Οικονομικών των Η.Π.Α., Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Σημείωση: Οι μεγαλύτεροι ξένοι πιστωτές είναι η Κίνα (1,200 τρις $), η Ιαπωνία (912 δις $), η Μ. Βρετανία (346 δις $) και η Βραζιλία (211 δις $). Οι εκτεταμένες αποκρατικοποιήσεις στις Η.Π.Α. (ακόμη και ο στρατός λειτουργεί από ιδιώτες), όχι μόνο δεν έλυσαν το πρόβλημα, αλλά το διόγκωσαν – ενώ η Πολιτική είναι πλέον όμηρος των ιδιωτών. Πώς είναι λοιπόν δυνατόν να προτείνει αυτή τη συνταγή στη χώρα μας το ΔΝΤ, όταν απέτυχε πλήρως στη χώρα που έχει την έδρα του; 

Εάν τώρα οι Η.Π.Α. δεν αυξήσουν το όριο δανεισμού, επιλέγοντας τη στάση πληρωμών (εθελούσια φυσικά, αφού είναι η μοναδική χώρα που δεν μπορεί να χρεοκοπήσει, εφόσον πληρώνει τις υποχρεώσεις της με το δικό της νόμισμα, το οποίο μπορεί να εκτυπώνει σε απεριόριστες ποσότητες), τότε θα έχουν δρομολογήσει την επόμενη, μετά τη Lehmann Brothers, μεγαλύτερη ληστεία όλων των εποχών – με κυριότερο θύμα τους την Κίνα (δικαιολογημένα σε κάποιο βαθμό αφού η Κίνα, όπως και η Γερμανία, αρνήθηκαν να συμφωνήσουν στον περιορισμό των πλεονασμάτων, με ανώτατο όριο το 3% που ζήτησαν οι Η.Π.Α. πέρυσι στη Σεούλ).

Η λήξη ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου ύψους 500 δις $ εντός του Αυγούστου, θα είναι ίσως το οριακό σημείο του αμερικανικού «παιχνιδιού» – ενώ οφείλουμε ίσως να σημειώσουμε εδώ ότι, δεν είναι η πρώτη φορά που οι Η.Π.Α. έρχονται αντιμέτωπες με μία στάση πληρωμών. Ήδη το 1979 είχαν τυπικά χρεοκοπήσει, όταν και τότε η ρεπουμπλικανοί αρνήθηκαν να επιτρέψουν στους δημοκρατικούς την αύξηση του δανειακού ορίου – το οποίο εκείνη την εποχή ήταν 830 δις $ (14,3 τρις $ σήμερα). Αν και το πρόβλημα λύθηκε αργότερα, οι πληρωμές ομολόγων συνολικού ύψους 120 δις $ καθυστέρησαν περίπου 45 ημέρες (κάτι που μάλλον στοίχισε ακριβά στην τότε πανίσχυρη Ιαπωνία, η πτώση της οποίας ξεκίνησε, όταν υποχρεώθηκε να αυξήσει την ισοτιμία του γεν, απέναντι στο δολάριο, κατά 30%).    

Ολοκληρώνοντας, μία επίσης σημαντική για την Ελλάδα «διεθνής συγκυρία», είναι η «φούσκα των ακινήτων» στην Τουρκία (άρθρο μας) η οποία, σε συνδυασμό με τα «τύπου subrimes» δάνεια των τραπεζών της, απειλεί να εκραγεί – ένας τεράστιος κίνδυνος για τη χώρα μας, από πολλές διαφορετικές «οπτικές γωνίες». Αρκεί ίσως να αναφέρουμε το συνεχώς διογκούμενο έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου της Τουρκίας (βασικό «συστατικό» του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών), το οποίο διευρύνθηκε κατά 79,2% σε ετήσια βάση τον Ιούνιο / στα -53,98 δις $ μόνο για το πρώτο εξάμηνο του 2011 (σχεδόν διπλασιάσθηκε δηλαδή, μέσα σε ένα μόλις χρόνο – γεγονός που σημαίνει ότι, «γκρεμίσθηκε» η όποια ανταγωνιστικότητα της τουρκικής οικονομίας, η οποία στηρίχθηκε στις χαμηλές αμοιβές που επέβαλλε το ΔΝΤ). Επίσης το ότι, πολλά σπίτια νοικιάζονται πλέον με «ρήτρα» δολαρίου ή ευρώ – γεγονός που σημαίνει ότι, οι Τούρκοι δεν έχουν μεγάλη εμπιστοσύνη στο νόμισμα τους (νέα τούρκικη λίρα), το οποίο έχει υποτιμηθεί σημαντικά από το έτος εισαγωγής του (2005). Ας μην ξεχνάμε ότι, η «πρόοδος» της Τουρκίας στηρίζεται στις «υποδομές» (9% ανάπτυξη, έναντι 30% αύξησης της οικοδομικής δραστηριότητας), στις επενδύσεις του Καρτέλ των πολυεθνικών (λόγω των χαμηλών μισθών) και στα ξένα κερδοσκοπικά κεφάλαια – τα οποία, όταν εγκαταλείπουν μία χώρα, αφήνουν πίσω τους ερείπια (όπως συνέβη στην κρίση της Ασίας).  Οι «παρενέργειες» αυτές της δραστηριοποίησης των συνδίκων του διαβόλου (ΔΝΤ) στην Τουρκία, οι οποίοι κινούνται με βάση τις οδηγίες των παιδιών του Σικάγου, είναι χαρακτηριστικές, σε σχέση με το τι θα μπορούσε να συμβεί στην Ελλάδα – εάν λεηλατηθεί από τους ξένους εισβολείς και τους εγχώριους «φεουδάρχες», με τη βοήθεια του υποχρεωτικού τριπλού «δηλητηρίου» του ΔΝΤ: την «απορρύθμιση» του συστήματος δηλαδή, την απελευθέρωση των αγορών και τις αποκρατικοποιήσεις των κερδοφόρων, ειδικά των κοινωφελών δημοσίων επιχειρήσεων. 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

“Οι Γερμανοί μοιάζουν με το λύκο της Στέπας. Είναι ένας εξαιρετικός λαός, όταν τους φυλάς και τους ελέγχεις – τρομακτικός και αποτρόπαιος, ειδικά και για τον ίδιο τους τον εαυτό, όταν τους αφήνεις ελεύθερους: πόσο μάλλον όταν τους επιτρέπεις να ασκούν εξουσία στη χώρα σου. «Ο (ελεύθερος) Λύκος της Στέπας θα έπρεπε να σταθεί απέναντι στον εαυτό του, να ατενίσει για τα καλά το χάος της ίδιας του της ψυχής και να ψάξει στα βάθη της. Τότε το αίνιγμα της ύπαρξης του θα του αποκαλυπτόταν μονομιάς, θα έβλεπε πως είναι μία ράτσα που δεν αλλάζει και θα επέστρεφε στο τυφλό όργιο της λυκίσιας οντότητας του..… Άνθρωπος και λύκος θα αναγκάζονταν τότε να αναγνωρίσουν ο ένας την ύπαρξη του άλλου, χωρίς τη μάσκα των προσποιητών συναισθημάτων και να κοιταχθούν ίσια στα μάτια» (Hermann Hesse σε ελεύθερη απόδοση)”.    

Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, οι Έλληνες δεν φοβούνται ούτε την επιστροφή στη δραχμή, ούτε τη χρεοκοπία – χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια ότι επιθυμούν τέτοιου είδους καταστροφικά σενάρια για τη χώρα τους. Αυτό που κυρίως φοβούνται είναι κάποιους ανεπαρκείς πολιτικούς, καθώς επίσης τις συμφωνίες που ενδεχομένως υπογράφουν ερήμην τους – εφόσον μόνο μέσα από τέτοιου είδους ενέργειες μπορεί να χάσουν την ελευθερία τους, υποθηκεύοντας ταυτόχρονα το μέλλον της πατρίδας τους και των παιδιών τους. Επομένως δεν εκβιάζονται από ψευδή διλήμματα, τα οποία αποσκοπούν στον αποπροσανατολισμό τους, με στόχο την κλοπή όλων όσων έχουν επιτύχει, με κόπους και θυσίες ετών. Εκτός αυτού, πολύ δύσκολα θα αποδεχθούν κυρίαρχους στην επικράτεια τους, τους ενόχους της θηριωδίας του Διστόμου – γνωρίζοντας ότι κανένας δικτάτορας στον κόσμο δεν μπορεί να υποχρεώσει έναν ολόκληρο λαό σε τέτοια εγκλήματα πολέμου, χωρίς τη θέληση του (όσο και αν πολλοί «θύτες» ισχυρίζονται το αντίθετο, επιδιώκοντας την κατανόηση των θυμάτων τους), όπως επίσης ότι υπήρξαν εκατοντάδες «Δίστομα» σε όλη την Ευρώπη. Περαιτέρω οι Έλληνες, γνωρίζοντας ότι η δύναμη δεν δημιουργεί Δίκαιο, δεν φαίνονται διατεθειμένοι να αποδεχθούν παθητικά τη μοίρα τους – με όλα όσα ρίσκα κάτι τέτοιο συνεπάγεται. Αναζητούν λοιπόν λύσεις, ενώ ταυτόχρονα αναρωτιούνται πως είναι δυνατόν να τοποθετείται «γενικό πωλητήριο» σε τιμές ευκαιρίας στην Ελλάδα από μία εντελώς απορυθμισμένη κυβέρνηση, η οποία δεν νομιμοποιείται πλέον από τους Πολίτες. «Δεν υπάρχει τίποτα πια στη χώρα μας που να μπορεί να τη σταματήσει;», σκέφτονται με αγωνία. Κατά την άποψη μας, η μόνη ρεαλιστική απάντηση σε τέτοιου είδους ερωτήματα δεν είναι άλλη από την άμεση υιοθέτηση της συμμετοχικής δημοκρατίας – αφού μόνο με αυτόν τον τρόπο οι Πολίτες θα ελέγχουν την εξουσία και δεν θα είναι πλέον θύματα των σφαλμάτων ή των παραλείψεων των όποιων πολιτικών, οι οποίοι ποτέ δεν πληρώνουν για την τυχόν ανευθυνότητα, για την ανεπάρκεια ή για τις τεράστιες ζημίες που προκαλούν στα κράτη τους.    

Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright), Αθήνα, 31. Ιουλίου 2011, viliardos@kbanalysis.com      

* Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Είναι σύμβουλος επιχειρήσεων με πολλά συγγράμματα και μελέτες, ενώ έχει εκδώσει πρόσφατα το δεύτερο βιβλίο της σειράς «Η κρίση των κρίσεων», το οποίο περιλαμβάνει επιλεγμένα οικονομικά άρθρα του 2009

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2392.aspx

Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΗΣ ΔΡΑΧΜΗΣ:

Το δόγμα της εποχής μας, το μεσοπρόθεσμο έγκλημα, οι ιδιωτικοποιήσεις έναντι χαρτιών περιορισμένης αξίας, ο νομισματικός εκβιασμός, … – Μέρος Ι

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

Χωρίς απολύτως καμία διάθεση καταστροφολογίας, με τη νέα δομή των πιστωτών της Ελλάδας, με τον προβλεπόμενο περιορισμό τους δηλαδή σε λίγα πλέον χέρια ισχυρών κρατών, αντί σε πολλούς ιδιώτες (άρθρο μας – υπενθυμίζουμε ότι, τίποτα ακόμη δεν έχει αποφασισθεί καθαρά, οπότε καμία επόμενη δόση δεν είναι σίγουρη), θα είναι πολύ πιο εύκολη η χρεοκοπία της σε δεύτερο στάδιο – μετά την «επιλεκτική».

ΤΟ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΟ ΕΓΚΛΗΜΑ

Όπως τεκμηριώνεται από τον Πίνακα Ι που ακολουθεί, ο οποίος δημιουργήθηκε με κριτήριο κάποιες «αισιόδοξες υποθέσεις εργασίας» στο τέλος του, η Ελλάδα πολύ δύσκολα θα αποφύγει το μοιραίο, με το πρόγραμμα που της επιβάλλεται από τη Γερμανία – οπότε δεν βλέπουμε γιατί θα έπρεπε να εξοφλήσουν οι Έλληνες τους «διαφθορείς» πιστωτές του «διεφθαρμένου» δημοσίου τους, χωρίς καμία προοπτική για το μέλλον τους.

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Βασικά μεγέθη του προϋπολογισμού σε δις €, με ιδιωτικοποιήσεις, με εκποιήσεις καλύτερα, ύψους 15 δις € (ελπίζοντας φυσικά να διαψευσθούν προς το καλύτερο οι προβλέψεις μας)

* ΑΕΠ 2009: 235.017  ΑΕΠ 2010: 230.173 –  ΑΕΠ 2011 με 4% ύφεση (αποπληθωρισμένα), ** Χρέος 2012: 370.000 – 50.000 (διαγραφή) + 24.335 (έλλειμμα) – 3.750 (αποκρατικοποιήσεις), Πηγή: Μεσοπρόθεσμο από 10.06.2011  (διαφοροποιήσεις Β.Βιλιάρδος)

Αισιόδοξες υποθέσεις: (α) Μείωση του χρέους κατά 50 δις € το 2012 λόγω απόσβεσης τραπεζών, (β) μέσο επιτόκιο δανεισμού 5% (αφού εγκρίθηκε το 3,5% για να νέα δάνεια), (γ) ύφεση 2012 στο -3%, 2013 στο -1%, 2014 στο 0% και 2015 ανάπτυξη 2% (δ) έσοδα +3% από το 2012 λόγω νέων φόρων μεσοπρόθεσμου (ε) δαπάνες σταθερές  (στ) αποκρατικοποιήσεις συνολικά 15 δις €, μοιρασμένες εξ ίσου στα έτη 2012 – 2015 (3,75 δις € μειωτικές του χρέους). Πρόβλεψη: Υπολογίζουμε ότι, το αργότερο στα μέσα του 2012 η Ελλάδα θα πρέπει να διαπραγματευθεί ξανά με τους πιστωτές της – με στόχο ακόμη μία φορά (τρίτη κατά σειρά) τη διαγραφή χρέους, τη μείωση των επιτοκίων, τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων κοκ. Ενδιάμεσα βέβαια, πολύ πιο σύντομα από ότι φανταζόμαστε, η Ελλάδα θα ζητήσει νέα χρήματα από την ΕΕ – αφού οι «ζημίες» (ελλείμματα) του προϋπολογισμού, ύψους περίπου 2 δις € μηνιαία, δεν καλύπτονται από κανένα εκ των δύο προγραμμάτων στήριξης (ακόμη και αν ξεπουλήσει βιαστικά δημόσιες επιχειρήσεις, για να καλύψει κάποιες τρύπες του προϋπολογισμού).      

Από τον Πίνακα Ι συμπεραίνουμε μεταξύ άλλων ότι, τα φορολογικά έσοδα του 2015 θα αντιστοιχούν στο 29% περίπου του ΑΕΠ μας, από 25% σήμερα – θα είναι δηλαδή αναλογικά περισσότερα, από αυτά της Γερμανίας (περί το 27% του ΑΕΠ της). Επομένως, η δυνατότητα παραπάνω αύξησης τους θα είναι πλέον μηδενική – ενώ, εάν συμπεριλάβουμε το 10% επί του ΑΕΠ που κοστίζει η ιδιωτική υγεία και η παιδεία (φροντιστήρια) στην Ελλάδα (σχεδόν 0% στην Ευρώπη), τότε η «φορολογική» επιβάρυνση του μέσου Έλληνα θα ανερχόταν το 2015 στο 39%! Αυτό θα σήμαινε μία ύφεση άνευ προηγουμένου, λόγω τεράστιας μείωσης της κατανάλωσης – εάν όχι την απόλυτη καταστροφή. Επομένως, ο κίνδυνος να μην έχουμε ανάπτυξη της τάξης του 2%, όπως υπολογίσαμε στον Πίνακα Ι, αλλά, αντίθετα, επαυξημένη επαναφορά της ύφεσης, είναι κάτι παραπάνω από πιθανός. Εάν δε συνειδητοποιήσουμε ότι, οι ιδιωτικοποιήσεις των κερδοφόρων επιχειρήσεων του δημοσίου μειώνουν τα έσοδα του προϋπολογισμού, λόγω απώλειας των μερισμάτων, ενώ αυξάνουν τις δαπάνες λόγω ανεργίας (οι απολύσεις προσωπικού είναι δεδομένες, όταν αποκρατικοποιούνται κρατικές εταιρείες), οπότε «εκβάλλουν» υποχρεωτικά σε νέους φόρους, τότε οι παραπάνω προβλέψεις μας (Πίνακας Ι) ίσως είναι πολύ αισιόδοξες. Πόσο μάλλον εάν συμπεριλάβουμε το ότι, η εμπορική δραστηριοποίηση των ξένων πολυεθνικών στη χώρα μας, προκαλεί την «εξαγωγή» φόρων και συναλλάγματος στις χώρες προέλευσης τους, εις βάρος όλων μας.

ΟΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

Ειδικά όσον αφορά τις αποκρατικοποιήσεις, δεν θεωρούμε καθόλου λογική την πώληση πολύτιμων περιουσιακών στοιχείων, έναντι ουσιαστικά χαρτιών χωρίς αξία – όπως είναι πολύ πιθανόν να συμβεί σύντομα, με χαρτονομίσματα σαν το δολάριο, το γεν και το ευρώ. Ο Πίνακας ΙΙ, από τον οποίο φαίνεται μεταξύ άλλων η «ετυμηγορία» των αγορών για ορισμένες χώρες και τα νομίσματα τους, είναι αποκαλυπτικός:

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: Επιτόκια δεκαετών ομολόγων – δομικά ελλείμματα προϋπολογισμών σε ποσοστά επί του ΑΕΠ, με κριτήριο προβλέψεις (ΟΟΣΑ) του 2011

* Δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 220% του ΑΕΠ της, ** Συνολικό χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό) άνω του 550% του ΑΕΠ της, *** Με κριτήριο το μεσοπρόθεσμο, θα διαμορφωθεί μάλλον υψηλότερα, Πηγή: Bloomberg,  Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Συνεχίζοντας, θα ήταν σίγουρα ανόητη η πώληση περιουσιακών στοιχείων (πόσο μάλλον στις σημερινές, εξευτελιστικές τιμές, με σύμβουλο έναν από τους μεγαλύτερους τοκογλύφους, τη Deutsche Bank δηλαδή, μαζί με τις HSBC και BNP–Paribas του οίκου Rothschild), απλά και μόνο για την πληρωμή των τόκων ενός έτους του δημοσίου χρέους μας ή για την κάλυψη των ελλειμμάτων (ζημιών) του προϋπολογισμού μας, για περίπου οχτώ μήνες. Απλούστερα, εάν πουλούσαμε όλες τις δημόσιες επιχειρήσεις μας, η σημερινή αξία των οποίων δεν υπερβαίνει τα 15 δις € σε καμία περίπτωση, θα πληρώναμε τους τόκους του δημοσίου χρέους μας μόνο για ένα χρόνο ή θα καλύπταμε τα ελλείμματα του προϋπολογισμού (περί τα 24 δις €) μόλις για λίγους μήνες! Θα ήταν λοιπόν σαν μία ιδιωτική επιχείρηση να πουλούσε τα πάγια της, για να εξοφλήσει κάποιες λίγες ζημίες της, χωρίς να κάνει τίποτα για τον περιορισμό τους – οπότε, αργά ή γρήγορα θα πτώχευε, χωρίς καμία προοπτική αποφυγής του μοιραίου. Όσον αφορά δε το συνεχή δανεισμό, εμείς τουλάχιστον δεν γνωρίζουμε καμία επιχείρηση, η οποία να έχει καταφέρει να  αποφύγει τη χρεοκοπία με νέες πιστώσεις – αυξάνοντας παράλληλα τις δαπάνες, μειώνοντας το τζίρο (ΑΕΠ) και περιορίζοντας τα μικτά κέρδη της (έσοδα για το δημόσιο).  

Ο ΕΚΒΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΡΑΧΜΗΣ

Περαιτέρω, θεωρούμε τουλάχιστον εξευτελιστική για την υπερηφάνεια και την αξιοπρέπεια των Ελλήνων Πολιτών την προσβλητικότατη έκφραση του πρωθυπουργού, σύμφωνα με την οποία η (όποια) αντιπολίτευση θα επέλεγε να κυβερνήσει μία «Ελλάδα της δραχμής». Προφανώς ο πρωθυπουργός δεν θέλει να κυβερνάει μία «Ελλάδα της δραχμής», αλλά μία χώρα υποδουλωμένη, λεηλατημένη, πάμπτωχη, χρεοκοπημένη και υποθηκευμένη μαζί, χωρίς καμία προοπτική για το μέλλον της σημερινής, αλλά και των επομένων γενεών. Ουσιαστικά η παραπάνω ατυχής τοποθέτηση του πρωθυπουργού, μοιάζει με το «υπερωκεάνιο» του πρώην υπουργού οικονομικών – μία άθλια έκφραση η οποία, μεταξύ αρκετών άλλων παράδοξων κυβερνητικών σφαλμάτων και περίεργων παραλείψεων, μας κόστισε πολλά δισεκατομμύρια (μόνο στο χρηματιστήριο πάνω από 100 δις €), ενώ οδήγησε την πατρίδα μας στην απόλυτη καταστροφή. Ας μην ξεχνάμε ότι, σε τελική ανάλυση όλες οι αξίες σε μία χώρα διαμορφώνονται με βάση τα επίπεδα μισθών – γεγονός που σημαίνει πως η πτώση των εισοδημάτων κατά 30% έχει κοστίσει στην Ελλάδα τουλάχιστον 300 δις €, από τη μείωση των αξιών της (ακίνητα κλπ.). Αυτή τη ζημία λοιπόν, μέσα σε μόλις δύο χρόνια, η οποία είναι συνολικά τουλάχιστον 400 δις €, ποιος αλήθεια θα την πληρώσει; Ξανά οι Έλληνες Πολίτες; Είναι εντελώς «άμοιροι ευθυνών» οι «εκπρόσωποι των Ελλήνων» στην κυβέρνηση και στο Κοινοβούλιο; Η δραχμή όμως δεν είναι ο «κρυφός» φόβος μας, όσο και αν θέλουν να μας εκβιάσουν, υποθέτοντας ότι αυτό είναι το πρόβλημα μας. Ένα νόμισμα, όποιο και αν είναι αυτό, αντιπροσωπεύει ουσιαστικά εμπράγματες αξίες – και η Ελλάδα έχει ήδη πάρα πολλές, όσο και αν αξιολογείται σκόπιμα σαν να μην είχε. Απλούστατα δεν τις εκμεταλλεύεται σωστά, αφού δυστυχώς «άγεται και φέρεται» τις τελευταίες δεκαετίες από ανεπαρκείς, από ανίκανες καλύτερα κυβερνήσεις, οι οποίες αδυνατούν να διαχειριστούν έντιμα και ορθολογικά τον τεράστιο φυσικό και ανθρώπινο πλούτο της. Ο μεγάλος φόβος μας λοιπόν δεν είναι η δραχμή, αλλά η κακοδιαχείριση, η συνεχιζόμενη σπατάλη του δημοσίου, η διαφθορά, η ατιμωρησία των πολιτικών, η έλλειψη επιχειρηματικού πλαισίου, τα δίδυμα ελλείμματα, τα τεχνητά διογκωμένα χρέη, η εκ μέρους της κυβέρνησης δουλική αντιμετώπιση των «εισβολέων», η απώλεια της εθνικής μας ανεξαρτησίας, ο επιχειρούμενος αφελληνισμός, η λεηλασία της χώρας μας και η «ερήμην» υποταγή της σε οικονομικούς κατακτητές. Όποιος διαβάσει άλλωστε, έστω και πρόχειρα, τον «εφαρμοστικό νόμο» που ψήφισαν οι 154 της Βουλής, αφενός μεν θα βεβαιωθεί απόλυτα ότι θα συμβούν πολύ χειρότερα, από όσα φοβόμαστε, αφετέρου θα αναρωτηθεί σίγουρα “εάν είναι πράγματι Έλληνες, αυτοί που «επικύρωσαν» ένα τέτοιο αποτρόπαιο έγκλημα εις βάρος της πατρίδας τους” – όπως συμβαίνει επίσης με τις συμφωνίες της χώρας μας στο Βερολίνο, οι οποίες θέλησαν να δημιουργήσουν μέσα στο καλοκαίρι τετελεσμένα γεγονότα για τους Έλληνες, πριν επιστρέψουν από τις διακοπές και αντιδράσουν. Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, προφανώς κανένας συνετός Έλληνας δεν επιθυμεί να χρεοκοπήσει η χώρα του, όπως επίσης κανένας δεν θέλει να επιστρέψει στη δραχμή – πόσο μάλλον εν μέσω μίας παγκόσμιας συναλλαγματικής καταιγίδας. Ταυτόχρονα όμως, κανένας από εμάς δεν θέλει να οδηγεί ένα (δήθεν) ακριβό αυτοκίνητο, για τις δόσεις αποπληρωμής του οποίου δαπανάει ολόκληρο το οικογενειακό του εισόδημα, ενώ δεν έχει καν τη βενζίνη για να το κινήσει. Παράλληλα, όλοι εμείς οι Έλληνες Πολίτες αναρωτιόμαστε πως είναι δυνατόν να διαχειριστεί κανείς σωστά μία διπλή κρίση χρέους και δανεισμού, χωρίς τη βοήθεια του πληθωρισμού, των χαμηλών επιτοκίων και της Ευρώπης – ειδικότερα, χωρίς εκείνες τις «νομισματικές» δυνατότητες (αύξηση της ποσότητας χρήματος, υποτίμηση κλπ.) που έχουν εκχωρηθεί εξ ολοκλήρου στην ΕΚΤ (η οποία ουσιαστικά διατηρείται στη ζωή από την Bundesbank – από την κεντρική τράπεζα δηλαδή της Γερμανίας που ανήκει στο κράτος, σε αντίθεση με τη δική μας Τράπεζα της Ελλάδος, μέτοχοι της οποίας είναι κρυφοί ιδιώτες). Δυστυχώς τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης δεν έχουν ουσιαστικά δικές τους κεντρικές τράπεζες, ενώ η ίδια η ζώνη επίσης όχι – αφού η ΕΚΤ ενδιαφέρεται μόνο για τη νομισματική σταθερότητα, δεν εκδίδει ομόλογα και δεν ενισχύει, όπως κάνουν η Fed, η Τράπεζα της Αγγλίας κλπ. εκείνες τις χώρες, οι οποίες αντιμετωπίζουν μεγάλα οικονομικά προβλήματα (έμμεσα μόνο, μέσω των τοκογλυφικών εμπορικών τραπεζών, οι οποίες δανείζονται από την ΕΚΤ με 1,5% και δανείζουν τα κράτη με άνω του 5%!). Κατά την άποψη μας λοιπόν η κυβέρνηση, εάν υποθέσουμε ότι κυβερνάει η ίδια, θα έπρεπε να ασχολείται με την επίλυση των προβλημάτων της Οικονομίας,  αλλά και της Κοινωνίας μας (διαφθορά, διαπλοκή, Κράτος Δικαίου, μεταναστευτικό κλπ.), χωρίς καθόλου εκβιασμούς, χωρίς καθόλου λόγια και με πολλές πράξεις. Εκτός αυτού, η κυβέρνηση οφείλει να διαπραγματευθεί σωστά με τους πιστωτές μας – ενώ κανένας Έλληνας δεν θέλει να βομβαρδίζεται με «πολιτικές αγορεύσεις» κενές νοημάτων, οι οποίες μάλλον στοχεύουν στην διαιώνιση της υπεξαίρεσης της ψήφου των Ελλήνων Πολιτών. 

* Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright), Αθήνα, 31. Ιουλίου 2011, viliardos@kbanalysis.com. Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Είναι σύμβουλος επιχειρήσεων με πολλά συγγράμματα και μελέτες, ενώ έχει εκδώσει πρόσφατα το δεύτερο βιβλίο της σειράς «Η κρίση των κρίσεων», το οποίο περιλαμβάνει επιλεγμένα οικονομικά άρθρα του 2009.

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2392.aspx

Συνέχεια στο Μέρος ΙΙ

ΗΠΑ: Η συμφωνία του 1 τρις δολαρίων για το όριο του χρέους

Του Jack Rasmus* – Μετάφραση Inprecor

Την Κυριακή το απόγευμα, 31 Ιουλίου, ο Πρόεδρος Obama και οι επικεφαλής της Πλειοψηφίας και της Μειοψηφίας της Γερουσίας,  Harry Reid και Mitch McConnell, ανακοίνωσαν ότι κατέληξαν σε συμφωνία περικοπής 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων από τις κρατικές δαπάνες σε αντάλλαγμα για την αύξηση του ορίου του χρέους. Ο εκπρόσωπος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Boehner, δήλωσε ότι και αυτός συναινεί με τη συμφωνία, η οποία τέθηκε σε ψηφοφορία στη Βουλή τη Δευτέρα.

Αυτή η «τελευταία» συμφωνία είναι ουσιαστικά η ίδια που είχε επιτευχθεί από τον Harry Reid στη Γερουσία στις 29 Ιουλίου και από τον Boehner  στις 27 Ιουλίου, αλλά με δύο τεράστιες αλλαγές – η μία πριμοδοτήθηκε από τους Ρεπουμπλικάνους  και η άλλη από τον Obama. Αυτές οι δύο αλλαγές υπήρξαν αντικείμενο «διαπραγμάτευσης και ανταλλαγής» το περασμένο Σαββατοκύριακο, με αποτέλεσμα οι δύο πλευρές να φτάσουν σε συμφωνία.

Οι Boehner και Reid συμφώνησαν, επί της ουσίας, συμφώνησαν την περασμένη Παρασκευή, στις 29 Ιουλίου. Οι θέσεις που ο Reid υπεράσπισε στις 29 και ο Boehner στις 27 Ιουλίου τάσσονταν υπέρ της περικοπής δαπανών κατά 917 δις δολάρια και 927 δις δολάρια αντίστοιχα, δηλαδή διέφεραν μεταξύ τους μόνο κατά 10 δις δολάρια. Και οι δύο προτάσεις δεν περιείχαν καμία απολύτως αναφορά στο τι θα γίνει με τα παραθυράκια στη φορολογία. Η ιδέα της αύξησης της φορολογίας (κυρίως στα μεγάλα εισοδήματα)  εγκαταλείφθηκε από τον Obama και τους Δημοκρατικούς στις αρχές της περασμένης εβδομάδας, φέρνοντας τους Δημοκρατικούς ουσιαστικά στη θέση των Ρεπουμπλικάνων όσον αφορά τις δαπάνες έναντι της αύξησης της φορολογίας.  Η μοναδική ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στις δύο προτάσεις ήταν ότι ο Reid πρότεινε επίσης 1.044 τρις δολάρια επιπλέον περικοπές στις Αμυντικές δαπάνες, όπως επίσης και ένα μέτρο που προέβλεπε να απαγορευτεί να ξανανοίξει η συζήτηση για το όριο του χρέους πριν από τις εκλογές του Νοεμβρίου του 2012.

Η τελική συμφωνία μεταξύ των Boehner – Reid πρακτικά εγκαταλείπει τις μεγάλες περικοπές στην Άμυνα, μια ακόμη γνωστή Ρεπουμπλικανική θέση. Η σχετική πρόταση έχει αντικατασταθεί με την υιοθέτηση «κινήτρων» για την μείωση των εξόδων στον τομέα της άμυνας. Η λογική των «κινήτρων» έχει χρησιμοποιηθεί, και κατά το παρελθόν, από το Κογκρέσο ως ελιγμός κατά περίπτωση. Επιτρέπει στην μία, από τις εμπλεκόμενες στο διάλογο, πλευρές να σώσει τα προσχήματα, δίνοντας την εντύπωση ότι η πρότασή της έχει ενταχθεί στο όποιο νομοσχέδιο, όταν, στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται να εφαρμοστεί ποτέ. Επί του πρακτέου, τα «κίνητρα» δεν εφαρμόστηκαν ποτέ σε καμία περίπτωση από το 1980, οπότε εισήχθησαν, για πρώτη φορά,  σε ένα νομοσχέδιο περί δαπανών.

Από τη στιγμή που αφέθηκε στην άκρη το ζήτημα των Αμυντικών δαπανών  μέσα στο Σαββατοκύριακο, το μοναδικό εναπομείναν σοβαρό ζήτημα ήταν το κατά πόσο θα επιτρεπόταν το ζήτημα του ορίου του χρέους θα επανερχόταν προς συζήτηση πριν τις εκλογές του 2012. Οι Ρεπουμπλικάνοι, τελικά, συμφώνησαν ότι δεν θα συζητηθεί μέχρι τότε.

Η στροφή αυτή της ηγεσίας των Ρεπουμπλικάνων  στη Βουλή και στη Γερουσία, που αν και πρότειναν 1 τρις δολάρια επιπλέον περικοπές στον τομέα της  Άμυνας φαίνεται, εκ των υστέρων, ότι εξελίχτηκε σε πρώτης τάξης «διαπραγματευτικό χαρτί» και εργαλείο τακτικού ελιγμού έτσι ώστε οι Ρεπουμπλικάνοι, δια της ολισθήσεως, να φτάσουν να συμφωνήσουν να μην ξανασυζητηθεί το ζήτημα του ορίου του χρέους  πάλι πριν τις εκλογές του 2012.

Άλλωστε, οι ηγέτες των Ρεπουμπλικανών και στη Βουλή και στη Γερουσία δεν χρειάζονται απαραίτητα μια συζήτηση για το όριο του χρέους για να επαναφέρουν το θέμα των περαιτέρω περικοπών. Το χρονοδιάγραμμα για τον προϋπολογισμό του 2012 λήγει την 1^η Οκτωβρίου είναι μια χαρά ευκαιρία για διατυπωθούν απειλές για να «παραλύσει η λειτουργία της κυβέρνησης».

Συνεπώς, περιληπτικά, φαίνεται ότι η συμφωνία, που μόλις επιτεύχθηκε, σημαίνει ότι και οι δύο πλευρές συμφώνησαν να περικόψουν 1 τρις δολάρια μόνο από τις δαπάνες, αλλά όχι να τα συλλέξουν από αύξηση φόρων. Οι Ρεπουμπλικάνοι θα πιέσουν δια μέσου του προϋπολογισμού του 2012 για να πετύχουν επιπλέον περικοπές δαπανών. Ο τομέας της Άμυνας, και τότε, θα μείνει τελικά αλώβητος.  Ο Obama πέτυχε τελικά να μην ξανασυζητηθεί το ζήτημα του χρέους πριν τις επόμενες εκλογές τις οποίες θα ήθελε να κερδίσει. Αλλά μην νομίσετε ότι αυτό είναι το τέλος της ιστορίας. Είναι μόνο η αρχή.

Η μεγαλύτερη επίθεση στην κοινωνική ασφάλιση, στο Medicare (σημ. Inprecor: πρόγραμμα υγειονομικής περίθαλψης που επιχορηγείται από το κράτος και τις ομοσπονδιακές κυβερνήσεις και αφορά σε άτομα άνω των 65 ετών ή μικρότερα αυτής της ηλικίας που έχουν μόνιμες αναπηρίες διαφόρων ειδών),  στο Medicaid (σημ. Inprecor: πρόγραμμα υγειονομικής περίθαλψης, που επιχορηγείται από το κράτος και τις ομοσπονδιακές κυβερνήσεις, και προορίζεται για ανέργους και ανθρώπους με εξαιρετικά χαμηλό εισόδημα) δεν έχει ακόμη έρθει. Ο επόμενος γύρος σε αυτό που θα μπορούσε κανείς να ονομάσει «ταξικό οικονομικό πόλεμο δια μέσου της νομοθεσίας» είναι οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό του 2012 οι οποίες θεωρητικώς θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί στις 23 Σεπτεμβρίου. Οι Ρεπουμπλικάνοι θα «δαγκώσουν για άλλη μια φορά» επιμένοντας σε μείωσης των κρατικών δαπανών. Και ο Obama αλλά και οι Δημοκρατικοί το πιθανότερο είναι ότι θα υποχωρήσουν σε αυτά τα αιτήματα και πάλι, όπως έχουν πράξει επανειλημμένως τον τελευταίο χρόνο.

Ένα μεγαλύτερο όμως πλήγμα που αναμένεται αποτελεί, επί της ουσίας, αποτέλεσμα μιας ακόμη πρόβλεψης της σημερινής συμφωνίας: η δημιουργία της λεγόμενης «Διμερούς Επιτροπής» που έχει ως έργο να μειώσει το χρέος και τα ελλείμματα ακόμη πιο δραματικά. Η συγκεκριμένη επιτροπή εννοείται ότι θα καταλήξει σε προτάσεις για ακόμη μεγαλύτερες περικοπές στις κρατικές δαπάνες τον Νοέμβριο, οι οποίες θα τεθούν σε ψήφιση στο Κογκρέσο πριν από το τέλος του χρόνου.

Μετά από τους Γερουσιαστές Reid και  McConnell, ο Πρόεδρος Obama μίλησε σε εθνικό τηλεοπτικό δίκτυο προκειμένου να ανακοινώσει ότι στηρίζει τη συμφωνία των Boehner – Reid  και να προαναγγείλει τη σύσταση της «Διμερούς Επιτροπής για την Μείωση του Χρέους». Στα λακωνικά σχόλιά του, χρησιμοποίησε μια πολύ σημαντική φράση, την οποία οι περισσότεροι τηλεοπτικοί σχολιαστές παρέβλεψαν. Είπε ότι «οι προτάσεις της Επιτροπής θα τεθούν για έγκριση ή απόρριψη μόνο στα μέλη του Κογκρέσου». Αυτό σημαίνει ότι κάποια μικρή ομάδα ανθρώπων – την οποία αναμφίβολα θα διορίσει ο ίδιος ή οι ηγέτες του Κογκρέσου – θα αποφασίσει μόνη της τη σύνθεση και το εύρος των περικοπών σε τομείς όπως η Κοινωνική Ασφάλιση, το Medicaid και το Medicare, το κατά πόσο θα κλείσουν τα φορολογικά παραθυράκια για τους κατέχοντες, και πόσο θα περικοπεί ο προϋπολογισμός για την Άμυνα. Το υπόλοιπο Κογκρέσο θα περιοριστεί, στη συνέχεια, να ψηφίσει «ναι» ή «όχι» και μόνο αυτό.

Η συντηρητική σύνθεση αυτών των διορισμένων επιτροπών, στο πρόσφατο παρελθόν, είναι γνωστή, πχ η επιτροπή Simpson – Bowles για το έλλειμμα που διορίστηκε από τον Obama  το 2009 και υπήρξε σαφώς συντηρητική. Το ίδιο συνέβει και με την επιτροπή που ο Obama συνέστησε για να κάνει προτάσεις για το σύστημα Υγείας, η οποία επίσης αποτελούνταν κατά πλειοψηφία από συντηρητικούς Ρεπουμπλικάνους και Δημοκρατικούς. Η αναμενόμενη «Διμερής Επιτροπή» θα ακολουθήσει, μετά βεβαιότητας, τη συγκεκριμένη λογική. Μπορούμε, ήδη, να περιμένουμε 2  δολάρια περικοπές στην Κοινωνική Ασφάλιση και στο Medicare για κάθε 1 δολάριο που θα «κόβεται» από τα φορολογικά παραθυράκια που ευνοούν τους έχοντες και από την Άμυνα…  αν είμαστε τυχεροί.

Η συμφωνία του περασμένου Σαββατοκύριακου ν’ αυξηθεί το όριο του χρέους με αντάλλαγμα περικοπές ύψους 1 τρις δολαρίων από τις κρατικές δαπάνες δείχνει ξεκάθαρα ότι οι πολιτικοί στην Ουάσινγκτον ασχολούνται κυρίως και πάνω από όλα με την επανεκλογή τους. Οι Δημοκρατικοί δεν θέλουν να έρθουν αντιμέτωποι με μια παρόμοια συζήτηση πριν την προεκλογική εκστρατεία του 2012. Επιπλέον, τόσο οι Ρεπουμπλικάνοι όσο και οι Δημοκρατικοί είναι αποφασισμένοι να προστατεύσουν τους «φίλους» τους στην Αμυντική βιοημχανία και τους χορηγούς τους, τις πολυεθνικές, διασφαλίζοντας ότι δεν θα κληθούν αυτοί να πληρώσουν το μερίδιό τους στην φορολογία. Η υπόλοιπη Αμερική καλείται να πληρώσει το λογαριασμό και το τίμημα.

*O Jack Rasmus είναι συγγραφέας του βιβλίου ‘Epic Recession: Prelude to Global Depression’, Palgrave-Macmillan and Pluto Press, 2010 και αναμένεται η έκδοση από τον ίδιο οίκο του βιβλίου ‘Obama’s Economy: Recovery for the Few’ εντός του 2011. Το μπλόγκ του είναι jackrasmus.com και η ιστοσελίδα του www.kyklosproductions.com. http://www.zcommunications.org/znet

ΠΗΓΗ: 3 Αυγούστου 2011,  http://www.inprecor.gr/index.php/archives/93438

Πτώχευση και επίσημα

Του Δημήτρη Καζάκη

Χαράς ευαγγέλια! Άλλη μια φορά η Ελλάδα σώθηκε! Από ποιους; Από αυτούς που την είχαν σώσει και νω­ρίτερα. Θυμάστε; Με το μνημόνιο που απέτυχε παταγωδώς να συγκρατήσει έστω την κατρακύλα της οικονομίας. Όμως μην ανησυχείτε. Τώρα μας έσω­σαν στ’ αλήθεια. Και μάλιστα οριστικά. Το παραμύθι αυτό το υιοθέτησαν και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που αντί να καταγγείλουν τη μεθοδευμέ­νη προσπάθεια η Ελλάδα να οδηγηθεί σε επίσημη πτώχευση,ασκούν κριτική για ελλείψεις και αστοχίες στους χει­ρισμούς. Αν τους πιστέψουμε όλους αυτούς, θα πρέπει να δεχτούμε, ού­τε λίγο, ούτε πολύ, ότι η κρίση χρέους της Ελλάδας ξεπεράστηκε!

Η αλήθεια

Ποια είναι η αλήθεια; Η αλήθεια, δυστυχώς, είναι τελείως διαφορετική. Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής της 21ης Ιουλίου σημαίνει ότι η Ελλάδα κατεβαίνει επίσημα ένα ακόμη σκαλοπάτι στην άβυσσο της μεθοδευμένης επίσημης πτώχευσης. Με απλά λόγια, οι κορυφές της Ε.Ε. απο­φάσισαν την επίσημη πτώχευση της Ελλάδας. Αυτή είναι η απλή αλήθεια. Αυτό που τους ενδιαφέρει είναι να με­θοδεύσουν τον τρόπο της επίσημης πτώχευσης, έτσι ώστε να περιοριστεί ο αντίκτυπος στο τραπεζικό σύστημα και το ευρώ.

Ναι, αλλά δεν είναι κανονική επίση­μη πτώχευση, είναι «επιλεκτική» ή «περιορισμένη» πτώχευση. Κι αυτό δεν εί­ναι το ίδιο πράγμα, μας λένε κυβέρνη­ση και παπαγάλοι. Οι ίδιοι, να θυμίσου­με, που μας έλεγαν ότι με το μνημόνιο και το Μεσοπρόθεσμο αποφύγαμε τη χρεοκοπία. Τώρα μας λένε ότι η μερική χρεοκοπίαείναι καλύτερη από την ολι­κή χρεοκοπία. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι δεν υπάρχει μερική ή ολική χρεοκο­πία, όπως δεν υπάρχει ολίγον έγκυος.

Η χρεοκοπία και η πτώχευση είναι μία, απλώς οι μεθοδεύσεις αλλάζουν προς το συμφέρον των δανειστών.

Μεγάλο… πακέτο

Το «πακέτο στήριξης» που αποφα­σίστηκε αυτή τη φορά αναφέρεται σε 109 δισ. ευρώ ενίσχυση της Ελλάδας και 50 δισ. ευρώ σε αναδιάρθρωση χρέους στη δευτερογενή αγορά με οικιοθελή αποδοχή από ιδιωτικές τράπε­ζες «κουρέματος» της τάξης του 21%. Αυτά είναι που, λίγο ώς πολύ, γνωρίζου­με επίσημα για τη συνολική «βοήθεια». Δεν γνωρίζουμε τίποτε συγκεκριμένο για τους όρους, τις προϋποθέσεις και τα χρονοδιαγράμματα της χρηματοδό­τησης. Ούτε το ποιος θα την καταβάλει, με ποιον τρόπο και σε ποιον.

Για παράδειγμα, στην απόφαση προβλέπεται η συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Στήριξης (ΕΤΧΣ), τόσο στην εξαγορά από τη δευτερογενή αγορά ελληνικών ομολόγων όσο και στη χρηματοδότη­ση της Ελλάδας. Πόσα από τα 440 δισ. ευρώ του συνολικού κεφαλαίου του θα χρειαστεί το ΕΤΧΣ να χρησιμοποιή­σει για την Ελλάδα και πόσο γρήγορα θα πρέπει να το κάνει; Γίνεται λόγος για επαναγορές ελληνικών ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά αξίας 33 δισ. ευρώ. Πώς θα γίνει αυτό; Με τι κεφάλαια; Από πού; Μήπως από τα 109 δισ. ευρώ, εκ των οποίων εικάζεται ότι ένα ακόμη μεγάλο πακέτο αξίας 35 δισ. ευρώ θα δρομολογηθεί για τις μεγάλες εγχώριες τράπεζες ως ενίσχυση ρευστότητας; Αν είναι αλήθεια αυτά, τότε τι μένει ως άμεση χρηματοδότη­ση των δανειακών αναγκών της Ελλά­δας από το νέο πακέτο;

Η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν ξέ­ρει επίσημα. Σύμφωνα με δήλωση ανώτερου αξιωματούχου της Ε.Ε., που συμμετείχε στις διαπραγματεύ­σεις, «δεν συμφωνήθηκαν τα πάντα ως προς τις λεπτομέρειές τους, οπότε δεν μπορούν να εξηγηθούν όλα ακό­μη» («Financial Times », 26/7). Το ίδιο δηλώνουν και οι εκπρόσωποι των αγο­ρών. «Καθώς οι επενδυτές εξετάζουν τις λεπτομέρειες του πακέτου, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα» δήλωσε ο Μάρτιν βαν Βιέτ της τραπε­ζικής ING στο Άμστερνταμ («The New York Times», 27/7). Σύμφωνα με τον ίδιο, το νέο πακέτο στήριξης «ήταν ένα τεράστιο βήμα για τους Ευρωπαί­ους πολιτικούς, αλλά ήταν ένα πολύ μικρό βήμα για τις αγορές». Το αποτέ­λεσμα ήταν η αντιστροφή του κλίμα­τος στις αγορές, με τα επιτόκια όλων των υπό χρεοκοπία χωρών να καλπά­ζουν ξανά, αλλά και της Ισπανίας και της Ιταλίας να ανεβαίνουν ξανά πάνω από το 6%.

Στο παρασκήνιο

Στην πραγματικότητα, οι λεπτομέ­ρειες διαμορφώνονται στο παρασκήνιο βήμα το βήμα, δοκιμάζοντας τις αγο­ρές και σε μια προσπάθεια να υπάρξει συμφωνία με τις μεγάλες τράπεζες που κατέχουν τον κύριο όγκο του δημόσιου χρέους. Απ’ ό,τι φαίνεται, η συμφωνία που παίζει τον κυρίαρχο ρόλο στο όλο «πακέτο» είναι εκείνη που προετοίμα­σε και πατρονάρισε το Διεθνές Χρημα­τοπιστωτικό Ινστιτούτο, ένα ιδιωτικό διεθνές λόμπι τραπεζών που έχει την έδρα του στην Ουάσιγκτον και αντιπρο­σωπεύει 400 ιδιωτικές τράπεζες πα­γκοσμίως. Βάσει της συμφωνίας αυτής, όπως τουλάχιστον έχει δημοσιοποιη­θεί, θα υπάρξει μια μεταφορά χρέους μέσα από τέσσερις μεθόδους:

1.Με ανταλλαγή ίσης ονομαστικής αξίας ομολόγων με νέους τίτλους διάρκειας 30 ετών.

2.Με προσφορά μετακύλισης ίσης ονομαστικής αξίας ληξιπρόθεσμων ελληνικών ομολόγων στη λήξη τους σε τίτλους διάρκειας 30 ετών.

3.Με ανταλλαγή υποτιμημένων ομο­λόγων με νέους τίτλους διάρκειας 30 ετών.

4.Με ανταλλαγή υποτιμημένων ομο­λόγων διαμέσου ενός μηχανισμού ασφάλισης σε τίτλους 15ετούς διάρ­κειας.

Σύμφωνα με την επίσημη δήλωση του διεθνούς τραπεζικού λόμπι, οι αρ­χές που διέπουν τη συμφωνία είναι οι εξής: «Το κεφάλαιο όλων αυτών των νέων τίτλων θα είναι πλήρως εγγυη­μένο με ομόλογα 30ετούς διάρκει­ας χωρίς κουπόνι και πιστοληπτικής αξιολόγησης ΑΑΑ ή, στην περίπτωση της 2ης μεθόδου, με ασφαλιστική κά­λυψη του κεφαλαίου με δόσεις του 40%. Ωστόσο, ολόκληρο το ρίσκο της εξυπηρέτησης του χρέους των νέων τίτλων παραμένει αποκλειστικά υπό­θεση της Ελλάδας».

Σε απλά ελληνικά, η απόφαση αυτή σημαίνει ότι η εθελοντική ανταλλαγή των παλιών ομολόγων που κατέχουν οι μεγάλες τράπεζες θα γίνει με νέ­ους τίτλους 30ετούς και 15ετούς διάρκειας, που θα εκδώσει άλλη αρχή και όχι η Ελλάδα. Κι αυτό για να τους εγ­γυηθεί πιστοληπτική αξιολόγηση ΑΑΑ. Αυτή η αρχή είναι το ΕΤΧΣ. Τα ομόλο­γα αυτά είναι χωρίς κουπόνι, δηλαδή χωρίς πληρωμή τόκων. Όμως αυτό δεν σημαίνει καθόλου ότι η Ελλάδα δεν θα πληρώνει τόκους με τη μορφή εγγυή­σεων επί του κεφαλαίου και μάλιστα αυξημένους για όλη τη διάρκεια των νέων τίτλων. Εκτός κι αν υποχρεωθεί η Ελλάδα να αγοράσει η ίδια από το ΕΤΧΣ τους τίτλους αυτούς με ρευστό. Πού θα βρεθεί αυτό το ρευστό; Με νέα δά­νεια. Από πού, δεν γνωρίζουμε!

Επαχθής συμφωνία

Η περίφημη λοιπόν συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα αποτελεί μια από τις πιο επαχθείς συμφωνίεςκερδοσκοπι­κής αποζημίωσης των μεγάλων ιδιωτικών τραπεζών.

Πρόκειται κυρίως για αντικατάστα­ση ληξιπρόθεσμων ομολόγων έως το 2014 με νέους πιστωτικούς τίτλους δι­άρκειας 15 και 30 ετών. Οι τράπεζες που θα συμμετάσχουν σ’ αυτήν την αντικατάσταση θα αποδεχτούν τρέχουσα τιμή στο 79% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων τους, όταν στη δευτερογενή αγορά αυτή τη στιγμή οι τίτλοι αυτοί κινούνται γύρω στο 50% της ονομαστικής τους αξίας. Αυτά εί­ναι τα φανερά δεδομένα. Με άλλα λό­για, οι τράπεζες αποφάσισαν να συ­νεννοηθούν αποκλειστικά με το ΕΤΧΣ, ερήμην της Ελλάδας, για τον τρόπο που θα εξασφαλιστεί η αποζημίωσή τους τα επόμενα 30 χρόνια, ενώ η Ελ­λάδα απλώς καλείται να πληρώσει τον λογαριασμό.

Επιπλέον, οι νέοι τίτλοι αυτοί θα εί­ναι πλήρως εγγυημένοι. Από ποιον και με τι; Μα προφανώς από την Ελλάδα και με εμπράγματες εγγυήσεις που η ίδια διαθέτει. Τι έχει απομείνει στο ελ­ληνικό Δημόσιο ως εγγύηση για τους νέους τίτλους από τη στιγμή που έχει βγάλει στο σφυρί δημόσια περιουσία και συμμετοχές σε επιχειρήσεις με το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων και ιδιωτικοποιήσεων; Τίποτε άλλο εκτός από δυο πράγματα:

–Τα «μεγάλα έργα» του Δημοσίου και οι κρατικές προμήθειες.

–Οι ταμειακές ροές του κρατικού προϋπολογισμού, δηλαδή οι φόροι και τα άλλα τακτικά έσοδα.

Κανείς δεν γνωρίζει επίσημα τι έχει βάλει στο τραπέζι η κυβέρνηση ως εγγύηση αυτής της μετακύλισης χρέους για 15 και 30 χρόνια. Θα τα μάθουμε, αν τα μάθουμε, αφού θα έχουμε υποστεί τις συνέπειες αυτής της μεθόδευσης.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στις 28 Ιουλίου ανακοινώθηκε συνάντηση, η πρώτη αυτού του είδους, ανάμεσα σε ξένους τραπεζίτες και τον υπουργό Οικονομικών, που θα γίνει κεκλεισμέ­νων των θυρών για να συζητήσουντις εγγυήσεις και τη μεθόδευση ανταλλα­γής των ομολόγων. Οι τράπεζες μάλι­στα και οι ευρωκρατούντες βιάζονται να δοκιμάσουν την τύχη τους εντός του Αυγούστου. Θέλουν να δοκιμάσουν την ανοχή και τις αντοχές των αγορών στη μεθοδευμένη ανταλλαγή ομολόγων και στη μετακύλιση χρέους, υπό καθεστώς πλήρους αδιαφάνειας και συμφωνιών κάτω από το τραπέζι. Κάτι εξαιρετικά επικίνδυνο, γιατί κανείς δεν γνωρίζει πώς θα αντιδράσουν τα αγελαία ένστι­κτα των επενδυτών στις διεθνείς κεφα­λαιαγορές.

Τι κρύβουν κυβερνώντες, τραπεζίτες και ευρωκρατούντες

Οι κυβερνώντες και επίσημα οι τραπεζίτες, αλ­λά και οι ευρωκρατούντες, προσπαθούν να κα­θησυχάσουν τον απλό κόσμο ότι η «επιλεκτική πτώχευση» δεν είναι ολική πτώχευση. Όμως αυ­τό που δεν απαντούν, είναι το ερώτημα: Υπάρχει καμιά χώρα που να υποβαθμίστηκε σε «επιλεκτι­κή πτώχευση» και να ανένηψε, να ανέκαμψε με κάποιον τρόπο και να γλίτωσε την ολοκληρωτική πτώχευση; Δεν υπάρχει ούτε μία.

Και οι οίκοι αξιολόγησης έχουν ήδη βγάλει τις γνωματεύσεις τους. Η Fitch, ήδη από τις 23/7, έχει δηλώσει ότι τη συγκεκριμένη συμφωνία την εκτιμά ως «restricted default », δηλαδή «περιο­ρισμένη πτώχευση». Η Moody’s εκτίμησε στις 26/7 ότι η πτώχευση της Ελλάδας θεωρείται πλέον αναπόφευκτη μετά τη συμφωνία. Ενώ η Standard & Poor’s αναμένεται στο αμέσως επό­μενο διάστημα να υποβαθμίσει την Ελλάδα στην κατάσταση της «επιλεκτικής πτώχευσης». Αυτό που φαίνεται να περιμένουν όλοι είναι ότι, κατά τη διάρκεια κάποιας από τις συνεχείς ανταλλα­γές ή εξαγορές ομολόγων στη δευτερογενή αγο­ρά, είναι πολύ πιθανόν να πυροδοτηθεί μια μαζι­κή πώληση τίτλων όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και των υπολοίπων χωρών της ευρωζώνης με επιθανάτιο ρόγχο. Συμπεριλαμβανομένης και της Ισπα­νίας και της Ιταλίας.

Σε μια τέτοια περίπτωση δεν θα δούμε μό­νο την απότομη κατάρρευση της Ελλάδας, αλ­λά και άλλων χωρών. Ορισμένοι παρατηρητές των αγορών θεωρούν ότι αυτό είναι ίσως και το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα των αρχιτεκτόνων της συμφωνίας, προκειμένου να ξεφορτωθεί η ευρωζώνη τα βαρίδια της και να επικεντρω­θεί στην Ισπανία και την Ιταλία. Αν ισχύει κάτι τέτοιο, τότε ο Αύγουστος, που η ίδια η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα ξεκινήσουν αυτές οι εθελοντικές ανταλλαγές χρέους, είναι ιδιαίτε­ρα πρόσφορος για τέτοιες κερδοσκοπικές επι­χειρήσεις.

Η θρυαλλίδα

Η επίθεση του Τζορτζ Σόρος στη βρετανική λί­ρα, που ανάγκασε τη Βρετανία να βγει από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών, εκδηλώθηκε τον Αύγουστο του 1992. Η επι­χείρηση βοήθειας στην Ταϊλάνδη, που αποτέλεσε τη θρυαλλίδα της ασιατικής χρηματιστικής κρί­σης, εκδηλώθηκε τον Αύγουστο του 1997. Ενώ η κατάρρευση της τράπεζας Bear Sterns , που πυροδότησε την κρίση δανείων υψηλού ρίσκου (subprime loans), η οποία οδήγησε στη σημερινή παγκόσμια οικονομική ύφεση, ξεκίνησε τον Αύ­γουστο του 2007.

Θα επαληθεύσει το σερί η Ελλάδα; Δεν γνωρί­ζουμε. Αυτό όμως που είναι αδιαμφισβήτητο, εί­ναι ότι με η συμφωνία αυτή καταδικάζει την ελ­ληνική κοινωνία και οικονομία σε μια διαδικασία εσαεί πτώχευσης «τριτοκοσμικού» χαρακτήρα. Στη μακροβιότερη επίσημη πτώχευση που έχει υποστεί στην ιστορία του το ελληνικό κράτος από την εποχή που ιδρύθηκε. Όχι μόνο το λαϊκό νοι­κοκυριό και το κράτος θα πρέπει να εξασφαλίζουν την πληρωμή των δυσβάσταχτων χρεών και να υποστηρίζουν την κερδοσκοπία των τραπεζών με το ελληνικό χρέος για τα επόμενα 30 χρόνια, αλλά ολόκληρη η περιουσία της χώρας έχει ήδη τεθεί στη διάθεση των δανειστών. Πολύ γρήγορα η επιδείνωση όλων των ζωτικών δεικτών της ελ­ληνικής οικονομίας θα αποδείξει ακόμη και στον πιο αφελή ότι η πτώχευση της χώρας έχει ήδη συ­ντελεστεί.

Πακέτο επιδείνωσης και στημένη ενημέρωση

Όσο περισσότερο κατακάθεται ο κουρνιαχτός της στημένης ενημέρωσης, όσο δημοσιοποιούνται θραύσματα πληροφοριών για τις πραγματικές λεπτομέρειες της συμ­φωνίας, τόσο φανερώνεται το μέγεθος του επιπλέον κόστους που καλείται να καταβάλει η Ελλάδα. Σύμφωνα με μια ανάλυση του Reuters Breakingviews (25/7), οι δανειακές ανάγκες της Ελλάδας θα αυξηθούν, αντί να μειωθούν λόγω της συμφωνίας. Η αύξηση αυτή προβλέπεται να είναι γύρω στα 31 δισ. ευρώ, που ισοδυναμεί με 14% του ΑΕΠ της χώρας. Το γεγονός αυτό θα εκτοξεύσει την αναλογία χρέους / ΑΕΠ στο 179% μέσα στον επόμενο χρόνο. Κι αυτό οφείλεται στις αυξημένες δανειακές ανάγκες του ελληνικού Δημοσίου για να υποστηρίξει τις μεθοδεύσεις που προβλέπει η συμφωνία επαναγοράς και μετακύλισης του χρέους.

Τα δεδομένα, λοιπόν, μας λένε ότι το νέο «πακέτο στήριξης» όχι μόνο δεν μετατρέπει το δημόσιο χρέος της Ελλάδας σε βιώσιμο, αλλά επιδεινώνει τους συνολικούς όρους διαχείρισής του. Βασικός στόχος είναι η εξαγορά του απαραίτητου χρόνου για να απεγκλωβιστούν οι μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες από το δημόσιο χρέος της Ελλάδας, αλλά και να αποτραπεί ένα άμεσο «πιστωτικό γεγονός», δηλαδή μια κατάρρευση του εγχώ­ριου τραπεζικού συστήματος λόγω έλλειψης ρευστότητας.

Το διεθνές λόμπι

Στην πραγματικότητα, η απόφαση της τελευταίας Συνόδου εισάγει επίσημα την Ελλάδα σε μια περίοδο επίσημης πτώχευσης διάρκειας τουλάχιστον 30 ετών. Όσο δηλαδή θα διαρκέσει το επίσημο καθεστώς μετακύλι­σης του χρέους για την Ελλάδα, που σχεδι­άζεται από την ευρωζώνη, το διεθνές λόμπι των τραπεζών και το ΔΝΤ. Θα ευοδωθεί αυτό το σχέδιο ή θα πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση που θα οδηγήσει την Ελλάδα σε πτώχευση τύπου Αργεντινής; Κανείς δεν γνω­ρίζει. Θα το μάθουμε πολύ σύντομα, εντός του Αυγούστου, αν είμαστε πολύ άτυχοι, ή εντός των επόμενων μηνών που θα ξεδιπλώ­νεται το σύνολο του σχεδίου.

Η αναφορά μας στην Αργεντινή δεν είναι τυχαία, ούτε για εντυπωσιασμό. Η μεθόδευ­ση που έχει επιλεγεί για την Ελλάδα, μοιάζει εξαιρετικά με την αντίστοιχη που επιχειρή­θηκε στην Αργεντινή το 2001. Σύμφωνα με τη μελέτη του ίδιου του ΔΝΤ, το 2004, «The IMF and Argentina (Evaluation Report)», «ένα σημαντικό μάθημα από την κρίση της Αργε­ντινής είναι το γεγονός ότι τεχνικές με βάση την αγορά και εθελοντική χρηματοπιστωτική μηχανική, όπως είναι οι ανταλλαγές χρέους με συναλλαγές σε τρέχουσες αποδόσεις της αγοράς, δεν λειτουργούν κατά τη διάρκεια μιας κρίσης… Εθελοντικές ανταλλαγές χρέ­ους (και επαναγορές χρέους) που γίνονται κατά τη διάρκεια μιας κρίσης μπορούν να πα­ρομοιαστούν με την περίπτωση ενός ιδιώτη ο οποίος, ανίκανος να εξυπηρετήσει ενυπόθη­κα δάνεια που συνάφθηκαν όταν τα επιτόκια ήταν χαμηλά, αποφασίζει να τα αναχρημα­τοδοτήσει με πολύ υψηλότερα επιτόκια με αντάλλαγμα μια προσωρινή ανακούφιση…» (σελ. 90-94).

Τι λέει σε απλά ελληνικά η έκθεση του ΔΝΤ; Ότι μια υπερχρεωμένη χώρα, σε συνθήκες κρίσης, δεν μπορεί να ελπίζει σε εθελοντικές ανταλλαγές ή επαναγορές χρέους, οι οποίες μπορούν να πυροδοτήσουν μια ολοκληρω­τική πτώχευση. Η Αργεντινή κάτω από την καθοδήγηση του ΔΝΤ άρχισε τις εθελοντικές ανταλλαγές χρέους τον Ιούνιο του 2001 με συμφωνίες ανάλογες μ’ αυτήν της Ελλάδας. Με τη δεύτερη, τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου, πυροδότησε την υποβάθμισή της από τους οίκους αξιολόγησης σε «selective default», δηλαδή σε «επιλεκτική πτώχευση». Τον επόμενο μήνα η Αργεντινή επίσημα ανα­κοίνωσε ότι προχωρεί σε αναστολή όλων των πληρωμών της και η οικονομία της μαζί με την κοινωνία της κατέρρευσαν.

Θα γίνει διαφορετικά με την Ελλάδα; Κανείς δεν το γνωρίζει. Αυτό που γνωρίζουμε όλοι με βεβαιότητα είναι ότι η Ελλάδα ακολουθεί έναν παρόμοιο δρόμο με την Αργεντινή.

ΠΗΓΗ: Δευτέρα, 1 Αυγούστου 2011, http://dimitriskazakis.blogspot.com/2011/08/blog-post.html

Επιτακτικό καθήκον η αποτροπή μιας ιστορικής καταστροφής

Του Τάκη Φωτόπουλου*

Στο προηγούμενο άρθρο έγραφα για το δίλημμα που αντιμετωπίζαμε μεταξύ μιας ελεγχόμενης από τις ελίτ χρεοκοπίας και μιας εναλλακτικής «λαϊκής χρεοκοπίας», που θα οδηγούσε «στην άμεση απόσυρση όλων των ληστρικών μέτρων που μας επέβαλαν οι ελίτ από την άνοιξη του 2010 και μετά, καθώς και στην ακύρωση του ξεπουλήματος του κοινωνικού πλούτου».

Στις δύο εβδομάδες που πέρασαν από τότε, οι ξένες και ντόπιες ελίτ, σε αγαστή σύμπνοια και με πανηγυρισμούς από την αδίστακτη χούντα των δωσίλογων, για την επ' αόριστον (στην ουσία) παράδοση της χώρας στους τοκογλύφους «εταίρους» μας στην Ε.Ε., προχώρησε σε μια ελεγχόμενη χρεοκοπία, πολύ χειρότερη μάλιστα από αυτή που προβλεπόταν. Έτσι,

* Όσον αφορά τα επιτόκια, είχε υπολογιστεί από διεθνείς ειδικούς[1] ότι ακόμη και με μια σημαντική επιμήκυνση της αποπληρωμής, εάν δεν συνοδευόταν από επιτόκια εφάμιλλα αυτών που πληρώνουν οι χώρες του Βορρά (3,5%), το χρέος δεν θα γινόταν βιώσιμο. Όμως, η συμφωνία των Βρυξελλών προβλέπει παρόμοια επιτόκια μόνο για τα δάνεια από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Διάσωσης (EFSF), ενώ για τα νέα «επιμηκυσμένα» (ή ακόμη και «κουρεμένα») ομόλογα, με τα οποία θα ανταλλάσσουν οι ιδιωτικοί ομολογιούχοι τα παλιά ομόλογά τους, θα πληρώνουμε, όχι μόνο ληστρικά επιτόκια (4,5% μέχρι 6,4%), αλλά και εγγυημένα με μηδέν πιστωτικό κίνδυνο!

* Όσον αφορά το «κούρεμα», οι διεθνείς ειδικοί[2] τόνιζαν ότι μόνο ένα δραστικό κούρεμα της τάξης του 50%-70% του συνολικού χρέους θα μπορούσε να το κάνει βιώσιμο. Όμως, οι ληστές «εταίροι» μας στην Ε.Ε. μεγαλόψυχα μας ενέκριναν κούρεμα 21%!

Παρ’ όλα αυτά, ο συστηματικά και ασύστολα ψευδόμενος ηγετίσκος της χούντας δεν δίστασε να δηλώσει ότι το χρέος έγινε τώρα διαχειρίσιμο διότι, όπως προέβλεψε ο εγκληματίας πολέμου Σαρκοζί, το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα μειωθεί κατά 24% συνεπεία της νέας ληστρικής συμφωνίας, εφ' όσον όμως ξεπουλούσαμε τον κοινωνικό μας πλούτο αντί πινακίου φακής – διαδικασία που θα επιτηρούν οι γκαουλάιτερ της Ε.Ε. σε κάθε υπουργείο, μέχρι τουλάχιστον το 2050! Οπως όμως σημειώνει άλλος έγκυρος (ορθόδοξος) οικονομολόγος,[3] «αυτό ακούγεται εντυπωσιακό μέχρι να συνειδητοποιήσει κανείς ότι μόνο στους τελευταίους 12 μήνες το ΔΝΤ αναθεώρησε προς τα πάνω τις προβλέψεις του για το 2012 κατά 23 ποσοστιαίες μονάδες. Τον Ιούλιο του 2010 προέβλεπε ότι το ελληνικό χρέος θα ήταν 149% του ΑΕΠ το 2012. Στην τελευταία του όμως έκθεση, που δημοσίευσε μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, το ποσοστό αυτό ανέβηκε στο 172%»! Και όλα αυτά με βάση αισιόδοξες εκτιμήσεις για την πιθανή οικονομική «ανάπτυξη» – τη νέα καραμέλα των συστημικών κοντυλοφόρων μας. Με άλλα λόγια, ακόμη και αν εφαρμόζαμε πιστά όλα τα ληστρικά μέτρα που μας επιβάλλουν οι «εταίροι» μας στην Ε.Ε. και ξεπουλούσαμε τον κοινωνικό μας πλούτο στις πολυεθνικές πετυχαίνοντας τη μείωση που ανέφερε ο Σαρκοζί, το χρέος μας θα επανερχόταν στο 148% του ΑΕΠ. Μέγεθος που κανένας διεθνής ειδικός δεν το βλέπει ως βιώσιμο…

Συμπερασματικά, οι αποφάσεις της Ε.Ε. δεν αφορούν απλώς κάποια νέα «αυστηρά μέτρα λιτότητας» που επιβάλλουν οι ξένες και ντόπιες ελίτ, όπως ευφημιστικά παρουσιάζονται οι αποφάσεις τους από τα κανάλια, αλλά και τη ρεφορμιστική Αριστερά που μιλά αποπροσανατολιστικά για «λύση» μέσα στην Ε.Ε.! Αφορούν την πιο αντιδραστική κοινωνική «αντεπανάσταση» που επιβάλλεται στα λαϊκά στρώματα στο πλαίσιο της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης (τη δήθεν «συνωμοσία» των ρεφορμιστών ανοήτων τύπου Ναόμι Κλάιν και των «ελευθεριακών» θαυμαστών της), η οποία ανατρέπει πλήρως το είδος «επανάστασης» που αντιπροσώπευε η μεταπολεμική εθνικοποίηση των κοινών αγαθών, κάτω από τη συνεχή πίεση των λαϊκών στρωμάτων. Η αντεπανάσταση αυτή των ξένων και ντόπιων ελίτ «από πάνω» δεν μπορεί πια να ανατραπεί παρά μόνο με επανάσταση «από κάτω». Για παράδειγμα, το ξεπούλημα των κοινών αγαθών, όπως το ηλεκτρικό, το νερό, τα τρένα, τα λιμάνια, οι παραλίες κ.λπ., όταν ολοκληρωθεί, ΔΕΝ ανατρέπεται πια παρά μόνο με αναγκαστικές απαλλοτριώσεις χωρίς αποζημίωση. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνο επαναστατικώ δικαίω.

Η επανάσταση αυτή δεν μπορεί πλέον παρά να πάρει τη μορφή αγώνα για την κατάκτηση της λαϊκής εξουσίας, ανάλογου σε έκταση με τον αγώνα του ιστορικού ΕΑΜ κατά της ξένης κατοχής, αλλά βαθύτερου σε περιεχόμενο, εφ' όσον δεν θα πρόκειται μόνο για εθνικοαπελευθερωτικό αλλά, κυρίως, κοινωνικό αγώνα. Σήμερα, η εθνική απελευθέρωση, εξαιτίας της απόλυτης συνεργασίας ντόπιων και ξένων ελίτ, ή είναι και κοινωνική απελευθέρωση ή είναι απάτη. Η συσπείρωση επομένως όλων των πραγματικά αντιστεκόμενων δυνάμεων με βασικούς στόχους την έξοδο από την Ε.Ε., τη διαγραφή όλου του χρέους και την αναγκαστική απαλλοτρίωση χωρίς αποζημίωση κάθε κοινού αγαθού που θα έχει στο μεταξύ ιδιωτικοποιηθεί, είναι επιτακτικό καθήκον για την αποτροπή μιας ιστορικής καταστροφής. Αλλά θα επανέλθω.

* http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos

[1]. Jeffrey Sachs, «Greece can be saved – here's how to do it», «Financial Times», 30/6/2011

[2]. Wolfgang Munchau, «Soft options are no longer viable options», «Financial Times», 29/5/2011

[3]. St. Flanders, Economics editor, «One step back from the abyss», BBC News, 22/7/2011, http://www. bbc.co.uk/news/correspondents/stephanie flanders/

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 30 Ιουλίου 2011,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=297700

Ανάπηρη Δημοκρατία*

Του Ευτύχη Μπιτσάκη

Γιορτάζουμε τα 37 χρόνια από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Αλλά πρέπει να θυμηθούμε ότι πριν 31 χρόνια αυτή η Δημοκρατία δολοφόνησε μια κοπέλα έξω από την Πάντειο. Αυτό και πολλές άλλες δολοφονίες κατά την περίοδο της λεγόμενης μεταπολίτευσης δείχνουν το είδος της Δημοκρατίας από τότε που έπεσε η Χούντα. Σήμερα βεβαίως έχουμε μια κυβέρνηση η οποία αποτελείται από Έλληνες αλλά βέβαια δεν είναι μια ελληνική κυβέρνηση.

Είναι μια κυβέρνηση από Έλληνες πολίτες οι οποίοι λειτουγούν υπό την κηδεμονία ξένων δυνάμεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι βρισκόμαστε υπό καινούργια Κατοχή. Κατοχή σημαίνει ότι κάποιος ξένος με στρατό κατέλαβε την χώρα σου. Εδώ, από κοινού συμφέροντος ορμώμενοι, όπως έλεγαν και στον Εμφύλιο, η αστική τάξη η δικιά μας και η ξένοι προστάτες και τοκογλύφοι, έφεραν την χώρα σε αυτή την κατάσταση.

Τώρα επειδή μιλάμε για Δημοκρατία, αξίζει μέσα σε ένα λεπτό να θυμήσω μερικές χαρακτηριστικές στιγμές, ημερομηνίες από την Ελ. Δημοκρατία.

Δηλαδή το '97 κάνανε έναν πόλεμο και μας επέβαλαν τον Διεθνή οικονομικό έλεγχο, ο σημερινός βέβαια είναι πολύ χειρότερος. Μετά έγινε ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος, μεγάλωσε όπως λένε η Ελλάδα, μετά έγινε η καταστροφή της Σμύρνης, από απληστία η αστική τάξη, που ήθελε να γίνει μεγάλη δύναμη, δεν αρκέστηκε στην συνθήκη των Σεβρών που έδινε έκταση στην Ελλάδα, ήθελε να φτάσει στη Κόκκινη Μηλιά. Πάνω που πήγε να στηθεί μια Δημοκρατία, ήρθε η δικτατορία του Παγκάλου, του παππού του σημερινού αντιπροέδρου της κυβέρνησης. Στην συνέχεια έζησε μια μικρή περίοδο Δημοκρατίας, και μετά ήρθε το ιδιώνυμο του Βενιζέλου, όπου με βάση το ιδιώνυμο καταδικαζόταν οι κομμουνιστές όπου στέλνονταν στην Ακροναυπλία για να δοθούν μετά στους Γερμανούς για να τους εκτελέσουν. Στην συνέχεια είχαμε την δικτατορία του Μεταξά, στην συνέχεια είχαμε το πόλεμο.

Εδώ αρχίζει μια καινούργια περίοδος. Με πρωτοβουλία και στρατηγική του ΚΚΕ δημιουργήθηκε το ΕΑΜ μια πλατιά λαϊκή οργάνωση αντιστασιακή η οποία κατάφερε να απελευθερώσει ένα μέρος της Ελλάδας, να δημιουργήσει καινούργιους θεσμούς, και εδώ τώρα είναι η μεγάλη ιστορική ευθύνη της ηγεσίας του ΚΚΕ. Αντί να ανακηρύξει την Ελλάδα Λαϊκή Δημοκρατία, και να πει στον Παπανδρέου παππού, έλα ως Έλλην πολίτης, διεκδίκησε και εσύ ψήφο, πήγε πρώτα στον Λίβανο, σε συνέχεια Καζέρτα, στην συνέχεια εδώ σε αυτήν την πλατεία, την πάτησε όπως λένε την πρόκληση του Παπανδρέου και των Αγγλων, και αντί να δώσει την μάχη με τα βαριά τμήματα να χρησιμοποιήσει τα όπλα, τα κανόνια του ΕΛΑΣ, τον Βελουχιώτη και τους άλλους, άφησε τους ανταρτοεπονίτες να δίνουν μάχη 33 μέρες, και σε συνέχεια ενώ μπορούσε να πετύχει ας την πούμε μια συμφωνία αξιοπρεπή, παραδίδει τους αγωνιστές στα εκτελεστικά αποσπάσματα με την συμφωνία της Βάρκιζας.

Έχουμε μια μακρά περίοδο εμφυλίου πολέμου, που άρχισε το '43 και εδώ για άλλη μια φορά επειδή μιλάμε για πατριωτισμο να δούμε τον διπλό ρόλο της αστικής τάξης. Δεν ήρθαν οι ξένοι να μας κατακτήσουν, η χούντα μετά δεν ήταν ξενοκίνητη, ήταν το καθεστώς που θέλησε και επέβαλε η ελληνική αστική τάξη, που επέβαλλε με την βοήθεια των Αγγλων και των Αμερικανών. Οταν στην περίοδο της Χούντας ορισμένοι μιλούσαν για ένα νέο ΕΑΜ, για πατριωτικό μέτωπο, για ξενοκίνητη Χούντα, αυτό ήταν λάθος. Εγώ τότε έπαιζα κάποιον μικρό ρόλο έξω, αγωνιζόμουνα ενάντια σε αυτήν την παραμόρφωση του χαρακτήρα της δικτατορίας. Ήταν όπως το είπα ξανά, με κοινό συμφέρον ορμώμενοι, η ελληνική αστική τάξη μπροστά στην άνοδο του λαϊκού κινήματος, με την βοήθεια των Αγγλων και των Αμερικανών επέβαλλαν αυτό το καθεστώς. Έπεσε και η Χούντα, και είχαμε μια ανάπηρη δημοκρατία. Γιατί έφεραν οι Αμερικάνοι τον Καραμανλή. Ο Καραμανλής όλα τα χρόνια της Χούντας στο Παρίσι, ήξερε πολύ καλά τι έκανε, σιωπούσε. Για να είναι έτοιμος όταν θα τον χρειαστεί η αστική τάξη της Ελλάδας και οι αμερικανοί επικυρίαρχοι, να έρθει ως πατέρας και σωτήρας του έθνους.

Ολη αυτή η Δημοκρατία που λειτούργησε όλα αυτά τα χρόνια, είναι γεγονός ότι σεβόταν μερικές δημοκρατικές αρχές. Αλλά η φτώχεια, η καταστροφή της υπαίθρου, η Αθήνα των 6 εκατομμυρίων όπως έγινε, δημιουργούσαν προβλήματα. Η ανεργία, η ανασφάλεια δημιουργούσαν προβλήματα, συνεχώς εντάσεις. Γι’ αυτό νομίζω ότι όλα αυτά τα χρόνια πρέπει να μιλάμε για μια ανάπηρη δημοκρατία που δεν κατάφερε να γίνει όσο μπορούσε μια αστική δημοκρατία.

Και που φτάσαμε τώρα. Φτάσαμε στην χρεωκοπία. Γιατί φτάσαμε στην χρεωκοπία; Επειδή τα φάγαμε όλοι μαζί; Αυτό είναι μια απόπειρα να φορτωθεί στον Ελληνικό λαό η ευθύνη. Όποιος προσπάθησε και δυστυχώς η δημοσιογραφία λίγο το έχει αναλύσει αυτό το θέμα, να δει ότι η χρεωκοπία ξεκίνησε – οι ρίζες της – από τον εμφύλιο πόλεμο. Οταν σε μια χώρα 9 εκατομμυρίων τότε, αρχίζει μια διαδικασία μετανάστευσης, όπου οι καλύτερες παραγωγικές ηλικίες χάθηκαν, στην συνέχεια, από τον φόβο και την φτώχεια μαζεύεται όλος ο κόσμος στην Αθήνα και δημιουργείται αυτό το τερατούργημα. Όταν ο παραγωγικός τομέας είναι 15-17% τότε αυτή οι οικονομία δεν είναι βιώσιμη. Φτάσαμε λοιπόν με την ανικανότητα των κυβερνήσεων και την ρεμούλα στην χρεωκοπία. Διάβαζα ότι ο Διευθυντής του αεροδρομίου παίρνει 600 χιλιάδες ευρώ. Είναι ρεμούλα αλλά από ποιούς είναι η ρεμούλα.

Τώρα λένε πως μας έσωσαν. Ποιοί μας έσωσαν και πως. Ποιός δανείζει σε ποιόν.

Μιλάγαμε εδώ και χρόνια ότι έρχεται ένας μεσαίωνας σε ολη την Ευρώπη, μας έλεγαν αριστεριστές. Μιλάγαμε εδώ και χρόνια ότι πάμε για χρεωκοπία, μας λέγανε ότι θέλουμε να συκοφαντήσουμε την πατρίδα μας.Τώρα πήγαμε σε επιλεκτική χρεωκοπία. Μας δανείζουν, θα μειωθεί το χρέος; Αυτό δεν είναι δανεισμός, είναι τοκογλυφία.

Ας πούμε ότι καταφέρνουν να ξεπουλήσουν τα πάντα, μετά από 30 χρόνια ξεπουλήματος, δυστυχίας ανεργία, τότε το χρέος μας θα φτάσει τα 350 δις έκανε το γράφημα χτες η Ελευθεροτυπία. Αν δεν καταφέρουν να ξεπουλήσουν τα πάντα, όχι από πατριωτισμό, αλλά από ανικανότητα, το χρέος θα φτάσει το μισό τρις. Που βλέπουν λοιπόν την ανάκαμψη όταν ο παραγωγικός τομέας φθίνει, όταν η ανεργία αυξάνει, όταν κλείνουν τα μαγαζιά, όταν πεινάει ο κόσμος όταν θα πληρώνουμε ως λαός και δεν θα μειώνεται το χρέος. Που την βλέπουν την ανάκαμψη.

Επομένως μπαίνουμε σε μια περίοδο, όπου μπορεί να διατηρήσει τον τύπο της αστικής δημοκρατίας, αν και δεν είναι καθόλου βέβαιο αυτό, αλλά δεν μπορεί να υπάρχει υγιής κοινωνική ζωή. Η ανεργία, η φτώχεια, η κατεστραμένη μικροαστική και μεσοαστική τάξη, θα είναι παράγοντες εντάσεων. Και η δημοκρατία που ζήσαμε εδώ τον Ιούνιο με τους μπάτσους με τα χημικά και με τα σπασμένα κεφάλια, δεν μπορεί να λειτουργήσει υπ' αυτές τις συνθήκες αυτή η συνήθης δημοκρατία. Το κίνημα αυτό που ξεκίνησε είναι μια πρωτοβουλία λαϊκή, ένα αυθόρμητο κίνημα αλλά ως πού θα πάει ως αυθόρμητο κίνημα. Θα πρέπει να απαντήσει θέτοντας ουσιαστικά πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα και να υπάρξει όσμωση με τον χώρο της αριστεράς. Ούτε το αυθόρμητο φτάνει ούτε τα κόμματα σκέτα φτάνουν. Αυθόρμητο και στρατηγική, φτάνει. Εδώ έχουμε τις υπαρκτές ευθύνες της επίσημης αριστεράς. Το ΚΚΕ ήρθε εδώ πέρασε και έφυγε. Την επόμενη μέρα ο Ριζοσπάστης είχε 15 φωτογραφίες του ΠΑΜΕ δεν είχε καμία φωτογραφία με σπασμένο κεφάλι, δεν είχε τίποτα για το κίνημα μόνο ότι απέφυγε το ΠΑΜΕ την προβοκάτσια. Βεβαίως την απέφυγαν αφού περάσανε και έφυγαν. Η ιστορική ευθύνη της σημερινής ηγεσίας του ΚΚΕ είναι ότι κάθεται μόνη και τι ζητεί; Ότι θα πάρει την πλειοψηφία και θα κυβέρνησει; Εδώ αν μπορεί να υπάρξει ένα κίνημα που θα θέσει κάποτε σε αμφισβήτηση τον καπιταλισμό αυτό θα γίνει από μια διαδικασία κοινής δράσης αριστεράς, ανάπτυξης θεωρίας, συγκλίσεων, στρατηγικής. Το να φωνάζεις σήμερα Κομμουνιστική απελευθέρωση ,ανατροπή, δεν είναι τίποτα, είναι ο στρατηγικός στόχος. Η Ενωμένη ευρώπη έλεγε ο Λένιν, ή δεν θα υπάρξει ή θα είναι αντιδραστική. Ο στόχος της αριστεράς είναι να υπάρξουν ενωμένες σοσιαλιστικές δημοκρατίες της Ευρώπης. Να φωνάζουμε έξω, έξω, δεν είναι τίποτα. Κοινή δράση, διάλογος, συγκλίσεις, συνεργασίες, κοινή κάθοδο σε εκλογές, κάποτε να ηγεμονεύσει ιδεολογικά και πολιτικά η αριστερά. Τότε μόνο το έξω από την Ε.Ε έξω από το ευρώ θα έχει νόημα.

Θέλω να ελπίζω ότι από Σεπτέμβρη θα υπάρξει μια νέα φάση ανόδου του αυθόρμητου και απόπειρα από την μεριά μας και τα κόμματα διάλογος, ανάπτυξη κοινών αγώνων και θεωρητικής ανάπτυξης ώστε να ξεπεραστεί η παλιά αρρώστια της αριστεράς. Σεχταρισμός στα επιμέρους, έλλειψη στρατηγικής στα γενικά. Οταν θα υπάρξει ενότητα κοινής δράσης μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα ανατρέψουμε αυτή την κατάσταση. Ευχαριστώ πολύ.

* Εκτιμήσεις για την πορεία της Δημοκρατίας στον τόπο μας μετά την δικτατορία έκανε η πλατεία Συντάγματος στην ημερίδα που διοργάνωσε την περασμένη Κυριακή (24/07) με τίτλο "Αναζητώντας την δημοκρατία από την αποκατάσταση του Κοινοβουλευτισμού στη σημερινή κρίση του". Ομιλητές της ημερίδας ήταν ο Ευτύχης Μπιτσάκης (πανεπιστημιακός), ο Γ. Κυρίτσης (δημοσιογράφος), ο Στάθης Κουβελάκης (καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας στο King's College) και η Μαργαρίτα Γεραλή (μέλος του συλλόγου Φυλακισθέντων Εξορισθέντων Αντιστασιακών της περιόδου 1967-1974).

ΠΗΓΗ: http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=4211:2011-07-28-11-25-26&catid=83:aristera&Itemid=200

Για την υπεράσπιση του δημόσιου Πανεπιστημίου – Μέρος ΙΙ

Του Κωνσταντίνου Τσουκαλά*

Συνέχεια από το Μέρος ΙΙ

Οι επιπτώσεις της ιδιωτικοποίησης: ο «νόμος του Γκρέσαμ» στην παιδεία

Στενά συνδεδεμένο είναι και το δεύτερο ζήτημα. Ο αγοραίος ανταγωνισμός, μας λένε, η ελεύθερη δηλαδή πρoσφορά και ζήτηση των εκπαιδευτικών υπηρεσιών, θα οδηγήσει περίπου αυτομάτως στην ποιοτική τους αναβάθμιση. Μέσα από το αόρατο χέρι της αγοράς, το «καλό» θα επιπλεύσει, εξαφανίζοντας το «κακό» και περιθωριοποιώντας το «μέτριο».

Στην πραγματικότητα βέβαια ισχύει το εντελώς αντίθετο. Ακολουθώντας τον νόμο του Γκρέσαμ για το νόμισμα, φαίνεται πως, υπό ορισμένες περιστάσεις, το κακό διώχνει το καλό. Η εμπειρία, τόσο της ανατολικής Ευρώπης, όσο και η δική μας, δείχνει ότι η υπαγωγή των εκπαιδευτικών υπηρεσιών στους νόμους της αγοράς έχει καταστρεπτικές συνέπειες. Δεν θα γεμίσουμε με Χάρβαρντ, Πρίνστον, Καίμπριτζ και Οξφόρδες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ιδιωτικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες θα παρέχονται από αυτοσχέδια κακέκτυπα ιδρύματα, που μόνο σκοπό θα έχουν την όσο το δυνατόν ταχύτερη απόσβεση των επενδύσεών τους.

Ας μη βιαστούμε λοιπόν να επικαλεστούμε το παράδειγμα των μεγάλων επώνυμων ιδρυμάτων της Δύσης. Πρέπει να θυμηθούμε πως τα Χάρβαρντ και οι Οξφόρδες είναι τύποις μόνον ιδιωτικά ιδρύματα. Εδώ και αιώνες, έχουν τεράστια δική τους περιουσία, δεν οργανώνονται ως κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, διοικούνται από ανεξάρτητα και συνήθως ανιδιοτελή σώματα και αναπτύσσουν τη δράση τους με μόνο γνώμονα το κοινό, δηλαδή το δημόσιο, συμφέρον.

Τα ιδρύματα αυτά είναι τα θαυμαστά ιστορικά προϊόντα μιας μακρόχρονης εμμονής στην ανιδιοτελή θεραπεία του μεγάλου, του ωραίου και του αληθινού, στο ιδιαίτερο πλαίσιο των αγγλοσαξονικών φιλελεύθερων κοινωνιών. Όπως ακριβώς και τα αντίστοιχα δημόσια ιδρύματα της ηπειρωτικής Ευρώπης, τις Σορβόννες, τις Χαϊδελβέργες, τις Πάντοβες και τις Ουψάλες, ιδρύθηκαν και υπάρχουν με στόχο να προσφέρουν σοφία και γνώση, όχι για να αντλήσουν κέρδη από την προσφορά τους. Το κύρος τους, αλλά και η συνεχιζόμενη χρηματοδότησή τους (ιδιωτική και κρατική) συναρτώνται με την μακραίωνη θεσμική και ιδεολογική τους παράδοση. Και οι παραδόσεις δεν οικοδομούνται εν μια νυκτί.

Αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Η ιδιωτικοποίηση θα είναι καταστρεπτική και για άλλους λόγους, καθαρά «υλικούς». Είναι πράγματι σαφές ότι οι αναγκαίες οικονομικές επενδύσεις για μια «σοβαρή» εκπαίδευση είναι τόσο μεγάλες και συνεχείς, ώστε να μην μπορεί σε καμία περίπτωση να εμφανίζονται ευθέως κερδοφόρες. Δεν είναι τυχαίο ότι μόνο επιμέρους γνωσιακοί τομείς, όπως π.χ. το «μπίζνες αντιμινιστρέισιον» –που οι τίτλοι ευγενείας του παραμένουν ακόμα αγγλόφωνοι– μπορούν να οργανωθούν επιτυχώς εκ των ενόντων και με περιορισμένους πόρους. Η σκληρή γνώση, οι πειραματικές και εργαστηριακές επιστήμες, η βιολογία και η ιατρική προϋποθέτουν τεράστια πάγια κεφάλαια, που δεν θα αποσβεσθούν ποτέ. Και, με αυτήν την έννοια, το δίλημμα είναι εντελώς αντίθετο από ό,τι το παρουσιάζουν.

Στην πραγματικότητα, τα ΑΕΙ είτε θα παραμένουν δημόσια ή τουλάχιστον δημόσιου ενδιαφέροντος και θα χρηματοδοτούνται σαν τέτοια κατ’ απόλυτη προτεραιότητα (αυτό ακριβώς το αίτημα εξέφραζε το περίφημο 15% στην εκπαίδευση) είτε, μοιραία, θα παρακμάσουν και θα εκφυλισθούν.

Υπάρχουν βέβαια και μεσοβέζικες λύσεις. Τέτοιες π.χ. επιχειρήθηκαν στην μετατσαουσέσκειο Ρουμανία όπου, για ένα διάστημα τουλάχιστον, εφευρετικοί επιχειρηματίες νοίκιαζαν αντί πινακίου φακής τα ήδη δεδομένα δημόσια πανεπιστημιακά εργαστήρια και τις αίθουσες, προσέφεραν επιμίσθια στους αποδιοργανωμένους καθηγητές και εισέπρατταν τεράστια δίδακτρα από τους δυστυχείς φοιτητές, που δεν είχαν άλλη λύση από το να πληρώσουν αδρά.

Έτσι, ειρωνικά, φαίνεται να γεννήθηκε ένας νέος και ιστορικά πρωτόφαντος τρόπος παραγωγής όπου η ιδιωτική κερδοφορία θα οργανώνεται με εκχώρηση δημόσιου πλούτου, ένας τρόπος παραγωγής που φαίνεται να κερδίζει όλο και περισσότερους θιασώτες, εντός και εκτός συνόρων. Οι μετασοσιαλιστικοί κερδοσκοπικοί αυτοσχεδιασμοί εμφανίζονται επινοητικότεροι και από τον ίδιο τον Καρλ Μαρξ. Γλιτώνοντας το δημόσιο από την ευθύνη ενός πάντα επίμαχου πολιτικού προγραμματισμού, η παραχώρηση και «αξιοποίηση» δημόσιων συμβολικών μονοπωλίων μπορεί να ανοίξει τον δρόμο σε νέες επιχειρηματικές περιπέτειες. Αυτό είναι και το αιτούμενο.

Ας τα εκπλειστηριάσουμε λοιπόν, ως τάχιστα, πουλώντας η νοικιάζοντάς τα σε οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο. Ακόμα και ως δυσλειτουργικά, κάτι μπορεί να «πιάσουν». Και, επιπλέον, θα απαλλαγούμε και από τους αιώνιους φοιτητές και τις φοιτητικές παρατάξεις που τους εκπροσωπούν και από την γκρίνια των πανταχού παρόντων εταίρων μας!

Από τον εκδημοκρατισμό στον εκσυγχρονισμό

Η τρίτη παρατήρησή μου αναφέρεται στις συχνά ασυνείδητες αλλά σημαντικές ιδεολογικές μετατοπίσεις που έχουν καταστήσει δυνατές τις πρόσφατες εξελίξεις. Έτσι, πρέπει να θυμηθούμε ότι σε ολόκληρη τη μεταπολεμική περίοδο το ζήτημα της εκπαίδευσης συνδέθηκε ευθέως με το ζήτημα της δημοκρατίας. Θυμίζω πως η «ελιτίστικη» εκπαίδευση του παρελθόντος, που διοχέτευε τους νέους σε δυο χωριστά και σχεδόν αδιάβροχα εκπαιδευτικά «δίκτυα» –των προνομιούχων από τη μια μεριά, και των απόκληρων από την άλλη–, μπήκε στο στόχαστρο των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων. Σε όλο τον κόσμο, και κατεξοχήν στη χώρα μας, τα δημοκρατικά πολιτικά κινήματα επιδίωξαν, και πέτυχαν, να ανοίξουν τα ΑΕΙ σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, να περιορίσουν την εκπαιδευτική επιλογή και να αμβλύνουν τα κατεστημένα ταξικά προνόμια των «κληρονόμων».

Αυτόν ακριβώς το στόχο είχε το αίτημα για εκδημοκρατισμό της ανώτατης εκπαίδευσης. Αυτό ήταν και το μήνυμα του συνθήματος «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία». Όποιο και να ήταν το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, οποιαδήποτε και να ήταν η οργάνωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, η δομή της όφειλε πλέον να εμφανίζεται ανοικτή και δημοκρατική. Ακόμα και αν τα ταξικά προκρίματα είναι αδύνατον να εξαφανισθούν εντελώς, η ακάθεκτη πορεία των κοινωνιών προς την «αξιακή πρόοδο» επέτασσε τη δυνατότητα πρόσβασης όλων στους μηχανισμούς της εκπαίδευσης.

Είναι λοιπόν εντελώς αξιοσημείωτο ότι, στις μέρες μας, ο προβληματισμός γύρω από την εκπαιδευτική δικαιοσύνη και τους όρους της εκπαιδευτικής επιλογής φαίνεται να έχει εκλείψει εντελώς.

Η δωρεάν παιδεία, που ήταν η αναγκαία θεσμική προϋπόθεση για την ισότητα των εκπαιδευτικών ευκαιριών, εμφανίζεται πλέον ως παρωχημένο και αναχρονιστικό αίτημα.

Στη θέση του «εκδημοκρατισμού» της εκπαίδευσης εισβάλλει ακάθεκτα η ιδέα του «εκσυγχρονισμού» της. Η σύγχρονη ιδέα της ανταγωνιστικής οικονομικής ανισότητας εξοβελίζει την παλαιά ιδέα της δημοκρατικής πολιτικής ισότητας. Στο όνομα της παραγωγικότητας, η εκπαίδευση θα οργανωθεί σε αγοραία ιδιωτική βάση και με αγοραίες προδιαγραφές.

Ακόμα λοιπόν και αν παραμένουν τύποις δημόσια, τα ΑΕΙ «οφείλουν» να λειτουργούν έλλογα και αποτελεσματικά, ως εάν ήσαν ιδιωτικά.

Η συνταγή είναι γνωστή: για να αποφευχθούν περιττές και ανορθολογικές «σπατάλες», καμία υπηρεσία δεν επιτρέπεται πια να παρέχεται δίχως αντικαταβολή. Ο χρήστης είναι απλός πελάτης που, όπως όλοι οι έλλογοι πελάτες-άτομα, καλείται να πληρώσει ανάλογα με το ατομικό όφελος στο οποίο προσβλέπει.

Σε αυτό ακριβώς συνοψίζεται η θεωρία του ανθρώπινου κεφαλαίου. Η πρόσβαση στη γνώση αφορά πρωτίστως τους έλλογους χρήστες που επιδιώκουν την ατομική τους ενσωμάτωση στην κοινωνία, υπό τους ευνοϊκότερους δυνατούς όρους. Η εκπαιδευτική απόφαση είναι λοιπόν μια προσωπική και μόνον υπόθεση και, όπως όλες οι έλλογες αποφάσεις, θα λαμβάνεται με αποκλειστικό κριτήριο το ατομικό κόστος και το προσδοκώμενο ατομικό όφελος.

Στην ουδέτερη αγορά, το θέμα των «διδάκτρων» είναι παραπλήσιο με το θέμα των αγοραίων τιμών ή «αντικαταβολών» όλων των άλλων αγαθών η υπηρεσιών. Και, όπως συμβαίνει και με όλες τις άλλες αγοραίες ετυμηγορίες, οι τιμές ισορροπίας είναι εξ ορισμού σωστές, άρα και «δίκαιες». Κανείς δεν χρωστά τίποτε σε κανέναν. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η κοινωνική δικαιοσύνη, η ισότητα των ανθρώπων μπροστά στους όρους της επιβίωσής τους θα κριθούν από το ύπατο αγοραίο δικαστήριο. Αυτή ακριβώς είναι η σύγχρονη θεοδικία.

Υπό τους όρους αυτούς, είναι απολύτως εύλογο να θεωρείται ότι η εμμονή στη δημοκρατική λειτουργία της ανώτατης εκπαίδευσης ως θεμελιώδους δημόσιου αγαθού έννομου είναι «αντιδραστική» και παρωχημένη.

Ακόμα και αν είναι προς το παρόν συμβολικά και πολιτικά δύσκολο να ιδιωτικοποιηθεί και να απορυθμισθεί στο σύνολό της, η δημόσια εκπαίδευση καλείται επειγόντως να «προσαρμοσθεί» στα κελεύσματα της αγοράς. Και, για να γίνει αυτό, θα πρέπει να εγκαταλείψει όλες τις αξιακές και ιδεολογικές παρωπίδες που την καθήλωναν στα δεσμά μιας «ξεπερασμένης ιδεοληψίας».

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι, μαζί με το τέλος της ιστορίας, αναγγέλλεται το τέλος της ιδεολογίας, το τέλος της πολιτικής, το τέλος της δημοκρατίας και το τέλος των δημόσιων αγαθών. Η κοινωνία μας δεν χρειάζεται αξίες ή ιδέες.

Με το σύνδρομο ΤΙΝΑ (: δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση), η πολιτεία παραιτείται από τη δυνατότητά της να αποφασίζει η ίδια με δημοκρατικές διαδικασίες για το τι θέλει να θεωρεί πρόοδο.

Εφεξής, πράγματι, η πρόοδος είναι συνώνυμη με την οικονομική ανάπτυξη, η ανάπτυξη προϋποθέτει την πλήρη αγοραία απορύθμιση και η απορύθμιση συνεπάγεται την εξαφάνιση όλων των εξωαγοραίων αξιακών παραμέτρων. «Καλή» και «άξια» γνώση τείνει πια να θεωρείται μόνον η «χρήσιμη» γνώση που θα επικυρωθεί ίσως αργότερα στην ελεύθερη αγορά εργασίας.

Ως «άχρηστα» λοιπόν, όλα τα άλλα, όλες οι εσωτερικευμένες κοινωνικές αξίες – εθνικές και οικουμενικές -, η αλληλεγγύη, η αδελφότητα, το ξεχασμένο τρίτο συστατικό του επαναστατικού τρίπτυχου, οι συμβολικές ανταλλαγές, οι αμοιβαιότητες και συλλογικότητες, ό,τι δηλαδή συγκροτούσε τον νεωτερικό «πολιτισμό» του Διαφωτισμού μπορούν να εξοβελιστούν από το εκπαιδευτικό σύστημα.

Με αποκλειστικό γνώμονα το ατομικό τους συμφέρον, οι «χρήστες» και «πελάτες» του πρέπει να πεισθούν πως η παιδεία την οποία θα επιλέξουν, και θα πληρώσουν, δεν μπορεί παρά να είναι το προανάκρουσμα της αδυσώπητης ανταγωνιστικής κοινωνίας στην οποία καλούνται να επιζήσουν.

Και έτσι, η ιδεατά αυτόνομη παιδεία θα αναδειχθεί σε ετερόνομη εκπαίδευση. Μετά από τρεις αιώνες, ο εργαλειακός ατομικιστικός ωφελιμισμός φαίνεται να επικρατεί δίχως αντίπαλο.

Η πανουργία της ιστορίας: το δημόσιο πανεπιστήμιο τόπος αντίστασης

Όμως, η ιστορία είναι πάντα πανούργα και η αχλάδα έχει πάντα πίσω της μιαν ουρά. Το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι ο κατεξοχήν τόπος αντίστασης σε αυτές τις εξελίξεις. Και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο συγκεντρώνει τους μύδρους των ζηλωτών της «πολιτικής ορθότητας».

Παρά τις αδυναμίες και τις ανεπάρκειές του, παρά τις αντιφάσεις και τις εκτροπές του, παρέχει ακόμα τη δυνατότητα σε εκείνους που φοιτούν να σκέπτονται κριτικά, να αναστοχάζονται δημιουργικά και να αντιπαρατίθενται δυναμικά στις επίσημες δοξασίες, βεβαιότητες και ορθοδοξίες, στις οποίες ίσως να μην πιστεύουν ούτε καν αυτοί που τις εκστομίζουν.

Και αυτός είναι ίσως ο βαθύτερος λόγος για τον οποίο η επιβίωση των δημόσιων ΑΕΙ είναι ζήτημα που δεν αφορά μόνο τα ίδια, τους «πελάτες» τους, την οικονομία, τους όρους παραγωγής της γνώσης και την εκπαίδευση ως χωριστό κοινωνικό υποσύστημα.

Αφορά την κοινωνία στο σύνολό της και τις αξιακές και κοσμοθεωρητικές της προδιαγραφές.

Αν το βραχυπρόθεσμο κοινό μας μέλλον θα διαγραφεί μέσα από οικονομικές και πολιτικές αποφάσεις οι οποίες λαμβάνονται τις περισσότερες φορές ερήμην των πολιτών, οι μακροπρόθεσμες πολιτιστικές προοπτικές των κοινωνιών μας συναρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τους υπόγειους και ύπουλους μετασχηματισμούς στον τρόπο διαμόρφωσης των ατομικών προοπτικών και φαντασιώσεων. Και είναι γεγονός ότι οι πολύτιμες και αναντικατάστατες φαντασιώσεις για την αξιακή πρωτοκαθεδρία του συλλογικού ενάντια στο ατομικό δεν μπορούν να αναπαραχθούν παρά μόνο στους κόλπους ενός ιδεολογικού συστήματος που παραμένει ακόμα ανοικτό στην αμφισβήτηση των ίδιων του των προδιαγραφών.

Και αυτή ακριβώς είναι η υψηλότερη, ίσως, υπηρεσία που καλείται να προφέρει το δημόσιο πανεπιστήμιο.

Θα πρέπει να θυμηθούμε ότι το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι μόνο πανεπιστήμιο. Είναι επίσης και δημόσιο. Και, επειδή ακριβώς είναι δημόσιο, εκφράζει την κοινωνία, τον «δήμο» που καλείται να ομογενοποιήσει και να εκπαιδεύσει. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η πολιτεία ανέθεσε στη δημόσια εκπαίδευση να σκέπτεται και να λειτουργεί αυτόνομα. Με αυτή την έννοια, η λαϊκή κυριαρχία και η πανεπιστημιακή αυτονομία είναι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος: υπάρχουν για να μπορεί να προτάσσονται ενάντια σε οτιδήποτε απειλεί την αυτοτέλεια των αυτοθεσπιζόμενων ιστορικών συλλογικών οντοτήτων. Και αυτός είναι ο βαθύτερος λόγος για το οποίο η παραγωγή και η αναπαραγωγή των ιδεών των αξιών και της γνώσης οφείλει να παραμείνει αναπαλλοτρίωτο δημόσιο αγαθό. Έτσι και μόνο μπορεί να εξασφαλισθεί η συλλογική κοινωνική αυτογνωσία, έτσι και μόνο όλοι, νέοι και πρεσβύτεροι, μπορούν να συνεχίσουν να νιώθουν ελεύθεροι όχι μόνο να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους αλλά και να σκέφτονται γύρω από το νόημά της και την ιστορική της πορεία.

* Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Το άρθρο είναι κείμενο ομιλίας που εκφωνήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε ημερίδα που οργανώθηκε υπό την αιγίδα της Συνόδου των Πρυτάνεων την 7η Ιουνίου 2011, με ομιλητές τον Κ. Τσουκαλά και τον Στ. Πεσμαζόγλου.

 ΠΗΓΗ: Ημερομηνία δημοσίευσης: 12/06/2011, http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=622244

Για την υπεράσπιση του δημόσιου Πανεπιστημίου – Μέρος Ι

Του Κωνσταντίνου Τσουκαλά*

Η επιχείρηση της δυσφήμησής μας (και επιτρέψτε μου να θεωρώ ότι μπορώ ακόμα να νιώθω μέλος της πληττόμενης ακαδημαϊκής κοινότητας) έχει αρχίσει εδώ και αρκετά χρόνια. Εν χορώ, επίσημα υπουργικά χείλη και ανεπίσημες διαρροές και υπηρεσιακές αναφορές, κουστωδίες ανεύθυνων αναλυτών και εμπαθών δημοσιολογούντων συναγωνίζονται για να καταγγείλουν την αναποτελεσματικότητα, τον αναχρονισμό, τη σπατάλη, τη διαφθορά και τον ανορθολογισμό του δημόσιου πανεπιστημίου. Και, όπως γνωρίζουμε από την εποχή του αείμνηστου Γκαίμπελς, όταν το ψεύδος και η αλήθεια συμπλέκονται επιτήδεια, η επαναλαμβανόμενη συκοφαντία πείθει.

Είναι γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης έχει ήδη εθισθεί στην ιδέα πως τα κρατικά ΑΕΙ πάσχουν αθεράπευτα. Επικαλούμενοι ορισμένες αναμφισβήτητες και απαράδεκτες όψεις της πανεπιστημιακής ζωής – από τη συναλλαγή με τις φοιτητικές οργανώσεις μέχρι το όνειδος του ενός και μοναδικού συγγράμματος – και κραδαίνοντας τους ούτως η άλλως διαβλητούς διεθνείς πίνακες συγκριτικής αξιολόγησης, οι νέοι κήνσορες υβρίζουν, λοιδορούν, κατακεραυνώνουν και ρίχνουν συλλήβδην στο πυρ το εξώτερον ολόκληρο το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Ο κοινός παρανομαστής είναι ένας και μόνο: Ιδιωτικοποιηθείτε!

Δεν είναι τυχαίο πως η πλειονότητα των αυτόκλητων κηνσόρων δεν επιδιώκει καν την άρση ή άμβλυνση των δυσλειτουργιών μιας «ανίατης» δημόσιας εκπαίδευσης μέσα από επιμέρους αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Αυτό που πρωτίστως στοχεύεται είναι η υπονόμευση της ιδέας μιας δημόσιας εκπαίδευσης που εμφανίζεται ανίατη, και η πλήρης αντικατάστασή της από την ιδέα της ελεύθερης και ανεξέλεγκτης ιδιωτικής εκπαίδευσης.

Θεωρείται αξιωματικά δεδομένο ότι ο στόχος της «αριστείας» δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνον αν το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα πάψει να είναι δημόσιο. Αυτό ακριβώς είναι το προσδοκώμενο αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης ιδεολογικής εκστρατείας. Η συλλογιστική είναι άλλωστε απλή. Από τη στιγμή που όλοι θα έχουν πεισθεί πως rien ne va plus, έπεται πως tout va, ή, κατά το αγγλοσαξωνικότερον, anything goes. Αρκεί βέβαια αυτό το anything να είναι ιδιωτικό, άρα και εν δυνάμει προσοδοφόρο, για ποιους δεν έχει (ακόμα) σημασία. Είναι βέβαιο πως κάποιοι επιτήδειοι θα αναλάβουν τις κατάλληλες πρωτοβουλίες.

Καταργήστε τους φοιτητές, καταργήστε τους νέους!

Υπό τους όρους αυτούς, ακόμα και όταν αγγίζουν τα όρια του γελοίου, όλες οι ρητορικές επιλογές είναι ευπρόσδεκτες αν εμφανίζονται επικοινωνιακά τελεσφόρες. Δεν είναι τυχαίο ότι ψηλά στην ατζέντα βρίσκονται οι οιμωγές ότι φαίνεται να μας έχουν υποσκελίσει, άκουσον, ακόμα και οι μέχρι πρόσφατα βάρβαροι Τούρκοι(!). Γρηγορείτε λοιπόν, ω Έλληνες!

Διανθισμένο με εθνικιστικές κορώνες, το εκπαιδευτικό «αίσχος» οφείλει να αφυπνίσει όλες τις καλώς ή κακώς νοούμενες εθνικές συνειδήσεις. Και, όπως συνέβη και με το 1897, έτσι και σήμερα η εθνική μειονεξία θα πρέπει να ξεπλυθεί μέσα από νέο συμβολικό Γουδί. Για να υπάρξει Κάθαρση, πρέπει να προηγηθεί Νέμεση για την έσχατη Ύβρη. Ως μόνα υπεύθυνα, τα αισχρά ΑΕΙ πρέπει να «τιμωρηθούν» παραδειγματικά και αμείλικτα.

Ελπίζω, βέβαια, κύριοι πρυτάνεις, να μην υπάρχει (ακόμα) θέμα εκτελεστικού αποσπάσματος. Στις μέρες μας εξάλλου, οι πιο έλλογες και αποτελεσματικές θεραπευτικές τιμωρίες είναι εκείνες που επιβάλλονται με βίαια «σοκ». Παραλύοντας τη βούληση και την κρίση, ελπίζεται πως οι αναπάντεχοι κλυδωνισμοί θα καταλύσουν τις αντιστάσεις. Μόνον έτσι μπορεί να εξηγηθεί το γεγονός ότι, όπως διάβασα προχθές, μέσα σε δύο μόνο χρόνια, η τακτική χρηματοδότηση του Πανεπιστημίου Αθηνών περιορίστηκε από 45 σε 25 εκατ., του Αριστοτέλειου από 45 σε 29,5 εκατ., του Πολυτεχνείου από 21 σε 15 εκατ.

Αλαζονεία μαζί και απόλυτη ανευθυνότητα: Κόψτε τα όλα, και, μαζί με όλα τα άλλα, και το λαιμό σας. Περιορίστε τον αριθμό των φοιτητών, ψαλιδίστε τον αριθμό των διδασκόντων – στην ανάγκη μην τους πληρώνετε, μην τους διορίζετε ή ακόμα, ίσως, απολύστε τους -, καταργήστε τη σίτιση, τα αναγνωστήρια, τις φοιτητικές εστίες, τις υποτροφίες, τις βιβλιοθήκες. Κοντολογίς, καταργήστε τους φοιτητές, καταργήστε τους νέους.

Οι φωνακλάδες που μπορεί ακόμα να πιστεύουν ότι έχουν δικαιώματα και που βαυκαλίζονται πως η κοινωνία οφείλει να τους εκπαιδεύσει πρέπει να μάθουν ότι οι καιροί άλλαξαν. Το δίλημμα είναι απλό: Ή θα ιδιωτικοποιηθείτε, ή θα εξαφανισθείτε από προσώπου γης.

Και δεν είναι μόνο θέμα δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας, όπως ίσως ισχυριστούν μερικοί. Ήδη πριν να ενσκήψει η κρίση, ακόμα και υπό το κράτος της σύντομης μεταολυμπιακής ευφορίας, η άρχουσα γνώμη προετοίμαζε την ιδιωτικοποίηση. Για να υπηρετηθεί ο νεοφιλελευθερισμός, τα δημόσια ΑΕΙ πρέπει να βουλιάξουν.

Και, για να γίνει αυτό, πρέπει να προηγηθεί μια μακρά περίοδος εκ των έσω υπονόμευσης ή ακόμα και αυτομαστίγωσης. Το κοινωνικό σώμα θα πρέπει να πεισθεί ότι το «κοινό μέλλον» μπορεί να προωθηθεί επιτυχώς μόνο αν η εκπαίδευση ανανήψει ως ιδιωτική, αποκεντρωμένη και ανταγωνιστική. Και επειδή, σε αντίθεση με τον κοινωνικό προγραμματισμό που έρχεται μόνος του, η θέσπιση της ελεύθερης αγοράς πρέπει πάντα να σχεδιάζεται εκ των άνω, η επιχείρηση ιδιωτικοποίησης πρέπει να προετοιμαστεί υπομονετικά με όλους τους τρόπους, θεμιτούς η αθέμιτους. Σε αυτό ακριβώς εντοπίζεται η χίμαιρα που ονομάζεται «εκσυγχρονισμός». Από την άποψη αυτή λοιπόν, για ορισμένους τουλάχιστον, η τρέχουσα δημοσιονομική κρίση είναι θεόπεμπτη.

Δεν μπορώ βέβαια να μπω στην ουσία ενός πολιτικού, σε τελική ανάλυση, προβλήματος, οι προεκτάσεις του οποίου είναι αχανείς και απροσμέτρητες. Θα αρκεσθώ να αναφερθώ με συντομία σε τρία σημεία. Με τη σειρά, θα αναφερθώ στο θεσμικό και συνταγματικό ζήτημα της ιδιωτικοποίησης, στις διαφαινόμενες επιπτώσεις της στη λειτουργία της ανώτατης παιδείας, και στις ευρύτερες ταξικές, ιδεολογικές, ηθικές και κοσμοθεωρητικές ολισθήσεις που υφέρπουν πίσω από τις διαφαινόμενες αλλαγές. Το ζήτημα της εκπαίδευσης δεν είναι τεχνικό ή εκπαιδευτικό με τη στενή έννοια του όρου. Είναι πρόβλημα κοινωνικό, ιδεολογικό και πολιτικό, που αναφέρεται στους θεμελιώδεις όρους αναπαραγωγής της κοινωνίας.

Θεσμικές και συνταγματικές διαστάσεις της ιδιωτικοποίησης

Θα αρχίσω από το πρώτο ζήτημα. Να θυμηθούμε πως η συνταγματική κατοχύρωση, στο περίφημο άρθρο 17, δεν είναι ελληνική πρωτοτυπία.

Εντάσσεται στην ευρύτερη ευρωπαϊκή νομική παράδοση που από τον 19ο αιώνα αναθέτει την ανωτάτη εκπαίδευση στην αποκλειστική ευθύνη του κράτους. Η πολιτική λογική της συνταγματικής αυτής ρύθμισης είναι προφανής: ως κατεξοχήν δημόσιο αγαθό, η εκπαίδευση δεν επιτρέπεται να εγκαταλειφθεί στην ανεξέλεγκτη και ασύδοτη αγορά.

Αναλαμβάνοντας την ευθύνη του μέλλοντος της κοινωνίας και της αναπαραγωγής των κοινών αξιών και του κοινού πολιτισμού, η Πολιτεία οφείλει να εκπαιδεύει, να οργανώνει, να παρεμβαίνει, να ομογενοποιεί και να διαμορφώνει ιδέες. Έτσι ακριβώς γεννήθηκε η «εκπαιδευτική πολιτική» και έτσι ιδρύθηκαν τα «Υπουργεία Παιδείας», ως συστεγαζόμενα ή μη με τα θρησκεύματα και με την διά βίου μάθηση ή απομάθηση.

Μετά από δύο αιωνες τα πράγματα φαίνεται να αλλάζουν. Η απόφανση της Μάργκαρετ Θάτσερ ότι «κοινωνία δεν υπάρχει, μόνον άτομα και οικογένειες» συνοψίζει το νεοφιλελεύθερο δόγμα. Στο νέο πλαίσιο, η Πολιτεία απεκδύεται βαθμιαία από τη ευθύνη για την κοινωνική αναπαραγωγή. Μετά την οικονομία και την εργασία, η περίθαλψη και η εκπαίδευση (και μαζί της φυσικά και η έρευνα) θα απορυθμισθούν και θα ιδιωτικοποιηθούν. Δεν είναι τυχαίο ότι και τα δύο μεγάλα (ή ίσως μικρομέγαλα πλέον) κόμματα εξουσίας φαίνεται να συναινούν στην ανάγκη για μια μακροπρόθεσμη «ιδιωτικοποίηση» των πάντων.

Ως εμπορευματοποιημένη, η παιδεία θα αναδειχθεί σε μιαν ακόμα υπηρεσία «όπως όλες οι άλλες» και θα οργανωθεί πάνω στη βάση ορθολογικών αγοραίων κριτηρίων. Έτσι, οι συνταγματικές ρυθμίσεις που λειτουργούσαν σαν ανάχωμα στην εισβολή των ιδιοτελών ιδιωτικών συμφερόντων πρέπει να καταργηθούν. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να παραμένει η εκπαίδευση στη δικαιοδοσία του δημοσίου.

«Εξορθολογισμός» θα υπάρξει μόνον αν όλοι οι εμπλεκόμενοι στην παραγωγή της, επιχειρηματίες, πελάτες και «χρήστες», λειτουργούν ως ορθολογικά οικονομικά άτομα.

Αυτό όμως δεν αρκεί για να προχωρήσει το σχέδιο της ιδιωτικοποίησης. Τα δημόσια ΑΕΙ δεν απειλούνται ευθέως από αυτή καθεαυτή την ίδρυση ιδιωτικών. Στο μέτρο που η διοικητική και οικονομική τους αυτονομία εξακολουθεί να είναι κατοχυρωμένη και εξασφαλισμένη, ο ιδιωτικός ανταγωνισμός δεν θα τα επηρεάσει κατ’ ανάγκην.

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπου από μια στιγμή και πέρα δημόσια και ιδιωτικά ΑΕΙ συνυπάρχουν, κανείς δεν ασχολείται με τα δεύτερα. Η συμβολική ισχύς των δημόσιων ΑΕΙ είναι τόσο ακλόνητη ώστε τα οποιαδήποτε ιδιωτικά ιδρύματα παραμένουν περιθωριακής σημασίας, εμβέλειας και εγκυρότητας. Οι πολυτελείς αλλά ασήμαντες υπηρεσίες που προσφέρουν απευθύνονται αποκλειστικά σε γόνους των κυρίαρχων στρωμάτων. Με αυτή την έννοια λοιπόν, αυτή καθεαυτή η νομιμοποίηση ιδιωτικών εκπαιδευτικών υπηρεσιών μπορεί να παραμένει κοινωνικά αδιάφορη και, υπό ορισμένους όρους, πολιτικά ανεκτή.

Έτσι, το σχέδιο της ιδιωτικοποίησης έχει και ένα δεύτερο σκέλος. Για να ανοίξει διάπλατα η πόρτα της εμπορευματοποίησης των εκπαιδευτικών υπηρεσιών, η νομιμοποίηση των ιδιωτικών ΑΕΙ πρέπει να συνοδευτεί από την υποβάθμιση των δημόσιων. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα. Στο πλαίσιο της συστηματικής αποψίλωσης του κοινωνικού κράτους και των κοινωνικών δικαιωμάτων, η επαπειλούμενη ίδρυση ιδιωτικών ΑΕΙ συνδυάζεται με την προοδευτική απαγκίστρωση του κράτους από τα εκπαιδευτικά του καθήκοντα.

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η παγίως υφέρπουσα οπισθοβουλία του κυρίαρχου περί ΑΕΙ λόγου. Η απελευθέρωση του «υγιούς αγοραίου εκπαιδευτικού ανταγωνισμού» παρέχει στην πολιτεία το πρόσχημα για να νίψει τας χείρας της για το μέλλον της εκπαίδευσης. Μ’ ένα σμπάρο λοιπόν, δυο τρυγόνια. Από τη στιγμή που θα ενσκήψει ο νόμος της αγοράς και οι αγοραίες λύσεις που θα προκύψουν θα είναι εξορισμού ορθολογικές, και ο φορολογούμενος δεν θα βαρύνεται πια με το επαχθές κόστος της αναπαραγωγής των ιδεών, της γνώσης και του κοινού πολιτισμού. Το laissez-faire επεκτείνεται στην αξιακή και ιδεολογική συγκρότηση της ίδιας της κοινωνίας. Αυτό ακριβώς είναι και το αιτούμενο.

Υπάρχουν βέβαια και ορισμένες «παράπλευρες απώλειες». Με τη συρρίκνωση της ευρύτερης δημόσιας σφαίρας, η σημασία ενός τουλάχιστον δημόσιου αγαθού επιτείνεται. Και αυτό είναι το αγαθό της δημόσιας τάξης και ασφάλειας. Δεν είναι περίεργο. Όσο αποδυναμώνεται η ευθύνη του κράτους για τη συντήρηση της κοινωνικής συνοχής και ομοιογένειας, όσο δηλαδή υποχωρεί η φαντασίωση του «γενικού συμφέροντος», τόσο πιο αναγκαίες είναι η βία και η καταστολή και τόσο η πολιτική παρέμβαση τείνει να επικεντρώνεται σε αρχέγονες κατασταλτικές και αστυνομικές λειτουργίες. Αυτός φαίνεται να είναι ο «καλύτερος των δυνατών ελεύθερων κόσμων» προς τον οποίο οδεύουμε ακάθεκτοι. Και αυτή ακριβώς είναι η πεμπτουσία του κυρίαρχου νεοφιλελεύθερου αντικρατισμού.

* Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Το άρθρο είναι κείμενο ομιλίας που εκφωνήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε ημερίδα που οργανώθηκε υπό την αιγίδα της Συνόδου των Πρυτάνεων την 7η Ιουνίου 2011, με ομιλητές τον Κ. Τσουκαλά και τον Στ. Πεσμαζόγλου.

ΠΗΓΗ: Ημερομηνία δημοσίευσης: 12/06/2011, http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=622244

Συνέχεια στο Μέρος ΙΙ

Στη διαρκή πρέσα των Μνημονίων ο ελληνικός λαός για να διασωθεί η ευρωζώνη

Του Μανώλη Δρεττάκη*

«Απαλλάχτηκε η Ελλάδα από το βραχνά της χρεοκοπίας» δήλωσε ο πρωθυπουργός στο υπουργικό συμβούλιο μόλις επέστρεψε από τη σύνοδο κορυφής. Ο βραχνάς της πλήρους χρεοκοπίας της χώρας μπορεί να πέρασε προς το παρόν, θα παραμείνει, όμως, για πολλά χρόνια ο βραχνάς του χρέους, καθώς και των συνεπειών της εφαρμογής των μέτρων του Μνημονίου Ι, του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος, του εφαρμοστικού του νόμου και των Μνημονίων που θα ακολουθήσουν, χωρίς να αποκλείεται, όπως θα δούμε στη συνέχεια, η επάνοδος του βραχνά της χρεοκοπίας.

Σύμφωνα με τις αποφάσεις της συνόδου κορυφής, διασφαλίστηκε η δανειοδότηση της χώρας μας από την Ε.Ε. και από το ΔΝΤ, καθώς και μια μικρή μείωση του δημόσιου χρέους χάρη στη συμμετοχή των ιδιωτών, την επιμήκυνση της εξόφλησής του και τη μείωση του επιτοκίου. Διασφαλίστηκε, επίσης, η παροχή ρευστότητας στις ελληνικές τράπεζες από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με εγγύηση του Μηχανισμού Στήριξης.

Ολα, όμως, τα παραπάνω δεν δόθηκαν ως δωρεάν βοήθεια στη χώρα μας. Δόθηκαν με βάση τα ανταλλάγματα που περιλαμβάνονται στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα, τον εφαρμοστικό νόμο και τους νόμους που θα ψηφιστούν στη συνέχεια, καθώς και το νέο Μνημόνιο που θα αναγκαστεί να υπογράψει η χώρα μας. Τι σημαίνουν, όμως, όλα αυτά για τον ελληνικό λαό;

Την απάντηση στο ερώτημα αυτό δίνουν τα γνωστά αποτελέσματα της μέχρι σήμερα εφαρμογής των μέτρων που προβλέπονταν στο Μνημόνιο Ι, δηλαδή: περικοπή μισθών και συντάξεων, αύξηση της άμεσης και, περισσότερο, της έμμεσης φορολογίας, με συνέπεια δραστική μείωση της αγοραστικής δύναμης των μειωμένων εισοδημάτων, κατακόρυφη μείωση του τζίρου των επιχειρήσεων, με κλείσιμο μεγάλου αριθμού αυτών, διπλασιασμό της ύφεσης και αύξηση της ανεργίας κατά 320.000. Το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα και ο εφαρμοστικός νόμος, καθώς και οι νόμοι που θα ακολουθήσουν και ασφαλώς και το νέο Μνημόνιο ΙΙ, εκτός από τη συνέχιση των παραπάνω, θα έχουν αποτέλεσμα να χάσει η Ελλάδα τις απομένουσες κερδοφόρες δημόσιες επιχειρήσεις και τα «φιλέτα» της δημόσιας περιουσίας.

Παρά, όμως, τις πρωτοφανείς αυτές θυσίες του ελληνικού λαού, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε από 127,1% το 2009 στο 142,8% το 2010 και αναμένεται να εκτιναχθεί στο 156,4% το 2011. Η αναμενόμενη μικρή μείωσή του από τις αποφάσεις της συνόδου κορυφής πολύ απέχει από το «κούρεμά» του κατά 50%, δηλαδή κατά 78 εκατοστιαίες μονάδες, όπως πρότειναν οι διευθυντές των 5 μεγαλύτερων οικονομικών ινστιτούτων της Γερμανίας.

Τα προσδοκώμενα οφέλη για την Ελλάδα από τις αποφάσεις της συνόδου κορυφής, που προαναφέρθηκαν, στηρίζονται στην υπόθεση ότι οι προβλέψεις του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος για μείωση του δημόσιου ελλείμματος και για κάποια ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας θα υλοποιηθούν κατά γράμμα. Οπως, όμως, απέδειξε η εμπειρία της εφαρμογής του Μνημονίου Ι, οι προβλέψεις αυτές μπορεί να μην πραγματοποιηθούν και να αποδειχθούν ασκήσεις επί χάρτου. Στην περίπτωση αυτή ο βραχνάς του χρέους θα επανέλθει δριμύτερος.

Το κύριο, όμως, ερώτημα είναι: Δεν υπάρχουν άραγε όρια στην αντοχή του ελληνικού λαού στην πρέσα των μέτρων των Μνημονίων; Η απάντηση είναι ότι ήδη πλησιάζουμε επικίνδυνα τα όρια αυτά και δεν αποκλείεται τον Σεπτέμβριο να ξεσπάσουν απεργίες και να γεμίσουν και πάλι οι πλατείες από χιλιάδες εξουθενωμένους από τα μέτρα πολίτες. Τα έλαβαν αυτά υπόψη τους η κυβέρνηση και οι ηγέτες της Ε.Ε. στη σύνοδο κορυφής;

Ο ελληνικός λαός έχει πάψει προ πολλού να πιστεύει στα λόγια των κυβερνώντων. Γνωρίζει πολύ καλά ότι ο βασικός στόχος των αποφάσεων στις οποίες κατέληξε η σύνοδος δεν ήταν η (για κάποιο διάστημα) «διάσωση» της Ελλάδας, αλλά η εξόφληση των ποσών που μας δανείζει η τρόικα και, κυρίως, η διάσωση της ευρωζώνης, προκειμένου να απομυζούν τα οφέλη από αυτήν οι ισχυρές οικονομικά χώρες. Απόδειξη η ακόλουθη, αμέσως μετά τη λήξη της συνόδου, δήλωση της κυρίας Μέρκελ: «Για τη Γερμανία το ευρώ και η Ε.Ε. είναι το θεμέλιο της ευημερίας και της ειρήνης που απολαμβάνουμε. Είναι ιστορικό καθήκον μας να στηρίξουμε το ευρώ. Επενδύουμε στην ευημερία της χώρας μας και του λαού μας».

Με τη δήλωσή της αυτή η κυρία Μέρκελ εννοούσε ότι, με τις αποφάσεις που πήρε η σύνοδος κορυφής, η χώρα της θα συνεχίσει να αποσπά τη μερίδα του λέοντος από τα κέρδη που προκύπτουν από τη λειτουργία της ευρωζώνης, δεδομένου ότι η Γερμανία τη 10ετία 2001-2010 σε σχέση με την 20ετία 1981-2000 τριπλασίασε το πλεόνασμά της στο ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το πλεόνασμα αυτό έφτασε τη 10ετία 2001-2010 στο αστρονομικό ποσό των 1.155 δισ. ευρώ! Ποσό πέντε φορές μεγαλύτερο από το ετήσιο ΑΕΠ της χώρας μας (βλέπε σχετικό άρθρο μας στην «Ελευθεροτυπία», 2.3.2011).

* Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 28 Ιουλίου 2011,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=297087

Ψηφίδες ιστορικής μνήμης και ταυτότητας:

«Συλλογή λαογραφικής ύλης από το χωρίον  Ξυλοπάροικον του νομού Τρικάλων».

Της Αμαλίας  Κ. Ηλιάδη*

Στο Λαογραφικό Αρχείο και τη Μουσειακή Συλλογή του Σπουδαστηρίου Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών περιλαμβάνεται πλούσιο πρωτογενές λαογραφικό υλικό, προϊόν επιτόπιας έρευνας, κατατεθειμένο υπό μορφή χειρογράφων.

Η συγκέντρωση του υλικού αυτού ξεκίνησε από το 1964-6 με πρωτοβουλία και καθοδήγηση του τότε Καθηγητή της Έδρας της Λαογραφίας Γ. Κ. Σπυριδάκη, ενώ από το 1972 και εξής την ευθύνη της συλλογής είχε η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Λαογραφίας Μαρία Μηλίγκου-Μαρκαντώνη. (http://pergamos.lib.uoa.gr/dl/object/col:folklore).

Η συλλογή των χειρογράφων αυτών αποτελεί πολύτιμη πηγή καταγραφής, μελέτης, έρευνας και διάσωσης του λαϊκού πολιτισμού. Το περιεχόμενο της ύλης καλύπτει σχεδόν όλο το φάσμα των επί μέρους μορφών του λαϊκού βίου, δηλ. υλικό, κοινωνικό, πνευματικό. Περιέχει τα κατά τόπους επιχωριάζοντα πολιτισμικά μορφώματα, ήθη-έθιμα, πίστεις, προλήψεις, ιδιάζοντα τοπικά βιώματα και εμπειρίες.

Η καταγραφή ή η περιγραφή του υλικού γίνεται  λεπτομερειακά και τεκμηριώνεται από πλούσιο και σπάνιο φωτογραφικό υλικό. Στα χειρόγραφα είναι ενσωματωμένα διάφορα έγγραφα (όπως πωλητήρια, προικοσύμφωνα κ.ά.), που περιέχουν ενδιαφέροντα συμπληρωματικά λαογραφικά στοιχεία. Παρατίθενται επίσης δείγματα υφαντικής, κεντητικής, πλεκτικής και άλλης λαϊκής χειροτεχνίας, είδη φυτών, βοτάνων με θεραπευτική χρήση και μαγική σημασία. Το υλικό αυτό συνοδεύουν χάρτες πολιτικοί, γεωφυσικοί, τοπωνυμικοί, που διευκολύνουν την παρουσίαση διαφόρων στοιχείων και φαινομένων. Οι συλλογές αυτές έχουν καταρτιστεί από φοιτητές, κατόπιν φροντιστηριακών μαθημάτων για ευμέθοδη συγκέντρωση πρωτογενούς λαογραφικού υλικού. Όλες οι συλλογές βασίζονται στις ίδιες έντυπες οδηγίες του Γ. Κ. Σπυριδάκη (Γεωργ. Κ. Σπυριδάκη, Οδηγίαι προς συλλογήν λαογραφικής ύλης, Εν Αθήναις 1962).

Στην πολυεπίπεδη, ψηφιακή αυτή συλλογή εντοπίζεται από το μελετητή-ερευνητή του προβιομηχανικού μας πολιτισμού που έχει πια χαθεί ανεπιστρεπτί, το «όμορφο μπαλκόνι του Κόζιακα», το γραφικό χωριό Ξυλοπάροικο: «Συλλογή λαογραφικής ύλης από το χωρίον Ξυλοπάροικον, του νομού Τρικάλων»  Δημιουργός: Κωνσταντίνος Ηλιάδης του Γεωργίου

Ημερομηνία:1971-00-00, επιτόπια έρευνα, Πάροχος University of Athens. (http://pergamos.lib.uoa.gr/dl/object/uoadl:51264).

Στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Πέργαμος του Λαογραφικού Αρχείου και της Μουσειακής Συλλογής του Πανεπιστημίου Αθηνών το χωριό Ξυλοπάροικο ως ζωντανή κοινότητα ανθρώπων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και συνήθειες, με ήθη και έθιμα άξια επιστημονικής καταγραφής και έρευνας, με τη λιτή διάθεση ζωής του 1900 έως και τις σχετικά πρόσφατες δεκαετίες του 1940 και του 1950 και του 1960, τότε που η πολλή «γνώση» δεν είχε χαλάσει τον άνθρωπο κι όλα κυλούσαν στο φυσικό τους ρυθμό, προβάλλει, άλλη μια ακόμη ψηφίδα ιστορικής μνήμης και ταυτότητας , ακέραιο και γοητευτικό μέσα από τις  γνήσιες, αυθεντικές μαρτυρίες των ανθρώπων του. Ο  δημιουργός της έρευνας αυτής Κωνσταντίνος Γ. Ηλιάδης  στο πλαίσιο της Μετεκπαίδευσής του, μέσω αυθεντικών συνεντεύξεων ηλικιωμένων κατοίκων της κοινότητας του Ξυλοπάροικου, καταθέτει αρκετά λαογραφικά, κοινωνιολογικά και ιστορικοστατιστικά στοιχεία για το « φυσικό» τρόπο ζωής  εκείνων των χρόνων. Αντίκρυ σ’ αυτό τον τρόπο, πεισματικά, στεκόταν το Σχολείο που υπηρετούσε ως δάσκαλος-λειτουργός της παιδείας, κι αντιπάλευε  πασχίζοντας να βγάλει  από την «αμάθεια» και τον «πρωτογονισμό» της απλοϊκής ζωής τους ανθρώπους της ελληνικής υπαίθρου. Όργανο εκτελεστικό σ’ αυτήν την προσπάθεια ήταν ο κάθε δάσκαλος. Αυτός είχε αναλάβει την αποστολή να βγάλει τους ανθρώπους των χωριών μας από τη «βαρβαρότητα» της φυσικής ζωής στην πλατιά λεωφόρο της «Γνώσης και της Προόδου» με τους ανοιχτούς  ορίζοντες, αλλά ταυτόχρονα είχε αναλάβει και την αποστολή να διασώσει, καταγράφοντάς τον, τον παλιό τρόπο  ζωής  που προσπαθούσε να ανατρέψει με την συνδρομή γονιών και πολιτείας…

Η ομορφιά των αντιφάσεων που χαρακτηρίζει τη νεότερη και σύγχρονη ιστορική μας διαδρομή αξίζει αναμφίβολα τη σκέψη πως όσο κι αν η ιστορία κι η παράδοση μας στοιχειώνουν η ματιά μας παραμένει ζωντανή…

* Η Αμαλία  Κ. Ηλιάδη είναι  φιλόλογος-ιστορικός (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ’ το Α.Π.Θ.), Υπεύθυνη Σχολικής Βιβλιοθήκης 2ου Ε.Π.Α.Λ.  Τρικάλων, ailiadi@sch.gr, http://users.sch.gr/ailiadi, http://blogs.sch.gr/ailiadi,  http://www.matia.gr, http://www.emy67.wordpress.com