Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΩΝ ΚΡΙΣΕΩΝ

 

Η απειλή κατάρρευσης του δολαρίου, τα προβληματικά οικονομικά μεγέθη των Η.Π.Α., η δεύτερη ποσοτική διευκόλυνση, ο κίνδυνος διάλυσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι πιθανότητες χρεοκοπίας της Ελλάδας και οι απαντήσεις για την κρίση

 

Του Βασίλη Βιλάρδου*

 

“Το μεγαλύτερο ίσως ερώτημα σήμερα, το οποίο απασχολεί τους Έλληνες Πολίτες, είναι τετραπλό:

(α)  Μπορούσε να γίνει κάτι από την αρχή του έτους (2009) μέχρι τον Οκτώβριο, για να μην βρεθούμε σε τόσο δύσκολη θέση;

 (β) Η προσέγγιση της ΕΕ, του ΔΝΤ και άλλων οργανισμών, ως περίπου «επαίτες», δεν ήταν αφενός μεν αναξιοπρεπής, αφετέρου δε «αντιπαραγωγική», δημιουργώντας μία κατάσταση χωρίς διέξοδο;

(γ)  Αφού φαίνεται ότι πήραμε τον κατήφορο, χωρίς επιστροφή, ποιες θα είναι οι εξωτερικές συνέπειες της αδυναμίας μας (πνευματικής, ηθικής, πολιτικής, οικονομικής), οι οποίες ακόμη διαγράφονται σχετικά ασαφείς στον ορίζοντα, αλλά σύντομα θα εμφανισθούν, ψυχρές και ανελέητες, ενώπιον μας; 

 (δ) Υπάρχει διέξοδος τώρα, όταν ο κόσμος είναι τρομοκρατημένος – εδικά μετά τον απίστευτο προεκλογικό εκβιασμό, όπου σχεδόν όλοι οι Έλληνες αισθάνθηκαν βαθιά ντροπή, σε συνδυασμό με έναν γεμάτο θυμό φόβο;”

Επιλέγοντας συνειδητά να ξεκινήσουμε από το τελευταίο μέρος του τετραπλού ερωτήματος, θεωρούμε ότι κατ’ αρχήν, η όποια διέξοδος από το σημερινό στάδιο της κρίσης, δεν αφορά πλέον μόνο την Ελλάδα – ενώ φυσικά προϋποθέτει αισιοδοξία, θάρρος, τόλμη, «επάρκεια» και κανενός είδους «πολιτικούς» εκβιασμούς εκ μέρους τόσο της Πολιτείας, όσο και των Πολιτών της. Ειδικότερα, έχουμε την άποψη ότι είμαστε αντιμέτωποι με τις εξής τρεις, εξαιρετικά επικίνδυνες «συστημικές» απειλές:   

(α)  Με την απειλή μίας ανεξέλεγκτης κατάρρευσης του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, του δολαρίου δηλαδή, αφενός μεν σαν αποτέλεσμα της τεράστιας κρίσης που βιώνουν σήμερα οι Η.Π.Α., αφετέρου λόγω της ισχυροποίησης των «νομισματικών» ανταγωνιστών τους (Κίνα, Γερμανία). Είναι αυτονόητο βέβαια το ότι, τυχόν κατάρρευση του δολαρίου θα συμπαρασύρει τόσο τις Η.Π.Α., όσο και όλο τον υπόλοιπο κόσμο σε μία τρομακτική, σε μία πρωτόγνωρα καταστροφική «περιπέτεια», ανυπολόγιστων διαστάσεων (άρθρο μας).

Δυστυχώς, οι δύο λύσεις που προτάθηκαν από τις Η.Π.Α. στην τελευταία σύνοδο κορυφής των G20 (τοποθέτηση ορίων στα πλεονάσματα των εξωτερικών ισοζυγίων, σύνδεση των νομισμάτων με τα θεμελιώδη μεγέθη των οικονομιών τους), ουσιαστικά δεν υιοθετήθηκαν – επειδή τόσο η Γερμανία, όσο και η Κίνα αντέδρασαν, εκμεταλλευόμενοι την αδυναμία της υπερδύναμης και προασπίζοντας «εγωκεντρικά» τα δικά τους συμφέροντα.

Ο έλεγχος δε των κινήσεων των κεφαλαίων, ο οποίος έγινε αποδεκτός στη Σεούλ, ελάχιστα θα συνδράμει στην αντιμετώπιση της μητέρας των κρίσεων – ενώ έχει προβλεφθεί ήδη από τη Βραζιλία, η οποία θα επιβάλλει νέους φόρους (15% φόρο εισοδήματος επί τον κρατικών ομολόγων, τα οποία αγοράζονται από ξένους επενδυτές), με στόχο να σταματήσει την καταστροφική για τις εξαγωγές της κερδοσκοπική ανατίμηση του νομίσματος της (7% από τον Ιούνιο του 2010), παρά τον υψηλό πληθωρισμό.          

(β)  Με την απειλή διάλυσης της Ευρωζώνης (κατ’ επέκταση της ΕΕ), εάν δεν ακολουθήσει έγκαιρα η δημοσιονομική ενοποίηση της – πριν ακόμη δηλαδή προσβληθεί από τον κινεζικό ιό της αποβιομηχανοποίησης, πριν επιβληθεί το ΔΝΤ στις αδύναμες οικονομίες του Νότου (συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Ιρλανδίας), πριν χρεοκοπήσει ανεξέλεγκτα κάποια χώρα-μέλος της Ευρωζώνης, καθώς επίσης πριν «πυρποληθεί» ολοσχερώς η οικονομική βιωσιμότητα της πλειοψηφίας των κρατών της ΕΕ, από την ηγεμονική Γερμανία (στην οποία η αύξηση της παραγωγικότητας γίνεται εις βάρος των εργαζομένων της, αφού οι αμοιβές τους είναι κατά πολύ κατώτερες της απόδοσης τους – γεγονός που επιταχύνει την αποβιομηχανοποίηση των υπολοίπων «εταίρων» της Γερμανίας, όπως θα αναλύσουμε παρακάτω).   

(γ)  Με την απειλή χρεοκοπίας (στάσης πληρωμών) της Ελλάδας, σαν αποτέλεσμα της ελλειμματικής, ερασιτεχνικής διαχείρισης των οικονομικών της, εκ μέρους τόσο της σκιώδους, όσο και των επίσημων κυβερνήσεων της. Μία ενδεχόμενη βέβαια ανεξέλεγκτη χρεοκοπία της Ελλάδας (της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας κλπ), θα προκαλούσε μία επικίνδυνη «αλυσιδωτή αντίδραση» εντός και εκτός της Ευρωζώνης, με αποτελέσματα που είναι αδύνατον να προδιαγραφούν. Πόσο μάλλον όταν το «πείραμα» της αποκρατικοποίησης της εξουσίας, κατά το αμερικανικό «πρότυπο», επιχειρείται για πρώτη φορά από το ΔΝΤ σε μία χώρα της Ευρωζώνης.   Οι παραπάνω απειλές, κατά σειρά επικινδυνότητας, αναδεικνύουν το μέγεθος των αλληλένδετων προβλημάτων, με τα οποία είναι αντιμέτωπη όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά ολόκληρος ο πλανήτης – στα πλαίσια της ασύμμετρης παγκοσμιοποίησης, στην οποία έχουμε αναφερθεί στο παρελθόν. Ειδικά όσον αφορά τη χώρα μας, θεωρούμε ότι τα σημερινά αδιέξοδα οφείλονται περισσότερο στα τελευταία τριάντα χαμένα χρόνια και πολύ λιγότερο στην παγκόσμια συγκυρία – η οποία παραδόξως θα μπορούσε να λειτουργήσει θετικά, στην επίλυση των χρόνιων αδυναμιών της Ελλάδας.   

Κλείνοντας την εισαγωγή μας, οφείλουμε να τονίσουμε ότι, δεν πρέπει κανείς να συγχέει τους Αμερικανούς Πολίτες με το Καρτέλ της Wall Street και των τραπεζών (το οποίο ουσιαστικά κυβερνάει την υπερδύναμη), ούτε τους Γερμανούς Πολίτες με τη σκιώδη κυβέρνηση των βιομηχάνων της χώρας, οι οποίοι εκφράζονται μέσω του εκάστοτε καγκελαρίου. Επίσης όχι τους Κινέζους Πολίτες με την απολυταρχική διακυβέρνηση τους – πόσο μάλλον τους Έλληνες, με τους όποιους διεφθαρμένους πολιτικούς των τελευταίων 30 ετών.       

 

Η ΑΠΕΙΛΗ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΔΟΛΑΡΙΟΥ

 

Ένα νόμισμα είναι τόσο ισχυρό, όσο και η Οικονομία που «εκπροσωπεί» – ενώ επηρεάζεται πολύ λιγότερο από τις όποιες εξωτερικές συνθήκες, από όσο συνήθως πιστεύεται. Έτσι λοιπόν, η «προειδοποίηση» (warning) της κινεζικής εταιρείας αξιολόγησης Dagong Global Credit Rating, σε σχέση με το δολάριο, θα είχε πολύ μικρή σημασία, εάν η Οικονομία των Η.Π.Α. ήταν υγιής (ίσως οφείλουμε να εκφράσουμε εδώ την απορία μας, διαπιστώνοντας ότι ακόμη και η Κίνα διαθέτει πλέον δικές της εταιρείες αξιολόγησης, σε αντίθεση με την ΕΕ, η οποία «άγεται και φέρεται» από τις «τρείς αδελφές»).

Επειδή όμως δυστυχώς δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, αφού το Καρτέλ έχει σχεδόν απομυζήσει το άλλοτε «καπιταλιστικό σφρίγος» της υπερδύναμης, μετατρέποντας το αμερικανικό όνειρο σε σκοτεινό εφιάλτη, η κινεζική αναφορά «ήχησε» μάλλον σαν την τελευταία προειδοποίηση ενός τρομακτικού σεναρίου, το οποίο θα έπρεπε πάση θυσία να αποφευχθεί – αν και ολόκληρος ο κόσμος πρέπει ήδη να πάρει τα μέτρα του, για εκείνη την περίπτωση που δεν θα «ξεπεραστεί» τελικά το μοιραίο.

 

«Το δολάριο κρέμεται από μία λεπτή κλωστή», αναφέρει η δεκασέλιδη έκθεση της κινεζικής εταιρείας, συνεχίζοντας: «Η εξαιρετικά επεκτατική πολιτική της Fed απειλεί να μειώσει την ελκυστικότητα των επενδυτικών προϊόντων σε δολάρια, για όλους τους ξένους επενδυτές…….Σε τελική ανάλυση, η υποτίμηση του δολαρίου υποδηλώνει ότι, η ικανότητα αποπληρωμής των υποχρεώσεων των Η.Π.Α. ευρίσκεται λίγο πριν από την κατάρρευση της….Το αποτέλεσμα ενός τέτοιου ενδεχομένου θα ήταν ένα αθεράπευτο χάος στο διεθνές νομισματικό σύστημα..».

Προφανώς, όταν μία τέτοια έκθεση προέρχεται από τον μεγαλύτερο δανειστή των Η.Π.Α. (τα τελευταία χρόνια, ο μεγαλύτερος αγοραστής των αμερικανικών ομολόγων δημοσίου ήταν η People’s Bank of China), όχι μόνο δεν συμβάλλει στην επίλυση του προβλήματος αλλά, αντίθετα, το επιδεινώνει τα μέγιστα. Εκτός αυτού, η πιστοληπτική ικανότητα των Η.Π.Α. εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από την Κίνα – ειδικότερα, από τη διάθεση/θέληση/κίνητρα της να συνεχίσει να χρηματοδοτεί περαιτέρω τα τεράστια αμερικανικά ελλείμματα.

Ας μην ξεχνάμε ότι, ακόμη και οι «αγγλοσαξονικές» εταιρείες αξιολόγησης στο παρελθόν, όπως η Standard & Poor’s, έδωσαν την κορυφαία αξιολόγηση στις Η.Π.Α. (ΑΑΑ) μόνο υπό την προϋπόθεση της διατήρησης του δολαρίου σαν παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Εάν το δολάριο έχανε αυτή τη θέση, εάν δηλαδή οι Η.Π.Α. δεν θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν στο δικό τους νόμισμα, με τα σημερινά, εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια, τότε η πιστοληπτική τους αξιολόγηση θα βρισκόταν σε άμεσο κίνδυνο.

Στην περίπτωση όμως που η Κίνα δεν θα ήταν πρόθυμη να συνεχίσει να αγοράζει ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου, το δολάριο θα έχανε τη θέση του σαν παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα και οι Η.Π.Α. θα έχαναν την κορυφαία αξιολόγηση της πιστοληπτικής τους ικανότητας – με αποτέλεσμα να αυξηθούν άμεσα τα επιτόκια του δημοσίου (και ιδιωτικού) χρέους της. Η Fed θα αναγκαζόταν τότε να επέμβει για πολλοστή φορά με «πληθωριστικά δολάρια», οπότε θα ακολουθούσαν περαιτέρω «απομειώσεις» των στοιχείων ενεργητικού των αμερικανικών τραπεζών, θα έπρεπε να διασωθούν ακόμη περισσότερες τράπεζες από το κράτος (φορολογουμένους), επίσης ασφαλιστικές εταιρείες κοκ.

Επί πλέον, πολλές κεντρικές τράπεζες στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι οποίες διατηρούν υψηλά αποθέματα σε δολάρια, θα έπρεπε να αυξήσουν τα κεφάλαια τους, για να αντισταθμίσουν την πτώση (υποτίμηση) του δολαρίου – οπότε θα επακολουθούσε μία τεράστια χρηματοπιστωτική κρίση η οποία, σε συνδυασμό με ένα απίστευτο συναλλαγματικό χάος, θα οδηγούσε στην πλήρη αποσταθεροποίηση ολόκληρο τον πλανήτη.        

 

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

 

Αν και το παραπάνω σενάριο είναι τρομακτικό, δεν μπορεί παρά να επικρατήσει αργά ή γρήγορα, εάν η αμερικανική οικονομία δεν κατορθώσει να  θεραπεύσει σύντομα τα τεράστια προβλήματα της. Η πρόσφατη δε απόφαση της Fed να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη ρευστότητα, με 600 δις $ καθαρά (Quantitative Easing 2), αφενός μεν απλά καθυστερεί το μοιραίο, αφετέρου τοποθετεί εναντίον των Η.Π.Α. ολόκληρο τον υπόλοιπο κόσμο. Είναι όμως σε θέση να λύσει ειρηνικά τα προβλήματα της η υπερδύναμη και πόσον καιρό έχει αλήθεια στη διάθεση της; Τα μεγέθη που ακολουθούν είναι αποκαλυπτικά:  

 

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Βασικά μεγέθη της αμερικανικής οικονομίας

 

Πηγή: Spiegel

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

 

Όπως φαίνεται καθαρά από τον Πίνακα Ι, η αρνητική εξέλιξη των μεγεθών της αμερικανικής οικονομίας είναι τρομακτική – μία κατάσταση που μάλλον θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο, όταν το δημόσιο χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ, ξεπεράσει το κρίσιμο σημείο, το οποίο για τη συγκεκριμένη χώρα (διαφέρει από κράτος σε κράτος) είναι το 90%. Στην περίπτωση που συμβεί κάτι τέτοιο, έχουμε την άποψη ότι, αφενός μεν το Κεφάλαιο (πολυεθνικές κλπ) θα εγκαταλείψει μαζικά τη χώρα, «μεταναστεύοντας» στην Ασία, αφετέρου δε θα ακολουθήσουν τεράστιες αναταραχές και εξεγέρσεις, εντός της πολυπολιτισμικά «ευαίσθητης» αμερικανικής κοινωνίας – πιθανότατα όταν η ανεργία ξεπεράσει το «όριο ανοχής» της, το οποίο τοποθετείται στο 12% (επίσημος δείκτης).   

Περαιτέρω, παρά το ότι η ανεργία τώρα υπολογίζεται επίσημα στο 10%, εάν συμπεριλάβει κανείς αυτούς που έχουν σταματήσει να αναζητούν εργασία και δεν δηλώνονται πουθενά, φαίνεται να πλησιάζει το 20%. Μόνο το Σεπτέμβριο χάθηκαν 100.000 θέσεις εργασίας, με αποτέλεσμα να κατηγορείται ο αμερικανός πρόεδρος με τα παρακάτω προσβλητικά λόγια: «Η Αμερική κυβερνάται από ένα φάντασμα. Η ισχυρότερη χώρα του κόσμου καθοδηγείται από τα όνειρα ενός ιθαγενή της φυλής των Luo, από τη δεκαετία του ’50» (D’ Souzas). Ο επόμενος Πίνακας είναι επίσης χαρακτηριστικός:

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: Εξέλιξη δημοσίου χρέους σε τρις $, Δημόσιο χρέος σε ποσοστά του ΑΕΠ, έλλειμμα (πλεόνασμα) σε τρις $

 

* Πρόβλεψη της αμερικανικής κυβέρνησης

Πηγή: Spiegel

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Σημείωση: Το χρέος των νοικοκυριών στη χώρα πλησιάζει τα 14 τρις $ (100% του ΑΕΠ), ενώ έχει 20πλασιασθεί, σε σχέση με τη δεκαετία του ’70. 

 

Από τον Πίνακα ΙΙ τεκμηριώνονται, μεταξύ άλλων, τα καταστροφικά αποτελέσματα της εφαρμογής του νεοφιλελευθερισμού, του κυρίαρχου δόγματος καλύτερα του μονοπωλιακού καπιταλισμού, στις Η.Π.Α. – από τον τότε πρόεδρο Ronald Reagan, για τον οποίο το κράτος δεν αποτελούσε τη λύση για τα προβλήματα, αλλά ήταν το ίδιο πρόβλημα (ως γνωστόν, «απελευθέρωσε» τις αγορές, άνοιξε τα κλειστά επαγγέλματα, αποκρατικοποίησε ακόμη και τις κοινωφελείς επιχειρήσεις, ενίσχυσε τα μέγιστα το Κεφάλαιο, το οποίο σήμερα προσπαθεί να διαφύγει στην Ασία από την «έξοδο κινδύνου», μείωσε τους ανώτατους φορολογικούς συντελεστές από το 70% στο 28% κλπ). Στην εποχή του δόθηκε τεράστια σημασία στον τραπεζικό κλάδο, ο οποίος διπλασίασε έκτοτε την κερδοφορία του – ενώ πριν τη χρηματοπιστωτική κρίση, το 40% των κερδών όλων των αμερικανικών επιχειρήσεων προερχόταν από τον τραπεζικό τομέα.

Η μοναδική θετική περίοδος (πλεόνασμα) ήταν επί της δεύτερης προεδρίας του Bill Clinton – η χειρότερη επί B Obama. Εδώ οφείλουμε να επισημάνουμε την επίδραση των επιτοκίων στο δανεισμό, αφού το βασικό επιτόκιο της Fed μειώθηκε από περίπου 18% τη δεκαετία του ’80, στο 0% – 0,25% σήμερα («επιτρέποντας» ουσιαστικά, αν όχι εσκεμμένα από το κτήνος, μία αντίστοιχη με την Ελλάδα και πολλές άλλες χώρες, υπερχρέωση της υπερδύναμης). Λόγω του ότι δε ο χειρισμός της οικονομίας μέσω των βασικών επιτοκίων έχει εξουδετερωθεί (το επιτόκιο θα έπρεπε να είναι αρνητικό, στο -6% ίσως, κάτι που όμως δεν είναι εφικτό), η Fed αναγκάσθηκε να χρησιμοποιήσει το «εργαλείο» της πιστωτικής επέκτασης, επεμβαίνοντας ενεργά (αντισυμβατικά) στη λειτουργία της αγοράς. Έτσι, από το 2008 αυξήθηκε το ενεργητικό της κατά 1,4 τρις $, υπερδιπλασιαζόμενο (είναι ίσως σήμερα η πιο επικίνδυνη τράπεζα στον κόσμο).

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ: Απασχολούμενοι εργάτες στη μεταποίηση (Βιομηχανία) σε εκ., ποσοστό ανεργίας σε μεσοσταθμικά ποσοστά πενταετίας.

 

* Το 20,7% των συνολικά εργαζομένων

** Το 9% των συνολικά εργαζομένων (πρόβλεψη)

*** Πρόβλεψη ΟΟΣΑ

Πηγή: ΟΟΣΑ

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

 

Από τον Πίνακα ΙΙΙ φαίνεται η τεράστια αποβιομηχανοποίηση των Η.Π.Α., ειδικά μετά το 2000 (φούσκα του διαδικτύου), γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και αν υποτιμηθεί το δολάριο, πολύ δύσκολα θα αυξηθούν οι αμερικανικές εξαγωγές, «ελλείψει» εξαγώγιμων προϊόντων. Εάν στα προβλήματα αυτά προσθέσουμε και μία νέα κρίση στην αγορά ακινήτων, με τις περαιτέρω προβλεπόμενες μειώσεις της αξίας τους, της τάξης του 15% (άρθρο μας), καθώς επίσης την απειλή των «διαδικτυακών καζίνο», οι ωρολογιακές βόμβες στα θεμέλια της υπερδύναμης είναι τουλάχιστον τρομακτικές.   

 

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΝΟΥΜΕΡΟ 2 (QUANTITATIVE EASING II)

 

Συνεχίζοντας, οι Η.Π.Α., στις οποίες ζουν 45 εκ. άνθρωποι πλέον κάτω από το κατώτατο όριο της φτώχειας, ενώ το 25% των παιδιών τρέφονται με κρατικά κουπόνια για δωρεάν φαγητό, δεν φαίνεται δυστυχώς να είναι σε θέση να καταπολεμήσουν ορθολογικά τα προβλήματα τους. Ακριβώς για το λόγο αυτό, παρά τις αντιδράσεις των υπολοίπων δυνάμεων του πλανήτη, η Fed αποφάσισε να ενισχύσει τη ρευστότητα ακόμη μία φορά, με την «ποσοτική διευκόλυνση νούμερο 2» (QE 2). Με βάση το συγκεκριμένο πρόγραμμα λοιπόν, θα αγοράζει, μέχρι τα μέσα του 2011, επί πλέον ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου, λήξεως από 2 έως 10 έτη, αξίας 75 δις $ μηνιαία (συνολικά 600 δις $ καθαρά ή 800 δις $ μικτά).

Το νέο πρόγραμμα της Fed θεωρείται «εχθρικό» από όλες τις υπόλοιπες χώρες. Ο λόγος είναι το ότι, στην ήδη υπάρχουσα «καθαρή προσφορά» δολαρίων, ανάλογου ύψους με τα ετήσια ελλείμματα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών (-430 δις $ σήμερα), θα προστεθεί πιθανότατα μία νέα «εξαγωγή κεφαλαίων». Η «εξαγωγή» αυτή, η εκροή καλύτερα, θα είναι πιθανότατα αντίστοιχου ύψους με τα ελλείμματα (περί τα 500 δις $), επειδή η επί πλέον ρευστότητα που προσθέτει η Fed στο «κυκλοφοριακό σύστημα» δεν φαίνεται να απορροφάται από τους αμερικανούς καταναλωτές ή τις παραγωγικές επιχειρήσεις – οπότε θα κατευθυνθεί (επενδυθεί) στο εξωτερικό, πολλαπλασιάζοντας τα πληθωριστικά δολάρια.

Ουσιαστικά δηλαδή, για παράδειγμα καλύτερα, οι αμερικανικές επιχειρήσεις (θα) αγοράζουν με φρεσκοεκτυπωμένα δολάρια, με χαρτιά αμφιβόλου ποιότητας, υγιείς εταιρείες στο εξωτερικό, δανειζόμενες με 1% επιτόκιο και ανταλλάσσοντας τα επικίνδυνα δολάρια με άλλα νομίσματα – εξάγοντας έτσι τον πληθωρισμό σε ολόκληρο τον πλανήτη, όπως τρία χρόνια πριν εξήγαγαν τη χρηματοπιστωτική κρίση. Τα δάνεια τους δε αυτά, όταν θα πρέπει κάποτε να επιστραφούν, θα είναι ουσιαστικά πολύ λιγότερα – αφού θα έχει προηγηθεί μία μεγάλη υποτίμηση του δολαρίου (βλέπε επενδύσεις των αμερικανών «γκουρού» σε Γερμανία, Ελβετία, Κίνα κλπ). Φυσικά οι τοποθετήσεις σε επιλεγμένες μετοχές αμερικανικών εταιρειών, οι οποίες επεκτείνονται στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, είναι αρκετά συμφέρουσες, για τον ίδιο λόγο – υπό την προϋπόθεση της αποφυγής της μητέρας των κρίσεων, η οποία θα καταβαράθρωνε τα χρηματιστήρια όλου του κόσμου.       

Οι χώρες τώρα που θα κατευθυνθούν τα νέα δολάρια, είναι κυρίως εκείνες, με τις οποίες το εμπορικό ισοζύγιο των Η.Π.Α. είναι ελλειμματικό (Κίνα κλπ), αφού αυτές αναπτύσσονται με υψηλούς ρυθμούς. Οι κεντρικές τράπεζες τώρα των κρατών αυτών, για να εμποδίσουν μία ισχυρή ανατίμηση των νομισμάτων τους, η οποία θα μείωνε τη διεθνή ανταγωνιστικότητα τους, θα υποχρεωθούν να αγοράσουν τις τεράστιες ποσότητες των (πετρο) δολαρίων, αυξάνοντας τα συναλλαγματικά τους αποθέματα.

Μοναδική ίσως εξαίρεση αποτελεί η Ευρωζώνη, η οποία διατηρεί την ισοτιμία του Ευρώ χαμηλά, χωρίς να υποχρεώνεται να αγοράζει δολάρια – με τη βοήθεια των κρίσεων χρέους των ελλειμματικών κρατών της (Ιρλανδία, Ελλάδα, Πορτογαλία κλπ). Χάρη στην Ελλάδα λοιπόν αποφεύγει μέχρι σήμερα τον κίνδυνο, ενώ, σε περίπτωση ανάγκης, θα προστεθούν και κάποιες άλλες χώρες του Νότου.

Για παράδειγμα, αντί να αγοράσει η ΕΚΤ δολάρια, για να διατηρήσει χαμηλή την ισοτιμία του Ευρώ, όπως κάνουν οι αναπτυσσόμενες χώρες, «προβάλλει» με έντεχνες ανακοινώσεις τις κρίσεις των ελλειμματικών χωρών της Ευρωζώνης – οπότε οι επενδυτές δεν τοποθετούνται μαζικά στο κοινό νόμισμα, με αποτέλεσμα να διατηρείται σταθερή η ισοτιμία του, χωρίς το κόστος αγοράς δολαρίων (προς όφελος κυρίως της Γερμανίας).

Ουσιαστικά, ο στόχος είναι μία ισοτιμία ευρώ/δολαρίου μεταξύ 1,25 και 1,45 έτσι ώστε, αφενός μεν να μην προβληματίζονται οι Γερμανοί εξαγωγείς, αφετέρου να μην ακριβαίνουν δυσανάλογα οι πρώτες ύλες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη βιομηχανία – πετρέλαιο, μέταλλα κλπ. Η ανακοίνωση λοιπόν του υψηλοτέρου ελλείμματος της Ελλάδας για το 2009, τα «σκληρά μέτρα» που ανακοινώνονται από τον κ.Junger, όπως και τα πρόσφατα, αυξημένα προβλήματα της Ιρλανδίας, εξυπηρετούν τα μέγιστα τις εκτός ΕΕ εξαγωγές της Γερμανίας. Προφανώς δε, είναι προτιμότερο να εξάγει κανείς σε χώρες, το νόμισμα των οποίων είναι υποτιμημένο (Κίνα), παρά σε χώρες με υπερτιμημένο και επομένως επικίνδυνο νόμισμα (Η.Π.Α.).  

 

Η ΑΠΕΙΛΗ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΕ

 

Η οικονομική «ευρωστία» των ευρωπαϊκών κρατών διαφοροποιείται μεταξύ τους, όσο ποτέ άλλοτε μέχρι σήμερα – γεγονός που διαφαίνεται επίσης από την εξέλιξη των χρηματιστηριακών δεικτών τους. Για παράδειγμα, η Σουηδία εμφανίζει ανάπτυξη της τάξης του 4,4% για το 2010, με το χρηματιστήριο της να είναι 27% υψηλότερα από την αρχή του έτους – ενώ στην Ελλάδα «μαίνεται» η ύφεση, ύψους περί το 4%, με το χρηματιστήριο της εντελώς απαξιωμένο (μειωμένο περί το 30% από την αρχή του 2010). Όσον αφορά δε την Ευρωζώνη, μόνο η Γερμανία και η Αυστρία παρουσιάζουν ανάπτυξη το 2010 (τα χρηματιστήρια τους επίσης), ενώ ακόμη και η έντονα εξαγωγική Ολλανδία φαίνεται να παραμένει σε ύφεση.

Η μη ισορροπημένη εξέλιξη των οικονομιών της Ευρώπης έγινε φανερή με το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης – χωρίς αυτό να σημαίνει ότι προκλήθηκε από αυτήν. Η πραγματική αιτία της «ανισορροπίας», μεταξύ των ισχυρών και αδύναμων χωρών της ΕΕ, είναι κυρίως η διαφοροποιημένη ανταγωνιστικότητα τους. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, από το ξεκίνημα της Ευρωζώνης μέχρι πρόσφατα (1999 – 2008), το κόστος εργασίας ανά μονάδα, το κόστος παραγωγής καλύτερα ενός συγκεκριμένου προϊόντος, μειώθηκε στη Γερμανία κατά 5%, επειδή οι μισθολογικές αυξήσεις των γερμανών εργαζομένων «συγκρατήθηκαν» ανάλογα (κάτι που εφαρμοζόταν στις Η.Π.Α. από το 1978, αφού ο πραγματικός ετήσιος μισθός ήταν τότε 45.879 $, έναντι 45.123 $ το 2007 – με αποτέλεσμα η υπερβάλλουσα κατανάλωση των αμερικανών πολιτών να χρηματοδοτείται από τα ενυπόθηκα δάνεια, τα οποία στηρίζονταν στις εγγυήσεις της γνωστής φούσκας των ακινήτων).

Αντίθετα, στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, το κόστος εργασίας αυξήθηκε μεταξύ 25% και 30% – γεγονός που επιβάρυνε ανάλογα τα προϊόντα τους. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο λοιπόν, τα γερμανικά προϊόντα έγιναν πολύ πιο ελκυστικά για τους καταναλωτές, ενώ οι χώρες της Νότιας Ευρώπης έγιναν μη ανταγωνιστικές. Το γεγονός αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τη σταδιακή αποβιομηχανοποίηση τους, η οποία επιδεινώθηκε από την κινεζική επιδημία.  Παρά το ότι λοιπόν συνηθίζουμε να κατηγορούμε τη χώρα μας, «θυματοποιούμενοι» ως συνήθως, η «διάρρηξη» του παραγωγικού ιστού της δεν οφείλεται μόνο στην «πολιτική διαφθορά» ή, έστω, στην «αναλγησία/οκνηρία» των Ελλήνων αλλά, κυρίως, στις παραπάνω εξωτερικές συνθήκες – ενώ δεν είναι δικό μας αποκλειστικά «προνόμιο», αφού συνέβη στην πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ (επίσης στις Η.Π.Α., με «δράστες» την Ιαπωνία στην αρχή και την Κίνα αργότερα).

Τα υπόλοιπα σοβαρά προβλήματα τώρα, με τα οποία ευρίσκονται αντιμέτωπες όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές χώρες (ελλείμματα, δημόσιο χρέος κλπ) είναι εν μέρει τα αποτελέσματα της απώλειας της ανταγωνιστικότητας τους. Ειδικά οι ελλειμματικές χώρες της Ευρωζώνης, μη έχοντας     

(α) συναλλαγματικές δυνατότητες (υποτίμηση του νομίσματος τους για να μειώνουν πληθωριστικά το χρέος τους, για να ενισχύουν τις εξαγωγές και τον τουρισμό, μειώνοντας ταυτόχρονα τις εισαγωγές κλπ),

(β) νομισματικές δυνατότητες (αυτόνομη κεντρική τράπεζα για τη διαχείριση των επιτοκίων κ.ά.), καθώς επίσης

(γ) δημοσιονομικές δυνατότητες (η Ε.Ε. ζητούσε επίμονα την άμεση τήρηση του Συμφώνου Σταθερότητας και τη μείωση των ελλειμμάτων, με όλα όσα όλα αυτά συνεπάγονται – περιορισμό των μισθών, λιτότητα, μειωμένη ζήτηση με το φόβο του αποπληθωρισμού κ.ά.), είναι αδύνατον να εξέλθουν αυτόνομα από τα προβλήματα των οικονομιών τους (άρθρο μας). Μοναδική τους δυνατότητα είναι η μείωση των μισθών και/ή η απόλυση των εργαζομένων τους – κάτι που όμως εκβάλλει σε μία επικίνδυνη ύφεση, αν όχι σε στασιμοπληθωρισμό, σε συνδυασμό με έντονες κοινωνικές αναταραχές. Η ευθύνη της μεταπολεμικής Γερμανίας εν προκειμένω είναι ολοφάνερη (άρθρο μας), αφού μία νομισματική ένωση είναι αδύνατον να λειτουργήσει σωστά, εάν οι χώρες που τη συναποτελούν ενεργούν εγωιστικά, με στόχο το δικό τους αποκλειστικά συμφέρον.

Συνεχίζοντας, εκτός από το ότι η Ευρωζώνη είναι αδύνατον να παραμείνει ενωμένη, εάν δεν επιλυθούν τα προβλήματα της διαφορετικής ανταγωνιστικότητας των κρατών-μελών της, είναι επίσης αδύνατον να λειτουργήσει σωστά η ΕΚΤ. Κάποια στιγμή οφείλει να αποφασίσει σε ποιες ακριβώς χώρες θα προσαρμόσει, θα κατευθύνει καλύτερα την πολιτική της. Οι ισχυρές οικονομίες έχουν άμεση ανάγκη από υψηλότερα επιτόκια, έτσι ώστε να περιορίζονται οι πληθωριστικές πιέσεις από την ανάπτυξη τους. Αντίθετα, για τις αδύναμες οικονομίες, πόσο μάλλον για τις ελλειμματικές, απαιτούνται χαμηλά επιτόκια, έτσι ώστε να ενισχύονται τόσο οι καταναλωτές, όσο και οι επιχειρήσεις τους.

Εάν λοιπόν συνεχίσει να αναπτύσσεται η Ευρώπη με διαφορετική δυναμική, η ΕΚΤ θα έλθει αντιμέτωπη με το παραπάνω δίλημμα – όπου πιθανότατα, εάν δεν έχει εκλεγεί μέχρι τότε Γερμανός στην προεδρία της, θα προσαρμόσει την πολιτική της στην πλειοψηφία των αδύναμων οικονομιών (εάν τυχόν βέβαια εκλεγεί Γερμανός το 2011, η ΕΚΤ θα αυξήσει άμεσα τα επιτόκια της, προσαρμόζοντας τα στις ισχυρές οικονομίες, οπότε ο Ευρωπαϊκός Νότος θα καταστραφεί/υποδουλωθεί εντελώς).

Εν τούτοις, δεν υπάρχει ακόμη ανάγκη αύξησης των βασικών επιτοκίων, επειδή στις χώρες που αναπτύσσονται με ισχυρούς ρυθμούς, ο πληθωρισμός παραμένει χαμηλός. Παραδόξως δε, οι ασθενείς χώρες της Ευρώπης ενισχύουν έμμεσα την ανάπτυξη των ισχυρών – αφού τα χαμηλά επιτόκια της ΕΚΤ, τα οποία είναι προσαρμοσμένα στις ανάγκες των ελλειμματικών οικονομιών της ΕΕ, ωθούν ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη των πλεονασματικών. Οι χώρες αυτές (κυρίως η Γερμανία), επειδή εξασφαλίζουν πολύ εύκολα χαμηλότοκα δανειακά κεφάλαια, (τόσο ο δημόσιος, όσο και ο ιδιωτικός τομέας τους) συνεχίζουν να επενδύουν – μειώνοντας ακόμη περισσότερο το κόστος παραγωγής και αυξάνοντας την ανταγωνιστικότητα τους.

Περαιτέρω, τόσο οι Σκανδιναβικές χώρες, όσο και η Γερμανία, στήριξαν την ανάπτυξη τους σε μεγάλο βαθμό (περί το 35%), εξάγοντας στις αναπτυσσόμενες οικονομίες του πλανήτη – κατευθύνοντας έντεχνα τη χρηματοδότηση από τις τράπεζες στις εξαγωγικές κυρίως επιχειρήσεις τους. Αντίθετα, οι χώρες που δεν κατάφεραν να εξάγουν στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, περιοριζόμενες στις αγγλοσαξονικές, δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν τη χρηματοπιστωτική κρίση – συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, καθώς επίσης της Μ. Βρετανίας η οποία όμως, έχοντας το δικό της νόμισμα, μπορεί να κάνει χρήση των ίδιων «εργαλείων» με τις Η.Π.Α. (αύξηση της ρευστότητας, ποσοτικές διευκολύνσεις, διολίσθηση του νομίσματος κλπ).

Οι υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, αυτές δηλαδή που δεν είναι μέλη της Ευρωζώνης και ειδικά τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, έχουν επίσης διαφορετικά επίπεδα εξέλιξης μεταξύ τους – γεγονός που «αντικατοπτρίζεται» από τους δείκτες των χρηματιστηρίων τους. Το χρηματιστήριο της Εσθονίας αυξήθηκε κατά 65%, της Βουλγαρίας μειώθηκε κατά -20%, ενώ η Πολωνία εμφάνισε τη μεγαλύτερη πρόοδο από όλες τις άλλες. Η Ουκρανία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία ξέφυγαν (;) από τη χρεοκοπία με τη «βοήθεια» του ΔΝΤ, το οποίο όμως τις οδήγησε σε μία τεράστια ύφεση. Αντίθετα, τόσο η Πολωνία, όσο και οι χώρες της Βαλτικής, παρουσίασαν μία ισχυρότατη ανάπτυξη.   

Ολοκληρώνοντας, ειδικά όσον αφορά την Ευρωζώνη, όπου η Γερμανία λειτουργεί δυστυχώς επεκτατικά, ενώ καμία χώρα-μέλος δεν έχει τη δυνατότητα να τυπώσει χρήματα, είναι απαραίτητη, είτε (α)  η δημοσιονομική της ένωση, είτε (β) η «εκδίωξη» της Γερμανίας. Διαφορετικά θα διαλυθεί τόσο η Ευρωζώνη, όσο και ολόκληρη η Ενωμένη Ευρώπη – πολύ πιο σύντομα, από ότι φανταζόμαστε, ενδεχομένως εντός των επομένων δύο ετών (εάν βέβαια δεν «επιλέξει» την υποδούλωση της από τη Γερμανία, με διακοσμητικό «συνεργάτη» της τη Γαλλία).

 

Η ΑΠΕΙΛΗ ΧΡΕΟΚΟΠΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

 

Σύμφωνα με τον Πίνακα ΙV που ακολουθεί, η Ελλάδα δεν πρόκειται να αποφύγει τη χρεοκοπία, εάν δεν μεσολαβήσει μία σημαντική διαγραφή δημοσίων χρεών, σε συνδυασμό με την αναδιάρθρωση των υπολοίπων (επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής, με χαμηλά επιτόκια).

 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙV: ΑΕΠ, ύφεση, έλλειμμα και δημόσιο χρέος σε εκ. €

 

 Πηγή: Υπουργείο Οικονομικών – Προσχέδιο προϋπολογισμού 2011

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

*  Πρόβλεψη υπουργείου οικονομικών (η πρόβλεψη για το έλλειμμα 2009-2010 αναθεωρήθηκε ήδη προς το χειρότερο).

** Έλλειμμα με την εφαρμογή του προγράμματος, σύμφωνα με το υπουργείο – ΑΕΠ όχι από τους πίνακες, αλλά από την αφαίρεση της προβλεπόμενης από το υπουργείο ύφεσης, χωρίς την τεχνητή αύξηση του ΑΕΠ λόγω πληθωρισμού ή της ενδεχόμενης αναθεώρησης του, όπως συνέβη το 2006 (μαύρη οικονομία)

*** 2009, 2010 και 2011 σύμφωνα με το υπουργείο – 2012, 2013 και 2014 με πρόσθεση ελλειμμάτων

Σημείωση: Δεν υπολογίζουμε την επί πλέον επιδείνωση του ελλείμματος από τα δημόσια ιδρύματα, όπως ανακοινώθηκε.   

 

Τα συνολικά ελλείμματα της Ελλάδας για την περίοδο 2010-2014 (Πίνακας ΙV),  θα διαμορφωθούν (αισιόδοξα) στα 67,252 δις € (μάλλον θα ξεπεράσουν τα 80 δις €) τα οποία πρέπει επίσης να χρηματοδοτηθούν. Όμως, ακόμη και αν δεχθούμε ότι θα βρεθούν πρόθυμοι δανειστές, κάτι για το οποίο αμφιβάλλουμε, η εξόφληση των 110 δις € το 2014 ή, έστω, αργότερα, είναι εκτός κάθε πραγματικότητας.

Ταυτόχρονα, με δημόσιο χρέος στο 167% του ΑΕΠ (στην καλύτερη περίπτωση), είναι αδύνατον να δανεισθεί ποτέ η χώρα μας από τις αγορές – πόσο μάλλον με φυσιολογικά επιτόκια. Επομένως, εάν δεν ενεργήσει αμέσως, πολύ δύσκολα θα αποφύγει τη χρεοκοπία – σε καμία περίπτωση την ελεγχόμενη, καταλήγοντας προτεκτοράτο είτε της Γερμανίας (το πιθανότερο), είτε των Η.Π.Α.

Κάτι τέτοιο θα οφειλόταν βέβαια αποκλειστικά και μόνο στις μέχρι σήμερα κυβερνήσεις μας, αφού το μοναδικό μας πρόβλημα είναι το δημόσιο χρέος, σε συνδυασμό με τα ελλείμματα του προϋπολογισμού μας, οφειλόμενα κυρίως στη σπατάλη του κρατικού μηχανισμού – όταν οι περισσότερες άλλες χώρες της ΕΕ έχουν ταυτόχρονα προβλήματα τραπεζών (ιδίως η Γερμανία, στις τράπεζες της οποίας η Ιρλανδία χρωστάει άνω των 150 δις €), μεγάλες αναταράξεις στις αγορές ακινήτων (ιδίως η Ισπανία και η Ιρλανδία), ανεργία (Ισπανία), υψηλό συνολικό χρέος (Ιρλανδία, περί το 1.300% του ΑΕΠ), ελάχιστα περιουσιακά στοιχεία στην ιδιοκτησία του κράτους (Μ. Βρετανία), ανελαστικές δημόσιες δαπάνες (Πορτογαλία), αδυναμία ανάπτυξης (Ιταλία) κλπ.    

 

ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΡΧΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

 

(α)  Απαντώντας τώρα στο πρώτοι ερώτημα που θέσαμε στην αρχή του κειμένου μας, στο εάν θα μπορούσε δηλαδή να γίνει κάτι από την αρχή του έτους (2009) μέχρι τον Οκτώβριο, για να μην βρεθούμε σε τόσο δύσκολη θέση, έχουμε την άποψη ότι, εάν συγκρατούσαμε τους μισθούς και μειώναμε άμεσα τις δαπάνες του δημοσίου, εισάγοντας κάποιες ΔΕΚΟ στο χρηματιστήριο και εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα το δανεισμό μας για το επόμενο έτος, αφού γνωρίζαμε τι θα συνέβαινε διεθνώς (άρθρο μας), θα είχαμε αποφύγει τον κίνδυνο της χρεοκοπίας – παραμένοντας βέβαια σε «επικίνδυνα νερά», όπως και οι υπόλοιπες χώρες του Νότου, λόγω της αδύναμης ανταγωνιστικότητας μας. Φυσικά δεν έπρεπε σε καμία περίπτωση να προκηρύξουμε τις εκλογές του 2009, οι οποίες έδωσαν την προτελευταία βολή στην οικονομία μας (η χαριστική βολή δόθηκε τον Απρίλιο του 2010). Ο Πίνακας V που ακολουθεί τεκμηριώνει τη θέση μας, όσον αφορά την έκρηξη των δαπανών του δημοσίου και τις τεράστιες ευθύνες της Πολιτικής:

 

ΠΙΝΑΚΑΣ V: Διαφορά δαπανών μεταξύ 2006 και 2009

 

Πηγή: Υπουργείο Οικονομικών    

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

* Χωρίς τόκους και χρεολύσια

 

Από τον Πίνακα V, διαπιστώνεται η «έκρηξη» των πρωτογενών δαπανών του δημοσίου μέσα σε τρία μόλις έτη – τόσο σε απόλυτα μεγέθη, όσο και σε ποσοστιαία επί του εκάστοτε ΑΕΠ. Εάν δεν είχαν αυξηθεί οι δαπάνες κατά το τεράστιο ποσόν των 18 δις € τότε, με έσοδα 50 δις € και με τόκους 12 δις €, μηδενίζοντας τις δημόσιες επενδύσεις (έλλειμμα δημοσίων επενδύσεων 2009 ύψους 7,19 δις € !), θα είχαμε έλλειμμα κάτω από το 3% επί του ΑΕΠ μας! Προφανώς λοιπόν το πρόβλημα ευρίσκεται στις δαπάνες και όχι στην «ελλιπή φορολογική συνείδηση», ή όπου αλλού θα ήθελε να το «μεταθέσει» η πολιτική μας ηγεσία (κυρίως στην Πολιτεία επομένως και πολύ λιγότερο στους Πολίτες).     

(β)  Όσον αφορά τώρα το δεύτερο ερώτημα, το εάν δηλαδή η προσέγγιση της ΕΕ, του ΔΝΤ και άλλων οργανισμών, ως περίπου επαίτες, ήταν αφενός μεν αναξιοπρεπής, αφετέρου δε «αντιπαραγωγική», δημιουργώντας μία κατάσταση χωρίς διέξοδο, θεωρούμε ότι ισχύει απόλυτα – αφού ακόμη και τότε (τέλη του 2009) είχαμε αρκετές λύσεις στη διάθεση μας (εθνικά ομόλογα, περιορισμός των μισθών, μείωση των δημοσίων δαπανών, εκμετάλλευση της δημόσιας περιουσίας κλπ – άρθρο μας), ενώ εμείς ουσιαστικά «συμπεριλάβαμε» το ΔΝΤ στη «διάσωση» της Οικονομίας μας (άρθρο μας: Το χρονικό της αποτυχίας), κάτι που ίσως αποφύγει η Ιρλανδία.      

(γ)  Στο τρίτο ερώτημα, σύμφωνα με το οποίο θεωρείται ότι πήραμε τον κατήφορο, χωρίς επιστροφή, είναι πολύ δύσκολο να απαντήσουμε σε σχέση με το ποιες θα είναι ο εξωτερικές συνέπειες της αδυναμίας μας (πνευματικής, ηθικής, πολιτικής, οικονομικής), οι οποίες ακόμη διαγράφονται σχετικά ασαφείς στον ορίζοντα, αλλά σύντομα θα εμφανισθούν, ψυχρές και ανελέητες, ενώπιον μας. Αν και μπορούμε να υποθέσουμε κάποιες, αναλύοντας τις κινήσεις των γειτονικών χωρών και τις δικές μας (μη) «αντιδράσεις», περιοριζόμαστε στο ότι δεν πρόκειται να αποφύγουμε τις συνέπειες, εάν δεν λύσουμε άμεσα και ριζικά τα οικονομικά μας προβλήματα (διαγραφή μέρους των χρεών, 30-50%, και αναδιάρθρωση των υπολοίπων).

(δ)  Προφανώς λοιπόν υπάρχει ακόμη διέξοδος για την Ελλάδα, κάτι που απαντάει στο τελευταίο ερώτημα μας – εάν αποφασίσουμε να κινηθούμε προς τη σωστή κατεύθυνση, εγκαταλείποντας την παθητικότητα, τη μιζέρια, την ηττοπάθεια, τη δουλοπρέπεια και την υποταγή στο Καρτέλ, πριν ακόμη οδηγηθούμε στην απόλυτη καταστροφή. Ο Πίνακας VI που ακολουθεί τεκμηριώνει το ότι, με μία μικρή αύξηση της παραγωγικότητας μας, σε συνδυασμό με μία ελάχιστη καλυτέρευση των εξαγωγών μας (τουρισμού, ναυτιλίας), ταυτόχρονα με τη μείωση των περιττών εισαγωγών, θα μπορούσε να επιλύσει εύκολα και γρήγορα το μεγαλύτερο μέρος των οικονομικών προβλημάτων μας:

 

ΠΙΝΑΚΑΣ VI: Εργαζόμενοι, ΑΕΠ σε δις $, εξαγωγές και εργαζόμενοι ανά εξαγωγές (παραγωγικότητα)

 

* 2007 σε δις $ , f.o.b.

Πηγή: ip    

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος 

 

Σε σχέση με όλες τις άλλες χώρες που αναφέρονται στον Πίνακα VI, υστερούμε εντελώς αδικαιολόγητα τόσο στις εξαγωγές, όσο και στην παραγωγικότητα των εργαζομένων μας. Ακόμη και η Πορτογαλία, με τα ελάχιστα σχετικά μέσα που διαθέτει,  πόσο μάλλον με τη θέση που βρίσκεται, έχει διπλάσιες εξαγωγές από εμάς (περί τα 50 δις $). Επομένως, υπάρχει εύκολη διέξοδος για την Ελλάδα, αρκεί να ανοίξει νέες αγορές (Κίνα, Αραβία, Ρωσία κλπ), αυξάνοντας ταυτόχρονα την παραγωγικότητα των εργαζομένων της.  

Εάν όμως υπάρχει διέξοδος και για τον πλανήτη, εάν δηλαδή θα αποφευχθεί η μητέρα των κρίσεων, χωρίς να καταλήξει στον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο (για τον οποίο θα είναι ουσιαστικά υπεύθυνες τόσο η Γερμανία, όσο και η Κίνα), είναι ένα ερώτημα που αδυνατούμε να απαντήσουμε.   

                                            

* Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου.

 

 

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2226.aspx

Καλλικράτης και μετά; 

 

 

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

 

Τη στιγμή που γράφεται το άρθρο οι πολίτες προσέρχονται ακόμη, προκειμένου να εκλέξουν τους πρώτους αιρετούς περιφερειάρχες και δημάρχους σε πολλούς σημαντικούς διευρυμένους δήμους της χώρας. Όπως και σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις οι υποτιθέμενοι εκλεκτοί του λαού έσπευσαν να στεγαστούν υπό τις εγγυήτριες της επιτυχίας τους δυνάμεις, τα κόμματα δηλαδή. Συνεπώς ορθά τονίζεται ότι οι εκλογές έχουν σαφώς πολιτική χροιά και όχι αυτοδιοικητική. Η μόνη διαφορά είναι το ότι οι συγγένειες και οι φιλίες διαδραματίζουν κάποιον ρόλο κυρίως κατά τον πρώτο γύρο.

Ας ανατρέψουμε κατ’ αρχήν τον έρποντα σαθρό μύθο: Ο νόμος που φέρει το όνομα του λαμπρού αρχιτέκτονα της κλασικής Αθήνας στοχεύει στη μείωση των δαπανών στον χώρο της αυτοδιοίκησης. Δεν γνωρίζουμε αν ο Καλλικράτης πέρα από την αμοιβή και τη φήμη του είχε ενδιαφερθεί και για την εξοικονόμηση χρημάτων κατά την ανακατασκευή της Ακροπόλεως των Αθηνών. Γνωρίζουμε όμως ότι για το έργο είχαν δαπανηθεί σημαντικά ποσά (όπως και για το σύγχρονο μουσείο της Ακρόπολης), τα οποία προέρχονταν από τις φόρου υποτελείς “συμμάχους” των Αθηνών ελληνικές πόλεις  και ότι ακόμη και ο Περικλής είχε τότε κατηγορηθεί για σπατάλη! Αναμφισβήτητο πάντως είναι ότι με τον προηγούμενο νόμο, τον γνωστό ως Καποδίστρια δεν επετεύχθη ουδεμία οικονομία, αλλά αντιθέτως αυξήθηκαν σημαντικά οι δαπάνες των δήμων, πολλοί από τους οποίους εμφανίζονται σήμερα υπερχρεωμένοι. Ο Καποδίστριας επιχείρησε να θέσει τις βάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης προσφέροντας τη σημαντική προσωπική του περιουσία, αρνούμενος να λάβει μισθό και περνώντας ολόκληρη εβδομάδα με ένα κοτόπουλο. Τί άραγε να συνέδεε τους εμπνευστές του νομοσχεδίου που έφερε το όνομά του με τον πρώτο και τελευταίο κυβερνήτη της χώρας μας; Ας αναμένουμε λοιπόν και νέα διόγκωση των οφειλών, αφού το μόνο που αποκεντρώνει, και μάλιστα μεθοδικά και αποτελεσματικά, η κεντρική εξουσία είναι η διαφθορά. Και αυτό γίνεται μέσω του σφικτού εναγκαλισμού πολιτικής εξουσίας και αυτοδιοίκησης, η οποία δεν είναι αυτοδιοικούμενη.

Το άλλο σημαντικό που πρέπει να μας απασχολήσει είναι τα οικονομικά των περιφερειών και των διευρυμένων δήμων. Η περίοδος των παχειών αγελάδων ως απόρροια όχι της αυξημένης παραγωγής αλλά του αυξημένου δανεισμού παρήλθε ανεπιστρεπτί. Οι δανειστές μας κύριοι πλέον της χώρας απαιτούν και, προκειμένου να καταστήσουν αποτελεσματικούς τους εισπρακτκούς μηχανισμούς, επεμβαίνουν ακόμη και στην χάραξη της πολιτικής. Η χώρα έχει ανάγκη από παραγωγή, αλλά οι δείκτες κάθε είδους παραγωγής, από την αγροτική ώς τη βιομηχανική, διαγράφουν πτωτική πορεία. Η Ελλάδα είναι σώμα πληγιασμένο γεμάτο βδέλλες, εγχώριες και ξένες, που απομυζούν το αίμα της. Συνεπώς είναι αφελές να περιμένει η αυτοδιοίκηση τη στήριξη της Πολιτείας. Η Πολιτεία ένα μόνο έχει κατά νουν: Την είσπραξη των οφειλομένων. Τί λοιπόν ευκολότερο από του να καταστούν οι δήμοι και οι Περιφέρειες εισπρακτικοί μηχανισμοί μέσω της αποκέντρωσης της φορολογίας; Και άλλη φορολογία; Ναι, αφού δεν παράγουμε, πώς αλλιώς θα συγκεντρώνονται τα οφειλόμενα; Οι δανειστές γνωρίζουν πολύ καλά πόση είναι η περιουσία του Κράτους, πόση εκείνη των πολιτών του και, κυρίως, πόσο εκτιμάται η περιουσία της γης της ποτισμένης με μαρτύρων και ηρώων αίμα, όπως γνώριζαν πολύ καλά τα όσα υπετίθετο ότι πράτταμε, εμείς οι “δόλιοι” Έλληνες, προκειμένου να τους εξαπατήσουμε, ώστε να εισέλθουμε στη ζώνη των χωρών της οικονομικής ευμάρειας!

Η κάθε Περιφέρεια καλείται να δώσει όραμα σε τομείς, στους οποίους χάθηκε το όραμα από την κεντρική πολιτική σκηνή! Ας εξετάσουμε τρεις από τους τομείς αυτούς.

Στον τομέα της Παιδείας θα κληθεί να αντιμετωπίσει τις δαπάνες σχολείων διαφόρων βαθμίδων, τα οποία αποτελούν βιομηχανία προσφοράς τίτλων σπουδών χωρίς προοπτική. Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση η κυρίως διαπαιδαγώγηση έχει αναληφθεί από την επιεικώς άθλια τηλεόραση. Ο εθνικός παλμός αντιστοιχεί προς τον σφυγμό του κλινικά νεκρού. Στη δευτεροβάθμια κυριαρχεί ο δαιδαλώδης κόσμος του διαδικτύου, για τους πολλούς, ενώ οι λίγοι αποδίδονται σε έναγχο αγώνα για την εξασφάλιση των προϋποθέσεων προς εισαγωγή σε σχολή εγγυημένης επαγγελματικής σταδιοδρομίας (αν απόμειναν πλέον άλλες πέρα από τις στρατιωτικές!). Ήδη προ καιρού διέρρευσε εισήγηση για συρρίκνωση των ΑΕΙ, τα οποία για φθηνή κομματική προπαγάνδα και πλασματική μείωση της ανεργίας έχουν σπαρεί σε όλη την έκταση της χώρας. Θα επιβιώσουν τελικά όλα αυτά ή η Αυτοδιοίκηση θα επωμισθεί τον άχαρο ρόλο να τα οδηγήσει σε “αυτοκατάργηση”, αντί της Πολιτείας που επανακατατήργησε τη βάση στις εξετάσεις εισαγωγής σε μια απέλπιδα προσπάθεια να τονώσει την επαρχιακή οικονομία μέσα από την αναδιανομή του εισοδήματος των μικρομεσαίων με τη μεταφορά δηλαδή από τις οικογένειες των σπουδαστών στους μισθωτές οικιών ή επιχειρηματίες εστίασης και διασκέδασης; Μήπως πραγματική προσφορά θα αποτελέσει η κατάρριψη του μύθου περί οικογενειακής καταξίωσης σε περίπτωση επιτυχίας εισόδου σε ΑΕΙ, αφού αυτή θα εγγυάται απλώς και μόνο την μετατόπιση κατά μερικά έτη του φάσματος της ανεργίας; Μήπως ούτε αυτό δεν θα προφθάσει να πράξει, αφού η συρρίκνωση του οικογενειακού εισοδήματος θα θέσει τέρμα στην φροντιστηριακή εκπαίδευση των πολλών; Ίσως η Αυτοδιοίκηση να προχωρήσει στη συγχώνευση κάποιων σχολείων, προκειμένου να εξοικονομήσει τους μισθούς ελαχίστων δασκάλων. Ίσως να κλείσει και κάποια νηπιαγωγεία και παιδικούς σταθμούς για λόγους οικονομίας τώρα μάλιστα που τα ασφαλιστικά ταμεία στενάζουν, ώστε να αδυνατούν να καλύπτουν τη δαπάνη φύλαξης των παιδιών σε ιδιωτικά ιδρύματα.

Το ΕΣΥ καταρρέει υπό το βάρος των οφειλών, τις οποίες προκάλεσαν η αλόγιστη σπατάλη, καθώς ο έλεγχος, ο οποιοσδήποτε έλεγχος, φυγαδεύτηκε εκτός της χώρας, και τα ασφαλιστικά ταμεία από καιρό αδυνατούν να ανταποκριθούν προς τις υποχρεώσεις τους. Ποιά η προίκα εκ μέρους της Πολιτείας, ώστε να επιτύχουν τον άθλο της εξυγίανσης του ΕΣΥ οι Περιφέρειες; Μήπως τώρα που γίνεται λόγος για τον περιορισμό και του αριθμού των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, αναλάβουν πάλι αυτές τον άχαρο ρόλο, προκειμένου να οδηγηθούμε τελικά σε ένα κατά βάση ιδιωτικό σύστημα, στο οποίο θα ισχύει το “όπου φτωχός και η μοίρα του”;

Η αγροτική παραγωγή διέρχεται σοβαρή κρίση και οι γεωργοί μας εξωθούνται στο να μετατραπούν σε επιχειρηματίες. Θα γίνουν οι Περιφέρειες οι προαγωγοί των συμφερόντων εκείνων που κόπτονται για την πράσινη ανάπτυξη, προκειμένου οι αγρότες να σπεύσουν να χρεωθούν στις τράπεζες, ώστε να κινηθεί κάπως η βιομηχανία, όση απέμεινε στην ευρωπαϊκή ήπειρο ή η άλλη εκτός αυτής του ευέλικτου κεφαλαίου, το οποίο εκμεταλλεύεται τους εξαχρειωμένους εργάτες σε χώρες με άκρως ελαστική την εργατική νομοθεσία και γλίσχρο ημεροκάματο; Ή μήπως ανακαλύψουν αυτές τα στρατηγικά πλεονεκτήματα για επενδύσεις κεφαλαίων, τα πλεονεκτήματα που από την ένταξή μας στην ΕΟΚ και μετά μετατρέπονται ολοένα και σε μεγαλύτερα μειονεκτήματα στα πλαίσια της λεγόμενης ακόμη ελεύθερης οικονομίας της αγοράς, δηλαδή της οικονομίας της απάτης!

Οι περιφερειακοί άρχοντες θα θεωρηθούν τελικά επιτυχημένοι αν κάνουν έστω και ένα μόνο: Αν αγαπήσουν την Περιφέρεια κάπως περισσότερο απ’ ότι αγαπούν οι της κεντρικής πολιτικής σκηνής μας τη χώρα!

 

ΑΝΥΠΑΚΟΗ

 

(Συμπεράσματα από τις πρόσφατες εκλογές)

 

Του Μίκη Θεοδωράκη

 

Τα αποτελέσματα από τις τελευταίες εκλογές θέτουν σοβαρά προβλήματα σε σχέση με κείνο το ποσοστό των ψηφοφόρων που νομιμοποιεί μια κυβέρνηση και το κυβερνόν κόμμα να ισχυρίζονται ότι διαθέτουν την πλειοψηφία ενός λαού και επομένως το δικαιούται να ασκούν την εξουσία.

Ήδη το γεγονός ότι οι ποικίλες αλχημείες – απαραίτητες για να λειτουργήσει δήθεν το σύστημα – επιτρέπουν να αναδειχθούν κυβερνήσεις ουσιαστικής μειοψηφίας κάτω του 50% και να λαμβάνουν αποφάσεις και μέτρα που είναι δυνατόν ακόμα και να αντίκεινται στα συμφέροντα της πραγματικής πλειοψηφίας, έχει ως αποτέλεσμα να υποσκάπτεται η ενότητα του λαού που μονάχα μια ουσιαστική πλειοψηφία μπορεί να εξασφαλίσει και επομένως η εθνική σύμπνοια που θα πρέπει να αποτελεί το ΑΛΦΑ και το ΩΜΕΓΑ τόσο για την ομαλότητα όσο και για την πρόοδο του συνόλου μιας κοινωνίας.

Τι γίνεται όμως όταν η μεγάλη αποχή και η ύπαρξη πολλών κομμάτων κατεβάζει τον πήχυ της κυβερνητικής πλειοψηφίας στο ένα τρίτο του συνόλου των ψηφοφόρων; Δεν πρόκειται πλέον για ένα ποσοστό περιορισμένης μειοψηφίας όπως πριν αλλά για ένα αποτέλεσμα μιας ελάχιστης μειοψηφίας, που επομένως είναι  απαράδεκτο να μπορεί να εκπροσωπήσει το σύνολο του λαού και μάλιστα σε μια περίοδο εθνικής κρίσεως.

Από τις αλχημείες των συνταγματολόγων του ισχύοντος κοινοβουλευτικού μας συστήματος εκπέσαμε στην καρικατούρα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας που επιτρέπει σε μια ασήμαντη για κοινοβουλευτικά σταθμά μειοψηφία να ασκεί την εξουσία εν ονόματι αλλά εάν το επιθυμεί και εις βάρος της πραγματικής πλειοψηφίας του λαού.

Το γεγονός αυτό κατά τη γνώμη ενός απλού πολίτη όπως εγώ αποτελεί εκτροπή από την δημοκρατική νομιμότητα κατά την οποία η πλειοψηφία κυβερνά και η μειοψηφία ελέγχει. Γιατί σήμερα η μεν μειοψηφία κυβερνά η δε πλειοψηφία είναι καταδικασμένη να υφίσταται παθητικά τις αποφάσεις της.

Γεγονός που κατά την γνώμη μου νομιμοποιεί την ανυπακοή και την καθιστά όργανο άμυνας των πολλών απέναντι σε μια έωλη και ουσιαστικά αντιδημοκρατική νομιμοποίηση των ολίγων.

Στον πρώτο γύρο των εκλογών για τον Καλλικράτη το ΠΑΣΟΚ απώλεσε ένα εκατομμύριο των ψηφοφόρων του. Αυτό σημαίνει ότι με τον α  ή τον β τρόπο οι οπαδοί του κυβερνώντος κόμματος διαφώνησαν με την πολιτική του. Πώς καταγράφεται λοιπόν αυτή η αποδοκιμασία του κυβερνητικού προγράμματος από τους ίδιους τους οπαδούς του σε συνταγματικό επίπεδο ουσίας και όχι τύπων; Και κυρίως ποιες είναι στο επίπεδο πραγματικής δημοκρατικής λειτουργίας του πολιτεύματος; Και με ποιες επιπτώσεις στην πορεία της χώρας;  Και με ποιο ουσιαστικό και όχι τυπικό και διάτρητο κύρος όπως τώρα θα εξακολουθεί να έχει το μονοπώλιο των αποφάσεων στη Βουλή για την ψήφιση νόμων και μέτρων χάρη στην κυβερνητική πλειοψηφία;

Πρόκειται για ένα συνταγματικό αδιέξοδο, που βαρύνει, αλλοιώνει και βλάπτει την χρηστή διακυβέρνηση της χώρας οδηγώντας σε μια ουσιαστική κατάχρηση εξουσίας και μετατρέπει τη Βουλή σε ένα άλλοθι για μια κατ’ ουσίαν δικτατορική επιβολή μιας μειοψηφίας επί της πλειοψηφίας. Με άλλα λόγια οδηγεί στην καταπάτηση της Δημοκρατίας ως συστήματος που διασφαλίζει ίσα δικαιώματα σε όλους τους πολίτες.

Υποθέτω ότι μετά την μετατροπή του Πολιτεύματος από Προεδρικό σε Πρωθυπουργοκεντρικό, ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας που είναι κατά το Σύνταγμα «ρυθμιστής του Πολιτεύματος» παραμένει παθητικός.

Τι δέον γενέσθαι; Το ιδεώδες θα ήταν, η ίδια η Κυβέρνηση να αποκτούσε συναίσθηση της θέσης της και να αναζητούσε μέσα κι έξω από την Βουλή την ευρύτερη δυνατή συναίνεση επιδιώκοντας οι όποιες αποφάσεις να έχουν την έγκριση της ουσιαστικής πλειοψηφίας του λαού παύοντας να οχυρώνεται αλαζονικά σε μια συνταγματική νομιμότητα που μοιάζει με το «άδειο πουκάμισο» του Γιώργου Σεφέρη.

Σήμερα μπορούμε να πούμε ότι ο Βασιλιάς είναι γυμνός, δηλαδή ιστορικά και εθνικά ακατάλληλος να υποστηρίξει τα δικαιώματα του λαού του.

Στο μεταξύ και έως ότου η πολιτική εξουσία επιλύσει τα προβλήματά της εμείς η συντριπτική πλειοψηφία των ανεξάρτητων πολιτών έχουμε ηθικό, εθνικό και δημοκρατικό χρέος να θεωρούμε τις αποφάσεις αυτής της ουσιαστικής μειοψηφίας σε μια εποχή μάλιστα που έχει παραδώσει τις τύχες της χώρας μας στους ξένους, ως ηθικά, εθνικά και δημοκρατικά παράνομες, αντιτάσσοντας το όπλο της ΑΝΥΠΑΚΟΗΣ στις ηθικά, εθνικά, δημοκρατικά και ιστορικά παράνομες αποφάσεις της.

Ανυπακοή ατομική και συλλογική σε όλα τα αντιλαϊκά μέτρα που παίρνονται μάλιστα κατ’ επιταγήν των ξένων επιτηρητών μας και που θίγουν εκτός από τα συμφέροντα του Λαού και της χώρας, την προσωπική, λαϊκή και εθνική μας αξιοπρέπεια.

Στην ιστορία των δημοκρατιών η πολιτική ανυπακοή υπήρξε το μέσο μη βίαιης και διαφανούς αντίστασης του συνειδητού πολίτη απέναντι στις αποφάσεις μιας Κυβέρνησης που παραβιάζει τους θεμελιώδεις κανόνες της κοινωνικής συμβίωσης. Η πολιτική ανυπακοή δεν είναι μια αυθαίρετη έννοια. Είναι μια ολόκληρη θεωρία της πολιτικής επιστήμης και του συνταγματικού δικαίου και κεκτημένο του πολιτικού και συνταγματικού μας πολιτισμού.  Ας μην ξεχνάμε την  ακροτελεύτια διάταξη του Συντάγματός μας: «Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων».  

 

 

ΠΗΓΗ: 14.11.2010, http://anemos5.blogspot.com/2010/11/blog-post_7880.html

Καλή μας Ιρλανδία καληνύχτα!

 

Του Γιώργου Σαρρή

 

 

Υπάρχει άραγε κανείς που να μην καταλαβαίνει τι πρόκειται να γίνει; Όλη η Ευρώπη που έζησε το δράμα της Ελλάδας και την τραγική κατάληξη στην αγκαλιά του ΔΝΤ σίγουρα φαντάζεται τη συνέχεια. Με τα Ιρλανδικά spreads να αγγίζουν τις 700 μ. β. –  και επομένως το επιτόκιο δανεισμού από τις αγορές να  "πετάει" στο 9% – τί άλλο μπορεί να σκεφτεί κανείς εκτός από μια πορεία ανάλογη με αυτήν της Ελλάδας. Μόνο που η πραγματικότητα της Ιρλανδίας είναι πολύ διαφορετική από την δική μας.

Πρώτα- πρώτα το κατά κεφαλήν εισόδημα (όσο αυτό σημαίνει κάτι ουσιαστικό) στις 2 χώρες εχει τεράστια διαφορά. Στην Ελλάδα είναι κοντά στις 30000Ε ενώ στην Ιρλανδία στις 45500Ε!!

Μα η τέως πτωχή Ιρλανδία θα πείτε; Και όμως. Η παλιότερα  περιφρονημένη αγροτική Ιρλανδία ήταν μια από τις χώρες όπου έγινε ένα από τα οικονομικά πειράματα της μοντέρνας οικονομίας και τώρα μελετώνται οι συνέπειες πάνω από τα ερείπια.

Ενώ μέχρι το 1995 περίπου ήταν μια από τις τελευταίες οικονομίες της Ευρώπης και η ντροπή του παλιού Ην. Βασιλείου, ξαφνικά αποφάσισε να αλλάξει ρότα. Βάζοντας πλώρη για την ένταξη στο ενιαίο νόμισμα, αποφάσισε συνολική αλλαγή στη δομή της οικονομίας της.

Θεσπίζοντας μεγάλης κλίμακας φορολογικές ελαφρύνσεις προς όλους τους πιθανά ενδιαφερόμενους, έγινε γρήγορα ένας ελκυστικός φορολογικός παράδεισος, προσελκύοντας με ευκολία επενδύσεις από εταιρείες που ως γνωστό έχουν ως μόνη πατρίδα το κέρδος. Η μέχρι πρότινος  αγροτική και ολίγον τουριστική Ιρλανδία μετατράπηκε σε μια ανερχόμενη βιομηχανική δύναμη, αφού όλοι έτρεχαν να εγκαταστήσουν μονάδες εκεί εκμεταλλευόμενοι τη χαμηλή φορολογία.

Φυσικά σαν επακόλουθο άρχισαν να μαζεύονται στη χώρα τράπεζες ή ανάλογες εταιρείες "τραπεζικών" και "επενδυτικών" υπηρεσιών.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή ήταν πού άρχισε μέσα σε μια πανευρωπαϊκή αλλά και παγκόσμια χρηματιστηριακή ευφορία να χαλαρώνει σε επικίνδυνο βαθμό το πλαίσιο λειτουργίας των αγορών με κεντρική κατεύθυνση από τις ΗΠΑ και τον Α. Γκρηνσπαν της FED.

Έτσι στην Ιρλανδία που ήδη είχαν δοθεί κίνητρα για την είσοδο τραπεζών και εταιρειών του χρηματοοικονομικού τομέα το πράγμα άρχισε να ξεφεύγει, ειδικά από τη στιγμή που η χώρα μπήκε σε πορεία ένταξης στο ευρώ μετά το 2000.Τα γνωστά μας subrimes άρχισαν να κάνουν θραύση στην αγορά, ενώ όλες οι τράπεζες και οι παρατράπεζες κατέφευγαν σε εξωτερικό δανεισμό για αγορά περίεργων "προϊόντων"- συμβολαίων που έδιναν βραχυπρόθεσμα τεράστιες αποδόσεις  στους "επενδυτές" τους.

Αυτό σε συνδυασμό με τη σταθερότητα που πρόσφερε στο οικονομικό περιβάλλον το ευρώ(π.χ στον πληθωρισμό) έφερε κι άλλες "επενδύσεις" και περαιτέρω αύξηση του ΑΕΠ(η Ιρλανδία έχει ΑΕΠ ανάλογο με το Ελληνικό με λιγότερο από μισό πληθυσμό!)Αυτό δε σημαίνει ότι το Ελληνικό ΑΕΠ είναι μικρό αλλά ότι το Ιρλανδικό ήταν πολύ μεγάλο.

Κάπου λοιπόν στη μέση της δεκαετίας όλοι μιλούσαν για το Ιρλανδικό θαύμα!

Φυσικά η διόγκωση του τραπεζικού και χρηματοοικονομικού τομέα (σχεδόν 10πλασιασμός!) δεν γινόταν να μην έχει παρενέργειες. Οι τράπεζες τρέφονται από την πώληση δανείων και η Ιρλανδοί έπρεπε να δανειστούν μέχρι εκεί που δεν έπαιρνε άλλο. Το αποτέλεσμα φυσικά ήταν ο υπερδανεισμός για αγορές σπιτιών και κατανάλωση, ο 10πλασιασμός των τιμών των κατοικιών και η ολοφάνερη υπερβολή μέσα σε ελάχιστα χρόνια 8 στα 10 Ιρλανδικά σπίτια να είναι  ιδιόκτητα!

Όλα λοιπόν πήγαιναν καλά μέχρι το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων στην Αμερική.

Τότε όλη η ευφορία εξαφανίστηκε και το γνωστό ντόμινο της καταστροφής δήλωσε έντονα το παρόν του.

Η ξαφνική εμφάνιση επισφαλειών στις διάφορες εταιρείες δανείων(φυσικά αναμενόμενη στους γνωρίζοντες),  έφερε ξαφνικές χρεοκοπίες που φυσικά επηρέασαν τον τραπεζικό και χρηματοοικονομικό τομέα και γρήγορα μόλυναν την πραγματική οικονομία. Κλείσιμο δεκάδων εταιρειών, φυγή επιχειρήσεων που είχαν εμπλακεί στο πανηγύρι, εμφάνιση ανεργίας, αδυναμία αποπληρωμής των δανείων για σπίτια κ.λ.π. Ύστερα ο φαύλος κύκλος ξανάρχιζε απειλώντας και παρασύροντας τα πάντα.

Η Ιρλανδική κυβέρνηση προσπαθώντας να διασώσει την κατάσταση, εθνικοποίησε τις μεγάλες ιδιωτικές τράπεζες που δεν μπορούσαν να επιβιώσουν, δίνοντας 10άδες δις ευρώ όπως έκανε και η Ισλανδία φορτώνοντας βέβαια το κόστος στην οικονομία και στις πλάτες των υπερδανεισμένων Ιρλανδών.

Ακολούθησε η πίεση για λήψη μέτρων, που λόγω των αρκετά υψηλών εισοδημάτων μπορεί να μην προκάλεσε αντιδράσεις έφερε όμως επιβράδυνση και στη συνέχεια ύφεση .

Το αποτέλεσμα ήταν η περαιτέρω συρρίκνωση του τραπεζικού τομέα, η μείωση της οικονομικής δραστηριότητας και έτσι η δήλωση πριν από λίγες μέρες της αδυναμίας πληρωμών από την ΑNGLO-IRISH. Όπως ξέρουμε η τράπεζα έκανε  πρόταση αναδιάρθρωσης του χρέους της στους δανειστές της, που τους καλούσε να δεχτούν την αποπληρωμή του 20%(!!!) της αξίας του χρέους της με κρατικά ομόλογα η ακόμη μικρότερου ποσοστού με μετρητά (δηλ. ανταλλαγή ομολόγων της τράπεζας με κρατικά ομόλογα στο 20% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων που έχουν στα χέρια τους ή τίποτα!).

Αυτό βέβαια είχε ένα άρωμα κρατικής χρεοκοπίας αφού η Αnglo-Irish ανήκει πλέον στο κράτος.

Έτσι μέσα σε λίγες μέρες είδαμε τα Ιρλανδικά spreads να εκτοξεύονται στις 685 μονάδες και όλη την Ευρώπη να περιμένει με αγωνία την εξέλιξη, αφού τουλάχιστον Ισπανία και Πορτογαλία, μοιάζουν να είναι τα επόμενα πιθανά θύματα.

Το ΔΝΤ και η ΕΚΤ με τα συμβόλαια πλέον στα χέρια ετοιμάζουν βαλίτσες για το Δουβλίνο και τα κοράκια ακονίζουν τα νύχια τους.

Καλή μας Ιρλανδία καληνύχτα.

 

 

ΠΗΓΗ: Παρασκευή, 12 Νοεμβρίου 2010, http://giorgossarris.blogspot.com/2010/11/blog-post_12.html

Δυσφορία στη Δημοκρατία

 

Απόσπασμα από το κείμενο που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 18 του περιοδικού ΕΝΕΚΕΝ

 

Του Πέτρου Θεοδωρίδη

 
Ως ο τελευταίος κρίκος της μακραίωνης δημοκρατικής  περιπέτειας θεωρήθηκε η Μόδα που με την επιλογή και τη συνεχή αλλαγή μας εκπαιδεύει στην ελευθερία. Όμως σ’ έναν κόσμο με τη μόδα ως αρχή, έχουμε περισσότερα κίνητρα αλλά και περισσότερη βαρεμάρα, μεγαλύτερη χειραφέτηση αλλά και αντίστοιχα μεγαλύτερη σκλαβιά, μεγαλύτερη εξατομίκευση αλλά και αποπροσωποποίηση.

Στις μελαγχολικές μετά Δημοκρατίες μας ο Δήμος διατήρησε την δυνατότητα επιλογής. Έχασε την δύναμη και την ικανότητα της απόφασης. Διακρίνουμε μια μάρκα ρούχων από μια άλλη, ένα τύπο ουίσκι από κάποιον άλλο, μια σεξουαλική στάση από μια άλλη. Ψάχνουμε απελπισμένα για διαφορές. Αυτό που μετρά είναι η διάκριση, όχι το περιεχόμενο, καθώς η ύπαρξη τέτοιων διαφορών μας κάνει να ελπίζουμε ότι υπάρχουν ακόμη  στον κόσμο ιδιότητες[i]:

Μάταια συγκαλύπτουμε – μας λέει ο Ζίζεκ – τον βαθιά ανορθολογικό χαρακτήρα της αποκαλούμενης «τυπικής δημοκρατίας» Μόνο η αποδοχή μια τέτοιας διακινδύνευσης, να παραδώσουμε τη μοίρα μας στην «ανορθολογική τυχαιότητα  καθιστά δυνατή την Δημοκρατία[ii]. 

Και ο Γιάννης Σταυρακάκης  μας προτείνει μια νέα δημοκρατική ηθική μια ηθική χωρίς ιδεώδη: την θέση του ιδεώδους καταλαμβάνει η αναγνώριση της ανταγωνιστικής φύσης της καταστατικής διαίρεσης στη καρδιά της κοινωνίας[iii].

O Σταυρακάκης προτείνει να στραφούμε στην ηθική τη ψυχανάλυσης  ώστε να βρεθεί το έρεισμα για μια νέα ηθική της Δημοκρατίας .Και αναφέρει ως παράδειγμα αυτής της ηθικής την φροϋδική έννοια της μετουσίωσης καθώς «η μετουσίωση δημιουργεί έναν δημόσιο χώρο». Το έργο τέχνης είναι καταρχήν ατομικό συνδέεται με τη λίμπιντο του καλλιτέχνη. Αλλά απευθύνεται επίσης στο κοινό: παράγει ένα διαφορετικό είδος δεσμού μεταξύ μας που συνδέει το ατομικό και το κοινό: αναγνωρίζει την έλλειψη  καθώς η ίδια η έλλειψη λειτουργεί ως οργανωτική αρχή  του δημόσιου, κοινού χώρου που παράγει η μετουσίωση[iv].

Μπορούμε όμως να αντικρίσουμε κατάματα την έλλειψη; Είναι σαν να αντικρίζαμε το ίδιο μας το Τραύμα  Προτού ο Περσέας αντιμετωπίσει τη Μέδουσα, η Αθηνά τον προειδοποίησε να μη κοιτάξει ευθέως τη γοργόνα. Στον μύθο  οποιοσδήποτε κοιτούσε την Μέδουσας κατάματα μεταμορφωνόταν σε πέτρα..

 

 

Και μπορούμε να μη διακρίνουμε την προϊούσα σήμερα εμπορευματοποίηση της Τέχνης; Τι άλλο είναι σήμερα ο Δημόσιος  χώρος που παράγει υποτίθεται η Τέχνη  παρά μια αισθητική Ουτοπία που συγκαλύπτει σε δεύτερο βαθμό τον φετιχισμό του εμπορεύματος;

Τι άλλο θαυμάζει σήμερα το κοινό του καλλιτεχνικού έργου παρά  την μυστική ουσία του σύγχρονου καπιταλισμού δηλαδή αυτή που παράγει πλεόνασμα, υπεραξία;

Ο Zizek μας θυμίζει :το σοκολατένιο αυγό Κίντερ – έκπληξη: όταν ξετυλίγεις το σοκολατένιο κέλυφος, βρίσκεις στο εσωτερικό του ένα μικρό πλαστικό παιχνίδι. Το παιδί συχνά το ξετυλίγει νευρικά, χωρίς να μπαίνει στον κόπο να φάει τη σοκολάτα, ενδιαφερόμενος μόνο για το παιχνίδι στο εσωτερικό του. Έτσι «το αυγό της Κίντερ μας παρέχει τη φόρμουλα για κάθε προϊόν που υπόσχεται «περισσότερα». Γιατί «το εμπόρευμα είναι ένα συγκεκριμένο αντικείμενο που ικανοποιεί  μια συγκεκριμένη ανάγκη, αλλά ταυτόχρονα υπόσχεται και «κάτι περισσότερο» μια απύθμενη απόλαυση που ο αληθινός της τόπος είναι η φαντασίωση»[v].

«Τι μας υπόσχονται οι δημοκρατίες μας; – αναρωτιόταν ο Πασκαλ Μπρυκνέρ – Την ευτυχία τον πλούτο την προσωπική ολοκλήρωση. Με άλλα λόγια, το αδύνατο. Γι’ αυτό και αποτελούν το κατ’ εξοχήν  πολίτευμα των παραπόνων, της διαμαρτυρίας του ατόμου για την τύχη του. Θα έπρεπε μάλιστα να ιδρύσουμε στις χώρες μας ένα υπουργεία της Δυσαρέσκειας που θα έστελνε  προς όλες τις κατευθύνσεις Μεγάλους Παρηγορητές επιφορτισμένους να ακούν τα παράπονα μας  και ιδιαίτερα  αυτό που λέει  κατ ¨ιδίαν ο καθένας μας με σιγανή φωνή: « Αξίζω περισσότερα»[vi].

Όμως σήμερα οι παγκοσμιοποιημένες Δημοκρατίες  μας σε συνθήκες οικολογικής και οικονομικής Κρίσης απειλούνται  από ολοκληρωτικές αλλά και παρτικουλαριστικές τάσεις: Οι δυο απειλές για τη δημοκρατία διαμορφώνουν ένα φαύλο κύκλο: η απειλή του κατακερματισμού προκαλούνται αισθήματα μνησικακίας η εξάρθρωση ανοίγει επίσης το δρόμο για κύματα παρτικουλαρισμου που αντιτίθενται σε τάσεις ενοποίησης. Ο Ολοκληρωτισμός κατηγορεί την δημοκρατία ότι διαλύει την κοινωνική ενότητα, ο παρτικουλαρισμός της προσάπτει ότι προσπαθεί να αρθρώσει μι ενότητα που θεωρεί ολοκληρωτική[vii].

Και τι θα απογίνει τώρα, στην εποχή της παγκόσμιας οικονομικής και οικολογικής κρίσης  η διεκδίκηση του δικαιώματος  της απόλαυσης δισεκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν ή νομίζουν ότι ζουν στην πλανητική δημοκρατία;

Η δεκαετία του 90 φαινόταν να είναι η δεκαετία του θριάμβου της Φιλελεύθερης Δημοκρατίας σφραγίσθηκε από την lingua franca της παγκόσμιας ηθικής σκέψης την «παγκόσμια κοσμική θρησκεία» των Ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν, (το 1999) αποκάλεσε την Διακήρυξη το «μέτρο σύγκρισης με το οποίο μετρούμε την ανθρώπινη πρόοδο». Και η νομπελίστρια Ναντίν Γκόρντιμερ την περιέγραψε ως «το ουσιαστικό ντοκουμέντο, τη Λυδία λίθο, το πιστεύω της ανθρωπότητας»[viii].

Όμως όπως έγραφε (σχεδόν προφητικά) ήδη από το 1991 ο Π. Κονδύλης «Τα ανθρώπινα δικαιώματα θα μπορούσαν να γίνουν υπόθεση εκρηκτική, αν π.χ. κάτω από δύσκολες οικολογικές συνθήκες εμπεριείχαν και το δικαίωμα για αέρα και νερό.»[ix]

Η ανεκτικότητα, η πίστη στα δικαιώματα γίνεται σχεδόν αβάσταχτη. στις συνθήκες παγκοσμιοποιημένης  ύστερης Δημοκρατίας. Συχνά τα άτομα μπροστά στη διαρκή κατάσταση αμφιθυμίας και αγωνίας, βρίσκουν  καταφύγιο στην ''κατασκευασμένη, ενεργητική, συνειδητή εγκατάλειψη της αμφιβολίας''[x] εγκαταλείπονται στη θαλπωρή ενός κόσμου αμυντικής αναδίπλωσης στην ψυχαναγκαστική παραγωγή  ταυτότητας: «η γειτονιά μου, η κοινότητα μου η πόλη μου, το σχολείο μου το δέντρο μου, ο ποταμός μου, η παραλία μου, το εκκλησάκι μου, το περιβάλλον μου»[xi]. Μιας και   το «να ζεις ως άτομο σε αυτόν τον συγκεχυμένο κόσμο είναι ένας ατέλειωτος εφιάλτης»[xii].

O σύγχρονος  μετανεωτερικός  πολίτης της Ύστερης παγκοσμιοποιημενης δημοκρατίας «ταλαντεύεται συνεχώς ανάμεσα στις παντόφλες και το οδόφραγμα»[xiii] και, ίσως, να νοσταλγεί την ‘’εποχή των άκρων‘’, όπως θα προτιμούσε κάποιος να ενθυμείται την Δημοκρατία ως Τραγωδία παρά την ατέρμονη επανάληψη της ως Φάρσα ή να «τελειώσει ο κόσμος με μια έκρηξη παρά με ένα άθλιο μικρό λυγμό»[xiv].

 

 

ΠΗΓΗ: Σάββατο, 13 Νοεμβρίου 2010, http://nosferatos.blogspot.com/2010/11/18.html

 

απορία μπροστά στην προσδοκία ανάδυσης νέου πολιτικού υποκειμένου

 

του Βασίλη Ψύλλη*

η καπιταλιστική ανομία που με όλο και μεγαλύτερη ένταση βιώνουμε όλοι μας, έχει συνεγείρει σε πολλές αγαθές συνειδήσεις την προσδοκία μιας κοινωνικής αναγέννησης, που θα οδηγήση στην ανάδυση ενός νέου πολιτικού υποκειμένου, ικανού να δράση απελευθερωτικά. δεν αρνούμαι ότι μια τέτοια προοπτική με συγκινεί αληθινά, αλλά μου δημιουργεί αμηχανία η αισιοδοξία για μια τέτοια εξέλιξη που διακρίνω σε πολλούς. μιλώ για ανθρώπους με εμπειρία κοινωνικών αγώνων και αγωνιών, για ανθρώπους με συγκροτημένη και δοκιμασμένη πολιτική σκέψη.

όμως, καθώς φαίνεται, το παιδί μέσα μας ζητά πάντα το υπέροχο, αυτό που δε χωρεί στο καθ'ημέραν. για τούτο, από αγάπη και σεβασμό σε αυτές τις υπέροχες ψυχές, δεν πρόκειται εδώ να κρίνω τις προσδοκίες τους, αλλά θα προσπαθήσω να διατυπώσω την πολιτική απορία μου:

αν και, όπως πολλοί από σας γνωρίζουν, δεν πιστεύω στις ιστορικές αναγκαιότητες, καταφεύγω στην ιστορική εμπειρία για να ξεκινήσω την κριτική μου, ώστε να αποφύγω αφηρημένες ανθρωπολογικές αναλύσεις.

η ανθρώπινη εμπειρία έχει δείξει ότι τα πολιτικά υποκείμενα αναδύονται

[α] από κοινωνικά σώματα σχετικά ομογενή,

[β] σε συνθήκες έκτακτης αναφοράς, όπου βασικές παράμετροι τις κοινωνικής ρύθμισης είτε καταρρέουν είτε απονοηματοδοτούνται είτε χάνουν την κοινωνική τους νομιμοποίηση, και

[γ] μέσα από διαδικασίες βίας. (αναφέρομαι, φυσικά, στη βία σαν γεγονός κατάλυσης της παλαιάς τάξης και σαν πηγή του νέου νόμου.)

ας προσπαθήσουμε να δούμε τί από τα παραπάνω ισχύει στην παρούσα συνάφεια. (οι προσωπικές μου εκτιμήσεις βέβαια δεν αποτελούν τίποτε παραπάνω από αυτό —εκτιμήσεις ενός από όλους.)

[α] η σχεδόν απόλυτη κυριαρχία του αστικού φαντασιακού έχει διαλύσει την όποια ομοιογένεια της κοινωνίας. στην καλύτερη περίπτωση μπορούμε να μιλήσουμε για πολλές παράλληλες κοινωνίες μέσα στον ίδιο πολιτικό χώρο• στην χειρότερη, για ιδιωτικά σύμπαντα με κοινό καταναλωτικό ορίζοντα.

[β] ό,τι καταρρέει σήμερα στην συντριπτική πλειοψηφία των συνειδήσεων (όσο μπορώ να εικάσω, αφού θα ήταν υπερφίαλο να ισχυρισθώ ότι γνωρίζω τι συμβαίνει στην 'πλειοψηφία των συνειδήσεων') δεν είναι το αστικό μοντέλο, αλλά η δυνατότητα των πολλών να συνεχίσουν να το ζουν, ενώ το επιθυμούν.

[γ] η όποια βία βλέπω να αναδύεται δεν είναι η δραστική παρουσία ενός συγκροτημένου ή, έστω, λανθάνοντος πολιτικού υποκειμένου, αλλά η βίαιη (και πολιτικά νόμιμη, βέβαια) αντίδραση ιδιωτικών προσδοκιών που αστόχησαν των επιθυμιών τους και αναζητούν διέξοδο στον πανικό τους.

για να συγκεφαλαιώσω:

φοβάμαι ότι, με εξαίρεση λίγες βασανισμένες πολιτικές συνειδήσεις που λίγο θέλουν να πάρουν φωτιά σαν την ίσκα και να καταναλωθούν μέσα στην χαρά της εξέγερσης (δεν σαρκάζω, μιλώ με σεβασμό), οι πολλοί, σήμερα, στη δεδομένη αστική συνάφεια, δεν μπορούν να αποτελέσουν ένα εξεγερμένο πολιτικό σώμα, αλλά μια συνάθροιση ιδιωτικών ενδιαφερόντων. αυτό θα μπορούσε να μην ήταν αναγκαστικά κακό, αν δεν συνεπαγόταν ότι

[α] η βία σε αυτήν την περίπτωση δεν θα έχει όρια, και

[β] δεν θα είναι σε θέση να συγκροτήση μια νέα πολιτική δομή.

έτσι γρήγορα θα εκφυλιστή και θα γίνη όχημα ανάδυσης ενός νέου ολοκληρωτισμού, όπου βέβαια δεν θα έχη θέση κανένα πολιτικό υποκείμενο.

και για να αφήσω κατά μέρους τις θεωρητικές αναλύσεις, καθώς δεν κατοικώ σε κάποιον ανεμοδαρμένο πύργο, παρά ζω και εργάζομαι και δρω μέσα στο πλήθος• αυτό που βλέπω γύρω μου είναι μια βαθειά συντηρητική πραγματικότητα, έτοιμη για το χειρότερο έγκλημα, αρκεί να συντηρήση τον αστικό της παράδεισο. (ομολογώ ότι μιλώντας για συντηρητικότητα γενικολογώ απαράδεκτα, και θα έπρεπε να διακρίνω τις μορφές αυτής της συντηρητικότητας, αλλά ελπίζω θα μου συγχωρεθή σε αυτή την φάση χάριν οικονομίας του κειμένου.)

βέβαια στο μυαλό πολλών δεν έχει πολύ σημασία η μεταφυσική της εξέγερσης. αρκεί να κατεβούν στο δρόμο τα πλήθη και μετά θα αναλάβουν οι φωτισμένες πρωτοπορίες. (…) εχτός του ότι πιστεύω πως αυτό είναι αφέλεια εγκληματική, στην περίπτωση που θα μπορούσε να καταστή πιθανό θα ήταν το τέλος κάθε πολιτικής δυνατότητας.

γιατί γράφονται αυτές οι γραμμές; μήπως για να αμφισβητήσω την ελπίδα, ή την επιθυμία της εξέγερσης ή την προσδοκία της απελευθερωτικής δράσης; ΜΗ ΓΕΝΟΙΤΟ. αυτό που προσπαθώ να πω είναι το απλό: όπως στα φυσικά υποκείμενα και στα πολιτικά υποκείμενα υπάρχει μια τάξη (με τίποτα εδώ δεν εννοείται 'μια αναγκαιότητα'): πρώτα έρχεται η κοινότητα του βίου και μετά ακολουθεί η πολιτική δράση που θα συγκροτήση το νέο πολιτικό υποκείμενο. η αληθινά καταλυτική βία που θα γεννήση το νέο πολιτικό υποκείμενο είναι ακριβώς αυτή η κοινότητα του βίου, η κατάλυση της αστικής ιδιώτευσης.

αντίθετα, η αισθητικοποίηση της βίας ανήκει στη σφαίρα του φασισμού, και η επικαιρότητα της κοινωνικής κρίσης είναι προνόμιο του λενινισμού. η προφάνεια (γιατί πάντα παρούσα ήταν έτσι κι αλλιώς) της κρίσης δεν είναι αφορμή εξέγερσης, αλλά αυτοσυνειδησίας που μπορεί οδηγήση στην επαναστατική δράση ενός πολιτικού σώματος που θα έχη αναδυθή μέσα από την κοινότητα του βίου, την πολιτική αλληλεγγύη, που αυτή ακριβώς η αυτοσυνειδησία θα έχη γεννήση.
με δυο λόγια: αν δεν αναγνωρίσουμε με τιμιότητα την παθολογία του κοινωνικού σώματος και συρθούμε πίσω από την καπιταλιστική κρίση θα βρεθούμε να ξιφομαχούμε τον άνεμο.

υστερόγραφο: έτσι κι αλλιώς το αύριο θα μας βρή στους δρόμους. τουλάχιστον να γνωρίζουμε τι γυρεύουμε εκεί και ποιοι είναι οι διπλανοί μας

/βασίλης ψύλλης, ( “alios” )

Ηθικισμός στην Ορθοδοξία; Όχι ευχαριστώ!

 

Η «αλλεργία στο χριστιανισμό»

 

Του «νεκρού για τον κόσμο»

 

Έτσι γεννήθηκε ο νεώτερος αθεϊσμός όλων των αποχρώσεων [από τη βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει Θεός (που συχνά εκφράστηκε επιθετικά, όπως στα κομμουνιστικά καθεστώτα) μέχρι την απλή αδιαφορία για σχέση με το Θεό, άσχετα αν υπάρχει ή όχι]. Γεννήθηκε από τη λανθασμένη ταύτιση του χριστιανισμού με τις νοσηρές δυτικές παραχαράξεις του (καθολικισμό και προτεσταντισμό), που ήταν φανερά αντίθετες στη διδασκαλία του Ιησού, όπως διατυπώνεται στην Καινή Διαθήκη, και συχνά έγιναν αφορμή να φερθούν με σκληρότητα στους ανθρώπους κάποιοι δήθεν «καθαροί», που τιτλοφορήθηκαν «αντιπρόσωποι του Θεού».

Ωστόσο, η «αλλεργία» που πιάνει το σύγχρονο άνθρωπο (και μάλιστα το νέο) όταν ακούει για χριστιανισμό και παπάδες, οφείλεται στην άγνοια στοιχείων του αρχαίου (των πρώτων χιλίων ετών) και του ορθόδοξου χριστιανισμού, όπως:

Ότι σκοπός του χριστιανικού ηθικού αγώνα δεν είναι η αποφυγή αμαρτωλών πράξεων (αφήνοντας την ψυχή να βράζει από καταπιεσμένες επιθυμίες, που γεννούν παθολογικές καταστάσεις και κάποτε εκρήγνυνται), αλλά η «νέκρωση των παθών», δηλαδή των εξαρτήσεων που, ριζωμένες στα βάθη της ψυχοσωματικής μας ύπαρξης (όχι μόνο στο σώμα ή μόνο στην ψυχή), εμποδίζουν τον άνθρωπο να ανοιχτεί με αγάπη προς το Θεό, το συνάνθρωπο και τα άλλα πλάσματα της δημιουργίας· στην πραγματικότητα, η «νέκρωση» αυτή δεν είναι ακρωτηριασμός της ανθρώπινης προσωπικότητας, αλλά μεταμόρφωση των ψυχοσωματικών δυνάμεων από εμπαθείς σε απαθείς, δηλαδή σε δυνάμεις που προωθούν την αγάπη προς τον άλλο (Θεό, συνάνθρωπο, άλλα όντα) αντί να συστρέφουν τον άνθρωπο προς τον εαυτό του.

Κατά τον άγιο Ιωάννη το Σιναΐτη (6^ος αι. μ.Χ.), συγγραφέα της Κλίμακος και κατ’ εμέ πατέρα της επιστήμης της ψυχολογίας, τα πάθη δεν είναι «φυσικά στην ψυχή», αλλά εμείς μεταβάλαμε σε πάθη «τα φυσικά χαρακτηριστικά της». Αυτά δεν είναι κακά από μόνα τους, αφού «ο Θεός δε δημιούργησε τίποτα κακό», αλλά γίνονται κακά όταν χρησιμοποιούνται λάθος. Έτσι η «σπορά» (η εκσπερμάτωση και, κατ’ επέκτασιν, η σεξουαλική πράξη) διαστράφηκε σε πορνεία, ο θυμός, που προορίζεται κατά του όφεως (διαβόλου), στράφηκε κατά του πλησίον, ο ζήλος, αντί για τις αρετές, απευθύνεται στο κακό, η επιθυμία της δόξας, αντί για την ουράνια δόξα («δοξασμός» = μετοχή στο θείο Φως, γιατί «δόξα του Θεού» στη Βίβλο = το θείο Φως, εκ του εβραϊκού νεφές Γιαχβέ), στράφηκε προς την ανθρώπινη δόξα κ.ο.κ. (Κλίμαξ, Λόγος ΚΣΤ΄, Περί διακρίσεως – Β΄, 41). Βλ. Ιωάννου του Σιναΐτου, Κλίμαξ, έκδ. Ιεράς Μονής Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 1994, σελ. 318. Βλ. επίσης π. Νικ. Λουδοβίκου, «Να μην χάσουμε τα πάθη. Να τα μεταβάλουμε», Αντί, 13.1.2007.

Αγνοεί επίσης όποιος πάσχει από την παραπάνω αλλεργία ότι το αποτέλεσμα αυτού του αγώνα δεν είναι κάποια «μετά θάνατον» ανταμοιβή, έναντι της ασκητικής στέρησης κάθε απόλαυσης στην παρούσα ζωή (πράγμα εξαιρετικά ύποπτο, αφού έτσι «η Εκκλησία σου πουλάει κάτι, που δε μπορείς να το ελέγξεις παρά μόνο μετά το θάνατό σου»), αλλά η εδώ και τώρα μεταβολή του ανθρώπου σε θείο ον, που μπορεί να συμβεί στον καθένα –με προσπάθεια φυσικά–και να επαληθευτεί άμεσα με έρευνα στους γνωστούς ζώντες αγίους κάθε γενιάς.

Ότι χαρακτηριστικό αυτού του αγώνα δεν είναι η πειθήνια αποδοχή κάποιων αυθαίρετων κατασκευασμένων «δογμάτων», άνωθεν επιβαλλόμενων με τη βία ή την προπαγάνδα, όπως συνέβη στη μεσαιωνική δύση, αλλά η άμεση γνώση του Θεού, συσσωρευμένη μέσα στους αιώνες και ελεγμένη τόσο προσεχτικά, όσο η γνώση σε κάθε άλλο τομέα, όσο κάθε επιστήμη ελέγχει τη γνώση που αποκτάται με τις μεθόδους της· «πίστη», στην ορολογία της Βίβλου και των αγίων χριστιανών διδασκάλων, δε σημαίνει αποδοχή της ιδέας ότι υπάρχει Θεός (σημασία που έλαβε ο όρος στην εποχή μας), αλλά εμπιστοσύνη στο Θεό (για τον οποίο γνωρίζουμε με βεβαιότητα και δεν πιστεύουμε μόνον ότι υπάρχει) ότι η επαγγελία για τη μέλλουσα βασιλεία Του είναι αληθής.

Ότι οι εντολές του Θεού δεν είναι «νόμος», που η παράβασή του επιφέρει την (ανελέητη μάλιστα και αιώνια) τιμωρία του παντοδύναμου νομοθέτη προς τον αδύναμο παραβάτη, αλλά «αποκάλυψη στον κόσμο του τρόπου ζωής του Θεού» (της αγάπης) και οδηγίες προς τον άνθρωπο για μίμηση αυτού του τρόπου [βλ. π. Σωφρονίου(Σαχάρωφ), Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστί, Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 1996, σελ. 112. Ο τίτλος του έργου («θα δούμε το Θεό όπως είναι») προέρχεται από την Α΄ επιστολή Ιωάννου, 3, 2]. Η μίμηση αυτή θα θεραπεύσει τον άνθρωπο από τη μεγάλη ασθένεια, το θάνατο, φέρνοντάς τον σε ενότητα με το Θεό (παράδεισος), αντί του χωρισμού από αυτόν, που προκαλεί την απερίγραπτη οδύνη, την οποία ονομάζουμε κόλαση. «Πρέπει να ξέρουμε ότι ο Θεός δεν κολάζει κανένα, αλλά ο καθένας κάνει τον εαυτό του επιδεκτικό της μετοχής στο Θεό. Η μετοχή στο Θεό είναι απόλαυση και η αμεθεξία στο Θεό κόλαση» (άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, PG 94, 1573C).

[Αναλυτική παρουσίαση του θέματος, με πλήθος βιβλικών και πατερικών παραπομπών, βλ. στον τόμο Θάνατος, Ανάσταση και Αιώνια ζωή, εκδ. Ετοιμασία, ιερά μονή Τιμίου Προδρόμου, Καρέας 2005. Βλ. ακόμη π. Γ. Δ. Μεταλληνού, τ. κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του πανεπιστημίου Αθηνών, «Παράδεισος και Κόλαση στην ορθόδοξη παράδοση», Ν. Μ., «Ο Θεός ως πυρ και φως», Αλέξανδρου Καλόμοιρου (1931-1990) Ο Πύρινος Ποταμός, μτφρ. Π. Μπότση, Ζέφυρος, Θεσσαλονίκη 1995].

 

Η ορθόδοξη αγία Όλγα η Μαία,

ιθαγενής της Αλάσκας, 1916-1979 (από εδώ)

 

Κανένας για πέταμα

 

Ακόμη κι αν δε λάβουμε υπόψιν μαρτυρίες όπως του Ευσέβιου Καισαρείας για την αυτοθυσία, με την οποία περιέθαλπαν οι χριστιανοί τους ειδωλολάτρες ασθενείς, που είχαν πετάξει στο δρόμο οι δικοί τους στο φονικό λοιμό του 251 μ.Χ., και έθαβαν τους έκθετους νεκρούς διακινδυνεύοντας τη ζωή τους (και συχνά κολλούσαν οι ίδιοι το λοιμό και πέθαιναν ενώ είχαν σώσει άλλους), και το παράπονο του Ιουλιανού του παραβάτη πως το μαγικοθρησκευτικό του όραμά αποτύγχανε, επειδή οι χριστιανοί φρόντιζαν και τους εθνικούς, άρα γίνονταν ηθικά ακαταμάχητοι [1], πάλι γίνεται φανερό το αυθεντικό χριστιανικό ήθος.
Γίνεται φανερό από περιπτώσεις, όπως του αγίου Βονιφάτιου, που ήρθε αντιμέτωπος με την αρχαία γερμανική θρησκεία, μια θρησκεία ανθρωποθυσιών, και θυσιάστηκε οικειοθελώς το καλοκαίρι του 754, αρνούμενος να αμυνθεί μαζί με τους συντρόφους του, όταν δέχτηκε επίθεση των εξαγριωμένων πολεμιστών μιας ειδωλολατρικής φυλής στα δάση πέραν του Ρήνου. Ακολούθησε έτσι το παράδειγμα των αρχαίων χριστιανών μαρτύρων και έδωσε το ειρηνόφιλο μήνυμα του χριστιανισμού, που δε φοβάται το θάνατο. Αλλά και των αγίων Αναργύρων (γιατρών που δεν έπαιρναν αργύρια, ως γνωστόν [2]), του αγίου Παυλίνου, επισκόπου Καμπανίας (5ος αι. μ.Χ.), που, αφού δαπάνησε τα χρήματα της Εκκλησίας και τα δικά του εξαγοράζοντας αιχμαλώτους των Βανδάλων, αντάλλαξε και τον εαυτό του με έναν ακόμη απ’ αυτούς, των αγίων Ρώσων πριγκίπων Μπόρις και Γκλεμπ, που παραδόθηκαν οικειοθελώς στον αδερφό τους Σβιατοπόλκο και θανατώθηκαν το 1015 μ.Χ., για να μη βάλουν τους στρατιώτες τους να πολεμήσουν για χάρη τους, του αγίου Διονυσίου, στη μονή Αναφωνήτριας, στη Ζάκυνθο, γύρω στο 1600, που συγχώρησε το φονιά του αδερφού του σώζοντάς τον από τα χέρια της αστυνομίας, αλλά και των μεγάλων αγίων της φιλανθρωπίας, όπως οι άγιοι Ταβιθά της Ιόππης, Βασίλειος ο Μέγας, Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Ιωάννης ο Ελεήμων, Γενεβιέβη των Παρισίων, Μελάνη η Ρωμαία κ.ά., και στα νεώτερα χρόνια Φιλοθέη η Αθηναία, Κοσμάς ο Αιτωλός (εξαγόρασε εκατοντάδες κοπέλες ελευθερώνοντάς τις από μουσουλμανικά χαρέμια), Ιωάννης της Κρονστάνδης, Ελισάβετ Θεοδώροβνα, Μαρία Σκόμπτσοβα (μετά από πολυσχιδή ανθρωπιστική δράση, ιδίως στη Γαλλία, πέθανε στο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης Ράβενσμπουργκ, παίρνοντας μάλλον τη θέση κάποιας άλλης για να τη σώσει), Γαβριηλία Παπαγιάννη (μια αγιασμένη νοσοκόμα που ακροβολίστηκε στην Ινδία θέλοντας να υπηρετήσει εκείνους που θεωρούσε πιο βασανισμένους ανθρώπους του πλανήτη) και πολλοί άλλοι, λιγότερο γνωστοί.

 
Αγία Μαρία Σκόμπτσοβα, νεομάρτυρας τ

ων ναζιστικών στρατοπέδων

(από εδώ)

Το αυθεντικό χριστιανικό ήθος όμως το αντιλαμβάνεται σαφέστατα όποιος μελετήσει το ορθόδοξο αγιολόγιο. Εκεί θα βρει, καταγεγραμμένους ως αγίους, κάθε είδους περιθωριακούς ανθρώπους, αναλφάβητους, ζητιάνους, ανάπηρους (που δε θεραπεύτηκαν, όπως η σύγχρονη αγία Ματρώνα η αόμματη), νόθα παιδιά, ορφανά, δούλους, και φυσικά πόρνες και τελώνες, καθώς και ανθρώπους που διέπραξαν ποικίλα αμαρτήματα, υπήρξαν φονιάδες, δήμιοι, βασανιστές αγίων, μάγοι, ανελέητοι άρχοντες, βιαστές κ.τ.λ. Έχουν ωστόσο ένα κοινό μεταξύ τους και, θα έλεγα, μια μεγάλη διαφορά από εμάς: μετανόησαν ειλικρινά, σοβαρά και βαθιά. Γι’ αυτό αγίασαν.

Ένας ουμανιστής ηθικός άνθρωπος ή ηθικολόγος εδώ συνήθως αναρωτιέται: μήπως λοιπόν το αγιολόγιο είναι μια βίβλος αποθέωσης της διαφθοράς; Πώς ο χριστιανισμός διδάσκει ότι ο Θεός συγχωρεί τόσο γενναιόδωρα αποτρόπαιους αμαρτωλούς; Τι θα πει «μετανόησαν»; Η δικαιοσύνη απαιτεί να πληρώσουν!

Ανάλογη ερώτηση διατυπώνουν πολλοί, ακόμη και βαφτισμένοι ορθόδοξοι χριστιανοί, πνευματικά όμως αρχάριοι, σκανδαλισμένοι που ο Ιησούς δικαιώνει με τέτοιο τρόπο τον άσωτο υιό στην παραβολή του Λουκ. 15, 11-32 – όλοι βέβαια ταυτίζουν τον εαυτό τους με το «δίκαιο» μεγάλο αδελφό, όχι με τον άσωτο, κι αυτό δεν τους επιτρέπει να νιώσουν ανακούφιση, που η παραβολή τους δίνει ελπίδα σωτηρίας.

Κι όμως η παρουσία τόσων αμαρτωλών στα συναξάρια φανερώνει πως ο χριστιανισμός δεν είναι ηθικιστικός· δεν πετάει στα σκουπίδια τον αμαρτωλό, ούτε καταξιώνει την αμαρτία (κατά την παρερμηνεία άλλων, που νομίζουν πως για να γίνει άγιος κάποιος πρέπει οπωσδήποτε να έχει διαπράξει πολλές ή βαριές αμαρτίες), αλλά τον προσκαλεί σε σωτηρία μέσω της μετάνοιας, που είναι η μεταβολή του νου – "ούτε εγώ σε κατακρίνω· πήγαινε και μην αμαρτάνεις πια" είπε ο Ιησούς στη μοιχαλίδα που έσωσε από το λιθοβολισμό (κατά Ιωάννην, 8, 11).

Η σωτηρία του ανθρώπου που μετανοεί οφείλεται στο ότι η μετάνοια προκαλεί άνοιγμα της νοερής καρδιάς, που ήταν κλειστή από τα πάθη, τα οποία οδηγούσαν τον άνθρωπο στην αμαρτία, και επιτρέπει να μπει μέσα της η θεία χάρη, η ενέργεια του Θεού που αγιάζει, δηλαδή σώζει, τον άνθρωπο. Όσο εντονότερη είναι η μετάνοια, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το άνοιγμα της καρδιάς και συνεπώς αφθονότερη η είσοδος της θείας χάριτος. Γι’ αυτό η «συντετριμμένη καρδία» οδηγεί και το μεγαλύτερο αμαρτωλό στην αγιότητα.

Όποιος δεν αντέχει να συνυπάρχει με τους αμαρτωλούς (νομίζοντας – ή κοροϊδεύοντας τον εαυτό του – ότι ο ίδιος «είναι αναμάρτητος» ή λιγότερο αμαρτωλός από τους άλλους ή εφοδιασμένος με μεγαλύτερα ελαφρυντικά) δύσκολα θα συμπαθήσει το χριστιανισμό. Εδώ δεν είναι μια ενάρετη ελίτ, όπως ίσως θα ήθελε για να ενταχθεί πανηγυρικά σ’ αυτήν, αλλά ένα νοσοκομείο, στο οποίο προσέρχονται άνθρωποι ηθικά ασθενείς με σκοπό να γίνουν υγιείς.

 

[1] Ευσεβίου Εκκλησιαστική Ιστορία, 20 688-689. Ιουλιανός, «προς τον Αρσάκιο, αρχιερέα της Γαλατίας», μτφρ. στο: Ιουλιανός, Άπαντα, #4 (σειρά «Οι Έλληνες» #277), Κάκτος, Αθήνα 1993, σελ. 275 και 277.

 

[2] Καταγεγραμμένοι ως ανάργυροι είναι οι άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός οι εκ Ρώμης, Ασίας και Αραβίας (τρία ζεύγη αδελφών με τα ίδια ονόματα), Παντελεήμονας και Ερμόλαος, Κύρος και Ιωάννης, Σαμψών και Διομήδης, Θαλέλαιος και Τρύφωνας, Μώκιος και Ανίκητος, οι Ρώσοι Αγαπητός ο Ιαματικός και Λουκάς ο Ιατρός (†1961), καθώς και οι αγίες γυναίκες γιατροί Ερμιόνη, Ζηναΐδα, Νεονίλλα και Σοφία η Ιαματική.

 

 

ΠΗΓΗ: http://o-nekros.blogspot.com/2010/08/blog-post_28.html

20% αποτυχία

 

Του Περικλή Κοροβέση*

 

 

«Τον τρελό τον φτύνανε και έλεγε πως έβρεχε». Αυτό το γνωμικό μού ήρθε στο μυαλό, βλέποντας τις θριαμβολογίες σχεδόν όλων των κομμάτων για τα εκλογικά αποτελέσματα της περασμένης Κυριακής.

Το γεγονός πως περίπου το μισό εκλογικό σώμα αγνόησε τις εκλογές δεν δημιούργησε καμιά σκέψη στους πανηγυρίζοντες. Η απώλεια περίπου ενάμιση εκατομμυρίου ψηφοφόρων από τον δικομματισμό δεν δημούργησε κανέναν ίλιγγο. Η εικονική πραγματικότητα των ποσοστών ήταν αρκετή, άσχετα αν στην αλήθεια τους ήταν ακριβώς τα μισά, σε σύγκριση με τις περσινές βουλευτικές εκλογές.

Κάποιοι αναλυτές σημείωσαν το ποσοστό του 20% που πήρε η Αριστερά συνολικά και το βρήκαν θετικό. Το μεγαλύτερο ποσοστό που πήρε η Αριστερά μετά τη μεταπολίτευση!

Εγώ έχω μια δική μου, διαφορετική προσέγγιση. Νομίζω πως αυτές οι εκλογές εγκαινιάζουν μια μόνιμη πολιτική κρίση του συστήματος, που είναι άγνωστο πού θα μας βγάλει. Μπορεί να οδηγηθούμε σε φασιστικά καθεστώτα ή μπορούμε να βρούμε μια δημοκρατική διέξοδο από την κρίση. Γιατί πρέπει να πάρουμε ως δεδομένο πως το σημερινό καθεστώς στην Ελλάδα, όπως σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ε.Ε., δεν είναι δημοκρατικό (με κριτήριο την Αθηναϊκή Δημοκρατία) αλλά ολιγαρχικό – μοναρχικό που εκλέγεται από αυτούς που οικειοθελώς θέλουν να ληστευθούν, να χάσουν τη δουλειά τους, να μείνουν άστεγοι και μετά να καταργιούνται τη μοίρα τους. Μήπως ήταν αυτό η αποχή; Κάτι σαν δήλωση μετανοίας για την ψήφο που έδωσαν στους δυνάστες τους; Ή ήταν μια παραίτηση από το πιο βασικό δικαίωμα που έχει αποκτήσει ο άνθρωπος με θυσίες και αίμα; Την ψήφο για όλους που δεν ήταν αυτονόητη, εδώ και λίγες δεκαετίες πίσω.

Όπως και να έχει η κατάσταση, σήμερα στην Ευρώπη υπάρχει μια φασιστική Ακροδεξιά που σε πολλές χώρες ξεπερνάει το 15% του εκλογικού σώματος (Γαλλία, Ελβετία, Αυστρία, Ουγγαρία, Σερβία, Νορβηγία, Δανία) και στις υπόλοιπες χώρες να κυμαίνεται μεταξύ 2-15% (στοιχεία από την έρευνα της καθηγήτριας Ρίβα Καστοριάνο του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, «Le Monde» 26.10.10). Η κρίση δεν έφερε Αριστερά στην Ευρώπη, αλλά επικίνδυνα ακροδεξιά κινήματα, που το αντίστοιχό τους θα το βρούμε στον Μεσοπόλεμο, με τη θεαματική άνοδο του ναζισμού και του φασισμού σε όλη την Ευρώπη. Το αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και στην Ελλάδα και το 5% της «Χρυσής Αυγής» της Αθήνας να γίνει στις επόμενες εκλογές πανελλαδικό.

Θα μπορούσε να μου αντιτάξει κάποιος πως έχουμε ένα μεγάλο ποσοστό αριστερών ψήφων που θα μπορούσε να αποδώσει 3 περιφερειάρχες και να κέρδιζε 150 δήμους. Θεωρητικά, ναι. Στην πράξη όμως η Αριστερά δεν ενδιαφέρεται γι' αυτό. Αυτό που προέχει δεν είναι το τι θα κάνουμε για τον τόπο, αλλά το ποιος θα γίνει ο «Μέγας Αλέξανδρος της Αριστεράς» που θα τους συνενώσει όλους, αφού προηγουμένως τους έχει κατακτήσει και υποτάξει. Και αυτό σημαίνει πως ο πόλεμος των βαρόνων θα συνεχιστεί μέχρι αυτοδιάλυσης. Ενα πρώτο δείγμα το είδαμε στον ΣΥΡΙΖΑ, που αυτή τη φορά δεν κατάφερε να κατεβεί στις εκλογές. Πιθανότατα το ίδιο σενάριο να δούμε και στην ΑΝΤΑΡΣΥΑ, που ήδη δήλωσε πως «πια κανείς δεν μπορεί να μας αγνοεί». Από τόσο νωρίς καβάλα στο καλάμι;

Αν θα μπορούσα να έκανα μια πρόβλεψη για το μέλλον, βλέπω τις συνθήκες πιο ευνοϊκές για την άκρα Δεξιά και αυτή θεωρώ τον πραγματικό νικητή των εκλογών. Η Αριστερά απλώς κατέγραψε τις δυνάμεις της, χωρίς εν τούτοις να μπορέσει να δώσει καμιά προοπτική. Η ιδέα ενός Μετώπου είναι πάντοτε επίκαιρη και ίσως το μόνο αποτελεσματικό μέσο για να βγούμε από την κρίση. Αλλά αυτό θα προϋπέθετε μια άμεση δημοκρατία στις γραμμές της.

Και θα μπορούσα να έλεγα παραφράζοντας τον Μαρξ: «Η Αριστερά έχει έναν ολόκληρο κόσμο να κερδίσει και να χάσει μόνο τον σταλινισμό της». Αλλά όπως τραγουδούσε και ο φίλος μας Λάκης Καραλής, επαναλαμβάνουμε κι εμείς: «Τέτοια λόγια δεν λέγονται εδώ μέσα. Και έτσι όλοι πήγαμε να κοιμηθούμε».

 

* perkor29@gmail.com

 

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 13 Νοεμβρίου 2010, «Το ψευδοκράτος των Αθηνών»,  http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=223332

 

 

Σημείωση: Οι υπογραμμίσεις από το ΜΤΒ, αντί για άλλο σχόλιο…

Το λέω αυτό έχοντας “εν νω” ότι ακόμη και σήμερα, ένα ικανό τμήμα των απομεινάντων ψηφοφόρων είχε ιδιοτελή κίνητρα, βασισμένα στον γνωστό σε όλους μας μεταπολιτευτικό πρακτικό ματεριαλισμό (υλισμό), πολύ παρόμοιο με αυτόν που ενεφορείτο και ο παληός εκείνος “μηδενιστής Καρλομάγνος” και “μηδενιστής επαναστάτης”, ο Αδόλφος Χίτλερ, και που του έδωσε όλη εκείνη την αναλγησία που οδήγησε στην μεταχείριση του ανθρώπου ως αναλώσιμου ζώου – που εξηγεί τελεσιδίκως ο επιστημονισμός – και στην ριζική ισοπέδωση όλης της – ιδιαίτερα της χριστιανικής – παράδοσης στο όνομα του γνωστού φουτουρισμού που κήρυσσαν και ένας Μαρινέττι και ένας Γ. Γκέμπελς αντάμα. Με βάση όλα αυτά, το μόνο που θα μπορούσαμε να περιμένουμε είναι φτήνια, φρικαλέο ατομισμό, άκρα χυδαιότητα, διαλυμένο κοινωνικό ιστό, βία, επαναφορά των βασανιστηρίων, αναβίωση του πνεύματος του Αντιχρίστου που είδε ο Ντοστογιέφσκι στον αιρεσι-άρχη Ισπανό Ιεροεξεταστή Τορκεμάδα. Άνθρωποι που γνωρίζουμε προδήλως ψήφισαν με ένα τέτοιο κίνητρο μερικώς, δηλαδή με ένα κίνητρο αρκούντως ιδιοτελές, ακριβώς αυτό που μας δίδαξε ο ριζοσπαστικός ατομισμός του θετικισμού της προηγούμενης 20ετίας καθώς και ο μεταμοντέρνος μας διαφωτισμός, δηλαδή ο αστικός πολιτισμός της νεωτερικότητας στην μετά το 1960-1970 φάση. Αυτή είναι και η  α λ ή θ ε ι α  του πολιτισμού αυτού, με την τελολογική έννοια: ο μηδενισμός, το μηδέν που προϋπήρξε ως “ασύνειδη πρόθεση του αστού” κατά τον Ελλύλ από την αρχή, δηλαδή κατ’εξοχήν τον 19ο αιώνα, οπότε και υπήρξε. Ο μηδενισμός αυτός σήμερα, κατά όλους τους συγγραφείς, ημεδαπούς ή μη, που έχω διαβάσει, καθώς και κατά τις “προφητείες” του Φρ. Νίτσε, του Φ. Ντοστογιέφσκι και του Κ. Καρυωτάκη, αλλά και κατά την καθ’ημέρα πραγματικότητα, έχει διαχυθεί από τους (εκσυγχρονισμένους) αστικούς θεσμούς στις ψυχές των ανθρώπων, εμβαπτίζοντάς τες στην ασχήμια, την αισθηματική ανεραστία(κατά την φρασεολογία του Άγ. Γρηγόριου του Παλαμά) και στην αλογία του “τεχνικού ανθρώπου” με ένα τρόπο πάλι συχνά ανεπίγνωστο.

Την Κυριακή αυτή το απογευμα ήταν που συλλογιζόμουν με συγκίνηση τι άγιες, άγιες και τόσο επαναστατικές, σκέψεις θα πέρασαν ήδη από τις ψυχές και τους “νόες” πολλών από εσάς, καθώς προετοιμάζατε την ψήφο σας… Και πραγματικά είναι ένα δεύτερο τμήμα του πληθυσμού, είτε εκκλησιαστικό είτε όχι και τόσο, που – προσπαθεί να –  σκέπτεται έτσι· το γνωρίζω και εγγύθεν και αποτελεί ήδη αφορμή για δοξολογία. Εδώ μπορούμε να αποδώσουμε και ένα μέρος της ευχάριστης έκπληξης αυτών των εκλογών· αυτοί που απέρριψαν τουλάχιστον τους οσοδήποτε φιλομνημονιακούς υποψηφίους, που απέρριψαν γενικώς τα “μεγάλα” κόμματα… Σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να αποδοθή και ένα μέρος της αποχής και του άκυρου-λευκού του πρωτοφανούς 9%. Βεβαίως, είναι δύσκολο να κάνουμε τον καρδιογνώστη και τον διορατικό, εξ ου και “κρίνουμε κατά μέρος”.

Βάσει των διακαναλικών προεκλογικών διακηρύξεων του πρωθυπουργού, αυτή η κυβέρνηση θα έπρεπε σαφέστατα να έχει παραιτηθεί. Η πτώση ακόμη και σε ποσοστά επί των ψηφισάντων είναι τέτοια και υπό τέτοιες συνθήκες ακραιφνούς εκβιασμού των συνειδήσεων που δεν ενέχει καμιά “νομιμοποίηση”. Το πρόβλημα, πάντοτε, επί της αγγλοσαξονικής έμπνευσης κοινοβουλευτικής μας αστικής “δημοκρατίας” είναι ότι η φωνή του λαού ακούγεται εν αινίγματι, δι’ εσόπτρου. Και επειδή το προεκλογικό συμβόλαιο, ως γνωστόν, είναι ζήτημα υπόσχεσης ή υποσχεσιολογίας και όχι ενδεχομένως ποινικού κολασμού, όπως τόνιζε έκπαλαι και ο Αλ. Τσιριντάνης ως καθ. Νομικής, το ενδεχόμενο να καταστεί η πλειοψηφική βούληση πολιτική πραγματικότητα είναι ολιγοπίθανο. Πάντως, και το λέω κατ’ επίγνωσιν, έρχονται στιγμές που γίνεται πραγματικότητα το “καθείλεν τυράννους από θρόνων […] πεινώντας ενέπλησεν αγαθών και πλουτούντας εξαπέστειλεν κενούς”. Και αυτό το έχουν εξηγήσει από τον Αριστοτέλη και και τον Άγ. Ιωάννη τον Δαμασκηνό έως τον Μέγα Φώτιο  και τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά προ της εξέγερσης των Ζηλωτών. Και ο Γκαίτε ακόμη είχε γράψει στον Έκερμαν το 1824:

“Οι επαναστάσεις είναι κάτι εντελώς αδύνατο, εφόσον οι κυβερνήσεις δεν παύουν να έχουν άγρυπνο το βλέμμα τους, ώστε να αντιμετωπίζουν τις καταστάσεις με βελτιώσεις στον σωστό χρόνο, και δεν παραμένουν πεισματικά αρνητικές ίσαμε τη στιγμή που το αναγκαίο θα επιβληθεί εκ των κάτω” (Νοβάλις, εκδ. Εκκρεμές, 2004, σ. 15).

Και έτσι, λοιπόν, το ζητούμενο το πολιτικό θα έπρεπε να είναι να μην υπάρξει το ξέσπασμα της σωρευμένης οργής, αλλά να υπάρξει μια ειλικρινής καταλλαγή και συμμόρφωση προς την δίκαιη βούληση των “κάτωθεν” βρισκόμενων. Αλλά πόσο δεν είναι κάτι τέτοιο “σκιάς όναρ”; Πράγματι, είναι κάτι μη-αναμενόμενο. Και σε αυτές τις περιπτώσεις λειτουργεί το “εξ αίφνης”, όταν τελειώσει η περίοδος της “θείας οργής” που συνδέεται με μια (απολύτως, εδώ) κακή εξουσία (βλ. θαυμάσια σχετική Πατερική ανάλυση στο “Ο Κοινωνισμός του Χριστιανισμού”, του Αν. Πιέρριου). Κύριος οίδε. Και έτσι, λοιπόν, ως τότε, θα υποστούμε την τρομακτικά φρικτή επίδραση μίας τέτοιας επιτροπείας όπως και τις συνέπειες του θουκυδίδειου (στο οποίο συμφωνούσε εν πολλοίς και ο Μ. Φώτιος) “το ήθος της πόλεως ομοιούται τοις άρχουσιν”. Χρειαζόμαστε το δίχως άλλο πολλά προσευχητικά δάκρυα κατάνυξης…

 

Σημ. ph.: Δημοσιεύεται στο τρέχον φύλλο της “Χ”, φ.833.

Ώριμοι καιροί

 

Του Γιάννη Ποταμιάνου

 

Σαν αντιλάλησε διάτορος

…………………   η κραυγή ιστορίας

ξεσηκώθηκαν τα όνειρα

Αναλήφθηκαν  στους ουρανούς,

………………….  κι έγιναν πουλιά

Φτερούγισαν  τα πουλιά,

……………………  έγιναν σμήνη

Κι εμείς ξοπίσω τους

Ασθμαίνοντας να κυνηγάμε

…………………….. τις σκιές τους

Να ελλοχεύουμε με θηλιές

……………………..  μες τα ξερόκλαδα,

Με ξόβεργες  στ’ αγκάθια

 

Μα πώς να πιάσεις τ’ όνειρο;

Αφού σαν ήρθαν οι καιροί

 ………………  κι’ άνθισαν οι λειμώνες

Σύνθημα έδωσε η Ιστορία, ριγηλό

«Να γίνουν τα όνειρα ζωή»

 

Μα πώς να πιάσεις τ’ όνειρο;

Αφού σαν ήρθαν οι καιροί

Και θησαύρισε

……………… με χρώματα το φως,

Σύνθημα έδωσε η φύση, ευωδερό

Τα σκουλήκια

……………… να γίνουν  πεταλούδες

 

Γι’ αυτό  πέταξαν τα όνειρα

………………  κι’ οι  ψυχές μας  

Γι’ αυτό κι εμείς ξοπίσω τους

………………  ενεοί τα κυνηγάνε

Ας σταματήσουμε  

………………  να στήνουμε παγίδες

και αποξηραμένα λουλουδάκια,

………………  μες στους στίχους μας

 

Αφού δεν βαλσαμώνονται οι ψυχές

……………… κι’ ωρίμασαν οι καιροί

Ξανά  εμείς  περήφανοι ποπολάροι,

………………  Έστω και ρακένδυτοι, στη μάχη

να διδάσκουμε, ακόμα αυταπάρνηση

Καθώς στις σημαίες μας ανεμίζει επίμονα

 ………………  ο συλλογικός  πόθος

 

Πως αλλιώς;

Αφού δεν βαλσαμώνονται τα όνειρα

Στους δύσκολους καιρούς

Εμάς, πάντα θα μας οδηγούν

…………………….  οι γόνιμες στερήσεις

 

Πως αλλιώς;

Αφού όταν σκύμνοι λιονταριών

……………………. βυζαίναμε στέρφες μάνες

Μάθαμε να ορθώνουμε τη χαίτη μας

……………………. Γρυλίζοντας

μες απ’ το έρκος των οδόντων μας

 …………………… το όχι στην εκμετάλλευση

ψυχών τε και σωμάτων

 

                                  

27 Σεπτεμβρίου 2010, Γιάννης Ποταμιάνος