Κατά νεοφιλελευθερισμού

Του Βασίλη Π. Μακρή

Εδώ και 35-40 χρόνια στην παγκόσμιο ιστορία κυριαρχεί ο Ρηγκανο-θατσερισμός. Η οικονομία της παραγωγής έχει δώσει την θέση της στην οικονομία της κατανάλωσης. Η οικονομία της παραγωγής έχει μετατοπιστεί στις χώρες της πρώην περιφέρειας, όπου σημειώνονται εκπληκτικοί ρυθμοί ανάπτυξης και δημιουργούνται  οι ιδανικές συνθήκες για έντονη πρωταρχική συσσώρευση. Προ της επελάσεως του Ρηγκανο-θατσερισμού θεμελιακό στοιχείο της οικονομίας ήταν κυρίως το εμπράγματο-παραγωγικό κεφάλαιο και δευτερευόντως το “άυλο”.

Στόχος της οικονομίας παραγωγής ήταν η διαρκής συσσώρευση κερδοφορίας και ισχύος. Δομική λειτουργία του κεφαλαίου ήταν και είναι η προσκτητική πρόσληψη της φύσεως και η μετατροπή αυτής, μέσω της εργατικής δύναμης, σε προϊόν, του προϊόντος σε εμπόρευμα, του εμπορεύματος σε χρήμα και του χρήματος σε νέο επιπρόσθετο κεφάλαιο. Έτσι τροφοδοτείται μια επαναλαμβανόμενη ανοδική ανακύκληση, όπου όλα συμποσούνται σε μεγέθη μετρήσιμα: οι ποιότητες εξαλλοιούνται σε διαρκώς αυξανόμενες ποσότητες, οι ανθρώπινες ζωές  εκφυλλίζονται σε σταθμήσιμες ψυχολογικές συμπεριφορές και τα πάντα μεταλλάσσονται σε διαρκώς ενδιάμεσα εργαλεία για την κυρίαρχη οικονομία της παραγωγής αλλά και αυτήν της κατανάλωσης.

Έχουμε ήδη εισέλθει στον διαρκή επεκτατισμό του κεφαλαίου, στον υπερτοπικό γιγαντισμό του και στην πλανητική κατίσχυσή του. Το εμπόρευμα συνιστά έναν θύσανο κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων. Είναι δηλωτικόν πολλών συμβολισμών και γέμει καίριων αποσιωπήσεων. Η οιονεί κυριαρχία του το καθιστά καίριο παράγοντα μιας κίβδηλης κοινωνικοποίησης. Η κατοχή και νομή του εμπορεύματος προσδίδει αυταξία. Το ανθρώπινο είναι και το κοινωνικό γίγνεσθαι αλλοτριώνονται από ένα ακατάσχετο κατέχειν.

Παγκοσμίως κυριαρχεί το χρηματοοικονομικό κεφάλαιο και η προκεχωρημένη οικονομία στηρίζεται στην διαρκώς επαναλαμβανόμενη ανταλλαγή “ψιλών” χρηματικών ποσών που στην ουσία δεν είναι παρά σκέτοι γυμνοί αριθμοί, δηλαδή σημεία άνευ εμπράγματης αξίας, ούτως ώστε η αγοραία αξία μιας μετοχής να είναι απείρως διογκούμενη και διογκωμένη ως προς τα πραγματικά κέρδη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο διακινούνται σημεία-πληροφορίες, σημεία-αριθμοί και το παρόν διαρκώς δεξιούται το αυτοδιαλυόμενο μέλλον, μέσω της προεξόφλησης μιας πολλά υποσχόμενης κερδοφορίας. Είναι αυτή ακριβώς η διαδικασία βάσει της οποίας “το χρήμα γεννά χρήμα”, το γεννημένο χρήμα με την σειρά του ξαναγεννά νέο χρήμα “φρέσκο” και “ζεστό”. Πρόκειται για το “φουσκογενές” και “φουσκοδίαιτο” κεφάλαιο που κυριολεκτικά αποκτά διαρκώς αυξανόμενη ισχύ, επεκτατικότητα και επιβολή. Αυτό είναι βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα του χρηματοοικονομικού νεοφιλελευθερισμού που κυριαρχεί στην παγκόσμια οικονομία.

Εκείνο που αποσιωπάται ιδιαίτερα στην εποχή μας είναι ό ανθρωπολογικός ιδεότυπος που κατασκευάζει το νεοφιλελεύθερο κυρίαρχο πρόταγμα. Στην ουσία πρόκειται για το άτομο. Και αυτό είναι προϊόν της νεωτερικής εποχής. Δεν υπάρχει το ανθρώπινο πρόσωπο για το νεοφιλελεύθερο πρόταγμα. Υπάρχει το άτομο “σαρξ εκ σαρκός” του μοναχικού άφωνου πλήθους. Ένα άτομο που διέπεται και σπαράσσεται από την αμοραλιστική υποδαύλιση αλλά και τα αγελαία ένστικτα. Ένα άτομο απανθρωποποιημένο χωρίς εδραία ερείσματα που πακετάρεται και αποστέλλεται αυτοηδονιζόμενο και ευένδοτο στις δυνάμεις της αγοράς. Μέσω των τεχνικών επηρεασμού το άτομο αυτό καθίσταται ευπρόσδεκτος αποδοχεύς των ψυχοτεχνικών μηχανισμών της πανταχού παρούσης αγοράς. Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι η επεκτετασιμότητα της οικονομίας της κατανάλωσης είναι άρρηκτα συναφής με τις τεχνικές επηρεασμού και τους ψυχοτεχνικούς μηχανισμούς της αγοράς. Έτσι ο άνθρωπος μεταλλάσσεται σε αγελαίο καταναλωτή εμπορευμάτων που στο κάτω κάτω της γραφής ούτε τα έχει ανάγκη απόλυτη, ούτε η έλλειψή τους θα του προκαλούσε ουσιαστική ένδεια. Είναι η ίδια η διαδικασία του καταναλίσκειν που έχει μετατραπεί σε αξία “καθεαυτή”, σε αυταξία. Ο νεοφιλελευθερισμός εκλαμβάνει τον άνθρωπο σαν άτομο-σημείο στατιστικό που αναπαριστά μιαν ακένωτη ζήτηση. Η “θέαση” αυτή του νεοφιλελευθερισμού θέλει τον καθένα να εισέρχεται στον “κλιματισμό” των πλαστικοποιουμένων αναγκών της προσφοράς.

Θεμελιώδες συστατικό του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού είναι η απροκάλυπτη χρησιμοθηρία που εκλαμβάνει τον άνθρωπο, ως ένα διαμεσολαβούμενο ποσοτικό μέγεθος. Δια της θεωρήσεως αυτής ο άνθρωπος εργαλειοποιείται μέχρις εγκάτων και γίνεται έρμαιο άθυρμα ενός κερδολάγνου ήθους. Το χρήμα αυτονομείται, καθίσταται αυτοσκοπός, επιβάλλει την χρηματοκρατία παντού, αυτοσυσσωρεύεται, εξαερούται μέσω της παροντοποίησης μιας μέλλουσας κερδοφορίας, και διασκορπίζει “ένθεν κακείθεν” τα απειροψιχία μιας μικροηδονικής καθημερινής απολαυστικότητος. Άνθρωποι απανθρωποποιούνται, γίνονται άτομα-μέσα-σημεία ακόμη και με την προαίρεσή τους και μετατρέπονται σε ευπρόσδεκτους υποδοχείς της χρηματοπιστωτικής κατίσχυσης, είτε ενεργοί, είτε παθητικοί. Είτε ως οχήματα-φορείς, είτε ως δέκτες της. Άτομα ευπροσάρμοστα στον τεχνητό κλιματισμό της αγοράς, των οποίων τα ιδανικά και τα όνειρα μεταλλάσσονται σε διαρκή βουλιμική ονείρωξη. Άτομα που τα διέπει η αρπακτική πλειονοκτησία, η ανταγωνιστική αλληλοεξόντωση, το αδυσώπητο συμφέρον, η ατομική επιτυχία έναντι οιουδήποτε τιμήματος, η ετσιθελική κατίσχυση έναντι του οποιουδήποτε. Το τρίπτυχο “χρήμα-ισχύς-επιτυχής αποτελεσματικότης” αποτελεί τον κεντρικό άξονα του νεοφιλελεύθερου προτάγματος και μέχρι στιγμής φαίνεται να κερδίζει το στοίχημα της επιβολής του σε πλανητική κλίμακα. Δεν πρέπει να μας ξεγελά το γεγονός ότι νέοι παίκτες εμφανίζονται στο προσκήνιο. Οι παίκτες αυτοί όχι μόνο δεν αμφισβητούν σε τίποτα τον πλανητικό νεοφιλευθερισμό, αλλά επαγγέλλονται με τον καλύτερο τρόπο το νεοφιλελεύθερο πρόταγμα.    

24-6-2011 

Φιλοκαλική αναζωπύρωση κατά τον 18ο αιώνα – Η μαρτυρία τριών αγίων

Του Αθανάσιου Ι. Καλαμάτα*

Παραμένει νομίζω αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι πλήρης χάριτος ο θησαυρός της Εκκλησίας, αυτός των αγίων της, αποτελεί σπάνια παρακαταθήκη, ακόμη και για τον σημερινό αδιάφορο θεολογικά άνθρωπο. Οι περιπτώσεις είναι πολλές. Στέκομαι μόνο σε μια, κάπως επίκαιρη μιας και συνδέεται με τη μνήμη τριών αγίων (Αθανασίου του Παρίου 24 Ιουνίου, Νικοδήμου Αγιορείτου 14 Ιουλίου, Μακαρίου Νοταρά 17 Απριλίου).

Όποιος μελετά την πορεία της Εκκλησίας μέσα στους αιώνες, δεν είναι δύσκολο να παρατηρήσει ότι αυτή στη μακρά διάρκεια της ιστορίας της, στηριγμένη στην εμπειρία των αγίων, διέσωσε την πνευματική υπόσταση και την ιστορική μαρτυρία της, χωρίς να υποτάσσεται σε καμιά θρησκευτικότητα και εκκοσμίκευση. Αυτή η ασυμβατότητα, την έκαμε πολλές φορές να κρατά μια κριτική στάση απέναντι στα κυρίαρχα ιδεολογικά ρεύματα, τα οποία πάντοτε προσπαθούσαν να μεταβάλλουν την ασκητική σοφία της, σ’ ένα ουδετεροποιημένο σχήμα. Φέρνω ως παράδειγμα την ησυχαστική παράδοση του 14ου και την αναγέννηση αυτής με την κολλυβαδική του 18ου αιώνα. Και στις δύο περιπτώσεις, είναι σαφές ότι συγκρούσθηκαν δύο σαφώς αντιτιθέμενοι κόσμοι, η υπερβατική Ανατολή με την ενδοκοσμική Δύση, με αποτέλεσμα χάρη στην πρώτη να διαφυλαχθούν απαραχάρακτες οι «οντολογικές προϋποθέσεις», που πάντοτε καθιστούσαν την Εκκλησία αληθινή κιβωτό σωτηρίας. Αυτό το χαρακτηριστικό την έκαμε να θέσει στο περιθώριο κάθε εξωτερικό σχήμα και η ίδια με βάση την ευχαριστιακή της ζωή, σε καιρούς ιδιαίτερα χαλεπούς, όπως λόγου χάριν κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, να είναι «καινός τρόπος», πραγματώνοντας έτσι τη σωτηρία των υπόδουλων Ελλήνων από λογής – λογής παραχαράξεις της πίστης. Τούτο επαληθεύεται από το γεγονός ότι πολλοί λόγιοι διδάσκαλοι του Γένους, κληρικοί οι περισσότεροι, προσπάθησαν να αναχαιτίσουν το ρεύμα κάθε αιρετικής απόκλισης και αλλαξοπιστίας ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων με ειδικές συγγραφές, που σκοπό είχαν να καταδείξουν τη διάσωση της ελληνορθόδοξης παράδοσης.

Όσο όμως και αν φαίνεται παράδοξο, κατά την αυτή περίοδο της Τουρκοκρατίας, η Εκκλησία μολονότι με σφοδρότητα αντιπαρατέθηκε σε ιδεολογικά σχήματα, εν τούτοις δεν είναι λίγες οι φορές που υποτάχθηκε σ’ αυτά. Ορθά έχει υποστηριχθεί ότι εκκοσμικεύτηκε. Προσέλαβε κοσμικό ήθος, με αποτέλεσμα να αλλοτριωθεί, χάνοντας την πνευματική της ικμάδα και δύναμη. Στην προκείμενη περίπτωση η αλλοτρίωση αυτή έγινε αρχικά μέσω της Θεολογίας. Υπό τις σαφείς επιρροές που δέχθηκε από τη δυτική φιλοσοφικοθεολογική σκέψη – κυρίαρχο εδώ υπήρξε το ρεύμα του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού – έχασε το βαθύτερο οντολογικό της προσανατολισμό και άρχισε να υπηρετεί τα σχήματα της ανθρώπινης γνώσης. Έγινε έτσι ένα κλειστό «σχηματοποιημένο θεολογικό σύστημα», το οποίο υποκλέπτοντας το εσχατολογικό περιεχόμενο της διδασκαλίας της, αντί να υπηρετεί τη διάσωση του εκκλησιαστικού ήθους, κατέληξε να αναπαράγει θεολογικά σχήματα παντελώς ξένα προς τη μακρόσυρτη παράδοσή της. Με ένα λόγο μετατράπηκε σ’ ένα εξουσιαστικό σχήμα ιεραρχικής δομής, που το αντέγραψε πιστά από τη Δυτική Εκκλησία.

Έχει ιδιαίτερη σημασία να κατανοήσει κανείς ότι οι δυνάμεις που στους χρόνους της δουλείας ενήργησαν και υπέσκαψαν καταλυτικά τα πνευματικά θεμέλια της ελληνορθόδοξης Ανατολής, ήταν ο Σχολαστικισμός και ο Διαφωτισμός. Και τα δύο αυτά μεγέθη, γεγονός είναι, ότι ποικιλότροπα επηρέασαν πολλούς ορθόδοξους διδασκάλους λογίους που έζησαν και έδρασαν στην Ευρώπη. Ο Σχολαστικισμός όπως αυτός δοκιμάστηκε στον Ρωμαιοκαθολικισμό, με τον θωμιστικό αριστοτελισμό και αργότερα με τον πιετισμό, δικαιώθηκε τόσο στην προτεσταντική Μεταρρύθμιση, όσο και στην Αντιμεταρρύθμιση του Καθολικισμού, αλλοτρίωσε τις βιωματικές ρίζες της ελληνορθόδοξης παράδοσης. Ο Διαφωτισμός από την άλλη πλευρά, όσο κι αν υπήρξε φορέας καινούριων δημιουργικών ιδεών, που κυρίως αφορούσαν τη φιλοσοφία και τις επιστήμες, θέτοντας με τον τρόπο αυτό στο περιθώριο κάθε μεσαιωνική δεισιδαιμονία και πολιτισμική αποτελμάτωση, τελικά σήμανε τον αφελληνισμό του Γένους και την αποστασία από την ελληνορθόδοξη παράδοση. Γι’ αυτό και η επιρροή των δύο αυτών ρευμάτων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, υπήρξε καίρια και σε πολλές περιπτώσεις έγινε αποδεκτή, χωρίς κριτικές αντιστάσεις, οι οποίες όπως ήταν λογικό θα ‘πρεπε να προέρχονται εξ ολοκλήρου από την ορθόδοξη αυτοσυνειδησία.

Έχοντας λοιπόν αυτό το σκηνικό υπ’ όψη, είναι ευτύχημα το γεγονός που κατά την τελευταία εικοσαετία, έχει ήδη αρχίσει να γίνεται πράξη μια διαφορετική ανάγνωση του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Μια ανάγνωση υπό το πρίσμα των κριτηρίων της ορθόδοξης παράδοσης. Αυτή η διαφορετική αποτίμηση μας πηγαίνει κατευθείαν σε πρόσωπα που αντιστάθηκαν στο ρήγμα που προκάλεσε το κίνημα στη νεοελληνική συνείδηση. Ομιλώ εδώ για την ιδεολογία του Αντιδιαφωτισμού, η οποία στάθηκε αντίθετη στη μετακένωση στην καθ’ ημάς Ανατολή των φιλοσοφικών, εκπαιδευτικών και κοινωνικοπολιτικών ιδεών του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και εκφράστηκε από λογίους κληρικούς και διδασκάλους, όπως η τριανδρία των αγίων Αθανάσιου Παρίου, Νικοδήμου Αγιορείτου, Μακαρίου Νοταρά, γνωστοί ως Κολλυβάδες Πατέρες. Οι πνευματικοί καρποί της κίνησης αυτής, που προσφυώς από τον π. Αμφιλόχιο Ράντοβιτς ονομάσθηκε φιλοκαλική αναγέννηση, μπορούν να συνοψισθούν ως εξής. Πρώτον, αποκάλυπτε μια απροσδόκητη για την εποχή της θεολογική εγρήγορση, τροφοδοτώντας το Γένος με όλα εκείνα τα στοιχεία για πνευματική αυτάρκεια. Δεύτερον, και οι τρεις άγιοι, Αθανάσιος Πάριος, Νικόδημος Αγιορείτης, Μακάριος Νοταράς, υπήρξαν ενσυνείδητοι εκφραστές της πατερικής αυθεντίας και συμπύκνωσαν στο έργο τους όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά για την επαναφορά των λειτουργικών πράξεων της αρχαίας εκκλησιαστικής παράδοσης. Εξού και η επιμονή τους για τη συχνή Θεία Μετάληψη και για την τέλεση των μνημοσύνων το Σάββατο κι όχι την Κυριακή. Τρίτον, η αναφορά τους στη διδασκαλία των «θεοφόρων διδασκάλων της Εκκλησίας», λειτούργησε ως η θεμελιώδης αφετηρία για προβολή της ορθόδοξης πνευματικότητας, προσδιορισμένης ως πολιτισμική αντιπρόταση, προς τη διαδικασία μετάβασης προς νέες μορφές παιδευτικών αξιών που πρωτίστως προωθούσε ο Διαφωτισμός. Και τέταρτον, επέτυχε την τροφοδότηση το υπόδουλου Γένους με μια σειρά κειμένων πολιτισμικής αυτοσυνειδησίας, με κορυφαίο αυτό της Φιλοκαλίας των Ιερών Νηπτικών Πατέρων (Βενετία 1782). Το ασκητικό ιδεώδες της Ορθοδοξίας, για μια ακόμη φορά προερχόμενο μέσα από το μοναχισμό, έδινε στην υπόδουλη Ρωμηοσύνη λόγο υπαρκτικής αφύπνισης στις ουσιώδεις πνευματικές ανάγκες που τότε είχε.

Αυτές οι διαπιστώσεις για την αντίσταση της αγιότητας έναντι κοσμικών και διανοητικών σχημάτων στο Σώμα του Ζώντος Χριστού, ως μυστηριακή κοινότητα της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής πραγματικότητας, ολάκερου δηλαδή του σώματος του λαού της, «συν όλη τη Εκκλησία» καθώς λέγει ο Απόστολος Παύλος, κατά τη γνώμη μου εδραιώνουν την άποψη που θέλει το σημερινό θεολογικό και εκκλησιαστικό λόγο να βρίσκεται ακόμη σε βαβυλώνια αιχμαλωσία. Αρκεί κανείς να δει την πρακτική αδελφοτήτων, κινήσεων, οργανώσεων και συντροφιών, οι οποίες στη μετά «Ζωή» και «Σωτήρα» εποχή, όχι μόνο σε μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και σε πόλεις με πλούσια πνευματική παράδοση, με μανδύα νέο, ντυμένο «ορθόδοξα», για να διαπιστώσει ότι ο πιετισμός και οι παρεκκλησιαστικές σέκτες του είναι ακόμη δεμένες στο άρμα μιας θρησκευτικότητας προτεσταντικής και παπικής που μας έρχεται κατευθείαν από το Διαφωτισμό. Ωστόσο, είναι πράγματι παρήγορο το γεγονός, που κατά την τελευταία τριακονταετία, ένα μεγάλο σώμα θεολόγων επιστημόνων, αλλά και ιερέων με ορθόδοξη συνείδηση αντιδρά σ’ αυτή την ξένη παρεμβολή στο ολοζώντανο σώμα της Εκκλησία.

* Ο Αθανάσιος Ι. Καλαμάτας είναι  Δρ. Θεολογίας ΑΠΘ

ΠΗΓΗ: Τρίτη, 21 Ιουνίου 2011, http://e-theologia.blogspot.com/2011/06/18.html?spref=fb

Μαζικό κίνημα είπατε; Για θυμίστε μου τι σημαίνει…

Οργή και χαμόγελα. Πείσμα κι ελπίδα.

Του Βένιου Αγγελόπουλου

Ο όχλος, το πλήθος, ο κόσμος, γέμισε τις πλατείες της χώρας. Θρασύς, ανυπάκουος, υβριστικός, με μούτζες και τραγούδια. Αντικομματικός (μέχρι απολίτικος για κάποιους ξερόλες) – βαθύτατα πολιτικός, όμως: αν δεν είναι πολιτική νίκη η αναβολή της ψήφου για το Μεσοπρόθεσμο κι η πρόκληση μίνι κυβερνητικής κρίσης, τότε τι είναι νίκη; Μια αύξηση κατά 1,17% του ποσοστού (επί των εγκύρων, που μπορεί να είναι και μείωση ψήφων) στις επόμενες εκλογές;

Απέναντι σ’ ένα ακηδεμόνευτο κίνημα η στάση πολλών οργανώσεων της Αριστεράς (ευτυχώς όχι όλων) κυμαίνεται από την καχυποψία μέχρι την προσπάθεια καπελώματος. Ποιοι είναι αυτοί, οι τέως Πασόκοι, οι άσχετοι, που μου κουνιούνται, εμένα που έχω χιλιάδες χρόνια στο κίνημα; Πού βρισκόντουσαν όταν τρώγαμε τις γκλομπιές και τα δακρυγόνα; Αυτοί, που δεν χρησιμοποιούν καν τη λέξη «σύντροφε»;

Ξεχνούν όλοι αυτοί πως αριστερός δε γεννιέται κανείς, γίνεται. Γίνεται όταν επιλέγει με ποιους θα πάει, τους αποπάνω ή τους αποκάτω, όταν δε θέλει ή δεν μπορεί πια να μένει ουδέτερος, να κρύβεται, να τη σκαπουλάρει. Ίσως γιατί δεν έχει που αλλού να πάει.

Και σήμερα τα περιθώρια στενεύουν ασφυκτικά: Οι υπάλληλοι της Διεθνούς Παγκόσμιας Τάξης (της διεθνούς τοκογλυφίας δηλαδή) σπάνε το κοινωνικό συμβόλαιο, ο κόσμος της εργασίας (και της ανεργίας) αρνείται να πληρώσει τα σπασμένα. Και, όταν το κερασάκι μπαίνει στην τούρτα (όταν ξεπουλιέται η εθνική περιουσία), κατεβαίνει στις πλατείες, μαζικά κι αυθόρμητα (κι ας ψάχνουν οι κουτοπόνηροι για υποκινητές). Προκαλώντας, μεταξύ άλλων, κατευναστικές δηλώσεις των ισχυρών του πλανήτη: το κίνημα των πλατειών είναι διαπραγματευτικό ατού στα χέρια μιας κυβέρνησης τόσο υπαλληλικής, που ούτε καν διανοήθηκε να διαπραγματευτεί προς όφελος του λαού. Θεώρησε δεδομένο ότι αν λείψουν χρήματα θα κόψει μισθούς και συντάξεις, δεν θα κόψει τους τόκους, δεν θα φορολογήσει το μεγάλο κεφάλαιο, ούτε καν στο ύψος του μέσου όρου της ευρωζώνης.

Το κίνημα των πλατειών αρνείται και απαιτεί. Αρνείται τη μιζέρια, το χρέος που άλλοι έχουν συνάψει στο όνομά του (και έχει ήδη αποπληρωθεί από τους τόκους), το ξεπούλημα. Απαιτεί τιμωρία των κλεφτών, ισότητα, αξιοπρέπεια, δημοκρατία. Και το μεταφράζει σε πολιτική δράση, με γιαουρτώματα και μούτζες, με άμεσο στόχο να μην περάσει πάλι το Μεσοπρόθεσμο. Και το μεταφράζει σε αυτοοργάνωση με δομές αλληλεγγύης, από ανταλλακτικό – χαριστικό παζάρι μέχρι εθελοντική ενισχυτική διδασκαλία στα παιδιά των ασθενέστερων.

Έχει περάσει πια η ώρα των εκλογικών υπολογισμών, των υποδείξεων προς μια κυβέρνηση υπαλλήλων, των διαμαχών γύρω από τα καλύτερα σενάρια για «όταν θα έρθουμε στα πράγματα», των ιαχών «πολεμήστε για να δοξαστούμε». Σήμερα ο καθείς διαλέγει με ποιον θα πάει και ποιον θ’ αφήσει. Ποιον θα υπηρετήσει.

Δημοσιεύτηκε: Δρόμος της Αριστεράς, 25-6-2011

ΠΗΓΗ: Ιουνίου 23, 2011, από venios, http://venios.wordpress.com/2011/06/23/….84/

Το κίνημα των αγανακτισμένων και το  άρθρο 48 του συντάγματος

Του Δημήτρη Κουμπή

Στο άρθρο του Βήματος της Κυριακής ο Στ. Ψυχάρης, επιφανής εκπρόσωπος του συγκροτήματος Λαμπράκη (δηλαδή ενός εκ των στυλοβατών των μεγάλων συμφερόντων στη χώρα μας και εκ των υπευθύνων για τη σημερινή μας κατάντια) αναφερόμενος στις διογκούμενες λαϊκές αντιδράσεις έγραφε απειλητικά: «υπό ορισμένες προϋποθέσεις μπορεί να προκληθεί τέτοια διασάλευση της τάξης που θα δικαιολογούσε έκτακτα μέτρα. Δηλαδή εκτροπή από τη συνταγματική τάξη». Τι εννοούσε ο κ. Ψυχάρης και οι συν αυτώ;

Εδώ πρέπει να θυμηθούμε ότι το Δεκέμβριο του 2008, μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου και τις καταστροφές που έγιναν στο περιθώριο των διαδηλώσεων, για πρώτη φορά μετά το 1974 έγινε δημόσια συζήτηση για εφαρμογή του άρθρου 48 του Συντάγματος, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι υπήρχε τέτοια πρόθεση. Τη συζήτηση είχε ξεκινήσει τότε (ποιος άλλος;) το ΛΑΟΣ.

Τι λέει το επίμαχο άρθρο

Τι είναι το άρθρο 48 του Συντάγματος; Είναι η δυνατότητα που δίνεται για επιβολή του καθεστώτος πολιορκίας σε περίπτωση πολέμου, «επιστράτευσης εξαιτίας εξωτερικών κινδύνων», «άμεσης απειλής της εθνικής ασφάλειας» ή αν εκδηλωθεί «ένοπλο κίνημα για την ανατροπή του πολιτεύματος».

Είναι φανερό ότι μια τόσο σημαντική απόφαση μπορεί να ληφθεί, όχι μόνο σε περίπτωση εξωτερικού πολέμου αλλά και για την αντιμετώπιση του «εχθρού λαού» με την προϋπόθεση βέβαια της διασταλτικής ερμηνείας των όρων «επιστράτευση εξαιτίας εξωτερικών κινδύνων», «άμεση απειλή της εθνικής ασφάλειας», «ένοπλο κίνημα για την ανατροπή του πολιτεύματος».

Πριν την αναθεώρηση του Συντάγματος του 1986, το άρθρο 48 προέβλεπε μάλιστα ρητά ότι η κατάσταση πολιορκίας επιβάλλεται και σε περίπτωση «σοβαράς διαταραχής ή εκδήλου απειλής κατά της δημοσίας τάξεως και ασφαλείας του κράτους εξ εσωτερικών κινδύνων». Η αναθεώρηση απάλυνε τις αντιδραστικές αυτές διατυπώσεις. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι σημερινές διατυπώσεις με «κατάλληλη» ερμηνεία.

Εξάλλου, πρέπει να ληφθεί υπόψη η ιστορική εμπειρία, ελληνική και ξένη, που δείχνει ότι σε κρίσιμες ιστορικές περιστάσεις, οι κυβερνήσεις δεν δίστασαν να ερμηνεύσουν τις συνταγματικές διατάξεις όπως συνέφερε στην καθεστηκυία τάξη. Επιπλέον, η ιστορία βρίθει παραδειγμάτων αντισυνταγματικής επιβολής της κατάστασης πολιορκίας, δηλαδή επιβολής της ενάντια στο γράμμα του Συντάγματος. Στην περίπτωση αυτή, είναι φανερό ότι αποφασίζει η δύναμη και ο συσχετισμός των δυνάμεων. Ποιος, τυπικά, λαμβάνει μια τόσο κρίσιμη απόφαση; Η κυβέρνηση, αν προφασιστεί αδυναμία έγκαιρης σύγκλησης της Βουλής ή, διαφορετικά τα 3/5 του όλου αριθμού των βουλευτών.

Οι επιπτώσεις της ενεργοποίησης του άρθρου 48

Σε περίπτωση λοιπόν ενεργοποίησης του άρθρου 48 αναστέλλονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες που κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα. Οι ένοπλες δυνάμεις αναλαμβάνουν άμεσα καθήκοντα κατασταλτικού μηχανισμού στο εσωτερικό. Με βάση το ν. 566/1977 «περί καταστάσεως πολιορκίας» οι στρατιωτικές δυνάμεις μπορούν να διεξάγουν έρευνες στα σπίτια, μέρα και νύχτα, να συλλαμβάνουν και να κρατούν κάθε «ύποπτο διαταράξεως της δημοσίας τάξεως», να διαλύουν συγκεντρώσεις, να απαγορεύουν απεργίες, να διαλύουν σωματεία.

Με βάση  τα άρθρα 4 και 5 του νόμου αυτού τιμωρείται κάθε απείθεια στις διαταγές της στρατιωτικής αρχής και, ιδίως, τα δημοσιεύματα που οι αρχές θεωρούν πως «εκθέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια και τη δημόσια τάξη» ή που «διεγείρουν σε διάπραξη αδικημάτων που στρέφονται κατά της ασφάλειας του κράτους, του πολιτεύματος και της δημόσιας τάξης». Παράλληλα, δημιουργούνται έκτακτα στρατοδικεία με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

Στην πραγματικότητα, δηλαδή, πρόκειται για αναστολή της ίδιας της δημοκρατίας. Η κατάσταση πολιορκίας περιλαμβάνεται σε όλα ανεξαιρέτως τα Συντάγματα. Αποτελεί το έσχατο καταφύγιο όταν κινδυνεύει το κυρίαρχο κοινωνικό και πολιτικό σύστημα. Δεν είναι χωρίς σημασία το γεγονός ότι η κατάσταση πολιορκίας έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα, τόσο στη χώρα μας όσο και σε άλλες χώρες, για την κατάπνιξη του λαϊκού κινήματος. Πολλές φορές μάλιστα, υπήρξε η μορφή μετάβασης από την αστική δημοκρατία στην ανοιχτή στρατιωτικο-φασιστική δικτατορία. Η κατάσταση πολιορκίας επιβλήθηκε και από τη διεφθαρμένη κυβέρνηση Μένεμ για  να καταπνίξει την εξέγερση του λαού της Αργεντινής το 2001, αν και τελικά αυτός που το έσκασε με ελικόπτερο ήταν ο ίδιος ο Μένεμ.

Το άρθρο 11 του Συντάγματος

Δραστικό, αν και λιγότερο οξυμμένο μέσο, είναι η παρ. 2 του άρθρου 11 του Συντάγματος για την οποία επίσης έγινε λόγος τελευταία. Εκεί προβλέπεται ότι η αστυνομική αρχή, σε συνθήκες «ομαλού κοινοβουλευτικού βίου» και όχι κατάστασης πολιορκίας, μπορεί να απαγορεύει γενικά τις υπαίθριες συναθροίσεις «αν εξαιτίας τους επίκειται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια». Μπορεί επίσης να απαγορεύει τις υπαίθριες συναθροίσεις σε ορισμένη περιοχή «αν απειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικο-οικονομικής ζωής».

Πρόκειται για εξαιρετικά αντιδραστικές και επικίνδυνες διατάξεις στις οποίες είχε αντιταχθεί σύσσωμη η αντιπολίτευση (από την Ένωση Κέντρου ως το ΚΚΕ) κατά τη συζήτηση του Συντάγματος το 1975 χαρακτηρίζοντας με βαριές εκφράσεις την κυβερνητικές επιδιώξεις. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, ούτε στην αναθεώρηση του 1986 ούτε σε εκείνη του 2001 κατάργησαν αυτές τις διατάξεις.

Γενικευμένη στρατιωτικοποίηση

Γενικά, βέβαια, η τρέχουσα καταστολή και τήρηση της δημόσιας τάξης ανατίθεται, σε περιόδους κατά τις οποίες οι κοινωνικές συγκρούσεις δεν είναι ιδιαίτερα οξυμμένες, στις αστυνομικές δυνάμεις. Οι ένοπλες δυνάμεις, με το βαρύτερο οπλισμό τους χρησιμοποιούνται μόνο όταν οι κοινωνικές αντιθέσεις ξεφεύγουν από τα συνήθη όρια και η ένταση απειλεί τη σταθερότητα του κοινωνικο-οικονομικού συστήματος.

Ωστόσο, δεν είναι καθόλου συμπτωματική η συζήτηση για τη χρήση του άρθρου 48 ή του άρθρου 11 παρ. 2 του Συντάγματος ούτε είναι τυχαία η παρέμβαση του Στ. Ψυχάρη. Αποτελεί τμήμα της ιδεολογικής προετοιμασίας του λαού για τυχόν επιβολή τους, αν οι λαϊκές αντιδράσεις ξεφύγουν από κάποια όρια. Τότε, μια καλοστημένη προβοκάτσια, ή μια αυθόρμητη κίνηση του αγανακτισμένου λαού μπορεί να αποτελέσει το σημείο ενεργοποίησης τέτοιων σχεδίων.

Μην ξεχνάμε ότι τα τελευταία χρόνια σε όλη την ΕΕ πραγματοποιείται η προετοιμασία των ενόπλων δυνάμεων για να επιτελέσουν μελλοντικά αστυνομικά καθήκοντα. Η προετοιμασία αυτή πραγματοποιείται με την αλλαγή του αμυντικού δόγματος αλλά και με την αξιοποίηση των ενόπλων δυνάμεων σε αστυνομικά καθήκοντα όπως συνέβη στην Ελλάδα στους Ολυμπιακούς Αγώνες, όπως συνέβη σχετικά πρόσφατα στην Ιταλία ή και στις ΗΠΑ.

Δεν πρέπει επίσης να διαφεύγει της προσοχής μας ότι στη Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπεται, στο άρθρο 188 ΙΗ παρ. 1 στοιχ. α’ (η λεγόμενη «ρήτρα αλληλεγγύης»), η δυνατότητα στρατιωτικής επέμβασης στο εσωτερικό των κρατών μελών για «την πρόληψη τρομοκρατικής απειλής στο έδαφος των κρατών μελών», «την προστασία των δημοκρατικών θεσμών και του άμαχου πληθυσμού από ενδεχόμενη τρομοκρατική επίθεση, την παροχή συνδρομής σε κράτος μέλος στο έδαφός του, μετά από αίτηση των πολιτικών του αρχών, σε περίπτωση τρομοκρατικής επίθεσης».

Παράλληλα, βέβαια, υφίστανται πάντοτε και οι μη θεσμοθετημένοι, παράνομοι μηχανισμοί καταστολής στους οποίους οι ένοπλες δυνάμεις ή ειδικά τμήματά τους καλούνται να διαδραματίσουν καταλυτικό ρόλο σε περιπτώσεις έσχατης κοινωνικής και πολιτικής κρίσης. Τέτοια ήταν η περίπτωση του σχεδίου stay behind που αφορούσε τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ (gladio στην Ιταλία, «Προβιά» στην Ελλάδα).

Στην ίδια λογική άλλωστε βρίσκεται όλο το αντιδημοκρατικό οπλοστάσιο που έχει ψηφιστεί τα τελευταία χρόνια με το πρόσχημα της τρομοκρατίας. Είναι φανερό ότι η κυρίαρχη τάξη διαθέτει όλης της κλίμακας, ποικιλίας, απόχρωσης και έντασης νομικά και θεσμικά όπλα για τη θωράκιση του συστήματος. Είναι επίσης βέβαιο ότι θα επεξεργαστεί και άλλα, καινούργια. Θα χρησιμοποιεί κάθε φορά εκείνα που θεωρεί καταλληλότερα για την επίτευξη του σκοπού, ανάλογα και με τη δυναμική του λαϊκού κινήματος.

                                                      Στόχος ο «εχθρός λαός»

Η εφαρμογή και η αποτελεσματικότητα τέτοιων διατάξεων εξαρτάται από την ισχύ του εργατικού και ευρύτερα του λαϊκού κινήματος. Αν η ψήφιση ενός αντιδημοκρατικού νόμου ή μιας διάταξης του Συντάγματος είναι εύκολη μάλλον υπόθεση με το υπάρχοντα συσχετισμό των δυνάμεων, η ενεργοποίηση και εφαρμογή στην πράξη ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ δύσκολη έως και οδυνηρή για τους κρατούντες. Ιστορικά παραδείγματα υπάρχουν αρκετά.

Με αυτή την έννοια, απειλές σαν αυτές του κ. Ψυχάρη δεν πρέπει να πτοούν κανένα. Αρκεί βέβαια ο αγανακτισμένος και διαμαρτυρόμενος λαός να αποκτά κάθε μέρα βαθύτερη συνείδηση των αιτιών των προβλημάτων του και, μαζί, πολιτικό σχέδιο για μια φιλολαϊκή διέξοδο και οργάνωση, ώστε να μην γίνει έρμαιο τυχαίων ή και προβοκατόρικων ενεργειών.

ΠΗΓΗ: 10 Ιουνίου 2011, http://www.inprecor.gr/index.php/archives/74721

Να δοθεί παράταση στην κατάθεση του μηχανογραφικού

Να διορθωθούν οι αδικίες και οι παρανομίες που έχουν φέρει σε απόγνωση χιλιάδες οικογένειες

Του Χρήστου Κάτσικα

Μεγάλη αναστάτωση και ακόμη μεγαλύτερη αγανάκτηση υπάρχει στους δεκάδες χιλιάδες υποψήφιους και στις οικογένειές τους για του όρους συμπλήρωσης του φετινού "έξυπνου" μηχανογραφικού. Ενώ η καταληκτική ημερομηνία που έχει ανακοινώση το Υπουργείο Παιδείας λήγει την Τετάρτη 28 Ιουνίου (τη δεύτερη δηλαδή μέρα της 48ωρης πανελλαδικής γενικής απεργίας) μόλις την Πέμπτη 23 Ιουνίου ανακοινώθηκαν οι θέσεις εισακτέων των στρατιωτικών σχολών και ακόμη δεν έχουν ανακοινωθεί οι βαθμολογίες των ειδικών μαθημάτων που αφορούν πάνω από 20.000 υποψήφιους.

Την ίδια στιγμή σύγυση και αγανάκτηση για τον εμπαιγμό του Υπουργείου Παιδείας υπάρχει σε χιλιάδες υποψήφιους των ειδικών κατηγοριών, όλων εκείνων των παιδιών δηλαδή που ξαφνικά στο τέλος του σχολικού έτους έμαθαν ότι δεν ισχύουν γι αυτούς οι μετεγγραφές.

Τα μηνύματα απελπισίας γονέων που έρχονται στην alfavita.gr είναι δεκάδες καθημερινά και όλα εστιάζουν στις συνέπειες της ρύθμισης του Υπουργείου Παιδείας για τις ειδικές κατηγορίες (πολύτεκνοι, τρίτεκνοι, υποψήφιοι με αδέλφια που σπουδάζουν, κλπ)

Σε ανακοίνωσή της η Ανώτατη Συνομοσπονδία Πολυτέκνων Ελλάδων, που αφορά τις μετεγγραφές των πολυτέκνων επισημαίνει ότι έχει δημιουργηθεί  όχι απλώς αναστάτωση στους πολυτέκνους και τα παιδιά τους, αλλά μία αγανάκτηση άνευ προηγουμένου, όχι μόνον για το περιεχόμενο του νόμου, αλλά και για τα όσα εκτός του νόμου συμβαίνουν και εκπορεύονται από το  Υπουργείο Παιδείας.

Ειδικότερα η Ανώτατη Συνομοσπονδία Πολυτέκνων Ελλάδων τονίζει:

1)  Ενημερώνονται οι πολύτεκνοι και τα τέκνα τους ότι, για να υπαχθούν έστω και σ΄ αυτές τις αντισυνταγματικές ρυθμίσεις της παρ. 11 του άρθρου 59 του Ν. 3966/24-5-2011, θα πρέπει όλα τα τέκνα της πολύτεκνης οικογένειας να είναι κάτω των 23 ετών (ή εάν είναι σπουδαστές να είναι όλα κάτω των 25 ετών), χωρίς τέτοιο πράγμα να διαλαμβάνεται στην διάταξη του νόμου, η οποία αναφέρεται μόνον στη διάταξη του άρθρου 1 του Ν. 1910/1944, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 6 του Ν. 3454/2006 και η οποία αναφέρεται στην απόκτηση της πολυτεκνικής ιδιότητος, η οποία κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου διατηρείται ισοβίως και τα τέκνα απολαμβάνουν όλων των δικαιωμάτων όσο διαρκεί η πολυτεκνική ιδιότητα έστω και του ενός γονέα. Συνεπώς δεν τίθεται θέμα ηλικίας για τα τέκνα των πολυτέκνων, ούτε  ο νόμος στην παρ. 11 θέτει τέτοιο ηλικιακό όριο, όπως πράττει με τους τριτέκνους.

Σημειωτέον ότι η ίδια ακριβώς διατύπωση υπήρχε και στην υπ΄ αριθμ. πρωτ. Φ.5/121055Α/Β3/29-9-2010 Εγκύκλιο του Υπουργείου, ενώ με το υπ’ αριθμ. Φ.1/125728/Β3/8-10-10 έγγραφό του διευκρινίστηκε, σε απάντηση σχετικού εγγράφου μας, ότι δεν υπάρχει ζήτημα ηλικίας για τα τέκνα των πολυτέκνων και ουδέν ζήτημα υπήρξε και η μετεγγραφή τους έγινε άνευ οιουδήποτε προβλήματος.  Ανέγραφε δε το εν λόγω έγγραφο σας τ’   ακόλουθα επί λέξει: 

«Σχετικά με τον χαρακτηρισμό των πολυτέκνων στην εγκύκλιο. Ο χαρακτηρισμός των πολυτέκνων δε μεταβάλλεται, ενώ αναφέρεται επί λέξει ότι ως πολύτεκνοι θεωρούνται όσοι πληρούν μια εκ των προϋποθέσεων του άρθρου πρώτου του ν. 1910/44 (Α/229), όπως αυτό αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου 6 του ν. 3454/2006 (Α/  75). Συνεπώς δεν υπάρχει διαφωνία περί του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου».

Συνεπώς πρέπει να υπάρξει άμεση ενημέρωση περί του ότι δεν τίθεται  θέμα ηλικίας για τα τέκνα των πολυτέκνων.

2) Ουδαμού στην διάταξη της παρ. 11 του άρθρου 59 του Ν. 3966/2011 αλλά ούτε και στην Εισηγητική έκθεση του νόμου αναφέρεται ότι οι υποψήφιοι, που έχουν δικαίωμα στις ειδικές κατηγορίες και ειδικότερα οι πολύτεκνοι και τα τέκνα τους, έχουν δικαίωμα να κάνουν χρήση της ειδικής αυτής κατηγορίας, μόνον για τις Σχολές της Περιφέρειας τους και όχι και άλλων Περιφερειών. Συνεπώς αυτό πού αναγράφεται στις εκδοθείσες οδηγίες είναι εκτός νόμου και ως εκ τούτου εντελώς παράνομο.

Να σημειωθεί ότι αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα: Πολύτεκνοι π.χ από Άνδρο κ.λπ νησιά…  που ενδιαφέρονται για Νομικές, Φιλοσοφικές, Ιατρικές Σχολές, Πολυτεχνείο… δεν θα μπορούν να δηλώσουν στο Μηχανογραφικό Δελτίο, ότι είναι ειδική κατηγορία!

Αν δε θέλουν Παιδαγωγικές Σχολές,  μπορεί να δηλώσουν ειδική κατηγορία και θα πάνε όμως τότε στη  Ρόδο (ίδια Περιφέρεια ) και όχι στην  Αττική!

Τα ίδια κωμικοτραγικά θα συμβούν και σε άλλες Περιφέρειες…

3) Δεν παραλείπουμε να επισημάνουμε ότι σε εποχή δεινής οικονομικής κρίσεως, την οποία είχατε επικαλεσθεί όταν θεσπίζατε τις διατάξεις του άρθρου 25 του Ν. 3839)2010, η διάταξη του άρθρου 59 του Ν. 3966)2011, αξιώνει για την υπαγωγή στην ειδική κατηγορία των πολυτέκνων τον υπολογισμό των εισοδημάτων του έτους 2009 (οικονομικό 2010) και όχι του έτους 2010 (οικονομικό 2011), όπου τα εισοδήματα είναι μειωμένα λόγω των περικοπών και αυτό ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι αυτή η θέσπιση εισοδηματικών κριτηρίων για τους πολυτέκνους είναι αντισυνταγματική, όπως έχει επισημάνει και η έκθεση της  Επιστημονικής  Επιτροπής της Βουλής.

4) Ακόμη, παρανόμως και απαραδέκτως με τη μεθόδευση της ηλεκτρονικής υποβολής του μηχανογραφικού δεν δέχεται το σύστημα την αίτησή του, αφού αποκλείει την εκ μέρους του υποψηφίου δήλωσή του, όταν το εισόδημα του υπερβαίνει το τεθέν αντισυνταγματικό όριο εισοδήματος, αλλά δηλώνει την ειδική κατηγορία πολυτέκνων για τις θέσεις που επιθυμεί, ώστε σε περίπτωση απορρίψεως της αιτήσεώς του να έχει το δικαίωμα της προσφυγής στην Δικαιοσύνη για την απόρριψη αυτή.

5) Ακόμη και ο καθορισμός του ποσοστού της ειδικής κατηγορίας των πολυτέκνων και των τέκνων τους, κυμαίνεται από 1% μέχρι και 20%, χωρίς πουθενά να αιτιολογείται με ποια κριτήρια έγινε αυτός ο καθορισμός ανά Σχολή ή Τμήμα.

Ελπίζουμε ότι έστω και τώρα θα υπάρξει διόρθωση όλων των ανωτέρω και θα δοθούν οι επιβαλλόμενες διευκρινίσεις.

ΠΗΓΗ: 23-06-2011, http://www.alfavita.gr/artro.php?id=37169

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη

Έφαγα 25 χρόνια ζωής, σπουδάζοντας στην θεωρία αλλά και στην πράξη την οργάνωση της ανθρώπινης εργασίας. Σας ομολογώ ότι απελπίστηκα. Κόντρα στα όνειρα μου για συμμετοχή, για αυτονομία, για αυτοδιεύθυνση, για αυτοοργάνωση, ο Έλληνας της μεταπολιτευτικής περιόδου αρνιόταν πεισματικά να αναλάβει την ευθύνη της ενηλικίωσης του.

Αρνιόταν να πάρει την υπόθεση επάνω του. Ένοιωθα συχνά πως οι άνθρωποι γύρευαν ένα κάποιο «αφεντικό» να αποθέσουν πάνω του την ευθύνη της διοίκησης και να λουφάξουν ήσυχοι στην ασφάλεια που παρέχει η άρνηση της ριψοκινδύνευσης.

Κάθε συγκροτημένη προσπάθεια οργανωτικής απελευθέρωσης, εκχώρησης ουσιαστικών αρμοδιοτήτων, υποκίνησης στην ανάληψη πρωτοβουλιών, ήταν λες και πυροδοτούσε έναν υποσυνείδητο καταχωνιασμένο φόβο απέναντι σε οποιαδήποτε μορφή αυτοδιεύθυνσης της εργασίας. Σε έρευνα που έκανα, σχεδόν 1 στους 2  εργαζόμενους, έκριναν ως πιο σημαντικό πράγμα στη δουλειά τους, να ξέρουν πως θα υποστούν παρατήρηση-επίπληξη, όταν κάνουν λάθος. Τέτοια ευσυνειδησία ή τέτοια ανασφάλεια;

Οι Έλληνες της μεταπολιτευτικής περιόδου όχι μόνο ανέχονταν, αλλά απαιτούσαν επιπλέον παντού τη διαμεσολάβηση. Διαμεσολάβηση από το δάσκαλο για την πρόσβαση στη γνώση, διαμεσολάβηση από το βουλευτή για την άσκηση της εκχωρημένης πολιτικής τους ελευθερίας, διαμεσολάβηση από τον δικηγόρο για την άσκηση των εκχωρημένων δικαιωμάτων, διαμεσολάβηση από το αφεντικό ή την Επιθεώρηση Εργασίας για την άσκηση της εκχωρημένης κοινωνικής ελευθερίας, διαμεσολάβηση από τον παπά για την εξασφάλιση της μετά θάνατον βασιλείας των ουρανών, διαμεσολάβηση από τον μεταπράτη για την προώθηση της παραγωγής, διαμεσολάβηση από τον διαφημιστή για την επιλογή ενός προϊόντος, διαμοσελάβηση από τον κάθε Πρετεντέρη για να μάθουμε την είδηση, διαμεσολάβηση από τον κάθε ψυχαναλυτή για να ανακαλύψουμε το χαμένο εντός μας, διαμεσολάβηση από τον κάθε ευρωθρεμένο διανοούμενο για να μάθουμε την ιστορία μας. Καταλήξαμε να χρειαζόμαστε διαμεσολάβηση από την κάθε τσατσά για να βρούμε γκόμενα. Όπως ακριβώς τα ανέραστα νήπια. Και εννοώ το ανέραστος με την έννοια του ανίκανου να ριψοκινδυνεύσει στο άθλημα της σχέσης. Του ανίκανου να ωριμάσει και να αναλάβει την ευθύνη της ζωής του. Έτσι, απαράλλαχτα ίδια, το νηπιακό και εξαρτημένο κρατίδιο, προσδοκά στη διαμεσολάβηση μια των Άγγλων, μια των Γάλλων, μια των Αμερικάνων, μια της Μέρκελ και μια του Τρισέ. Τώρα στα στερνά και του Ισραήλ ή των νεοοθωμανών του Νταβούτογλου.

«Ότε ήμην νήπιος, ως νήπιος ελάλουν, ως νήπιος εφρόνουν, ως νήπιος ελογιζόμην», λέει η παράδοση μας. Απλά πράγματα

Σ’ αυτή την έρημο της μεταπολίτευσης, υπήρξαν πολλές νύχτες που με βασάνισε ετούτος προβληματισμός. Πως στο διάολο καταντήσαμε έτσι; Αν πίσω απ’ όλα αυτά, κρύβεται η δικαιολογημένη ανθρώπινη αβεβαιότητα ή βαθιά ανθρώπινη ανασφάλεια, τι τρόπους έχουμε να την αντιμετωπίσουμε;

Γιατί δεν σκύψαμε να αφουγκραστούμε τις ίδιες τις λέξεις μας; Λένε στην επιστήμη της πληροφορικής πως η πληροφορία είναι η μονάδα μέτρησης της αβεβαιότητας. Με άλλα λόγια όσο περισσότερες πληροφορίες έχεις, τόσο μεγαλύτερη βεβαιότητα εξασφαλίζεις. Εκεί αποσκοπούν όλα τα οργανωτικά μοντέλα και συστήματα. Στη μείωση της αβεβαιότητας. Άλλωστε με βάση την ετυμολογία της λέξης Information σε ολόκληρο το δυτικό κόσμο, αν θες να είσαι ασφαλής πρέπει να είσαι In form, μέσα στη φόρμα, μέσα στο τύπο. Βρες, δηλαδή, ένα καβούκι να κλειστείς και ησύχασες. Βρες ένα οργανωτικό κουτί να βάλεις το κεφάλι σου και καθάρισες. Βρες, ύστερα, έναν μεσολαβητή να διαμεσολαβεί ανάμεσα στο δικό σου κουτί και στα άλλα και κανένα πρόβλημα. Μα έρχεται αυτή η ριμάδα η ελληνική γλώσσα και δεν σ’ αφήνει να ησυχάσεις. Πληροφορία, δεν είναι In form, είναι φέρω πληρότητα. Δηλαδή αν θέλω να είμαι ασφαλής, πρέπει να είμαι ολόκληρος, ακέραιος. Και ακέραιος είμαι όταν είμαι αληθινός. Όταν η ύπαρξη μου δεν ψευτίζει. Να γιατί ο Ελύτης θα ορίσει «όταν ακούς τάξη, ανθρώπινο αίμα μυρίζει». Γιατί πάντα εδώ και αιώνες, η αποτελεσματικότητα είναι το πιο ισχυρό άλλοθι των εξουσιαστών για να περιορίσουν την ελευθερία.

Η οργάνωση, μια ελληνική οργάνωση δεν μπορεί να στοχεύει πουθενά αλλού, σε κανένα άλλο αποτέλεσμα, παρά μονάχα στην ελευθερία.  Γιατί είναι δηλωμένο και βεβαιωμένο από τον παππού μου τον Αριστοτέλη πως το να ζητάς παντού το χρήσιμο και το αναγκαίο δεν ταιριάζει σε ανθρώπους μεγαλόψυχους και ελεύθερους. Δεν διαπραγματευόμαστε την ολόκληρη ελευθερία, δεν διαπραγματευόμαστε την αδιαμεσολάβητη δημοκρατία για χάρι κανενός χρήσιμου και αναγκαίου. Στα παπάρια μας το αποτέλεσμα, αν είναι να χάσουμε και πάλι τη ψυχούλα μας, τώρα που τη βρήκαμε. Το θέμα δεν είναι απλά, αν τα όνειρα μας θα πάρουν εκδίκηση, αλλά ότι για να συμβεί αυτό, θα πρέπει επιτέλους, στα όνειρα μας να μην χωράνε μεσάζοντες!  

Εδώ νομίζω βρίσκεται το κουμπί της ειρηνικής μας επανάστασης. Ότι ετούτη η κοινωνία, σχεδόν από το πουθενά, μέσα στην οδύνη του μνημονίου, μέσα στην αποχαύνωση του καταναλωτισμού και της ευρωλιγούρας, πρέπει να βρει τη μαγκιά να επανεφεύρει το όρθιο βάδισμα. Ότε δε γέγονα ανήρ, κατήργηκα τα του νηπίου. Δημοκρατία είναι η κατάργηση του νηπίου. Δημοκρατία είναι όταν ο τόπος μας αντριεύει και αντριώνεται.

Εδώ βρίσκεται και το κουμπί του «οργανωτικού ζητήματος» της κοινωνία μας, αλλά και των φορέων που οραματίζονται τη μεγάλη ανατροπή. Ότι η «οργάνωση» μας, θα πρέπει να είναι υπηρετική όχι των στόχων μας, αλλά της αλήθειας μας. Της ελευθερίας μας. Άρα δεν μπορεί να εκπροσωπείται, να διαμεσολαβείται, να μεσιτεύται ή να αντιπροσωπεύεται. Η ελευθερία μας, η Δημοκρατία μας, η οργάνωση μας, η ύπαρξη μας ολόκληρη, τώρα που καταργούμε το νήπιο, οφείλει να  είναι μόνο άμεση και αδιαμεσολάβητη. Με αυτό το αδιαπραγματεμάτευτο κριτήριο οφείλουμε να οικοδομήσουμε το αύριο. Και για όσους ανησυχούν για την αποτελεσματικότητα, να δείτε που ο Θεός το κάνει και χαρίζει τελικά –ως αντίδωρο- στον ελεύθερο και τον μεγαλόψυχο άνθρωπο το πιο γλυκό Του αποτέλεσμα.

* ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ, Οικονομολόγος, 20.06.11

Σημείωση από τΜτΒ: Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου. Δεν αποτελούν «διαμεσολάβηση» για τους αναγνώστες, αλλά σήμανση για τα σημεία που χάρηκα στο άρθρο. Αντώνη σ’ ευχαριστώ.

Ψηφιακοί Αυτόχθονες:

Ποιές είναι οι απαιτήσεις της νέας γενιάς μαθητών; Η εκπαίδευση σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι – Μέρος ΙΙ

Της Δήμητρας Τσιόπελα

Συνέχεια από το Μέρος Ι

ΕΙΝΑΙ ΟΝΤΩΣ Ο ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΠΙΟ ΕΞΥΠΝΟΣ;

 Αυτό το ερώτημα είναι πεδίο σύγκρουσης για τους Αμερικανούς επιστήμονες τα τελευταία χρόνια. Οι απόψεις διίστανται σε τέτοιο βαθμό που κάποιοι περιγράφουν τους Ψηφιακούς Αυτόχθονες ως την πιο έξυπνη γενιά ανθρώπων και άλλοι ως την πιο κουτή που υπήρξε ποτέ. Οι John Palfrey και Urs Gasser, επικεφαλής του Digital Media Project,  ενός πολυδιάστατου ερευνητικού έργου, που έχει ως στόχο τη μελέτη της μετάβασης από τα εκτός δικτύου/αναλογικά στο δικτυωμένα/ψηφιακά μέσα, γράφουν στο βιβλίο τους με τίτλο “Γεννημένοι Ψηφιακοί: καταλαβαίνοντας την πρώτη γενιά Ψηφιακών Αυτοχθόνων”[2]:

“Οι Ψηφιακοί Αυτόχθονες είναι απίστευτα δημιουργικοί. Είναι αδύνατο να πούμε αν είναι περισσότερο ή λιγότερο δημιουργικοί από τις προηγούμενες γενιές, αλλά ένα είναι σίγουρο: Εκφράζουν τους εαυτούς τους δημιουργικά με  τρόπους πολύ διαφορετικούς από αυτούς που χρησιμοποιούσαν οι γονείς τους στην ίδια ηλικία. Πολλοί από αυτούς αντιλαμβάνονται την πληροφορία ως κάτι εύπλαστο, κάτι που μπορούν να ελέγξουν και να ανασχηματίσουν με νέους κι ενδιαφέροντες τρόπους. Αυτό μπορεί είναι από το να επεξεργαστούν ένα προφίλ στο MySpace ή ένα λήμμα στην Wikipedia, να κάνουν μια ταινία ή ένα online βίντεο, ή να κατεβάσουν ένα τραγούδι.— νόμιμα ή μη. Είτε το έχουν συνειδητοποιήσει, είτε όχι έχουν φτάσει στο σημείο να έχουν έναν έλεγχο πάνω στο πολιτιστικό τους περιβάλλον που δεν έχει προηγούμενο.”.

Στον αντίποδα, ο Mark Bauerlein στο βιβλίο του με τον προβοκατόρικο τίτλο “Η πιο χαζή γενιά” [3]γράφει:

“Η αυγή της ψηφιακής εποχής κάποτε γέννησε ελπίδες: Διαδίκτυο, e-mail, blogs, αλληλεπιδραστικά και υπερρεαλιστικά βιντεοπαιχνίδια υπόσχονταν να αποφέρουν μια γενιά από πιο έξυπνα, πιο ενήμερα, πιο πνευματικά καλλιεργημένα παιδιά. Όροι όπως “Αυτοκινητόδρομος πληροφοριών” (informationhighway) και “Οικονομία της γνώσης”, μπήκαν στο λεξικό και συμπεράναμε ότι οι έφηβοι θα χρησιμοποιούσαν την τεχνογνωσία και την κατανόηση που είχαν για την τεχνολογία, ώστε να διαμορφώσουν την πρωτοπορία αυτής της νέας εποχής της υπερπληροφόρησης. Αυτή ήταν η υπόσχεση. Αλλά ο διαφωτισμός δεν συνέβη. Σύμφωνα με τις πρόσφατες αναφορές από κυβερνητικές υπηρεσίες, οργανισμούς, εταιρίες δημοσκοπήσεων και ακαδημαϊκούς φορείς, οι περισσότεροι νέοι στις Η.Π.Α. ούτε διαβάζουν λογοτεχνία (ούτε ξέρουν απόλυτα πώς να το κάνουν), ούτε εργάζονται αξιόπιστα, ούτε επισκέπτονται πολιτιστικούς φορείς (οποιουδήποτε είδους), ούτε ψηφίζουν (οι περισσότεροι δεν κατανοούν ένα απλό ψηφοδέλτιο). Δεν μπορούν να εξηγήσουν βασικές επιστημονικές μεθόδους, να διηγηθούν ορόσημα στην ιστορία της χώρας ή να ονοματίσουν οποιονδήποτε από τους πολιτικούς που τους αντιπροσώπους. Το μόνο στο οποίο υπερτερούν είναι στο “μεταξύ τους”. Ξοδεύουν απίστευτα πολύ χρόνο στέλνοντας ηλεκτρονικά ιστορίες, φωτογραφίες, τραγούδια και κείμενα πέρα δώθε, απολαμβάνοντας την προσοχή των onlineφίλων τους και κατοικώντας σε έναν κόσμο ανόητων πειραγμάτων και  άτεχνων εικόνων.”

Είναι γεγονός πως η επανάσταση της ψηφιακής τεχνολογίας μας ρούφηξε σε μια κατάσταση διαρκούς μερικής προσοχής. Αυτό σημαίνει να είναι κανείς διαρκώς απασχολημένος, έχοντας ανοιχτές καρτέλες με οτιδήποτε[29], χωρίς να συγκεντρώνεται πραγματικά σε κάτι [22].

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 Όπου και αν βρίσκεται η αλήθεια, είναι γεγονός, ότι οι εκπαιδευτικοί πλέον καλούνται όχι μόνο να επιμορφωθούν, ώστε να μπορούν να προσαρμόσουν το μάθημα τους στις απαιτήσεις της Ψηφιακής Γενιάς μαθητών, αλλά και να έρθουν αντιμέτωποι με διάφορες αρνητικές συνέπειες της ενσωμάτωσης της υψηλής τεχνολογίας στη ζωή μας όπως υπερκινητικότητα, αδυναμία συγκέντρωσης, κατάθλιψη και μανία παράλληλης επεξεργασίας και πλέον χρειάζεται να είναι προετοιμασμένοι και για αυτές.

Πρέπει ακόμα να μην ξεχνούν ότι μπορεί να υπάρχει διαθεσιμότητα κοινωνικών δικτύων, ηλεκτρονικής αλληλογραφίας και άμεσων μηνυμάτων, αλλά αυτοί οι τρόποι επικοινωνίας στερούνται τη συναισθηματική ζεστασιά της άμεσης ανθρώπινης επαφής και συχνά χειροτερεύουν την αίσθηση απομόνωσης των ανθρώπων. Επίσης, η επανάσταση υψηλής τεχνολογίας έχει συμβάλλει σε πολλές μορφές άγχους, από χρόνιες γενικευμένες διαταραχές ως κρίσεις πανικού που καθιστούν το άτομο πρακτικά ανάπηρο.

Οι Ψηφιακοί Αυτόχθονες ζουν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους online, χωρίς να διαχωρίζουν το online από το offline. Αντί να αντιμετωπίζουν την ψηφιακή τους ταυτότητα και την ταυτότητα στον πραγματικό κόσμο ως ξεχωριστά πράγματα, έχουν μόνο μια (με αναπαραστάσεις σε δύο, τρεις ή περισσότερους χώρους). Δεν θεωρούν τις υβριδικές ζωές ως κάτι  το αξιοπερίεργο.  Μέσω των κοινωνικών δικτύων, συνδέονται, μιλάνε και μοιράζονται φωτογραφίες με φίλους από όλο τον κόσμο. Μπορεί ακόμα να συνεργάζονται δημιουργικά ή πολιτικά με τρόπους που θα ήταν αδύνατο πριν τριάντα χρόνια. Αλλά σε αυτή την πορεία της αμείλικτης συνδεσιμότητας, η ουσία των σχέσεων – ακόμα και το τί σημαίνει να είσαι “φίλος” με κάποιον- αλλάζει. Οι online φιλίες βασίζονται κατά πολύ στα ίδια στοιχεία που βασίζονται οι παραδοσιακές φιλίες – κοινά ενδιαφέροντα, συχνή αλληλεπίδραση κτλ. – αλλά έχουν και ένα πολύ διαφορετικό χαρακτηριστικό: Συχνά εξαφανίζονται, είναι εύκολο να μπεις και να βγεις από αυτές, χωρίς ούτε καν ένα αντίο. Και επίσης ίσως είναι διαρκείς με τρόπους που ακόμα δεν έχουμε κατανοήσει.

Ο εγκέφαλος του ατόμου που μεγαλώνει  μέσα στα βιντεοπαιχνίδια [21] και τον εικονικό ψηφιακό κόσμο συνηθίζει να λέει: “Μπορώ να παραιτηθώ ότι ώρα θέλω από αυτό που κάνω” και “Θέλω επιβράβευση εδώ και τώρα! Δεν μου αρέσει η μακροχρόνια προσπάθεια που θα με αποζημιώσει στο μακρινό μέλλον”. Για ένα άτομο που έχει συνηθίσει να διαβάζει σύμφωνα με το F-πρότυπο, είναι πολύ δύσκολο να διαβάσει έστω και μια σελίδα  από ένα βιβλίο δίνοντας την απαραίτητη προσοχή σε όλο το κείμενο. Όλα αυτά είναι παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά και την απόδοση των παιδιών στην τάξη και οι εκπαιδευτικοί πρέπει πλέον να τους λαμβάνουν υπόψιν. “Έχουμε έναν εγκέφαλο που είναι ανοικτός και ακόμα αλλάζει και μια τεχνολογία που απαιτεί να γίνουμε γρηγορότεροι και πιο αυτόματοι. Φυσική συνέπεια αυτού είναι να αυξηθεί η πιθανότητα να κάνουμε λάθη” λέει η γνωστική νευροεπιστήμονας  στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο Laura-Ann Petitto, πρωτοπόρος στην έρευνα πάνω στις διαταραχές του λόγου.

Όλα τα παραπάνω είναι κομμάτι της νέας εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Κι όμως, ο καθηγητής δίνει στο μαθητή μια τέτοια εργασία: “Πήγαινε στο Google, πληκτρολόγησε τις λέξεις, κατέβασε τρεις σχετικές ιστοσελίδες, κόψε και κόλλα μερικά κομμάτια σε ένα νέο έγγραφο, πρόσθεσε τις μεταβάσεις, τύπωσε το και παρέδωσε το”. Το καινούριο μαθησιακό μοντέλο είναι αυτό της ανάκτησης πληροφορίας και όχι της διαμόρφωσης γνώσης. Το υλικό πηγαίνει από το διαδίκτυο κατευθείαν στο χαρτί της εργασίας, χωρίς να περνά από το μυαλό των μαθητών.  “Κι όμως ο εκπαιδευτικός κόσμος, δεν βλέπει τον κίνδυνο σε αυτές τις εξελίξεις και προσαρμόζει την έννοια την εκπαίδευσης στη νέα πραγματικότητα, η οποία διαμορφώνεται από το πώς η νέα γενιά μαθαίνει (και δεν μαθαίνει), αντί να προσπαθεί να προσαρμόσει τα παιδιά σε σταθερά πρότυπα γνώσης και μάθησης”, σχολιάζει ο J. Bowman [15].

Το απαισιόδοξο σενάριο λέει ότι υποβαθμίζουμε τις λεκτικές και υπολογιστικές ικανότητες σε “γνώσεις χαμηλού επιπέδου”, ενώ αναβαθμίζουμε τις ικανότητες συλλογής πληροφοριών, αναγνώρισης προτύπων και ελέγχου του χώρου, που ενισχύονται από τις πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή.  Αυτό θα είναι το πρώτο βήμα σε μια σειρά υποβιβάσεων, που θα ακολουθήσουν τους Ψηφιακούς Αυτόχθονες μέχρι το Λύκειο και το Πανεπιστήμιο, έως ότου όλοι βγουν από την εκπαιδευτική διαδικασία με διδακτορικό στο Googling. Το αισιόδοξο σενάριο λέει πώς η γενιά της Ψηφιακής εποχής θα είναι η πιο δημιουργική και επικοινωνιακή από όλες. Θα αλλάξει τον κόσμο και τον πολιτισμό με τρόπους που δεν είχαμε φανταστεί και θα δώσει ίσες ευκαιρίες σε περισσότερους ανθρώπους παρέχοντας ελεύθερη και απεριόριστη πρόσβαση σε κάθε είδους πληροφορία.

Όποια και αν είναι όμως η πραγματικότητα ένα είναι σίγουρο: ο νέος κόσμος της υψηλής τεχνολογίας επηρεάζει το πώς οι νέοι αναπτύσσουν την αίσθηση του εγώ τους και της αξίας τους μέσα στον κόσμο[31]. Η δυνατότητα να βυθιστεί κάνεις μέσα στο φανταστικό σύμπαν ενός παιχνιδιού ή η δύναμη του να είναι λίγα χτυπήματα πλήκτρων μακριά από οποιοδήποτε φίλο του στον πλανήτη, διαμορφώνει – θετικά ή αρνητικά – την ταυτότητα και την αυτοεκτίμηση του. Και αυτά είναι δυο βασικά στοιχεία, που υπαγορεύουν τις πράξεις του και καθορίζουν τον ανθρωπισμό του.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙ

1. Gary Small, Gigi Vorgan (2008). iBrain: Surviving the Technological Alteration of the Modern Mind. Publisher: William Morrow

2.  John Palfrey, Urs Gasser (2008). Born Digital: Understanding the First Generation of Digital Natives, Publisher: Basic Books.

3.  Mark Bauerlein (2008). The dumbest generation . How the Digital Age Stupefies Young Americans and Jeopardizes our future. Penguin books.

4.  Jacob Nielsen (2009).  Eyetracking Web Usability, New Riders Press

5.  Abramson  M J  et al. (2010). Use of mobile phones and changes in cognitive function in adolescents. Journal of Occupational and Environmental Medicine

6.   Prensky, M. (2001a, September/October). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1-6.

7.   Prensky, M. (2001b, November/December). Digital natives, digital immigrants, part 2: Do they really think differently? On the Horizon, 9(6), 1-6.

8.  Digital Natives – http://www.digitalnative.org/Main_Page

9.  Digital Natives in the Classroom – http://coe.sdsu.edu/eet/articles/digitalnatives/index.htm

10. Digital Native or Digital Immigrant, Which Language Do You Speak? http://www.nacada.ksu.edu/clearinghouse/AdvisingIssues/Digital-Natives.htm

11.  Texting may rewire young brains. The globe and Mail. http://www.theglobeandmail.com/life/texting–may–rewire–young–brains/article1254218/

12. Texting 'could increase attention deficit disorders. The Telegraph.
http://www.telegraph.co.uk/technology/mobile-phones/6016228/Texting-could-increase-attention-deficit-disorders-says-Baroness-Greenfield.html

13. Jessica E. Moyer (2010). Teens Today Don’t Read Books Anymore: A Study of Differences in Interest and Comprehension Based on Reading Modalities. Symposium Paper Presentations, Volume 1 Number 1: November 2010

14. One in four read no books last year (2007). USA today
http://www.usatoday.com/news/nation/2007-08-21-reading_N.htm

15. James Bowman (2008). Is stupid making us Google? The New Atlantis, Number 21, Summer 2008, pp. 75-80.

16.  Flynn JR. The hidden history of IQ and special education: Can the problems be solved? Psycholog y, Public Policy and Law 2000;6:191–8.

17. Kearney P. Cognitive assessment of game-based learning. British Journal of Educational Technolog y 2007;38:529–31.

18. Roberts DF, Foehr UG, Rideout V. Generation M:Media in the lives of 8–18 year-olds. A Kaiser Family Foundation Study. 2005, www .kff .org/ entmedia/ upload/ Generation -M – Media -in -the -Lives -of–8–18-Year -olds -Report .pdf .

19. Bischof HJ. Behavioral and neuronal aspects of developmental sensitive periods. Neuroreport 2007;18:461–5.

20. National Endowment for the Arts. Reading at risk: A survey of literary reading in America: Research Division Report #46. National Endowment for the Arts. Washington, DC, June 2004, www.nea.gov/ pub/ ReadingAtRisk.pdf.

21. Zimmerman FJ, Christakis DA, Meltzoff AN. Television and DVD/video viewing in children younger than 2 years. Archives of Pediatric and Adolescent Medicine 2007;161:473–9.Dan A. Videos as a baby brain drain. Los Angeles Times. August 7, 2007.

22.  Foerde K, Knowlton BJ, Poldrack RA. Modulation of competing memory systems by distraction. Proceedings of the National Academy of Sciences U S A 2006;103:11778–83.

23.         Mori A. Terror of Game-Brain. NHK Books, Tokyo, Japan. 2002. Matsuda G. Hinaki K. Neuroimage 2006; 29: 706–11

24.  AMA Report of the Council on Science and Public Health. Emotional and Behavioral Effects, Including Addictive Potential,of Video Games, www .ama -assn .org/ ama1/ pub/ upload/ mm/ 467/ csaph12a07 .doc .

25.  Czaja SJ, Charness N, Fisk AD, et al. Factors predicting the use of technolog y: Findings from the Center for Research and Education on Aging and Technolog y Enhancement (CREATE). Psycholog y and Aging 2006; 21:333–52, www.pubmedcentral.nih .gov/ articlerender .fcgi ?tool=pubmed & pubmedid=16768579

26.  Tun PA, O’Kane G, Wingfield A. Distraction by competing speech in young and older adult listeners. Psycholog y and Aging 2002;17:453–67.

27.  American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual for Mental Disorders DSM-IV-TR, Fourth Edition(text revision). Washington, DC, American Psychiatric Association. 2000.

28.   Polanczyk G, Rohde LA. Epidemiolog y of attention- deficit/hyperactivity disorder across the lifespan. Current Opinion in Psychiatry 2007 20:386–92.

29. σRubinstein JS, Meyer DE, Evans JE. Executive control of cognitive processes in task switching. Journal of Experimental Psycholog y and Human Perceptual Per for mance 2001;27:763–97.

30.   Czaja SJ, Charness N, Fisk AD, et al. Factors predicting the use of technolog y: Findings from the Center for Research and Education on Aging and Technolog y Enhancement (CREATE). Psycholog y and Aging 2006;21:333–52.

31. Allison SE, von Wahlde L, Shockley T, Gabbard GO. The development of the self in the era of the Internet and role- playing fantasy games. American Journal of Psychiatry 2006;163:381–5.

ΠΗΓΗ: 20-6-2011, http://www.alfavita.gr/artro.php?id=36646

Ψηφιακοί Αυτόχθονες:

Ποιές είναι οι απαιτήσεις της νέας γενιάς μαθητών; Η εκπαίδευση σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι – Μέρος Ι

Της Δήμητρας Τσιόπελα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

 Σε αυτή την εργασία οι εκπαιδευτικοί καλούνται να γνωρίσουν την πρώτη γενιά μαθητών που γεννήθηκε και μεγάλωσε μέσα στον ψηφιακό κόσμο. Η γενιά αυτή, δεν διαθέτει απλώς μεγαλύτερη ικανότητα εκμετάλλευσης των νέων τεχνολογιών, αλλά έχει επίσης αναπτύξει διαφορετικούς τρόπους σκέψης, επικοινωνίας και συνεργασίας. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων, οι οποίοι μελετούν την επιρροή της εντατικής ενασχόλησης με την ψηφιακή τεχνολογία στην ανάπτυξη και τις λειτουργίες του εγκεφάλου.

Από τις έρευνες προκύπτει ότι οι “ψηφιακοί” αυτοί εγκέφαλοι αναπτύσσουν νέες ικανότητες και χρησιμοποιούν νέες τεχνικές μάθησης, όμως ταυτόχρονα τείνουν να ξεχάσουν όσες ικανότητες αδρανούν με αυτό τον νέο τρόπο ζωής. Σχολιάζονται οι επερχόμενες αλλαγές στον ανθρώπινο τρόπο σκέψης, στη δομή της κοινωνίας και στις έννοιες της εκπαίδευσης και της μάθησης. Υπογραμμίζεται η ανάγκη προσαρμογής των εκπαιδευτικών μεθόδων στα νέα αυτά δεδομένα, που επιβάλλουν οι ανάγκες των αυριανών μαθητών.

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: Ψηφιακοί Αυτόχθονες, Ψηφιακή Τεχνολογία, Εκπαίδευση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 Τους βλέπουμε παντού. Είναι τα παιδιά που φορούν ακουστικά στα αυτιά, που επικοινωνούν με γραπτά μηνύματα, που πληκτρολογούν πιο γρήγορα από μας και που ξέρουν να μας φτιάξουν τον υπολογιστή όταν κολλήσει. Είναι όλοι γεννημένοι μετά το 1980, όταν δηλαδή γεννήθηκαν και οι πρώτες “κοινωνικές” τεχνολογίες.  Εκτός από την αστυνομική τους ταυτότητα, έχουν και πολλές άλλες: στο Facebook, στην ηλεκτρονική  αλληλογραφία, στο Second Life, στο YouΤube, σε κάθε διαδικτυακό παιχνίδι, στα blog τους, στα προγράμματα Instant Messaging.  Καθένα από αυτά τα παιδιά “υπάρχει” στον ψηφιακό κόσμο με περισσότερες από μια ταυτότητες, “φορώντας” ανά πάσα στιγμή τον χαρακτήρα και την όψη που επιθυμεί. Έχει εκατοντάδες φίλους, σε όλο τον κόσμο, άλλους πραγματικούς και άλλους ψηφιακούς, και μπορεί να επικοινωνεί με όλους ταυτόχρονα. Αυτοί είναι οι “Ψηφιακοί Αυτόχθονες”. 

Ο όρος “Ψηφιακοί Αυτόχθονες”  (Digital Natives) [8] πρωτοχρησιμοποιήθηκε το 2001 από τον Marc Prensky  για να περιγράψει τη νέα γενιά ανθρώπων που, έχοντας ενσωματώσει την τεχνολογία στη ζωή τους από τη στιγμή που γεννήθηκαν, αντιλαμβάνονται καλύτερα τις έννοιες που σχετίζονται με αυτή. Στον αντίποδα βρίσκονται οι “Ψηφιακοί Μετανάστες”[10], δηλαδή όσοι γεννήθηκαν πριν το 1980  (ο ορισμός αφορά τις Η.Π.Α. απ' όπου και προέρχεται ο όρος – στην Ελλάδα μπορούμε να μιλήσουμε για Ψηφιακούς Αυτόχθονες γεννημένους από το 1990 και μετά), οι οποίοι καλούνται να προσαρμοστούν στην γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμα των αυτοχθόνων. Οι σημερινοί μαθητές, έχοντας μεγαλώσει κάτω από διαφορετικές συνθήκες, έχουν εντελώς διαφορετικές απαιτήσεις μέσα στην τάξη, σε σχέση με εμάς τους μεγαλύτερους. Πλήττουν πολύ πιο εύκολα, δεν αντέχουν το μάθημα σε στυλ διάλεξης και μισούν τον πίνακα.  Θέλουν η πληροφορία να παρουσιάζεται με χρήση εικόνων, ήχων και κίνησης, να έχει ένταση, ταχύτητα και ενδιαφέρον. Αυτό είναι απόλυτα αναμενόμενο, αν σκεφτεί κανείς την τεχνολογία που χρησιμοποιούν στην καθημερινότητά τους.

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΕ ΕΝΑ ΚΡΙΣΙΜΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ

 Η πρώτη γενιά  “Ψηφιακών Αυτοχθόνων”,  δηλαδή παιδιών που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στον ψηφιακό κόσμο, ενηλικιώθηκε και σύντομα ο κόσμος μας θα ανασχηματιστεί κατ' εικόνα και ομοίωσή τους. Η οικονομία, η πολιτική, ο πολιτισμός, ακόμα και η δομή της οικογενειακής ζωής, θα μεταμορφωθούν για πάντα. Σε αυτή την κρίσιμη ιστορική στιγμή οι εκπαιδευτικοί καλούνται να αναπροσαρμόσουν το μάθημά τους έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις και τις ανάγκες αυτής της νέας γενιάς μαθητών[9]. Προκειμένου να επικοινωνήσουν με τους μαθητές, έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με όρους όπως τα Blogs, τα Wikies, τα Podcasts, τα Digital stories, Webquests, Games /simulations και καλούνται να ενσωματώσουν όλα τα σύγχρονα μέσα διαχείρισης, παρουσίασης και ανταλλαγής πληροφοριών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Σε πολλά σχολεία των Η.Π.Α έχουν επιστρατευτεί τα εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook, το Twitter και το MySpace, για να εξασφαλιστεί η συμμετοχή των παιδιών στο μάθημα, ενώ έχει αρχίσει να απενοχοποιείται και η χρήση των έξυπνων κινητών τηλεφώνων (όπως τα i-phones) και οι καθηγητές συχνά προτρέπουν τα παιδιά να τα χρησιμοποιήσουν για να αναζητήσουν πληροφορίες στο διαδίκτυο.

Στη χώρα μας η προσπάθεια  αυτή κάνει τώρα τα πρώτα της βήματα, με την προμήθεια εξοπλισμού στα σχολεία και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στις Νέες Τεχνολογίες. Για τους περισσότερους εκπαιδευτικούς, όμως,  η χρήση των εργαλείων Web 2.0 είναι ακόμα ένας εφιάλτης και για κάποιους λίγους, συνήθως νεότερους σε ηλικία, εξαντλείται στην παρουσίαση του μαθήματος με Powerpoint και στην χαοτική αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο. Παρ' όλα αυτά, το να είμαστε πίσω σε σχέση με τις πιο προοδευμένες τεχνολογικά χώρες, όπως για παράδειγμα τις Ηνωμένες Πολιτείες, μας προσφέρει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: Μπορούμε σήμερα να γνωρίζουμε τα μελλοντικά αποτελέσματα της ενσωμάτωσης των Ψηφιακών Μέσων στην εκπαίδευση, μέσα από επιστημονικές έρευνες που γίνονται στις χώρες όπου η διαδικασία αυτή έχει ήδη ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια. Μας δίνεται η δυνατότητα να κρυφοκοιτάξουμε στο μέλλον της εκπαίδευσης, να κατανοήσουμε καλύτερα το πώς αλλάζουν οι μαθητές μας και οι ανάγκες τους, αλλά και να γνωρίζουμε προκαταβολικά τις αρνητικές επιδράσεις της υπερβολικής ή λανθασμένης χρήσης της ψηφιακής τεχνολογίας.

Η ΨΗΦΙΑΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟ

 H σύγχρονη έκρηξη της ψηφιακής τεχνολογίας δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο που ζούμε και που επικοινωνούμε, άλλα επίσης αλλάζει ραγδαία και βαθιά τους εγκεφάλους μας [1]. Η καθημερινή έκθεση σε αυτή – σε υπολογιστές, έξυπνα κινητά, βιντεοπαιχνίδια, μηχανές αναζήτησης- ενεργοποιεί αλλαγές των εγκεφαλικών κυττάρων και απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών, δυναμώνοντας σταδιακά νέα νευρωνικά μονοπάτια στους εγκεφάλους μας, ενώ αποδυναμώνει τα παλιά. Μπορεί εμείς να μην συνειδητοποιούμε τις αλλαγές στα νευρωνικά δίκτυα του εγκέφαλου μας, άλλα αυτές γίνονται μόνιμες με την συχνή επανάληψη. Αυτή η εξελικτική εγκεφαλική διαδικασία έχει συμβεί μέσα σε μια γενιά και μπορεί να αποτελέσει μια από τις πιο απρόσμενες άλλα και κρίσιμες εξελίξεις στην ανθρώπινη ιστορία.

Ο εγκέφαλος της νέα γενιάς λειτουργεί πια με διαφορετικό τρόπο και αναπτύσσει κάποια νέα χαρακτηριστικά (βλ. Πίνακα 1), που δεν διέθεταν οι άνθρωποι μέχρι σήμερα [18],[19]. Είμαστε μάρτυρες στο ξεκίνημα ενός βαθιού εγκεφαλικού χάσματος ανάμεσα σε νεότερα και παλιότερα μυαλά – μέσα σε μια μόνο γενιά. Αυτό που παλιά ήταν το χάσμα των γενεών, που χώριζε τις αξίες, τη μουσική και τις συνήθειες των νέων από αυτές των γονιών τους, έχει τώρα γίνει μια τεράστια διαίρεση, που επιδρά πάνω σε δυο διαφορετικές κουλτούρες.

 Πίνακας 1 : Τα μαθησιακά χαρακτηριστικά των "Ψηφιακών Αυτοχθόνων", σε αντιπαράθεση με αυτά των μαθητών προηγούμενων γενιών.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΥΠΟΨΙΝ ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ

·  Παραμέληση των κοινωνικών δεξιοτήτων: Καθώς το μυαλό εστιάζει σε νέες τεχνολογικές δεξιότητες, απομακρύνεται από τις θεμελιώδεις κοινωνικές. Για κάθε 1 ώρα που ξοδεύουμε στον υπολογιστή, η παραδοσιακή πρόσωπο με πρόσωπο αλληλεπίδραση μειώνεται κατά 30 λεπτά. Με την αποδυνάμωση των νευρωνικών δικτύων που ελέγχουν την ανθρώπινη επαφή, τείνουμε να παρεξηγούμε ή και να μπερδεύουμε τα μη λεκτικά μηνύματα.

·  Διαφορετικός τρόπος ανάγνωσης κειμένου: Μελέτες των συνηθειών ανάγνωσης στο διαδίκτυο ανακάλυψαν κάτι που ονομάστηκε “Πρότυπο σχήματος F για την ανάγνωση διαδικτυακού περιεχομένου”[4]. Πρόκειται για την τεχνική του να διαβάζει κανείς οριζόντια κατά μήκος των λίγων πρώτων γραμμών, έπειτα μέχρι τη μέση για μερικές γραμμές ακόμα και τέλος κάθετα τις υπόλοιπες, ως το τέλος της σελίδας.

Εικόνα 1: Αποτελέσματα μελέτης παρακολούθησης του βλέμματος για τρεις ιστοσελίδες. Οι χρήστες κοίταξαν περισσότερο τις κόκκινες περιοχές, λιγότερο τις κίτρινες και ελάχιστα τις μπλε. Δεν κοίταξαν καθόλου τις γκρι περιοχές.

 · Ταχύτητα και περιφερειακή όραση: Το να χρησιμοποιεί κανείς ψηφιακές τεχνολογίες ακονίζει κάποιες γνωστικές δυνατότητες. Μαθαίνει να αντιδρά πιο γρήγορα σε οπτικά ερεθίσματα και βελτιώνει πολλές μορφές προσοχής, κυρίως την ικανότητα να προσέχει εικόνες στην περιφερειακή του όραση. Αναπτύσσει μεγαλύτερη ικανότητα να διατρέχει μεγάλες ποσότητες πληροφορίας και να αποφασίζει τι είναι σημαντικό και τι όχι.

·  Παράλληλη επεξεργασία Οι μαθητές βρίσκουν την τηλεόραση φοβερά βαρετή. Το 1/3 των νέων χρησιμοποιούν και κάποιο άλλο μέσο (συνήθως το διαδίκτυο), ενώ βλέπουν τηλεόραση. Ακόμα και οι μαθητές του γυμνάσιου κάνουν παράλληλη επεξεργασία διαρκώς. Κατεβάζουν μουσική στο ipod και στέλνουν sms στους φίλους τους, την ώρα που κάνουν τα μαθήματα τους.

· Αυξημένη νοημοσύνη: Η ψηφιακή εξέλιξη των εγκεφάλων μας μπορεί να αυξάνει τη νοημοσύνη μας. Οι. μέσες τιμές του IQ ανεβαίνουν σταθερά [16] καθώς εξελίσσεται ο ψηφιακός πολιτισμός και η δυνατότητα να κάνουμε παράλληλες εργασίες (multitasking)[17] χωρίς λάθη, αυξάνεται.

· Λαχτάρα για άμεση επιβράβευση:  Οι Ψηφιακοί Αυτόχθονες κάνουν παράλληλη επεξεργασία με ευκολία και η πρόσβαση τους σε οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα  έχει προγραμματίσει τους εγκεφάλους τους να λαχταρούν την άμεση επιβράβευση [24]. Έχουν συντομότερα διαστήματα προσοχής , ιδιαίτερα απέναντι σε παραδοσιακές μορφές μάθησης.

· Άγχος και διαταραχές προσοχής: Όμως οι έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική παράλληλη επεξεργασία μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του άγχους, σε διαταραχές της προσοχής, άλλα και σε μείωση της απόδοσης. Συχνά οι εκπαιδευτικοί διαμαρτύρονται ότι οι νέοι που ανήκουν στη γενιά της παράλληλης επεξεργασίας είναι λιγότερο αποδοτικοί στα μαθήματα τους.

· Δυσκολία γενίκευσης: Κάποιοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η χρόνια και έντονη παράλληλη επεξεργασία μπορεί ακόμα και να καθυστερήσει τη σωστή ανάπτυξη του εμπρόσθιου φλοιού [23], της περιοχής δηλαδή του εγκεφάλου που μας βοηθά να δούμε τη γενική εικόνα, να αναβάλουμε την επιβράβευση, να σκεφτούμε γενικά και να προγραμματίσουμε το μέλλον.

· Κίνδυνος Δ.Ε.Π.: Η χρόνια έκθεση σε  τεχνολογίες όπως η τηλεόραση, τα βιντεοπαιχνίδια και οι υπολογιστές, αυξάνουν τον κίνδυνο για Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής[27],[28]. Έρευνες του πανεπιστημίου του Brown έδειξαν ότι οι έφηβοι που παίζουν παιχνίδια στον διαδίκτυο η σε κονσόλα για πάνω από μια ώρα την ήμερα είχαν περισσότερα συμπτώματα ΔΕΠ από αυτούς που δεν παίζουν. Αλλά και η νευροεπιστήμονας Susan Greenfield[12] προειδοποιεί οτι τα γραπτά μηνύματα, το Facebook και άλλες μορφές άμεσης επικοινωνίας μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση των διαταραχών ελλειμματικής προσοχής.

·  Άλλα προβλήματα υγείας: Το να μένουν τα παιδιά ξύπνια ως αργά παίζοντας βιντεοπαιχνίδια, σερφάροντας στο διαδίκτυο και στέλνοντας μηνύματα, μπορεί να οδηγήσει σε μαθησιακές δυσκολίες, απότομες αλλαγές διάθεσης, παιδικό άγχος[25,][30] και κατάθλιψη[11]. 

· Δυσκολίες στη γραμματική και το συντακτικό: “T knc? vrm p. 3rc tpt?ohi” σημαίνει “Τί κάνεις; Βαριέμαι πολύ. Ξέρεις τίποτα; Όχι”. Πρόκειται για ένα τυπικό παράδειγμα διαλόγου μέσω Facebook ή μέσω κινητού τηλεφώνου (στα ελληνικά). Δάσκαλοι και φιλόλογοι στην Ελλάδα και το εξωτερικό συχνά διαμαρτύρονται ότι οι επιδόσεις των μαθητών στην ορθογραφία και το συντακτικό διαρκώς χειροτερεύουν. Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι όλο και μικρότερο ποσοστό των νέων διαβάζουν βιβλία για ευχαρίστηση[20]κάθε χρονιά όλο και λιγότεροι μαθητές είναι σε θέση να συνθέσουν μόνοι τους μια σωστή παράγραφο.

· Μικρότερη ακρίβεια: Η κακή ορθογραφία φαίνεται πως είναι το πιο μικρό από τα προβλήματα που προκαλεί η υπερβολική χρήση μηνυμάτων. Έρευνες που έγιναν στην Αυστραλία[5] δείχνουν ότι τα μηνύματα μαθαίνουν τους νέους να είναι πιο γρήγοροι αλλά και λιγότερο ακριβείς. Ειδικά το σύστημα πρόβλεψης λέξεων (το γνωστό Τ9), λένε οι επιστήμονες, είναι εύχρηστο, αλλά φοβερά ανακριβές. Με συχνή χρήση, η συγγραφή μηνυμάτων μπορεί να αναδιοργανώσει τον εγκέφαλου ενός παιδιού, κάνοντάς το πιο απρόσεκτο. Σύμφωνα με τον επιδημιολόγο  Michael Abramson [5], οι νέοι που χρησιμοποιούν πολύ το κινητό τους κάνουν πιο πολλά λάθη σε ασκήσεις που προϋποθέτουν μνήμη, περιόδους συγκέντρωσης και μάθηση. “Υποψιαζόμαστε ότι είναι ένα επίκτητο πρότυπο συμπεριφοράς” λέει ο ίδιος.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ι

Βρίσκεται στο Μέρος ΙΙ

ΠΗΓΗ: 20-6-2011, http://www.alfavita.gr/artro.php?id=36646

Συνέχεια στο Μέρος ΙΙ

 Ετοιμάζουν Ολοκαύτωμα των Ελλήνων.

Ο Λαός να ενεργοποιήσει το Άρθρο 120 του Συντάγματος.

Του Λεωνίδα Χ. Αποσκίτη*

Το καθεστώς των δωσίλογων επεχείρησε για δεύτερη φορά την βίαιη καταστολή της λαϊκής συγκέντρωσης στο κέντρο της Αθήνας, στην πλατεία Συντάγματος και τις γύρω λεωφόρους, τις πρώτες πρωϊνές ώρες σήμερα, Τετάρτη 22 Ιουνίου.

Εφαρμόζοντας σχέδιο περικύκλωσης της πλατείας και φέρνοντας από παντού διμοιρίες ΜΑΤ και ειδικών δυνάμεων, προσπάθησαν μεταξύ 2:30 και 3:30 άγρια μεσάνυχτα να τσακίσουν την λαϊκή αντίσταση, να διώξουν τον κόσμο που παρέμενε εξοργισμένος στους δρόμους – για πρώτη φορά τόσο αργά – και να επιτεθούν στην πλατεία όπου είχαν καταφύγει οι περισσότεροι πολίτες, όπως κάθε βράδυ στο Σύνταγμα.

Έσπασαν τα μούτρα τους για δεύτερη φορά, μέσα σε μια εβδομάδα. Οι πολίτες αντιστάθηκαν ήρεμα και αποφασιστικά με συνθήματα, χορούς και τραγούδια.

Ο λαός παραμένει στην πλατεία για 29η ημέρα, έτοιμος να ενωθεί με τους συμπολίτες μας που έρχονται από την Πελοπόννησο και να οργανώσει παραπέρα τις κινήσεις του για την μεγάλη σύγκρουση που επίκειται τις επόμενες ημέρες.

Το σύνθημα που ακούγεται σε όλα τα στόματα είναι ένα: Παραμένουμε εδώ ενωμένοι μέχρι να φύγουν αυτοί και το μνημόνιό τους.

Οι πολίτες προηγουμένως υποδέχθηκαν την διαδικασία της οπερετικής «ψήφου εμπιστοσύνης» με συνεχή γιουχαΐσματα και αποδοκιμασίες. Την ώρα που ανακοίνωναν τα μεγάφωνα της λαϊκής συνέλευσης το όνομα ενός ακόμα κυβερνητικού βουλευτή που έλεγε «ναι», στην λεωφόρο Αμαλίας ακουγόταν ρυθμικά η κραυγή «Προδότης – Προδότης».

Αυτοί οι προδότες και νεο-δωσίλογοι, που επιχειρούν να παραστήσουν τη νόμιμη κυβέρνηση της χώρας, αφού ψήφιζαν όρθιοι και σκυθρωποί, αμέσως μετά φυγαδευόντουσαν ένας-ένας από το κτίριο του κοινοβουλίου ανάμεσα σε εκατοντάδες αστυνομικούς, κλούβες και μοτοσυκλετιστές «ΔΙΑΣ», που τους προστάτευαν από την λυσσαλέα κατακραυγή της κοινωνίας.

Από τις απογευματινές ώρες, η Αθήνα ήταν ξανά σε κατάσταση πολιορκίας από την κοινοβουλευτική χούντα. Δεκάδες διμοιρίες των δυνάμεων καταστολής και κλούβες είχαν αποκλείσει τους κεντρικούς δρόμους, από την Αλεξάνδρας έως την Συγγρού και από την Φιλελλήνων μέχρι την Ομόνοια, για να εξασφαλίσουν την ασφαλή προσπέλαση των κυβερνητικών στην Βουλή.

Αυτά που ζει η Αθήνα αυτό τον μήνα τα έχει ξαναζήσει μόνο σε εποχές όπου η χώρα ήταν υπό επίσημη εχθρική κατοχή.

Η αδίστακτη ξενοκίνητη πολιτική εξουσία, συνεπικουρούμενη από επίορκους δικαστές και αστυνομικούς, εφαρμόζει διατεταγμένα το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων. Με την ψήφιση του «Μεσοπρόθεσμου» και των συναφών μέτρων διαλύεται ο κοινωνικός ιστός, πτωχοποιείται το μεγαλύτερο μέρος των λαϊκών στρωμάτων και της μεσαίας τάξης, καταργείται ο δημόσιος τομέας, χάνονται τα κοινωνικά αγαθά της παιδείας, ασφάλισης, υγείας, τα οποία ήταν ιστορικές κατακτήσεις του ελληνικού λαού και οδηγείται η χώρα σε αργό θάνατο.

Μετά από τις τελευταίες δραματικές εξελίξεις, η επιβίωση της χώρας και του λαού έχουν περάσει στα χέρια της ίδιας της κοινωνίας και του αυτο-οργανωμένου λαϊκού κινήματος. Απέναντί μας είναι μια εχθρική πολιτική εξουσία και ένα κράτος που έχει στραφεί ενάντια στο έθνος και τον λαό. Η κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα έχουν απονομιμοποιηθεί και η τήρηση της συνταγματικής νομιμότητας επαφίεται πλέον στον πατριωτισμό των Ελλήνων που, σύμφωνα με το άρθρο 120 (παρ.4), υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσον εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί την βίαιη κατάλυσή της.

Αν και οι εξεγερμένοι Έλληνες είναι πια γεγονός, η κυβέρνηση δεν πρόκειται να εγκαταλείψει αμαχητί την πολιτική σκηνή και, παρ’ όλο που ο πολιτικός χρόνος έχει συμπυκνωθεί γι’ αυτήν, θα επιχειρήσει να ελέγξει τις εξελίξεις και να κάμψει τον λαό.

Ήρθε η ώρα η αγανάκτηση των πολιτών να μετατραπεί σε πολιτική νίκη. Τις επόμενες ημέρες να εκμεταλλευθούμε κάθε δυνατότητα για κινητοποίηση των μαζών, να πυκνώσουμε την παρουσία μας στις πλατείες, να γίνουν παρεμβάσεις σε γειτονιές και χώρους δουλειάς για να κατέβουν όλοι στις 27-28 Ιουνίου στο κέντρο της Αθήνας, με κάθε μέσον, ώστε να αποτρέψουμε τους προδότες από του να τολμήσουν να δώσουν την χαριστική βολή στην πατρίδα μας.

Ο λαός μπορεί με την μαχητική παρουσία του να αποκρούσει την εναντίον του επίθεση από την κοινοβουλευτική ολιγαρχία, τους Επικυρίαρχους και τους διεθνείς τοκογλύφους και να οικοδομήσει ένα μεγάλο κοινωνικοπολιτικό μέτωπο για την αναγέννηση της χώρας, την τιμωρία των ενόχων, την άρνηση του χρέους και την κατοχύρωση της λαϊκής κυριαρχίας και εθνικής ανεξαρτησίας.

Ας έχει υπ’ όψιν της η ανόητη, εκτός των άλλων, πολιτική ηγεσία ότι είναι φρόνιμο να παραδώσει την εξουσία όσο πιο γρήγορα και ειρηνικά γίνεται στον λαό που έχει ξεσηκωθεί.

Αν επιχειρήσει να γαντζωθεί σ’ αυτήν με την βία και το αίμα, τότε να ξέρει ότι το αίμα θα πέσει στα κεφάλια της. Δεν θάχει ούτε την ευκαιρία να φυγαδευθεί με ελικόπτερα από την χώρα, όπως ίσως ελπίζει.

Όσοι βουλευτές τολμήσουν να ψηφίσουν το «Μεσοπρόθεσμο», να ξέρουν ότι θα έχουν την ίδια αντιμετώπιση από τους Έλληνες με αυτήν που είχαν οι ναζί από τα θύματα του Ολοκαυτώματος: Ανελέητη τιμωρία όπου και όποτε αυτό καταστεί δυνατόν. Και δεν θάχουν πια πού να κρυφτούν. Ο λαός ενεργοποίησε ήδη, με τον ενωτικό και μαζικό αγώνα του, το 120 και σύντομα θα πάρει τις τύχες του στα χέρια του!

*Δημοσιογράφος-συγγραφέας, ιδρυτικό μέλος της ΣΕΙΣΑΧΘΕΙΑΣ.

Σημείωση: Η φωτογραφία είναι νυκτερινή – «Το πλήθος με κρεμάλες έξω από την Βουλή, λίγο πριν αρχίσει η επίθεση των ΜΑΤ χθες τα μεσάνυκτα».

ΛΙΤΟΤΗΤΑ, ΔΡΑΧΜΗ Ή ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ;

Δεν φαίνεται να αποφεύγουμε το μοιραίο με το καινούργιο πρόγραμμα – αντίθετα, θα εξουδετερωθεί η βόμβα της ελληνικής χρεοκοπίας, η οποία απειλεί όχι μόνο την Ευρωζώνη, αλλά ολόκληρο τον πλανήτη – Μέρος ΙΙ

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

Συνέχεια από το Μέρος Ι  ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΟΥΣ

Ανεξάρτητα τώρα από τα παραπάνω «πολεμικά όπλα» μας, τα οποία αξίζει μόνο να χρησιμοποιηθούν (άμεσα βέβαια, αφού ο χρόνος λειτουργεί εις βάρος μας), εάν η Γερμανία συνεχίσει στον ίδιο «ολισθηρό» και μοναχικό, «μερκαντιλιστικό» δρόμο, εάν αρνηθεί να εξοφλήσει τα τεράστια χρέη της απέναντι μας, καθώς επίσης εάν εγκαταλειφθεί το όνειρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης, οφείλουμε ακόμη μία φορά να τονίσουμε επιγραμματικά τα προβλήματα μας, παράλληλα με τις λύσεις τους.

Καταρχήν λοιπόν, απλά και μόνο με έναν νέο δανεισμό δεν λύνεται το πρόβλημα μας. Αντίθετα, μεταφέρεται επαυξημένο στο μέλλον, με τον ταυτόχρονο περιορισμό των δυνατοτήτων επίλυσης του. Στη συνέχεια τα εξής:

Τα κύρια προβλήματα της Ελλάδας

(α)  Πρωτογενές έλλειμμα προϋπολογισμού/ΠΔΕ – περί τα 10 δις €

Οι λύσεις του συγκεκριμένου προβλήματος είναι η μείωση των δημοσίων δαπανών, καθώς επίσης η αύξηση των εσόδων – κυρίως από την άνοδο του  ΑΕΠ και λιγότερο από τη φορολογία. Αναλυτικότερα, με την ίδια φορολόγηση (24% επί του ΑΕΠ), κάθε αύξηση του ΑΕΠ (ανάπτυξη) κατά 10 δις €, συνεισφέρει 2,4 δις € στα έσοδα του δημοσίου.

(β) Έλλειμμα τακτικού προϋπολογισμού λόγω υψηλών τόκων (επιτόκια), οι οποίοι υπολογίζοντα περί τα 16 δις € (2011)

Η λύση είναι η μείωση των επιτοκίων στο βασικό της ΕΚΤ. Θα εξοικονομούσαμε περί τα 11 δις € ετησίως, οπότε θα έμεναν 5 δις € – ένα ποσόν που θα μπορούσαμε να εξασφαλίσουμε.

(γ)  Χρεολύσια

Ο μακροπρόθεσμος διακανονισμός της αποπληρωμής τους, με τη βοήθεια του μηχανισμού στήριξης (EFSF) ή της ΕΚΤ, θα ήταν η ιδανική λύση. Δηλαδή, να μας δανείζουν κάθε φορά που θα χρειάζεται να πληρώνουμε τα ληξιπρόθεσμα ομόλογα, για τη χρονική περίοδο που απαιτείται για την αναδιοργάνωση της οικονομίας μας, χωρίς να χρειασθούν άλλες ενέργειες (αναδιάρθρωση κλπ.)  και χωρίς να προκληθεί «πιστωτικό γεγονός», το οποίο θα ενεργοποιούσε τα καταστροφικά CDS.

(δ)  Έλλειμμα ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών περί τα 30 δις €

Εδώ οφείλουμε να αυξήσουμε τις τουριστικές εισροές και τις εξαγωγές, μειώνοντας τις εισαγωγές («στροφή» στα ελληνικά προϊόντα) – επίσης, να καταναλώνουμε λιγότερα, από όσα παράγουμε.

(ε)  Υψηλό δημόσιο χρέος προς ΑΕΠ περί το 150%

Η προφανής λύση είναι η αύξηση του ΑΕΠ, κυρίως από τον τουρισμό, τη γεωργία, τις υπηρεσίες και τη ναυτιλία – όχι από την κατανάλωση.

Οι «απαιτήσεις» της Ελλάδας από την ΕΕ

(α)  Χρηματοδότηση, με επιτόκιο ΕΚΤ (1,25%). Μακροπρόθεσμο διακανονισμό δόσεων αποπληρωμής χρέους (χρεολύσια) και εκδίωξη (εξόφληση) του ΔΝΤ. Εδώ οφείλουμε να τονίσουμε ότι τα νέα δάνεια, τα οποία χρησιμοποιούνται για την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων ομολόγων μας, μάλλον δεν θα μεταφράζονται σε «δραχμές», όπως τα προηγούμενα. Επομένως, πρέπει να σταματήσουμε να δανειζόμαστε, λαμβάνοντας τις όποιες αποφάσεις μας αμέσως.   

(β)  Παραγωγικές (όχι εμπορικές) επενδύσεις, στη βιομηχανία και στις υπηρεσίες, από χώρες της Ευρωζώνης (σχέδιο Μάρσαλ) – οπότε θα αυξηθούν οι εξαγωγές μας, παράλληλα με τη μείωση των εισαγωγών, λόγω  μεγαλύτερης παραγωγής.  

(γ)  Ανταγωνιστικό φορολογικό περιβάλλον, με κριτήριο τις γείτονες χώρες. Δεν είναι δυνατόν να απαιτείται φόρος εισοδήματος στην Ελλάδα της τάξης του 45%, όταν στα γειτονικά κράτη είναι 10-20%. Εάν δεν αλλάξει αμέσως η τακτική που μας έχει επιβληθεί, όχι μόνο δεν θα προσελκύσουμε επενδύσεις αλλά, αντίθετα, θα εγκαταλείψουν τη χώρα μας όλες οι εναπομείναντες παραγωγικές επιχειρήσεις.    

(δ) Συμμετοχή στα εξοπλιστικά προγράμματα μας, καθώς επίσης σε αυτά της προστασίας των συνόρων μας από τη λαθρομετανάστευση – με την παράλληλη συμβολή της Ευρωζώνης στη διαχείριση του προβλήματος των λαθρομεταναστών που ευρίσκονται ήδη στην Ελλάδα.

(ε)  Αξιοποίηση του εξαιρετικά εκπαιδευμένου εργατικού δυναμικού της χώρας μας σε νέες επενδύσεις. Αρκεί να επισημάνει κανείς την πληθώρα των μηχανικών και άλλων αποφοίτων ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα, οι οποίοι αναζητούν απασχόληση με ελάχιστες αμοιβές (περί τα 1.000 €, όταν οι αντίστοιχες στη Γερμανία είναι τουλάχιστον τετραπλάσιες), για να κατανοήσει τις δυνατότητες μας (στην Ισπανία, οι γερμανικές βιομηχανίες έχουν τεράστια προβλήματα εύρεσης εξειδικευμένου προσωπικού, με αποτέλεσμα να σταματούν την παραγωγή). Οι πλεονασματικές χώρες της ΕΕ πρέπει επιτέλους να καταλάβουν ότι, οφείλουν να επενδύουν στο ζωτικό χώρο τους – στην Ευρώπη δηλαδή και όχι στην Κίνα, στις Η.Π.Α., στη Βραζιλία ή αλλού.      

Οι απαιτήσεις μας από την κυβέρνηση

(α) Ισοσκελισμένος προϋπολογισμός – δηλαδή, τα έξοδα μας να μην υπερβαίνουν τα έσοδα. Μείωση λοιπόν των περιττών δαπανών του δημοσίου, ει δυνατόν χωρίς απολύσεις και με επιλεκτικές μειώσεις μισθών, παράλληλα με την αύξηση της παραγωγικότητας των ΔΥ, μέχρι να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα. Διατήρηση τόσο των στρατηγικών, όσο και των κοινωφελών δημοσίων επιχειρήσεων, με την παράλληλη αναδιοργάνωση τους.

(β)  Αναμόρφωση της δημόσιας διοίκησης, με στόχο την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας (διευκόλυνση στο άνοιγμα και κλείσιμο των επιχειρήσεων, σταθερό φορολογικό περιβάλλον, σταθερό οικονομικό πλαίσιο κλπ.), καθώς επίσης τον εξορθολογισμό του φορολογικού μηχανισμού.

(γ)  Καθοδήγηση και κίνητρα ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα, για να αυξηθεί το ΑΕΠ και να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας (γεωργία, τουρισμός, ναυτιλία, διαδίκτυο, λοιπές υπηρεσίες)

(δ)  Περιορισμός των ελλειμμάτων στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών, το οποίο είναι περί το -14% του ΑΕΠ (με -8% χρεοκόπησε το Μεξικό)

(ε)  Καταπολέμηση της φοροαποφυγής των πολυεθνικών (με ειδικό φόρο επί του τζίρου) – παράλληλα με την εγκατάσταση ενός λειτουργικού Κράτους Δικαίου, καθώς επίσης με τη διεκδίκηση των αποζημιώσεων από τη Γερμανία (περί τα 160 δις €).

Ολοκληρώνοντας, θεωρούμε πως το μεγαλύτερο πρόβλημα μίας χώρας είναι η ανεργία η οποία, εκτός του ότι κοστίζει στο κράτος περί τα 400 εκ. ανά 1%, εξαθλιώνει ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων. Έχουμε την άποψη λοιπόν ότι δεν είναι εύλογη η ανακοίνωση μέτρων από μία κυβέρνηση, τα οποία «εξακοντίζουν» την ανεργία σε ποσοστά άνω του 20% – πόσο μάλλον αφού ο προϋπολογισμός επιβαρύνεται με τα ποσά που αναφέραμε (συνολικά πάνω από 4 δις €). Σε κάθε περίπτωση, δεν θα ήταν σκόπιμο να επικρατήσει και στην Ελλάδα η νεοφιλελεύθερη αντιμετώπιση, με βάση την οποία (άρθρο μας) “οι νέοι καπετάνιοι του υπερωκεανίου ρίχνουν έναν μεγάλο αριθμό ταξιδιωτών στη θάλασσα, για να μπορέσει το καράβι να συνεχίσει το δρόμο του με τους υπόλοιπους”.  

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Όπως έχουμε επισημάνει αρκετές φορές, αλλά και σύμφωνα με τον αρχισυντάκτη της γερμανικής οικονομικής εφημερίδας Handelsblatt κ. Gabor Steingart, σε μία πρόσφατη συνέντευξή του στον ΚτΕ, ελαφρά διαμορφωμένη από εμάς, η Ελλάδα πρέπει αμέσως να αλλάξει δρόμο:

“Οι δυτικές κυβερνήσεις και το ΔΝΤ αγοράζουν χρόνο, κάτι που δεν σας βοηθάει καθόλου. Η Ελλάδα χρειάζεται μία πραγματική λύση, αφού δεν είναι συνετό να καταπολεμάς μία κρίση χρέους με τεράστια, νέα χρέη…… Τα παιδιά του Σικάγου πήγαν στη Μόσχα, με σκοπό να «συνεφέρουν» την οικονομία με αυστηρή λιτότητα. Η χώρα διαλύθηκε. Οι Γερμανοί αποφασίσαμε στην ενοποίηση ότι, δεν έχει νόημα να μειώνεις συνεχώς τις δαπάνες και να αυξάνεις τους φόρους. Επενδύσαμε πολύ, αυξήσαμε τις εργατικές αμοιβές στην ανατολική Γερμανία. Είχαμε πολύ καλά αποτελέσματα.

Το πρόγραμμά μας δούλεψε γιατί ήταν στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από όσα κάνετε στην Ελλάδα….. Δόθηκε πίστωση 110 δις € στην Ελλάδα. Στην Αν. Γερμανία, για την αναδιοργάνωση της οικονομίας της, δίναμε 160 δις € κάθε χρόνο, πάνω από δέκα χρόνια. Το ελληνικό πρόβλημα δεν πρέπει να γίνει πρόβλημα του Ευρώ και της ΕΕ. Η Ελλάδα αντιπροσωπεύει μόνο το 2,5% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, δεν είναι πρόβλημα.

Χρειαζόσαστε περισσότερη αυτοπεποίθηση, αφού χωρίς αυτοπεποίθηση δεν θα βρείτε τη σωστή λύση – η οποία δεν είναι «τεχνικό ζήτημα». Πρέπει οι άνθρωποι να επιστρέψουν στην παραγωγική δουλειά και στην ανάπτυξη…. Η κυβέρνησή σας, ο πρωθυπουργός σας, πρέπει να αλλάξουν κατεύθυνση.

Είμαι σίγουρος ότι τελικά όλοι θα αλλάξουμε κατεύθυνση. Μεταπολεμικά, οι ΗΠΑ εφάρμοσαν το σχέδιο «Morgenthau» για να διαλύσουν τη γερμανική κοινωνία, καταστρέφοντας την τεχνολογία και τη βιομηχανία μας – αυτό κάνουμε στην Ελλάδα τώρα…..Προσπαθούμε να τιμωρήσουμε τους Έλληνες. Θα καταστρέψουμε την ικανότητα της Ελλάδας να επιστρέψει στην ανάπτυξη. Οι ΗΠΑ πήγαν από το σχέδιο «Morgenthau» στο σχέδιο «Marshall» (European Recovery Program). Η Ελλάδα πρέπει να πάει από τη λιτότητα στην ανάκαμψη και ανάπτυξη. Ελπίζω να μη γίνει πολύ αργά”. (G. Steingart)

Ολοκληρώνοντας, για να μπορέσει να απαιτήσει η Ελλάδα ένα νέο πρόγραμμα για την ανάπτυξη της Οικονομίας της, οφείλει να χρησιμοποιήσει όλα της τα όπλα. Παράλληλα, οφείλει να υπενθυμίζει στον μερκαντιλιστή εταίρο της ότι, τουλάχιστον η Ελλάδα έκανε μεν πολλά λάθη στο παρελθόν, αλλά δεν σκότωσε κανέναν. Απλούστερα, δεν οδήγησε τον κόσμο σε δύο παγκόσμιους πολέμους όπως η Γερμανία, για τους οποίους, αντί να τιμωρηθεί, βοηθήθηκε από τις Η.Π.Α. για να ανακάμψει – ταυτόχρονα με τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους των οφειλών της.

Επομένως, η Ελλάδα οφείλει να βοηθηθεί από τους εταίρους της, παράλληλα με την εκδίωξη του ΔΝΤ από την επικράτεια της, το γρηγορότερο δυνατόν. Στην αντίθετη περίπτωση, δεν πρέπει ούτε στιγμή να διστάσει – παίρνοντας τις οδυνηρές μεν, αλλά απόλυτα υποχρεωτικές αποφάσεις που χρειάζονται, για την εξασφάλιση της ευημερίας των Πολιτών της. Ας μην ξεχνάμε ότι, η πατρίδα μας είναι μία πλούσια, πολλαπλά προικισμένη χώρα, η οποία μπορεί να συντηρηθεί μόνη της – αρκεί να δραστηριοποιηθούν οι Πολίτες της, διακρίνοντας προοπτικές και χωρίς βέβαια να επιδιώκει την απομόνωση της.

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 19. Ιουνίου 2011, viliardos@kbanalysis.com      

* Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Είναι σύμβουλος επιχειρήσεων με πολλά συγγράμματα και μελέτες, ενώ έχει εκδώσει πρόσφατα το βιβλίο «Η κρίση των κρίσεων», το οποίο περιλαμβάνει επιλεγμένα οικονομικά άρθρα του 2009.

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2368.aspx