Στασιμοπληθωρισμός, η απόλυτη συνταγή χρεωκοπίας:    

 

Η «καταδίκη» της χώρας μας σε μία ειδική μορφή του φαινομένου, σύμφωνα με το οποίο η ανεργία αυξάνεται, ταυτόχρονα με την άνοδο των τιμών αγοράς για τους καταναλωτές και τη μείωση των τιμών πώλησης για τη βιομηχανία

 

Του Βασίλη Βιλάρδου*

 

Είναι γνωστό ότι ο καπιταλισμός, τον οποίο εμείς τουλάχιστον δεν «ταυτίζουμε» με το σύστημα της ελεύθερης οικονομίας, παρομοιάζεται με ένα αεροπλάνο, το οποίο μπορεί να σταθεί στον αέρα, μόνο εάν κερδίζει συνεχώς ύψος. Εάν δηλαδή «θελήσει» να διατηρήσει μία σταθερή πορεία, έχοντας «προσεγγίσει» τα όρια της γήινης ατμόσφαιρας, κινδυνεύει να συντριβεί, αφού δεν έχει «εφευρεθεί» ο τρόπος, με τον οποίο είναι εφικτή η οριζόντια «πτήση» του – πόσο μάλλον η ασφαλής «κάθοδος» του, σε χαμηλότερα επίπεδα.

Φυσικά, όπως συνήθως συμβαίνει, υπάρχουν κάποιες αιτίες, οι οποίες εμποδίζουν τη σταθεροποίηση του. Κατά την άποψη μας, η σημαντικότερη όλων είναι ο «εγγενής καταναγκασμός» που τον διακρίνει, ο οποίος επικεντρώνεται στη μεγιστοποίηση των «στόχων» του – είτε αυτά είναι τα κέρδη, είτε το μέγεθος των επιχειρήσεων που «κατασκευάζει» (άρθρο μας: Ο ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ: Οι ανεξέλεγκτες χρηματαγορές και οι «πολυηπειρωτικές» πλέον υπερεπιχειρήσεις, είναι οι δύο συνισταμένες μίας «ύπουλης» ασθένειας η οποία, με τη βοήθεια των δημοσιονομικών κρίσεων, τείνει να εξελιχθεί σε μία παγκόσμια, θανατηφόρο επιδημία  13/1/2010). Το γεγονός αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία όλο και μεγαλύτερων επιχειρήσεων, μέσω της απορρόφησης της μίας από την άλλη, καθώς επίσης τη μεγιστοποίηση των εσόδων, με τη βοήθεια της  κερδοσκοπίας.

Τόσο ο ένας τρόπος όμως, όσο και ο άλλος, λειτουργούν εις βάρος των κρατών – κατ' επέκταση των Πολιτών τους. Για παράδειγμα, οι πολυεθνικές επιχειρήσεις μειώνουν συνεχώς, με τη βοήθεια της εκτεταμένης φοροαποφυγής, τη φορολογική βάση των κρατών την οποία, για ένα ορισμένο μόνο χρονικό διάστημα, μπορούν να «καλύψουν» οι μικρομεσαίες εταιρείες και οι μισθωτοί φορολογούμενοι. Η «κάλυψη» αυτή, είναι το αποτέλεσμα της επιβολής υψηλότερων συντελεστών φορολόγησης στους Πολίτες, με σκοπό την εξισορρόπηση της απώλειας φόρων από τις πολυεθνικές. Το «μέτρο» αυτό όμως κάποια στιγμή παύει να αποδίδει, αφού φτάσει στα όρια της φοροδοτικής ικανότητας των Πολιτών και οδηγήσει την Οικονομία στην ύφεση – τα κράτη στην υπερχρέωση.

Περαιτέρω, στα πλαίσια της «εξελικτικής διαδικασίας» του μονοπωλιακού καπιταλισμού, «διαφθείρονται» σκόπιμα οι πολιτικές ηγεσίες, ιδίως αυτές των ασθενέστερων κρατών (άρθρο μας: ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑ Α.Ε. : Οι ιδιαιτερότητες της γερμανικής οργάνωσης «Διεθνής Διαφάνεια», η ιστορία της, η φιλοσοφία που την διέπει, η χρηματοδότηση, οι στόχοι, οι μέθοδοι λειτουργίας, τα συμπεράσματα και η απειλή μιας «τευτονικής ευρωένωσης»  7/4/2010), με αποτέλεσμα να αυξάνονται δυσανάλογα οι δημόσιες δαπάνες. Έτσι «κυοφορείται», επιδεινούμενος γεωμετρικά, ένας «εκρηκτικός μηχανισμός», τοποθετημένος στα θεμέλια των κρατών – αφού τα διαρκώς μειούμενα έσοδα, απέναντι σε αυξημένες δαπάνες, αργά ή γρήγορα αποσταθεροποιούν εντελώς το «σύστημα».     

Από την άλλη πλευρά, η κερδοσκοπία οδηγεί τις επενδύσεις στα χρηματιστήρια, όπου αναμένονται σε συντομότερο χρονικό διάστημα μεγαλύτερες αποδόσεις, από αυτές που θα προσέφεραν οι αντίστοιχες στην πραγματική οικονομία – φυσικά με ανάλογους των κερδών κινδύνους, όπως συμβαίνει πάντοτε, τόσο για τους κερδοσκόπους, όσο και για το ίδιο το «σύστημα» (άρθρο μας: ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΒΟΜΒΑ ΜΕΓΑΤΟΝΩΝ: Η επίθεση των κερδοσκόπων στο «σύστημα», η τεράστια απειλή που «ελλοχεύει» για τον πλανήτη, καθώς επίσης η πιθανότητα να εξέλθει η χώρα μας από τη μεγαλύτερη κρίση της Ιστορίας της, χωρίς να υποχρεωθεί σε συμβιβασμό  28/4/2010).

Τα παραπάνω «δεδομένα», συνδυαζόμενα με τα «οικονομικά-γεωπολιτικά» στρατηγικά προγράμματα των ισχυρότερων δυνάμεων του πλανήτη (άρθρο μας: ΣΚΑΚΙ ΜΕ ΤΟ ΔΙΑΒΟΛΟ: Τα όπλα «αιχμής» της αμερικανικής υπερδύναμης, η «επέλαση» στην Ευρώπη, το «ημερολόγιο» της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, τα «παιχνίδια εξουσίας», το «εξιλαστήριο θύμα», ο ύπατος αρμοστής και τα συμπεράσματα  21/4/2010), «συνθέτουν» από κοινού μία δυσδιάκριτη εικόνα, η οποία πολύ δύσκολα οδηγεί σε ασφαλή συμπεράσματα – πόσο μάλλον αφού εμπεριέχει πολλά, διαφορετικά «μέτωπα».       

Έτσι λοιπόν, οδηγηθήκαμε πρόσφατα στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία «επιδιορθώθηκε» (προφανώς δεν επιλύθηκε) από τα κράτη – όπου επέλεξαν τελικά να διασώσουν το τραπεζικό τους σύστημα, επιβαρύνοντας τους Πολίτες τους. Ήδη όμως από τότε υποθέταμε τεκμηριωμένα ότι, στην προκειμένη περίπτωση, «το αεροπλάνο είχε αγγίξει τα όρια του» – αφού δεν ακολουθούσε κανένας, ο οποίος θα μπορούσε να διασώσει τα κράτη, εάν και όταν η κρίση «εξελισσόταν».

Μοναδική ίσως εξαίρεση αποτελούν οι διακρατικές ενώσεις, οι οποίες είναι δυνατόν να αναλάβουν από κοινού, «συλλογικά» δηλαδή, τη διάσωση των επί μέρους κρατών τους. Στην περίπτωση της Ευρωζώνης, μία ενδεχόμενη μετατροπή της ΕΚΤ σε πραγματική κεντρική τράπεζα, κατά το «παράδειγμα» της Fed, θα μπορούσε κάλλιστα να διασώσει όλα τα κράτη-μέλη της (καθιστώντας φυσικά περιττή τη «ΔΝΤ-εγκληματική λύση» για την Ελλάδα).

Για παράδειγμα, μέσω της «εκτύπωσης» χρημάτων, καθώς επίσης της απ' ευθείας αγοράς κρατικών ομολόγων, θα προκαλούταν ένας ελεγχόμενος πληθωρισμός, με εξαιρετικά ευεργετικά αποτελέσματα (άρθρο μας: Ο ΑΔΥΝΑΜΟΣ ΚΡΙΚΟΣ: Η «εγκληματική εμμονή» της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας στη διατήρηση της υψηλής τιμής του Ευρώ, απέναντι στα υπόλοιπα «ανταγωνιστικά» νομίσματα του πλανήτη, είναι πολύ πιθανόν να σημάνει την αρχή του τέλους της Ενωμένης Ευρώπης  19/12/2009).

Με δεδομένο λοιπόν ότι ο πληθωρισμός είναι η καλύτερη δυνατή μέθοδος μείωσης των χρεών, θα είχε σίγουρα επιλεγεί προ πολλού από τις χώρες της Ευρωζώνης, εάν δεν υπήρχε η άρνηση της Γερμανίας. Ο λόγος που η χώρα αυτή αντιτίθεται στη μοναδική υγιή λύση των προβλημάτων της ΕΕ και του Ευρώ, δεν είναι άλλος από την πρόθεση της να ηγηθεί μίας ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής (Ευρασία) – γεγονός που προϋποθέτει τη δημοσιονομική και λοιπή πειθαρχία των «εταίρων» της, η οποία εξασφαλίζει την οικονομική της ηγεμονία, αποδυναμώνοντας ταυτόχρονα τη Γαλλία.

Φυσικά, η εμμονή της Γερμανίας, αφενός μεν οδηγεί κάποιες χώρες του «Νότου» στα όρια των δυνατοτήτων τους, αφετέρου «προσελκύει» τους κερδοσκόπους οι οποίοι, διαισθανόμενοι τις αδυναμίες μίας μη συνεκτικής και μη αλληλέγγυας νομισματικής ένωσης, η οποία «βάλλεται» επί πλέον από τις Η.Π.Α. (δολάριο), πιθανολογούν την αποκόμιση τεραστίων κερδών, με το ελάχιστο δυνατό ρίσκο («στοιχήματα» CDS).

Δυστυχώς η χώρα μας, για λόγους που έχουμε αναλύσει στο παρελθόν (άρθρο μας: Η ιδανική υποψήφια χώρα για τον παραδειγματισμό των υπολοίπων «εταίρων» της Ευρωζώνης: Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης ή μήπως μία δίκαιη απόφαση για την υπεράσπιση του ευρώ;  12/4/2009), προηγήθηκε των υπολοίπων κρατών του Νότου, επειδή ήταν από την αρχή τοποθετημένη στο στόχαστρο. Πόσο μάλλον αφού, η προηγούμενη κυβέρνηση της επέλεξε την «απόδραση», με τη βοήθεια των πρόωρων εκλογών, ενώ ακολούθησε μία καινούργια, εντελώς άπειρη, η οποία διαχειρίσθηκε μία πραγματικά μεγάλη κρίση, απόλυτα καταστροφικά. Οι ενέργειες της αυτές, ιδιαίτερα η αδυναμία της να δανεισθεί έγκαιρα από τις διεθνείς αγορές, λαμβάνοντας παράλληλα τα σωστά δημοσιονομικά μέτρα, μετέτρεψε την Ελληνική κρίση σε καταστροφική «λαίλαπα» – οδηγώντας τη χώρα μας αδικαιολόγητα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας.      

Κατ' επακόλουθο, η Ελλάδα είναι η πρώτη που υπέκυψε στο μοιραίο (άρθρο μας: Η ΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΚΡΙΣΕΩΝ: Η αναμενόμενη δημοσιονομική κρίση πλήττει πρώτα τη χώρα μας, καθιστώντας την ανυπεράσπιστο στόχο των κερδοσκόπων και ωρολογιακή βόμβα μεγάλης ισχύος στα θεμέλια της Ευρωζώνης.  12/12/2009), ενώ θα ακολουθήσουν «νομοτελειακά» πολλά άλλα κράτη – εάν παραμείνει μη αλληλέγγυα η Ευρώπη και δεν επιλεχθεί ο πληθωρισμός, με τη βοήθεια μίας πραγματικά κεντρικής τράπεζας, με πλήρεις «εξουσίες». Μίας τράπεζας δηλαδή, η οποία θα μπορούσε να «πολεμήσει» με επιτυχία τους κερδοσκόπους (άρθρο μας: Η ΕΛΠΙΔΑ ΤΟΥ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ: Εάν η Ελλάδα καταφέρει να εξασφαλίσει την απαιτούμενη ρευστότητα για το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, παραμένοντας ψύχραιμη, ο κίνδυνος χρεοκοπίας της θα μειώνεται συνεχώς  9/2/2010), ανταγωνιζόμενη με ίσους όρους τις Η.Π.Α.  

Περαιτέρω, στην προσπάθεια μας να «συλλάβουμε» το νόημα των αποφάσεων της κυβέρνησης μας (προσφυγή στο ΔΝΤ), πιστέψαμε καλοπροαίρετα ότι, καμία ηγεσία δεν είναι άτολμη, δεν εκχωρεί εθνική κυριαρχία, δεν προδίδει τη χώρα της σε ξένους εισβολείς και δεν είναι ανίκανη ή ανεπαρκής – ενώ έχει συνείδηση τόσο των επιλογών, όσο και των ευθυνών της, καθώς επίσης σαφή γνώση της πραγματικότητας (άρθρο μας: ΟΙ ΣΥΝΔΙΚΟΙ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ: Το κυριαρχικό δόγμα του αμερικανικού μονοπωλιακού καπιταλισμού, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ΔΝΤ, οι κρυφές «παγίδες» του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου και οι κίνδυνοι για την Ελλάδα  14/3/2010).

Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι, η κυβέρνηση μας παρέδωσε τα «κλειδιά» της Ελλάδας στο ΔΝΤ και επέλεξε τελικά το πλέον θανατηφόρο φάρμακο, την απολύτως σίγουρη συνταγή χρεοκοπίας καλύτερα για τη χώρα μας (Depression), ελπίζοντας να καταλάβει, τουλάχιστον η Ευρωζώνη πως, η ασφαλής πλέον καταστροφή της Ελλάδας, είναι πολύ πιθανόν να σημάνει τη σίγουρη μετάδοση της «ασθένειας» σε ολόκληρη την ΕΕ – κατ' επέκταση, στον υπόλοιπο πλανήτη. Ευχόμενη λοιπόν η κυβέρνηση μας να συμβεί το παραπάνω, πιθανολογούμε ότι ανέλαβε, χωρίς να ρωτήσει κανέναν, την «ανίερη» πρωτοβουλία, έχοντας την πεποίθηση ότι, δεν θα γίνει τελικά αποδεκτή από την ΕΕ η υπογραφή της ΔΝΤ-συμφωνίας εκ μέρους της Ελλάδας – με βάση την οποία «συνταγογραφείται»  στους Έλληνες Πολίτες το «κώνειο».    

Κατά την άποψη μας βέβαια, ο «δρόμος της υποτέλειας» που επέλεξε η ηγεσία μας, δεν είναι ο επιθυμητός, ενώ η προσπάθεια της να επιλύσει το πρόβλημα του δανεισμού που η ίδια δημιούργησε, πείθοντας εσφαλμένα το σύνολο σχεδόν των Ελλήνων Πολιτών ότι επίκειται η χρεοκοπία της χώρας τους, δεν είναι «υπεύθυνος». Η «θέση» μας αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι, υπάρχουν πολλοί, υγιείς τρόποι εξόδου μας από την κρίση, ευρωπαϊκοί και αμιγώς ελληνικοί – οπότε θεωρούμε ηθική υποχρέωση μας το να «αντιταχθούμε» στους συμβιβασμούς της, αναλύοντας όσο καλύτερα μπορούμε τα «μέτρα» που έλαβε.      

Πως «ορίζεται» λοιπόν η «θανατηφόρα συνταγή», η οποία συμπεριλαμβάνει όλα μαζί τα γνωστά μας οικονομικά δηλητήρια σε μία και μοναδική δόση; Tον αποπληθωρισμό δηλαδή, λόγω της υπερβολικής μείωσης των εισοδημάτων, τον ταυτόχρονο πληθωρισμό, μέσω των απίστευτων εμμέσων φόρων (αλλά και άλλων παραγόντων, όπως αναφέραμε στο άρθρο μας: Αποπληθωρισμός: Το πλέον τρομακτικό σενάριο της οικονομικής κρίσης, στο οποίο βρισκόμαστε πιο κοντά από ποτέ, με καλύτερη δυνατή ενδεχόμενη επένδυση τη διατήρηση των χρημάτων σε μετρητά  27/2/2009), καθώς επίσης την «δήμευση» των περιουσιακών στοιχείων των Ελλήνων, με τη βοήθεια των φόρων της ακίνητης περιουσίας, των τεκμηρίων κλπ;

Ξεκινώντας από τον αποπληθωρισμό (deflation), ο οποίος θεωρείται η μεγαλύτερη δυνατή ασθένεια μίας Οικονομίας, αφού ουσιαστικά σημαίνει το γενικότερο, τεράστιο και συνεχή περιορισμό των τιμών, τα εξής:  

 

ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΑΠΟΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ

 

Κατ' αρχήν, ο αποπληθωρισμός έχει τα ακριβώς αντίθετα χαρακτηριστικά, σε σχέση με τον πληθωρισμό. Δηλαδή, αυτοί που «αδικούνται» είναι οι οφειλέτες, αφού τα αντικείμενα (οικόπεδα, κτίρια, αυτοκίνητα) που αγοράζουν με πίστωση χάνουν σε αξία, ενώ αυτοί είναι υποχρεωμένοι να πληρώσουν το αρχικά συμφωνηθέν ποσόν. Αντίθετα, ωφελημένοι είναι οι δανειστές (τράπεζες κλπ), αφού αυξάνεται η αξία του Κεφαλαίου τους – με αποτέλεσμα να έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν πολύ περισσότερα πράγματα, εισπράττοντας τα ποσά που έχουν δανείσει. Η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, υποθέτοντας ότι συνεχίζουν να λαμβάνουν σταθερές αμοιβές, αυξάνεται – γεγονός που αρχικά λειτουργεί θετικά για όλους.

Στην κλασική αποπληθωριστική περίοδο (Μεγάλη Ύφεση του 1930), η μαζική πτώση των τιμών τόσο των εμπορευμάτων, όσο και των υπηρεσιών, οδηγούσε σε διαρκώς χαμηλότερα επίπεδα – γεγονός που αποδείχθηκε ότι αποτελούσε μία «αυτοενισχυόμενη τάση». Δηλαδή, οι χαμηλότερες τιμές λειτουργούσαν κατά παράδοξο τρόπο αρνητικά στην κατανάλωση – αφού οι άνθρωποι, εν αναμονή ακόμη φθηνότερων τιμών, δεν αγόραζαν προϊόντα.

Η περιορισμένη ζήτηση εκ μέρους των καταναλωτών, είχε σαν αποτέλεσμα την περαιτέρω μείωση των τιμών, λόγω της πτώσης του τζίρου της βιομηχανίας και του εμπορίου αφού, για να καλυφθεί η «πλεονάζουσα» παραγωγική δυναμικότητα τους, υποχρεωνόταν σε συνεχείς μειώσεις των τιμών πώλησης. Έτσι, η Οικονομία εισερχόταν σε έναν καθοδικό σπειροειδή κύκλο μειώσεων, με ελάχιστες προοπτικές αντιστροφής της τάσης.

Η καταπολέμηση του αποπληθωρισμού είναι εφικτή με τη βοήθεια της αύξησης της ποσότητας χρήματος που διατίθεται στις αγορές από τις κεντρικές τράπεζες, καθώς επίσης με τη βοήθεια των χαμηλών επιτοκίων. Τα δύο αυτά «εργαλεία», μειώνουν την αξία των χρημάτων και αναγκάζουν κατά κάποιον τρόπο τους καταναλωτές σε αγορές, αφού λειτουργούν αρνητικά στην τάση τους για αποταμίευση.    

Η μέθοδος αυτή όμως δεν επέφερε το αναμενόμενο αποτέλεσμα στην Ιαπωνία, όπου για πρώτη φορά μετά το 1930 εμφανίσθηκε ο αποπληθωρισμός – εν μέρει, σαν επακόλουθο της διάσωσης των ιαπωνικών τραπεζών (1990) από τη χρεοκοπία. Στην περίπτωση τώρα της Ελλάδας, η οποία δεν διαθέτει δική της κεντρική τράπεζα, έτσι ώστε να μπορέσει να επιλύσει «μονεταριστικά» το πρόβλημα, ενώ θα βρεθεί ενδεχομένως αντιμέτωπη με υψηλότερα επιτόκια (λόγω του «φορολογικού πληθωρισμού»), έχουμε την άποψη ότι οι λύσεις δεν θα είναι καθόλου εύκολες.    

 

ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΤΟΥ ΑΠΟΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ

 

Όταν μία Οικονομία ευρίσκεται σε ύφεση, οι άνθρωποι συμπεριφέρονται πολύ «συντηρητικά», περιμένοντας επιδείνωση των εισοδημάτων τους, ενώ φοβούνται μία ενδεχόμενη απώλεια της θέσης εργασίας τους. Επομένως, μειώνουν τα έξοδα τους – γεγονός που οδηγεί σε αυξημένες αποταμιεύσεις, καθώς επίσης σε μία «καταναλωτική απεργία», όπως συνηθίζεται να αποκαλείται η συγκεκριμένη στάση τους. Οι επιχειρήσεις ενεργούν ανάλογα, περιορίζοντας τις επενδύσεις τους στις άκρως απαραίτητες, οπότε σημειώνεται παράλληλα μία «επενδυτική απεργία».

Η μείωση της ζήτησης που παρατηρείται, ως επακόλουθο των δύο προηγουμένων τάσεων, έχει σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό του τζίρου και των κερδών, ο οποίος οδηγεί τις επιχειρήσεις αρχικά στον εξορθολογισμό της παραγωγικής διαδικασίας, με τη βοήθεια μαζικών απολύσεων (άρθρο μας: Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ: Το μεγάλο πρόβλημα της απασχόλησης, οι διάφορες μορφές «έλλειψης» της, οι θεωρητικές ερμηνείες της ανεργίας, τα οικονομικά αποτελέσματα, καθώς επίσης οι καταστροφικές συνέπειες της για τη φυσική και την ψυχική υγεία του ανθρώπου  14/2/2010). Στο τέλος αυτού του «κύκλου», πολλές εταιρείες καταλήγουν στη χρεοκοπία – εν μέρει σαν αποτέλεσμα της αδυναμίας τους να ανταπεξέλθουν με μία συνεχώς μειωμένη ζήτηση των προϊόντων τους, στην οποία και οι ίδιοι συμβάλλουν (ας σημειωθεί εδώ ότι, τα κράτη λειτουργούν ανάλογα με τις επιχειρήσεις – στη θέση του τζίρου, τοποθετείται το ΑΕΠ).  

Κατά κανόνα, η αιτία της μείωσης της κατανάλωσης, είναι ο περιορισμός των αναγκών του ανθρώπου – είτε αυτός προέρχεται από την αυτοπειθαρχία, είτε από έλλειψη χρημάτων. Η «αποταμιευτική συνείδηση» μπορεί να αποτελεί μία ακόμη αιτία, η οποία ουσιαστικά οφείλεται στην επιδείνωση των μελλοντικών συνθηκών, τις οποίες προβλέπουν οι άνθρωποι – ένα φαινόμενο που παρατηρήθηκε ειδικά στην Ιαπωνία (γεγονός που, μέσω της «ανάδρασης», η οποία πρεσβεύει ότι οι σημερινές ενέργειες μας διαμορφώνουν τις μελλοντικές συνθήκες, οδηγεί σε μία αυτοεκπληρούμενη προφητεία).

 

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΟΥ ΑΠΟΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ

 

Η «κατηγοριοποίηση» πηγάζει κυρίως από τις διάφορες αιτίες, οι οποίες κάθε φορά προκαλούν το συγκεκριμένο φαινόμενο. Έτσι λοιπόν, έχουμε τα εξής είδη:

(α)  Αποπληθωρισμός περιουσιακών στοιχείων: Ακολουθεί ως επί το πλείστον το «σπάσιμο» μίας κερδοσκοπικής «φούσκας», όπως για παράδειγμα αυτής των ακινήτων, τα οποία είχαν χρηματοδοτηθεί με υπερβολικές πιστώσεις. Η πτώση των τιμών των ακινήτων, οδηγεί στην υπερχρέωση των νοικοκυριών, η οποία έχει σαν αποτέλεσμα την αδυναμία τους να αποπληρώσουν τα δάνεια τους – γεγονός που «συμπαρασύρει» τις τράπεζες στο πρόβλημα.

Επειδή τώρα οι τράπεζες δίνουν λιγότερα δάνεια, από αυτά που εξοφλούνται ή δεν «εξυπηρετούνται» (άρθρο μας: Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ : Η «πιστωτική παγίδα» είναι μία βαριά οικονομική ασθένεια, η οποία εμφανίζεται όταν μία υφιστάμενη κρίση ρευστότητας, προερχόμενη συνήθως από μία ευρύτερη οικονομική κρίση, δεν μπορεί να θεραπευτεί βραχυπρόθεσμα  10/7/2009), μειώνεται η ποσότητα χρήματος στην αγορά. Οι καταναλωτές με τη σειρά τους, αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν τις δαπάνες τους με δάνεια, οπότε μειώνεται γενικότερα η ζήτηση.

Έτσι, ο αρχικός αποπληθωρισμός των περιουσιακών στοιχείων, «μεταλλάσσεται» σε έναν γενικότερο, ο οποίος αποκαλείται «αποπληθωρισμός υπερχρέωσης». Τα επόμενα «βήματα» του, είναι η μαζική πώληση των περιουσιακών στοιχείων, η οποία έχει σαν αποτέλεσμα την καταβαράθρωση των τιμών τους, σε επίπεδα μακράν του σημείου ισορροπίας της αγοράς – σε πολύ χαμηλότερα δηλαδή, από αυτά που στην πραγματικότητα είναι «αντικειμενικά».

(β)  Αποπληθωρισμός των μισθών: Οι μισθοί και οι τιμές είναι «μεγέθη» απόλυτα εξαρτημένα μεταξύ τους, οπότε αναφερόμαστε σε έναν «σπειροειδή κύκλο μισθών-τιμών». Η μείωση λοιπόν των τιμών, οδηγεί σε μείωση των μισθών ενώ, κατά τον ίδιο τρόπο, η μείωση των μισθών έχει σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό των τιμών. Στην περίπτωση τώρα που οι «προοπτικές» του αποπληθωρισμού διαγράφονται μακροπρόθεσμες, οι εκάστοτε κεντρικές τράπεζες αδυνατούν να  καταπολεμήσουν το πρόβλημα, με τη βοήθεια της αύξησης της ποσότητας χρήματος ή της μείωσης των επιτοκίων – με αρκετά δυσμενή επακόλουθα για την Οικονομία (άρθρο μας:  Το ελιξίριο του καπιταλισμού : Ο άγριος πόλεμος για την εξασφάλιση του πολυτιμότερου εμπορεύματος στον κόσμο, απειλεί με την καταστροφή χιλιάδες επιχειρήσεις, αδύναμα κράτη και χρεωμένους καταναλωτές  27/6/2009).

Το πιστωτικό ρίσκο των δανειστών, απέναντι στους δυνητικούς οφειλέτες τους, σε συνθήκες αποπληθωρισμού, οι οποίες προδιαγράφουν εύλογα αρνητική ανάπτυξη, εμφανίζεται υψηλότερο, από το όφελος των επιτοκίων (το κέρδος των τραπεζών). Για παράδειγμα, όταν τα επιτόκια χορηγήσεων είναι 8% και το ρίσκο να μην επιστραφούν τα δάνεια είναι μεγαλύτερο (12%) – δείκτης που ουσιαστικά πηγάζει από το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων – οι τράπεζες προτιμούν να μην δανείζουν. Το γεγονός αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το ότι, η αυξημένη ρευστότητα που τους προσφέρεται από τις κεντρικές τράπεζες, να μην κατευθύνεται στην πραγματική οικονομία – στους καταναλωτές δηλαδή και στις επιχειρήσεις, οι οποίοι θα αύξαναν τη ζήτηση.

Η γενικότερη λοιπόν έλλειψη εμπιστοσύνης (άρθρο μας: Εμπορική πίστη: Κινδυνεύει να καταστραφεί ο βασικός πυλώνας του καπιταλισμού, η γέφυρα που συνδέει τα συμφέροντα του ατόμου με την ευημερία της κοινωνίας  2/3/2009) εξουδετερώνει τα όπλα των κεντρικών τραπεζών, με επακόλουθο την περαιτέρω επιδείνωση των αποπληθωριστικών πιέσεων – μέχρι εκείνη τη χρονική στιγμή, κατά την οποία «επανέρχεται» η «πίστη» στην αγορά.      

(γ)  Αποπληθωρισμός του Δημοσίου: Αποτελεί μία επόμενη πηγή του φαινομένου, η οποία «υπεισέρχεται» όταν ή κυβέρνηση ενός κράτους μειώνει δραστικά τις δαπάνες που αφορούν δημόσια έργα, έτσι ώστε να καταπολεμήσει τα ελλείμματα του προϋπολογισμού της ή να επιτύχει πλεονάσματα. Όταν συμβαίνει, τότε μειώνεται η ζήτηση εκ μέρους του δημοσίου οπότε, με σταθερή την προσφορά, δημιουργείται ένα «κενό ζήτησης», τα οποίο οδηγεί σε υφέσεις, απολύσεις, χρεοκοπίες κλπ.

(δ)  Εξαγωγικός αποπληθωρισμός: Εμφανίζεται όταν μειώνεται η ζήτηση από το εξωτερικό, συνήθως σαν αποτέλεσμα μίας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος για τις χώρες με μεγάλο εξαγωγικό τομέα, όπως για παράδειγμα σήμερα για την Κίνα, την Ιαπωνία και τη Γερμανία.

Μπορεί να προέλθει επίσης από την ανατίμηση του νομίσματος ενός κράτους, η οποία κάνει τις εξαγωγές του ακριβότερες, για εκείνες τις χώρες που η αξία των νομισμάτων τους «εξασθενεί» συγκριτικά. Για παράδειγμα, η ανατίμηση του Ευρώ σε σχέση με το δολάριο, αυξάνει τις τιμές των ευρωπαϊκών αυτοκινήτων που εξάγονται στις Η.Π.Α., με αποτέλεσμα τη μείωση της ζήτησης τους. Εντός της Ευρωζώνης, όπου το νόμισμα παραμένει σταθερό για όλες τις χώρες της, παρά τις τεράστιες μεταξύ τους διαφορές στην παραγωγικότητα, έχει προκληθεί μία εξαιρετικά επικίνδυνη διαστρέβλωση της αγοράς, προς όφελος κυρίως των βορείων, πλεονασματικών χωρών.

Για παράδειγμα, παρά το ότι το «γερμανικό Ευρώ» είναι ουσιαστικά τουλάχιστον κατά 25% ανατιμημένο, συγκριτικά με το ελληνικό, η συναλλαγματική ισοτιμία παραμένει σταθερή – με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ζήτηση της Ελλάδας από τη Γερμανία, με την ταυτόχρονη μείωση των εξαγωγών της, επειδή οι τιμές των παραγομένων προϊόντων της γίνονται συνεχώς ακριβότερες, σε σύγκριση με αυτές των γερμανικών.

Ουσιαστικά δηλαδή, πρόκειται για ένα «αποπληθωριστικό» πλεόνασμα προσφοράς στην Ελλάδα, αφού τα προϊόντα της δεν μπορούν να εξαχθούν, λόγω του «προστατευτισμού» των βορείων ευρωπαϊκών χωρών. Ο προστατευτισμός» αυτός επιτυγχάνεται έμμεσα – δηλαδή, όχι με τη βοήθεια των δασμών, όπως στο παρελθόν, αλλά με την εσωτερική «υποτίμηση» του νομίσματος τους, με διάφορες μεθόδους (άρθρο μας: ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ: Η Γερμανία είναι μέρος του προβλήματος της Ελλάδας, ενώ θα είναι η κύρια υπεύθυνη στην περίπτωση που τυχόν καταρρεύσει, κάτω από την πίεση της κρίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το κοινό νόμισμα  16/1/2010).   

(ε)  Μονεταριστικός αποπληθωρισμός: Σύμφωνα με τις απόψεις των μονεταριστών, τόσο ο πληθωρισμός, όσο και ο αποπληθωρισμός αποτελούν πάντοτε και παντού ένα μονεταριστικό φαινόμενο (M. Friedman). Η ιδέα αυτή τεκμηριώνεται από την πεποίθηση ότι, μία ενεργητική πολιτική χρήματος (μείωση της ποσότητας, άνοδος των επιτοκίων), με στόχο την «εξίσωση» των διαφορών, οδηγεί υποχρεωτικά στην αύξηση των τιμών.    

(στ)  Αποπληθωρισμός λόγω αύξησης της παραγωγικότητας: Είναι η μοναδική κάπως «θετική» πλευρά του φαινομένου, αφού ο αποπληθωρισμός εδώ δεν προέρχεται από τον περιορισμό της ποσότητας χρήματος, αλλά από την «επέκταση» της προσφοράς προϊόντων, λόγω αυξημένης παραγωγικότητας. Το συγκεκριμένο «φαινόμενο» λειτουργεί ευεργετικά στο βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων, αφού με σταθερή αμοιβή εργασίας αυξάνεται η αγοραστική τους ικανότητα.

Το γεγονός αυτό παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια της δεύτερης βιομηχανικής επανάστασης (1873-96), όπου η προσφορά προϊόντων αυξήθηκε, λόγω της επίδρασης των νέων τεχνολογιών και της σιδηροδρομικής επέκτασης (η οποία «αριστοποίησε» τη μεταφορά των εμπορευμάτων), παρά την ταυτόχρονη είσοδο ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών (Ολλανδία, Βέλγιο, Γερμανία, Σκανδιναβία – η Γαλλία αργότερα) στον κανόνα του χρυσού, η οποία μείωσε την «κυκλοφορούσα» ποσότητα χρήματος.

Την εποχή αυτή διαπιστώθηκε μία ετήσια μείωση των τιμών (-2% κατά μέσον όρο), ταυτόχρονα με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης των Οικονομιών της τάξης του 3%. Το ίδιο γεγονός επαναλήφθηκε κατά τη διάρκεια της «χρυσής» εποχής του 1920 – όπου αυξήθηκε η προσφορά προϊόντων, κυρίως λόγω της αγοράς αυτοκινήτων, ψυγείων και ραδιοφώνων από τα αμερικανικά νοικοκυριά. Η μείωση των τιμών τότε ήταν της τάξης του -2% ετήσια.

Πρόσφατα, θεωρήθηκε εσφαλμένα ότι επαναλαμβανόταν το ίδιο φαινόμενο, όταν παρατηρήθηκε μία συνεχή μείωση των τιμών πώλησης των ηλεκτρονικών προϊόντων (ΙΤ), λόγω της συνεχούς τεχνολογικής ανάπτυξης. Όμως, αφορούσε μόνο ένα συγκεκριμένο κλάδο ο οποίος, όχι μόνο δεν λειτούργησε ευεργετικά αλλά, αντίθετα, δημιούργησε τις προϋποθέσεις, με βάση τις οποίες «εξάχθηκαν» χιλιάδες θέσεις εργασίας από τις αναπτυγμένες προς τις αναπτυσσόμενες χώρες – ένα θεμελιώδες αίτιο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης που βιώνουμε σήμερα, ιδιαίτερα μετά την εσφαλμένη διαχείριση της από τον προηγούμενο πρόεδρο της Fed (διατήρηση χαμηλών επιτοκίων κλπ). 

 

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

 

Μέχρι την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης (όπου κατά την άποψη μας «ενταφιάστηκε» η πραγματική Οικονομία της ελεύθερης αγοράς, δίνοντας τη θέση της λίγο αργότερα στο «μονοπωλιακό καπιταλισμό»), οι περισσότεροι οικονομολόγοι πίστευαν στις δυνατότητες «αυτορύθμισης» του συστήματος. Θεωρούσαν δηλαδή ότι, ο περιορισμός του επιπέδου των τιμών θα ήταν παροδικός, οπότε θα ακολουθούσε η αύξηση της ζήτησης, χωρίς τη βοήθεια των δημοσίων επενδύσεων. Η παγκόσμια κρίση όμως διέψευσε τη συγκεκριμένη θεωρεία, ενώ ο αποπληθωρισμός τελικά καταπολεμήθηκε με τη βοήθεια της αύξησης των δημοσίων δαπανών (Keynes), σε συνδυασμό με την κρατικοποίηση των χρεοκοπημένων τραπεζών. Από τις τότε εμπειρίες, «πηγάζουν» τα παρακάτω μέτρα θεραπείας της ασθένειας του αποπληθωρισμού:

(α)  Πολιτική του χρήματος: Με τον όρο αυτό χαρακτηρίζονται όλα τα οικονομικά-πολιτικά μέτρα των κεντρικών τραπεζών. Οι κεντρικές τράπεζες είναι υπεύθυνες πλέον τόσο για την καταπολέμηση του πληθωρισμού, όσο και για την αντίστοιχη του αποπληθωρισμού, εγγυώμενες τη σταθερότητα των τιμών σε επίπεδα της τάξης του +2%. Η βασική μέθοδος της καταπολέμησης του αποπληθωρισμού είναι η «διαχείριση» των επιτοκίων, η οποία όμως συχνά τις οδηγεί σε μία «παγίδα ρευστότητας» – όταν τα επιτόκια μηδενίζονται, χωρίς να έχουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Αυτό που τους απομένει τότε είναι η «ποσοτική διευκόλυνση», με την οποία η κεντρική τράπεζα μίας χώρας αγοράζει τα επενδυτικά προϊόντα που ευρίσκονται στην αγορά (για παράδειγμα τις πιστωτικές απαιτήσεις των εμπορικών τραπεζών), αυξάνοντας την ποσότητα των χρημάτων, παρά τα μηδενικά επιτόκια (άρθρο μας: Ο «μεταλλαγμένος ιός» σε πορεία αυτονόμησης; Οι «πολιτικοποιημένες» κεντρικές τράπεζες, τα «ετεροβαρή» κρατικά ομόλογα, η απροσδόκητη χρηματιστηριακή ευφορία και η κρίση της παγκοσμιοποίησης  23/5/2009).  

(β)  Οικονομική πολιτική: Μία «προ-κυκλική» φορολογική πολιτική (αύξηση των φόρων), καθώς επίσης μία πολιτική εξοικονόμησης πόρων (μείωση των δημοσίων δαπανών), οδηγεί με απόλυτη ασφάλεια στην παγίδα του αποπληθωρισμού – από την οποία μία Οικονομία μπορεί να εξέλθει μόνο με μία πολιτική αύξησης της ζήτησης (αναπτυξιακή). 

Η λύση αυτή εφαρμόσθηκε μετά τη Μεγάλη Ύφεση (1936), σύμφωνα με τις «επιταγές» της θεωρίας του Keynes. Σε γενικές γραμμές, επικεντρώνεται στην αύξηση της ζήτησης μέσω προγραμμάτων απασχόλησης και δημοσίων έργων υποδομής, καθώς επίσης με τη βοήθεια της χρηματοδότησης μέσω πιστώσεων (Deficit Spending), σε συνδυασμό με τη μείωση των φόρων.  

 

Ο ΑΠΟΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

 

(α)  Διεθνείς οικονομικές αναταραχές στα τέλη του 19^ου αιώνα: Μετά από μία διαρκή οικονομική ανάπτυξη, η οποία ξεκίνησε το 1850, εμφανίσθηκε απότομα μία πτώση (1873), η οποία είχε σαν αποτέλεσμα μεγάλες απώλειες σε πολλές χρηματοπιστωτικές αγορές. Με το ξεκίνημα της δεκαετίας του 1880 εμφανίσθηκε μία τάση ανάπτυξης, η οποία όμως κατέληξε σε μία δεύτερη κρίση, η οποία διήρκεσε μέχρι ο 1886.

Ο κύκλος συνεχίσθηκε μέχρι την κατάρρευση της Barings Bank το 1890. Πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν ότι, η οικονομική αυτή κρίση διήρκεσε από το 1873 έως το 1896, ονομάζοντας τη «Μακροπρόθεσμη Ύφεση» (Depression) – σε αντίθεση με τη «Μεγάλη Ύφεση» του 1930. Ουσιαστικά, επρόκειτο για μία τιμολογιακή και παραγωγική κρίση – με την οικονομική ανάπτυξη να είναι ελαφρά ανοδική και τις τιμές να καταρρέουν κατά 33% (μέσος όρος).

(β)  Παγκόσμια Ύφεση (Great Depression): Πρόκειται για τη γνωστή μας ύφεση του 1929, η οποία θεωρείται η μεγαλύτερη στην Ιστορία (ενδεχομένως μέχρι τη σημερινή). Η περίοδος αυτή έχει αναλυθεί από χιλιάδες κείμενα, γεγονός που καθιστά περιττή μία ακόμη αναφορά δική μας.

(γ)  Η ύφεση της Ιαπωνίας το 1990: Ονομάζεται επίσης σαν η «χαμένη δεκαετία», κατά την οποία η Ιαπωνία υπέφερε από μία μεγάλη πτώση των τιμών, σε συνδυασμό με μηδενική ανάπτυξη και αύξηση της ανεργίας. Αιτία της κρίσης θεωρούνται γενικά οι χρηματαγορές, όπου ο δείκτης του χρηματιστηρίου (Nikkei 225) αυξήθηκε μεταξύ των ετών 1985 και 1989, από τις 13.000 μονάδες, στις 38.000 – η τιμή δηλαδή μίας μετοχής τριπλασιάστηκε μέσα σε τέσσερα έτη.

Ανάλογα με τις χρηματιστηριακές τιμές συμπεριφέρθηκαν και οι υπόλοιπες αξίες – για παράδειγμα, τα ακίνητα και τα οικόπεδα (φούσκα). Στη συνέχεια, ο δείκτης κατέρρευσε (1990-1992) στις 16.000 μονάδες, συνοδευόμενος από μία αντίστοιχη πτώση των υπολοίπων αξιών, ενώ οι Ιάπωνες οδηγήθηκαν σε μία αύξηση των αποταμιεύσεων τους. Το γεγονός αυτό με τη σειρά του, είχε σαν αποτέλεσμα την μείωση της κατανάλωσης και των επενδύσεων – αιτίες που οδήγησαν την Οικονομία της χώρας σε μία διαρκή ύφεση, η οποία ακόμη δεν έχει ξεπερασθεί.

Η κυβέρνηση της χώρας αντέδρασε με μεγάλη καθυστέρηση, χρησιμοποιώντας μία εκτεταμένη «μονεταριστική» και δημοσιονομική πολιτική. Εν τούτοις, δεν κατάφερε να αντιστρέψει την τάση, με αποτέλεσμα να χάσουν τη δυναμικότητα τους τα μέτρα στήριξης της οικονομίας. Τα βασικά επιτόκια είναι μηδενικά από πολλά χρόνια τώρα, ενώ η Ιαπωνία είναι η περισσότερο υπερχρεωμένη βιομηχανική χώρα στον κόσμο, όσον αφορά το δημόσιο χρέος της (πλησιάζει το 200% του ΑΕΠ της, το οποίο όμως χρηματοδοτείται κατά περίπου 95% εσωτερικά – με «εθνικά ομόλογα» δηλαδή).

Η ύφεση φάνηκε ότι ξεπεράσθηκε εν μέρει το 2003-04, με τη βοήθεια μίας συνεπούς πολιτικής αναδιάρθρωσης του κράτους, σε συνδυασμό με την εξαγορά των επισφαλειών των τραπεζών, από την κεντρική τράπεζα της χώρας. Όμως, στα πλαίσια της υφιστάμενης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, το πρόβλημα επανήλθε, με τον αποπληθωρισμό να φτάνει τον Αύγουστο του 2009 το -2,4% (υψηλότερα από τη χαμένη δεκαετία).

(δ)  Η κρίσης υπερχρέωσης της Αργεντινής το 2001: Η νοτιοαμερικανική αυτή χώρα, επιθυμώντας να καταπολεμήσει τον υπερπληθωρισμό που «μάστιζε» την οικονομία της, συνέδεσε το νόμισμα της με το δολάριο. Παρά το ότι κατάφερε να περιορίσει τον πληθωρισμό, δεν μπόρεσε να ελέγξει το δημόσιο χρέος της, ενώ έχασε την εμπιστοσύνη των «αγορών», μετά το ξέσπασμα της ασιατικής κρίσης. Είναι μία χώρα που υπέφερε τα πάνδεινα από το ΔΝΤ, χωρίς να καταφέρει τελικά να αποφύγει τη χρεοκοπία (άρθρο μας: Η ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ ΤΗΣ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗΣ: Ιστορικά στοιχεία, παραλληλισμοί, οι αιτίες της κρίσης, η μεγάλη ύφεση, η υπερχρέωση, η στάση πληρωμών, τα καταναγκαστικά μέτρα της κυβέρνησης και τα αποτελέσματα τους  3/1/2010).  

 

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΗ

 

Πολλοί ισχυρίζονται (μεταξύ των οποίων η εκλεγμένη πολιτική ηγεσία της χώρας, η οποία όμως δεν αποφασίζει ουσιαστικά για το μέλλον της Ελλάδας, αφού η διοίκηση της έχει περιέλθει στο ΔΝΤ) ότι, το κράτος κατέφυγε σε έναν ευρωπαϊκό «μηχανισμό» στήριξής, αφού η Ευρωζώνη συμμετέχει με το 66% των χρημάτων που θα διατεθούν, ενώ ο ΔΝΤ με τα υπόλοιπα – ότι είναι «μειοψηφικό» δηλαδή.

Εν τούτοις, κρίνοντας όπως οφείλουμε εκ του αποτελέσματος, διαπιστώνουμε ότι τα οικονομικά «μέτρα» που επιβλήθηκαν, είναι αυτά που προκρίνονται από τους υπέρμαχους της πολιτικής της προσφοράς – όχι αυτά δηλαδή που στηρίζονται στην αναθέρμανση της ζήτησης για την καταπολέμηση του αποπληθωρισμού, αλλά τα αντίθετα τους, τα οποία βασίζονται στον περιορισμό της προσφοράς. Ο κύριος όμως εκπρόσωπος της συγκεκριμένης πολιτικής είναι το ΔΝΤ, με τον πρόεδρο του (S.Kahn) να θεωρεί τον αποπληθωρισμό σαν τη μοναδική εναλλακτική δυνατότητα του περιορισμού του δημοσίου χρέους της Ελλάδας. Επομένως, η Ελλάδα έχει εκ του αποτελέσματος καταφύγει στο ΔΝΤ, αφού ακολουθείται αποκλειστικά το δικό του πρόγραμμα.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τον κ. D. Lachman, ο οποίος ήταν μέλος του ΔΝΤ, εάν η Ελλάδα εφαρμόσει επακριβώς τα μέτρα του «Ταμείου», θα οδηγηθεί σε μία τεράστια παγίδα, η οποία συνδυάζει τον αποπληθωρισμό με τη μεγάλη ύφεση (Deflation & Depression) – ενώ δεν πρόκειται ποτέ να εξέλθει από αυτήν. Κατά τη δική μας άποψη τώρα η κατάσταση, στην οποία οδηγούμαστε (εμπεριέχει πολλά μαζί είδη αποπληθωρισμού, κρίνοντας από την προηγούμενη περιγραφή τους), είναι κάτι παραπάνω από τρομακτική, έχοντας ως εξής:

(α)  Μείωση των τιμών για την Ελληνική Βιομηχανία: Στα πλαίσια του περιορισμού της ζήτησης, η Ελληνική βιομηχανία θα υποχρεωθεί να μειώσει τις τιμές πώλησης της, στην προσπάθεια της να εξισορροπήσει την απώλεια τζίρου και μεριδίων αγοράς. Ταυτόχρονα, θα βρεθεί αντιμέτωπη με αυξημένο λειτουργικό κόστος αφού, αφενός μεν προβλέπεται μία «πληθωριστική» αύξηση των επιτοκίων δανεισμού της, καθώς επίσης των δαπανών (ΔΕΗ, φόροι κλπ), αφετέρου σταθερό κόστος προσωπικού (οι μειώσεις των αμοιβών αποφασίσθηκαν μόνο για το δημόσιο τομέα), περιορισμός των εξαγωγών (η ανταγωνιστικότητα της θα μειώνεται διαρκώς) και «υπερβάλλουσα» παραγωγική δυναμικότητα – τουλάχιστον μέχρι να ολοκληρωθούν οι απολύσεις προσωπικού, οι οποίες στην αρχή, ένεκα των αποζημιώσεων, θα αυξήσουν τουλάχιστον τις ανάγκες ταμειακής ρευστότητας της.

Επί πλέον, θα καταστεί αδύνατον για τις Ελληνικές επιχειρήσεις να ανταγωνισθούν τις ξένες, οι οποίες θα δανείζονται με τα επιτόκια των χωρών τους, θα ενισχύονται (dumping) από τις «αναθερμενόμενες» τοπικές αγορές τους κλπ. Το αποτέλεσμα θα είναι προφανώς η μαζική χρεοκοπία πολλών Ελληνικών επιχειρήσεων – στην καλύτερη περίπτωση, η εξαγορά τους από πολυεθνικές, σε εξευτελιστικές τιμές.   

(β)  Αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές: Όπως πρόσφατα διαπιστώθηκε, ο πληθωρισμός τον Απρίλιο αναρριχήθηκε στο 4,8%, σαν αποτέλεσμα κυρίως της αύξησης των εμμέσων φόρων από το πρώτο «ΔΝΤ-πακέτο». Το δεύτερο πακέτο υπολογίζεται να συμβάλει σε επί πλέον αυξήσεις της τάξης του 3-5%, οπότε ο πληθωρισμός θα πλησιάσει το 10%. Επομένως, οι όποιες μειώσεις των τιμών εκ μέρους την Ελληνικής βιομηχανίας, θα αμβλύνουν ελάχιστα τα αποτελέσματα του «φορολογικού» πληθωρισμού – πόσο μάλλον αφού τα περισσότερα προϊόντα εισάγονται από το εξωτερικό.

Εκτός αυτού, θα διευρυνθεί το υφιστάμενο «χάσμα» με τη Βόρεια Ευρώπη, για την οποία δεν προβλέπεται σημαντικός πληθωρισμός – ανατιμώντας ουσιαστικά το «Ελληνικό Ευρώ» ακόμη περισσότερο (από το σημερινό 25%, σε σχέση με τη Γερμανία, στο 35%). Το γεγονός αυτό θα εκμηδενίσει πλέον τις εξαγωγές μας, αναγκάζοντας μας σε πλήρη εξάρτηση από τις εισαγωγές.      

(γ)  Μείωση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών: Οι εργαζόμενοι, ευρισκόμενοι αντιμέτωποι με πρωτοφανείς ονομαστικές μειώσεις των αμοιβών τους της τάξης του 20-30% (προηγούνται μεν οι δημόσιοι υπάλληλοι, αλλά σύντομα θα ακολουθήσει ο ιδιωτικός τομέας), καθώς επίσης με αυξήσεις άνω του 10% των τιμών των πάσης φύσεως εμπορευμάτων και υπηρεσιών (βενζίνη, τρόφιμα, ΔΕΗ κλπ), θα οδηγηθούν «εν ριπή οφθαλμού» σε μία απώλεια της αγοραστικής τους δύναμης, η οποία θα ξεπεράσει ακόμη και το 40% – μία πραγματικά παγκόσμια πρωτοτυπία. Το γεγονός αυτό και μόνο θα καταστρέψει μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα ολόκληρη τη μεσαία Ελληνική αστική τάξη – η οποία θα «συντροφεύσει» τη χαμηλότερη, στην πλήρη εξαθλίωση.  

(δ)  Μεγιστοποίηση της ανεργίας: Επειδή η ζήτηση θα μειωθεί δραματικά, ενώ τα μέτρα είναι αδύνατον να αποδώσουν τα προσδοκώμενα έσοδα (η μεγάλη φορολόγηση, ιδίως ο υπερβολικός ΦΠΑ, οδηγούν αξιωματικά στα αντίθετα αποτελέσματα), οπότε θα επιβληθούν νέα, κατά πολύ δυσμενέστερα, από τους «ΔΝΤ-εισβολείς», προβλέπεται η απόλυση τουλάχιστον 100.000 εργαζομένων από το δημόσιο τομέα, ταυτόχρονα με τη «γεωμετρική» αύξηση των απολύσεων από τον ιδιωτικό – για λόγους που έχουμε ήδη περιγράψει στο κείμενο μας. 

Εάν σε όλα αυτά συμπεριλάβουμε τη χαμηλή παραγωγική ικανότητα των Ελλήνων εργαζομένων (άρθρο μας: ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ: Η τεράστια κρυφή ανεργία, ενσωματωμένη στο κόστος εργασίας της χώρας μας, οφείλει να καταπολεμηθεί άμεσα, εάν θέλουμε να αποφύγουμε τα χειρότερα  3/12/2009), η «υποθάλπουσα» ανεργία θα αναδυθεί απότομα στην επιφάνεια – εκτοξεύοντας τους ανέργους σε αστρονομικά επίπεδα (κατά πολύ υψηλότερα του 25%).

(ε)  Ολοκληρωτική αποβιομηχανοποίηση της χώρας: Χωρίς να επεκταθούμε σε λεπτομέρειες, εισερχόμενη η χώρα στον καθοδικό σπειροειδή κύκλο της ύφεσης, ο οποίος είναι προφανώς αυτοενισχυόμενος (το ένα δηλαδή φέρνει το άλλο και ξανά από την αρχή),  θα απολέσει σχεδόν το σύνολο του ιδιωτικού και δημόσιου πλούτου της. Ήδη οι τιμές των μετοχών των εισηγμένων Ελληνικών εταιρειών έχουν καταποντισθεί, με αποτέλεσμα να μπορεί κανείς να αγοράσει όλες σχεδόν τις Ελληνικές τράπεζες, με λιγότερα από 20 δις €.

(στ)  Κατάρρευση της αγοράς ακινήτων: Παρά το ότι η χώρα μας δεν επρόκειτο να βρεθεί αντιμέτωπη με υπερβολικά μεγάλη κρίση στο συγκεκριμένο κλάδο (άρθρο μας: ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ: Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία για τη χώρα μας, αφού η ενδεχόμενη έκρηξη μίας πιθανής «φούσκας» στις τιμές των ακινήτων, μπορεί να παραλύσει το σύνολο της οικοδομικής δραστηριότητας, επηρεάζοντας καταλυτικά τόσο την πραγματική οικονομία, όσο και τη χρηματοπιστωτική αγορά  14/12/2009), όπως η Ισπανία, είναι πλέον κάτι παραπάνω από σίγουρο ότι θα συμβεί. Η αιτία είναι προφανώς όλα όσα έχουμε αναφέρει, τα οποία θα οδηγήσουν τους ιδιοκτήτες ακινήτων σε μαζικές πωλήσεις, όπως συνήθως συμβαίνει – οπότε οι τιμές θα μειωθούν σε επίπεδα αδιανόητα για το σήμερα.

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

 

Το μέλλον της Ελλάδας, μέσα από τα απίστευτα «μέτρα» που έχουν ληφθεί (χωρίς να συμπεριλαμβάνουμε καθόλου τις εξειδικευμένες ΔΝΤ μεθόδους – άρθρο μας: Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΒΡΑΖΙΛΙΑΣ: Οι αιτίες που οδήγησαν τη χώρα στην «παρακμή», η είσοδος του ΔΝΤ, η εφαρμογή του «διαρθρωτικού» προγράμματος του συνδίκου, τα αποτελέσματα του, καθώς επίσης τα διδάγματα για την Ευρώπη και την Ελλάδα  9/4/2010), είναι δυστυχώς προδιαγεγραμμένο – ενώ υπάρχουν αρκετά άλλα «δυσάρεστα», σε διαφορετικούς τομείς της δημόσιας ή ιδιωτικής πρωτοβουλίας (τουρισμός, γεωργία, ελεύθεροι επαγγελματίες κλπ), τα οποία δεν αναλύσαμε καθόλου.

Ολοκληρώνοντας, όπως φαίνεται από τον σημερινό τρόπο που επιλέχθηκε ερήμην των Πολιτών της χώρας, η Ελλάδα καταδικάζεται, χωρίς κανένα αντικειμενικό λόγο, στη πτώχευση – δια της μεθόδου της αυτοκτονίας (άρθρο μας: Ο ΤΥΦΛΟΣ ΓΙΓΑΝΤΑΣ: Οι «επιλογές» του Διεθνούς νομισματικού ταμείου, της Πτώχευσης ή της Εξόδου από το χώρο του Ευρώ, η «δυτική» υπερχρέωση, ο πληθωρισμός, η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και τα τελικά συμπεράσματα μας  16/4/2010). Πριν ακόμη οδηγηθεί στη χρεοκοπία (όπως έχουνε τονίσει χωρίς κανένα λόγο, αφού τόσο το δημόσιο χρέος, όσο και τα ελλείμματα της είναι ακόμη διαχειρίσιμα μεγέθη – από ικανές βέβαια κυβερνήσεις), φαίνεται ότι θα προηγηθεί η «απόσυρση» της από την παγκόσμια οικονομία, με άμεσο στόχο:

(α)  να αποφευχθούν οι συνέπειες «τύπου» Lehman Brothers – τις οποίες εμείς οι ίδιοι δημιουργήσαμε, «συνεπικουρούμενοι» από την ανύπαρκτη ηγεσία της Ευρωζώνης, καθώς επίσης από τις οικονομικές συγκυρίες

(β)  να μην εισπράξουν τα τεράστια ασφάλιστρα κινδύνου (CDS) οι κερδοσκόποι – ποσά που αδυνατεί να εξοφλήσει το «σύστημα», καθώς επίσης

(γ)  να πραγματοποιηθεί η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων από τους ιδιώτες, στο δημόσιο – αφού ο ιδιωτικός τομέας της χώρας μας είναι παγκοσμίως ο περισσότερο υγιής.       

 

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 09. Μαΐου 2010,  viliardos@kbanalysis.com 

 

* Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου 

 

ΒΙΝΤΕΟ «ΤΑ ΜΕΤΩΠΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ»:  http://www.youtube.com/watch?v=BDV3sVozUbs 

 

Πολτός…

 

Του παπα Ηλία Υφαντή

 

Πρώτα η «σεμνή και ταπεινή»
Κατάκλεβε η μαφία…
Και τώρα μας ενέσκηψε
η ληστοσυμμορία!

Κι αυτοί «σεμνοί» και ταπεινοί»,
Με δόγμα τη «μη βία»,
Τη μια μετά την άλληνε
Διαπράττουν τη ληστεία…

 

Κι εμείς τι είμαστε; Πολτός!
Χωρίς τόλμη και σκέψη…
Που πάμε, όπου μας πέψει,
Tου Μαμωνά ο φασισμός…

 

Παπα-Ηλίας,14-5-2010

 

http://papailiasyfantis.blogspot.com

http://papailiasyfantis.wordpress.com

e-mail: papailiasyfantis@gmail.com

Οι επισκέπτες

 

Του Γιάννη Ποταμιάνου

 

Έρχεστε ταχτικά τα βράδια,

μόλις κλείσουν τα βλέφαρα

Εξ' άλλου τα Πατήσια είναι κοντά

Έρχεστε ένας – ένας

συνωμοτικά

Με μακριά μαλλιά και γένια

Κάθεστε στα κρεβάτια

Με τις κόκκινες φλοκάτες

Και τα μαξιλάρια στον τοίχο

αποκούμπι 

Μερικοί στο πάτωμα

ανακούρκουδα

Το χωλ  γεμάτο αμπέχονα και τζάκετ

Στα μάτια φωλιάζει το όνειρο

της επανάστασης

Ντουμάνι ο καπνός από τον Άσσο

και τα Καρελάκια

 

Έρχεστε ταχτικά τα βράδια

και πιάνουμε κουβέντα

Για το 20 συνέδριο και την 6^η Ολομέλεια

Για τη διάσπαση του ΚΚΕ

Για τον Μαρξ και το Έγκελς

Για τον Στάλιν και τον Τρότσκι

Για τον Μπακούνιν και τη Λούξεμπουργκ

Ο καθείς και τα όπλα του

Ορθόδοξα Αιρετικοί,

Αιρετικά ορθόδοξοι

Αναθεωρητές, Μαοϊκοί,

Σταλινικοί, Τροτσκιστές, Αναρχικοί

Κονταροχτυπήματα με τσιτάτα

Και ο Τσε Γκεβάρα κοινά αποδεκτός

Μάρτυρας στα εικονοστάσια

των φοιτητικών μας δωματίων.

Και η πτώση της χούντας

Προσγειώνει το ιπτάμενο χαλί

της θεωρίας στην πράξη

Στην καθημερινότητα των καταλήψεων,

Των προκηρύξεων των διαδηλώσεων

Και οι συζητήσεις περί τέχνης

ατελείωτες

Σοσιαλιστικός ρεαλισμός

Μπρεχτ και αποστασιοποίηση

Αϊζενστάιν, και Γκοντάρ

Αντονιόνι και Φελίνι

Ηλέκτρα, Στούντιο, Λιλά

Φράουλες και αίμα

Θωρηκτό Ποτέμκιν

 

Ο καθένας σας έρχεται μόλις κλείσουν

τα βλέφαρα

Με την εισήγησή του

Με τις θέσεις του και τις προτάσεις του

Πάνοπλος,

Όμορφος στην νεότητά του

Με τα μαύρα του μαλλιά

και το αστραφτερό του όνειρο

με τα επιχειρήματα στην φαρέτρα του

Ψάχνει ακόμα το όραμα

 

Τόσα βράδια, τόσοι αγώνες,

τόσα όνειρα

Και εμείς ακόμα ψάχνουμε

κάθε βράδυ

Και όσο περνούν τα χρόνια

Οι επισκέψεις σας πυκνώνουν

Και όσο περνούν τα χρόνια

Οι επισκέψεις σας διαρκούν

περισσότερο

Γίνεστε πιο σχολαστικοί,

πιο απαιτητικοί

Βαθαίνουν τα ερωτήματά σας

Επεκτείνονται στην φιλοσοφία

στην διαλεκτική, στην οντολογία,

στη γνωσιοθεωρία

 

Και έτσι κάθε βράδυ κολυμπάμε

σε πιο βαθιά νερά

Δύτες στο βυθό του παρελθόντος μας

Μαζεύουμε αστερίες και κοχύλια

της νιότης μας

Κάθε βράδυ μέχρι να ξαναστήσουμε

την παρέα μας

εκεί στη λάσπη του βυθού

Ονειροφύλακες

σε όνειρο διαρκείας

 

                                        24 Δεκεμβρίου 2009, Γιάννης Ποταμιάνος

Η αποτυχία των οικονομολόγων

 

Συνέντευξη του RICHARD WOLFF

 

 …  στον ΧΡΟΝΗ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΥ

 

*Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια βαθιά, παρατεταμένη ύφεση που αναμένεται να χειροτερέψει το 2009, παρά το οικονομικό πακέτο στήριξης της κυβέρνησης Ομπάμα. Είναι η πραγματική αιτία η κρίση στην πιστωτική αγορά που εξερράγη τον Σεπτέμβριο του 2008 ή υπάρχει κάτι βαθύτερο και πιο ανησυχητικό;

*Η αμερικανική οικονομία συνετρίβη εξαιτίας των βαθιών δομικών ανοιγμάτων που άρχισαν να δημιουργούνται από την τελευταία μεγάλη κατάρρευση, τη μεγάλη ύφεση της δεκαετίας του '30. Υπήρχαν τεράστια ανοίγματα μεταξύ δανειστών και δανειοληπτών, μεταξύ του εισαγωγικού και του εξαγωγικού εμπορίου, μεταξύ ιδιωτικών επιχειρηματικών στόχων και κοινωνικών στόχων και μεταξύ αγοραίων συναλλαγών και κρατικών ελέγχων των αγορών. Εντούτοις, το υπόβαθρο όλων αυτών ήταν το κλασικό καπιταλιστικό αίνιγμα όπου οι καπιταλιστές οδηγούν προς τον περιορισμό των μισθών, ενώ συγχρόνως χρειάζεται οι εργαζόμενοι να αγοράζουν την αυξανόμενη παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Εν ολίγοις, τα μαζικά εισοδήματα των εργαζομένων ήταν πάρα πολύ χαμηλά για να απορροφήσουν τα καπιταλιστικά αποθέματα. Ο δανεισμός με ιστορικά πρωτοφανή ποσά θα μπορούσε μόνο να αναβάλει την κατάρρευση της οικονομίας. Οταν οι εργαζόμενοι δεν μπόρεσαν πλέον να πληρώσουν για τη συσσώρευση περισσότερου χρέους, ακολούθησε η τρέχουσα οικονομική κατάρρευση.

*Δεν θα μπορούσε να ειπωθεί το ίδιο σήμερα για την παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της; Ο οικονομολόγος Carl Wein-berg, είπε πρόσφατα ότι ακόμα κι αν οι πιστωτικές ροές αποκαθίστανται, τα προβλήματα δεν τελείωσαν για την παγκόσμια οικονομία.

*Η αποκατάσταση των πιστωτικών ροών είναι από μόνη της μια παράξενη ιδέα ή στόχος. Η κατάρρευση της οικονομίας εμφανίστηκε αρχικά επειδή επιπλέον δανεισμός δεν ήταν εφικτός για τα εκατομμύρια των αμερικανών εργαζομένων. Από τη στιγμή της κατάρρευσης της οικονομίας, εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ και την Ευρώπη έχουν χάσει τις δουλειές τους, υποχρεώθηκαν σε μείωση μισθών και έχασαν τις αποταμιεύσεις τους. Είναι τώρα λιγότερο αξιόπιστοι για πίστωση απ' ό,τι ήταν πριν την κατάρρευση. Οι πιστωτικές ροές δεν μπορούν να επαναληφθούν χωρίς βασικές αλλαγές στο οικονομικό σύστημα. Γι' αυτό τα δισεκατομμύρια που δόθηκαν στις τράπεζες απέτυχαν να επαναφέρουν το δανεισμό. Οι τράπεζες ξέρουν ότι οι κίνδυνοι του δανεισμού υπερβαίνουν κατά πολύ τα πιθανά κέρδη. Αυτό το γεγονός δεν μπορεί να εξαφανιστεί με φαντασίες περί αποκατάστασης της ευημερίας μας. Ηταν μια πιστωτική φούσκα βασισμένη στα θεμελιώδη προβλήματα της οικονομίας. Δεν μπορούμε, ούτε έπρεπε να θέλουμε, να επιστρέψουμε εκεί.

*Η οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ πριν την ύφεση ήταν προβληματική. Οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι, η μεσαία τάξη συρρικνώθηκε και οι συνθήκες για τους φτωχούς εργαζόμενους επιδεινώθηκαν. Συμφωνείτε πως ό,τι γνωρίζουμε από την πολιτική οικονομία του καπιταλισμού μάς οδηγεί αβίαστα σ' αυτό το πόρισμα;

*Συμφωνώ απολύτως. Πρώτον, έπειτα από έναν αιώνα πραγματικών αυξήσεων στους μισθούς, οι αμερικανοί εργαζόμενοι ανακάλυψαν στη δεκαετία του '70 ότι οι εργοδότες είχαν βρει τρόπους να μην αυξήσουν άλλο τους μισθούς των εργαζομένων. Με τη μεταφορά της παραγωγής σε περιοχές φτηνού εργατικού δυναμικού, με την ηλεκτρονική μηχανοργάνωση του χώρου εργασίας, με την προσέλκυση μεταναστών πρόθυμων να εργαστούν με χαμηλότερους μισθούς, οι αμερικανικές εταιρείες ήταν σε θέση να θέσουν σε τέρμα τις πραγματικές αυξήσεις στους μισθούς των εργαζομένων. Από τη δεκαετία του '70 οι μισθοί ποτέ δεν επανέλαβαν την ιστορική τους τάση προς τα πάνω. Εν τω μεταξύ, η παραγωγικότητα εργασίας συνέχισε να ανεβαίνει.

Με τους μισθούς στάσιμους και την παραγωγικότητα να αυξάνεται, οι ΗΠΑ βίωσαν μια ιστορική έκρηξη κέρδους στις δεκαετίες του '80 και του '90 που οδήγησε πολλούς να φαντάζονται ότι ο καπιταλισμός είχε με κάποιον τρόπο απελευθερωθεί από τις κλασικές αντιφάσεις του. Πράγματι, για να αποζημιώσουν τους αμερικανούς εργαζομένους για τη μη αύξηση στους μισθούς, μερικά από τα κέρδη τους τα προσέφεραν πίσω με τη μορφή δανεισμού ώστε να συνεχιστεί η ανοδική τάση της κατανάλωσης.

Αυτό το σύστημα, λοιπόν, προέβη σε υπερ-επέκταση της πίστωσης, κάτι χαρακτηριστικό της καπιταλιστικής οικονομίας σε περιόδους έκρηξης κέρδους. Οθεν η ενδεχόμενη κατάρρευση όταν τα πιστωτικά όρια έφτασαν στο τέλος της γραμμής. Είναι λάθος να μιλάμε για «χρηματοπιστωτική» κρίση. Ναι, οι πρώτες καταρρεύσεις έκαναν την εμφάνισή τους στους πιστωτικούς οργανισμούς και ανάμεσα στις τράπεζες. Οι ρίζες της κρίσης, όμως, βρίσκονται πίσω από τις πράξεις κάθε καπιταλιστή, μεγάλου και μικρού, από τη Wall Street μέχρι τη Main Street. Ηταν το ότι έδωσαν τέλος στο καθεστώς της αύξησης των μισθών των εργαζομένων.

*Πολλοί αναλυτές συνάγουν το συμπέρασμα ότι η Ε.Ε. θα έχει μεγαλύτερη δυσκολία να ελέγξει την τρέχουσα διολίσθηση της οικονομίας απ' ό,τι οι ΗΠΑ. Συμμερίζεστε αυτές τις απόψεις;

*Όταν ξέσπασε η κρίση στις ΗΠΑ, οι εκθέσεις από την Ε.Ε. έλεγαν ότι η Ευρώπη θα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστη. Κατόπιν ειπώθηκε ότι η διαφορά μεταξύ του αγγλοαμερικανικού μοντέλου (οικονομικός νεοφιλελευθερισμός) και του ηπειρωτικού ευρωπαϊκού προτύπου (σοσιαλδημοκρατία) θα διασφάλιζε στην Ε.Ε. ευκολότερη, συντομότερη και λιγότερο άδικη οικονομική κρίση πριν την επιστροφή στις καλές μέρες της ευημερίας.

Τώρα, οι περισσότεροι παρατηρητές αναγνωρίζουν ότι τουλάχιστον οι παγκόσμιες οικονομικές διασυνδέσεις που έχουν πλέξει οι πολυεθνικές και οι μηχανισμοί της αγοράς -και οι οποίοι μέχρι προ τινος διατείνονταν ότι λειτουργούν πολύ καλά- μεταφέρουν τη βαθιά κρίση που πλήττει την αμερικανική οικονομία σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Η Ευρώπη δεν μπορεί να δραπετεύσει. Επιπλέον, οι ΗΠΑ έχουν περισσότερα όπλα στη διάθεσή τους και είναι θεσμικά και πολιτικά σε καλύτερη θέση να αντιμετωπίσουν την κρίση. Είναι επίσης καλύτερα τοποθετημένες για να μετατοπίσουν τα χειρότερα της κρίσης πάνω στην Ευρώπη από το να συμβεί το αντίθετο.

*Για ποιους λόγους ο Ομπάμα δεν κοίταξε για συμβούλους έξω από τους στενούς κύκλους της χρηματο-οικονομικής ελίτ;

*Η άνοδος του Ομπάμα στο πολιτικό προσκήνιο έγινε με τη στήριξη της κεντρώας πτέρυγας του Δημοκρατικού Κόμματος. Οι οικονομικοί σύμβουλοι για την εκστρατεία του προς το Λευκό Οίκο προέρχονταν από το κύριο κατεστημένο των οικονομικών και επιχειρηματικών κύκλων. Το Δημοκρατικό Κόμμα επικύρωσε κατά μεγάλο μέρος το νεοφιλελευθερισμό των τελευταίων 25 ετών όπως επικύρωσε τη νομισματική πολιτική του Μπους όλο το προηγούμενο έτος.

Ο Ομπάμα ο ίδιος ψήφισε υπέρ αυτής της νομισματικής πολιτικής. Ως πρόεδρος συμπεριφέρεται ακριβώς όπως έδειχναν όλα τα έως τώρα δεδομένα: επέλεξε συμβούλους από τους συναδέλφους της ομάδας του Μπους και οικονομολόγους οι οποίοι είχαν συμβουλέψει την προεδρία Κλίντον και που διέφεραν ελάχιστα σε θέματα βασικής οικονομικής πολιτικής.

Οι επιλογές του είναι περιορισμένες, δεδομένου ότι ουσιαστικά όλοι οι οικονομολόγοι του κατεστημένου έχουν περάσει τα τελευταία 30 έτη πανηγυρίζοντας πως η ιδιωτική επιχείρηση και οι αγορές εξασφαλίζουν αποδοτικότητα, ευημερία, και ανάπτυξη. Αυτοί οι άνθρωποι δεν έμαθαν καν τα οικονομικά του κεϊνσιανισμού, πόσω μάλλον την κριτική θεωρία του καπιταλισμού. Οθεν η εκπληκτική ανικανότητά τους. Μέχρι τώρα, ό,τι έχουν κάνει είναι πολύ λίγα και πολύ καθυστερημένα.

 

*Σε ένα πρόσφατο άρθρο σας ασκείτε σφοδρή κριτική στο κατεστημένο των οικονομολόγων. Να συμπεράνουμε, ως εκ τούτου, ότι δεν είστε αισιόδοξος πως η τρέχουσα οικονομική κρίση θα μας διδάξει κάποια μαθήματα για τον καπιταλισμό;

*Οι σημερινοί μετριοπαθείς κεϊνσιανιστές θέλουν δημοσιονομική πολιτική αντί των νομισματικών πολιτικών που ήταν σε ευμένεια από την ομάδα του Μπους. Οι πιο αριστεροί κεϊνσιανιστές, όπως ο Stiglitz, θέλουν δημοσιονομική πολιτική συν την εθνικοποίηση των τραπεζών. Στο γενικό κλίμα ευφορίας για την εκλογή του Ομπάμα και την απομάκρυνση του Μπους, οι κεϊνσιανιστές δείχνουν ανίκανοι να δουν όλα τα εμπόδια που υπάρχουν για την επιτυχία της δημοσιονομικής πολιτικής και της εθνικοποίησης τραπεζών. Σε αυτό είναι τόσο τυφλοί όσο οι νεοφιλελεύθεροι προκάτοχοί τους, που ήταν εξίσου βέβαιοι ότι η νομισματική πολιτική θα τερμάτιζε την κρίση.

Οι σημερινοί κεϊνσιανιστές απαριθμούν και αντιμετωπίζουν μόνο τις δομικές πτυχές της οικονομίας που παρήγαγε και διατρέφει την κρίση. Την ίδια στιγμή η περαιτέρω κοινωνική επιδείνωση και τα κινήματα ανθρώπων από τη βάση της κοινωνίας μάς προκαλούν να δούμε, τουλάχιστον, ορισμένα από τα σημερινά προβλήματα, από θέσεις πιο επικριτικές απ' αυτές των κεϊνσιανιστών. Αυτοί ανοίγουν διάπλατα τις πόρτες στη κοινωνική αλλαγή ως τη μόνη ουσιαστική λύση στην τρέχουσα κρίση.

* Ο RICHARD WOLFF είναι ομότιμος καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης και καθηγητής στο πρόγραμμα διεθνών σπουδών στο New School University στη Νέα Υόρκη. Είναι μια από τις δεσπόζουσες ακαδημαϊκές φυσιογνωμίες στις οικονομικές επιστήμες.

Αποφοίτησε από το Harvard (magna cum laude), συνέχισε για μεταπτυχιακές σπουδές στο Stanford απ' όπου και απέκτησε μάστερ, στη συνέχεια πήγε στο Yale απ' όπου έλαβε μάστερ στην Ιστορία, ένα επιπλέον μάστερ στα Οικονομικά και το διδακτορικό του. Εχει δημοσιεύσει πάνω από 10 βιβλία και εκατοντάδες άρθρα και είναι μέλος της συντακτικής επιτροπής της επιθεώρησης «Rethinking Marxism».

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΕΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ – 01/03/2009, http://archive.enet.gr/online/online_text/c=114,id=8259818

Η αμφισβήτηση του ελληνικού μονόδρομου

 

Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αναλυτές ασκούν κριτική στα κυβερνητικά μέτρα και θεωρούν προτιμότερη την αναδιαπραγμάτευση του χρέους

 

Του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

 

Η κυβέρνηση δεν αμφισβητεί – πώς θα το μπορούσε, άλλωστε; – ότι τα μέτρα που ανακοίνωσε την περασμένη Κυριακή είναι εξοντωτικά και άδικα, αφού αφήνουν ανενόχλητους όσους λεηλάτησαν τον εθνικό πλούτο και στέλνουν τον λογαριασμό στη μη προνομιούχο πλειονότητα. Δεν αμφισβητεί καν ότι αποδέχεται τη συρρίκνωση της εθνικής κυριαρχίας – εξ ου και η πρωτοφανής παρότρυνση των συνδικαλιστών από τον υπεύθυνο πρωθυπουργό της χώρας να πάνε να παραπονεθούν απ' ευθείας στο… ΔΝΤ!

Η τελευταία γραμμή άμυνας είναι ότι «δεν υπάρχει άλλη λύση» και ότι το δίλημμα τίθεται ωμά: Είτε μέτρα τύπου «χημειοθεραπείας» (η ανατριχιαστική έκφραση προέρχεται από αρθρογράφο των Financial Times) είτε πτώχευση της Ελλάδας.

Να, όμως, που το εκφοβιστικό δίλημμα, το οποίο αναπαράγεται ευρέως στα καθ' ημάς, δεν φαίνεται να πείθει τα εγκυρότερα εκ των ευρωπαϊκών ή των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης. Αντιθέτως, γνωστοί αναλυτές, ένθεν και ένθεν του Ατλαντικού, αμφισβητούν τις πιθανότητες επιτυχίας των κυβερνητικών μέτρων και υποστηρίζουν ότι θα ήταν προτιμότερη ευθύς εξ αρχής η αναδιαπραγμάτευση του χρέους, ενώ μερίδα εξ αυτών θεωρεί αναπότρεπτη τη μονομερή στάση πληρωμών.

 

«Κόκκινη γραμμή»

 

Ο βρετανικός Guardia – ο οποίος υποστήριξε σ' αυτές τις εκλογές το κεντρώο κόμμα των Φιλελευθέρων – δημοσίευσε την περασμένη Δευτέρα κύριο άρθρο υπό τον τίτλο «Ελλάδα: Η εναλλακτική λύση της στάσης πληρωμών». Από εκεί και το απόσπασμα:

«Ανεξάρτητα από το τι θα θυσιαστεί στη μεγάλη πυρκαγιά του δημόσιου τομέα, ανεξάρτητα από το ποιοι άλλοι θα κληθούν να υποφέρουν, ο πρωθυπουργός της χώρας κατέστησε σαφές χθες ότι μια ορισμένη ομάδα μπορεί να αισθάνεται ασφαλής: οι πιστωτές της. Μιλώντας στην τηλεόραση, ο Γιώργος Παπανδρέου ήταν ανένδοτος: «Η εθνική κόκκινη γραμμή είναι να αποφύγουμε τη χρεοκοπία». Έτσι, λοιπόν, μια κατ' όνομα σοσιαλιστική κυβέρνηση θα στείλει στα ύψη τον ΦΠΑ και θα αποδυθεί σε πόλεμο με τους δημοσίους υπαλλήλους της, καταργώντας θέσεις εργασίας, περικόπτοντας μισθούς και συντάξεις – κι όλα αυτά για να μη χαλάσει τη ζαχαρένια των αγορών ομολόγων».

Έπειτα από αυτά, η σύνταξη του Guardia εκτιμούσε: «Σε απελπιστικά δύσκολες καταστάσεις, το να κηρύξει κανείς στάση πληρωμών και να φεσώσει τους πιστωτές του μπορεί να αποτελεί καλύτερη επιλογή από το να προωθεί αδιανόητες περικοπές και να τίθεται σε εμπόλεμη κατάσταση με το εκλογικό σώμα». Στην ίδια εφημερίδα, ο ερευνητής Τζορτζ Ιρβιν, από το πανεπιστήμιο του Λονδίνου, έγραφε: «Στην πραγματικότητα, η Ελλάδα ασφαλώς και έχει εναλλακτική λύση. Αντί να υποταχθεί στους θηριώδεις όρους, που επιδεινώνουν την ύφεση και επιβάλλονται από Γερμανία και ΔΝΤ (…), θα μπορούσε να ακολουθήσει το παράδειγμα της Αργεντινής του 2001-02 και να κηρύξει στάση πληρωμών μεγάλου μέρους του χρέους της. Αυτό θα μπορούσε να συνοδευτεί από την εγκατάλειψη του ευρώ, την εισαγωγή μιας «νέας δραχμής» και την πιθανή υποτίμηση του νομίσματος κατά 50% ή και περισσότερο».

Αναφερόμενος σε όσους είχαν προβλέψει σεισμούς, λιμούς και καταποντισμούς μετά τη λαϊκή εξέγερση της Αργεντινής, που επέβαλε την αναδιαπραγμάτευση του χρέους, ο Ιρβιν σημειώνει: «Αντί γι' αυτό, μετά τη στάση πληρωμών και την υποτίμηση του νομίσματος έναντι του δολαρίου, το ΑΕΠ (της Αργεντινής) αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό άνω του 8% την περίοδο 2002-07 (…). Ήδη, το 2005, η Αργεντινή διέθετε αρκετά αποθέματα ώστε να μπορέσει ο πρόεδρος Κίρτσνερ να αποπληρώσει το απομένον χρέος στο ΔΝΤ».

 

Κόστος μικρής διάρκειας

 

Τις εκτιμήσεις αυτές έρχεται να ενισχύσει και έκθεση του ίδιου του… ΔΝΤ! Στην εμπεριστατωμένη μελέτη τους υπό τον τίτλο «Το κόστος της μονομερούς στάσης πληρωμών», οι αναλυτές του ΔΝΤ, Εντουάρντο Μπόρενσταϊν και Ούγκο Πανίτσα συμπεραίνουν ότι «το οικονομικό κόστος είναι γενικά σημαντικό, αλλά μικρής διάρκειας. Η αξιοπιστία αυτών των χωρών στις διεθνείς αγορές, όπως μετριέται από τους οίκους αξιολόγησης και τα spreads, πέφτει, αλλά μόνο για βραχύ χρονικό διάστημα», της τάξης του ενός ή των δύο ετών!

Στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού, ο Νέλσον Σβαρτζ των New York Times εκτιμούσε ότι «η Ελλάδα είναι μόλις το πρώτο ντόμινο», καθώς θα ακολουθήσουν η Πορτογαλία, η Ισπανία και άλλες χώρες, και ότι το δάνειο των ΔΝΤ – Ε.Ε. «δεν έχει στόχο τη διάσωση της Ελλάδας, αλλά τη διάσωση του ευρώ». Την εκτίμηση αυτή συμμεριζόταν και ο Βόλφγκανγκ Μίνχαου στους Financial Times, κατά τον οποίο, όμως, η αναδιαπραγμάτευση του χρέους εξακολουθεί να είναι ζωτικά αναγκαία: «Κάποιας μορφής αναδιάρθρωση του χρέους θα αποδειχθεί τελικά αναγκαία, καθώς το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα αυξηθεί από 125%, που είναι σήμερα, σε 140-150% την περίοδο προσαρμογής. Απουσία αναδιάρθρωσης, η Ελλάδα θα μείνει στη λιτότητα, υποταγμένη και τσακισμένη».

Την απαισιοδοξία του για την αποτελεσματικότητα των σκληρών κυβερνητικών μέτρων εξέφρασε και ο Στίβεν Ερλάνγκερ των New York Times. «Υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσον οι βαθιές περικοπές στους μισθούς και τα επιδόματα είναι πολιτικά βιώσιμες, μακροπρόθεσμα, καθώς ο αποπληθωρισμός θα καταστήσει αδύνατο τον απεγκλωβισμό της Ελλάδας από το χρέος (…). Ορισμένοι οικονομολόγοι μεγάλης επιρροής πιστεύουν ότι τα σκληρά μέτρα κινδυνεύουν (αντί να θεραπεύσουν) να σκοτώσουν τον ασθενή».

Αίφνης, ο Γάλλος οικονομολόγος Ζαν-Πολ Φιτουσί θεωρεί ότι «ο αποπληθωρισμός διογκώνει το άχθος του χρέους, κι αυτός ο φαύλος κύκλος μάς οδηγεί στην κόλαση». Όσο για το δάνειο των ΔΝΤ – Ε.Ε. θεωρεί ότι «πρόκειται απλώς για έμμεσο τρόπο επιδότησης των γερμανικών και γαλλικών τραπεζών», οι οποίες κρατούν στα χέρια τους το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού χρέους.

Ακόμη και Γερμανοί συντηρητικοί πολιτικοί είχαν ταχθεί, προτού ακόμη οριστικοποιηθεί η συμφωνία με τους δανειστές μας, υπέρ της αναπροσαρμογής του ελληνικού χρέους έτσι ώστε να πληρώσουν μέρος του κόστους οι γερμανικές τράπεζες, οι οποίες έχουν προεισπράξει υπέρογκα ποσά με τα τοκογλυφικά επιτόκια. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και ο βουλευτής Νόρμπερτ Μπάρτε, υπεύθυνος προϋπολογισμού της κυβερνώσας Χριστιανικής Δημοκρατικής Ενωσης της Αγκελα Μέρκελ. Και μόνο το ελληνικό πολιτικό προσωπικό, στη μεγάλη του πλειονότητα, δεν τολμά καν να ψελλίσει τις λέξεις «επαναδιαπραγμάτευση του χρέους», ωσάν να επρόκειτο για το άκρον άωτο του πολιτικού εξτρεμισμού!

 

Ιnfo

– Eduardo Borensztei& Ugo Panizza, «The Costs of Sovereing Default», IMF Working Paper, WP/08/238, 2008

– «What About the Raters?», The New York Times, 2/5/2010

– Nouriel Roubini & Amab Das, «The crisis will spread without a PlaB», Financial Times, 29/4/2010

 

ΠΗΓΗ: Hμερομηνία δημοσίευσης: 09-05-10, http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_world_100013_09/05/2010_400363

Έλληνες φύγετε από το ευρώ – σταματείστε τις πληρωμές

 

Συνέντευξη του Samir Amin

 

 

Ο κορυφαίος οικονομολόγος της ανάπτυξης Σαμίρ Αμίν, μέντορας και φίλος του Ανδρέα Παπανδρέου, μιλά για την ελληνική κρίση στον Δημήτρη Κωνσταντακόπουλο.

Θα υποστείτε μείωση των μισθών κατά 20-30% και μια τεράστια ανεργία, πρωτοφανών διαστάσεων. Η εξέλιξη θα είναι τρομερή, δεν θα την αντέξετε, δεν θα την αντέξει η κοινωνία σας, η χώρα σας. Και ύστερα, αν η Ελλάδα ξεκινούσε τη διαδικασία με το ευρώ, θα έβρισκε μια πολύ μεγάλη απήχηση στην Ευρώπη, γιατί δεν είστε οι μόνοι που έχετε προβλήματα.

Άλλοι θα συμφωνήσουν, άλλοι θα διαφωνήσουν, πολλοί θα προβληματισθούν ή και θα σοκαριστούν. Το προσόν όμως του Γαλλοαιγύπτιου οικονομολόγου Σαμίρ Αμίν, μέλους μιας μικρής ομάδας ανθρώπων που επηρέασαν καθοριστικά την οικονομική σκέψη του Ανδρέα Παπανδρέου, είναι ότι δεν μασάει τα λόγια του, δεν στρογγυλεύει τις ιδέες του και επιτρέπει επομένως να γίνει πραγματική συζήτηση και διερεύνηση σοβαρών προβλημάτων και εναλλακτικών λύσεων. Αυτό δηλαδή στο οποίο δεν μας έχει συνηθίσει η απίστευτη λογοδιάρροια χωρίς νόημα και περιεχόμενο των περισσότερων «διανοουμένων», δημοσιογράφων και πολιτικών μας κι αυτό που έχουμε απελπιστικά ανάγκη.

Μιλώντας για τον πατέρα του και τους ανθρώπους που τον επηρέασαν, ο σημερινός Πρωθυπουργός έλεγε, σε μια συνέντευξή του στον Γιάννη Διακογιάννη, το 2006:

«Ο Ανδρέας δεν χρησιμοποιούσε τον όρο κοινωνία των πολιτών, αλλά μιλούσε συνεχώς για το λαϊκό και μαζικό κίνημα, το συνδικάτο, την Αυτοδιοίκηση και την Αποκέντρωση. Όλα αυτά επηρέασαν το λαό για μία άμυνα της κοινωνίας απέναντι σε ξένες πολιτικές, απέναντι σε εξωτερικές παρεμβάσεις. Κι αν τότε υπήρχε ο κίνδυνος λόγω της δικτατορίας που επέβαλαν οι ξένοι, σήμερα και πάλι λόγω της παγκοσμιοποίησης χρειάζεται να υπάρχει ισχυρή κοινωνία για να αντισταθεί στην ισοπέδωση αλλά και να εκμεταλλευθεί τις προκλήσεις της εποχής. Άνθρωποι σαν τον Σουήζυ, τον Καρντόζο, τον Μαρκούζε, τον Σ. Ράιτ Μιλς, τον Μπέρτραντ Ντε Τζουβενέλ, τον Γκάλμπρεϊθ, τον Σαμίρ Αμίν και άλλους, όπως και τα απελευθερωτικά κινήματα αλλά και οι προοδευτικές κυβερνήσεις τον επηρέασαν.»

Κατά τον Αμίν, μεγάλο όνομα μεταξύ των ριζοσπαστών οικονομολόγων του 20ού αιώνα και κορυφαίο διεθνώς ειδικό σε θέματα ανάπτυξης, η Ελλάδα έχει να διαλέξει, στο σημείο που έφθασαν σήμερα τα πράγματα, μεταξύ μιας κοινωνικής καταστροφής και της αποχώρησης από την ευρωζώνη με ταυτόχρονη αναδιαπραγμάτευση του χρέους.

Ο Σαμίρ Αμίν ήταν ένας από τους πρώτους ανθρώπους στους οποίους τηλεφώνησε ο Ανδρέας Παπανδρέου, το βράδυ της 18ης Οκτωβρίου 1981. Ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ τον θαύμαζε και τον συμβουλευόταν, ενώ είχε μεταφράσει και στα ελληνικά ένα από τα γνωστότερα βιβλία. Συγγραφέας περισσότερων από τριάντα βιβλία, πολλά μεταφρασμένα στα ελληνικά, το τελευταίο για το πώς μπορούμε να φύγουμε από την κρίση, ο Σαμίρ Αμίν είχε και έχει πάντα μια έντονη διεθνή πολιτική δράση, ενώ θεωρείται ένα από τα μεγάλα ονόματα μεταξύ των ριζοσπαστών οικονομολόγων και κορυφαίος ειδικός σε θέματα ανάπτυξης. Διηύθυνε το Ινστιτούτο Αφρικανικής Ανάπτυξης του ΟΗΕ και το Φόρουμ του Τρίτου Κόσμου, ενώ δίδαξε στα Πανεπιστήμια του Πουατιέ, του Ντακάρ και του Παρισιού VIII.

Ερώτ. Ήσουν φίλος του πρώην Πρωθυπουργού μας, του Ανδρέα Παπανδρέου. Σήμερα κυβερνά την Ελλάδα ο γιός του. Τι θα του έλεγες να κάνει, αν ζητούσε τη συμβουλή σου;

Απάντ. Να φύγει από το ευρώ! Θα σου εξηγήσω όμως συγκεκριμένα τι εννοώ. Ας δούμε καταρχήν την καταγωγή του προβλήματος. Η δημιουργία του ευρώ ήταν μια ηλιθιότητα. Γιατί; Γιατί δεν υπάρχει νόμισμα χωρίς κράτος. Και δεν υπάρχει ευρωπαϊκό κράτος, ούτε καν συνομοσπονδιακό, που να αντιμετωπίζει τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα των ευρωπαϊκών χωρών. Δεν υπάρχει ευρωπαϊκό κράτος, ούτε πολιτική και πολιτιστική ωριμότητα για ένα τέτοιο κράτος στο ορατό μέλλον. Στις συνθήκες αυτές δεν μπορεί να υπάρξει κοινό νόμισμα. Το κοινό νόμισμα μπορεί να λειτουργήσει και λειτούργησε όσο δεν υπήρχαν προβλήματα και τα πράγματα πήγαιναν καλά. ‘Οταν όμως παρουσιάζονται προβλήματα, οι πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις διαφέρουν από τη μια χώρα στην άλλη και το νόμισμα δεν αντέχει. Το να φτιάξεις πρώτα νόμισμα και μετά κράτος, είναι σαν να βάζεις το κάρο πριν από το άλογο. Ανήκω σε αυτούς τους λίγους, ακόμα και ανάμεσα στους μαρξιστές, ακόμα και στους κύκλους της ριζοσπαστικής αριστεράς, που τα επεσήμαναν αυτά εγκαίρως. Αυτό που μπορούσαν και έπρεπε να κάνουν, για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση, ήταν, αντί να επιταχύνουν τη δημιουργία του ευρώ, να παραμείνουν στο «φίδι», την αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών νομισμάτων, με ισοτιμίες σταθερές αλλά αναθεωρήσιμες, ώστε να λαμβάνουν υπόψιν τους τις διαφορές των προβλημάτων ανάμεσα στις χώρες. Σε αυτό το επίπεδο μόνο μία ευρωπαϊκή χώρα ενήργησε έξυπνα, η Σουηδία, που δεν μπήκε στο ευρώ.

Ερ. Και η Μεγάλη Βρετανία;

Απ. Αυτό έγινε για πολύ διαφορετικούς λόγους, γιατί είναι ένα παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό κέντρο, που βρίσκεται σε συμπληρωματικό ανταγωνισμό με τη Γουώλ Στρητ.

Το δεύτερο σημείο όμως που θα ήθελα να σταθώ είναι ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα φτιάχτηκε με τρόπο που απαγορεύει οποιαδήποτε εναλλακτική και με επιχειρήματα ανόητα, ιστορικές αναλογίες που δεν έχουν νόημα, όπως να μη ξαναγίνει πόλεμος κλπ., που στην πραγματικότητα δεν στέκονται, δεν είναι τα προβλήματα του σήμερα. Δεν μπορείς σε αυτά τα πλαίσια να φτιάξεις π.χ. μια κοινωνική Ευρώπη.

Μιλάνε οι Σοσιαλιστές για κοινωνική Ευρώπη. Αλλά αυτή η Ευρώπη δεν μπορεί να γίνει κοινωνική. Σε μια ορισμένη στιγμή σχεδόν όλες οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη ήταν σοσιαλδημοκρατικές. Δεν την έφτιαξαν όμως την κοινωνική Ευρώπη. Δεν την έφτιαξαν γιατί δεν μπορούσαν να τη φτιάξουν. Ποιος λοιπόν θα τη φτιάξει και πως;

Είναι αδύνατο να μεταρρυθμίσεις αυτή την Ευρώπη. Για να τη μεταρρυθμίσεις πρέπει πρώτα να τη γκρεμίσεις. Να καταργήσεις τις συνθήκες της Λισσαβώνας, να καταργήσεις τις συνθήκες του Μάαστριχτ. Πρέπει να αποικοδομήσεις, πριν ξαναοικοδομήσεις. Γιατί είναι τέτοιο το οικοδόμημα που δεν μπορείς να τροποποιήσεις τις αποστάσεις ανάμεσα στα δωμάτια. Είναι το ίδιο το σχέδιο λάθος. Η σημερινή κρίση με την Ελλάδα είναι η ευκαιρία να γίνει αυτό.

Κατηγορούν την Ελλάδα για διαφθορά, φοροδιαφυγή, διάφορα προβλήματα, που δεν υπάρχουν άλλωστε μόνο στην Ελλάδα. Υπάρχουν κάποια στοιχεία αλήθειας στις κατηγορίες…

Ερ. Υπάρχουν, αν και υπάρχει επίσης πολύ αλήθεια στο ότι οι ευρωπαϊκές και μάλιστα γερμανικές εταιρείες πρωτοστάτησαν στη διαφθορά των ελληνικών κυβερνήσεων, των πολιτικών και των αξιωματούχων μας;

Απ. Ασφαλώς. Είναι αλήθεια. Αυτά που λέγονται κατά της Ελλάδας είναι εύκολα επιχειρήματα, επιχειρήματα που ομολογούν κακή πρόθεση και δεν θα σταθώ σε αυτά

Ερ. Πάντως, είναι ένα σημείο με σημασία, γιατί υπάρχει μια συζήτηση για τα αίτια της κρίσης. ‘Αλλοι εκτιμούν ότι είναι μια καθαρά ελληνική κρίση, καθυστέρηση των δομών, διαφθορά κλπ., άλλοι, αντίθετα, την αποδίδουν στη διεθνή οικονομική κρίση;

Απ. Η κρίση δεν είναι ελληνική, είναι παγκόσμια και δεν είναι μόνο χρηματιστική, είναι επίσης οικονομική και πολιτική. Η ελληνική κρίση είναι τμήμα της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας κρίσης. ‘Εχω αφιερώσει στην έξοδο από την κρίση το τελευταίο βιβλίο μου, ποιυ κυκλοφόρησε πριν από έξη μήνες. Φυσικά, οι πιο τρωτές, αδύναμες χώρες έχουν τα μεγαλύτερα προβλήματα, όπως είναι η περίπτωση της Ελλάδας. Αλλά πρόβλημα δημόσιου χρέους υπάρχει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ακόμα και στη Γαλλία. Η ευρωζώνη είναι σε κρίση, αλλά οι πιο τρωτές χώρες πλήττονται περισσότερο.

Γνώρισα τον πατέρα του σημερινού Παπανδρέου, και ξέρω ότι ήταν προσανατολισμένος σε άλλες περιοχές, όπως η Μέση Ανατολή αλλά και η Ρωσία, η Κίνα και σκεφτόταν χάρι σε αυτές να αποκτήσει μια δυνατότητα διαπραγμάτευσης με την Ευρώπη.

Ερ. Αυτά τα σκεφτόταν κυρίως στην αντιπολίτευση…

Απ. Πράγματι, μετά αποδέχθηκε τους όρους των Ευρωπαίων, αλλά δεν θέλω, δεν είναι τώρα η στιγμή να κάνω τον απολογισμό του Παπανδρέου. Εν πάσει περιπτώσει, αν βρισκόμουν στη θέση της σημερινής κυβέρνησης θα έφευγα από το ευρώ, θα αποκαθιστούσα τη δραχμή και θα την υποτιμούσα π.χ. κατά ένα ποσοστό 25%, ταυτόχρονα θα επέβαλα συναλλαγματικούς ελέγχους, για να αποφύγω διαδοχικές υποτιμήσεις και μόνο τότε θα πήγαινα να διαπραγματευθώ με τους Ευρωπαίους την ενδεχόμενη αποπληρωμή του χρέους, θέτοντας τους όρους μιας ενδεχόμενης επιστροφής στο ευρώ ή, ακόμα καλύτερα, σε ένα μηχανισμό τύπου «φιδιού». Μόνο ενεργώντας έτσι θα μπορούσα να δημιουργήσω συνθήκες διαπραγμάτευσης, αλλοιώς γιατί οι άλλοι να διαπραγματευθούν με την Ελλάδα; Αυτός είναι παγκόσμιος νόμος, δεν μπορείς να δημιουργήσεις διαφορετικά συνθήκες διαπραγμάτευσης.
Είμαι σίγουρος, είμαι τελείως πεπεισμένος ότι, αν μια ευρωπαϊκή χώρα ξεκινούσε μια κίνηση σε αυτή την κατεύθυνση θα την ακολουθούσαν κι άλλοι. ‘Ολες οι ευρωπαϊκές χώρες είναι σε ασύμμετρη κατάσταση προς τη Γερμανία, που έχει πλεονάσματα απέναντί τους. Δεν υπάρχει άλλη διέξοδος. Οι Γερμανοί θέλουν να γίνουν κάπως Ιάπωνες, να κάνουν τα δικά τους, έχοντας γύρω τους μια αποικιακή ή μισοαποικιακή ζώνη στην Ανατολική Ευρώπη. Μπορεί από την άλλη ίσως να σκεφτεί κανείς και άλλα σχήματα για τη Νότιο, τη μεσογειακή Ευρώπη

Ερ. Σαμίρ, διαγράφεις μια πορεία που, ακόμα κι αν συμφωνήσει κανείς μαζί της, δύσκολα βλέπει ποιες πολιτικές δυνάμεις είναι έτοιμες να πάνε σε τέτοιες κατευθύνσεις. Το πολιτικό σύστημα και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη είναι προίόν του «κόσμου που απέρχεται», της «ευτυχούς παγκοσμιοποίησης», δεν έχει διάθεση και δυνατότητα να τον αμφισβητήσει…

Απ. Υπάρχει στην Ελλάδα μια αριστερά και μια ριζοσπαστική αριστερά, ίσως λίγο γερασμένη, αποθαρυμμένη, αλλά που δεν μπορεί, κουβαλάει υποθέτω την ανάμνηση του έπους της ελληνικής Αντίστασης στον γερμανικό φασισμό, κουβαλάει τις αναμνήσεις της αντίστασης των Δημοκρατών στις δικτατορίες που επέβαλαν οι Αγγλοαμερικανοί μετά τον εμφύλιο κλπ. κλπ. Αυτή η αριστερά πρέπει να καταλάβει το διακύβευμα, να πάρει θάρρος, να πιστέψει ότι έχει μια ιστορική ευκαιρία, υπό τον όρο ότι θα μπει μπροστά στον αγώνα για να καταστραφεί αυτό το ευρωπαϊκό οικοδόμημα και να φτιαχτεί ένα άλλο.

Ερ. Μα Σαμίρ συχνά τα ηγετικά ιδίως στελέχη της αριστεράς, όχι η βάση της, η ηγεσία της είναι τα πιο συντηρητικά άτομα αυτής της κοινωνίας, δεν πιστεύουν στη μεταβολή της. Και μπορεί να ηγούνται της αριστεράς, ο ατομικισμός όμως πολλών από αυτούς είναι έκδηλος. Πως μπορούν να κάνουν αυτά που σκέφτεσαι;

Απ. Παντού συμβαίνει αυτό, αυτό είναι το πρόβλημα της αριστεράς παντού, όχι μόνο στην Ελλάδα. Αλλά υπάρχει σήμερα, για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό, μια πολιτική δυνατότητα συγκρότησης ενός αντιολιγαρχικού κινήματος στην Ευρώπη. Γιατί δεν είναι μόνο τα λαϊκά στρώματα, οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι και συνταξιούχοι που θα πληγούν, είναι και οι μεσαίες τάξεις, είναι και οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Είναι πάρα πολύς ο κόσμος που θα συντριβεί. Δεν μιλάω για σοσιαλιστικό, μιλάω για αντιολιγαρχικό κίνημα.

Ερώτ. Αν η Ελλάδα κηρύξει στάση πληρωμών και φύγει από το ευρώ, όπως προτείνεις, το σημερινό χρέος θα είναι πρακτικά αδύνατο να πληρωθεί και θα πάρει ακόμα πιο δυσθεώρατες διαστάσεις, ειδικά μετρούμενο σε υποτιμημένες δραχμές…

Απ. Γι' αυτό λέω ότι η παύση πληρωμών πρέπει να συνοδευτεί από επαναφορά συναλλαγματικών ελέγχων. Τώρα οι ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να πάρουν ανταποδοτικά μέτρα. Δεν νομίζω όμως ότι θα σταματήσουν να έρχονται Ευρωπαίοι τουρίστες, μπορεί να έρθουν και περισσότεροι, γιατί θα φτηνήνετε. Τις εξαγωγές σας στην Ευρώπη θα μπορούσατε ίσως να τις ανακατευθύνετε σε άλλες χώρες και περιοχές, αν χρειαζόταν.

Ερ. Ποιες;

Απ. Τη Ρωσία, τη Μέση Ανατολή, την Κίνα, τη Λατινική Αμερική…

Ερ. Πως νομίζεις αλήθεια ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να παίξει το γεωπολιτικό της χαρτί; Ιστορικά, αυτό το χαρτί χρησίμευσε περισσότερο στην υποδούλωση, παρά στη δύναμη της χώρας…

Απ. Πρέπει να φορτώσετε στις ΗΠΑ το βάρος της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Η Τουρκία είναι μια μεσαία δύναμη, σχετικά ισχυρή, έχει διεκδικήσεις στο Αιγαίο, πιθανώς για το οικονομικό ενδιαφέρον κάτω από τον πυθμένα του. Αλλά δεν πιστεύω ότι υπάρχουν σήμερα δυνατότητες να σας επιτεθεί η Τουρκία. Κατά συνέπεια μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα γεωπολιτικά σας χαρτιά.

Ερ. Θα μπορούσε ένας ‘Ελληνας, ακόμα κι αν συμμεριζόταν την ανάλυσή σου για ανάγκη μεγάλης μεταρρύθμισης ή ακόμα και καταστροφής της ευρωζώνης, να σου πει πως θέλεις τώρα μια μικρή χώρα σε αυτή την κατάσταση, να σηκώσει αυτό το βάρος…

Απ. Η εναλλακτική που διαθέτετε είναι χειρότερη. Θα υποστείτε μείωση των μισθών κατά 20-30% και μια τεράστια ανεργία, πρωτοφανών διαστάσεων. Η εξέλιξη θα είναι τρομερή, δεν θα την αντέξετε, δεν θα την αντέξει η κοινωνία σας, η χώρα σας. Και ύστερα, αν η Ελλάδα ξεκινούσε τη διαδικασία με το ευρώ, θα έβρισκε μια πολύ μεγάλη απήχηση στην Ευρώπη, γιατί δεν είστε οι μόνοι που έχετε προβλήματα.

Ερ. Σαμίρ, επιχειρηματολογείς σε όρους κοινωνικών ή εθνικών συμφερόντων των ευρωπαϊκών χωρών, αλλά οι ιθύνοντες κύκλοι αυτών των χωρών θεωρούν τη συμμετοχή στην ευρωζώνη εγγύηση της θέσης, του ρόλου, της εξουσίας, των κερδών τους…

Απ. Ναι, αλλά η συντριπτικά μεγαλύτερη μερίδα της κοινωνίας θα υποφέρει πολύ αν επικρατήσει η άποψή τους.

Ερ. Υπήρξε μια απόφαση της ΕΕ που λέει ότι, σε περίπτωση απειλής στάσης πληρωμών, θα υπάρξει μια κοινή επέμβαση ΕΕ και ΔΝΤ. Πως κρίνεις αυτό το σενάριο;

Απ. Το ΔΝΤ δεν διαθέτει στρατηγική διαχείρισης μιας τέτοιας κρίσης, μπορεί μόνο να τη διαχειρισθεί από μέρα σε μέρα. Και θα τη διαχειρισθεί ματώνοντας τον ελληνικό λαό. Δεν έχουν στρατηγική.

Ερ. Δεν πρέπει να αποκατασταθεί η αξιοπιστία της χώρας στις αγορές; Διαφωνείς με αυτό;

Απ. Ασφαλώς διαφωνώ. Αυτό που λες σημαίνει να αναγνωρίσουμε την εξουσία των αγορών.

Ερ. Μπορούμε να την αμφισβητήσουμε;

Απ. Βεβαιότατα. Το είπα και προηγουμένως, υπάρχει σήμερα, και μάλιστα διεθνώς, μια μεγάλη δυνατότητα δημιουργίας ενός αντιολιγαρχικού κινήματος, δεν λέω σοσιαλιστικού, λέω αντιολιγαρχικού. Γιατί δεν πλήττονται μόνο τα λαϊκότερα στρώματα, πλήττονται οι μεσαίες τάξεις, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ερ. Συμφωνείς με τις εκτιμήσεις ότι περάσαμε το σοβαρότερο σημείο της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης;

Απ. Κάθε άλλο. Δεν είδαμε τίποτα ακόμα. Συναντήσαμε μόνο την κορυφή του παγόβουνου.

Ερ. Δεν θα ήταν ορθότερο, από πλευράς τακτικής και πολιτικής, να ζητήσει κανείς την ριζική μεταρρύθμιση αντί της καταστροφής της ευρωζώνης;

Απ. ‘Όχι, γιατί αν αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τη μεταρρύθμιση δεν θα τελειώσουν ποτέ, θα τις χρησιμοποιήσουν για να σαμποτάρουν κάθε μεταρρύθμιση ή για να την κενώσουν περιεχομένου.

Ερ. Θα σου πούνε πάντως ότι η καταστροφή της ενωμένης Ευρώπης είναι μια τεράστια στρατηγική νίκη των Ηνωμένων Πολιτειών…

Απ. Διαφωνώ. Η σημερινή Ευρώπη είναι πλήρως υποταγμένη στο ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ.

 

Δημοσιεύτηκε στον "Κόσμο του Επενδυτή", 30.4.2010

 

ΠΗΓΗ: Posted on Sunday, May 9th, 2010 at 14:24, http://politicongr.wordpress.com/2010/05/09/samir-amin/

Το μοναδικό φιλί*

 

Της Βασιλικής Νευροκοπλή

 

Ένα παραμύθι για μικρούς μεγάλους κι ακόμα μεγαλύτερους. Η τρυφφερή ιστορία ενός ηλικιωμένου ζευγαριού που έζησε μια αντισυμβατική ζωή. Μια μεγάλη αγάπη, ένα αλλιώτικο βλέμμα. Τέλος παράδοξο. Ένα φιλί μοναδικό. Αξιοζήλευτο.

"Μεσάνυχτα. Το ρολόι χτύπησε δώδεκα.

Στον παγωμένο ουρανό δεκάδες φωτοβολίδες εκτοξεύονταν να φιλήσουν τα σύννεφα, μα λίγο πριν τ' αγγίξουν καίγονταν. Καπνός επέστρεφαν στη γη.

Η Νύχτα μηνούσε στους ξενύχτηδες πως για ένα τόσο φιλόδοξο φιλί δεν αρκεί η τόλμη. Θέλει για συντροφιά την αρετή.

Έπρεπε ειδικά αυτήν την παγερή Πρωτοχρονιάτκη Νύχτα να μάθουν όσοι ξαγρυπνούσαν, πού έσμιγε η τόλμη με την αρετή και ποιο θα ήταν το μοναδικό φιλί που αυτό το βράδυ θα δεχόταν ο Ουρανός.

Σήκωσε, τότε, η Νύχτα το Φεγγάρι απ' το θρόνο του και το οδήγησε σ' ένα φτωχικό καλύβι. Το παρακάλεσε να ρίξει όλο το γλυκό του φως στο παραθύρι του.
Το Φεγγάρι τούς βρήκε καθισμένους πλάι πλάι.

Εκείνη ακουμπούσε το κάτασπρο κεφάλι της πάνω στο κυρτό τόξο της ζωής του, -αυτό που κάποιοι ονομάζουν καμπούρα. Εκείνος της ζέσταινε τα χέρια τα σημαδεμένα απ' τις ανάγκες της ζωής.

Φωτίστηκαν, τότε, τα γέρικα μυαλά τους κι άρχισαν ν' αναθυμούνται τα παλιά…

………………………………………………………………
… Πόσες φορές η ζωή δεν πήγε να τους μπερδέψει, να τους χαλάσει, να χτίσει τοίχους ανάμεσά τους. Πόσες φορές δεν κινδύνεψαν να χαθούν στην ομίχλη της καθημερινής μέριμνας, της σκληρής βιοπάλης.

Μα πάντα σώζονταν. Πάντα κατέληγαν μαζί γιατί κατάφεραν να μείνουν παιδιά, με τον αγώνα, την αγάπη τους, και την ευχή ενός καλόψυχου ζητιάνου. Παιδιά, που όταν το ένα γκρέμιζε, το άλλο έχτιζε. Παιδιά, που όταν το ένα πληγωνόταν, το άλλο έτρεχε να φροντίσει τις πληγές του…"

 

* "Το μοναδικό φιλί" της Βασιλικής Νευροκοπλή σε εικονογράφηση Σβετλίν κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λιβάνη

Η Γερμανία μας δείχνει την έξοδο

 

Του Νίκου Κοτζιά*

 

Η ελληνική πολιτική σκηνή εξακολουθεί να μην αντιλαμβάνεται ότι η Γερμανία βρίσκεται σε πορεία οικονομικού εθνικισμού, από την οποία απορρέει μια αρνητική άποψη για το μέλλον της Ευρώπης.

Πληθαίνουν τα δημοσιεύματα σε γερμανικές εφημερίδες που προτρέπουν την Ελλάδα να εγκαταλείψει την ευρωζώνη, ενώ CSU και FDP, οι μικροί εταίροι της γερμανικής κυβέρνησης, επιδιώκουν να παρεμποδίσουν τη δανειοδότηση της Ελλάδας, παρά το ένα δισεκατομμύριο κέρδη που θα αποκομίσει η Γερμανία σε μια τέτοια περίπτωση. Σε κύριο πρωτοσέλιδο άρθρο, το προηγούμενο Σάββατο, η «FAZ», εφημερίδα που εκφράζει το υπουργείο Εξωτερικών της Γερμανίας, με τίτλο «Εφιάλτης», καλούσε τη Μέρκελ να απαλλάξει την Ε.Ε. από τον ελληνικό «εφιάλτη και να θέσει την Ελλάδα εκτός ευρωζώνης».

Υπάρχει μια κοινή στρατηγική ισχυρών πολιτικών και οικονομικών κύκλων της Γερμανίας για αναδιάρθρωση της Ε.Ε. και ειδικότερα της ευρωζώνης. Κύκλοι οι οποίοι επιθυμούν να απαλλάξουν την ευρωζώνη από τον ευρωπαϊκό Νότο που έχει άλλες ιστορικές και πολιτισμικές παραδόσεις, ακόμα και στον οικονομικό πολιτισμό, από τη χώρα τους. Θέλουν δε, να κόψουν το δρόμο της Γαλλίας που στοχεύει στη δημιουργία μιας ουσιαστικής ευρωπαϊκής διακυβέρνησης. Ο λόγος είναι ότι ενώ η Γερμανία ελέγχει το ευρώ, διότι όλο το νομισματικό σύστημα της Ε.Ε. έχει δομηθεί κατά τις επιθυμίες της, δεν είναι σίγουρη ότι θα συμβεί το ίδιο ως προς μια ευρωπαϊκή οικονομική διακυβέρνηση όπως την επιδιώκει η Γαλλία, αλλά και άλλες χώρες της Ε.Ε.

Οι γερμανικές επιθυμίες ανασύνθεσης της Ε.Ε. δεν μπορούν να επιβληθούν στα ευρωπαϊκά όργανα, διότι κάτι τέτοιο απαιτεί ομοφωνία. Γι' αυτό επιλέγει έναν άλλο δρόμο. Να στριμωχτεί η Ελλάδα εντός του έτους ή το αργότερο όταν θα γίνονται διαπραγματεύσεις για τις δανειακές ανάγκες του 2011. Να οδηγηθεί η Ελλάδα στην ύφεση και στην κοινωνική έκρηξη, ώστε να ζητήσει η ίδια την αποχώρησή της από την ευρωζώνη. Η Γερμανία της Μέρκελ, δηλαδή, χρησιμοποιεί την κρίση ως υποκατάστατο των θεσμικών διαδικασιών της Ενωσης. Πιθανό σενάριο είναι να θέσει η Γερμανία τέτοιους όρους δανειοδότησης της Ελλάδας που να αδυνατεί η τελευταία να τους ικανοποιήσει. Τότε, το 2011 δεν θα δοθεί «η επόμενη δόση δανείων» και η Ελλάδα θα σπρωχθεί στην πόρτα εξόδου.

Συστήνω, λοιπόν, στο οικονομικό επιτελείο να προσέχει τα λόγια του. Με δηλώσεις του τύπου ότι η Ελλάδα σε 4 χρόνια θα μηδενίσει το χρέος της, σημαίνει ότι δεν βλέπουν πέρα από τη μύτη τους και βάζουν βούτυρο στα σχέδια της Γερμανίας. Θυμίζω ότι η Γερμανία, με έλλειμμα 3,6% το 2009 και προβλεπόμενο για το 2010 λίγο πάνω από το 5%, δηλώνει ότι θα χρειαστεί μία πενταετία (Σόιμπλε) για να επιστρέψει κάτω του 3% και είκοσι χρόνια (δηλώσεις προέδρου Γερμανίας) για να το μηδενίσει.

Εάν η Ελλάδα θέλει να αποφύγει να γίνει, άθελά της, ο πολιορκητικός κριός της Γερμανίας, τότε πρέπει να σοβαρευτεί. Να αναζητήσει στην Ε.Ε. ισχυρούς συμμάχους. Να ενισχύσει τις σχέσεις της με τις αναδυόμενες οικονομικές δυνάμεις. Η δε κυβέρνησή της να ανοίξει ουσιαστικές συνομιλίες με τα κοινωνικά κινήματα προκειμένου με αποφασιστικότητα να εφαρμόσει ένα σχέδιο ανόρθωσης της χώρας ενάντια στις βλέψεις της κυρίας Μέρκελ και των συμβούλων της.

 

* Ο Νίκος Κοτζιάς είναι Συγγραφέας, καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιά nkotzias@otenet.gr

 

 ΠΗΓΗ:  Ελευθεροτυπία – 02/05/2010, http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=02/05/2010&id=157552

Όταν το κράτος θεσμοθετεί την αδικία και την κοροϊδία 

 

Το ζήτημα των απουσιών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση 

 

Τάσου Χατζηαναστασίου*

 

1. Το νομοθετικό πλαίσιο καλλιεργεί και ενθαρρύνει την κοροϊδία.

Με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο οι μαθητές δικαιούνται να απουσιάσουν έναν συγκεκριμένο αριθμό ωρών (114 συνολικά) εκ των οποίων άλλες μπορεί να είναι δικαιολογημένες ενώ άλλες να παραμείνουν αδικαιολόγητες. Σε πολλές περιπτώσεις λοιπόν οι γονείς "δικαιολογούν" ορισμένο αριθμό απουσιών προσκομίζοντας ψευδή δικαιολογητικά που είτε υπογράφουν οι ίδιοι είτε κάποιος γιατρός. Κι αυτό προκειμένου να μην ξεπεράσει ο αριθμός των αδικαιολόγητων απουσιών το προβλεπόμενο όριο. Ενώ δηλαδή το παιδί απλώς βαριόταν να έρθει στο σχολείο ή έφυγε από το σχολείο (πχ την πέμπτη ώρα), ο γονιός ή κάποιος γνωστός στην οικογένεια γιατρός «βεβαιώνει» την αδιαθεσία του παιδιού. Το «σύστημα» επομένως ενθαρρύνει και καλλιεργεί την κοροϊδία και μάλιστα στο χώρο όπου υποτίθεται πως διδάσκονται η ειλικρίνεια, η υπευθυνότητα, η ευθύτητα.

Η κοροϊδία «αναβαθμίζεται» σε συστηματική απάτη στην Γ΄ Λυκείου, όταν "εθιμικά" και λόγω της υστερίας των γονέων εν όψει των Πανελληνίων Εξετάσεων, από το Πάσχα και μετά κρατούν τα παιδιά στο σπίτι και τα στέλνουν αποκλειστικά στα Φροντιστήρια! Προκειμένου όμως να δικαιολογηθούν δύο ή και τριών… εβδομάδων απουσίες, οι γονείς προσκομίζουν ψευδή δικαιολογητικά από γιατρούς που «βεβαιώνουν» πως οι υποψήφιοι έπασχαν από… βαριά ασθένεια στη διάρκεια της οποίας όμως ήταν σε θέση να παρακολουθούν καθημερινά φροντιστηριακά μαθήματα πολλά από τα οποία μάλιστα διεξάγονται παράνομα τις πρωινές ώρες.

2. Το νομοθετικό πλαίσιο είναι άδικο και βαθύτατα ταξικό

α) γιατί έτσι αδικούνται όσα παιδιά έχουν είτε αδιάφορους είτε γονείς που αδυνατούν να έρχονται συχνά στο σχολείο για να δικαιολογούν απουσίες γιατί προφανώς εκείνη την ώρα εργάζονται. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος καθώς τα παιδιά που κάνουν τις περισσότερες απουσίες έχουν συνήθως πλημμελή επιτήρηση από το σπίτι είτε γιατί οι γονείς είναι απόντες είτε γιατί αδιαφορούν γενικότερα.

β) γιατί, ως συνέπεια των παραπάνω, κάποιοι μαθητές που δεν έχουν ξεπεράσει το συνολικό όριο των επιτρεπόμενων απουσιών, τελικά απορρίπτονται και επαναλαμβάνουν την τάξη, γιατί ξεπέρασαν το όριο των αδικαιολόγητων απουσιών!

γ) γιατί επιτρέπει στον Διευθυντή του σχολείου να μη λάβει υπόψη του τις επιπλέον απουσίες ενός μαθητή επειδή τον απασχόλησε ο ίδιος εν ώρα μαθήματος! Δικαιούται δηλαδή ο Διευθυντής να απασχολήσει σε κάποια άσχετη με το μάθημα εργασία έναν μαθητή, όπως στο στρατό που οι αξιωματικοί απασχολούν φαντάρους σε διάφορες εργασίες του στρατοπέδου ή ακόμη και για να τους κουβαλούν τα ψώνια ή να τους πλένουν το αυτοκίνητο και μετά τους δίνουν τιμητική άδεια.

δ) γιατί εάν ο υπεύθυνος καθηγητής δεν είναι συνεπής ή έστω πολύ προσεκτικός, υπάρχει περίπτωση ένας αμελής μαθητής να έχει ξεπεράσει το όριο είτε των αδικαιολόγητων απουσιών είτε των απουσιών που δικαιούται να δικαιολογήσει ο γονιός (απουσίες 10 ημερών). Μόνο που σ' αυτήν την περίπτωση ενώ ο «υπεύθυνος» καθηγητής δεν υφίσταται κυρώσεις, ο ανεύθυνος μαθητής κινδυνεύει να χάσει τη χρονιά του.

3. Το νομοθετικό πλαίσιο είναι παράλογο

α) γιατί προβλέπει πως ένα παιδί Γυμνασίου δικαιούται να κάνει περισσότερες αδικαιολόγητες απουσίες (64) απ' ό,τι ένα παιδί Λυκείου (50)!

β) γιατί προβλέπει ότι ένα παιδί που κατακτά μέσο όρο βαθμολογίας στα μαθήματα από 15 και πάνω αποκτά "μπόνους" 50 επιπλέον δικαιολογημένων απουσιών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο επιμελής μαθητής δικαιούται να "αρρωστήσει" κάποιες μέρες επιπλέον σε σχέση με τον αδιάφορο μαθητή!

4. Το νομοθετικό πλαίσιο είναι ανόητα γραφειοκρατικό

Το υπάρχον πλαίσιο αυξάνει σημαντικά τη γραφειοκρατία στο σχολείο φορτώνοντας τους εκπαιδευτικούς με έναν κόπο παντελώς άσχετο με το διδακτικό και παιδαγωγικό τους έργο.

Οι υπεύθυνοι των τμημάτων της κάθε τάξης καθηγητές πρέπει:

Να καταγράφουν το σύνολο των απουσιών που κάνει κάθε μαθητής κάθε μέρα. Να σημειώνουν για ποιες από αυτές τις απουσίες έχει κατατεθεί δικαιολογητικό. Να σημειώνουν επίσης αν το δικαιολογητικό είναι υπογραμμένο από γονιό ή από γιατρό. Να υπογράφουν και να πρωτοκολλούν κάθε μήνα υπηρεσιακά σημειώματα τα οποία στέλνονται στο σπίτι των μαθητών έτσι ώστε να ενημερώνονται οι γονείς για τον αριθμό των απουσιών των παιδιών τους. Θα πρέπει επίσης να προσέξουν μήπως ένας γονιός ξεπεράσει το όριο των απουσιών δέκα ημερών που δικαιούται να δικαιολογήσει. Σημειώνουμε, ακόμη, ότι όλες οι δικαιολογημένες απουσίες, ξεχωριστά αυτές από γιατρό και αυτές από γονιό, θα πρέπει να γραφτούν αναλυτικά και στο Πρακτικό του Συλλόγου Διδασκόντων από τον υπεύθυνο για την τήρησή του. Τέλος, όλα τα παραπάνω γίνονται χειρόγραφα ενώ παράλληλα τα ίδια ακριβώς στοιχεία καταγράφονται και ηλεκτρονικά από άλλους συναδέλφους!

Μία παιδαγωγική, ορθολογική και αντιγραφειοκρατική πρόταση

Έχοντας λοιπόν υπόψη μας όλα τα παραπάνω προτείνουμε:

α) να καθοριστεί ένας αριθμός, μικρότερος για το Γυμνάσιο και μεγαλύτερος για το Λύκειο, ως όριο των απουσιών που δικαιούται να κάνει ένας μαθητής και να καταργηθεί εντελώς η περιττή, άδικη και παράλογη διαδικασία δικαιολόγησης των απουσιών. Για παράδειγμα, το όριο θα μπορούσε να είναι: 100 απουσίες για το Γυμνάσιο και 130 για το Λύκειο. Να καταργηθεί το «μπόνους» των 50 απουσιών για τους «καλούς μαθητές».

β) σε περίπτωση που απαιτηθεί η μακρά νοσηλεία ενός μαθητή λόγω κάποιας σοβαρής ασθένειας ή ατυχήματος, ο μαθητής να εμπίπτει στην κατηγορία των "κατ' οίκον διδαχθέντων". Για το διάστημα κατά το οποίο μαθητής δεν είναι σε θέση να συμμετάσχει σε μάθημα να οριστεί ένα επιπλέον όριο έως 10 ημέρες κατά τις οποίες οι απουσίες δεν θα υπολογίζονται. Ειδικά και μόνο γι' αυτήν την εξαιρετική περίπτωση απαιτείται η προσκόμιση δικαιολογητικού από το θεράποντα γιατρό ή το Νοσοκομείο.

γ) οι μαθητές που ξεπερνούν το όριο των απουσιών και φτάνουν τις 50 ώρες επιπλέον σε κάθε περίπτωση (Γυμνάσιο ή Λύκειο) να παρακολουθούν μαζί με τους παραπεμπόμενους μαθητές υποχρεωτικά θερινά μαθήματα, που θα καθιερωθούν συνολικά για όσους μαθητές παραπέμπονται, και να προσέρχονται σε ολική εξέταση το Σεπτέμβριο. Μόνον όσοι ξεπερνούν και αυτό το όριο να επαναλαμβάνουν την τάξη. Η ρύθμιση αυτή συνδέεται με το άλλο μεγάλο κεφάλαιο της παραπομπής σε επαναληπτική εξέταση ή της απόρριψης μαθητών.

δ) να προβλέπεται μία εβδομάδα προετοιμασίας για τους μαθητές της Γ΄ Λυκείου ανάμεσα στο τέλος των μαθημάτων και την έναρξη των Πανελλαδικών Εξετάσεων στη διάρκεια της οποίας οι υποψήφιοι δεν θα προσέρχονται στο σχολείο.

ε) να μη δικαιούται ο Διευθυντής να απασχολεί μαθητές εν ώρα μαθήματος. Εξαιρούνται οι ώρες που οι υπεύθυνοι καθηγητές απασχολούν μαθητές για πρόβες που αφορούν τους εορτασμούς επετείων ή για αθλητικούς σχολικούς αγώνες

στ)  να παραμείνει σε ισχύ η διάταξη που επιτρέπει στο Σύλλογο Διδασκόντων να μη λάβει υπόψη του απουσίες που αφορούν αποβολές (ωριαίες ή ημερήσιες) τριών ημερών.

ζ) η ενημέρωση των γονέων και των μαθητών να γίνεται ηλεκτρονικά. Να δημιουργηθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου ειδικός σύνδεσμος όπου θα αναρτώνται οι σχετικές πληροφορίες. Όσοι γονείς χρησιμοποιούν ηλεκτρονικό ταχυδρομείο θα μπορούν ενημερώνονται με ηλεκτρονικό μήνυμα. Για τους υπόλοιπους μπορεί να εξακολουθήσει να ισχύει το παρόν σύστημα της αποστολής υπηρεσιακών σημειωμάτων μέσω ταχυδρομείου.

 

* Ο Τάσος Χατζηαναστασίου είναι Φιλόλογος στο ΕΠΑΛ Ναυπλίου, Γενικός Γραμματέας ΔΣ ΕΛΜΕ Αργολίδας, www.rikseis.wordpress.com