Σεβασμιώτατοι

Του παπα Ηλία Υφαντή

Το 1987 το ΠΑΣΟΚ αποφασίζει να πάρει τη, λεγόμενη, εκκλησιαστική περιουσία. Η Ιεραρχία ξεσηκώνεται. Και καλεί σε συναγερμό κλήρο, μοναχούς και λαό. Τεράστια διαδήλωση. Είχε μαυρολογήσει το Σύνταγμα από τα ράσα. Καθώς οι ιαχές του πλήθους συναγωνίζονταν με τις πένθιμες κωδωνοκρουσίες. Είκοσι τρία χρόνια αργότερα το ΠΑΣΟΚ και οι συνοδοιπόροι του ξεπουλούν την Ελλάδα.

Πήραν την εξουσία με τη δεινή εξαπάτηση του λαού. Με το «λεφτά υπάρχουν», προεκλογικά, που μετεκλογικά μεταλλάχτηκε στο «δεν υπάρχει ούτε σάλιο»! Ή το προεκλογικό «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα», που μετεκλογικά μεταστοιχειώθηκε σε «βαρβαρότητα, περισσότερη βαρβαρότητα»!

Και, για να δικαιολογηθεί η εξαπάτηση αυτή επιστρατεύτηκε η απάτη του χρέους. Που χέρι-χέρι δημιούργησαν σε βάρος της πατρίδας μας η ντόπια οικονομική και πολιτική ολιγαρχία και η διεθνής τοκογλυφία.

Και με το πρόσχημα της απάτης του χρέους ψήφισαν την απάτη του μνημονίου και της δανειακής σύμβασης. Σύμφωνα, με την οποία η Ελλάδα παραιτείται από την ασυλία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και των περιουσιακών της στοιχείων.

Διαπράττοντας, έτσι, πέρα από κάθε λογική και ηθική και νομική και συνταγματική δεοντολογία το έγκλημα της εσχάτης προδοσίας… Προδοσίας, που σημαίνει ότι η «Ελλάς εάλω»! Όπως το 1453 η Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Το 1922 η Μικρασία. Και το 1974 η μισή Κύπρος…

Και ενώ το «πήραν την πόλη, πήραν την», συγκλόνισε και συγκλονίζει τις καρδιές των Ελλήνων, φαίνεται πως κάποιοι «δεν έχουν πάρει είδηση» για την άλωση και το ολοκαύτωμα της σημερινής Ελλάδας.

Και το πλέον περίεργο και παράδοξο είναι ότι δεν φαίνεται να «έχει πάρει είδηση» ούτε καν η ποιμαίνουσα, όπως λέγεται, Ιεραρχία. Η ίδια, που το 1987, όπως προαναφέραμε, είχε διαρρήξει τα ιμάτιά της για την υλική περιουσία της Εκκλησίας.

Η οποία, τώρα, που ο κίνδυνος και το διακύβευμα είναι ασύγκριτα μεγαλύτερο, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, όφειλε να κηρύξει συναγερμό. Και να χτυπήσει πανελλαδικά τις καμπάνες. Και να οργανώσει ογκώδη συλλαλητήρια. Προκειμένου να προλάβει το ολοκαύτωμα της πατρίδας και του λαού της. Και όλων των ιερών και οσίων.…

 Τη στιγμή που λύκοι βαρείς κατασπαράζουν το λαό και ξεπουλάνε την πατρίδα. Και ο λαός απευθύνει αγωνιώδεις εκκλήσεις και ζητάει τη συμπαράσταση αυτών, στους οποίους είχε εκθύμως συμπαρασταθεί. Για να διαπιστώνει, τώρα, πόσο, ακόμη κι απ’ αυτούς έχει, για μια ακόμη φορά, κατά την άθλια συνταγή των πολιτικών, επονείδιστα εξαπατηθεί.

Κάποιοι μάλιστα ιεράρχες θυμήθηκαν, τώρα, και το τάμα του έθνους. Για να γιορτάσουν, λέει, το 2021, την 200στή επέτειο απ’ την απελευθέρωση…
Αλλά ποια απελευθέρωση; Αυτήν, που κατεδάφισαν οι σύγχρονοι Ηρόστρατοι, με το δουλοκτητικό καθεστώς της χρεοκρατίας! Που, αν δεν ανατραπεί, εδώ και τώρα, θα σημάνει το οριστικό τέλος της ένδοξης πατρίδας μας και του ιστορικού μεγαλείου της.

Είναι περιττό να τονίσουμε ότι η αδιαφορία στις αγωνιώδεις εκκλήσεις του λαού συνιστά απροκάλυπτο συσχηματισμό και συμπαράταξη με το καθεστώς της εσχάτης προδοσίας.

Θα τρίζουν τα κόκαλα του Πατροκοσμά και του Διάκου. Και τόσων άλλων αγίων και ηρώων. Καθώς βλέπουν την αναισθησία όλων εκείνων, που δεν συγκινούνται απ’ το ολοκαύτωμα πατρίδας και του λαού της.

Και, αναπόφευκτα, συνακόλουθα και της ίδιας της ελλαδικής Εκκλησίας. Της οποίας και αυτής θα σημάνει το οριστικό και ιστορικό της τέλος.….  Όπως και τόσων άλλων χαμένων εκκλησιών και πατρίδων…

παπα-Ηλίας, http://papailiasyfantis.wordpress.com, 14-6-2011

ΤΟ ΚΑΛΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ [ο πατήρ Θεόδωρος Ζώης]

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

Στη σύγχυση που προκαλείται καθημερινά από τον ανελέητο βομβαρδισμό των ειδήσεων, κατά κανόνα κακών, με το ηθικό πεσμένο, με την αίσθηση ενοχής, με την αγανάκτηση να βράζει και τη δειλία να πλεονάζει και να μας οδηγεί σε συμβιβασμό, κάποιες ειδησούλες που αποπνέουν άρωμα ανθρωπιάς και αισιοδοξίας περνούν απαρατήρητες και ασχολίαστες, καθώς τα πρωτοσέλιδα είναι μονίμως στη διάθεση της κενολογίας, για κούφια λόγια δηλαδή.

Η χώρα μας δεν δοκιμάζεται μόνο από την οικονομική κρίση, στην οποία την οδήγησαν οι επί τριακονταετία και πλέον κυβερνώντες στα πλαίσια εφαρμογής σχεδίου με πρώτη χώρα πειραματισμού τη δική μας. Δοκιμάζεται και από την ειρηνική εισβολή των φτωχών και καταφρονεμένων του πλανήτη, οι οποίοι επιχειρούν προς βιολογική επιβίωση την απέλπιδα έξοδο προς τη “γη της επαγγελίας”, πρώτος σταθμός της οποίας αλλά και τελευταίος για τους πλείστους είναι η χώρα μας.

Οι οικονομικά ισχυροί προσβλέπουν σ’ αυτούς ως την τελευταία ελπίδα για την επιβίωση στο άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον της διεθνούς αγοράς της θεσμοθετημένης οικονομικής απάτης. Ο μετανάστης και μάλιστα ο χωρίς ουδένα δικαίωμα λαθρομετανάστης είναι διαχρονικά το εύκολο θύμα των οικονομικών εκμεταλλευτών. Οι κυβερνώντες σε αγαστή συνεργασία με το κεφάλαιο κόπτονται για τα δικαιώματα των αποκλήρων, οι οποίοι πληθυνόμενοι κατακτούν εδάφη εντός των υποβαθμισμένων περιοχών των μεγάλων αστικών κέντρων και επιβάλλουν σ’ αυτά κοινωνικό τρόπο ζωής. Οι εντόπιοι, φτωχοί κι αυτοί και μη έχοντας την δυνατότητα να μετακινηθούν σε άλλη περιοχή συνυπάρχουν κατ’ ανάγκη και καλλιεργούν αίσθημα δυσφορίας, το οποίο εκδηλώνεται κατά καιρούς με βία, καθώς οι εκμαυλιστές υπέρμαχοι ολοκληρωτικών ιδεολογιών βρίσκουν στο έδαφος που περιγράψαμε μοναδική ευκαιρία δράσης προς εξάπλωση της ιδεολογίας τους.

Οι διεθνιστές αριστερής απόκλισης αδυνατούν να συνειδητοποιήσουν ότι έχουν καταστεί νεροκουβαλητές στο μύλο της “νέας τάξης πραγμάτων” που στοχεύει στον αφανισμό των ιδιαιτεροτήτων, στον αφανισμό εν τέλει των λαών. Κόπτονται υπέρ των δικαιωμάτων των αποκλήρων μεταναστών, υποβοηθούν ενέργειες εντυπωσιασμού, οι οποίες αποδεικνύουν περίτρανα ότι η Ελλάς είναι ανοχύρωτη χώρα και προσπαθούν να καρπωθούν πολιτικά οφέλη ως δήθεν υποστηρίζοντες ανθρωπιστική πολιτική στα πλαίσια του ιδεολογικού διεθνισμού μαρξιστικής χροιάς.

Τα χρόνια κυλούν, η αναστάτωση στον πλανήτη εντείνεται. Κοινωνίες λεηλατούνται με τους πολέμους που οι ισχυροί στο όνομα της ειρήνης εξαπολύουν. Οι πολλοί υψώνουμε ολοένα και ασθενέστερη τη φωνή της διαμαρτυρίας. Οι φτωχοί μετακινούνται προς τις χώρες των πλουσίων δυναστών τους με τη βοήθεια κυκλωμάτων που παρέχουν διευκολύνσεις έναντι οικονομικών ανταλλαγμάτων προς τους αποκλήρους. Και τίθεται τελευταία το ερώτημα: Πού βρίσκουν οι απόκληροι το ποσόν που απαιτούν οι “δουλέμποροι” για την αβέβαια μεταφορά τους; Κάποιοι διακινούν μέσω του διαδικτύου τη φήμη ότι ισχυρά οικονομικά κέντρα κρύβονται πίσω από την άθλια μετακίνηση πολλών θυμάτων τους. Βέβαια οι υπέρμαχοι της “νέας τάξης” σπεύδουν να καταγγείλουν τους διακινητές της φήμης ως συνομωσιολόγους, πλήν όμως το ερώτημα “πού βρίσκουν τα χρήματα οι απόκληροι” παραμένει αναπάντητο.

Πύλες εισόδου προς τον “παράδεισο”, που αργότερα οι εισερχόμενοι διαπιστώνουν ότι είναι “κόλαση” είναι οι χώρες της Νότιας Ευρώπης, οι γνωστές και ως “γουρούνια”! Σ’ αυτές οι απόκληροι εγκλωβίζονται, καθώς οι καθωσπρέπει “πολιτισμένοι” του Βορρά δεν είναι διατιθεμένοι να τους δεχθούν στους κόλπους τους, αν και είναι οι κυρίως ένοχοι για το δράμα τους. Έτσι αυτοί καταφθάνουν διαρκώς στα μεγάλα λιμάνια της Πάτρας και της Ηγουμενίτσας, που αποτελούν πύλες εξόδου από τη χώρα μας, με την ελπίδα να διαφύγουν της προσοχής οδηγών μεγάλων φορτηγών ή υπευθύνων των πλοίων που διενεργούν δρομολόγια προς τη γειτονική Ιταλία, ώστε να καταστεί δυνατό να φθάσουν στον δεύτερο σταθμό. Αλλά η αναμονή αυτή διαρκεί μήνες και έτη! Στο μεταξύ αυτοί έχουν την ανάγκη τροφής, ένδυσης και στέγης και είναι αμφίβολο αν έχουν εξασφαλισμένες αυτές κατά την εδώ παραμονή τους στο βαθμό που τις εξασφάλιζαν στην πατρίδα τους!

Η κοινωνία μας καθώς δοκιμάζεται από την κρίση και έχοντας εκδυτικιστεί σε μεγάλο βαθμό κατά την διαρρεύσασα τριακονταετία της ευμάρειεας μικρή διάθεση εκδηλώνει να εγκύψει πάνω από το πρόβλημά τους. Πρόσφατα στην Πάτρα κάποιοι θεωρητικοί υποστηρικτές τους έστησαν περίπτερο στο πλάι των “αγανακτισμένων” για την οικονομική κρίση πολιτών ζητώντας από αυτούς να σταθούν αλληλέγγυοι προς τους μετανάστες. Μήπως κινήσεις αυτού του τύπου συντελέσουν στο μέλλον σε πρόκληση συγκρούσεων με ανυπολόγιστες συνέπειες;

Στο άλλο λιμάνι, αυτό της Ηγουμενίτσας, είδε τον πόνο των απελπισμένων συνανθρώπων μας ένας ιερέας. Ένας από αυτούς που χλευάζονται και καταφρονούνται στις ημέρες μας, αν και κατά κανόνα δεν δίνουν αφορμή για σκανδαλισμό. Αυτός ο ιερέας, ο πατήρ Θεόδωρος Ζώης, εφημέριος του ναού του Αγίου Σπυρίδωνος και πατέρας 11 παιδιών (άλλη αφορμή για χλεύη και ειρωνικά σχόλια) έσπευσε να πραΰνει τον πόνο των συνανθρώπων του που ζουν σαν τα αγρίμια στις παρυφές της πόλης του. Αγκάλιασε χίλιους μετανάστες και αυτοί τον θεωρούν πατέρα τους. Δεν εξέτασε θρήσκευμα, φυλή, προέλευση. Για τον π. Θεόδωρο όλοι αυτοί είναι ο “πλησίον” που πεινά, διψά, είναι γυμνός. Και ο ένας στάθηκε αρκετός, ώστε να ξεπεράσουν άλλοι τη φιλαυτία τους. Όχι μεγάλοι και επίσημοι. Άνθρωποι του λαού κι αυτοί με λανθάνουσα ως τώρα την ανθρωπιά ελλείψει φωτεινού παραδείγματος. Τυροκόμοι προσφέρουν τυρί σε ποσότητες, αρτοποιοί ψωμί σε τιμή κόστους, δάσκαλοι τη συμπαράσταση των μαθητών και των οικογενειών τους!  Και οι αλλοδαποί λησμονούν για λίγο τα βάσανά τους και καταστέλλουν τις μεταξύ τους συγκρούσεις, άγνωστη πτυχή του δράματός τους. Χίλιοι άνθρωποι χορταίνουν καθημερινά την πείνα τους χάρη στην αίσθηση χρέους ενός υπερπολύτεκνου ιερέα!

Ας τα ακούσουμε αυτό εμείς οι μικροί και μεγάλοι Φαρισαίοι του καιρού μας.

                                                                        “ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ”, 14-6-2011

Ένα κεφάλι … λουλουδίζει

Του Γιάννη Ποταμιάνου

Τίναξε η ιστορία

                            τη δορά της

Σηκώθηκαν οι τρίχες

         στου λιονταριού τη χαίτη

                                             ανατριχίλα

Γι αυτό ετοιμάστηκαν οι κυνηγοί

Τάισαν τα σκυλιά τους

                                    οι τραπεζίτες

Πλήθος οι αρχιερείς

                 ξεσκόνισαν τα άμφιά τους

Συναγερμός στους χαρτογιακάδες

Ώσπου ν’ αρχίσει το κυνήγι

τραγουδούν

                  ύμνο

                               εθνικό

Ποιος τους έδωσε το δικαίωμα

με τόσο χρήμα

                φευγάτο εκτός συνόρων

Ποιος τους έδωσε το δικαίωμα

                  με τόσο αίμα

                             στ’ ακροδάχτυλα τους

Στήθηκαν οι κάμερες στις λεωφόρους

Αυτός που χαζεύει στις βιτρίνες

                                          ύποπτος

Πως φοράει το σακίδιο στραβά

                                   αυτός ο νέος

                                                      έρευνα

Κι’ ο μορφασμός του Αστυφύλακα

                              με φτύνει κατάμουτρα

πώς να μην ξεπηδήσει η μνήμη

                               απ’ τον πυρετό μου

Όταν στους ίδιους δρόμους

                      κροτάλιζαν οι ερπύστριες

Καθώς στο μυαλό μου ανακατεύεται

                       ο πόθος με τη στέρηση

μουλιάζει το ψωμί μες την ελευθερία

νοστιμίζει σαν κρασόψωμο

                             γλυκαίνει σαν ελπίδα

Όμως θα σαπίσει το λείψανο

                                       της εξουσίας

Αφού της νεολαίας τον αγώνα

                               ελλοχεύει ο θάνατος

Και θα πεινάσουν οι ύαινες

αφού τους νεκρούς οι ποιητές

                         τους κάνουνε τραγούδι

Δεν θα δρέψει τη ζωή

                                        ο θάνατος

αφού σ’ ένα ουράνιο τόξο

                         αχνοφέγγει η ελπίδα

Το χειμερινό ποτάμι κατεβάζει

                   ανθρώπινη πλημμυρίδα

Τα φράγματα θα σπάσουν

Γι’ αυτό ας τροχίσουμε

                         το δίστομο μαχαίρι

στη μαύρη άσφαλτο

ας τροχίσουμε τις οπλές μας

                            στα πεζοδρόμια

Η εκδίκησή μας πλησιάζει

κι η λεπίδα

             στο λαιμό τους

                                     απειλή

Πάντα ελπίζω

Όσο εκείνο το τεράστιο κεφάλι

                φυτεμένο στο πολυτεχνείο

κάθε Νοέμβρη  λουλουδίζει

                      κατακόκκινα λουλούδια

                                    14 Μαΐου 2011, Γιάννης Ποταμιάνος

Ηθική και Ηθικισμός

Του Μάριου Περ. Μπέγζου*

"Το μυστικό της ανθρώπινης ύπαρξης είναι τούτο: «δε θέλει μονάχα να ζει, μα και να ξέρει γιατί ζει», μας εξομολογείται κάποιος ήρωας του Ντοστογιέφσκι. Δεν αρκεί μόνο ότι ζούμε, αλλά χρειάζεται να έχει νόημα ο βίος μας. Πέρα και πάνω από το «τί» είναι η ζωή, υπάρχει και το «γιατί» άραγε ζούμε. Κάθε απάντηση σε αυτό το τελευταίο ερώτημα διαμορφώνει έναν ορισμένο τρόπο ζωής.

Αυτό λέγεται ήθος: είναι ο τρόπος που ζούμε τη ζωή μας. Με αυτήν την έννοια το ήθος και η ζωή είναι σύμφυτα. Δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς ένα νόημα και δίχως κάποιο τρόπο εμβίωσης αυτού του νοήματος. Ίσα-ίσα μάλιστα, από τον τρόπο που ζούμε τη ζωή μας αποφαινόμαστε αν τη χαιρόμαστε ή όχι, αν ευτυχούμε ή δυστυχούμε, αν τελικά ο βίος μας είναι αβίωτος.

Όταν το ήθος συστηματοποιείται και θεωρητικοποιείται, τότε συγκροτείται ηθική. Πρόκειται για τη γενίκευση και την κωδικοποίηση του τρόπου της ζωής, που διατυπώνεται με απαγορεύσεις («ού», «μη») και προτροπές, αρνητικά και θετικά, όπως χαρακτηριστικά εμφαίνεται στο μωσαϊκό δεκάλογο ή στην καντιανή κατηγορική προστακτική. Η ηθική είναι συστηματική, ενώ το ήθος μένει εφαρμοσμένο, βιωμένο. Η ηθική είναι η θεωρία του ήθους. Πρόκειται για τη βιωμένη πρακτική που εκφράζεται με θεωρητικούς όρους.

Όποτε η ζωή αποκτήσει νόημα, τότε γεννιέται το ήθος. Όταν ο άνθρωπος βρει κάποιο νόημα στη βιοτή του, τότε συμπεριφέρεται στη καθημερινότητά του με ορισμένο τρόπο, εναρμονίζει το ήθος του με τη νοηματοδότηση της ζωής του. Στη συνέχεια, αργά ή γρήγορα, θα διατυπωθεί θεωρητικά και συστηματικά ότι εμβιώνεται έμπρακτα, κι έτσι θα συγκροτηθεί μια ηθική θεωρία, διδασκαλία κλπ.

Η ηθική είναι η θεωρία της ζωής. Το ήθος είναι γέννημα της ζωής. Όπου πάλλει η ζωή, εκεί εμφανίζεται η ηθική. Το άνθος του δένδρου της ζωής λέγεται ήθος και ο καρπός του ονομάζεται ηθική. Δεν πρέπει όμως να εξισώσουμε την ηθική με τη θρησκεία. Μπορεί ιστορικά να είναι η θρησκεία το λίκνο της ηθικής, ωστόσο δεν αποτελεί την αποκλειστική πηγή έμπνευσης κάθε ηθικής διδασκαλίας, ιδιαιτέρως μάλιστα στο νεώτερο δυτικοευρωπαϊκό πολιτισμό. Η φιλοσοφία και η πολιτική ιδεολογία κατασκεύασαν δική τους ηθική με ή χωρίς Θεό, ανθρωπιστική ή κοινωνιστική, αθεϊστική ή αγνωστικιστική. Ηθική έχουμε από το δεκάλογο του Μωυσή μέχρι την καθηκοντολογία του Κάντ, από τον στωικισμό έως τον ευδαιμονισμό, από τη μαρξιστική πραξιολογία ως τον κώδικα επαγγελματικής δεοντολογίας κάθε κλάδου. Επομένως η θρησκεία διαφοροποιείται από την ηθική, παρότι σχετίζεται μαζί της ιστορικά.

Ανάμεσα στην ηθική και στον ηθικισμό υπάρχει τεράστια διαφορά. Εντελώς άλλο είναι η ηθική ως θεωρία του ήθους και ολότελα διαφορετικό μέγεθος συνιστά ο ηθικισμός ή ο μοραλισμός (ηθικοκρατία, ηθικολογία). Πρόκειται για την απολυτοποίηση της ηθικής και τη μονομέρεια του ήθους. Ηθικισμός είναι η υπερβολή της ηθικής. Όπως η έλλειψή της, συνιστά την ανηθικότητα, την αήθεια, έτσι και η υπερβολή της ηθικής φέρνει στην ηθικολογία.

Αν η ηθική είναι σύμφυτη με τη ζωή, όπως τη περιγράψαμε προηγουμένως, η ηθικοκρατία είναι αντίθετη στη ζωή. Ο ηθικισμός είναι το καρκίνωμα της ηθικής. Το «γράμμα» της ηθικολογίας νεκρώνει το «πνεύμα» της ζωής. Έτσι ο ηθικισμός σκοτώνει το ήθος, επειδή απολιθώνει τη ζωή. Γι' αυτό τελικά η ηθικολογία αναιρεί την ηθική. Άλλο είναι το ηθικό και εντελώς άλλο είναι το ηθικιστικό ή ηθικολογικό.

Η ηθική χρειάζεται. Ο ηθικισμός περισσεύει. Όπως το ήθος είναι απαραίτητο στη ζωή μας, έτσι και η ηθική θεωρία είναι αναγκαία. Όμως η ηθικολογία ως νέκρωση της ζωής είναι περιττή και επιζήμια. Τι κοινό υπάρχει ανάμεσα στο λαό και στο λαϊκισμό, στο έθνος και στον εθνικισμό, στην ευσέβεια και στον ευσεβισμό, στο ήθος και στον ηθικισμό; Κάθε -ισμός είναι η άρνηση του υποτιθέμενου φορέα του: ο ευσεβισμός της ευσέβειας και ο ηθικισμός του ήθους.

Το πιο αποτελεσματικό όπλο εναντίον του ηθικισμού είναι η ηθική. Κάθε τυφλή και αδιαφοροποίητη άρνηση της ηθικής εν ονόματι του ηθικισμού οδηγεί στο μηδενισμό, τον οποίο χρησιμοποιούν οι ηθικολόγοι για να κατασκευάσουν εκ των υστέρων τεχνικά επινοήματα υπέρ του μοραλισμού τους. Μόνο η ηθική μπορεί να ανασκευάσει τον ηθικισμό. Όπως μόνο η λαϊκή ευσέβεια των απλών ανθρώπων με την άδολη πίστη μπορεί να εκτοπίσει τον ευσεβισμό της μικροαστικής θρησκευτικότητας. Όχι μόνο μπορούμε, αλλά οφείλουμε να καλλιεργήσουμε μιαν ηθική ενάντια στον ηθικισμό.

Αν κάποιος μας ρωτήσει πως τέλος πάντων διαχωρίζουμε την ηθική από την ηθικολογία, θα του απαντήσουμε με απλά παραδείγματα. Ο δεκάλογος του Μωυσή είναι ηθική, αλλά ο φαρισαϊσμός είναι ηθικισμός. Το «ού κλέψεις, ου φονεύσεις, ου ψευδομαρτυρήσεις» συνιστούν ηθική. Όταν όμως ο Χριστός θεραπεύει ασθενείς κατά την ημέρα του Σαββάτου, προκαλεί τη δυσφορία των ηθικιστών εκείνου του καιρού για τη δήθεν παραβίαση της ιεράς αργίας. Και η απάντησή Του μένει αποστομωτική: «το Σάββατον δια τον άνθρωπον εγένετο, ούχ ο άνθρωπος δια το Σάββατον» (Μαρκ. 2,27).

Οι φαρισαίοι ηθικολόγοι μέμφονταν τον Ιησού για τις συναναστροφές Του με πόρνες και τελώνες. Ο φιλάργυρος προδότης μαθητής Του «σκανδαλίζεται» που η Μαρία, η αδελφή του νεκροαναστημένου Λαζάρου, περιποιείται τον Ιησού με ακριβά αρώματα, και η πρόφαση του ηθικιστή Ιούδα απέναντι στον ηθικό Ιησού ήταν: «διατί τούτον το μύρον ουκ επράθη τριακοσίων δηναρίων και εδόθη πτωχοίς;» (Ιωαν. 12,5). Όλο το Ευαγγέλιο μπορεί να αναγνωσθεί ως μία διαρκής διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην ηθική και στην ηθικολογία.

Ο ιησουιτισμός του ρωμαικοκαθολικισμού με το δόγμα «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» και την ιεροεξεταστική πρακτική του είναι κλασικό κρούσμα ηθικισμού στο Χριστιανισμό. Τέλος, ο ευσεβισμός του προτεσταντισμού με τον πουριτανισμό, τον πιετισμό και τη βικτωριανή σεμνοτυφία συνιστά το ανώτατο στάδιο του ηθικισμού, το τελευταίο σκαλοπάτι της ηθικολογίας και το έσχατο κατάλοιπο της ηθικοκρατίας σήμερα."

απόσπασμα από το βιβλίο "Ψυχολογία της Θρησκείας (εκδ. Ελληνικά Γράμματα 1996)

* O Μάριος Περικλέους Μπέγζος είναι κοσμήτορα Θεολογικής Σχολής Αθηνών. Γεννήθηκε την 27η Νοεμβρίου 1951 στην Αθήνα, όπου ολοκλήρωσε την εγκύκλια μόρφωσή του (1963-1969).

Περισσότερα στοιχεία του βιογραφικό του δείτε την παρακάτω πηγή.

ΠΗΓΗ: Κυριακή, Ιούνιος 12, 2011, http://www.kalavrytanews.com/2011/06/blog-post_12.html

 Η ώρα της κρίσης – έξι θέσεις για την εξέγερση

Του Στάθη Κουβελάκη*

1. Είναι πλέον σαφές ότι αυτό που άρχισε στις πλατείες στις 25 Μάη είναι μια ποιοτικά καινούργια φάση στον «παρατεταμένο λαϊκό πόλεμο» που άρχισε με την ψήφιση του Μνημονίου. Μια φάση εξεγερσιακή, χαμηλής έντασης προς το παρόν, που μπορεί όμως να αποκτήσει διαφορετικά χαρακτηριστικά όσο πλησιάζει η στιγμή της προβλεπόμενης (με βάση τα ως τώρα δεδομένα) στιγμής της κρίσιμης αναμέτρησης, δηλαδή της ψήφισης του νέου Μεσοπρόθεσμου μνημονίου της κυβέρνησης με την τρόϊκα.

Ήδη μπορούμε να πούμε ότι η ορμητική και παρατεταμένη, αλλά ταυτόχρονα και αδιαμόρφωτη, ή μάλλον «υπό διαμόρφωση», είσοδος του λαϊκού παράγοντα στο προσκήνιο αλλάζει συνολικά τα ως τώρα δεδομένα. Όποια κι αν είναι η έκβαση αυτού του συγκρουσιακού κύκλου, δεν θα υπάρξει επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση, το πολιτικό και κοινωνικό τοπίο έχει αλλάξει ανεπιστρεπτί. Όποια δύναμη δεν είναι σε θέση να το κατανοήσει και να βγάλει τα αναγκαία συμπεράσματα θα σαρωθεί από τις εξελίξεις. Και πρωτ’ απ’ όλες η αριστερά.

2. Η εξέγερση των πλατειών δημιουργεί τις συνθήκες αυτού που ο Γκράμσι χαρακτηρίζει ως «οργανική κρίση», δηλαδή διάρρηξη των παγιωμένων σχέσεων εκπροσώπησης μεταξύ βασικών κοινωνικών ομάδων και των κομματικών τους εκφράσεων και «ξαφνικό πέρασμά τους από την πολιτική παθητικότητα σε με ορισμένη δραστηριότητα και την προβολή διεκδικήσεων, που στο μη-συνεκτικό τους σύνολο αποτελούν μιαν επανάσταση». Η κρίση αυτή γίνεται «κρίση εξουσίας, κι αυτό ακριβώς είναι η κρίση ηγεμονίας ή κρίση του κράτους στο σύνολό του». [1]

Η δράση των μαζών αποτελεί με άλλα λόγια τη δική τους απάντηση, μετωπική και επικεντρωμένη στους χώρους και τα σύμβολα της πολιτικής εξουσίας, στην πρωτοφανή και ολοκληρωτικού χαρακτήρα επίθεση που δέχονται εδώ και ένα χρόνο. Αυτό είναι και το νόημα της ανάγκη άμεσης επανάκτησης της κεντρικότητας του κατ’ εξοχήν αστικού χώρου (δηλαδή των πλατειών) σε πανελλαδική κλίμακα, αρχίζοντας από την «πλατεία των πλατειών», το «Σύνταγμα», απέναντι από το κέντρο της νομοθετικής εξουσίας, ή μάλλον το κέντρο του συστήματος εκπρόσωπησης και νομιμοποίησης του κράτους. Αυτό είναι επίσης και το νόημα του ιδιοποίησης του σημαινόμενου της « δημοκρατίας » όπως επίσης, θα επανέλθουμε σ'αυτό, και των εθνικών αναφορών από τον κόσμο των πλατειών. Η πιο προχωρημένη ωστόσο έκφραση του ξεσηκωμού βρίσκεται αναμφίβολα στην αυτοργάνωση των καθημερινών ανοιχτών συνελεύσεων που, μ'όλα τους τα όρια, συμπυκνώνουν την αντιπαράθεση χώρων, πρακτικών και νοημάτων που συμβολίζει την «ελληνική άνοιξη» του 2011.

3. Αν και αποτελεί τομή, και χωρίς να αποτελεί συνείδηση όλων των συμμετεχόντων, η εξέγερση των πλατειών δεν έρχεται από το πουθενά. Είναι το αποτέλεσμα, με τη θετική και την αρνητική έννοια, της προηγούμενης περιόδου της πολιτικο-κοινωνικής σύγκρουσης. Με τη θετική κατ'αρχήν γιατί είναι σωστή η επισήμανση του Σ. Ελληνιάδη στο προηγούμενο φύλλο του Δρόμου: «η αριστερά, εν ευρεία εννοία, έπαιξε ρόλο προθέρμανσης για την πολιτικοποίηση των ανθρώπων που τώρα κατεβαίνουν στο Σύνταγμα και τις πλατείες. Εκατοντάδες μικρές και μεγάλες κινητοποιήσεις, πολύ πλούσιο έντυπο υλικό, ποικίλες παρεμβάσεις και πάμπολλες συγκρούσεις με την κυβέρνηση και τις δυνάμεις καταστολής καλλιέργησαν το έδαφος για το επόμενο στάδιο κινητοποιήσεων». Ας προσθέσουμε ότι αυτό ισχύει και σε ένα βάθος χρόνου: σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, η μαζική λαϊκή διαμαρτυρία, η εξέγερση και η ίδια η επανάσταση είναι έννοιες με βαθειά λαϊκή νομιμοποίηση, αποτελούν μέρος της ίδιας της «εθνικής αφήγησης» κι όχι μόνο της αριστεράς.

Αλλά υπάρχει και η άλλη πλευρά, η αρνητική. Γιατί είναι βέβαια τα εμφανή όρια καθώς και η αδυναμία των προηγούμενων κινητοποιήσεων και των πολιτικο-συνδικαλιστικών πλαισίων δράσης να σταματήσουν την μνημονιακή λαίλαπα που, σε συνδυασμό με τη ραγδαία επιδείνωση όλων των οικονομικο-κοινωνικών δεικτών και την αναγγελία ενός ακόμη πακέτου βάρβαρων μέτρων, εξηγούν το πέρασμα σε μια διευρυμένη στη σύνθεση και τη δυναμική της μορφή συλλογικής διαμαρτυρίας. Όπως και εξηγούν, σε καθοριστικό βαθμό, τα αντιφατικά χαρακτηριστικά των πρακτικών, διεκδικήσεων και συνθημάτων που βγαίνουν στην επιφάνεια σε μια τέτοια συγκυρία, τον «μη-συνεκτικό» χαρακτήρα της ριζοσπαστικοποίησης των μαζών, και ειδικότερα των μέχρι πρότινος παθητικών τμημάτων τους, στον οποίο αναφέρεται ο Γκράμσι. Αυτό το «μείγμα οργής, αγανάκτησης, «αντιπολιτικών» αντανακλαστικών, προωθημένης αγωνιστικότητας αλλά και ιδεολογικών αντιφάσεων, προχωρημένων πολιτικών συνθημάτων αλλά και γηπεδικών τόνων» σύμφωνα με τις εύστοχες διατυπώσεις του Π. Σωτήρη [2].

4. Η ιδιοποίηση των εθνικών αναφορών και συμβόλων που «μπέρδεψε» αρκετούς στην αριστερά αποκτά μια ιδιαίτερη σημασία γιατί βρίσκεται στο σημείο τομής των προηγούμενων τάσεων. Σίγουρα παραπέμπει στην παρουσία κοινωνικών στρωμάτων ως τώρα αποκομμένων από την εμπειρία συλλογικής οργάνωσης και δράσης, άρα ξένων ως προς τις αναφορές και τα σύμβολα του εργατικού κινήματος και της αριστεράς. Αυτό ακριβώς το γεγονός όμως είναι που υποδηλώνει ότι η πολιτική κρίση έχει πλέον μετατραπεί σε εθνική κρίση αντιπροσώπευσης, σε απονομιμοποίηση των «από πάνω» και ριζική αμφισβήτηση της ικανότητάς τους να διευθύνουν την κοινωνία και να ηγούνται του εθνικού σχηματισμού. Οι ελληνικές σημαίες στις πλατείες σημαίνουν πρώτα και κύρια ότι «η Ελλάδα», δηλαδή «ο λαός της», βρίσκεται εκεί, στις πλατείες και τους δρόμους, έχοντας κάνει απόσχιση από τους θεσμούς και το προσωπικό που υποτίθεται ότι τον αντιπροσωπεύουν και δρούν στο όνομά τους. Σημαίνει επίσης και το πανθομολογούμενο πλέον «ξεπούλημα της χώρας» από αυτούς που έχουν υφαρπάξει τη λαϊκή εντολή, το γεγονός δηλαδή ότι η πολιτική του Μνημονίου δεν είναι μια συνηθισμένη ταξική πολιτική αλλά αναίρεση των ίδιων των θεμελίων του κοινωνικού συμβολαίου, καταβαράθρωση της θέσης της χώρας στο διεθνές πεδίο και αντιδημοκρατική εκτροπή με προφανή τα στοιχεία υποταγής σε εξωγενή (και άκρως αντιδραστικά) κέντρα αποφάσεων.

Αυτό φυσικά σε καμμία περίπτωση δεν αίρει τον ταξικό χαρακτήρα της συντελούμενης αντιπαράθεσης, τον «επικαθορίζει» όμως, προσδίδοντάς του ειδικά χαρακτηριστικά. Για να συγκροτηθεί λοιπόν με μαζικούς όρους μια ταξική πρόταση από τη σκοπιά των εργαζομένων σ'αυτή τη συγκυρία πρέπει να έχει ηγεμονική διάσταση, να συνθέτει, όπως απαιτούσε ο Γκράμσι, την ταξική με την «εθνική-λαϊκή» διάσταση. Να απευθύνεται στη «βαθειά Ελλάδα» που γεμίζει τις πλατείες προτάσσοντας ένα συνολικό σχέδιο που να ανοίγει μια βιώσιμη προοπτική για τη χώρα και για ένα εναλλακτικό μπλοκ εξουσίας με τις δυνάμεις της εργασίας σε ηγετική θέση.

5. Η διπλή οριοθέτηση τόσο από την αφ’ υψηλού θεώρηση της κίνησης των από κάτω όσο και από την «υποταγή στο αυθόρμητο» αποτελεί σήμερα κυριολεκτικά όρο ύπαρξης για την αριστερά. Η αριστερά που δεν είναι διατεθειμένη να ακούσει και να μάθει, άρα και να αλλάξει η ίδια, από την αυθόρμητη κίνηση των «από κάτω» και την αυτενέργειά τους είναι ιστορικά καταδικασμένη. Η αριστερά που αρκείται όμως στο να πλέκει το εγκώμιο αυτής της κίνησης και να καλεί στη διάχυση των οργανωμένων δυνάμεων στο εσωτερικό της αναιρεί τον εαυτό της και αποποιείται τις ευθύνες της. Γιατί η ενοποίηση των ετερογενών τμημάτων των εν κινήσει μαζών (ας πούμε της «κάτω» και της «πάνω» πλατείας Σύνταγματος) είναι κατ’ εξοχήν θέμα πολιτικής, άρα δικό της. Γιατί η κατεύθυνση που μπορεί να πάρει μια πρωτογενής ριζοσπαστικοποίηση ευρύτατων κοινωνικών στρωμάτων είναι περισσότερη από μία, και κρίνεται στο πεδίο της οργανωμένης πολιτικής παρέμβασης. Γιατί όσοι μας καλούν να εκστασιαστούμε μπροστά στο αδιαμεσολάβητο «μεταμοντέρνο πλήθος» ξεχνούν ότι απέναντι υπάρχει ένας αντίπαλος, που διαθέτει ισχυρότατες διαμεσολαβήσεις, ικανότητες σχεδιασμού και πολυάριθμο προσωπικό έτοιμο να τσακίσει τις αντιστάσεις και να διαφυλάξει την εξουσία του. Όπως ξεχνούν ότι αν και μια εξέγερση «από τα κάτω» μπορεί να ρίξει ακόμη και κυβερνήσεις με κοινοβουλευτική-εκλογική νομιμοποίηση (βλέπε Αργεντινάζο), μόνο με αριστερή πολιτική ηγεμονία είναι σε θέση οι λαϊκές δυνάμεις να επιβάλλουν τις δικές τους λύσεις και να αποτρέψουν την ανακύκλωση, έστω και με κάποιες παραχωρήσεις, της προηγούμενης κατάστασης (βλέπε Κίρχνερ).

 6. Από αυτήν την άποψη, και παρά τα σωστά κινηματικά αντανακλαστικά ενός αξιόλογου τμήματός της (κυρίως στη βάση), η ανεπάρκεια της αριστεράς σ’ αυτές τις ιστορικές στιγμές είναι πασιφανής. Και άκρως επικίνδυνη. Το ΚΚΕ κατάφερε να συνδυάσει τον παγιωμένη φοβική στάση απέναντι σε ότι δεν ελέγχει με μια συστημική αντίδραση στο κεντρικό επίδικο της συγκυρίας (έξοδος από το ευρώ) αντάξια αυτής που είχε δείξει το Δεκέμβρη του 2008. Ο χώρος του Σύριζα, χωρίς πολιτική πρόταση και βαθειά διχασμένος σε όλα περίπου τα κομβικά θέματα, ποντάρει στην επικοινωνιακή αντιπολιτευτική του τακτική, στη στοχοποίηση που δέχεται από την κυβέρνηση και τα ΜΜΕ, καθώς και στην φιλική του στάση στο κίνημα, για να αποκομίσει κάποια οριακά οφέλη. Η εξωκοινοβουλευτική αριστερά προφανώς δε διαθέτει την κρίσιμη μάζα και την κοινωνική αγκύρωση για να παίξει έναν ευρύτερο ρόλο.

Και όμως! Πέρα από τον υπάρχοντα κατακερματισμό, μια σειρά από δυνάμεις συγκλίνουν όλο και πιο καθαρά στην μοναδική ριζοσπαστική ατζέντα που έχει αναδείξει εντός της αριστεράς η κρίση του τελευταίου χρόνου. Με αιχμή του δόρατος τη στάση πληρωμών με στόχο τη διαγραφή του χρέους, ή τουλάχιστον του μεγαλύτερου μέρους του, και βασικά συστατικά την έξοδο από την ευρωζώνη, τη ρήξη με την ΕΕ, την εθνικοποίηση των τραπεζών, την αναδιανομή εισοδήματος και πλούτου και τη δημοκρατική επαναθεμελίωση. Η ανοιχτή και ενωτική εμφάνιση αυτών των δυνάμεων, με αυτήν την πρόταση, μπροστά στο λαό αποτελεί επιτακτικό αίτημα της συγκυρίας. Επείγει τη στιγμή ειδικά που εν όψει της ψήφισης του Μεσοπρόθεσμου κρίνεται η συνέχιση και κλιμάκωση της κινητοποίησης.

Η ώρα της κρίσης είναι και η ώρα της απόφασης για μια άλλη αριστερά. Την αριστερά της λαϊκής αντεπίθεσης και της νέας νίκης!

[1].  Α. Γκράμσι, Για τον Μακιαβέλι, Ηριδανός, χ. χ., σ. 95.

[1].   Π. Σωτήρης, «Η εκνευριστική πρωτοτυπία μιας αυθεντικής λαϊκής εξέγερσης» στο www.aristerovima.gr

ΠΗΓΗ: Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Δρόμος της Αριστεράς" το Σάββατο 11 Ιουνίου. Το είδα:  http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=3671:2011-06-10-18-11-49&catid=56:an-aristera&Itemid=285

Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ:

Η εθνική κυριαρχία ενός κράτους, όπως συνήθως αποκαλείται η πλήρης αυτονομία του, είναι δυνατόν να καταλυθεί από αρνητικές εξελίξεις στο εσωτερικό του, χωρίς να είναι απαραίτητη η στρατιωτική εισβολή στην επικράτεια του – Μέρος ΙI

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

Συνέχεια από το Μέρος ΙΙ

ΤΟ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΟ ΕΓΚΛΗΜΑ

Η εκλεγμένη κυβέρνηση μας (ουσιαστικά μη παρεξηγήσιμη αφού θέλει αλλά δεν μπορεί, επιλέγοντας από ανάγκη την πιστή υποταγή της στις εντολές της σκιώδους), στα πλαίσια των ενεργειών εκφοβισμού των Ελλήνων, έδωσε στη δημοσιότητα έναν πενταετή προϋπολογισμό, τον οποίο «βάφτισε» κατά τα marketing-πρότυπα των Η.Π.Α., «μεσοπρόθεσμο σχέδιο».  Ο προϋπολογισμός αυτός έχει, για πρώτη φορά σε παγκόσμια κλίμακα, τρεις διαφορετικές «εκδοχές»:

(α) χωρίς παρεμβάσεις, (β) με παρεμβάσεις, (γ) με παρεμβάσεις και αποκρατικοποιήσεις (όπου με την ειδική λέξη «παρεμβάσεις» υπονοούνται τα νέα φοροεισπρακτικά και λοιπά μέτρα). Χωρίς να αναλωθούμε σε λεπτομέρειες, αφού ο προϋπολογισμός είναι στο σύνολο του φανερά «εκφοβιστικής κατεύθυνσης», με στόχο το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας σε εξευτελιστικές τιμές, καθώς επίσης τη λεηλασία της ιδιωτικής περιουσίας των Ελλήνων, θα αναφερθούμε στα μεγέθη του «χωρίς παρεμβάσεις» – στο «σενάριο βάσης» δηλαδή, όπως ορίζεται χαριτωμένα από τους συνδίκους του διαβόλου (Πίνακας Ι).  

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Βασικά μεγέθη του προϋπολογισμού, χωρίς παρεμβάσεις, σε δις €

Σημείωση: Τα έσοδα καλύπτουν πλήρως τις πρωτογενείς δαπάνες, αυτές δηλαδή χωρίς τους τόκους. Επομένως τόσο οι μισθοί, όσο και οι συντάξεις, δεν πληρώνονται από το δανεισμό μας.  * ΑΕΠ 2009: 235.017  ΑΕΠ 2010: 230.173

** Συμπεριλαμβάνονται στις πρωτογενείς δαπάνες Πηγή: Μεσοπρόθεσμο από 10.06.2011

Όπως συμπεραίνουμε από τον Πίνακα Ι, τα έσοδα θα μειωθούν ελαφρά σε σχέση με το 2011, παρά την άνοδο του ΑΕΠ (!) – για λόγους που είναι δύσκολο να μην θεωρηθούν «γκεμπελικοί». Εάν όμως στα 225 δις € ΑΕΠ τα έσοδα είναι 55,5 δις €, ήτοι 24,66%, τότε αναρωτιέται κανείς γιατί το 2015 θα μειωθούν στο 21,8%; Εάν απλά παραμείνουν ποσοστιαία ως έχουν (χωρίς νέα υφεσιακά μέτρα κλπ.), δεν θα ανέλθουν στα 62 δις €, αντί 54,8 δις που αναφέρει ο προϋπολογισμός; Αυτό δεν θα περιόριζε αυτόματα τόσο τα ελλείμματα, όσο και το χρέος; Περαιτέρω, εάν δεν ληφθούν νέα μέτρα, καθώς επίσης εάν δεν ξεπουληθούν οι κερδοφόρες δημόσιες επιχειρήσεις, δεν θα είναι μεγαλύτερη η αύξηση του ΑΕΠ και των εσόδων (μερίσματα κλπ.); Γιατί λοιπόν το ΑΕΠ στο «μεσοπρόθεσμο», με ή χωρίς «παρεμβάσεις», παραμένει στο ίδιο ύψος; Δεν είναι απλούστατα ντροπή να υποτιμούν οι εισβολείς σε τέτοιο βαθμό τη νοημοσύνη μας; Τέλος, είναι δυνατόν ποτέ να επιβιώσει ένα κράτος πληρώνοντας το 50% των εσόδων του για τόκους, σε τοκογλύφους που δεν θέλουν να περιορίσουν τα κέρδη τους (επιτόκια), αλλά προτιμούν να το λεηλατήσουν;

ΟΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

 Ανεξάρτητα τώρα από τις παραπάνω «εκτροπές» του προϋπολογισμού, οι οποίες είναι κάτι περισσότερο από εκνευριστικές, όσον αφορά τη βασική «σύλληψη» τους, εμείς οφείλουμε να αναλύσουμε οικονομικά, εάν πράγματι η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να εκποιήσει τις δημόσιες επιχειρήσεις της, για να καλύψει τα χρέη της – εάν δηλαδή κάτι τέτοιο θα ήταν πρακτικά ωφέλιμο, παρά το ότι θα ήταν απολύτως αρνητικό για την εθνική μας κυριαρχία, για τη Δημοκρατία, καθώς επίσης για το κοινωνικό κράτος. Καταρχάς λοιπόν, είναι δεδομένο ότι η Ελλάδα είναι εγκλωβισμένη σε μία βαθιά ύφεση – αφενός μεν λόγω της ελλειμματικής διαχείρισης της κρίσης χρέους από τις προηγούμενες κυβερνήσεις της, αφετέρου ένεκα της καταστροφικής πρόκλησης-διαχείρισης της κρίσης δανεισμού, εκ μέρους της παρούσας (άρθρο μας). Τα δραστικά μέτρα λιτότητας δε (μειώσεις δαπανών και μισθών), καθώς επίσης οι υπερβολικές αυξήσεις της φορολογίας, περιορίζουν ακόμη περισσότερο το ΑΕΠ μας – γεγονός που δυσχεραίνει επί πλέον τις προσπάθειες μείωσης των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού και την αποτελεσματική εξυγίανση της οικονομίας μας.

Στα πλαίσια αυτά η «Τρόικα», οι δυτικές δυνάμεις δηλαδή, οι τοκογλύφοι και το ΔΝΤ, θέλουν να μας υποχρεώσουν να εκποιήσουμε τη δημόσια περιουσία μας, υπαγορεύοντας στην κυβέρνηση μας ένα ευρύτατο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων, το οποίο συμπεριλαμβάνει όλες τις κερδοφόρες, κοινωφελείς και μη επιχειρήσεις, καθώς επίσης τεράστιες εκτάσεις γης, άδειες εκμετάλλευσης κερδοφόρων υπηρεσιών, δικαιώματα στο υπέδαφος και πολλά άλλα – έναν κυριολεκτικά τρομακτικό «πίνακα ξεπουλήματος», ο οποίος συνοδεύει το «μεσοπρόθεσμο υποτέλειας και κατοχής» που κατέθεσε η κυβέρνηση. Παράλληλα, επιθυμούν να εγκατασταθούν επίσημα στη χώρα μας, όπως ακριβώς συνέβη στην Τουρκία (1875-1927, 2001 και εντεύθεν), έτσι ώστε να εισπράττουν τα έσοδα από τους φόρους, την ανάπτυξη και τις ιδιωτικοποιήσεις.      

Θεωρητικά τώρα, με την περιουσία του Δημοσίου να υπολογίζεται στα 300-400 δις €, θα μπορούσε να καλυφθεί το δημόσιο χρέος μας, ύψους περίπου 360 δις €, στο μεγαλύτερο μέρος του. Φυσικά το χρέος μίας χώρας μπορεί να αντιπαρατεθεί με τα περιουσιακά στοιχεία της, σε έναν κρατικό Ισολογισμό, όπως έχουμε αναφέρει σε πολλά άρθρα μας – ενώ η αξία των συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων εξαρτάται ουσιαστικά από την απόδοση τους, από την αξιοποίηση και την κερδοφορία τους δηλαδή (κάτι που έχει «αμεληθεί» εγκληματικά από όλες τις μέχρι σήμερα κυβερνήσεις μας, οδηγώντας στην απαξίωση ένα μεγάλο μέρος τους). Όταν όμως πουλάει κανείς περιουσιακά στοιχεία, περιορίζει μεν τα χρέη του στο παρόν, αλλά ταυτόχρονα μειώνει τα έσοδα του στο μέλλον – όπως ακριβώς συμβαίνει και με τις επιχειρήσεις. Για παράδειγμα, εάν η Ελλάδα πουλήσει τη ΔΕΗ, θα εισπράξει σήμερα ένα ποσόν της τάξης των 1,2 δις € (συμμετοχή του δημοσίου κατά 51,5%), αλλά θα χάνει μερίσματα ύψους περί τα 260 εκ. € ετήσια – ενώ η πολυεθνική που θα την εξαγοράσει, θα πληρώνει αφενός μεν λιγότερους φόρους (δια της γνωστής μεθόδου της φοροαποφυγής), αφετέρου θα μειώσει το προσωπικό, επιβαρύνοντας τα δημόσια ταμεία τουλάχιστον με 50-100 εκ. € ετήσια (επιδόματα ανεργίας κλπ.).

Επομένως, παρά το ότι μειώνεται προς στιγμήν το δημόσιο χρέος, επιβαρύνεται στο άμεσο μέλλον ο προϋπολογισμός, τα ελλείμματα του οποίου «εκβάλλουν» ξανά στο χρέος – στην περίπτωση της ΔΕΗ τουλάχιστον με 400 εκ. ετησίως. Από το γεγονός αυτό συμπεραίνεται ότι, τα όποια οφέλη της ιδιωτικοποίησης της θα είναι βραχυπρόθεσμα – ενώ για όλους τους Έλληνες θα σημάνει επί πλέον, σημαντική αύξηση των τιμών ενέργειας (θα διπλασιάζονταν σύντομα, όπως συμβαίνει στη Μ. Βρετανία, στη Γερμανία και αλλού), οπότε μείωση των πραγματικών εισοδημάτων τους. Ταυτόχρονα, οι Πολίτες θα αναγκάζονταν να επιβαρυνθούν στο μέλλον με υψηλότερους φόρους, έτσι ώστε να καλύψουν τα εκλιπόντα έσοδα της ΔΕΗ –παράλληλα με την αδυναμία «εθνικής» ανάπτυξης της οικονομίας, λόγω έλλειψης δικών μας εταιρειών (κάτι που θα επιδείνωνε αναμφίβολα το δείκτη χρέους προς ΑΕΠ).

Το γεγονός αυτό είναι γνωστό στους επενδυτές (αγορές), οι οποίοι βέβαια το λαμβάνουν σοβαρά υπόψη – αξιολογώντας δυσμενέστερα την πιστοληπτική ικανότητα εκείνης της χώρας, η οποία εκποιεί τις δημόσιες επιχειρήσεις της (πόσο μάλλον σε περιόδους ύφεσης και απαξίωσης του χρηματιστηρίου). Οι αγορές λοιπόν θα μας εμπιστεύονταν και θα μας δάνειζαν μόνο εάν θα συνεχίζαμε να έχουμε περιουσία – αρκεί βέβαια να τη διαχειριζόμαστε σωστά και κερδοφόρα, έτσι ώστε να αυξάνεται η «χρηματιστηριακή» της αξία. Αντίθετα, εάν τελικά εκποιήσουμε τη δημόσια περιουσία μας, ειδικά στις σημερινές εξευτελιστικές τιμές (το 30% του ΟΤΕ πουλήθηκε περί τα 4 δις € πριν από μερικά έτη, ενώ το 10% μόλις για 400 εκ. € σήμερα), δύσκολα θα δανειοδοτηθούμε από τις αγορές – παραμένοντας για μεγάλο χρονικό διάστημα στον «ορό του ΔΝΤ». Ολοκληρώνοντας, παρά το ότι αναμφίβολα οι ιδιωτικοποιήσεις των δημοσίων επιχειρήσεων μειώνουν την πολιτική διαφθορά και το πελατειακό κράτος, οι αρνητικές επιπτώσεις τους στην Οικονομία (μακροπρόθεσμα) είναι τεράστιες. Πρόκειται για έμμεσες φορολογικές επιβαρύνσεις, οι οποίες προκαλούν την υποτίμηση της πιστοληπτικής αξιολόγησης των κρατών, ακόμη μεγαλύτερες υφέσεις, καθώς επίσης την απόλυτη εξαθλίωση της μεγαλύτερης μερίδας των εργαζομένων.

Η ΕΛΛΑΔΑ, ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΙ Η ΕΚΤ

Αφού λοιπόν ο μεσοπρόθεσμος προϋπολογισμός που κατέθεσε η κυβέρνηση είναι καταδικασμένος σε αποτυχία, οι ιδιωτικοποιήσεις θα είναι αρνητικές στο μέλλον (αν και την επόμενη τριετία με δυσκολία θα ξεπεράσουν έσοδα ύψους 10 δις €  – ουσιαστικά μόλις τους τόκους ενός εξαμήνου), ενώ οι αγορές το γνωρίζουν επακριβώς, οπότε δεν πρόκειται να τις «ξεγελάσουν» τα «μεσοπρόθεσμα» πυροτεχνήματα της Ελλάδας, τότε γιατί επιμένει η Τρόικα, παρά τις επικίνδυνες αντιδράσεις των Πολιτών; Μήπως επειδή η ελληνική «ασφαλιστική βόμβα μεγατόνων» στα θεμέλια της Ευρωζώνης δεν έχει ακόμη εξουδετερωθεί, μετά από ένα χρόνο, ή λόγω του ότι η ΕΚΤ έχει εκτεθεί πολύ στα Ελληνικά ομόλογα, μετά το συνεχή δανεισμό των τραπεζών μας;   

Επιθυμώντας να αποφύγουμε εκείνες τις υποθέσεις, οι οποίες οδηγούν συνήθως σε εσφαλμένα συμπεράσματα, θέλουμε καταρχήν να επισημάνουμε ότι, δεν είναι πλέον σίγουρη η περαιτέρω δανειοδότηση της Ελλάδας – ειδικά εάν ψηφιστεί το εγκληματικό μεσοπρόθεσμο που της επιβλήθηκε από τη σκιώδη κυβέρνηση της. Κατά την άποψη μας, οι αγορές δεν πρόκειται να το εκτιμήσουν θετικά, αφού θα θεωρήσουν ότι κάτι άλλο κρύβεται πίσω από το συγκεκριμένο «τέχνασμα αποπροσανατολισμού» τους (άρθρο μας). Άλλωστε, η συνεχιζόμενη πώληση των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου τόσο από τις γερμανικές, όσο και από τις γαλλικές τράπεζες, δεν μπορεί να σημαίνει ότι πιστεύουν στη μελλοντική δανειοδότηση της Ελλάδας. Συνεχίζοντας, χωρίς να αναφερθούμε στα τεράστια προβλήματα της Fed, της Τράπεζας της Αγγλίας (BoE) και της Ιαπωνικής κεντρικής τράπεζας (BoJ), τα οποία έχουμε αναλύσει στο παρελθόν, θα περιορισθούμε στην ΕΚΤ.

Σύμφωνα λοιπόν με το Spiegel, στον κατάλογο των εγγυήσεων της ΕΚΤ για την παροχή δανείων, βρίσκει κανείς ένα πορτογαλικό ομόλογο από το 1943, το οποίο οφείλει να πληρωθεί στις 31.12.9999 – σε 8.000 έτη δηλαδή (!). Εν τούτοις, το ομόλογο αυτό είναι πολύτιμο για την κεντρική τράπεζα της Πορτογαλίας, αφού χρησιμεύει σαν εγγύηση στην ΕΚΤ, με βάση την οποία λαμβάνει σήμερα ρευστότητα σε Ευρώ – πόσο μάλλον όταν οι διεθνείς αγορές παροχής δανείων σε τράπεζες της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας, της Ελλάδας, του Βελγίου κλπ. είναι σχεδόν κλειστές, για τις συγκεκριμένες χώρες. Ένα μεγάλο μέρος των εγγυήσεων λοιπόν που κατέχει η ΕΚΤ, είναι «αμφιβόλου αξίας» – αφού ουσιαστικά είναι η «κακή τράπεζα» (bad bank) του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος, έχοντας συγκεντρώσει στα βιβλία της τοξικά ομόλογα «αξίας» πολλών δισεκατομμυρίων. Το ίδιο συμβαίνει φυσικά και στις υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες των χωρών-μελών της Ευρωζώνης, καθώς επίσης στις εμπορικές – ένα πρόβλημα ανυπολόγιστων διαστάσεων για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ειδικότερα, η ΕΚΤ έχει δεχθεί σαν εγγύηση για την παροχή χρημάτων προς τις ευρωπαϊκές τράπεζες, δομημένα ομόλογα (ABS, Asset–Backed Securities), συνολικής «αξίας» 480 δις € – ενώ παράλληλα διαθέτει στα βιβλία της ακόμη 360 δις €, τα οποία έχει εγγράψει σαν «μη χρησιμοποιήσιμα χρηματοπιστωτικά μέσα». Επί πλέον αυτών, έχει στην κατοχή της ομόλογα δημοσίου της Πορτογαλίας, της Ισπανίας, της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Ιταλίας κλπ., «αμφιβόλου αξίας» – παρά το ότι παρέχει στις τράπεζες ρευστότητα χαμηλότερη από την ονομαστική τους αξία. Επίσης, οφείλει στις κεντρικές τράπεζες των πλεονασματικών χωρών (κυρίως στην Bundesbank) τεράστια ποσά, τα οποία δεν θα έπρεπε να χρωστάει (target-2).

Τέλος στα «βιβλία» της ΕΚΤ, στο ενεργητικό της δηλαδή, «εγγράφονται» ακόμη «υποσχετικές οφειλών», τις οποίες έχουν ουσιαστικά «ξεφορτώσει» οι ευρωπαϊκές τράπεζες, ενώ δεν διαπραγματεύονται στην ελεύθερη αγορά. Πρόκειται για τιτλοποιήσεις δανείων, σύμφωνα με τις οποίες, εάν για παράδειγμα χρεοκοπήσει μία γερμανική επιχείρηση παραγωγής εργαλείων, η ΕΚΤ θα πρέπει να απαιτήσει από αυτήν την επιστροφή των δανείων – αφού η ΕΚΤ έχει χρηματοδοτήσει τα δανείστρια γερμανική τράπεζα, μέσω της κεντρικής της, λαμβάνοντας τις απαιτήσεις της γερμανικής τράπεζας σαν εγγύηση(!). Πρόκειται λοιπόν για μία «πιστωτική πυραμίδα» τεραστίων διαστάσεων, τάξης μεγέθους τουλάχιστον 1,5 τρις € (αντίστοιχες «λειτουργούν» από την Fed, από την BoE, από την BoJ κλπ.) η οποία, εάν καταρρεύσει, θα τυλίξει ολόκληρο τον πλανήτη στις φλόγες. Αρκεί να αντιληφθεί κανείς ότι το κεφάλαιο της ΕΚΤ μόλις αυξήθηκε στα 10 δις €, με τις πιστώσεις που παρέχει στο μέγεθος που αναφέραμε (άνω του 1 τρις €), για να καταλάβει το μέγεθος του προβλήματος.  

Στα πλαίσια αυτά είναι εμφανές πως η ελληνική βόμβα είναι πια το μικρότερο πρόβλημα όλων. Αντίθετα, είναι πολύ πιθανόν να «δρομολογηθεί» μεθοδικά η χρεοκοπία της Ελλάδας, εάν αποφασισθεί να χρησιμοποιηθεί η χώρα μας ως θυσία για τον καθησυχασμό, για τον κατευνασμό καλύτερα των αγορών – αφού μόνο τότε θα υποχρεώνονταν οι υπόλοιπες χώρες, μεταξύ των οποίων και οι Η.Π.Α., στην αποδοχή των μέτρων λιτότητας (εάν όχι στην αποκρατικοποίηση της εξουσίας), τα οποία πλέον απαιτούν οι αχόρταγες, δικτατορικές αγορές.      

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Κατά την υποκειμενική μας άποψη, η Ελλάδα δεν έχει απολύτως κανένα λόγο σήμερα να ιδιωτικοποιήσει τη δημόσια περιουσία της – ούτε εθνικό, ούτε οικονομικό, ούτε στρατηγικό, ούτε απλά «βιοποριστικό». Μία ενδεχόμενη αποκρατικοποίηση, σύμφωνα με το «μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα» που κατατέθηκε, αφενός μεν δεν θα χρησίμευε καθόλου στη χώρα μας, αφετέρου θα προκαλούσε ακριβώς το αντίθετο – την ελεγχόμενη χρεοκοπία της, καθώς επίσης την «υποδούλωση» μίας λεηλατημένης πλέον και εξαθλιωμένης χώρας, η οποία θα προσφερόταν ως θυσία στους «Βασιλείς» των αγορών. Χωρίς φυσικά να είμαστε απόλυτοι, εάν δεν διώξουμε άμεσα τους εισβολείς, παρά τα τεράστια προβλήματα που θα αντιμετωπίσουμε στη συνέχεια (η χρεοκοπία, σε συνδυασμό με την απομόνωση, θα ήταν εξαιρετικά οδυνηρές εμπειρίες), δεν πρόκειται να αποφύγουμε το μοιραίο – τη «λογική» δηλαδή της «στυμμένης λεμονόκουπας».   

Αντίθετα μάλιστα, εάν αναλάβουμε όλοι μαζί το ρίσκο, παραμένοντας φυσικά στη ζώνη του Ευρώ, αλλά χωρίς να εγκαταλείψουμε το μέλλον της πλούσιας, πολλαπλά προικισμένης χώρας μας στα χέρια μίας κυβέρνησης που μάλλον «θέλει, αλλά δεν μπορεί», έχουμε κάποιες αμυδρές ελπίδες ελεύθερης επιβίωσης – έστω και με χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο, για κάποια χρόνια. Άλλωστε, “δεν πρέπει ποτέ να αφήνει κανείς να συνεχίζεται μία ανωμαλία για να αποφύγει τον πόλεμο, επειδή δεν τον αποφεύγει τελικά, αλλά μόνο αλλάζουν οι συνθήκες προς όφελος των αντιπάλων του” (N.Machiavelli).

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 12. Ιουνίου 2011, viliardos@kbanalysis.com      

* Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχει εκδώσει πρόσφατα το βιβλίο «Η κρίση των κρίσεων», το οποίο περιλαμβάνει επιλεγμένα οικονομικά άρθρα του 2009.

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2364.aspx

Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ:

Η εθνική κυριαρχία ενός κράτους, όπως συνήθως αποκαλείται η πλήρης αυτονομία του, είναι δυνατόν να καταλυθεί από αρνητικές εξελίξεις στο εσωτερικό του, χωρίς να είναι απαραίτητη η στρατιωτική εισβολή στην επικράτεια του – Μέρος Ι

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

Η χώρα μας βρίσκεται ακόμη μία φορά στο μάτι του κυκλώνα – επίσης, «η μάχη των μαχών» με στόχο την επικράτηση του νεοφιλελεύθερου δόγματος στην Ευρώπη, φαίνεται ότι θα διεξαχθεί εντός των συνόρων της. Ειδικότερα, η Ελλάδα είναι ίσως η μοναδική χώρα που «αμύνεται» ακόμη σθεναρά, έχοντας αφενός μεν τη σημαντικότερη αναλογικά δημόσια περιουσία μεταξύ των χωρών της δύσης, αφετέρου τον «ιό της ελευθερίας» στο DNA της. Επομένως, τόσο τα διλήμματα που θα τοποθετηθούν στους Έλληνες, όσο και οι εκβιασμοί που θα ασκηθούν (άρθρο μας), θα κλιμακώνονται διαρκώς – ενώ εμείς δεν πρέπει να υποτιμάμε, αλλά ούτε και να υπερτιμάμε τις δυνατότητες μας. 

Οφείλουμε δε σε κάθε περίπτωση να θυμόμαστε ότι, το πρόβλημα της χώρας μας δεν λύνεται με τον επί πλέον δανεισμό της – με ή χωρίς τη συμμετοχή των ιδιωτών (τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία κλπ.). Εάν δεν ανταλλάσσουμε, εάν δεν εξοφλούμε δηλαδή σταδιακά τα παλαιά δάνεια μας με καινούργια, χαμηλού επιτοκίου, αφού οι τόκοι είναι το βασικότερο πρόβλημα μας (σύντομα θα πλησιάσουν το 50% των εσόδων του προϋπολογισμού), δεν θα κερδίσουμε τον πόλεμο.

Εκτός αυτού, εάν δεν επιλυθούν παράλληλα τα βασικά προβλήματα της οικονομίας μας (αρνητικό ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών, μη λειτουργικός δημόσιος τομέας, καταπολέμηση της διαφθοράς, περιορισμός της γραφειοκρατίας, ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, κρατικοποίηση της κεντρικής τράπεζας κλπ.), δεν πρόκειται ποτέ να βγούμε από το τέλμα. Σε σχέση τώρα με το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων, τις οποίες προσπαθούν να μας επιβάλλουν με κάθε τρόπο, τα εξής:              

Η ΕΘΝΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

“Στόχος οφείλει να είναι η απόλυτα ισορροπημένη σχέση μεταξύ του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα μίας χώρας, έτσι ώστε να προστατεύεται η αυτονομία του κράτους για την ασφάλεια των Πολιτών του – οι οποίοι το εμπιστεύθηκαν, αναθέτοντας τη δημόσια διοίκηση στους Θεσμούς του. Η εθνική κυριαρχία ενός κράτους, όπως συνήθως αποκαλείται η πλήρης αυτονομία του, είναι δυνατόν να καταλυθεί από αρνητικές εξελίξεις στο εσωτερικό του, ιδίως δε στην οικονομία του – χωρίς να είναι απαραίτητη η στρατιωτική εισβολή στην «επικράτεια» του”.

Το παραπάνω κείμενο, ελαφρά διαμορφωμένο, προέρχεται από έναν πολύ γνωστό Γερμανό νομικό, ο οποίος είναι ταυτόχρονα μέλος του συνταγματικού δικαστηρίου της χώρας του. Ο καθηγητής συμπληρώνει έμμεσα ότι, η Γερμανία είναι πλέον αντιμέτωπη με ένα τεράστιο πρόβλημα, έχοντας εκποιήσει το μεγαλύτερο μέρος της δημόσιας περιουσίας της – γεγονός που ήδη πληρώνουν ακριβά οι Πολίτες της, μέσω της αυξημένης φορολόγησης τους, καθώς επίσης της συνεχούς μείωσης της κοινωνικής πρόνοιας, σε συνδυασμό με τη σταδιακή υποβάθμιση των υπηρεσιών στην Παιδεία, στην Υγεία και αλλού.

Από τις διαπιστώσεις αυτές συμπεραίνουμε ότι, η λειτουργία των επιχειρήσεων με αποκλειστικό στόχο το κέρδος, η οποία είναι χωρίς καμία αμφιβολία «θεμιτή» για τον ιδιωτικό τομέα, δεν μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλη για εκείνους τους τομείς, οι οποίοι αφορούν το σύνολο μίας κοινωνίας – για τους κοινωφελείς. Οι «περιοχές» αυτές οφείλουν να λειτουργούν από το Δημόσιο μίας χώρας, με στόχο τη φροντίδα των Πολιτών της και όχι το κέρδος.

Η σημερινή εξέλιξη λοιπόν, η απαίτηση δηλαδή της ιδιωτικοποίησης όλων των κλάδων της οικονομίας μίας χώρας, στην οποία συνηγορούν τόσο η ΕΕ, όσο και οι τρεις βασικοί διεθνείς οργανισμοί (ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα, Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου), είναι σε πλήρη αντίθεση με τα συμφέροντα της πλειοψηφίας των Πολιτών. Ειδικότερα, εάν το κράτος «αποσυρθεί» τόσο από την ιδιοκτησία, όσο και από τη διαχείριση των κοινωφελών επιχειρήσεων, χάνει μεταξύ άλλων τη δυνατότητα του να ασκεί Πολιτική. Δηλαδή, δεν είναι πλέον η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση αυτή η οποία δίνει τις κατευθύνσεις, διαμορφώνει και αναπτύσσει την κοινωνία, αλλά οι ιδιώτες – οι οποίοι ουσιαστικά διοικούν απολυταρχικά, χωρίς να λογοδοτούν στους Πολίτες, με αποκλειστικό στόχο το κέρδος.

Σαν έμμεσο επακόλουθο των ιδιωτικοποιήσεων, το κράτος αδυνατεί πλέον να επιβάλλει μία δίκαιη αναδιανομή των εισοδημάτων και να κατευθύνει την Οικονομία επειδή, μεταξύ άλλων, δεν μπορεί να τοποθετήσει τις εταιρείες του ή τη Ζήτηση των απασχολουμένων του «στη ζυγαριά» – εκτός του ότι γίνεται ταυτόχρονα «εκβιάσιμο», εκ μέρους του Καρτέλ.

Για παράδειγμα, θα μπορούσαν οι ιδιώτες στον τομέα της ενέργειας, να διατηρήσουν χαμηλή τεχνητά την προσφορά (όπως συνέβη στην Καλιφόρνια), έτσι ώστε να αυξήσουν τις τιμές – με δυσμενέστατα αποτελέσματα τόσο για το δημόσιο, όσο και για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις ή τα νοικοκυριά. Το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί με την ύδρευση, με τα λιμάνια, με τις δημόσιες συγκοινωνίες και με τις επικοινωνίες. Στην περίπτωση αυτή, είναι προφανώς αδύνατον να μιλάει κανείς για «αυτονομία» του κράτους – πόσο μάλλον για εθνική κυριαρχία, ειδικά όταν οι ιδιώτες-επιχειρηματίες είναι ξένες πολυεθνικές. Ένα δεύτερο, γνωστό σε όλους μας παράδειγμα, είναι οι ιδιωτικές αμερικανικές εταιρείες αξιολόγησης – οι τρεις πανίσχυρες «αδελφές». Εάν οποιοδήποτε κράτος, συμπεριλαμβανομένων των Η.Π.Α., της Γαλλίας και της Γερμανίας, αρνηθεί να ακολουθήσει τις εντολές τους, έρχεται αντιμέτωπο με την υποτίμηση της πιστοληπτικής του ικανότητας – η οποία επιβαρύνει με  δισεκατομμύρια επί πλέον τόκους τον προϋπολογισμό του.   

Συμπερασματικά λοιπόν, από την πλευρά του εκάστοτε Συντάγματος θα έπρεπε να μην επιτρέπεται οτιδήποτε μπορεί να αμφισβητήσει την αυτοδυναμία, την εθνική κυριαρχία καλύτερα ενός κράτους, από όπου και αν αυτό προέρχεται. Επομένως, οφείλει να απαγορεύεται συνταγματικά η ιδιωτικοποίηση των κοινωφελών επιχειρήσεων, η οποία ουσιαστικά ισοδυναμεί με την εκχώρηση της αυτονομίας του κράτους στους ιδιώτες – με την αποκρατικοποίηση της εξουσίας και με την κατάλυση της Δημοκρατίας. 

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

Ο ορισμός «ιδιωτικοποίηση» υιοθετήθηκε ουσιαστικά μετά τις βρετανικές εκλογές του 1979 και την εκλογή της M.Thatcher – η οποία έθεσε σε λειτουργία ένα ευρύτατο πρόγραμμα «εκποίησης» των δημοσίων επιχειρήσεων της χώρας της, «κατατροπώνοντας» τα εργατικά συνδικάτα.

Παρά το ότι όμως τα αποτελέσματα των ενεργειών της Βρετανίδας πρωθυπουργού οδήγησαν αρχικά την οικονομία της χώρας της σε μεγάλη ανάπτυξη, η μετέπειτα υπερχρέωση της (το συνολικό χρέος της Μ. Βρετανίας σήμερα, δημόσιο και ιδιωτικό, υπερβαίνει το 500% του ΑΕΠ της) απέδειξε ότι, οι ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι συνώνυμες με τη μακροπρόθεσμη ευημερία. Οι αποκρατικοποιήσεις τώρα, με την ευρύτερη έννοια τους, διαχωρίζονται στους εξής υποτομείς:     

(α)  Υλική ιδιωτικοποίηση: Αφορά την εκχώρηση των συμμετοχών του κράτους σε επιχειρήσεις, οι οποίες είναι ουσιαστικά δημόσιες (ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ κλπ.). Εάν το κράτος πουλήσει το σύνολο των εταιρικών μεριδίων του, το 100% δηλαδή, τότε αναφερόμαστε σε μία πραγματική ιδιωτικοποίηση ή σε μία ιδιωτικοποίηση με τη στενή έννοια του όρου. Στην περίπτωση αυτή είναι εμφανές ότι δεν αναφερόμαστε στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας, αλλά στην εκποίηση της.

(β) Φιλελευθεροποίηση: Εδώ εννοούμε «αναδιαρθρώσεις» και ευρύτερες αλλαγές στους τομείς των έργων υποδομής. Η αποκλειστική χρήση εκ μέρους του δημοσίου των μονοπωλιακών υποδομών, των δικτύων καλύτερα (τραίνα, ύδρευση, τηλεπικοινωνίες, ηλεκτρισμός), εκχωρείται και στους ιδιώτες – οι οποίοι ανταγωνίζονται τις, επίσης από το δημόσιο παρεχόμενες, υπηρεσίες, χωρίς να τους ανήκουν τα δίκτυα. Πρόκειται λοιπόν για την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας από τους ιδιώτες, χωρίς να απαιτείται η εκποίηση της.

(γ)  Οργανωτική ιδιωτικοποίηση: Έτσι ορίζονται όλες εκείνες οι στρατηγικές, οι οποίες υιοθετούνται για την αύξηση της παραγωγικότητας, καθώς επίσης για τη μείωση του κόστους των δημοσίων επιχειρήσεων – οι οποίες διευθύνονται από το δημόσιο, αλλά με ιδιωτικοοικονομικά πλέον κριτήρια. Η οργανωτική αυτή αλλαγή, η οποία θεωρείται ως ο ιδανικός τρόπος «ιδιωτικοποίησης», μπορεί να επιτευχθεί, χωρίς να απαιτηθεί η ενοικίαση των δικτύων, η χρήση τους από ιδιώτες ή η πώληση των κρατικών επιχειρήσεων. Εδώ αναφερόμαστε προφανώς στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας, από το ίδιο το Δημόσιο.   

Οι υπερασπιστές των ιδιωτικοποιήσεων

Συνεχίζοντας, η «ορθότητα» της πολιτικής των ιδιωτικοποιήσεων τεκμηριώνεται εκ μέρους των υπερασπιστών της από την πεποίθηση τους ότι, το μερίδιο του δημοσίου οφείλει να περιορίζεται, προς όφελος του ιδιωτικού τομέα, επειδή ο τελευταίος (ιδιώτες) είναι πιο αποτελεσματικός. Σύμφωνα με πολλούς από αυτούς, η ιδιωτικοποίηση μπορεί τότε μόνο να είναι επιτυχημένη, όταν το κράτος ορίζει τους κανόνες, επιβλέπει την πιστή εφαρμογή τους και εγγυάται τον ανταγωνισμό. Από την πλευρά αυτή, θεωρείται μάλλον αδιανόητη η αντικατάσταση των κρατικών μονοπωλίων από ιδιωτικά μονοπώλια τα οποία, μεταξύ άλλων, έχουν μοναδικό σκοπό το κέρδος. Επομένως, το κράτος πρέπει να φροντίζει για τη διατήρηση ενός λειτουργικού ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων, τις οποίες «εκχωρεί» σε ιδιώτες. Εάν όμως το κράτος ιδιωτικοποιεί τις επιχειρήσεις επειδή δεν έχει την ικανότητα να τις διαχειριστεί σωστά, τότε πως είναι δυνατόν να δεχθούμε ότι μπορεί να τις ελέγχει; Από την άλλη πλευρά, ιδίως όσον αφορά τις μεγάλες επιχειρήσεις (ΔΕΗ, ΟΤΕ κλπ.), δεν είναι αυτονόητο το ότι μπορούν να εξαγοραστούν, λόγω κόστους, κεφαλαιακών και λοιπών αναγκών, μόνο από τις υπερμεγέθεις πολυεθνικές, οι οποίες συνήθως δημιουργούν ολιγοπώλια; Αυτό δεν έχει αποδειχθεί στη Γερμανία, στη Μ. Βρετανία, στις Η.Π.Α. και αλλού;

Οι αντίπαλοι των ιδιωτικοποιήσεων

Οι αντίπαλοι τώρα των ιδιωτικοποιήσεων (Attac κλπ.), έχουν την πάγια άποψη ότι, δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε τους τομείς της «δημόσιας φροντίδας» (Παιδεία, Υγεία, Συγκοινωνίες, Λιμάνια, Ενέργεια και Ύδρευση) στον ιδιωτικό τομέα, επειδή εξυπηρετούν ανάγκες, οι οποίες ευρίσκονται σε αντίθεση με τους κανόνες λειτουργίας της ελεύθερης αγοράς – οπότε δεν μπορούν να διαχειρίζονται με κριτήρια απόδοσης, αλλά ούτε και να αξιολογούνται με γνώμονα το κέρδος. Για παράδειγμα, εάν οι ζημιογόνες συγκοινωνίες της Ελλάδας πωλούνταν σε ιδιώτες, η πρώτη ενέργεια των νέων ιδιοκτητών τους θα ήταν η αύξηση των εισιτηρίων, αδιαφορώντας για το «κοινωνικό κόστος», έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η κερδοφορία τους – ενώ ενδεχομένως θα απαιτούσαν ταυτόχρονα την κρατική επιδότηση τους (οπότε θα συνέχιζαν να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό, αλλά με διαφορετικό τρόπο, μη αντιληπτό από τους Πολίτες).      

Οι εμπειρίες των ιδιωτικοποιήσεων

Περαιτέρω, οι μέχρι σήμερα εμπειρίες από την ιδιωτικοποίηση των κοινωφελών επιχειρήσεων, έχουν αποδείξει ότι, αφενός μεν το Δημόσιο συνεχίζει να υπερχρεώνεται (Η.Π.Α., Μ. Βρετανία, Γερμανία κλπ.), αφετέρου οι υπηρεσίες των ιδιωτών γίνονται πολύ πιο ακριβές, ενώ καταλύεται σταδιακά το κοινωνικό κράτος – μέχρι εκείνη τη στιγμή που ολοκληρώνεται η αποκρατικοποίηση της εξουσίας, εκ μέρους των πολυεθνικών και των διεθνών τοκογλύφων.

Εκτός αυτού τόσο στη Γερμανία (η οποία προσπαθεί πια να επανακρατικοποιήσει επιχειρήσεις ηλεκτρικής ενέργειας), όσο στην Αυστρία ή στη Μ. Βρετανία, η οποία ιδιωτικοποίησε τα πάντα, οι εμπειρίες δεν είναι οι καλύτερες (στην υπερχρεωμένη Ιαπωνία επίσης, ειδικά μετά την καταστροφή της Fukushima, την  οποία προκάλεσε η ιδιωτική Tepco).  Ειδικότερα, η ιδιωτικοποίηση των βρετανικών σιδηροδρόμων αφενός μεν είχε σαν αποτέλεσμα να πληρώνει πολύ περισσότερα ο Βρετανός φορολογούμενος, αφετέρου οδήγησε σε βαριά ατυχήματα και εκτροχιασμούς τραίνων, επειδή οι ενέργειες συντήρησης του δικτύου ήταν ελλιπείς, για λόγους κόστους και απόδοσης (το ίδιο ουσιαστικά έγινε και στην Ιαπωνία). Έτσι λοιπόν, η Μ. Βρετανία αναγκάσθηκε να αγοράσει ξανά το δίκτυο από τους ιδιώτες – γεγονός που σε τελική ανάλυση της κόστισε πολλαπλάσια.

Κλείνοντας, η άμεση Δημοκρατία της Ελβετίας έχει αποφύγει εντελώς αυτές τις παγίδες, επειδή αφενός μεν δεν έχει ιδιωτικοποιήσει καμία δημόσια επιχείρηση της, αφετέρου έχει επιλέξει την αναδιοργάνωση τους με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια («οργανωτική ιδιωτικοποίηση») – εμπιστευόμενη τη διαχείριση και την ιδιοκτησία τους στα καντόνια και στις κοινότητες της, στους Πολίτες της.  Το γεγονός αυτό τεκμηριώνει πως δεν είναι «αξιωματικά» ανίκανος, δεν είναι εκ φύσεως δηλαδή ανεπαρκής ο εκάστοτε κρατικός μηχανισμός. Ανίκανες και ανεπαρκείς μπορεί να είναι κάποιες κυβερνήσεις, οι οποίες στελεχώνονται με διεφθαρμένους πολιτικούς – οι οποίοι δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες δεξιότητες. Σε καμία περίπτωση λοιπόν η Πολιτική εν γένει, η οποία είναι η μοναδική προστασία μας απέναντι στην οικονομική εξουσία. Τέλος, με κριτήριο την Ελβετία συμπεραίνεται ότι, η Άμεση Δημοκρατία δεν ταιριάζει με τις αποκρατικοποιήσεις, οι οποίες ουσιαστικά εμποδίζουν την επικράτηση της.   

Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 12. Ιουνίου 2011, viliardos@kbanalysis.com      

* Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχει εκδώσει πρόσφατα το βιβλίο «Η κρίση των κρίσεων», το οποίο περιλαμβάνει επιλεγμένα οικονομικά άρθρα του 2009.

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2364.aspx

Συνέχεια στο Μέρος ΙΙ

Πτώχευση βήμα – βήμα

Του Δημήτρη Καζάκη*

Μήπως ήρθε η ώρα για την πτώχευση της Ελλάδας; Αυτό φαίνεται να συζητούν στα επιτελεία της ευρωζώνης σε συνεργασία με τις μεγαλύτερες τράπεζες και επενδυτικά κεφάλαια. Τι σημαίνει τεχνική πτώχευση; Ο Γιώργος Κοφινάκος της Enolia Premium Capital έγραψε πρόσφατα στην «Ισοτιμία» (2.6):

«Το να γίνει μία αναδιάρθρωση χρέους λέγοντας ‘‘Κύριοι, δεν έχουμε να πληρώσουμε, σας δίνουμε π.χ. μόνο το 50%’’, φαίνεται πολύ καλό στα χαρτιά. Όμως θα καταστήσει χειρότερα τα πράγματα για την οικονομία μακροπρόθεσμα. Θα περάσουν δεκαετίες για να καταφέρει πάλι η Ελλάδα να εμπνεύσει εμπιστοσύνη στο εξωτερικό και να αντλήσει πάλι χρηματοδότηση από τις αγορές.

Αν φθάσουμε στο αμήν, η έσχατη λύση θα ήταν το λεγόμενο τεχνικό default (τεχνική χρεοκοπία): να δώσεις στον πιστωτή, ειδικά σ’ αυτόν που κατέχει ομόλογα διάρκειας έως πέντε ετών, την επιλογή ανταλλαγής με πιο μακροπρόθεσμα ομόλογα που θα συνοδεύονται από πιο ελκυστικούς όρους. Αυτό, για να μεταφέρεις την πίεση των δόσεων του χρέους στο μέλλον. Για να ξεκινήσει βέβαια μία τέτοια διαδικασία θα πρέπει να καταλαγιάσουν τα πράγματα στις αγορές».

Τοκογλυφική «μηχανή»

Το πρώτο μέρος του ισχυρισμού του κ. Κοφινάκου δεν πρέπει να το πάρετε στα σοβαρά. Διότι πολύ απλά δεν επιβεβαιώνεται από τη διεθνή εμπειρία. Ακόμη και υπό συνθήκες της πιο ολοκληρωτικής πτώχευσης, ή μονομερούς διαγραφής του δημόσιου χρέους μιας χώρας, ποτέ αυτή η χώρα δεν αποκλείστηκε από τις διεθνείς αγορές και τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις. Το τονίζουμε: ποτέ!

Ενώ ως προς τις διεθνείς αγορές κεφαλαίου, δηλαδή τους διεθνείς τοκογλύφους των επενδυτικών κεφαλαίων και τραπεζών, το μέγιστο του αποκλεισμού μιας πτωχευμένης χώρας, ή μιας χώρας που αρνείται να πληρώσει τα χρέη της, δεν ξεπερνά την τριετία ή τετραετία.

Βέβαια, το ουσιαστικό ερώτημα είναι άλλο: Γιατί θα πρέπει η χώρα να βγει ξανά στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου; Γιατί πρέπει να προσφεύγει σε διαρκή δανεισμό; Είναι φυσιολογικό κάτι τέτοιο; Όχι βέβαια.

● Ο δανεισμός από τις διεθνείς αγορές δεν είναι μια φυσιολογική ανάγκη για ένα κράτος ή μια οικονομία.

● Ο δανεισμός είναι οργανική ανάγκη εκείνων που κατέχουν τα δανείσιμα κεφάλαια.

● Ο δανεισμός δεν είναι προϊόν των δανειακών αναγκών του κράτους, αλλά της διαθεσιμότητας τεράστιων μαζών δανείσιμου κεφαλαίου. Γι’ αυτό και η παγκόσμια οικονομία έχει ανάγκη τις ελλειμματικές οικονομίες και τα κράτη. Όσο υπάρχουν διεθνείς τράπεζες και επενδυτικά κεφάλαια που βγάζουν τεράστια κέρδη από τον δανεισμό κρατών και οικονομιών, τόσο θα υπάρχουν ελλειμματικές οικονομίες και κράτη που θα προστρέχουν στον δανεισμό.

Η αλήθεια είναι ότι ο δημόσιος δανεισμός από τις διεθνείς αγορές αποτελεί το καταφύγιο μιας διεφθαρμένης διακυβέρνησης η οποία αναζητά μέσω των τοκογλύφων να καλύψει τις μαύρες τρύπες που δημιουργεί με τις πολιτικές της. Κι όχι μόνο αυτό. Αποτελεί ταυτόχρονα τον πιο προσφιλή τρόπο εξαγοράς πολιτικών και κρατών από τις δυνάμεις της αγοράς με κύριο σκοπό την κερδοσκοπία με τα δημόσια ελλείμματα, τα έργα, τις προμήθειες και τη δημόσια περιουσία.

Αυτοί είναι οι λόγοι που ιστορικά στη δημοσιονομική θεωρία, ο δημόσιος δανεισμός με προσφυγή στις διεθνείς αγορές αποτελούσε έναν από τους πλέον επαχθείς τρόπους χρηματοδότησης ενός κράτους και της οικονομίας του. Χώρες όπως η Ελλάδα, που είναι καταδικασμένες να χρηματοδοτούνται από το εξωτερικό και κυρίως με δάνεια, δεν μπορούν να ελπίζουν παρά μόνο σε απανωτές χρεοκοπίες. Όπως αυτές που έχουν συσσωρευτεί σ’ ολόκληρη την ιστορία του ελληνικού κράτους.

Πρακτική της διαφθοράς

Ο πατέρας της δημόσιας οικονομικής στην Ελλάδα, ο καθ. Α. Ανδρεάδης, έλεγε πώς η «ιστορία της Ελλάδας είναι η ιστορία των χρεών της και των χρεοκοπιών της». Κι αυτό γιατί υπήρχαν πάντα πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες που θεωρούσαν τον δανεισμό, κυρίως από το εξωτερικό, ως μονόδρομο. Φυσικά το έκαναν προς όφελος μιας απόλυτα διεφθαρμένης οικονομικής και πολιτικής ολιγαρχίας που κυβερνά αυτόν τον τόπο από ιδρύσεως ελληνικού κράτους.

Αυτή η ολιγαρχία εξασφάλιζε πάντα, όπως έγραφε ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Άγγελος Αγγελόπουλος, ώστε «το μεγαλύτερον μέρος του προϊόντος των συναπτομένων δανείων διετίθετο δια την εξόφλησιν των οφειλομένων τοκοχρεωλυσίων, δια την πληρωμήν μεσιτειών και προμηθειών, το δε εναπομένον εσπαταλάτο δια διαφόρους σκοπούς, χωρίς μάλιστα να ερωτάται η χώρα η οποία συνήπτε τα δάνεια και η οποία αναλάμβανε την υποχρέωσιν της τοκοχρεωλυτικής εξοφλήσεως τούτων». Το ίδιο συμβαίνει μέχρι σήμερα.

Αυτός είναι ο λόγος που δεν αρκεί να ξεμπερδέψουμε με το δημόσιο χρέος. Δεν αρκεί να σταματήσουμε να πληρώνουμε τη διεθνή τοκογλυφία. Πρέπει πάση θυσία να αποτρέψουμε την προσφυγή σε νέο διεθνή δανεισμό. Κι αυτό μπορεί να γίνει μόνο με δυο τρόπους:

● Αφενός, με τη θεσμοθέτηση στα πλαίσια ενός ριζικά νέου δημοκρατικού Συντάγματος, που έχει ανάγκη ο τόπος και ο λαός, της ρητής απαγόρευσης σε κάθε μελλοντική κυβέρνηση να καταφεύγει σε δανεισμό από τις διεθνείς αγορές κεφαλαίου.

● Αφετέρου, με την παραγωγική ανασυγκρότηση της ελληνικής οικονομίας στη βάση της οικονομικής αυτοδυναμίας με την κινητοποίηση και την ορθολογική αξιοποίηση των εσωτερικών πόρων, κοινωνικών και φυσικών, για μια ισορροπημένη ανάπτυξη προς όφελος της μεγάλης πλειοψηφίας του λαού. Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα που μπαίνει σήμερα μπροστά μας.

Φυσικά, όποιος διακατέχεται από την ιδεολογία της Ψωροκώσταινας ή της μικρής Ελλαδίτσας, που δήθεν δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα μόνη της, δηλαδή χωρίς να είναι υπόδουλη ή υποτελής, τότε είναι φυσικό όλα αυτά να φαντάζουν εξωφρενικά. Δεν πειράζει. Η εμπειρία διδάσκει.

● Θυμηθείτε όλους αυτούς που σας λένε σήμερα ότι η Ελλαδίτσα δεν μπορεί μόνη της να βρει τη λύση, ότι αν φύγουμε από το ευρώ και φέρουμε εθνικό νόμισμα θα έρθει η καταστροφή.

● Θυμηθείτε τους και όταν τους αμέσως επόμενους μήνες η χώρα θα βιώνει τον χειρότερο εφιάλτη που πέρασε ποτέ στην ιστορία της, αναζητήστε τους. Κι όταν τους βρείτε, αν τους βρείτε και δεν την έχουν κοπανήσει για Βρυξέλλες, Βερολίνο, Παρίσι ή αλλού ακόμη πιο μακριά, δώστε τους να καταλάβουν με έμπρακτο τρόπο τι σημαίνει να σε δουλεύουν ψιλό γαζί.

Γιατί αυτό κάνουν. Δουλειά τους είναι να περιφρουρήσουν πάση θυσία τα κεκτημένα των τοκογλύφων, των τραπεζιτών και του πολιτικού προσωπικού. Κι αυτά είναι η χρηματιστική προσάρτηση της Ελλάδας, καθώς και η αφομοίωσή της μέσα στον πιο αντιδραστικό οργανισμό που έχει δημιουργηθεί επί ευρωπαϊκού εδάφους από την εποχή του Χίτλερ, την ΟΝΕ με το ευρώ και την Ε.Ε.

Τεχνητή χρεοκοπία

Ωστόσο, την τεχνητή χρεοκοπία στην οποία αναφέρεται ο κ. Κοφινάκος δεν πρέπει να την πάρουμε αψήφιστα. Η λογική της έγκειται στη θεωρητική δυνατότητα να ανταλλάξει το κράτος τα παλιά ομόλογα που έρχονται στη λήξη τους με νέα ομόλογα μακρύτερης διάρκειας.

Αυτή η τακτική εξασφαλίζει, πάντα στη θεωρία, μια ανάσα για μερικά χρόνια. Αρκεί να συντρέχουν δυο παράγοντες: Από τη μια, να περιληφθεί ικανός αριθμός ληξιπρόθεσμων ομολόγων. Κι από την άλλη, να δεχτούν την όλη διαδικασία οι κάτοχοι αυτών των ομολόγων. Φυσικά, για να γίνει αυτό το δεύτερο, θα πρέπει οι όροι αντικατάστασης με νέα ομόλογα να είναι ιδιαίτερα ελκυστικοί. Αν σκεφτεί κανείς ότι την επόμενη πενταετία λήγουν πάνω από 184 δισ. ευρώ σε κρατικά ομόλογα, τότε μπορούμε να αντιληφθούμε ότι για να γίνει κάτι τέτοιο θα πρέπει να υπάρξει ένα megaswap τέτοιου μεγέθους που δεν ξανάγινε στην ιστορία της αναδιάταξης χρέους μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο; Στα χαρτιά ναι. Με την προϋπόθεση ότι η κυβέρνηση εξασφαλίζει όρους για τα νέα ομόλογα ιδιαίτερα επικερδείς και ελκυστικούς για τους κατόχους των παλιών ομολόγων. Η Αργεντινή που επιχείρησε ένα ανάλογο megaswap κρατικών ομολόγων, αξίας σημαντικά χαμηλότερης από αυτήν που καλείται η Ελλάδα να επιχειρήσει, αύξησε την απόδοση των νέων ομολόγων τουλάχιστον κατά 28%. Και πάλι δεν τα κατάφερε. Οι αγορές δεν ανταποκρίθηκαν και το καλοκαίρι του 2001 η Αργεντινή πτώχευσε επίσημα.

Μπορεί να συμβεί κάτι ανάλογο και στην Ελλάδα; Είναι το πιο πιθανό. Η ίδια η διαδικασία αντικατάστασης θα πάρει πάρα πολύ χρόνο και θα δημιουργήσει τέτοια πίεση στην οικονομία και το τραπεζικό σύστημα της Ελλάδας, ώστε αναπόφευκτα θα την οδηγήσει σε πτώχευση πριν καν ξεκινήσει ουσιαστικά η αντικατάσταση.

Προς εκποίηση

Όμως, απ’ ό,τι φαίνεται δεν είναι αυτό που απασχολεί πλέον τους παράγοντες των αγορών και της ευρωζώνης. Η ιδέα για την αντικατάσταση των παλιών ομολόγων του ελληνικού κράτους με νέα, έχει ως βασικό σκοπό όχι την αποφυγή της επίσημης πτώχευσης της χώρας, αλλά την επιτάχυνση της κοινωνικής και οικονομικής εκποίησης.

Σύμφωνα με τον Νουτ Βέλινγκ, του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, μια τέτοια επιχείρηση αντικατάστασης του χρέους ίσως να αποτελέσει μέρος του νέου πακέτου βοήθειας προς την Ελλάδα. Σύμφωνα με το Bloomberg (6/6), αξιωματούχοι της ΕΚΤ που έχουν άμεση σχέση με τη διαμόρφωση του πακέτου βοήθειας προς την Ελλάδα, το οποίο πρόκειται να εγκριθεί 23-24 Ιουνίου από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κορυφής, δήλωσαν ότι είναι πολύ πιθανό να περιλαμβάνει ένα τέτοιο σχέδιο αντικατάστασης ομολόγων.

Στους επενδυτές είναι πολύ πιθανό να δοθεί καθεστώς προτιμησιακής σχέσης, πολύ υψηλότερες πληρωμές στα κουπόνια των τόκων και εμπράγματες εγγυήσεις. Οι λεπτομέρειες κρατούνται κρυφές.

Αυτό που αποκλείουν οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ είναι δυο πράγματα: Αφενός, μια συνολική αναδιάρθρωση του χρέους της Ελλάδας. Και αφετέρου, το «κούρεμα» καθ’ οιονδήποτε τρόπο.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο διοικητής της ΕΚΤ κ. Τρισέ, ο οποίος για πρώτη φορά παραδέχτηκε ανοιχτά ότι μια τέτοια αντικατάσταση ομολόγων είναι όντως στο τραπέζι. Μιλώντας στις 6/6 στο Μόντρεαλ, ο Τρισέ, ενώ αντιτάχθηκε για μια ακόμη φορά στην επιβολή ζημιών στους επενδυτές, είπε «αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε εναντίον ο ιδιωτικός τομέας να αναλάβει τις ευθύνες του, όπως του ζητήθηκε έναν χρόνο πριν, όταν έγινε το πρώτο πρόγραμμα για την Ελλάδα, όπως ζητήθηκε από τα πιστωτικά ιδρύματα στην Ευρώπη να διατηρήσουν στα χέρια τους το επίπεδο του ανεξόφλητου χρέους».

Ο κ. Τρισέ ομολογεί εδώ για πρώτη φορά ότι μαζί με το πρώτο μνημόνιο ζητήθηκε από τις τράπεζες που κρατάνε το ελληνικό χρέος να μην ξεφορτωθούν τα ανεξόφλητα ομόλογα στη δευτερογενή αγορά. Κι έτσι οι μεγάλες τράπεζες στη Γερμανία, τη Γαλλία και αλλού στην ευρωζώνη εξακολουθούν να κρατούν τα πακέτα ομολόγων του ελληνικού χρέους. Πράγμα που εξηγεί την εκτεταμένη κερδοσκοπία με «ανοιχτές πωλήσεις» ελληνικών ομολόγων στη δευτερογενή και φυσικά την εκτίναξη των επιτοκίων τους.

Το γεγονός ότι δεν επετράπη στις τράπεζες να ξεσκαρτάρουν από τα ομόλογα του ελληνικού κράτους που κατέχουν, έχει οδηγήσει την όλη κατάσταση στο κόκκινο. Ο επίτροπος Όλι Ρεν είπε στο Στρασβούργο (6/6) ότι η Ε.Ε. αντιμετωπίζει μια «πολύ σοβαρή κατάσταση» με την Ελλάδα και χρειάζεται να καταλήξει σε μια συμφωνία σχετικά με το ζήτημα πριν από τη σύνοδο των υπουργών Οικονομικών στις 20/6. «Η Ελλάδα ήταν σε ελεύθερη πτώση με δημοσιονομικούς όρους, ήταν έτοιμη να πτωχεύσει τον περασμένο Απρίλιο, Μάιο και δυστυχώς είναι έτοιμη να πτωχεύσει ξανά, εκτός κι αν υπάρξει βοήθεια», είπε ο επίτροπος.

Κερδοσκοπικό πάρτι

Η αλήθεια είναι ότι τα 5ετή CDS (credit default swaps) της Ελλάδας, που υποδηλώνουν την πιθανότητα πτώχευσης, από 399 bps τον Ιανουάριο του 2010 εκτινάχθηκαν στις 1.372 bps στις 11/5/2011 για να χτυπήσουν νέο ρεκόρ των 1.390,97 bps στις 6/6.

Με άλλα λόγια χάρη στη «βοήθεια» της Ε.Ε. και της ΕΚΤ η πιθανότητα πτώχευσης της Ελλάδας αυξήθηκε κατά 348,6%! Αυτό σημαίνει και μια αντίστοιχη αύξηση στην απόδοση των CDS στα χέρια των κερδοσκόπων.

Το γεγονός ότι τα CDS έχουν φτάσει σε απόδοση περίπου 3,5 φορές την αρχική τους τιμή, κάνει πολλούς κερδοσκόπους να θέλουν να εξαργυρώσουν. Η πιθανότητα αυτή αυξάνει δραματικά το ενδεχόμενο της επίσημης πτώχευσης με καταστροφικές συνέπειες για τα μεγάλα χαρτοφυλάκια ομολόγων ελληνικού χρέους, αλλά και για την ευρωζώνη.

Έτσι με το να θέσει στο τραπέζι επίσημα η ΕΚΤ το ενδεχόμενο μιας αντικατάστασης ομολόγων επιδιώκει να δώσει κίνητρο στις τράπεζες ώστε να κρατηθούν για να μην ξεσκαρτάρουν και στους κερδοσκόπους να μην εξαργυρώσουν ακόμη τα CDS. Υπάρχει ψωμί ακόμη. Αυτό είναι το μήνυμα που θέλει να στείλει η ΕΚΤ στις αγορές.

Αξιόπιστη ιδιωτικοποίηση

Άλλωστε, σύμφωνα με τον Τρισέ στην ομιλία στο Μόντρεαλ που προαναφέραμε, η Ελλάδα «είναι μια χώρα η οποία, σύμφωνα με ό,τι γνωρίζω, ως μερίδιο στο ΑΕΠ, είναι μάλλον η πιο πλούσια χώρα με όρους περιουσίας σε ακίνητα. Αυτό, φυσικά, είναι κάτι το οποίο είναι σπουδαίο. Και, φυσικά, αν κατανοηθεί πλήρως από παρατηρητές, επενδυτές και παράγοντες της αγοράς, μπορεί να κάνει τη διαφορά με την προϋπόθεση, φυσικά, ότι αυτή η ιδιωτικοποίηση θα φανεί αξιόπιστη και διεκπεραιωμένη με επαγγελματικό τρόπο».

Το τι εννοεί ο Τρισέ αξιόπιστη ιδιωτικοποίηση και επαγγελματικά διεκπεραιωμένη φαίνεται στην κοινή ανακοίνωση της τρόικας στις 3/6: «Η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να επιταχύνει σημαντικά το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεών της. Για τον σκοπό αυτό θα δημιουργήσει μια επαγγελματική και ανεξάρτητη ως προς τη διοίκησή της υπηρεσία ιδιωτικοποιήσεων και έχει καταρτίσει έναν ολοκληρωμένο κατάλογο περιουσιακών στοιχείων για ιδιωτικοποίηση με τον σκοπό να πραγματοποιήσει έσοδα της τάξης των 50 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2015».

Σύμφωνα με πληροφορίες που διαρρέουν διαρκώς στον διεθνή οικονομικό Τύπο, αυτή η ειδική υπηρεσία ιδιωτικοποιήσεων θα βρίσκεται υπό τον αποκλειστικό και άμεσο έλεγχο των τροϊκανών. Εκποίηση με ρυθμούς fast track και υπό καθεστώς πλήρους αδιαφάνειας και συμφωνιών παρασκηνίου. Αυτό υπόσχεται ο Τρισέ και οι υπόλοιποι αξιωματούχοι της ευρωζώνης στους επενδυτές κερδοσκόπους για να μην ξεφορτωθούν ακόμη τα χαρτιά τους. Αυτό εξυπηρετεί και η 5η δόση, αλλά και η πρόσθετη χρηματοδότηση, όπως κι αν γίνει.

Μόνιμη εποπτεία

Το ευρώ σχεδιάστηκε από την αρχή να τρέφεται από την κερδοσκοπία. Πρώτα με τα ελλείμματα και τα δάνεια. Τώρα με τη διαχείριση του χρέους και την εκποίηση των υπό χρεοκοπία χωρών. Όμως μην ανησυχείτε, υπάρχουν κι αυτοί που για να «μετριάσουν τα θύματα» προτείνουν να περιμένουμε. Προτείνουν σκληρές διαπραγματεύσεις με την τρόικα, που δήθεν θα την αναγκάσουν να περικόψει από μόνη της το χρέος.

Μόνο που η Ε.Ε. και η ΕΚΤ έχουν έτοιμη τη λύση: Αντικατάσταση ομολόγων, αφού προηγηθεί πλήρης εκποίηση της χώρας και του λαού της. Μα αυτό θα σημάνει επίσημη πτώχευση, θα πει κάποιος. Ναι, αλλά πιστεύουν ότι θα προλάβουν να χώσουν την Ελλάδα στον μόνιμο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης για να πτωχεύσει υπό καθεστώς ύπατης αρμοστείας.

Έτσι θα μπορούν να την ξεσκίσουν ήσυχα κι ωραία τα όρνια της αγοράς χωρίς να κινδυνεύει το ευρώ από κάποιο «πιστωτικό γεγονός», δηλαδή από άμεση κατάρρευση των μεγάλων τραπεζών της ευρωζώνης.

Το μεγάλο έπαθλο που περιμένει στο τέλος της διαδρομής είναι το ευρωομόλογο. Η πιο τρελή φαντασίωση των κερδοσκόπων του χρέους θα γίνει πραγματικότητα. Με αυτό η νομική βάση του δημόσιου χρέους θα αλλάξει ριζικά και θα περιέλθει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των υπερεθνικών οργάνων της Ένωσης. Με αυτό ελπίζουν σε μια νέα εποχή εγγυημένου υπερδανεισμού, ακόμη και για χώρες όπως η Ελλάδα, που πτωχευμένες θα βρίσκονται μόνιμα πλέον υπό καθεστώς ύπατης αρμοστείας στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης.

* Ο Δημήτρης Καζάκης είναι Οικονομολόγος – Αναλυτής

ΠΗΓΗ: (ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ “Π” ΣΤΙΣ 09-06-11), http://www.topontiki.gr/article/17995

      Η ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

Για πρώτη φορά εμφανίζεται  στις μέρες μας ένα κίνημα αυτο-οργανωμένο με κεντρικό  του σύνθημα την άμεση δημοκρατία. Ένα κίνημα που αμφισβητεί το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα και την κομματοκρατία που το στηρίζει. Εκατοντάδες χιλιάδες λαού ενώνονται μαζικά, πέρα από κόμματα και ιδεολογίες, κι αυτό δεν είναι μια διαμαρτυρία.

Τα αποτελέσματα της πρόσφατης δημοσκόπησης της Public Issue, που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, σηματοδοτούν μια καμπή στο πολιτικό σκηνικό αυτού του τόπου. Η επιρροή των δυο μεγάλων κομμάτων αγγίζει μόλις το 35% του εκλογικού σώματος, γεγονός πρωτοφανές για το πολιτικό σύστημα. Η απαξίωση των πολιτικών κομμάτων είναι ολοκληρωτική, ενώ την ίδια στιγμή, πάνω από δύο εκατομμύρια άνθρωποι κινητοποιούνται ανεξάρτητα από τους υπάρχοντες κομματικούς μηχανισμούς.

Οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι, οι νέοι δεν αντέχουν άλλο να καταστρέφεται η ζωή τους για να επιβιώσουν οι τράπεζες. Αρνούνται να δεχτούν να πληρώσουν αυτοί για να σωθεί ένα άθλιο και χρεοκοπημένο σύστημα.

Από την πρώτη μέρα που ξέσπασε αυτό το κίνημα στις πλατείες, μέχρι σήμερα, τουλάχιστον 1.500.000 κόσμος έχει περάσει μόνο από το Σύνταγμα. Οι 500.000 που κατέβηκαν στην τελευταία συγκέντρωση στην Αθήνα, μαζί με τις δεκάδες συγκεντρώσεις σε πολλές πόλεις της χώρας, δεν οργανώθηκαν από κανένα κόμμα. Κάθε άλλο. Οι ηγεσίες των κομμάτων στην αρχή αμήχανα, όχι μόνο ενοχλήθηκαν αλλά σαμποτάρισαν αυτές τις κινητοποιήσεις και προσδοκούσαν στην αποτυχία τους. Αισθάνονται ότι χάνουν την ισχύ τους και το ρόλο ύπαρξής τους. Πώς είναι δυνατόν συγκεντρώσεις εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών να πραγματοποιούνται χωρίς τη συμβολή και τη σφραγίδα των κομμάτων;

Ποτέ στην ιστορία της Ελλάδας δεν κράτησε μια κινητοποίηση χωρίς κόμματα,  ενάντια στο σύστημα, τόσες πολλές μέρες. Η κοινωνία διακατέχεται από μια μεγάλη επιθυμία να αυτοκυβερνηθεί και αυτή η θέλησή της είναι η μεγαλύτερη εγγύηση για την πραγματοποίηση της άμεσης δημοκρατίας στις μέρες μας.

Η πολιτική δεν είναι επιστήμη που χρειάζεται ειδικούς γνώστες της για να την ασκήσουν. Πολιτική σημαίνει έκφραση του λαού και όχι των ειδημόνων αντιπροσώπων του.

Η αντιπροσώπευση είναι εξ ορισμού αντίθετη με την άμεση δημοκρατία. Στην άμεση δημοκρατία δεν αναγνωρίζεται σε κανένα άτομο, οργάνωση ή κόμμα το δικαίωμα να θεσπίζει νόμους, να παίρνει αποφάσεις και να τις εκτελεί, να κυβερνά και να δικάζει αντί για τους πολίτες. Δημοκρατία σημαίνει δήμος, κράτος πολιτών και όχι κομμάτων ή αντιπροσώπων του.  

Όχι απλά δεν χρειάζονται τα κόμματα για τη λειτουργία της δημοκρατίας αλλά σήμερα είναι και επικίνδυνα για τη λειτουργία της. Τα κόμματα είναι δεμένα με την ύπαρξη του ολιγαρχικού συστήματος. Μπαίνει, λοιπόν, σε αμφισβήτηση ο ρόλος και η αναγκαιότητά τους, απειλούνται να μπουν στο περιθώριο, ο κόσμος να τα αγνοήσει κι έτσι να αυτοκαταργηθούν, γι’ αυτό  και τρέφουν μίσος για την άμεση δημοκρατία.

Η πολιτική κυριαρχία των κομμάτων μέχρι τώρα εμφανιζόταν σαν φυσική και αναπόφευκτη. Κάθε κόμμα πίστευε ότι οφείλει να ασκήσει εξουσία μέσα από τις εκλογές και έτσι ήταν δεδομένο γι’ αυτό, ότι οι πολίτες-ψηφοφόροι του τού έχουν μεταβιβάσει εσαεί το δικαίωμά τους στην εξουσία. Από την άλλη, κάθε πολίτης-ψηφοφόρος πίστευε ότι τα κόμματα είναι οι φυσικοί φορείς της εξουσίας και ότι με την παραχώρηση αυτού του δικαιώματος στους αντιπροσώπους του, ο ίδιος κυβερνά. Αυτή η αυταπάτη γίνεται σήμερα κατανοητή μ’ έναν οδυνηρό τρόπο από την κοινωνία και έτσι η αμφισβήτηση της πολιτικής κυριαρχίας των κομμάτων είναι  ένα φυσικό επακόλουθο.

Η εξουσία δεν είναι ιδιοκτησία κανενός κόμματος. Η εναλλαγή στην εξουσία των πολιτών και όχι των κομμάτων είναι η έκφραση της δημοκρατίας και της ελευθερίας.

Οι άνθρωποι δεν θεωρούν πλέον τους θεσμούς που τους είχε επιβάλει το πολιτικό σύστημα δίκαιους. Οι κανόνες δικαίου δεν ρυθμίζονται από τους ίδιους αλλά από την εκάστοτε κρατική εξουσία. Ήταν δοσμένοι και αμετάβλητοι, κομμένοι και ραμμένοι για να εξυπηρετούν την ολιγαρχία και το σύστημά της.

Τώρα όμως αμφισβητούν την οικονομική και πολιτική διακυβέρνηση, δεν ανέχονται την υπάρχουσα διαφθορά και σήψη και αναζητούν τους τρόπους μέσα από τη δική τους αυτο-οργάνωση για να γεννηθούν νέοι θεσμοί, νέοι νόμοι κοινωνικά δίκαιοι και ένα οικονομικό σύστημα που θα τους επιτρέψει επιτέλους να ζήσουν. Γιατί το ποιο θα είναι το οικονομικό μοντέλο που θα γεννηθεί αλλά και το ποιοι θα είναι οι κανόνες δικαίου που θα το πλαισιώσουν είναι κάτι που αφορά την απόφαση όλων των πολιτών και όχι των κομμάτων.

Τα κόμματα εκτός από το κράτος ελέγχουν τα συνδικάτα, την τοπική αυτοδιοίκηση, τις πρυτανικές αρχές καθώς και όλους τους συλλόγους. Η άμεση δημοκρατία είναι αντίθετη με την αντιπροσώπευση που υπάρχει σ’ αυτά και έτσι η λειτουργία της θα αποδεσμεύσει τα συνδικάτα, τους δήμους και κάθε μορφή οργάνωσης από την εξουσία των κομμάτων και ο έλεγχος ουσιαστικά θα γίνεται από τον ίδιο το λαό.

Οι εκπρόσωποι των κομμάτων συγχέουν συνειδητά τη δυναμικότητα της άμεσης δημοκρατίας με το λεγόμενο αυθόρμητο, το οποίο έχει ανάγκη σύμφωνα μ’ αυτούς την «φωτισμένη» ηγεσία με τις ιδέες της για να το κατευθύνει στο «σωστό δρόμο». Αυτό που καθοδηγεί όλα τα κόμματα είναι τα δόγματα και τα αξιώματα και είναι αυτά που προσπαθούν να επιβάλουν στο λεγόμενο αυθόρμητο για να το ελέγξουν. Άλλωστε η λέξη αυθόρμητο είναι ένα ιδεολόγημα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα αλλά εξυπηρετεί τις ανάγκες και το λόγο ύπαρξης των κομμάτων.  

Όσο για τους αφορισμούς διαφόρων για το απολίτικο κίνημα αυτών που αυτο-οργανώνονται καθημερινά στις πλατείες, εντέχνως κρύβουν, ότι είναι βαθιά πολιτικοποιημένοι, ενάντια σε όλα τα κόμματα και ότι αναζητούν την απεξάρτησή  τους απ’ αυτά.

Υπάρχουν ορισμένες φωνές που διαμαρτύρονται και ισχυρίζονται ότι μέσα από την απαγόρευση των κομμάτων στις λαϊκές συνελεύσεις απαγορεύεται και η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών. Εννοούν, βέβαια, την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών των κομμάτων τους, μικρών και μεγάλων, που όλοι μας γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες και όχι την ελεύθερη διακίνηση ιδεών, γιατί αυτό ήδη συντελείται χάρις στην απουσία των κομμάτων από το αναπτυσσόμενο αυτό κίνημα.

Αν θέλετε, λοιπόν, μέσα σε μια νύχτα να διαλύσετε αυτό το κίνημα, επιτρέψτε σε όλα τα μικρά και μεγάλα κόμματα να πάρουν μέρος. Θα γίνει επιτέλους η ελεύθερη διακίνηση των «ιδεών τους». Τα μεγάλα κόμματα θα καπελώσουν τα μικρά, τα μικρά θα διαμαρτύρονται, οι ιδέες τους θα είναι ελεύθερες αλλά αυτό που θα γίνει σίγουρα είναι ότι η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών θα πάψει να υπάρχει και μαζί τους το κίνημα για την άμεση δημοκρατία θα δεχτεί ένα πολύ μεγάλο πλήγμα.

Από τη στιγμή που δεν μπορεί η κομματοκρατία να ελέγξει αυτό το κίνημα, πρέπει και να το πνίξει. Τα κόμματα  δεν μπορούν να πιστέψουν και να αποδεχτούν ότι έχει ανοίξει μια καινούργια σελίδα στην ιστορία όπου δεν έχουν λόγο ύπαρξης. Αυτοί που κινητοποιούνται ξέρουν πολύ καλά τι θέλουν, έχουν πολιτική στόχευση και δεν είναι καθόλου αυθόρμητο αυτό το ξέσπασμά τους, αλλά πολύ συνειδητό. Το πώς θα πραγματοποιηθούν οι στόχοι τους αυτό είναι το ζητούμενο, αλλά θα εξαρτηθεί αποκλειστικά και μόνο από τους ίδιους και από κανένα κόμμα ή μεσσία.  

Ο λαός απαιτεί να τελειώνει μ’ αυτό το σύστημα που τον καταστρέφει και ταυτόχρονα εκφράζει την αντίθεσή του σε όλη την κομματοκρατία. Αυτό είναι πολύ σπουδαίο άλμα, τόσο σπουδαίο που έχει αποσυντονίσει τα κόμματα όλων των χρωμάτων και μεγεθών. Το τέλος των κομμάτων και της κομματοκρατίας έχει αρχίσει. Αυτό που ξεκίνησε, ακόμα κι αν πισωγυρίσει προσωρινά, δεν μπορεί να σταματήσει. Είναι σίγουρο ότι τίποτα δεν θα αλλάξει αυτό το γύρισμα της σελίδας στην ιστορία.

11-06-2011