Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Toυλάχιστον ο γράφων έχει αποφύγει μέχρι τώρα την υιοθέτηση βαριών εκφράσεων, γιατί δεν πιστεύει σε αυτό το είδος πολιτικού λόγου. Αυτό που κυρίως έχει σημασία είναι ο ελληνικός λαός να αντιμετωπίσει την τραγωδία που τον πλήττει με το μυαλό του όσο γίνεται καθαρότερο. Οι αυτοκρατορίες, και αυτοκρατορία είναι αυτή που μας επιτίθεται, δεν αντιμετωπίζονται μόνο με την παλληκαριά, χρειάζεται και πολύ μυαλό.

Πατριώτες είναι πολλοί που λένε π.χ. ΅επιστροφή στη δραχμή τώρα΅ ή ΅αποδέσμευση από την ΕΕ΅, μόνο που το επίπεδο της στρατηγικής σκέψης τους είναι στο επίπεδο εκείνων που έφτιαξαν ξύλινα τείχη γύρω από την Αθήνα και τους έκαψε μέσα ο Ξέρξης.

Αν όμως αληθεύουν αυτά που φαίνεται πως συνεπάγεται η νέα δανειακή σύμβαση, τότε θα λέγαμε μεγάλο ψέμμα, μη χαρακτηρίζοντας τη σύναψή της πράξη εθνικής προδοσίας. Οι αποφάσεις της συνόδου κορυφής δεν συνεπάγονται απλά τη συνέχιση της διαπιστωμένα καταστροφικής και αδιέξοδης πολιτικής του Μνημονίου. Εισάγουν ένα ποιοτικό στοιχείο, ολοκληρώνοντας τη μετατροπή της Ελλάδας σε αποικία και των κατοίκων της σε δουλοπάροικους μιας νέας Αυτοκρατορίας του Χρήματος. Και Σκύλλα και Χάρυβδη θα μπορούσε κάποιος να πει. Και θα καταστραφούμε και θα γίνουμε δούλοι.

Όπως μας πληροφορούν λίαν αξιόπιστοι νομικοί και κύκλοι οικονομολόγων, η υπαγωγή του χρέους στο βρετανικό δίκαιο, που προβλέπει η δανειακή σύμβαση, δένει τα χέρια της Ελλάδας όχι μόνο για δέκα χρόνια, αλλά για έναν αιώνα, ακριβέστερα καταστρέφει την ικανότητα ύπαρξής της ως ανεξάρτητου και κυρίαρχου κράτους. Σήμερα, η Ελλάδα έχει πολλές δυνατότητες να μετατρέψει τους όρους αποπληρωμής του χρέους της με απλές αποφάσεις της Βουλής. Μπορεί επίσης, αν φύγει ή εκδιωχθεί από το ευρώ, να μετατρέψει το χρέος της σε δραχμές και να το υποτιμήσει μαζί με το νόμισμά της. Δεν χρειάζεται άλλωστε καν να το πράξει, αρκεί να το απειλήσει, για να αποκτήσει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί. Σήμερα, τα ελληνικά δικαστήρια είναι αρμόδια να εκδικάσουν διαφορές ως προς το χρέος, αύριο θα είναι τα βρετανικά. Και η νέα δανειακή σύμβαση, αν ψηφιστεί και μάλιστα από ενισχυμένη πλειοψηφία της Βουλής, θα έχει αυξημένη τυπική και πολιτική ισχύ. Πάντα μπορεί κανείς να αθετήσει βέβαια τις πληρωμές του. Θα πρέπει να γίνει Κούβα όμως για να το κάνει. (Δεν είχαμε δυστυχώς τον χρόνο να επαληθεύσουμε το σύνολο αυτών των πληροφοριών πλήρως, κάτι που σκοπεύουμε να πράξουμε τις επόμενες μέρες. Θεωρούμε όμως τόσο κρίσιμο το ζήτημα που εκτιμήσαμε ότι πρέπει να τις δώσουμε στη δημοσιότητα).

Με άλλα λόγια, αυτό που επιχειρείται με τις αποφάσεις της 26ης Οκτωβρίου είναι ο αφοπλισμός της Ελλάδας με τη δική της συγκατάθεση, η οριστική μετατροπή της σε αποικία, χωρίς μάλιστα την παραμικρή εγγύηση, το αντίθετο, σωτηρίας της οικονομίας και κοινωνίας της, για να μη μιλήσουμε για την εθνική της ακεραιότητα, που θα είναι χίμαιρα να πιστέψουμε ότι μπορεί να διατηρηθεί σε παρόμοιες συνθήκες. Όλοι ξέρουν και το λένε ότι οι αποφάσεις της 26.10 όχι μόνο δεν θα σώσουν την Ελλάδα και την Ευρώπη, αλλά και θα καταρρεύσουν έτσι κι αλλοιώς σύντομα, πιθανώς και της ΕΕ περιλαμβανομένης. Τα χαρτιά όμως που θα έχει υπογράψει η Ελλάδα θα της μείνουν. Γι’ αυτό και δεν τους φτάνει η συγκατάθεση του κ. Σαμαρά στην αναβολή των εκλογών και στον σχηματισμό μιας κυβέρνησης-τσίρκου, αλλά θέλουν και τις γραπτές εγγυήσεις του – πέραν της προσπάθειας να τον εξευτελίσουν με αυτόν τον τρόπο.

Έρχεται μια στιγμή στη ζωή που πρέπει να αποφασίσεις με ποιον θα πάς και ποιούς θα αφήσεις. Στην Ελλάδα εξαφανίζεται πια ο ΅μεσαίος χώρος΅ ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα, εκείνο των Δούλων και των Εφιαλτών και εκείνο όσων αγωνίζονται για την πατρίδα τους.

ΠΗΓΗ: Τετάρτη, 9 Νοεμβρίου 2011, http://konstantakopoulos.blogspot.com/2011/11/blog-post_09.html

ΕΠΤΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ – [Μύθος 4^ος – Μύθος 5^ος: Μέρος ΙΙΙ]

Του Στέργιου Σκαπέρδα*

Συνέχεια από το Μέρος ΙΙ

Μύθος 4ος: Αν η ελληνική κυβέρνηση ήταν ικανή, οι στόχοι του Μνημονίου δεν θα αποτύγχαναν.

 Αυτός είναι ο μόνος μύθος που δεν αναπαράγεται από την ελληνική κυβέρνηση. Είναι όμως κάτι που θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε οι άλλοι εγχώριοι και ξένοι υποστηρικτές της πολιτικής του Μνημονίου. Οι στόχοι του Μνημονίου, πάντως, δεν θα μπορούσαν έτσι κι αλλιώς να είχαν υλοποιηθεί γιατί οι εκτιμήσεις της τρόικας μονίμως υποτιμούσαν τις επιπτώσεις των περικοπών του προϋπολογισμού.

Για παράδειγμα, τον Μάρτιο του 2011 η εκτίμηση του ΔΝΤ για την αύξηση του ΑΕΠ το 2011 ήταν -3,0% και για το 2012 η εκτίμηση ήταν θετική 1% ανάπτυξη (Βλ. IMF, 2011, Πίνακας 8). Τον περασμένο μήνα, όμως, οι προκαταρκτικοί αριθμοί για την ετήσια ανάπτυξη [Σεπτέμβριος 2010 – Σεπτέμβριος 2011] έδειχναν -7,0% ενώ οι εκτιμήσεις για το 2012 έχουν γίνει αρνητικές.

Όπως αναφέρουν οι Financial Times στις 22 Οκτωβρίου 2011, οι πιο πρόσφατες εμπιστευτικές εκτιμήσεις της τρόικας είναι ακόμη χειρότερες. Αφού η οικονομία συρρικνώνεται πολύ ταχύτερα από ό,τι αρχικά είχε προβλέψει η τρόικα, η είσπραξη φόρων ήταν αναπόφευκτα χαμηλότερη από τα προβλεπόμενα και οι δαπάνες ήταν υψηλότερες εξαιτίας των αυξημένων εξόδων σε τομείς όπως των επιδομάτων ανεργίας. Αναπόφευκτα, λοιπόν, το έλλειμμα του προϋπολογισμού γίνεται πολύ μεγαλύτερο από τις αρχικές εκτιμήσεις, επισπεύδοντας φοβέρες και εκκλήσεις για πρόσθετες περικοπές στον προϋπολογισμό και φόρους ώστε η κυβέρνηση να πάρει την επόμενη δόση.

Δεν υπάρχει τέλος εν όψει για αυτόν τον αέναο κύκλο περικοπών, νέων φόρων, περαιτέρω ύφεσης, μεγαλύτερων ελλειμμάτων από τα αρχικά προβλεπόμενα, με νέες περικοπές και φόρους που αρχινάν τον κύκλο εκ νέου. Ακόμη κι αν η ελληνική κυβέρνηση ήταν εξαιρετικά ικανή, οι στόχοι θα αποτυχαίνανε. Δεν είναι εξαιρετικά ικανή, αλλά και πάλι έχει εφαρμόσει ένα μεγάλο αριθμό μέτρων που δεν ήταν καθόλου δημοφιλή και αντιμετώπισαν ισχυρή αντίθεση. Τέτοια μέτρα ήταν:

– Αύξησε τον ΦΠΑ στο 23%, από το αρχικό 19% ή 13%, παρά τις εκκλήσεις πως αυτό θα μείωνε την ανταγωνιστικότητα και πιθανόν τις εισπράξεις από τον ΦΠΑ.

– Κατήργησε τους δύο επιπλέον μισθούς (Χριστούγεννα, Πάσχα και επίδομα αδείας) και τους αντικατέστησε με ένα ελάχιστο μέρος του αρχικού ποσού.

– Κατήργησε το χρονοεπίδομα (την πολυετία) στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων.

– Εκτός των παραπάνω, περιέκοψε ένα 10% των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων (με πρόσθετες μειώσεις να βρίσκονται καθ' οδόν).

– Παρόμοιες – σε ορισμένες περιπτώσεις μεγαλύτερες – περικοπές εφαρμόστηκαν και στις συντάξεις.

 – Εξίσωσε τις συνταξιοδοτικές προϋποθέσεις ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες. 

– Μείωσε το αφορολόγητο όριο από τα 12.000 στα 5.000 ευρώ. 

– Μείωσε την έκπτωση φόρου λόγω ιατρικών δαπανών στο 20% (από το 40%) ακόμη και για εισοδήματα που αποκτήθηκαν το 2010. 

– Αύξησε σημαντικά τα τέλη κυκλοφορίας αυτοκινήτων από το 2010 και μετά. 

– Εφήρμοσε μία καινούργια ειδική εισφορά «αλληλεγγύης» που κυμαίνεται από το 1 ως το 6% του εισοδήματος. 

– Αύξησε τις τιμές των εισιτηρίων κατά 20% για τα λεωφορεία και 40% για τον υπόγειο σιδηρόδρομο. 

– Μείωσε τις αποζημιώσεις απόλυσης που πληρώνουν οι εργοδότες του ιδιωτικού τομέα μέχρι και 50% (ανάλογα με τον χρόνο προειδοποίησης). 

– Εισήγαγε νέους φόρους πάνω στην ακίνητη περιουσία. 

Είναι δύσκολο να φανταστούμε οποιαδήποτε κυβέρνηση σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου να εφαρμόζει τόσα πολλά μέτρα μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα. Και αυτό είναι ένα δείγμα μόνο των μέτρων που πάρθηκαν. Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός πρόσθετων μέτρων που είτε δεν έχουν εφαρμοστεί ακόμη είτε πρόκειται να ψηφιστούν από το Κοινοβούλιο. Κι όμως η τρόικα και οι υπερασπιστές της εξακολουθούν να διαμαρτύρονται πως η κυβέρνηση «δεν έχει κάνει αρκετά» ή «ολιγωρεί» και απαιτούν περισσότερα.

Οι επικριτές ανησυχούν ιδιαίτερα για τον αργό ρυθμό των νομικών και θεσμικών αλλαγών που αφορούν τις «απελευθερώσεις» είτε επειδή παίρνει πολύ χρόνο να έρθουν τα νομοσχέδια στη Βουλή είτε επειδή καθυστερεί η εφαρμογή των νόμων όταν έχουν ήδη ψηφιστεί. Εκτός από τις επί της ουσίας ενστάσεις που μπορεί να προβάλει κανείς ενάντια στις μαζικές «απελευθερώσεις», προκαλεί έκπληξη και το ότι αυτοί οι επικριτές αναμένουν από μια καθόλου δημοφιλή κυβέρνηση να περάσει απλώς από την πίσω πόρτα τέτοιες μεταρρυθμίσεις χωρίς σοβαρή κόντρα, ιδιαίτερα από μια κοινωνία – πολλών συντηρητικών ψηφοφόρων μη εξαιρουμένων – που διαφωνεί με τις περισσότερες από αυτές.

Τα οικονομικά αποτελέσματα των πολιτικών της τρόικας ήταν σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμα και η κριτική ότι η κυβέρνηση δεν επιδεικνύει τον απαιτούμενο ζήλο στην προώθησή τους αποκαλύπτει, στην καλύτερη περίπτωση, μια στοιχειώδη άγνοια των ορίων μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης, η οποία προφανώς δεν μπορεί να έρθει σε πλήρη αντίθεση με τις επιθυμίες του εκλογικού σώματος. Και πάλι είναι δύσκολο να αποκρυπτογραφηθεί η συμπεριφορά της τρόικας και το πώς εξυπηρέτησε τον μακροπρόθεσμο στόχο της επιβίωσης της Ευρωζώνης ως έχει σήμερα ή οτιδήποτε παραπλήσιο. Θα μπορούσε να ήταν απλώς ένας συνδυασμός γραφειοκρατικής αδράνειας, παραδειγματικής «τιμωρίας» υποτιθέμενων «αμαρτωλών» και παροχής δικαιώματος σε κάποια καλά δικτυωμένα συμφέροντα να κερδοσκοπήσουν εκμεταλλευόμενα τη δύσκολη θέση της Ελλάδας. Η τακτική τού να ρίχνουν την ευθύνη για όλα τα προβλήματα στην ελληνική κυβέρνηση, πάντως, πρόσφατα φαίνεται να έχει αλλάξει αισθητά καθώς βαθμιαία οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συνειδητοποίησαν πως το πρόβλημα είναι πράγματι δομικό και οι φοβέρες και απειλές προς τον Έλληνα Υπουργό Οικονομικών δεν θα σώσoυν την Ευρωζώνη.

Μύθος 5ος: Ακολουθώντας τις συνταγές της τρόικας η Ελλάδα θα επιστρέψει στον δρόμο της ευημερίας.

Εκτός από τις πιο άμεσες περικοπές στον προϋπολογισμό και τις αυξήσεις φόρων, οι πολιτικές της τρόικας περιλαμβάνουν 1) μειώσεις μισθών και τιμών. 2) νομικές και θεσμικές αλλαγές που στοχεύουν στην «απελευθέρωση» της αγοράς εργασίας και άλλων αγορών παραγωγικών συντελεστών, και 3) ιδιωτικοποίηση δημόσιας περιουσίας. Θα συζητήσω εν συντομία κάθε μία από αυτές τις πολιτικές, τους φαινομενικούς τους στόχους και τις ενδεχόμενες επιπλοκές. Ύστερα θα συνοψίσω τις πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειές τους.

Συνέπειες των μειώσεων μισθών και τιμών

Ο βασικός στόχος της μείωσης μισθών και τιμών είναι να γίνει η οικονομία διεθνώς ανταγωνιστική. Αυτή είναι η αποκαλούμενη πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης, σε αντιδιαστολή με την εξωτερική υποτίμηση, όπου μια χώρα γίνεται ανταγωνιστική μέσω της υποτίμησης του νομίσματός της, κάτι το οποίο προφανώς η Ελλάδα δεν μπορεί να κάνει μέσα στην Ευρωζώνη.

Όπως είναι ήδη φανερό, η συμπίεση αποδοχών με τέτοιο τρόπο είναι οδυνηρή, υπόκειται σε σημαντική αντίσταση και απαιτεί την ανατροπή μεγάλου μέρους της υπάρχουσας εργατικής νομοθεσίας. Ωστόσο, η ήδη μεγάλη μείωση αποδοχών δεν έχει μεταφραστεί σε μια μείωση τιμών. μετά από περισσότερους από δεκαοχτώ μήνες λιτότητας, ο πληθωρισμός είναι ακόμη στο 2,5%.

Είναι γνωστό πως οι προσπάθειες εσωτερικής υποτίμησης οδηγούν σε υφεσιακές καταστάσεις με υψηλή ανεργία που κρατάει χρόνια. Η παρούσα εμπειρία της Ελλάδας στην Ευρωζώνη είναι παρόμοια με αυτήν της Μεγάλης Βρετανίας μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο όταν η στερλίνα επέστρεψε με βάναυσο τρόπο στην προ του πολέμου ισοτιμία του Χρυσού Κανόνα. Κι όμως όλοι οι κόποι, όπως είχε προειδοποιήσει ο Κέινς, πήγαν χαμένοι καθώς η χώρα χρειάστηκε να εγκαταλείψει ξανά τον Χρυσό Κανόνα μετά το Κραχ (Βλ. πχ, Ahamed, 2009). Ένα βασικό στοιχείο που κάνει την εσωτερική υποτίμηση πολύ δύσκολη είναι πως, καθώς μισθοί και τιμές πέφτουν, η αξία των χρεών δεν προσαρμόζεται. Αυτό κάνει τα χρέη ακόμη πιο δυσβάσταχτα, οδηγώντας σε μεγαλύτερες μειώσεις στην κατανάλωση και σε στάσεις πληρωμών, τα οποία με τη σειρά τους οδηγούν σε περιστολή των πιστώσεων, περαιτέρω συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας και αύξηση της ανεργίας. Έπειτα, ο κύκλος επαναλαμβάνεται χωρίς ορατό τέλος.

Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα θα βοηθούσε να καταλάβουμε. Σκεφτείτε έναν εργαζόμενο με εισόδημα πριν την κρίση 1000 ευρώ που έχει ένα δάνειο με δόσεις 300 ευρώ τον μήνα και άλλα πάγια έξοδα για οικιακές ανάγκες 100 ευρώ τον μήνα. Αυτό θα του άφηνε 600 ευρώ τον μήνα για τα υπόλοιπα έξοδα. Τώρα λογαριάστε μία μείωση 20% – 200 ευρώ – στο μηνιαίο του εισόδημα. Αυτό του αφήνει 400 ευρώ τον μήνα για όλα τα υπόλοιπα έξοδα, το οποίο σημαίνει 33% μείωση σε πραγματική κατανάλωση και άλλα έξοδα. Δηλαδή, η ποσοστιαία μείωση της κατανάλωσης πιθανότατα θα είναι υψηλότερη από την ποσοστιαία μείωση των μισθών και τέτοιες μειώσεις είναι αναμενόμενο να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην οικονομία.

Επιπλέον, μερικοί από τους εργαζόμενους σαν αυτόν του παραδείγματός μας θα βρεθούν άνεργοι και είναι αυτοί που πιθανόν να σταματήσουν να πληρώνουν τα δάνειά τους και να χάσουν τα σπίτια τους, προξενώντας μ' αυτόν τον τρόπο περαιτέρω περιστολή των πιστώσεων με πρόσθετο αντίκτυπο στην οικονομία. Αυτή η διαδικασία αποπληθωρισμού χρέους (debt deflation) είναι ένα αναπόσπαστο μέρος των εσωτερικών υποτιμήσεων που τις καθιστά θεμελιωδώς διαφορετικές από τις εξωτερικές υποτιμήσεις και τελικά σχεδόν ποτέ δεν λειτουργούν. 

Ένας άλλος παράγοντας που συνήθως δεν λαμβάνεται υπόψη στις οικονομικές αναλύσεις αλλά συχνά έχει επιπρόσθετες αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις είναι τα αυξημένα επίπεδα κοινωνικών συγκρούσεων. Αυτός ο παράγοντας εκδηλώνεται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους: αύξηση του κοινού και του οργανωμένου εγκλήματος, απεργίες, στάσεις εργασίας, παθητική αντίσταση. Τέτοιες δραστηριότητες έχουν ως άμεσο ή έμμεσο αποτέλεσμα τη μείωση της παραγωγής αλλά ταυτόχρονα επιφέρουν μια δική τους αρνητική δυναμική στην οικονομία. Μπορεί ήδη κανείς να δει σε κεντρικές περιοχές της Αθήνας τέτοια φαινόμενα ως αποτέλεσμα της ανεξέλεγκτης εγκληματικότητας.

Απελευθέρωση και φιλελευθεροποίηση

Οι νομικές και θεσμικές αλλαγές που επιβάλλει η τρόικα έχουν ως σκοπό να διευκολύνουν την εσωτερική υποτίμηση μέσω της κατάργησης πολλών εργατικών νόμων και ταυτόχρονα να επιφέρουν δομικές αλλαγές στην οικονομία που υποτίθεται θα συμβάλουν στην ανάπτυξη. Παραδείγματα δομικών αλλαγών που προωθήθηκαν περιλαμβάνουν την «απελευθέρωση» των ταξί και των φορτηγών με την κατάργηση στην ουσία της άδειας που απαιτούνταν για αυτά τα επαγγέλματα. Παρ' όλο που οι ταξιτζήδες δεν είναι οι πιο αγαπητοί επαγγελματίες στην Ελλάδα και τυχόν βελτιώσεις στις υπηρεσίες που παρέχουν θα ήταν καλοδεχούμενες, δυσκολεύεται κανείς να δει με ποιον τρόπο οι σχεδιαζόμενες μεταρρυθμίσεις θα οδηγούσαν σε ουσιαστικά καλύτερη παροχή υπηρεσιών ενώ υπάρχει ο κίνδυνος να υπάρξει οπισθοδρόμηση αντί για βελτίωση.

Όσο για τις μαζικές αλλαγές στην εργατική νομοθεσία, ανεξάρτητα από την άποψη που έχει κανείς για το πόσο αποτελεσματικές ή δίκαιες είναι, ούτε έχουν καμιά λαϊκή υποστήριξη ούτε καμιά από αυτές ήταν μέρος του εκλογικού προγράμματος της κυβέρνησης. Ως εκ τούτου, δύσκολα θα εντάσσονταν σε μια πολιτική που σέβεται τα στοιχειώδη δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών. Ποτέ, όμως, δεν προωθήθηκε μια μεταρρύθμιση της λιανικής αγοράς και του χονδρεμπορίου των βασικών καταναλωτικών αγαθών και υπηρεσιών, η δομή των οποίων είναι σε μεγάλο βαθμό ολιγοπωλιακή. Και σ' αυτό το πρόβλημα πιθανόν οφείλεται η εμμονή του πληθωρισμού.

Ιδιωτικοποιήσεις

Υπάρχει η ελπίδα ότι η ιδιωτικοποίηση της δημόσιας περιουσίας θα φέρει 50 δισεκατομμύρια ευρώ και μάλιστα σε πολύ λίγα χρόνια. Το ερώτημα όμως είναι ποιος θα αγοράσει δημόσιες επιχειρήσεις με υψηλό χρέος και δύσκολες εργασιακές σχέσεις ή ακίνητα του δημοσίου με περιοριστικές ρήτρες που ενδεχομένως να εγείρουν νομικές αγωγές; Οτιδήποτε πουλιέται τα επόμενα χρόνια θα είναι με καθαρούς τίτλους και υψηλής αξίας αλλά σε συμπιεσμένες τιμές. Αυτό με τη σειρά του πιθανόν να εγείρει μελλοντικές αγωγές από τη μεριά των διευθυντών της εταιρείας ιδιωτικοποιήσεων και άλλων.

Συνολικά αποτελέσματα

Τελικά τι μπορούμε να περιμένουμε συνεχίζοντας στον δρόμο που υπαγορεύει η τρόικα;

 – Συνεχιζόμενη πτώση εισοδημάτων, ανεργία, με κάποια μείωση των τιμών των εγχώριων αγαθών και υπηρεσιών. Η πτώση πιθανότατα θα συνεχιστεί στο εγγύς μέλλον, ιδιαίτερα λόγω και της αναμενόμενης δημογραφικής μείωσης. Οι νέοι και όσοι μπορέσουν να βρουν εργασία στο εξωτερικό θα εγκαταλείψουν τη χώρα. Έτσι, τα πιο παραγωγικά τμήματα της κοινωνίας θα σταματήσουν να συνεισφέρουν, μειώνοντας κι άλλο τους φόρους και ασκώντας πρόσθετη πίεση στα δημόσια οικονομικά, στις συντάξεις και στις κοινωνικές υπηρεσίες.

– Ακόμη και με ένα γενναιόδωρο κούρεμα του υφιστάμενου δημόσιου χρέους, η συνεχιζόμενη μείωση του εισοδήματος της χώρας δεν θα ελαφρύνει το βάρος του δημόσιου χρέους. Για να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θα αναλάβουν τις θέσεις κλειδιά στον δημοσιονομικό μηχανισμό της χώρας.

– Είτε λόγω των κουρεμάτων που επιβάλλονται στο δημόσιο χρέος ή λόγω των πάρα πολλών επισφαλών δανείων σε ιδιώτες (εξ αιτίας της διαδικασίας του αποπληθωρισμού χρέους που περιγράψαμε παραπάνω), οι ελληνικές τράπεζες πρώτα θα εθνικοποιηθούν και ύστερα θα πουληθούν σε ιδιώτες. Αυτοί οι ιδιώτες πιθανότατα θα είναι ξένοι, χωρίς τους δεσμούς εκείνους που κάνουν τις τράπεζες να ανταποκρίνονται στις τοπικές ανάγκες.

– Όλες οι σημαντικές αποφάσεις που αφορούν τον ελληνικό λαό θα παίρνονται εκτός Ελλάδας. Στη χώρα θα υπάρχει μόνο μια επίφαση δημοκρατίας, αυτοδιακυβέρνησης και εθνικής κυριαρχίας, όπως συμβαίνει τους τελευταίους δεκαοχτώ μήνες. Αυτό, πάντως είναι το ειρηνικό σενάριο, που αγνοεί τις συνέπειες που συνήθως έχει μια παρατεταμένη έλλειψη κυβερνητικής νομιμοποίησης: κοινωνικό χάος αλλά και κινήματα αντίστασης.

– Η πρώην ανατολική Γερμανία έχει χάσει τους νέους της και τους πιο παραγωγικούς κατοίκους της προς όφελος της πρώην Δυτικής Γερμανίας και του Βερολίνου. Αυτοί που μείνανε πίσω είναι κυρίως οι γέροι, οι ανήμποροι και εκείνοι που απασχολούνται σε κυβερνητικές θέσεις. Σήμερα, είκοσι χρόνια και πλέον από τη γερμανική επανένωση, μια κυρία από την Ανατολική Γερμανία ισχυρίζεται πως μπορεί να ξεχωρίσει τους Ανατολικούς από τους Δυτικούς, ιδίως τους άντρες: «Οι Δυτικογερμανοί είναι πολύ πιο περήφανοι. Περπατάν καμαρωτά. Οι Ανατολικογερμανοί συνήθως καμπουριάζουν. Οι Δυτικοί πιστεύουν πως οι Ανατολικογερμανοί είναι τεμπέληδες.» (Lewis, 2011)

Ακολουθώντας τον σημερινό δρόμο, το μέλλον της Ελλάδας είναι παρόμοιο με το παρόν της Ανατολικής Γερμανίας, μείον τις επιδοτήσεις από το Βερολίνο, μείον το δικαίωμα ψήφου στις γερμανικές εκλογές και όλα τα άλλα πλεονεκτήματα της γερμανικής υπηκοότητας, αλλά με την προσθήκη ενός εξοντωτικού δημόσιου χρέους.

* Ο Στέργιος Σκαπέρδας είναι Καθηγητής Οικονομικών στο University of California, Irvine.

ΠΗΓΗ: ΔΕΥΤΕΡΑ 7 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011, 22:00, upd ΤΡΙΤΗ 8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 16:00, http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=5391:i-eksodos-apo-to-euro-anasa-gia-tin-elliniki-oikonomia&catid=55:an-oikonomia&Itemid=283

Συνέχεια στο Μέρος IV

ΕΠΤΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ – [Μύθος 2ος – Μύθος 3^ος: Μέρος ΙΙ]

Του Στέργιου Σκαπέρδα*

Συνέχεια από το Μέρος Ι

Μύθος 2ος: Ο στόχος της τρόικας είναι να σώσει την Ελλάδα

Αυτός ο μύθος προέρχεται από το εξωτερικό και έχει εσωτερικοποιηθεί πλήρως από την ελληνική κυβέρνηση και, μέχρι πρόσφατα, από σχεδόν όλα τα μεγάλα ελληνικά ΜΜΕ. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, όλοι οι Έλληνες είναι ακόλαστοι «αμαρτωλοί» και η τρόικα ο ευεργέτης δικτάτορας που όχι μόνο τους σώζει υλικά αλλά επίσης τους αναγκάζει να μετασχηματίσουν τους θεσμούς τους με τρόπο που θα τους φέρει μακροχρόνια ευημερία.

Ας ξαναδούμε πρώτα-πρώτα ποιος έχει κερδίσει και ποιος έχει χάσει από τη «διάσωση» μέχρι τώρα. Εδώ, τα δύο κύρια άμεσα εμπλεκόμενα μέρη είναι από τη μια μεριά η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων και από την άλλη οι δανειστές της χώρας. Ξεκάθαρα, μέχρι τώρα η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων έχει πληρώσει και με το παραπάνω ενώ οι προϋπάρχοντες κάτοχοι ελληνικών ομολόγων συνεχίζουν να παίρνουν πίσω στο ακέραιο τους τόκους τους και το όποιο κεφάλαιο καθίσταται ληξιπρόθεσμο, παρ' όλο που στην αγορά η αξία των μη ληξιπρόθεσμων ομολόγων έχει καταποντιστεί. [4]

Εναλλακτικές λύσεις στη «διάσωση» της τρόικας.

Οι υπερασπιστές των επιλογών της κυβέρνησης λένε ομόφωνα πως η μόνη εναλλακτική λύση θα ήταν η «χρεοκοπία», η οποία βέβαια, σύμφωνα με τον (1ο) μύθο που αναπαράγουν, θα ήταν καταστροφική. Ας σκεφτούμε λοιπόν την εναλλακτική λύση της «χρεοκοπίας» στις αρχές του 2010. Η σχέση χρέους-ΑΕΠ ήταν κοντά στο 115% τότε. Αν η χώρα είχε εφαρμόσει το κούρεμα που συμφωνήθηκε στις 21 Ιουλίου (21%, αλλά πραγματικό), η σχέση χρέους-ΑΕΠ θα είχε κατέβει λίγο πάνω από το 90%, ποσοστό που θα έκανε το χρέος οριακά βιώσιμο. Πιθανόν να είχε απαιτηθεί ένα μεγαλύτερο κούρεμα για να γίνει το χρέος μακροπρόθεσμα βιώσιμο, αλλά σίγουρα αυτό θα ήταν κάτω από τα επίπεδα που σχεδιάζουν τώρα οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι. Οι υπερασπιστές των επιλογών της κυβέρνησης θα απαντούσαν τότε πως, μετά από μια στάση πληρωμών στις αρχές του 2010, η Ελλάδα 1) θα είχε αποκλειστεί από τις διεθνείς αγορές ομολόγων και 2) επειδή δεν είχε πρωταρχικό πλεόνασμα στον προϋπολογισμό (πλεόνασμα χωρίς τους τόκους των δανείων), η κυβέρνηση δεν θα είχε μπορέσει να πληρώσει μισθούς, συντάξεις και τις υπόλοιπες υποχρεώσεις της.

Ενώ είναι σωστό ότι βραχυπρόθεσμα οι διεθνείς αγορές ομολόγων δεν θα είχαν δανείσει αμέσως στην Ελλάδα, όσο μεγαλύτερο το κούρεμα τόσο ευκολότερα και γρηγορότερα θα είχε επιστρέψει η Ελλάδα στις αγορές. Αλλά αυτό δεν θα είχε χρειαστεί και, έτσι κι αλλιώς, πιθανότατα δεν είναι συνετό για την Ελλάδα να επιστρέψει σ' αυτές τόσο σύντομα. Ακόμη και αν ο εξωτερικός δανεισμός από άλλες πηγές πλην των αγορών ομολόγων δεν ήταν διαθέσιμος, οι απλοί Έλληνες πολίτες θα αγόραζαν μετά χαράς ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου στο 4,5% αντί για το 2% ή και λιγότερο που κερδίζουν από τους τραπεζικούς λογαριασμούς τους. [5]

Επίσης, θα μπορούσαν να έχουν γίνει γενικευμένες περικοπές, αλλά αντί γι' αυτές θα ήταν πιθανότατα πιο αποτελεσματικές πληρωμές εν μέρει με έντυπες αναγνωρίσεις χρέους (IOUs) που θα ήταν διαπραγματεύσιμες, με κάποια έκπτωση, και να παίξουν τον ρόλο υποκατάστατου χρήματος. Μια τέτοια κίνηση θα είχε βελτιώσει και τη ρευστότητα στον ιδιωτικό τομέα και θα είχε αποτρέψει τη συνεχιζόμενη ύφεση που έχουν επιφέρει οι πολιτικές της τρόικας. Να ξαναπούμε ότι ένας όρος για να είχαν συμβεί όλα αυτά θα ήταν ένα αρκετά βαθύ κούρεμα, μια επίφοβη «χρεοκοπία», που θα είχε μειώσει το δημόσιο χρέος σε βιώσιμα επίπεδα στα μάτια όλων, συμπεριλαμβανομένων των Ελλήνων.

Αντί γι' αυτό είχαμε όλο και μεγαλύτερες βάναυσες περικοπές στον προϋπολογισμό των οποίων τα αποτελέσματα μεταφέρθηκαν γρήγορα από τον δημόσιο τομέα και τις τράπεζες προς την πραγματική (ιδιωτική) οικονομία όπου οι πιστώσεις έχουν περισταλεί δραστικά, δεδομένης μάλιστα της ιδιόμορφης χρηματοδότησης μέσω μεταχρονολογημένων επιταγών και άλλων θεσμικών προσαρμογών στις οποίες καταφεύγει ο ζωτικός τομέας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Καθώς η προβλέψιμη ύφεση βαθαίνει, οι απαιτήσεις όλο και μεγαλύτερων περικοπών, μη ρεαλιστικοί σχεδιασμοί ιδιωτικοποιήσεων, τυποποιημένες θεσμικές αλλαγές που δεν σέβονται το Ελληνικό Σύνταγμα ή τους ελληνικούς νόμους και δεν έχουν καμιά ελπίδα να λειτουργήσουν παρουσιάζονται ακόμη και σήμερα ως η «διάσωση» της Ελλάδας. Η πραγματική διάσωση ήταν αυτή των κατόχων ομολόγων. Μαζί με τις ελληνικές τράπεζες και άλλους εγχώριους κατόχους, συμπεριλαμβάνουν γαλλικές, βρετανικές, γερμανικές και άλλες τράπεζες που κατείχαν ελληνικά ομόλογα που τώρα έχουν εν μέρει μεταφερθεί στην ΕΚΤ.

Η ευημερία των απλών Ελλήνων πολιτών δεν φαίνεται να παίζει κάποιο ρόλο στους υπολογισμούς της τρόικας, ούτε καν μέσα από τις επιπτώσεις της αρνητικής ανταπόκρισης στην πραγματοποίηση των υποτιθέμενων στόχων της τρόικας και την απειλή που θέτει για το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα μια στάση πληρωμών της Ελλάδας. Σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, υπήρξε μια σοβαρή διαφωνία εντός της τρόικας ανάμεσα στους αντιπροσώπους του ΔΝΤ και αυτούς της ΕΕ/ΕΚΤ. Οι πρώτοι – προφανώς έχοντας πάρει κάποιο μάθημα από τις θλιβερές εμπειρίες τους σε άλλες χώρες που μπήκαν στο πρόγραμμα του ΔΝΤ – είχαν μεγαλύτερη επίγνωση των μακροοικονομικών συνεπειών των δραστικών περικοπών και των φορολογικών αυξήσεων και προσπάθησαν να περιορίσουν τις απαιτήσεις των δεύτερων. Το τελικό αποτέλεσμα, όμως, ήταν πως οι απόψεις της ΕΕ/ΕΚΤ στην ουσία επικράτησαν. Οι ακολουθούμενες πολιτικές εναρμονίστηκαν με τα βραχυπρόθεσμα συμφέροντα τραπεζών του κέντρου της Ευρωζώνης και ίσως με κάποια άλλα ιδιωτικά συμφέροντα. δεν φάνηκε να παίρνουν επαρκώς υπ' όψιν τους το ενδεχόμενο «μολυσματικής» εξάπλωσης και τους άλλους κινδύνους στους οποίους θέτουν την Ευρωζώνη και τον υπόλοιπο κόσμο. Και σίγουρα δεν υπολόγισαν τους απλούς Έλληνες πολίτες παρά μόνο ίσως ως «αμαρτωλούς» που αξίζουν την τιμωρία.

Ο μύθος της «διάσωσης» της Ελλάδας, πάντως, ακόμη κρατάει. Επιπλέον, έχει ισχυρές πραγματικές αρνητικές επιπτώσεις στις πολιτικές και στα οικονομικά της κρίσης, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε ολόκληρη την Ευρωζώνη. Πρώτον, η διατύπωση της «διάσωσης» έχει επιτρέψει στη γερμανική και στις άλλες ευρωπαϊκές ελίτ να στρέψουν την προσοχή μακριά από τη «σωτηρία» του τραπεζικού τομέα και των κατόχων ομολόγων, παρ’ όλο που σίγουρα δεν τους έχουν ικανοποιήσει απόλυτα. Δεύτερον, ο τρόπος παρουσίασης έχει πυροδοτήσει λαϊκιστική οργή στη Βόρεια Ευρώπη ενάντια στους «τεμπέληδες» Έλληνες, ακριβώς εκείνους που ωφελήθηκαν λιγότερο από το ελληνικό δημόσιο χρέος και τους μοναδικούς που καλούνται να πληρώνουν το κόστος της κρίσης ως τώρα. Έχει επίσης αποσπάσει την προσοχή από τα αίτια της μισθολογικής αποτελμάτωσης στη Γερμανία, η οποία, παρεμπιπτόντως, συνετέλεσε σημαντικά στην αύξηση των πλεονασμάτων των τρεχουσών συναλλαγών της Γερμανίας και συνεισέφερε στις ανισορροπίες μέσα στην Ευρωζώνη. Τέλος, με την εσωτερικοποίηση και την αναπαραγωγή του μύθου της «διάσωσης», η ελληνική κυβέρνηση βοήθησε να αποτραπεί οποιοσδήποτε πραγματικός διάλογος για εναλλακτικές λύσεις μέσα στο ίδιο της το κόμμα αλλά και στο συνολικό φάσμα των κομμάτων που εκπροσωπούνται στο Κοινοβούλιο, καθώς επίσης και στον Τύπο.

Μύθος 3ος: Η κύρια αιτία της κρίσης είναι η διαφθορά των Ελλήνων και του ελληνικού κράτους

«Οι οδυνηρές προσαρμοστικές πολιτικές που ακολουθούνται τώρα σε μια σειρά χώρες της Ευρωζώνης είναι άμεσο αποτέλεσμα της υιοθέτησης από μεριάς τους του ευρώ.» (Feldstein, 2011, σελ. 5). Είτε είπε ο κ. Παπανδρέου στον κ. Γιούνκερ ότι «η Ελλάδα είναι μια διεφθαρμένη χώρα» είτε όχι, τα λόγια αυτά πιθανόν αντανακλούν τις απόψεις που μοιράζονται κάποιοι «ευρωκράτες» με μια σημαντική μερίδα των ελληνικών ελίτ. Επιπλέον, και ξανά σύμφωνα με τις απόψεις τους, αυτό υπήρξε επίσης η αιτία της κρίσης. Εξ ου και, από τη δική τους σκοπιά, η «ηρωική προσπάθεια της τρόικας και της κυβέρνησης να ξεριζώσουν τη διαφθορά και να αναμορφώσουν εντελώς τη χώρα.

Δημόσιος τομέας και διαφθορά

Υπάρχουν βέβαια πολλά προβλήματα με το ελληνικό κράτος και με τον τρόπο που λειτουργεί το ελληνικό πελατειακό πολιτικό σύστημα.[6] Αλλά παρόμοια προβλήματα με το κράτος υπάρχουν στην Ιταλία και αλλού. Ακόμη και στη Γερμανία μπορεί να έχει κανείς άσχημες εμπειρίες με τη «γραφειοκρατία» – από τη φύση τους, ένα μεγάλο μέρος των νόμων και της δημοκρατίας πράγματι χρειάζονται λεπτομερείς κανόνες και γραφειοκρατική οργάνωση που μπορεί να φαίνονται λιγότερο αποτελεσματικά σε σχέση με τις εμπορικές συναλλαγές (που όμως είναι χρήσιμα και παραγωγικά τελικά). Σε κανέναν, βέβαια, δεν αρέσει η διαφθορά αλλά πολύ λίγα γνωρίζουμε για το πώς μπορεί να καταπολεμηθεί και δεν πρέπει να τη συγχέουμε με το μέγεθος του δημόσιου τομέα, καθώς όσο πλουσιότερη είναι μια χώρα τόσο μεγαλύτερος τείνει να είναι ο δημόσιος τομέας ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Το γράφημα 1 απεικονίζει τον συνολικό αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων ως ποσοστό της εργατικής δύναμης στις χώρες του ΟΟΣΑ για το 2000 και 2008. Οι υπάλληλοι της γενικής κυβέρνησης είναι με μπλε χρώμα ενώ στις βυσσινί στήλες συμπεριλαμβάνονται οι εργαζόμενοι στις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς (ΔΕΚΟ: πχ, ΟΣΕ και ΔΕΗ). Η Ελλάδα έχει λίγους υπαλλήλους γενικής κυβέρνησης – λιγότερους από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα του ΟΟΣΑ στο δείγμα – αλλά περισσότερους εργαζόμενους στις ΔΕΚΟ από όσους στη γενική κυβέρνηση, καθώς και υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων στις ΔΕΚΟ από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Και πάλι όμως το συνολικό ποσοστό των δημοσίων υπαλλήλων ήταν σημαντικά χαμηλότερο από εκείνα χωρών όπως η Φινλανδία, η Σλοβενία και η Εσθονία και συγκρίσιμο με εκείνα της Ουγγαρίας, της Σλοβακίας και της Τσεχίας.

Γράφημα 1: Εργαζόμενοι στο δημόσιο και ΔΕΚΟ ως ποσοστό του συνολικού εργατικού δυναμικού (2000 και 2008). Οι μωβ μπάρες αντιπροσωπεύουν τους εργαζόμενους στις ΔΕΚΟ (απο το Γράφημα 21.2 στο OECD (2011).

Μια και σε άλλες χώρες πολλές από τις υπηρεσίες που στην Ελλάδα προσφέρονται από δημόσιες επιχειρήσεις είναι ιδιωτικοποιημένες, δεν είναι δυνατόν να συνάγουμε από αυτήν και μόνο την πληροφορία πως οι δημόσιες επιχειρήσεις στην Ελλάδα απασχολούν υπερβολικά πολλούς εργαζόμενους συγκριτικά με άλλες χώρες. Όμως, άλλα στοιχεία δείχνουν πως πολλές δημόσιες επιχειρήσεις είναι χώροι πελατειακών διορισμών και υπερβολικά υψηλών μισθών και συντάξεων. Δηλαδή, οι παχυλοί μισθοί και τα υπερβολικά προνόμια στις ΔΕΚΟ μάλλον έχουν μεγάλη δόση αλήθειας. Οπότε, μια βασική διάκριση ανάμεσα στις ΔΕΚΟ και τον στενό δημόσιο τομέα είναι δικαιολογημένη. Οποιαδήποτε μέτρα κατά της διαφθοράς όπως και περικοπές σε μισθούς και συντάξεις θα έπρεπε να είχαν πρώτα-πρώτα ως στόχο αυτές.

Ο ελληνικός στενός δημόσιος τομέας μπορεί να έχει τα σοβαρά προβλήματά του όσον αφορά την εσωτερική οργάνωση και την ευθύνη προς τους πολίτες αλλά αυτό είναι ένα τυπικό παράπονο σε όλες τις πλούσιες χώρες. Η παραπληροφόρηση και η γενικευτική δαιμονοποίηση των δημοσίων υπαλλήλων είναι δυσανάλογες προς την πραγματικότητα και, σε τελική ανάλυση, αυτοκαταστροφικές για τη χώρα. Δικαστές, δάσκαλοι, εφοριακοί, αστυνομικοί, πυροσβέστες κι ένα πλήθος άλλων επαγγελμάτων είναι χρήσιμα και αναγκαία για να λειτουργήσει η οικονομία. Όταν πληρώνεις δικαστές, αστυνομικούς και εφοριακούς πολύ λιγότερο και το κάνεις με έναν τρόπο που μπορεί να θεωρηθεί άδικος ακόμη και παράτυπος, δεν είναι και πολύ πιθανό ότι θα βελτιώσεις την αποδοτικότητά τους και είναι πολύ πιθανό να κάνεις τα προβλήματα της ιδιωτικής χρήσης των δημόσιων αξιωμάτων ακόμη σοβαρότερα από όσο ήταν πριν αρχίσει η κρίση.

Είσοδος του ευρώ

Θα περνούσε η Ελλάδα όλα αυτά που βιώνει τα δυο τελευταία χρόνια (και τις ακόμη χειρότερες συνθήκες που αναμένονται στο μέλλον) χωρίς το ευρώ; Η απάντηση είναι ένα ξεκάθαρο «Όχι». Το ευρώ επέτρεψε φτηνότερη χρηματοδότηση από όση ήταν προηγουμένως διαθέσιμη για τις ελληνικές κυβερνήσεις και πολλή από αυτήν αποκτήθηκε από το εξωτερικό αντί, όπως γινόταν πριν, αποκλειστικά από εγχώριες πηγές. Αυτή η φτηνότερη χρηματοδότηση και ο δανεισμός από το εξωτερικό είχαν ως άδηλο αποτέλεσμα να γίνουν οι ελληνικές κυβερνήσεις λιγότερο υπεύθυνες απ' ό,τι πριν την εισαγωγή του ευρώ. Καθόλου παράξενο – αν κρίνουμε από την αποτελεσματική αποδιάρθρωση της επίλεκτης ΣΔΟΕ και άλλα πιο τολμηρά μέτρα με προσλήψεις σε ΔΕΚΟ – που η διαφθορά αυξήθηκε και η κρατική αποτελεσματικότητα μειώθηκε από τότε που εισήχθη το ευρώ.

Η πρόθεση του κ. Σημίτη και των άλλων αρχιτεκτόνων της ένταξης της Ελλάδας στην Ευρωζώνη ήταν βέβαια τελείως διαφορετική. Ήλπιζαν πως το ελληνικό κράτος θα γινόταν πιο υπεύθυνο και πιο συγκρατημένο στις δημοσιονομικές του επιλογές, αν και οι δικές τους ενέργειες με την ανταλλαγή (swap) της Goldman Sachs που βοήθησε να μειωθούν κάποια προηγούμενα ελλείμματα του προϋπολογισμού έδωσαν μια γεύση του τι θα ακολουθούσε. Υπήρχε επίσης η ελπίδα πως το ευρώ θα σταθεροποιούσε τον πληθωρισμό και θα ελάττωνε την αβεβαιότητα που γεννούσαν οι διακυμάνσεις των τιμών συναλλάγματος. Αντί γι' αυτά, έφερε τα καταστροφικά αποτελέσματα της παρούσας κρίσης.

Αν η Ελλάδα ήταν η μόνη χώρα που αντιμετώπιζε δυσκολίες, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι το πρόβλημα ήταν αποκλειστικά δικό της και όχι του ευρώ.[7] Αλλά η μία χώρα μετά την άλλη εμφανίζονται να έχουν δυσκολίες. Τα προβλήματα παραμόνευαν και βγήκαν στην επιφάνεια με την χρηματοοικονομική κρίση και με την ύφεση που ακολούθησε. Το πρόβλημα της Ελλάδας ήταν η δημοσιονομική της πολιτική και το εξωτερικό δημόσιο χρέος μαζί με τη συνεχώς μειούμενη διεθνή ανταγωνιστικότητα. Η Ιρλανδία, αν κρίνουμε από τη σχέση χρέους-ΑΕΠ πριν την κρίση, ήταν η πιο υπεύθυνη δημοσιονομικά χώρα της Ευρωζώνης. Εκεί οι ένοχοι κατά πως φαίνεται ήταν η ιδιωτική υπερχρέωση και η φούσκα στα ακίνητα που δημιούργησαν προβλήματα στις τράπεζες, στις οποίες η κυβέρνηση ακολούθως έδωσε εγγυήσεις. Η Πορτογαλία είχε μέτρια αναλογία χρέους προς ΑΕΠ αλλά λόγω «μόλυνσης» θεωρήθηκε από τις αγορές ομολόγων η πιο αδύναμη από τις υπόλοιπες από άποψη μεγέθους, χαμηλής ανάπτυξης και δημοσιονομικών παθογενειών. Η Ισπανία ήταν σχεδόν τόσο υπεύθυνη δημοσιονομικά όσο και η Ιρλανδία και επίσης υπέφερε από τη φούσκα στα ακίνητα και υψηλό ιδιωτικό χρέος. Η Ιταλία υποφέρει από υψηλό δημόσιο χρέος και σταθερά χαμηλή ανάπτυξη τα τελευταία δέκα χρόνια.

Η Ελλάδα διέπραττε τις μεγαλύτερες παραβάσεις στα όρια των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού που προβλέπονταν από το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και είχε το υψηλότερο δημόσιο χρέος. Η ιρλανδική και ισπανική κρίση μπορούν κατά κύριο λόγο να θεωρηθούν αποτέλεσμα μη ξεκάθαρης εποπτείας των τραπεζών και κενών στις ευθύνες γι' αυτές. Η Πορτογαλία έπεσε θύμα της γενικής οικονομικής «αδιαθεσίας» που αισθανόταν από τότε που υιοθέτησε το ευρώ και της δύναμης των «εκδικητών» των ομολόγων, ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε από τις άλλες χώρες μια και δεν υπήρξε κάτι συγκεκριμένο που να έγινε λάθος. Αλλά όλες οι χώρες που βρίσκονται σε κρίση είχαν, από την εισαγωγή του ευρώ ως νομίσματος, μια αύξηση του συνολικού τους χρέους, είτε πρωταρχικά δημόσιο είτε ιδιωτικό, που συνοδεύτηκε από μια αύξηση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Κατά την ίδια χρονική περίοδο, αυτά τα ελλείμματα συνδυάστηκαν με μια αύξηση του πλεονάσματος τρεχουσών συναλλαγών της Γερμανίας. [8]

 Το πρόβλημα για την Ευρωζώνη δεν είναι η διαφθορά της ελληνικής κυβέρνησης ούτε η ιρλανδική αμέλεια. Αν η Ιρλανδία ή η Ελλάδα δεν ήταν μέλη της Ευρωζώνης, μια άλλη περιφερειακή χώρα θα αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα και πολύ γρήγορα μάλιστα. Το πρόβλημα είναι δομικό: η αδυναμία των θεσμών για μια νομισματική ένωση που απαρτίζεται από τόσο διαφορετικές και ετερογενείς χώρες οι οποίες δεν έχουν άλλα οικονομικά εργαλεία από τις προσαρμογές τιμών και αποδοχών που ιστορικά θεωρούνται χονδροειδή όργανα άσκησης οικονομικής πολιτικής. [9]  Οι δημιουργοί του ευρώ το είδαν πρώτα και κύρια ως ένα πολιτικό σχέδιο, ως μια προσπάθεια εφαρμογής της πολιτικής ενοποίησης από την πίσω πόρτα. Η πολιτική ενοποίηση όμως ποτέ δεν κατάφερε να πάρει τον δρόμο της και έχουμε τώρα τα γνωστά, προβλέψιμα αποτελέσματα.

Για να ανακεφαλαιώσουμε, χωρίς το ευρώ είναι δύσκολο να φανταστούμε πώς θα είχε επέλθει μια τόσο βαθιά κρίση. Αν η Ελλάδα είχε κρατήσει το νόμισμά της, με μικρότερο δανεισμό από το εξωτερικό θα είχε πιθανόν μικρότερη ανάπτυξη από όση είχε μέχρι το 2007 αλλά θα είχε τα εργαλεία – την υποτίμηση του νομίσματός της – για να ανταπεξέλθει στην ύφεση πολύ καλύτερα, χωρίς να βρίσκεται στα πρόθυρα της στάσης πληρωμών και χωρίς να παραδίδει κάθε ίχνος εθνικής κυριαρχίας. Με πιο ακριβό και εγχώριο – στο μεγαλύτερο μέρος του – δανεισμό, οι κυβερνήσεις της θα είχαν ισχυρότερα κίνητρα να είναι δημοσιονομικά πιο υπεύθυνες και δεν θα είχαν διαβρώσει ούτε τον φοροεισπρακτικό μηχανισμό ούτε γενικά την ισχύ του κράτους όσο το κατάφεραν από την εισαγωγή του ευρώ και μετά.

Παραπομπές

[4] Για μια πιο εκτεταμένη ανάλυση για τα αναμενόμενα κέρδη και οφέλη όλων των εμπλεκομένων, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών των άλλων χωρών της Ευρωζώνης, βλ. Σκαπέρδας (2011).

[5] Αρχικά, αυτή η εγχώρια αγορά ομολόγων θα είχε προέλθει από υπάρχοντα περιουσιακά στοιχεία, κυρίως από τραπεζικές καταθέσεις. Για να συνεχιστεί αυτή η πρακτική για τα επόμενα χρόνια θα έπρεπε να γίνει μια σημαντική αύξηση των αποταμιευτικών επιτοκίων στην Ελλάδα. Η αγορά των κυβερνητικών ομολόγων θα είχε μειώσει τις καταθέσεις σε ελληνικών τράπεζες οι οποίες με τη σειρά τους θα προκαλούσαν έναν συνδυασμό απομόχλευσης (: μείωσης των ξένων σε σχέση με τα ίδια κεφάλαια) και χρηματοδότησης από την ΕΚΤ ή μέσω της Τράπεζας της Ελλάδας χρησιμοποιώντας τον μηχανισμό έκτακτης παροχής ρευστότητας (ELA). Η μείωση των τραπεζικών αποθεμάτων έχει γίνει έτσι κι αλλιώς χωρίς αυτό το πρώιμο σενάριο στάσης πληρωμών.

[6] Κατσίμη και Μούτος (2010) παρέχουν μια επισκόπηση της εγχώριας πολιτικής οικονομίας της Ελλάδας πριν και μετά την υιοθέτηση του ευρώ.

[7] Οι επόμενες τρεις παράγραφοι στηρίζονται εν μέρει στο Σκαπέρδας (2011)

[8] Βλ. Research on Money and Finance (2010, Fig. 14, 27)

[9] Βλ. Ahamed, 2009, για μια συζήτηση περί της επίπονης και επίμονης προσπάθειας της Μεγάλης Βρετανίας να επιστρέψει στον Χρυσό Κανόνα με τιμές συναλλάγματος που ίσχυαν πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

* Ο Στέργιος Σκαπέρδας είναι Καθηγητής Οικονομικών στο University of California, Irvine.

ΠΗΓΗ: ΔΕΥΤΕΡΑ 7 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011, 22:00, upd ΤΡΙΤΗ 8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 16:00, http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=5391:i-eksodos-apo-to-euro-anasa-gia-tin-elliniki-oikonomia&catid=55:an-oikonomia&Itemid=283

Συνέχεια από το Μέρος ΙΙ

ΕΠΤΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ –  [Εισαγωγή – Μύθος 1^ος: Μέρος Ι]

Του Στέργιου Σκαπέρδα*

[Εισαγωγή]

Στις απόψεις που παρουσιάζονται στον ευρείας κυκλοφορίας ελληνικό Τύπο υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός λαθεμένων αντιλήψεων και μύθων σχετικά με τα αίτια και τις συνέπειες της κρίσης, καθώς και με τις πολιτικές τις διαθέσιμες για την καταπολέμησή της. Μερικές από τις αντιλήψεις αυτές αναπαράγονται συνειδητά από την κυβέρνηση και τον Τύπο παρ' ότι ξέρουν πως δεν είναι σωστές. Ενώ κάποιες άλλες είναι κατά τα φαινόμενα απόψεις που συμμερίζονται τόσο κυβερνητικοί αξιωματούχοι όσο και η πλειοψηφία του Τύπου. [1]

Πολλοί Έλληνες που δεν είναι οικονομολόγοι ή ειδικοί καταλαβαίνουν, συνειδητά ή ενστικτωδώς, ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα με την κυρίαρχη άποψη, αλλά δεν έχουν τις γνώσεις να επιχειρηματολογήσουν τεκμηριωμένα ενάντια σ' αυτές τις αντιλήψεις. Επιπλέον, πολλοί που έχουν τις γνώσεις και θα μπορούσαν να το κάνουν είτε αυτολογοκρίνονται είτε δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στον ευρείας κυκλοφορίας Τύπο.

Ένα μέρος αυτών των αντιλήψεων επικρατεί επίσης στον διεθνή Τύπο και αναπαράγεται από Ευρωπαίους πολιτικούς, τραπεζίτες και δημοσιογράφους. Νομίζω πως, κατά περίεργο τρόπο, υπάρχει λιγότερη συζήτηση και αμφισβήτηση αυτών των λαθεμένων αντιλήψεων μέσα στις χώρες της Ευρωζώνης παρά έξω από αυτές. Ίσως αυτό συμβαίνει επειδή αυτοί που παρατηρούν τα πράγματα απ' έξω διστάζουν λιγότερο να προβούν σε ανεξάρτητη αξιολόγηση των προβλημάτων της Ευρωζώνης και της Ελλάδας.

Θα αναλύσω τους εξής επτά μύθους;

Μύθος 1ος: Στάση πληρωμών ή «χρεοκοπία» θα ήταν καταστροφικές για την Ελλάδα.

Μύθος 2ος: Ο στόχος της τρόικας είναι να «σώσει» την Ελλάδα.

 Mύθος 3ος: Η κύρια αιτία της κρίσης είναι η διαφθορά των Ελλήνων και του ελληνικού κράτους.

Μύθος 4ος: Αν η ελληνική κυβέρνηση ήταν ικανή, οι στόχοι του Μνημονίου δεν θα αποτύγχαναν.

Μύθος 5ος: Ακολουθώντας τις συνταγές της τρόικας η Ελλάδα θα επιστρέψει στον δρόμο της ευημερίας.

Μύθος 6ος: Η έξοδος από την Ευρωζώνη θα ήταν το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα.

Μύθος 7ος: Στις διαπραγματεύσεις της με την τρόικα η ελληνική κυβέρνηση έχει πολύ μικρή διαπραγματευτική ισχύ.

Θα επιχειρηματολογήσω διαδοχικά εναντίον κάθε μύθου και στο τέλος θα εκθέσω κάποια συμπερασματικά σχόλια.

Μύθος 1ος: Στάση πληρωμών ή «χρεοκοπία» θα ήταν καταστροφικές για την Ελλάδα.

Απ' την αρχή της κρίσης αυτός ο μύθος είναι πιθανότατα ο πιο συχνά και συστηματικά επαναλαμβανόμενος από τον κ. Παπανδρέου και άλλους κυβερνητικούς αξιωματούχους. Τον Φεβρουάριο του 2010, όταν πρωτοεμφανίστηκαν τέτοιες διατυπώσεις, θα ήταν δύσκολο να φανταστούμε ότι κυβερνητικοί παράγοντες θα συνέχιζαν να υποστηρίζουν κάτι τέτοιο χωρίς αντίλογο για τόσον καιρό.

Ας σημειωθεί εξ αρχής πως η συμφωνία της 21ης Ιουλίου περιλαμβάνει μια διάταξη την οποία ο Έλληνας Υπουργός Οικονομικών έχει ήδη αποκαλέσει «επιλεκτική χρεοκοπία» και με την οποία οι κάτοχοι κρατικών ομολόγων υποτίθεται θα δέχονταν ένα «κούρεμα» 21% μέσω της επιμήκυνσης των ομολόγων τους και χαμηλότερο επιτόκιο. Εξ ου και η κινδυνολογία περί στάσης πληρωμών και «χρεοκοπίας» δεν έχει νόημα αφού ο Υπουργός Οικονομικών έχει ήδη παραδεχθεί πως η κυβέρνησή του συμφώνησε να προχωρήσει σε κάτι τέτοιο. Η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου επιβάλλει ένα μεγαλύτερο κούρεμα 50%, αν και αυτά τα νούμερα δεν αποτελούν σοβαρή ένδειξη της πραγματικής μείωσης του χρέους [2].

Η σύγχυση αυτή μπορεί να οφείλεται και στη χρήση του όρου «χρεοκοπία», η οποία έχει άσχημες συμπαραδηλώσεις στα ελληνικά, ιδιαίτερα όσον αφορά την ατομική χρεοκοπία. Φέρνει στον νου εικόνες απόλυτης φτώχειας, ίσως ακόμη και μισθωτής δουλείας (indentured servitude). Για τον σύγχρονο καπιταλισμό, όμως, η χρεοκοπία και η στάση πληρωμών μαζί με την περιορισμένη ευθύνη είναι σημαντικά χαρακτηριστικά.[3] Με την περιορισμένη ευθύνη για τον δανειολήπτη, είναι ευθύνη και του δανειστή – όχι μόνο του δανειολήπτη – να αποπληρωθούν τα δάνεια. Αυτό, κατ' αρχήν, εξασφαλίζει πως δεν θα συναφθούν υπερβολικά πολλά «κακά» δάνεια και η οικονομική κρίση που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ δείχνει τι συμβαίνει όταν οι δανειστές δεν δείχνουν τη δέουσα υπευθυνότητα. Έτσι, στάση πληρωμών και χρεοκοπία είναι για άτομα και επιχειρήσεις κρίσιμα χαρακτηριστικά της λειτουργίας του σύγχρονου καπιταλισμού. Αν ο δανειστής δεν είναι προσεκτικός στην επιλογή των δανειοληπτών του, είναι οικονομικά ορθό αλλά και δίκαιο να ζημιωθεί.

Αλλά υπάρχουν τρεις τουλάχιστον διαφορές ανάμεσα σε στάση πληρωμών και χρεοκοπία, από τη μια, ατόμων ή εταιρειών και, από την άλλη, κυρίαρχων κρατών. Πρώτον, τα κράτη δεν χρεοκοπούν κυριολεκτικά, με την έννοια ότι δεν υπάρχει ανώτερη υπερεθνική τελική αρχή και δικαστήριο που θα αποφασίσει και θα επιβάλλει το πώς τα περιουσιακά στοιχεία της χώρας θα κατανεμηθούν ανάμεσα στους διάφορους πιστωτές και τι θα παραμείνει στην κυριότητα της χώρας. Αντί γι' αυτό, ομόλογα και δάνεια εκδίδονται σύμφωνα με τη νομοθεσία συγκεκριμένων χωρών αλλά με την τελική εφαρμογή να είναι δύσκολη επειδή τα κράτη είναι κυρίαρχες οντότητες. Όπως είναι αναμενόμενο όμως όταν εμπλέκονται μεγάλα συμφέροντα, πόζα, διαπραγματεύσεις, ακόμη και διπλωματία κανονιοφόρων μπορούν να παίξουν τον ρόλο τους σχετικά με τι γίνεται σε περίπτωση στάσης πληρωμών. Νομικά, το μεγαλύτερο ποσοστό του ελληνικού χρέους που συνάφθηκε πριν το 2010 διέπεται από τους ελληνικούς νόμους. Στην περίπτωση στάσης πληρωμών αυτού του χρέους, τα ελληνικά δικαστήρια έχουν την τελική δικαιοδοσία. Το χρέος προς την τρόικα ΕΕ/ΕΚΤ/ΔΝΤ έχει συναφθεί σύμφωνα με τους αγγλικούς νόμους και στάση πληρωμής αυτού του χρέους θα ήταν σημαντικά δυσκολότερη εκείνου που συνάφθηκε με βάση τους ελληνικούς νόμους. Αν επικυρωθεί η συμφωνία της 21ης Ιουλίου ή της 26ης Οκτωβρίου, οι κάτοχοι ομολόγων θα πάρουν ομόλογα που θα διέπονται από τους αγγλικούς και όχι τους ελληνικούς νόμους, κάτι που θα καταστήσει περαιτέρω «κουρέματα» δυσκολότερα.

Η δεύτερη σημαντική διαφορά του κρατικού χρέους από άλλα χρέη είναι πως συνάπτεται και ελέγχεται από κυβερνητικούς αξιωματούχους εκ μέρους της χώρας και του λαού της. Μπορεί, όμως, να υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα συμφέροντα των κυβερνητικών αξιωματούχων και στα συμφέροντα της χώρας και του λαού της. Μια ακραία περίπτωση τέτοιας διαφοράς συμφερόντων ήταν αυτή του πρώην προέδρου του Ζαΐρ, Μομπούτου, όπου τα διεθνή δάνεια εκτρέπονταν κυρίως προς ιδιωτικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, με τη χώρα να μη βλέπει οφέλη και να επιβαρύνεται με την αποπληρωμή των δανείων. Αλλά ακόμη και κατ' όνομα τουλάχιστον εκλεγμένοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι μπορούν να αναμειχθούν σε δάνεια που είναι παράνομα ή ειδεχθή και έτσι να υπάρχει νομική ή ηθική βάση για ακύρωση τέτοιων δανείων. Δεδομένων των πολυάριθμων σκανδάλων που συντάραξαν και τα δύο κόμματα που εναλλάσσονται στην κυβέρνηση, πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά όλα τα χρέη της Ελλάδας που είχαν συναφθεί τα προηγούμενα χρόνια για το αν είναι ίσως παράνομα και ειδεχθή. Για παράδειγμα, οι συμβάσεις με τις τράπεζες επενδύσεων που εγγυήθηκαν τις εκδόσεις ομολόγων και τα αρχεία όπου καταγράφτηκε η εφαρμογή τους πρέπει να ανοιχτούν ως ζήτημα στοιχειώδους διαφάνειας και δημοκρατικής ευθύνης. 

Η τρίτη διαφορά είναι ότι ένα κρατικό χρέος σπάνια, αν ποτέ, χρειάζεται ρητές εγγυήσεις. (Βέβαια, μια πρόσφατη εξαίρεση είναι η απαίτηση της Φινλανδίας για εγγυήσεις από την Ελλάδα προκειμένου να συμμετάσχει στον μηχανισμό σταθερότητας EFSF.) Παρά τη συνηθισμένη απουσία εγγυήσεων, πάντως, ιστορικά έχει αποδειχτεί δύσκολη η πλήρης απαλλαγή από ένα εξωτερικό δημόσιο χρέος.

Δεδομένων λοιπόν ότι μια στάση πληρωμών είναι υπόθεση ρουτίνας σε περιπτώσεις ατομικού ή εταιρικού χρέους και το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού χρέους διέπεται από τους ελληνικούς νόμους, συνολικά δεν θα έπρεπε μια στάση πληρωμών να είναι τόσο δύσκολη. Γιατί τότε να μην την πραγματοποιήσει ένα κράτος αμέσως;

Ένας λόγος ίσως είναι πως η χώρα δεν θα μπορούσε να έχει πρόσβαση στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου ξανά. Η Ελλάδα όμως έτσι κι αλλιώς δεν έχει τώρα πρόσβαση στις διεθνείς αγορές και θα συνεχίσει να μην έχει αν ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο, ακριβώς λόγω του υψηλού επιπέδου του χρέους της και την υπονοούμενη υψηλή πιθανότητα στάσης πληρωμών. Αντίθετα, ένα γενναιόδωρο κούρεμα θα έκανε το εναπομείναν χρέος βιώσιμο και τότε οι διεθνείς πιστωτές θα ήταν πιο πιθανό να δανείσουν στη χώρα, όπως ακριβώς έχουν κάνει με άλλες χώρες που κήρυξαν στάση πληρωμών όπως η Ρωσία και η Ισλανδία. Το πόσο γρήγορα θα μπορούσε η Ελλάδα να επιστρέψει στις διεθνείς αγορές ομολόγων θα εξαρτιόταν από το μέγεθος του κουρέματος (όσο μεγαλύτερο το κούρεμα, τόσο πιο βιώσιμο γίνεται το χρέος) αλλά και από το πόσο θα διαρκούσαν τυχόν νομικές περιπλοκές. Νομικά ζητήματα που εκκρεμούν για μακρό χρονικό διάστημα κάνουν την επιστροφή πιο δύσκολη.

 Επιπλέον, υπάρχουν τρόποι διεθνούς δανεισμού εκτός των αγορών ομολόγων, από άλλα κράτη ή από μεμονωμένους οικονομικούς οργανισμούς. Η Κύπρος, για παράδειγμα, πρόσφατα κανόνισε να πάρει ένα ευμέγεθες διεθνές δάνειο από τη Ρωσία. Και τέλος, ας μην ξεχνάμε πως πριν εισέλθει η Ελλάδα στην Ευρωζώνη, δανειζόταν πολύ λίγο από το εξωτερικό παρ' όλο που η σχέση χρέους προς ΑΕΠ ήταν υψηλή, και αυτή η σχέση διατηρούταν ακριβώς επειδή έμενε στο εσωτερικό και στο δικό της νόμισμα.

Αν η Ελλάδα είχε κηρύξει στάση πληρωμών στις αρχές του 2010, το ελληνικό χρέος θα μπορούσε να είχε γίνει βιώσιμο μακροπρόθεσμα με μια λογιστική μείωση (write-down) που θα είχε επιβληθεί στους κατόχους ομολόγων σημαντικά κάτω από 50% του συνολικού χρέους. Η χώρα θα είχε χρειαστεί να καταφύγει σε εσωτερικό δανεισμό, ίσως να εκδώσει έντυπες αναγνωρίσεις χρέους (IOUs) και να επιβάλει μερικές μετριοπαθείς περικοπές. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας πολιτικής θα ήταν μια ήπια ύφεση.

Αντίθετα η τρόικα παρείχε δάνεια στην Ελλάδα για να καλύψει το έλλειμμα του προϋπολογισμού χωρίς στάση πληρωμών, με αντάλλαγμα όλο και μεγαλύτερες δρακόντειες περικοπές στον προϋπολογισμό, αυξήσεις φόρων και θεσμικές αλλαγές αμφίβολης αξίας. Οι κάτοχοι ομολόγων συνέχισαν – και συνεχίζουν ως σήμερα – να πληρώνονται κανονικότατα τους τόκους και το ληξιπρόθεσμο κεφάλαιο.

Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ήταν μια ραγδαία επιδείνωση της οικονομίας. Από τη στιγμή που το χρέος συνεχίζει να αυξάνεται και η χώρα συνεχίζει να γίνεται φτωχότερη με γρήγορο ρυθμό, το χρέος γίνεται όλο και λιγότερο βιώσιμο. Η σχέση χρέους-ΑΕΠ πήγε από το 115% στο 160% σε λιγότερο από δύο χρόνια. Όπως έγραφαν οι Financial Times στις 22 Οκτωβρίου 2011, υπάρχει μια εξαιρετικά ζοφερή εμπιστευτική ανάλυση της τρόικας για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, με το βασικό σενάριο να προβλέπει σχέσεις πάνω από 130% το 2030. Αλλά, όπως και με άλλα προηγούμενα βασικά σενάρια, οι υποθέσεις περιλαμβάνουν αισιόδοξα επίπεδα εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις. Με χαμηλότερα έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις, οι σχέσεις χρέους-ΑΕΠ εξακολουθούν να προβλέπονται πάνω από 150% το 2030.

Παρά τις εξαιρετικά ζοφερές προβλέψεις για το χρέος και τα οικονομικά μεγέθη, έλληνες κυβερνητικοί αξιωματούχοι συνεχώς επιχειρηματολογούν ενάντια στη «χρεοκοπία» και τη στάση πληρωμών και συγκατατέθηκαν σε μια «επιλεκτική» μόνο αφού αυτή προσφέρθηκε από τους ευρωπαίους συναδέλφους τους. Επιπλέον, είχαν πρόσφατα διαφωνήσει για μεγαλύτερα κουρέματα που προτάθηκαν από ευρωπαίους αξιωματούχους και υιοθετήθηκαν από τη Σύνοδο Κορυφής της 26ης Οκτωβρίου.

Η ατολμία στην υπεράσπιση των ελληνικών συμφερόντων απέναντι στην τρόικα και τους βορειοευρωπαίους πολιτικούς είναι κοινός παρονομαστής στις αντιδράσεις της ελληνικής κυβέρνησης στην κρίση. Μια «χρεοκοπία» δεν θα ήταν καταστροφική τη στιγμή που το υπάρχον χρέος είναι μη βιώσιμο. Και αυτό λέγεται από όλους τους αμερόληπτους σχολιαστές. Ακόμη και από πολλά άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένου του Γερμανού Υπουργού Οικονομικών. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Ελλάδα θα κηρύξει στάση πληρωμών, αλλά μάλλον σε ποιο μέγεθος του χρέους θα γίνει αυτή και αν θα είναι «εθελοντική», με τη συναίνεση της μεγάλης πλειοψηφίας των κατόχων ομολόγων, ή θα είναι μονομερής και θα αφορά μια μειοψηφία.

Παραπομπές

[1] Ευχαριστώ θερμά τον Παναγιώτη Αλεξανδρίδη για την απόδοση του κειμένου στα Ελληνικά. Για συζητήσεις και σχόλια ευχαριστώ τους Jean-Paul Carvalho, Michelle Garfinkel, Γκίκα Χαρδούβελη, David Hewitt, Κώστα Λαπαβίτσα, Θωμά Μούτο, Gary Richardson, Νικόλα Σαμπάνη και Φάνη Τσουλούχα. Κανένας τους δεν είναι υπεύθυνος (και μερικοί διαφωνούν) με τις ιδέες και επιχειρηματολογίες του κειμένου.

[2] Ένα κούρεμα 50% δεν θα έφερνε σημαντική μείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους. Υπάρχουν δύο ζητήματα με τη (υπερβολική φιλολογία περί κουρεμάτων. Πρώτον, δεν ισχύουν για χρέη προς την τρόικα ή για ομόλογα που έχει στην κατοχή της η ΕΚΤ και ίσως κάποιοι άλλοι δημόσιοι φορείς. Έτσι, ένα κούρεμα 50% αυτού του μέρους του χρέους θα εφαρμοζόταν σε ένα τμήμα του συνολικού χρέους. Δεύτερον, ένα κούρεμα 50% του εναπομείναντος χρέους δεν σημαίνει 50% μείωση του αρχικού κεφαλαίου [αρχικού ποσού του δανείου] (αν και θα έπρεπε να ήταν έτσι αν επρόκειτο για μια καθαρή μείωση της λογιστικής αξίας του χρέους [write-down]). Αντί γι' αυτό, έχουμε να κάνουμε με ένα συνδυασμό επιμήκυνσης των ομολόγων (π.χ., διπλασιασμό από τα 15 στα 30 χρόνια) μέσω έκδοσης νέων ομολόγων με χαμηλότερο επιτόκιο και μια ίσως μικρή μείωση του αρχικού κεφαλαίου. Οπότε, το «εκτιμώμενο» κούρεμα εξαρτάται από το προεξοφλητικό επιτόκιο και όσο ψηλότερο είναι αυτό, τόσο πιο μικροσκοπική είναι η Παρούσα Αξία των πληρωμών που τα ομόλογα θα φέρουν στο μέλλον και ως εκ τούτου τόσο μεγαλύτερο το εννοούμενο ή εκτιμώμενο «κούρεμα» σήμερα. Στη συμφωνία της 21ης Ιουλίου, για παράδειγμα, χρησιμοποιήθηκε προεξοφλητικό επιτόκιο 9% για να φτάσουν στο υποτιθέμενο κούρεμα του 21%, ενώ ένα πιο συνηθισμένο προεξοφλητικό επιτόκιο (σαν αυτά που ισχύουν στην αγορά) θα έβγαζε κατω του 10% του χρέους προς ιδιώτες. Άρα, δεν μπορούμε να υπολογίσουμε ακριβώς την πραγματική μείωση του χρέους αν δεν γνωρίζουμε ακριβώς ποιο μέρος του χρέους εξαιρείται από τις διαπραγματεύσεις, τους ακριβείς όρους με τους οποίους τα παλαιά ομόλογα ανταλλάσσονται με νέα και το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται στους υπολογισμούς.

[3] Αν, όπως τον παλιό καιρό, ο δανειστής μπορούσε να διεκδικήσει όλα τα περιουσιακά στοιχεία ενός δανειολήπτη ή ακόμη και να τον καταστήσει δουλοπάροικο του ώστε να εξασφαλίσει πλήρη αποπληρωμή, τότε ο δανειστής δεν θα είχε κίνητρο να παρέχει δάνεια με υψηλές πιθανότητες αποπληρωμής και θα χρησιμοποιούσε τον δανεισμό κυρίως ως μια μορφή απόκτησης των περιουσιακών στοιχείων του δανειολήπτη, συμπεριλαμβανομένης πιθανόν και της εργασίας του.

* Ο Στέργιος Σκαπέρδας είναι Καθηγητής Οικονομικών στο University of California, Irvine.

ΠΗΓΗ: ΔΕΥΤΕΡΑ 7 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011, 22:00, upd ΤΡΙΤΗ 8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 16:00, http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=5391:i-eksodos-apo-to-euro-anasa-gia-tin-elliniki-oikonomia&catid=55:an-oikonomia&Itemid=283

Συνέχεια στο Μέρος ΙΙ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΕΝΟΣ ΑΡΙΣΤΕΡΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ

(απλές σκέψεις για τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών)

Του Χρήστου Πατούχα*

Είναι πλέον φανερό, ότι η οξύτατη πολιτική κρίση των τελευταίων ημερών, δείχνει να ξεπερνιέται με συντεταγμένο τρόπο. Οδεύουμε προς την ανασύνταξη του πολιτικού συστήματος μέσω των εκλογών σε τρείς έως τέσσερες μήνες.

Προφανώς, οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις, που έχουν στην αναφορά τους το λαϊκό κίνημα, θα δώσουν και αυτές την πολιτική εκλογική μάχη προσδοκώντας βελτίωση των συσχετισμών. Εκτιμώ ότι δεν προσδοκούν ανατροπή των συσχετισμών, γιατί κάτι τέτοιο δεν είναι πλέον εφικτό. Φυσικά, σε αυτή την πορεία αποκατάστασης της ισορροπίας του συστήματος, η χώρα θα αλυσοδεθεί για τις επόμενες τρείς –τέσσερες δεκαετίες!

Υπήρχε δυνατότητα ανατροπής;Υπήρξε ευκαιρία που χάθηκε;

Για να ανιχνεύσουμε την απάντηση στο ερώτημα πρεπει να κάνουμε μια σύντομη αναδρομή στον τελευταίο χρόνο.

Μετά την ψήφιση του μνημονίου και τους πανηγυρισμούς που την συνόδεψαν, άρχισε η καταιγίδα των αντιλαικών μέτρων. Δικαιώματα και κατακτήσεις δεκαετιών αφαιρούνται, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι καταδικάζονται στην ανεργία και τον υποσιτισμό, η εθνική ανεξαρτησία της χώρας φαλκιδεύεται, οι εργασιακές σχέσεις αποδομούνται, η κοινωνική προστασία διαλύεται, η νεολαία δεν έχει κανένα μέλλον και προσπαθεί να μεταναστεύσει, το εισόδημα μισθωτών και συνταξιούχων κάθε μέρα συρρικνώνεται, αλλεπάλληλα βάρβαρα φορολογικά μέτρα φορτώνονται στις πλάτες μικρομεσαίων και μισθωτών σχεδόν κάθε δεύτερη βδομάδα.Εν τέλει είναι πολύ ακριβό το τίμημα της «σωτηρίας». Και το πληρώνουν μόνο οι μη έχοντες.

Αλλά αυτό είναι το σχέδιο. Αυτό ήταν το σχέδιο από την αρχή. Κανένας σήμερα δεν δικαιούται να το αγνοεί.

Φυσικά, από την αρχή της εφαρμογής του δόγματος της «Ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας», αλλά πολύ πιο γρήγορα στην δεκαετία της Ευρωζώνης, φρόντισαν να έχει η χώρα μας απαλλαγεί από κάθε σοβαρή παραγωγική δραστηριότητα, φρόντισαν να έχει το πιο αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο της ιστορίας της,ο πρωτογενής και ο δευτερογενής τομέας της οικονομίας της καταστράφηκε ολοσχερώς, ο υπερδανεισμός γνώρισε πρωτοφανείς διαστάσεις. Είναι χαρακτηριστικό, ότι στην δεκαετία 2001-2010,ο δανεισμός ξεπέρασε τα 470 δις Ευρώ χωρίς αυτά του μνημονίου. Το 90% και περισσότερο, χρησιμοποιήθηκε για την αποπληρωμή τοκοχρεωλυσίων!

Στο σημείο αυτό πρέπει να διαλυθεί και ο εξής μύθος: Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια υπερχρεώθηκαν όλα τα νοικοκυριά και σήμερα απειλούνται με πλειστηριασμούς και κατασχέσεις. Γίνεται συστηματική προσπάθεια αυτό να αποδοθεί μόνο στην καταναλωτική συνείδηση των πολιτών. Για να αποκρύψουν την διαρκή συρρίκνωση του λαϊκού εισοδήματος στα χρόνια της προετοιμασίας για την ένταξη στην Ευρωζώνη και στην άμεση υποτίμησή του, όταν έγινε η ένταξη.

Με την πλήρη διάψευση των προεκλογικών δεσμεύσεων της κυβέρνησης Παπανδρέου, την ψήφιση του μνημονίου και την οικονομική και πολιτική υποδούλωση της χώρας, ο λαός άρχισε να αντιδρά. Την καταιγίδα των μέτρων ακολούθησαν μεγάλες εργατικές κινητοποιήσεις. Σπασμωδικά στην αρχή, με μαζικότερο τρόπο στην συνέχεια, προσχώρησαν ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού. Στρώματα που βαθμιαία, αλλά για πρώτη φορά αμφισβητούν τις πολιτικές προτεραιότητες και επιλογές του συστήματος. Είναι χαρακτηριστικό, ότι οι απεργιακές και οι άλλες κινητοποιήσεις, πολύ γρήγορα προσδιόρισαν τα συνθήματα και τα αιτήματά τους, σύμφωνα με τις πολιτικές ανάγκες: Να φύγει η κυβέρνηση της υποταγής και της εκποίησης της χώρας. Ήρθε στη συνέχεια το κίνημα των πλατειών. Κίνημα πρωτόγνωρης σύνθεσης και μαζικότητας. Οι οργανωμένες δυνάμεις, ιδιαιτέρως η Αριστερά, το βαθμολόγησαν πρόχειρα. Στην δική τους ορολογία, αποτέλεσε μία «μικροαστική» και αδιέξοδη διαμαρτυρία. Ελάχιστοι το απέδοσαν στην συγκέντρωση για πάρα πολύ χρόνο, μεγάλου θυμού και κοινωνικής κατακραυγής. Ελάχιστοι βρήκαν σε αυτό, την ανασφάλεια, τα αδιέξοδα της νέας γενιάς, τις συνέπειες της βάρβαρης επίθεσης επί δικαίων και αδίκων. Ελάχιστοι τέλος από την επίσημη αριστερά, απέδοσαν το κίνημα αυτό στα πολιτικά και ιδεολογικά ελλείμματα ή στην απουσία αξιοπιστίας της ίδιας της αριστεράς. Κι όμως! Το κίνημα των πλατειών, συνεβαλλε με αποφασιστικό τρόπο, στην ταχύτατη χρεοκοπία συνολικά του πολιτικού συστήματος. Φυσικά, παρατηρήθηκαν και λανθασμένες γενικεύσεις. Όπως ότι δεν έβγαζαν από το κάδρο των ευθυνών την κοινοβουλευτική αλλά και την υπόλοιπη αριστερά. Πολλές φορές την ταύτισαν με το σύστημα. Αυτό ήταν όμως το μικρότερο κακό.

Σε κάθε περίπτωση η ποιότητα της πολιτικής σου σε εξαιρεί ή σε ταυτίζει με το σύστημα!

Όμως, έγινε φανερό, ιδιαίτερα από το καλοκαίρι και μετά, ότι το λαϊκό κίνημα, ήταν σε μετωπική αντιπαράθεση με την κυβέρνηση Παπανδρέου, με το πολιτικό σύστημα εξουσίας, με την Τρόικα και την Ε.Ε., με το διεθνές τοκογλυφικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και το Δ.Ν.Τ. Απέρριπτε όχι μόνο τα κυβερνητικά μέτρα, αλλά το κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο στο σύνολό του. Απέρριπτε το χρέος στο σύνολό του. Το χρέος είναι της ελάχιστης και παρασιτικής οικονομικής ολιγαρχίας και των κυβερνήσεών της, τίποτα δεν χρωστάει ο λαός.

Ας σκεφτεί ο καθένας σήμερα, τις θέσεις, που υποστήριζε και υποστηρίζει ακόμα ο ΣΥΝ, ας σκεφτεί ότι το ΚΚΕ, προσχώρησε στο μέτωπο της άρνησης του χρέους μόλις πρόσφατα και μάλιστα με θολό τρόπο.

Γίνεται σήμερα εντελώς φανερό, ότι δεν αρκούν οι αοριστίες των δήθεν στρατηγικών στόχων. Δεν αρκούν ούτε οι διακηρύξεις για κάποια αόριστη «λαϊκή εξουσία», ούτε οι διακηρύξεις για κυβέρνηση με «επίκεντρο»την αριστερά. Χρειάζεται πολύ σαφής προγραμματική επεξεργασία, χρειάζονται πειστικές απαντήσεις για το σήμερα. Την κοινωνία δεν την πείθουν οι αριστερές «ατάκες»,ούτε ακόμα και οι πιο καλοπροαίρετοι ηγεμονισμοί, ούτε ο καλοστρωμένος παράδεισος των εκλογικών ποσοστών. Άλλωστε, όλοι γνωρίζουν ότι τίποτα δεν θα είναι εύκολο. Ο κόσμος θέλει να ξέρει τα πώς και τα γιατί. Πώς  δεν θα πεινάσει, πώς θα εξασφαλίσει μέλλον για τα παιδιά του, πώς θα έχει τις τύχες του στα δικά του χέρια. Ακόμα, το πώς θα ξεφύγει η χώρα από το καθεστώς της ύπατης αρμοστείας, που όμοιό του έχει να γνωρίσει από την εποχή των Βαυαρών. Και μας ξενίζει η άποψη, ότι δεν πρόκειται για καθεστώς κατοχής αλλά για ενδοκαπιταλιστικές διαφορές. Πώς θα αναταχθεί η οικονομική ζωή, πώς θα οργανωθεί η παραγωγική της αναδιάρθρωση.

Όλα αυτά αποτελούν τον αναγκαίο προγραμματικό λόγο και κανένας δεν μπορεί να τα ξεπερνάει με γενικότητες.

Ωστόσο για το πολιτικά πρακτέο της αριστεράς, υπάρχουν ακόμα άλυτα θέματα και κρίσιμα αναπάντητα ερωτήματα. Αν αφήσουμε στην άκρη τον φανατισμό των κομματικών ακροατηρίων, την καθυστερημένη προγονολατρεία και την, πολλές φορές, σκόπιμη ιστορική ισοπέδωση, τότε ο καλόπιστος αγωνιστής της αριστεράς, εξακολουθεί να έχει απαιτήσεις. Απαιτήσεις για την πολιτική επάρκεια, την αναγκαία διορατικότητα, για την υπέρβαση της μονομανίας και των αλαθήτων, το σταμάτημα της πελαγοδρόμησης ανάμεσα στον «φιλοευρωπαισμό» και την θεσμολαγνεία που συνολικά υποτάσσουν την πολιτική σε μονοδρόμους.

Και πρέπει να αναφέρουμε σαν συμπέρασμα όλων των παραπάνω, ότι δεν υπάρχει δρόμος νίκης για την αριστερά, δεν υπάρχει δρόμος νίκης για τον λαό, χωρίς ενιαίο πολιτικό στόχο, χωρίς ενιαίο μέτωπο πάλης. Όσοι σήμερα επιμένουν στην μοναχική τους ευδαιμονία, θα διαπιστώσουν πολύ σύντομα ότι δεν είναι αρκετό. Ότι η, ακόμα και θεαματική, βελτίωση των εκλογικών επιδόσεων της κοινοβουλευτικής αριστεράς, δεν είναι ούτε αναγκαία ούτε ικανή συνθήκη για να ανοίξει δρόμους για το μέλλον. Ενδεχομένως να αποτελέσει παράγοντα ισορροπίας του συστήματος,αλλά στην νίκη του λαου δεν οδηγεί.

Ας επανέλθουμε όμως στο αρχικό μας ερώτημα: Μήπως υπήρξε ευκαιρία για συνολική ανατροπή ή έστω για μεγάλες ρωγμές;

Να δούμε συνοπτικά τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών. Της περίφημης συμφωνίας της 26 Οκτωβρίου, προηγήθηκε μία ακόμα καταιγίδα αντιλαϊκών και φοροεισπρακτικών μέτρων. Πολυνομοσχέδιο, εργασιακή εφεδρεία και ταυτόχρονα η εκδήλωση πρωτοφανών σε όγκο και μαχητικότητα εργατικών και λαϊκών κινητοποιήσεων. Ο κ. Παπανδρέου θριαμβολογώντας μαζί με τον κ. Βενιζέλο, έχει το ένα μάτι του άγρυπνο για να αντιμετωπίσει ακόμα και την απίθανη περίπτωση η συμφωνία να καταψηφιστεί. Και τότε υπήρξε η «άφρων» για πολλούς εξαγγελία του δημοψηφίσματος. Είναι βέβαιο ότι τον κ. Παπανδρέου δεν τον έπιασε ξαφνικά κρίση δημοκρατικής ευαισθησίας. Αλλά δεν είναι του παρόντος να εξηγήσουμε τώρα την ενέργεια αυτή. Το αποτέλεσμα ωστόσο προκάλεσε τρόμο στις λεγόμενες αγορές, στα επιτελεία της Ε.Ε., στους εγχώριους εκπροσώπους της μονόδρομης «Ευρωπαικής προοπτικής». Ο Βενιζέλος, ολόκληρο το Σημιτικό εκσυγχρονιστικό μπλόκ,η Ν.Δ., ο Καρατζαφέρης, η Μπακογιάννη, ο Κουβέλης, ο ΣΕΒ, κάθε υπαρκτή ή ανύπαρκτη δύναμη, όλοι μαζί πανικόβλητοι, όρμησαν να κατασπαράξουν τον Παπανδρέου. Με δηλώσεις της πιο άκρατης υποτέλειας. Αυτο ήταν το τέλος του Παπανδρέου. Συνοδεύτηκε από την ωμή και την πλέον ιταμή παρέμβαση Μέρκελ και Σαρκοζί που υπαγόρευσαν τα πάντα. Και όλες οι μάσκες έπεσαν! Ο κ. Σαμαράς έσπευσε να δηλώσει την αποδοχή της δανειακής σύμβασης, όπως και να δηλώσει την στήριξή του στην «κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας».

Όμως, στον γράφοντα, πιστεύω και σε πολλούς ακόμα, κατάπληξη προκάλεσε η αμηχανία των κομμάτων της αριστεράς.

Γιατί άραγε δεν σήκωσαν το γάντι; Γιατί δεν είπαν πάμε στο δημοψήφισμα; Τόση έλλειψη εμπιστοσύνης έχουν στο λαό και στην κρίση του; Ή μήπως τρόμαξαν περισσότερο από τους άλλους;

Η αλήθεια είναι ότι απέφυγαν την μετωπική σύγκρουση. Κρύφτηκαν πίσω από την πολιτική χρεοκοπία του Παπανδρέου. Δημιούργησαν πλαστό δίλημμα ανάμεσα στο δημοψήφισμα και τις εκλογές. Προσωπικά εκτιμώ, ότι, αν δεν κρύβονται άλλες προθέσεις, που η ιστορία θα τις κρίνει, πάσχουν από αδυναμία εξέτασης και αξιολόγησης των πολιτικών κρίσεων, από αδυναμία βαθμολόγησης του λαϊκού φρονήματος και των λεγόμενων αντικειμενικών συνθηκών.

Το δημοψήφισμα και το ΟΧΙ, θα αποτελούσε κορυφαία και συνολικής σύγκρουσης μάχη. Μάχη που θα είχε αντιπάλους το λαό και τις δυνάμεις που τον στηρίζουν και τις δυνάμεις από την άλλη της εξάρτησης, της πλουτοκρατίας, της υποτέλειας, των μνημονίων, της διατήρησης του συστήματος που εξαθλιώνει το λαό και ξεπουλάει την χώρα. Από τη μια ο λαός που μάχεται να επιβιώσει και από την άλλη οι θηριοδαμαστές του.

Το δημοψήφισμα, θα δημιουργούσε εκ των πραγμάτων πολύ γρήγορα ένα καθαρό, ευρύτατο, κοινωνικό και πολιτικό μέτωπο, που θα ξεπερνούσε χρόνιες αγκυλώσεις και θα γεφύρωνε υπαρκτές ή πλασματικές διαφορές. Πιστεύω δε, ότι λύση του δημοψηφίσματος δεν πρέπει να φύγει από την ατζέντα των διεκδικήσεων.

Σε κάθε περίπτωση, όλοι πρέπει να πιστέψουμε, ότι ο λαός μπορεί να νικήσει. Οι ανεξάντλητες δυνάμεις του έρχονται από τις μακροχρόνιες αγωνιστικές του καταβολές. Ο καθένας μας πρέπει να είναι παρών και όλοι θα κριθούμε.

                                                                                            Πάτρα 8/11/11

* Ο Χρήστος Πατούχας είναι επικεφαλής της δημοτικής κίνησης Πάτρας  "Αριστερά στην Αυτοδιοίκηση – Ανυπότακτη Πολιτεία".

ΗΠΑ: Καταλαμβάνουν τα πάντα

Του Αχιλλέα Φακατσέλη

Καταλήψεις δημόσιων χώρων και εγκαταλειμμένων κτιρίων, εικονικές δίκες πολυεθνικών σε κατάμεστα πάρκα, όπου αντικαπιταλιστές αγκιτάτορες ρητορεύουν, σειρήνες περιπολικών και αστυνομικές ντουντούκες που καλούν διαδηλωτές να επιστρέψουν στα σπίτια τους και συνωστισμός, μεγάλος συνωστισμός στις κλούβες και στις αίθουσες των δικαστηρίων.

Αντίθετα με το κουρασμένο ευρωπαϊκό κίνημα των «αγανακτισμένων», ο αμερικανικός αντικατοπτρισμός του αποδεικνύεται πιο επίμονος, ακμαιότερος και αποφασιστικότερος: δεκάδες χιλιάδες είναι εκείνοι που δύο μήνες τώρα εξακολουθούν να διαδηλώνουν σε πολλές αμερικανικές πόλεις κατά της καπιταλιστικής απληστίας και της ατιμωρησίας της, ενώ πάνω από 3.000 είναι όσοι έχουν συλληφθεί και δικάζονται ή περιμένουν τη σειρά τους για το εδώλιο, κατηγορούμενοι για διατάραξη της ειρήνης, αντίσταση κατά της αρχής και παρεμπόδιση της κυκλοφορίας. Το σύνθημα «Καταλάβετε τη Γουόλ Στριτ» που έγινε κίνημα πολιτών εναντίον της ανεξέλεγκτης, αντικοινωνικής και εγκληματικής δραστηριότητας των χρηματιστών της Γουόλ Στριτ, πέρασε από το Μανχάταν σε όλη την αμερικανική επικράτεια κι έχει πλέον απλουστεύσει την προμετωπίδα του, αποκαλούμενο λακωνικά «Κίνημα καταλάβετε» – καταλάβετε δρόμους, πλατείες, γραφεία πολυεθνικών. Μόλις προχτές πάνω από 10.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στο Οκλαντ (στην Καλιφόρνια) κατά της κοινωνικής ανισότητας και της επιχειρηματικής απληστίας, ενώ πολύ μακρύτερα, στη Ν. Υόρκη, εκατοντάδες άλλοι έστησαν εικονική δίκη της Γκόλντμαν Ζακς και στη συνέχεια μπλόκαραν την είσοδο των κεντρικών γραφείων της. Την ίδια στιγμή στο κτίριο του Κακουργιοδικείου του Μανχάταν 80 διαδηλωτές περίμεναν να δικαστούν έχοντας συλληφθεί τον τελευταίο καιρό.

Αν υπάρχει κάτι κοινό στα γεγονότα αυτά – πέρα από το κοινό αντικαπιταλιστικό αίτημα των διαδηλωτών – είναι η μαζική δικαστική διαχείρισή τους και η χρήση ασύμμετρης αστυνομικής βίας. Χαρακτηριστική υπήρξε η περίπτωση του Οκλαντ, όπου η αμερικανική αστυνομία χρησιμοποίησε πλαστικές σφαίρες και δακρυγόνα, ενώ για το δέσιμο των χεριών των συλληφθέντων χρησιμοποιήθηκαν πλαστικοί σφιγκτήρες. Ανάλογα βίαιη είναι η δικαστική διεκπεραίωση, καθώς δεκάδες κατηγορούμενοι διαδηλωτές συνωστίζονται στις δικαστικές αίθουσες, όπου επιχειρείται ο «παροπλισμός» τους: υπάλληλοι των δικαστηρίων τούς προτείνουν να δεσμευτούν για εξάμηνη αποχή από τις διαδηλώσεις προκειμένου να αφεθούν ελεύθεροι αμέσως. Το αποτέλεσμα είναι άκρως διδακτικό, καθώς η μαζική άρνηση των συλληφθέντων να υποκύψουν στον εκβιασμό των δικαστικών διαδρόμων οδηγεί σε ασφυξία τα δικαστήρια, που χρειάζονται μία ημέρα δίκης για τον καθένα αιχμάλωτο διαδηλωτή. Οι ανυπότακτοι διαδηλωτές εισάγονται έτσι σε ένα καθεστώς δικαστικής ομηρίας, κι είναι χαρακτηριστική η περίπτωση εκατοντάδων συλληφθέντων σε πορεία στην γέφυρα του Μπρούκλιν στα μέσα Οκτωβρίου, που ακόμη περιμένουν να κλητευθούν. Η κατάσταση αυτή ανοίγει ένα νέο σκληρό μέτωπο για το κίνημα «Καταλάβετε», καθώς οι ακτιβιστές στρέφουν τη δράση τους από τους δρόμους στις δικαστικές αίθουσες.

Διπλός αποδεικνύεται και ο άξονας δράσης της κατασταλτικής πολιτικής που χαράσσει η Ουάσιγκτον προκειμένου να συγκρατήσει το ολοένα και διευρυνόμενο κίνημα: από τη μία προσπαθεί να παροχετεύσει το πνεύμα της πολιτικής ανυπακοής προς τα κανάλια του πολιτικού συστήματος και από την άλλη εξαπολύει βίαιη δικαστική και αστυνομική επίθεση κατά των διαδηλωτών. Πρόκειται για μια εξοργιστική πολιτική τρομοκράτησης και αφομοίωσης του κινήματος, στην οποία φαίνεται να συνηγορεί και ο θεσμικός συνδικαλισμός, με την ουσιαστική απουσία του από τις μαχητικές διαδηλώσεις των καταληψιών. Στα τέλη της περασμένης εβδομάδας οι πρόεδροι δύο εκ των μεγαλύτερων συνδικαλιστικών ενώσεων των ΗΠΑ (των εκπαιδευτικών και των δημοτικών και κοινοτικών υπαλλήλων) δήλωσαν στην «Washington Post» ότι «ελπίζουν ότι το κίνημα "Καταλάβετε", θα στηρίξει τον Ομπάμα στις επόμενες προεδρικές εκλογές».

Πεισματικό, μαχητικό, αλλά και ευπρόσβλητο, το αμερικανικό κίνημα των αγανακτισμένων βρίσκεται σήμερα σε κρίσιμη καμπή. Πολλοί θεωρούν ότι είναι η απόδειξη πως η εργατική τάξη στις ΗΠΑ ανασυντάσσει τις δυνάμεις της στον ατέρμονα ταξικό της πόλεμο, με κεντρικό άξονα την οικονομική κρίση. Οι περισσότεροι όμως το αντιλαμβάνονται σαν κάτι καλύτερο – ένα αυθόρμητο και ακηδεμόνευτο κίνημα που με τις αντοχές του μπορεί ακόμη και να εμπνεύσει τους εμπνευστές του, τους Ευρωπαίους.

ΠΗΓΗ: Έντυπη Έκδοση, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 6 Νοεμβρίου 2011,  http://www.enet.gr/?i=news.el.kosmos&id=323655

Σημείωση: Οι υπογραμμίσεις έγιναν από τον admin.

ΕΞΕΥΤΕΛΙΣΜΟΣ, ΛΕΗΛΑΣΙΑ, ΕΞΑΘΛΙΩΣΗ:

Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας ονομάζεται στην πραγματικότητα Merkel – τόσο ο σημερινός, όσο και ο επόμενος, είτε προκύψει από μία διαδικασία αντίθετη με το Ελληνικό Σύνταγμα, είτε από εκλογές

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

“Πιστεύω ότι ένας λαός δεν πρέπει να εκτιμά τίποτα περισσότερο από την αξιοπρέπεια και την ελευθερία της ύπαρξης του – ότι η ντροπή μίας δειλής υποταγής δεν ξεπλένεται με τίποτα…..Δηλώνω ότι θεωρώ την ψεύτικη σωφροσύνη, η οποία αποσκοπεί στην αποφυγή του κινδύνου, ως το πλέον επικίνδυνο αποτέλεσμα του φόβου.

Ο κίνδυνος πρέπει να αντιμετωπίζεται με θάρρος, με ήρεμη και σταθερή απόφαση, καθώς επίσης με καθαρή συνείδηση. Ένα έθνος δεν μπορεί να εξαγοράσει την ελευθερία του από τις ξένες δυνάμεις, με τεχνάσματα και στρατηγήματα – αλλά μόνο εάν ριχτεί άφοβα στη μάχη, θυσιάζοντας χίλιες ζωές για ένα πολλαπλό κέρδος ζωής” (Carl von Clausewitz).

Άρθρο

Σύμφωνα με τη γερμανική εφημερίδα Sueddeutsche, τα σχέδια δημοψηφίσματος του πρωθυπουργού, τα οποία κατηγόρησαν σύσσωμοι σχεδόν οι Έλληνες, ενώ διακωμώδησε ο άρρωστος Γερμανός υπουργός Οικονομικών (διασύροντας και εξευτελίζοντας ακόμη μία φορά τη χώρα μας διεθνώς), συζητήθηκαν σαν να επρόκειτο να αντικατασταθεί η Δημοκρατία από μία «ρωσική ρουλέτα».

Εκτός αυτού, παρά το ότι το δημοψήφισμα αφορούσε την αποδοχή ή μη της συμφωνίας της 26^ης Οκτωβρίου (άρθρο μας), «παραποιήθηκε εγκληματικά και σκόπιμα» – αφού «μεταφράστηκε» αυθαίρετα σε δημοψήφισμα υπέρ ή κατά του Ευρώ, αν και όλοι γνωρίζουν ότι, μία χώρα της Ευρωζώνης δεν μπορεί να «αποβληθεί», αλλά ούτε και να εγκαταλείψει μόνη της την ένωση, με βάση τη συνθήκη (η οποία πρέπει προηγουμένως να αλλάξει – κάτι που απαιτεί πολλά χρόνια).

Κατά την Sueddeutsche λοιπόν ο Έλληνας πρωθυπουργός λειτούργησε έντιμα και ορθολογικά, θεωρώντας ότι οι εκβιασμοί της κυρίας Merkel, καθώς επίσης του κ. Sarkozy, με στόχο την επιβολή της συμφωνίας της 26^ης Οκτωβρίου (μεταξύ άλλων η συμφωνία σηματοδοτεί την επίσημη, την Πύρρειο χρεοκοπία καλύτερα της Ελλάδας), δεν ήταν δυνατόν να γίνουν αποδεκτοί από τον ίδιο – αφού δεν είχε την απαραίτητη νομιμοποίηση για κάτι τέτοιο (θέμα Εθνικής Κυριαρχίας).  

Ο πρωθυπουργός, πάντοτε κατά την εφημερίδα, εκβιαζόταν να συμφωνήσει με την αποπληρωμή του νέου δανείου των 130 δις €, μέσω της εκχώρησης της εθνικής κυριαρχίας της χώρας του – γεγονός που όφειλαν να γνωρίζουν οι Έλληνες Πολίτες, αφού μόνο αυτοί θα μπορούσαν να εγκρίνουν μία τόσο σημαντική απόφαση. Επειδή λοιπόν ο πρωθυπουργός είχε την άποψη ότι, η ιδιαίτερη αυτή κατάσταση προϋπέθετε μία απόλυτα δημοκρατική διαδικασία, αποφάσισε, πολύ σωστά, να καταφύγει σε δημοψήφισμα – όπως ακριβώς έκανε ο Γάλλος πρωθυπουργός το 2005, σε σχέση με το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα.  

Περαιτέρω, ένα δημοψήφισμα είναι αναμφίβολα ένα πολύ πιο ακριβές, καθώς επίσης ένα πολύ λιγότερο αποσταθεροποιητικό «μέσον», σε σχέση με τις πρόωρες εκλογές – οι οποίες ουσιαστικά «αποκρύπτουν» την εξάρτηση και την οικονομική αδυναμία της Ελλάδας να αντισταθεί σε τέτοιους εκβιασμούς. Σε τελική ανάλυση όμως, οι Merkel & Co εμπόδισαν το Ελληνικό δημοψήφισμα, διαπραγματευόμενοι έναντι αυτού εκλογές. Στα πλαίσια αυτά δε ακολούθησαν ουσιαστικά μία παλαιά Ευρωπαϊκή αντίληψη, σύμφωνα με την οποία ένα δημοψήφισμα εμποδίζει την ικανότητα λειτουργίας της ΕΕ – γεγονός που μάλλον δεν προάγει τη Δημοκρατία εντός της Ένωσης.

Από την άλλη πλευρά, δεν είναι λάθος το ότι οι Έλληνες διαδηλώνουν εναντίον της κυρίας Merkel, αφού τόσο αυτή, όσο και ο κ.Sarkozy αποφάσισαν στην πραγματικότητα για τα προγράμματα λιτότητας που επιβλήθηκαν από το ΔΝΤ στην Ελλάδα – ερήμην του πρωθυπουργού της. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, η κυβέρνηση του, καθώς επίσης το Κοινοβούλιο του ήταν και είναι τα όργανα εκτέλεσης των αποφάσεων οι οποίες, ερήμην της Ελλάδας, επιβάλλονται στους Πολίτες της.

Επομένως, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας ονομάζεται στην πραγματικότητα Merkel – τόσο ο σημερινός, όσο και ο επόμενος, είτε προκύψει από μία διαδικασία αντίθετη με το Ελληνικό Σύνταγμα, είτε πραξικοπηματικά, είτε από εκλογές (επίσης αυτός που θα τον διαδεχθεί αργότερα, για όσο χρονικό διάστημα η Ελλάδα υποτάσσεται στις εντολές των δανειστών της).

Προφανώς δε, είναι μάλλον αστείο να ισχυρίζεται κανείς ότι, αποδέχεται ένα δάνειο χωρίς το συνοδευτικό του μνημόνιο, καθώς επίσης όλα τα προηγούμενα – με τα οποία θα λεηλατηθεί η Ελλάδα, μέχρι εκείνη τη στιγμή που θα οδηγηθεί στη χρεοκοπία, εξαθλιωμένη και απόλυτα εξευτελισμένη. Θα ήταν σαν να είχε εγκριθεί ένα ενυπόθηκο δάνειο από την τράπεζα, το οποίο θα απαιτούσε κάποιος άλλος να λάβει, χωρίς τη συνοδευτική υποθήκη – κάτι που θα ήταν μάλλον απίθανο.     

Ολοκληρώνοντας λοιπόν τόσο ο σημερινός πρωθυπουργός, όσο και όλοι όσοι επόμενοι θα αποδέχονται τις όποιες νέες συμφωνίες και τα «συνοδευτικά» τους (μνημόνια υποτέλειας, εξαθλίωσης, εξευτελισμού και λεηλασίας), έναντι δανεικών χρημάτων, θα είναι σαν να πουλούν την ψυχή της χώρας τους στο διάβολο – κοροϊδεύοντας παράλληλα τους ψηφοφόρους τους, με τον αθλιότερο δυνατόν τρόπο. Αρκεί να σημειώσει κανείς ότι, η Ευρωζώνη απαιτεί πέντε υπογραφές για να «κατοχυρώσει» τον εκβιασμό της, για να κατανοήσει τον απίστευτο εξευτελισμό της χώρας μας – για πρώτη φορά στην υπερήφανη Ιστορία της.  

Βέβαια απαιτεί κόπο, ενώ παράλληλα «θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία» – χαρακτηριστικά που φαίνεται ότι έχουμε χάσει εντελώς όλοι εμείς οι σύγχρονοι Έλληνες Πολίτες.

Η ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ

Με βάση, μεταξύ άλλων, τα παραπάνω έχουμε την άποψη ότι, η Ευρωζώνη δεν πρόκειται δυστυχώς να ενωθεί δημοσιονομικά και πολιτικά – ενώ, εάν συνεχίσουν να διοικούν οι τράπεζες από το παρασκήνιο (αποκρατικοποίηση της εξουσίας), με τη βοήθεια των όποιων πολιτικών μαριονετών τους, κάποια στιγμή οι Ευρωπαίοι Πολίτες θα επαναστατήσουν. Επομένως, αργά ή γρήγορα, η Ευρωζώνη θα διαλυθεί κάτω από το βάρος των «συστημικών» της προβλημάτων (άρθρο μας), με εξαιρετικά επώδυνα αποτελέσματα για ολόκληρο τον πλανήτη.

Ειδικά όσον αφορά το Ευρώ επιθυμούμε να επαναλάβουμε ότι, αποτελώντας ένα ξένο νόμισμα για όλες της χώρες της Ευρωζώνης, θα αναγκάσει τη μία μετά την άλλη να χρεοκοπήσουν. Αναλυτικότερα, γνωρίζοντας ότι η βασική αιτία της χρεοκοπίας οποιουδήποτε κράτους δεν ήταν ποτέ άλλη, από την υπερχρέωση του σε ξένο συνάλλαγμα, καθώς επίσης πως όλες οι χώρες τις Ευρωζώνης είναι αφενός μεν υπερχρεωμένες (δημόσιο χρέος άνω του 60% που προβλέπει η συνθήκη του Μάαστριχτ), αφετέρου λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία, θεωρούμε πως είναι απλά θέμα χρόνου η συνολική κατάρρευση τους.

Για παράδειγμα η Αργεντινή, η οποία χρεοκόπησε με δημόσιο χρέος ίσο με το 55% του ΑΕΠ της (η Γερμανία σήμερα υπερβαίνει το 85%), δεν θα χρεοκοπούσε, εάν δεν χρωστούσε σε δολάρια αλλά σε πέζος – αφού στην περίπτωση αυτή θα τύπωνε απλά νέα πέζος (πληθωριστικά φυσικά), για να αποπληρώσει τα χρέη της. Επειδή όμως τα δάνεια της ήταν κυρίως σε ξένο συνάλλαγμα, το οποίο δεν μπορούσε να τυπώνει, αλλά ήταν υποχρεωμένη να αγοράζει ή/και να δανείζεται σε συνεχώς υψηλότερες τιμές (τόκους, ισοτιμία), για να εξοφλεί τις δόσεις των δανείων της, κάποια στιγμή έπαψε να τα καταφέρνει και χρεοκόπησε.

Επειδή τώρα οι χώρες της Ευρωζώνης χρωστούν σε Ευρώ, το οποίο όμως καμία δεν ελέγχει (δεν μπορεί να τυπώσει κλπ.), είναι εύλογο ότι κάποια στιγμή, όταν θα γίνει δύσκολος ή αδύνατος ο δανεισμός τους (πολύ υψηλά επιτόκια κλπ.), ενώ δεν μπορούν να τυπώσουν νέα χρήματα, θα χρεοκοπήσουν η μία μετά την άλλη (εκτός εάν η ΕΚΤ αρχίσει να τυπώνει για όλους). Προφανώς δε η χρεοκοπία της μίας θα παρασέρνει την άλλη, λόγω των μεταξύ τους συναλλαγών και πιστώσεων, μέχρι το σημείο που θα καταρρεύσει και η τελευταία.

Παράλληλα δε το Ευρώ μάλλον θα υποτιμάται διαρκώς σε σχέση με το Δολάριο, μεταξύ άλλων

(α)  επειδή οι Η.Π.Α. χρωστούν μόνο σε δολάρια, οπότε δεν μπορούν να χρεοκοπήσουν, παρά τα τεράστια προβλήματα της οικονομίας τους, ενώ

(β)  όλοι εκείνοι οι Ευρωπαίοι Πολίτες, οι οποίοι θα φοβούνται τυχόν «απέλαση» της χώρας τους από την Ευρωζώνη (όπως οι Έλληνες σήμερα), θα αγοράζουν δολάρια για τη διαφύλαξη των αποταμιεύσεων τους – αφού, στην περίπτωση επιστροφής στο εθνικό νόμισμα, τα ευρώ «κατάσχονται» και μετατρέπονται υποχρεωτικά στο εθνικό νόμισμα (κάτι που δεν ισχύει φυσικά για τα άλλα νομίσματα).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Υπενθυμίζουμε ξανά ότι, κατά την πάγια τακτική των παιδιών του Σικάγου, αφού όλα τα κρίσιμα νομοσχέδια και οι σοβαρές αποφάσεις περάσουν από μία «μεταβατική κυβέρνηση» (η οποία θα εισπράξει όλη την οργή των «υπηκόων» της), χωρίς ως συνήθως να είναι κατοχυρωμένα από την απόλυτη πλειοψηφία (180 βουλευτές), θα ακολουθήσει αμέσως μετά η επόμενη κυβέρνηση «σωτηρίας» – η οποία, αφενός μεν θα τα κατοχυρώσει «τελεσίδικα», χωρίς μεγάλες αντιδράσεις από το «πλήθος», αφετέρου θα τα δρομολογήσει σταδιακά στην πράξη, διατηρώντας φυσικά όλα τα εγκληματικά μέτρα (με την εκλεπτυσμένη αιτιολογία ότι, το κράτος έχει συνέχεια και πρέπει να σεβόμαστε τα υπογεγραμμένα).

Όλα αυτά όπως στο «παράδειγμα» της Τουρκίας όπου, αφού ολόκληρη σχεδόν η πολιτική ηγεσία κατέρρευσε, μετά την από κοινού ψήφιση των νομοσχεδίων (για την λήψη των δόσεων του ΔΝΤ), εν μέσω μεγάλων κοινωνικών αναταραχών, ο σημερινός πρόεδρος της, ο οποίος ανέλαβε τα ηνία αμέσως μετά, ήταν στην πραγματικότητα αυτός που ξεπούλησε τα πάντα στις πολυεθνικές, μοιράσθηκε διαχρονικά την εθνική κυριαρχία της Τουρκίας με τους εισβολείς, ενώ διατήρησε φυσικά τους μισθούς των 300 € (άρθρο μας).       

Είναι προφανώς το χειρότερο, αλλά ταυτόχρονα το πιθανότερο σενάριο από όλα όσα μπορούν να μας συμβούν στη συνέχεια – ενώ πολύ δύσκολα θα το αποφύγουμε, εάν επιτρέψουμε να γίνει πράξη η πρόσφατη συμφωνία της κυβέρνησης σε σχέση με τη χρεοκοπία, εάν δεν διώξουμε αμέσως το ΔΝΤ και εάν δεν αποστασιοποιηθούμε από όλους όσους υποστηρίζουν τα προγράμματα του (άμεσα ή έμμεσα – με δήθεν αλλαγές δηλαδή).

ΥΓ: Εντελώς παραδόξως τα τρία πρόσωπα, τα οποία αναφέρθηκαν από τα ΜΜΕ ως πιθανοί μελλοντικοί πρωθυπουργοί, προέρχονται από τα τρία «συστατικά» της Τρόικας: από την ΕΚΤ, από το ΔΝΤ και από την Ευρωζώνη. Το ένα δε εξ αυτών (ΔΝΤ), αναφέρθηκε επίσης για το υπουργείο οικονομικών (υπενθυμίζουμε ότι, ο υπουργός οικονομικών της Τουρκίας, ο οποίος ανέλαβε να εφαρμόσει την πολιτική των παιδιών του Σικάγου, προερχόταν επίσης από το ΔΝΤ). Πρόκειται μήπως για τη «νομιμοποίηση» του θεάτρου σκιών ή είναι απλά σύμπτωση;

* Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright), Αθήνα, 08. Νοεμβρίου 2011, viliardos@kbanalysis.com. Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου, καθώς επίσης συγγραφέας τριών οικονομικών βιβλίων.

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/Images_PressCenter/20111108/BVV.jpg

Σαμαράς ως συνεχιστής Παπανδρέου

Του Γιώργου Δελαστίκ

Απίστευτη αλλαγή του πολιτικού σκηνικού έλαβε χώρα χθες το μεσημέρι. Ενώ η ανατροπή του Γιώργου Παπανδρέου από την πρωθυπουργία εθεωρείτο απολύτως βέβαιη (καθώς είχε προσλάβει διαστάσεις πολιτικής χιονοστιβάδας η εσωκομματική αντίθεση των υπουργών και των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ που παρήλαυναν από τα τηλεοπτικά κανάλια διακηρύσσοντας τη διαφωνία τους με τον πρωθυπουργό), ανέλαβε να τον διασώσει ο πιο απίθανος άνθρωπος: ο… Αντώνης Σαμαράς!!!

Προφανώς σε συνεννόηση με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο πρωθυπουργός καθυστερούσε την έναρξη της προγραμματισμένης για τις 12 το μεσημέρι συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου επί σχεδόν δύο ώρες, μέχρις ότου βγήκε ο Αντώνης Σαμαράς και έκανε δημοσίως δηλώσεις ότι τάσσεται υπέρ της κύρωσης της δανειακής σύμβασης από την παρούσα Βουλή. Προσέφερε δηλαδή τη συμπαράταξη της ΝΔ με τον Γ. Παπανδρέου στο κεφαλαιώδες αυτό θέμα – και μάλιστα τη στιγμή που ο πρωθυπουργός δεν θα μπορούσε να το περάσει ούτε καν με δημοψήφισμα!

Όπως είναι ευνόητο, αυτή η στάση του Α. Σαμαρά παρέλυσε τις αντιδράσεις των υπουργών και των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ που ετοίμαζαν την ανατροπή του Α. Παπανδρέου. Οταν ακόμη και η αξιωματική αντιπολίτευση στηρίζει τον πρωθυπουργό, δεν είναι φυσικά και τόσο εύκολο να τον ανατρέψουν την ίδια στιγμή οι δικοί του.

Ετσι οι υπουργοί του ΠΑΣΟΚ που μέχρι το μεσημέρι ζητούσαν την κεφαλή επί πίνακι του πρωθυπουργού – οι οποίοι άλλωστε ουδέποτε διακρίθηκαν για την πολιτική γενναιότητά τους – αρκέστηκαν σε δευτερεύουσας σημασίας συμβιβαστικές παραχωρήσεις εκ μέρους του Γ. Παπανδρέου, οι οποίες δεν αξίζει καν να αναφερθούν.

Ο γελοιοποιημένος στις Κάνες πρωθυπουργός από τη Γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ και τον Γάλλο πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος επέστρεψε βαθιά ταπεινωμένος και εξαιρετικά αποδυναμωμένος πολιτικά, βρέθηκε εντελώς απροσδόκητα να ξαναγίνεται κυρίαρχος του εσωκομματικού παιχνιδιού στο κυβερνών κόμμα με τη βοήθεια του αρχηγού της ΝΔ, ο οποίος ξαφνικά βρέθηκε να διατυμπανίζει ότι είναι… πιο φανατικός υποστηρικτής της δανειακής σύμβασης που υπέγραψε ο Γ. Παπανδρέου από τους υπουργούς και τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ! Απίστευτη πολιτική φαρσοκωμωδία.

Εύλογο είναι βεβαίως το ερώτημα γιατί ο Αντώνης Σαμαράς τήρησε αυτή την αυτοκαταστροφική για τον ίδιο και για το κόμμα του στάση. Ακόμη και αν για άγνωστους λόγους "αίφνης ηράσθη σφόδρα" τη δανειακή σύμβαση του Γ. Παπανδρέου, γιατί δεν μπορούσε να περιμένει καν ούτε ένα ή δύο 24ωρα πριν εκφράσει δημοσίως το πάθος του, ώστε στο μεταξύ να έχουν "φάει" τον Γ. Παπανδρέου οι δελφίνοι και οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ;

Είναι προφανές ότι ο πρόεδρος της ΝΔ υπέκυψε τελικά στις πιέσεις τόσο των εξωτερικών πολιτικών παραγόντων της ευρωπαϊκής Δεξιάς (Μέρκελ, Σαρκοζί, Γιουνκέρ, Μπαρόζο, Βαν Ρομπέι κ.λπ.) όσο και εσωτερικών κύκλων του κατεστημένου που τον στηρίζουν. Απαρνήθηκε έτσι τη δύσκολη πολιτική που ακολουθούσε μέχρι τώρα, αυτήν της σταθερής άρνησης στο Μνημόνιο, το Μεσοπρόθεσμο, το Πολυνομοσχέδιο κ.λπ., η οποία όμως είχε αποδώσει πάμπολλα πολιτικά οφέλη στον Α. Σαμαρά. Του είχε επιτρέψει αφενός να ανασυγκροτήσει και να θέσει σε τροχιά εξουσίας το διαλυμένο κόμμα που παρέλαβε από τον Κώστα Καραμανλή μέσα σε δύο μόλις χρόνια και αφετέρου να κυριαρχήσει πολιτικά, ιδεολογικά και οργανωτικά στη ΝΔ.

Γνωρίζουμε τις τεράστιες πιέσεις που του ασκούνται εδώ και ενάμιση χρόνο από το εξωτερικό, όπως και από κύκλους με οικονομική επιρροή επί της ΝΔ. Γνωρίζουμε επίσης ότι δεν είναι ανυπόστατες οι φήμες που το περιβάλλον του προέδρου της αξιωματικής αντιπολίτευσης έθεσε σε κυκλοφορία για να δικαιολογήσει την υποχώρησή του – ότι δηλαδή ομάδα 10-15 βουλευτών της ΝΔ με επικεφαλής δύο σημαντικά στελέχη παρελθούσης χρήσεως και μηδαμινού σημερινού πολιτικού βάρους ήταν έτοιμη να αποστατήσει και να στηρίξει την κυβερνητική πολιτική.

Αν το έκαναν όμως, θα βυθίζονταν στο τέλμα της ανυποληψίας. Την ώρα που οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ θα ανέτρεπαν τον Γ. Παπανδρέου, μόνο πολιτικά γελοίοι θα φάνταζαν βουλευτές της ΝΔ που θα τον στήριζαν. Θα διευκόλυναν τον Α. Σαμαρά να τους διαγράψει μαζικά εν μέσω χλεύης και πανηγυρισμών.

ΔΕΞΙΑ: Μπήκε τώρα πια στην ίδια τροχιά

Η διάσωση του Γ. Παπανδρέου από τον Α. Σαμαρά και η σθεναρή υποστήριξη του προέδρου της αξιωματικής αντιπολίτευσης στη δανειακή σύμβαση που θεσμοθετεί την εθνική υποτέλεια και την οικονομική εξαθλίωση των Ελλήνων, σηματοδοτούν μια νέα πολιτική πραγματικότητα. Ο πρόεδρος της ΝΔ εγκατέλειψε τη γραμμή εμφάνισης του κόμματός του ως αντίθετου προς το ΠΑΣΟΚ – στο πλαίσιο του συστήματος, εννοείται – και εμφανίζεται πλέον ως φιλόδοξος συνεχιστής της γραμμής του Γ. Παπανδρέου, την οποία μέχρι τώρα καταδίκαζε απερίφραστα. Αυτό τον απομακρύνει από την εξουσία, γιατί βεβαίως ο λαός θέλει άλλη πολιτική από αυτή του Γ. Παπανδρέου, όχι άλλο πρόσωπο που θα εφαρμόζει την ίδια πολιτική.

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΟΣ, «E» 4/11/2011, http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22792&subid=2&pubid=63519097