Το ευρώ είναι έτοιμο για δημιουργική καταστροφή

Του Larry Elliott  [μετάφραση Αριάδνη Αλαβάνου]

Το φάντασμα της Lehman Brothers προβάλλει στις χρηματοπιστωτικές αγορές του κόσμου. Μνήμες από τις χαοτικές ημέρες του Σεπτεμβρίου του 2008 μας κατέκλυσαν, καθώς ο Άλιστερ Ντάρλινγκ [πρώην υπουργός Οικονομικών της Μ. Βρετανίας] εμφανίστηκε στην τηλεόραση εν μέσω ρεπορτάζ για φυγή κεφαλαίου και τραπεζικών πανικών.

Ξεχάστε την ιδέα ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί είναι καλύτερα προετοιμασμένοι τούτη τη φορά από όσο ήταν το 2008. Κρατάτε μικρό καλάθι ότι έχουν ένα μεγάλο πολεμικό ταμείο για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες από μια ελληνική έξοδο από το κοινό νόμισμα. Η πολυδιαφημισμένη προστασία είναι κάτι αντίστοιχο με μια γραμμή Μαζινό.

Τα γεγονότα έχουν επιταχυνθεί από τις προ δεκαπενθημέρου γαλλικές και ελληνικές εκλογές. Η ελληνική αποχώρηση από την Ευρωζώνη σήμερα αποτιμάται από τις αγορές, η προσοχή είναι εστιασμένη στο μέγεθος των παράπλευρων απωλειών. Περιμένετε τα χειρότερα. Την περασμένη εβδομάδα η πίεση κορυφώθηκε στην Ισπανία και στις προβληματικές της τράπεζες. Η ιδέα ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες που τα δύο περασμένα χρόνια έμοιαζαν με λαγούς παγιδευμένους από προβολείς μέσα στη νύχτα μπορούν να σκεφτούν μια καθαρή διέξοδο για την Ελλάδα είναι εντελώς φανταστική. Η κρίση θα είναι χαοτική, οδυνηρή, παρατεταμένη και πιθανώς τελική.

Ακόμη και τώρα, υπάρχει αποτυχία ή απροθυμία να συλλάβουν τη βασική αλήθεια σχετικά με το κοινό νόμισμα: δεν λειτουργεί. Οι νομισματικές ενώσεις επιτυγχάνουν μόνο αν υπάρχει οικονομική ευελιξία, οικονομική αλληλεγγύη και πολιτισμική ομοιογένεια. Αν υπάρχουν αυτοί οι τρεις παράγοντες, όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπάρχει η πιθανότητα ένα κοινό επιτόκιο και ένα κοινό νόμισμα να ενθαρρύνουν την οικονομική σύγκλιση μέχρι ενός σημείου. Το πρόβλημα της Ευρώπης είναι ότι δεν έχει κανέναν από αυτούς τους τρεις παράγοντες. Χώρες όπως η Ελλάδα δεν γίνονται σαν τη Γερμανία σε μια νύχτα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει τους πόρους για να βοηθήσει την προσαρμογή των πιο φτωχών χωρών. Και το κυριότερο απ' όλα, η κρίση φανέρωσε ότι δεν υπάρχει αίσθηση κοινού σκοπού ξέχωρα από την επιθυμία να εξασφαλιστεί η συνέχιση του "σχεδίου".

Το σχέδιο επιβίωσης, όπως παρουσιάζεται, συνεπάγεται ότι οι χώρες θα ξεκινήσουν μια μακρά διαδικασία διαρθρωτικής προσαρμογής που θα τις καταστήσει πιο ανταγωνιστικές, ότι θα ισχύσει ένα δημοσιονομικό σύμφωνο το οποίο θα εξασφαλίζει ότι οι κυβερνήσεις ζουν με βάση τις δυνατότητές τους και ίσως υπάρξουν κάποιες μικρές έξτρα δαπάνες για πανευρωπαϊκές υποδομές, προκειμένου να ικανοποιηθούν τα αιτήματα των ψηφοφόρων για άμβλυνση των επιπτώσεων της λιτότητας.

Οι θετικές προοπτικές του σχεδίου αυτού είναι μικρές. Δείτε την Ιρλανδία, μία από τις τρεις χώρες που υφίστανται τους σκληρούς όρους της διάσωσης. Έχει πρόβλημα ανταγωνιστικότητας; Όπως παρατηρεί ο Ντάβαλ Τζόσι της BCA Research, η Ιρλανδία αντιπροσωπεύει το 0,3% του παγκόσμιου Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος και ωστόσο έχει το 3% του παγκόσμιου εμπορίου υπηρεσιών και το 6% του εμπορίου φαρμακευτικών ειδών. Είναι στην τρίτη θέση παγκοσμίως από την άποψη των άμεσων ξένων επενδύσεων, οι αποδόσεις των οποίων είναι 17%, συγκρινόμενο με το 6% της Γερμανίας. "Ως εμπορική οικονομία σε βασικούς τομείς, η Ιρλανδία μετρά 10 ή 20 φορές πάνω από το βάρος της. Αυτό δεν είναι σημάδι μιας οικονομίας που χρειάζεται να γίνει πιο ανταγωνιστική", λέει ο Τζόσι.

Ούτε το δημοσιονομικό σύμφωνο, για το οποίο θα κάνει δημοψήφισμα η Ιρλανδία στις 31 Μαΐου, θα είχε αποτρέψει την κρίση που μείωσε κατά 15% το ΑΕΠ της και δημιούργησε ένα νέο κύμα μετανάστευσης των νεότερων και ταλαντούχων ανθρώπων της. Η Ιρλανδία, όπως η Ισπανία, είχε υγιή δημόσια οικονομικά τα χρόνια πριν από το ξέσπασμα της κρίσης. Το πρόβλημα στις δύο χώρες δεν ήταν το μεγάλο δημόσιο χρέος, αλλά το πολύ μεγάλο ιδιωτικό. Ο λόγος που είχαν τόσο μεγάλο ιδιωτικό χρέος ήταν ότι ο δανεισμός ήταν πολύ φθηνός για οικονομίες που μεγεθύνονταν γοργά και υπερθερμαίνονταν. Και ο λόγος που ο δανεισμός ήταν τόσο φθηνός ήταν το ότι η Ιρλανδία και η Ισπανία είχαν εκχωρήσει το δικαίωμα να έχουν τα δικά τους επιτόκια και υπέκειντο στις ίδιες με όλες τις χώρες επιταγές της νομισματικής ένωσης.

Προς τιμήν τους, αυτό το θεμελιώδες σφάλμα αναγνωρίστηκε από τον Γκόρντον Μπράουν και τον Εντ Μπολς, που αντιστάθηκαν στο τραγούδι των σειρήνων που τους καλούσε πιεστικά να εντάξουν τη Βρετανία στο κοινό νόμισμα. Όλες οι επιβλαβείς οικονομικές τάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου – η κερδοσκοπία, οι φούσκες ακινήτων, η νοοτροπία του ζω τώρα και πληρώνω αργότερα – θα είχαν ενισχυθεί κατά πολύ αν γινόταν μέλος του ευρώ και το αποτέλεσμα θα ήταν ένα ακόμη μεγαλύτερο κραχ από αυτό που πέρασε το 2007-2009, ένα μεγαλύτερο έλλειμμα του προϋπολογισμού και ένα πρόγραμμα λιτότητας που δεν θα το επέβαλλε ο Ντ. Κάμερον, αλλά η Άνγκελα Μέρκελ.

Πριν από δέκα χρόνια, δεν ήταν τόσο της μόδας να εκφράζει κανείς τέτοιους φόβους, τότε δηλαδή που το ευρώ θεωρούνταν εκπληκτικό και ό,τι πιο προχωρημένο. Η ειρωνεία είναι πως η νομισματική ένωση ήταν πράγματι η τελευταία πνοή του οικονομικού οράματος του 20ού αιώνα: από τα πάνω προς τα κάτω, γραφειοκρατική και θεμελιωμένη στην αντίληψη της δυτικής οικονομικής ηγεμονίας.

Παρά αυτό το νομισματικό χάος, υπάρχουν ακόμη κάποιοι στις Βρυξέλλες ή στη Φρανκφούρτη που υποστηρίζουν ότι το ευρώ ήταν επιτυχημένο και ότι θα προχωρεί ακάθεκτο. Οι φωνές τους ακούγονται ύποπτα παρόμοιες μ' εκείνες των μελών του πολιτικού γραφείου που στη δεκαετία του 1980 έλεγαν πως η Σοβιετική Ένωση ήταν λειτουργική και θα διαρκούσε για πάντα. Η αναμφισβήτητη πολιτική δέσμευση στο ευρώ σημαίνει ότι σήμερα ακούγονται εκκλήσεις για μια ταχύτατη προσέγγιση στην πλήρη πολιτική ένωση, αλλά αυτό σημαίνει ότι θα επαναληφθεί η μεθοδολογία από τα πάνω προς τα κάτω που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία της νομισματικής ένωσης και – σε μια εποχή που οι αγορές μιλούν για μια ελληνική έξοδο εντός εβδομάδων ή μηνών – θα χρειάζονταν χρόνια για να επιτευχθεί.

Αντίθετα, οι ρεαλιστικές επιλογές για το ευρώ είναι ότι θα διαλυθεί ή θα παραπαίει σε μια κατάσταση ημιθανή, με χαμηλή οικονομική μεγέθυνση, υψηλή ανεργία, αυξανόμενη δημόσια απογοήτευση και ευρέως αποκλίνουσες απόψεις στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το τι χρειάζεται να γίνει. Αν ήταν εταιρία, το ευρώ τώρα θα είχε χρεοκοπήσει. Είχε ένα σκάρτο επιχειρηματικό σχέδιο, το οποίο εφαρμόστηκε με το χείριστο τρόπο. Το πείραμα επιβίωσε στις ευνοϊκές συνθήκες των αρχών της δεκαετίας του 2000, αλλά μόνο ο πυρήνας, η Γερμανία, στάθηκε ικανός να αντιμετωπίσει το πιο σκληρό κλίμα των τελευταίων πέντε χρόνων. Οι μάνατζερ καβγαδίζουν μεταξύ τους, το εργατικό δυναμικό έχει εξεγερθεί και δεν υπάρχουν νέες γραμμές παραγωγής

Εν ολίγοις, το ευρώ είναι ώριμο γι' αυτό που ο Τζόζεφ Σουμπέτερ ονόμαζε δημιουργική καταστροφή. Ο καπιταλισμός, σύμφωνα με τον Σουμπέτερ, ήταν μια ιστορία συνεχούς, καταστροφικής αλλαγής, όπου η καινοτομία πετούσε έξω από την επιχειρηματική δραστηριότητα καθιερωμένες εταιρίες και καθιστούσε παρωχημένους ολόκληρους τομείς. Όποιος δουλεύει στο μουσικό κλάδο, στις εκδόσεις ή στις εφημερίδες την τελευταία δεκαετία κατανοεί άριστα για τι πράγμα μιλούσε ο Σουμπέτερ.

Εφαρμόζεται η θεωρία του Σουμπέτερ στην Ευρωζώνη; Με κάποιον τρόπο ναι. Το κέντρο βάρους της παγκόσμιας οικονομίας έχει μετακινηθεί από την Ευρώπη, που μοιάζει παρωχημένη και άτσαλη, προς έναν κόσμο ταχείας καινοτομίας και χαλαρών δικτύων. Η προσαρμογή του λανθασμένου μοντέλου με τον τρόπο που προτείνει ο Φρανσουά Ολάντ δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα. Η μοναδική πραγματική λύση είναι να πετάξει κανείς αυτό το σχέδιο και να ξεκινήσει πάλι με μια μικρή ομάδα χωρών που θα μπορούσαν να σουτάρουν μαζί. Το να γίνει η Ευρωζώνη λειτουργική είναι σαν να εφαρμόζεις ένα μακροχρόνιο επιχειρηματικό μοντέλο για τα πικάπ ή τα τουριστικά γραφεία του Τόμας Κουκ. Όπως εκείνα, η νομισματική ένωση είναι το παρελθόν και όχι το μέλλον, που αντιπροσωπεύει μια ανάλογη κατασκευή σε έναν ψηφιακό κόσμο.

ΠΗΓΗ: Guardian 20/5/2012. Το είδα Τρίτη, 22 Μάιος 2012, http://tometopo.gr/home/news/748-to-.html

Η Αποκάλυψη πλησιάζει

Του Paul Krugman

Αίφνης, εύκολα διαπιστώνουμε ότι το ευρώ – αυτό το μεγαλοπρεπές, ατελές πείραμα νομισματικής ένωσης χωρίς πολιτική ένωση – μπορεί να διαλυθεί. Δεν μιλάμε για μακροχρόνια προοπτική. Θα μπορούσε να καταρρεύσει με εκπληκτική ταχύτητα, σε διάστημα μηνών. Και το κόστος, τόσο οικονομικό όσο και πολιτικό, θα είναι τεράστιο.

Αυτό δεν είναι απαραίτητο να συμβεί. Το ευρώ (ή τουλάχιστον το μεγαλύτερο μέρος του) θα μπορούσε να σωθεί. Προϋπόθεση όμως είναι οι ευρωπαίοι ηγέτες, ιδίως στη Γερμανία και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), να αρχίσουν να ενεργούν πολύ διαφορετικά απ' ότι τα τελευταία χρόνια. Πρέπει να σταματήσουν να ηθικολογούν και να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα. Να σταματήσουν να κωλυσιεργούν και, για μια φορά, να προκαταλάβουν τα γεγονότα.

Μακάρι να μπορούσα να πω ότι είμαι αισιόδοξος.

Όταν γεννήθηκε το ευρώ, ένα κύμα αισιοδοξίας σάρωσε την Ευρώπη – και αυτό, όπως αποδείχτηκε, ήταν το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί. Χρήμα έπεσε στην Ισπανία και άλλες χώρες, οι οποίες τότε φάνταζαν σαν ασφαλείς επενδύσεις. Αυτή η πλημμύρα κεφαλαίου τροφοδότησε τεράστιες φούσκες ακινήτων και τεράστια εμπορικά ελλείμματα. Με την οικονομική κρίση του 2008, η πλημμύρα υποχώρησε προκαλώντας σοβαρή ύφεση στις ίδιες χώρες που ανθούσαν νωρίτερα.

Σε εκείνο το σημείο, η έλλειψη πολιτικής ένωσης στην Ευρώπη αποδείχτηκε σοβαρό μειονέκτημα. Η Φλόριντα στις ΗΠΑ και η Ισπανία είχαν αμφότερες φούσκες ακινήτων. Αλλά όταν εκείνη της Φλόριντας έσκασε, οι συνταξιούχοι δανειολήπτες μπορούσαν να συνεχίσουν να βασίζονται στο ότι θα έπαιρναν τις επιταγές της Κοινωνικής Πρόνοιας και Περίθαλψης από την Ουάσινγκτον. Στην Ισπανία δεν υπάρχει παρόμοια υποστήριξη. Γι' αυτό η σκασμένη φούσκα εξελίχθηκε σε δημοσιονομική κρίση.

Η απάντηση της Ευρώπης ήταν η λιτότητα: άγριες περικοπές δαπανών σε μια προσπάθεια να ηρεμήσουν οι αγορές ομολόγων. Όμως, όπως θα σας έλεγε κάθε συνετός οικονομολόγος, οι περικοπές αυτές εμβάθυναν την ύφεση των δοκιμαζόμενων οικονομιών της Ευρώπης, πράγμα που υπονόμευσε περαιτέρω την εμπιστοσύνη των επενδυτών και οδήγησε σε αυξανόμενη πολιτική αστάθεια.

Και τώρα έρχεται η στιγμή της αλήθειας. Η Ελλάδα είναι, προς το παρόν, το επίκεντρο. Οι Έλληνες ψηφοφόροι, δικαίως εξοργισμένοι με τις πολιτικές που προκάλεσαν ανεργία 22% – άνω του 50% στους νέους -, στράφηκαν εναντίον των κομμάτων που επέβαλαν αυτές τις πολιτικές. Και επειδή ολόκληρο το ελληνικό πολιτικό κατεστημένο εξαναγκάστηκε ουσιαστικά να υιοθετήσει μια καταδικασμένη οικονομική ορθοδοξία, το αποτέλεσμα ήταν η άνοδος των εξτρεμιστών. Ο,τι και να συμβεί στις επόμενες εκλογές, το παιχνίδι έχει τελειώσει: η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει τις πολιτικές που απαιτούν οι Γερμανία και η ΕΚΤ.

Και τώρα λοιπόν τί;

Στην Ελλάδα, όλο και περισσότεροι καταθέτες αποσύρουν τα χρήματά τους από τις τράπεζες αναμένοντας μια πιθανή ελληνική έξοδο από το ευρώ. Η ΕΚΤ χρηματοδοτεί, στην πραγματικότητα, την απόσυρση των καταθέσεων δανείζοντας στην Ελλάδα τα απαιτούμενα ευρώ. Αν και εφόσον η ΕΚΤ αποφασίσει ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να δανείζει, η Ελλάδα θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει το ευρώ και να ξανατυπώσει το δικό της νόμισμα.

Η απόδειξη αυτή ότι η πορεία με το ευρώ είναι αναστρέψιμη, θα οδηγήσει με την σειρά της σε απόσυρση των καταθέσεων από τις ισπανικές και ιταλικές τράπεζες. Η ΕΚΤ θα κληθεί και πάλι να αποφασίσει αν θα παράσχει χρηματοδότηση. Αν αρνηθεί, το ευρώ συνολικά θα καταρρεύσει.

Η χρηματοδότηση όμως δεν είναι αρκετή. Η Ιταλία και, ιδίως, η Ισπανία πρέπει να αποκτήσουν ελπίδα – ένα οικονομικό περιβάλλον στο οποίο θα έχουν προοπτικές εξόδου από την λιτότητα και την ύφεση. Ρεαλιστικά, ένα τέτοιο περιβάλλον θα προκύψει αν η ΕΚΤ εγκαταλείψει την μονομανία της με την σταθερότητα των τιμών, δεχθεί και, μάλιστα, ενθαρρύνει αρκετά χρόνια με πληθωρισμό 3% ή 4% στην Ευρώπη (κι ακόμη παραπάνω στη Γερμανία).

Τόσο οι τραπεζίτες της ΕΚΤ όσο και η Γερμανία απεχθάνονται αυτή την ιδέα, αλλά είναι ο μοναδικός τρόπος για να σωθεί το ευρώ. Τα τελευταία 2,5 χρόνια, οι ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετώπισαν την κρίση με ημίμετρα που αγοράζουν χρόνο, τον οποίο όμως δεν εκμεταλλεύτηκαν. Τώρα ο χρόνος τελειώνει.

Θα σταθεί λοιπόν η Ευρώπη στο ύψος των περιστάσεων; Ας το ελπίσουμε – και όχι γιατί τυχόν κατάρρευση του ευρώ θα έχει αρνητικές επιπτώσεις παγκοσμίως. Το μεγαλύτερο κόστος θα είναι πολιτικό.

Η αποτυχία του ευρώ ισοδυναμεί με τεράστια ήττα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Θα έχει επίσης τις ίδιες επιπτώσεις που η αποτυχία της λιτότητας έχει στην Ελλάδα, κηλιδώνοντας τα μεγάλα κόμματα και ενδυναμώνοντας τους εξτρεμιστές.

Όλοι μας έχουμε συμφέρον να επιτύχει η Ευρώπη – όμως εξαρτάται από τους ίδιους τους Ευρωπαίους να επιτύχουν. Ολόκληρος ο κόσμος περιμένει να δει αν θα ανταποκριθούν στο έργο αυτό.

Τα γλειφτρόνια των ΜερκΟλάν…

Του παπα Ηλία Υφαντή

Παπούλη, μου έλεγε η συγχωριανή μου Ελένη, αυτοί, που ψηφίζουν το δικομματισμό, είναι ή βολεμένοι ή βλαμμένοι. Οι πρώτοι, για τ' αργύρια μπορούν να πουλήσουν, όχι μόνο την πατρίδα, αλλά και τη μάνα, που τους γέννησε.

Και οι δεύτεροι σκέφτονται, ωσάν να ζουν εκατό, τουλάχιστο, χρόνια πίσω. Όπως στην εποχή, που κάποιοι πεινασμένοι και εξαθλιωμένοι Έλληνες φώναζαν για τον παππού του έκπτωτου: «Ελιά-ελιά και Κώτσο βασιλιά»!

Κι, αντί να ντρέπονται για το κατάντημα των κομματικών ινδαλμάτων τους και το δικό τους, έχουν το απύθμενο θράσος να λασπολογούν εναντίον του απελπισμένου και δικαίως αγανακτισμένου λαού. Και προσπαθούν με κάθε τρόπο να μας τρομοκρατήσουν.

Ενώ, αν διέθεταν και κόκκο έστω φιλότιμου και συνείδησης, θα μπορούσαν να κάμουν μια πολύ απλή σύγκριση: Θα έβαζαν στο ένα τάσι της συνειδησιακής τους ζυγαριάς τα κακουργήματα και τα' ανοσιουργήματα των μνημονιακών «σωτήρων» τους. Και στο άλλο τα "αλλοπρόσαλλα", όπως λένε, λεγόμενα των αντιμνημονιακών. Για να συγκρίνουν και να κρίνουν…

Αλλά τη συνείδησή τους, πέρα απ' την τυφλή αφοσίωση στα ινδάλματα τους, την έχουν αλώσει και τυφλώσει και οι πάτρωνες των ινδαλμάτων τους: Οι αρχιτέκτονες, δηλαδή, της ληστρικής τοκογλυφικής επιδρομής εναντίον μας. Οι οποίοι έρχονται να συμπαρασταθούν – τώρα στις εκλογές – στους εντολοδόχους τους εφιάλτες. Για να μπορέσουν να συνεχίσουν το ολέθριο έργο τους. Για λογαριασμό και των μεν και των δε. Και μας θέτουν διάφορα κάλπικα τρομοκρατικά διλήμματα. Για να μας εξαναγκάσουν, για μια ακόμη φορά να σκύψουμε και να προσκυνήσουμε τα μακροπρόθεσμα ληστρικά σχέδιά τους.

Και κάνουν και – άμεσες ή έμμεσες – παρεμβάσεις: Όπως η κ. Μέρκελ προς τον «ημέτερο» Κάρολο, τον Μέγα, σχετικά με το διαβόητο δημοψήφισμα. Με τις ένθεν κακείθεν φαυλεπίφαυλες διαψεύσεις. Ή το πρωτόκολλο του κ. Ολάν. Το οποίο φαίνεται να έχει προτιμήσεις για όσους διαθέτουν τη μεγαλύτερη, κάτωθεν της οσφυϊκής χώρας, περιφέρεια.

Και μπράβο στον κ. Τσίπρα, που τους πληρώνει με το ανάλογο νόμισμα… Γιατί οι ξιπασμένοι αυτοί υβριστές και τρομοκράτες των λαών πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον αντίστοιχο τσαμπουκά αξιοπρέπειας. Και όχι με τα δουλοπρεπή προσκυνήματα και αναξιοπρεπή γλειψίματα. Των διαπρεπών κλεφτρονιών της ξεπουλημένης και γλείφουσας πολιτικάντικης συμμορίας… Κι ας κατακρίνουν δριμύτατα τον κ. Τσίπρα κάποιοι διαπρεπείς εκπρόσωποι του αξιότιμου κατιναριού της λαδωμένης και έρπουσας δημοσιογραφίας.

Αλλά, επιτέλους, γιατί να μας σκοτίζουν τα λεγόμενα και τα πρωτόκολλα των ΜέρκΟλάν; Και όλων των άλλων ξιπασμένων μελανοαίματων… Μήπως στις 6 Μαΐου ακούσαμε τι μας έλεγαν οι ντόπιοι εφιάλτες και τα φερέφωνα δημοσιογραφικά τους παπαγαλάκια;

Ή μήπως δεν ξέρουμε το ρόλο, τόσο των σοσια-ληστών, όσο και των καπιτα-ληστών. Τόσο στον τόπο μας, όσο και διεθνώς! Όταν και οι μεν και οι δε διέπρεψαν και διαπρέπουν εξίσου ως απατεώνες και κλέφτες και λήσταρχοι και δολοφόνοι των λαών.

Αλλά και ως οι μεγαλύτεροι από καταβολής ελληνισμού καταστροφείς και προδότες… Τους οποίους πρέπει να αντιμετωπίσουμε με την ίδια ακριβοδίκαιη ετυμηγορία και στις 17 Ιουνίου…

Ελεύθεροι και ανεξάρτητοι απ' τα τοκογλυφικά και τρομοκρατικά διλήμματα. Τόσο των κλεφτρονιών και γλειφτρονιών, όσο και των ΜερκΟλάν πατρώνων τους….

παπα-Ηλίας,  Μαΐου 23, 2012, http://papailiasyfantis.wordpress.com/2012/05/23/….BD/ 

Το ΠΑΣΟΚ είναι σάπιο και καταρρέει

Συνέντευξη του Νίκου Κοτζιά  [στο Νίκο Παπαδημητρίου]

Στις εκλογές θα ψηφίσουμε για τη σωτηρία της χώρας, είναι το συμπέρασμα του Νίκου Κοτζιά. Σφόδρα επικριτικός κατά του δικομματισμού, για το ΠΑΣΟΚ ειδικά παρατηρεί ότι το σάπιο εξαφανίζεται. Ο πανεπιστημιακός και συγγραφέας συμφωνεί με πολλές από τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς να είναι μέλος του, όπως διευκρινίζει, καλεί όμως την Αριστερά να ωριμάσει με ταχύτητα.

Μετά και τη διαπίστωση αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης, το κεντρικό διακύβευμα των νέων εκλογών ποιο θα είναι, κ. καθηγητά; Είτε κυβέρνηση της Δεξιάς είτε κυβέρνηση της Αριστεράς;

Τα στοιχεία – προς το παρόν τουλάχιστον – δείχνουν άνοδο της ΝΔ, και ακόμα περισσότερο του ΣΥΡΙΖΑ. Το ζητούμενο είναι ποιος θα βγει πρώτος ώστε να καρπωθεί τις έδρες. Αυτή είναι η αριθμητική των εκλογών. Υπάρχει όμως και η Πολιτική με «Π» κεφαλαίο. Από αυτή τη σκοπιά, στις εκλογές κρίνεται πριν απ' όλα το αν θα υπάρξει μια πολιτική σωτηρίας της χώρας. Αν θα συνεχίσει να πληρώνει την κρίση ο μισθωτός, ο συνταξιούχος, ο έντιμος επιχειρηματίας ή η ολιγαρχία. Ιστορικά, o κύριος λόγος που καταστρέφονται οι κοινωνίες είναι το μπλοκάρισμα των θεσμών, η υποταγή τους στα συμφέροντα μιας ολιγαρχίας η οποία επιθυμεί δυσλειτουργικές αγορές. Εμποδίζει να υπάρχει ισότιμη πρόσβαση στα τραπεζικά προϊόντα. Θέλει το κράτος ως λάφυρο και όχι ως μηχανισμό κοινωνικά δίκαιης ανάπτυξης. Για να υπάρξει στέρεη λύση πρέπει να καταστραφούν τέτοιες ολιγαρχικές δομές.

Ο πρόεδρος της ΝΔ είπε πάντως ότι το εκλογικό δίλημμα θα είναι ή αριστερός τυχοδιωκτισμός-μηδενισμός ή φιλοευρωπαϊκό μέτωπο των νοικοκυραίων και της δημιουργίας…

Μερικές φορές ακούω τις ηγεσίες του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ και αναρωτιέμαι αν πράγματι πιστεύουν ότι δεν κυβέρνησαν εκείνοι τα τελευταία 38 χρόνια. Ότι δεν είναι εκείνοι που έφτιαξαν την Ελλάδα της συνενοχής, της αδικίας, της ύφεσης και των μπλοκαρισμένων θεσμών. Ότι δεν είναι η δική τους πολιτική που κατέστρεψε τα τελευταία χρόνια τα νοικοκυριά, που απογοήτευσε τους ανθρώπους με ταλέντο και δημιουργία, πολλοί από τους οποίους έμειναν άνεργοι ή έκλεισαν τις επιχειρήσεις τους.

Για το ζήτημα του φιλοευρωπαϊσμού δεν μου απαντήσατε…

Όταν με επιμονή ταυτίζουν την Ευρώπη με την πολιτική της Μέρκελ, με μια άδικη λιτότητα, με ένα ρεκόρ ύφεσης, πράττουν ύβριν, δηλαδή αντιευρωπαϊσμό. Η Ευρώπη ήταν και είναι οι πνευματικές κατακτήσεις, οι ελευθερίες, τα δικαιώματα του ανθρώπου και των εργαζομένων, το κράτος δικαίου και το κοινωνικό κράτος, η δημοκρατία. Δεν ήταν και δεν θα είναι η άρνηση αυτών των αξιών, όπως γίνεται με την πολιτική των μνημονίων.

Θα συμφωνήσετε ότι η Αριστερά μπαίνει στην αφετηρία του προεκλογικού αγώνα με θολές απόψεις περί ευρώ και δραχμής, περί αξιοποίησης των τραπεζικών καταθέσεων και άλλα τέτοια;

Η Αριστερά έχει ένα στοίχημα: να ωριμάσει με ταχύτητα. Να αντιληφθεί την ανάγκη για σαφήνεια, αλλά και για πρακτικές προοδευτικές λύσεις. Η πολυγλωσσία και οι ανάγκες διατήρησης εσωτερικών ισορροπιών αποτελούν αδύναμα σημεία της, αδυναμίες που δεν θα πρέπει να εξετάζονται με κακοπροαίρετους μεγεθυντικούς φακούς. Η Αριστερά βρίσκεται σε εκείνο το κύμα που διαμορφώνεται σε όλο τον δυτικό κόσμο το οποίο προωθεί διαφορετικές λύσεις στην κρίση. Λύσεις ανάπτυξης και κοινωνικά δίκαιες. Και αυτό είναι το κύριο.

Οι ίδιοι άνθρωποι κινδυνολογούν… Και για τη δραχμή;

Ως προς τη δραχμή, εκεί μας οδηγούν εκείνοι που το 1962 έλεγαν «λαέ, θα σου πάρουν τη δραχμή» και σήμερα λένε «θα σου πάρουν το ευρώ», που τότε κινδυνολογούσαν λέγοντας «θα σε βγάλουν από τη δραχμή» και τώρα λένε «σε πάνε στη δραχμή». Νομίζω ότι όταν ύστερα από 50 χρόνια λένε τα ίδια σε παραλλαγές, δείχνουν φτώχεια στρατηγικής σκέψης. Εντέλει, η δική τους αδιέξοδη πολιτική οδηγεί σε καταστροφή και στη δραχμή!

Ορισμένοι κατηγορούν τον ΣΥΡΙΖΑ – Ενωτικό Κοινωνικό Μέτωπο, στον οποίο συμμετέχετε, ότι με όλα αυτά που τάζει στο πρόγραμμά του (προσλήψεις, κρατικοποιήσεις κ.ά.) δίνει μια νεότερη εκδοχή του «λεφτά υπάρχουν». Τι απαντάτε;

Κατ' αρχάς, να είμαι σαφής: δεν συμμετέχω στο σχήμα που αναφέρατε, στον ΣΥΡΙΖΑ, ούτε ως μέλος ούτε ως σύμβουλος. Παραμένω σε ένα χώρο που εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι τον ονομάζουμε χώρο της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας, του πατριωτισμού, της ρεαλιστικής ανάπτυξης. Από το φθινόπωρο θα δείτε τη δύναμη αυτού του ρεύματος. Πιο ειδικά, ως προς τα οικονομικά-κοινωνικά βρισκόμαστε κοντά στην υπάρχουσα Αριστερά, αλλά με ένα περισσότερο ρεαλιστικό πνεύμα πρακτικών λύσεων. Δεν ταυτιζόμαστε μαζί της. Στα άλλα έχουμε διαφορετικές προσεγγίσεις. Δείτε το ίδιο το ελάχιστο πρόγραμμα των 5 σημείων που παρουσίασε ο ΣΥΡΙΖΑ. Ένα ενδιαφέρον πρόγραμμα για δημοκρατική οικονομική πολιτική – δεν συμφωνώ σε όλα, αλλά η κύρια επιλογή του για μια άλλη πορεία είναι υποστηρικτέα. Δεν είναι όμως ένα συνολικό κυβερνητικό πρόγραμμα. Δεν θέτει το κεντρικό ζήτημα της κυριαρχίας της χώρας. Δεν λέει τίποτα για την εξωτερική πολιτική και τα εθνικά θέματα. Κι αυτό σε εποχή παγκοσμιοποίησης και κρίσης είναι ένα έλλειμμα.

Την ώρα που δίνεται σκληρή μάχη για να εξασφαλιστούν οι μισθοί και οι συντάξεις του επόμενου μήνα ή οι ελάχιστες δαπάνες για τη δημόσια υγεία, μήπως κάποια από τα προηγούμενα είναι εκτός τόπου και χρόνου; Μήπως ήρθε η ώρα να πει η Αριστερά κάποιες σκληρές αλήθειες;

Η λογική της επιλογής ότι με τους συνεχείς δανεισμούς λύνουμε τα προβλήματα της χώρας και διασφαλίζουμε τη ρευστότητα είναι λάθος και παραπλανητική. Η χώρα βαδίζει σε πολυετή ύφεση-ρεκόρ, με αποτέλεσμα τα συσσωρευμένα χρέη να αυξάνουν το ποσοστό του χρέους και να οδηγείται η πατρίδα απευθείας στη χρεοκοπία. Πρέπει να αυξήσουμε το ΑΕΠ, δηλαδή να πάμε σε ανάπτυξη, με επενδύσεις σε νέους τομείς, με διαφορετικό χειρισμό του ΦΠΑ, με δημιουργία Τράπεζας Επενδύσεων και άλλα πολλά μέτρα. Να αξιοποιήσουμε το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας αντί να είναι άνεργο. Να επιστρέψουμε στις δημόσιες επενδύσεις, εξαιρώντας τες από τον υπολογισμό του χρέους. Αυτός ο δρόμος θα είναι δύσκολος. Κανείς δεν δικαιούται να το αποκρύψει. Είναι όμως ένας δρόμος με προοπτική, εμπεριέχει στοιχεία ελπίδας και αισιοδοξίας. Ο άλλος το μόνο που κάνει είναι να ανοίγει τον πάτο του βαρελιού της ύφεσης, να ρίχνει βενζίνη στη φωτιά.

«Την πολιτική των κομμάτων του μνημονίου τη ζήσαμε» είπαν πολλοί πολίτες με την ψήφο τους, ενώ αναζητούν εναλλακτικό δρόμο. Υπάρχει αυτός, κ. Κοτζιά;

Η πολιτική που εφάρμοσαν ήταν ακραία νεοφιλελεύθερη, ήταν η πολιτική που επέβαλε ο γερμανικός παράγοντας υπό τη Μέρκελ, άνευ αντιστάσεων από τις ηγετικές ομάδες στην Ελλάδα. Πολλοί έχουμε προτείνει εναλλακτικούς δρόμους. Προσωπικά έχω γράψει βιβλίο για την «Πολιτική Σωτηρίας» της Ελλάδας, όπου αναπτύσσω ένα αναλυτικό σχέδιο για την Ελλάδα του αύριο. Αλλά δείτε και τον Ομπάμα, τον Ολάντ, την αντιπολίτευση στη Γερμανία… Όλοι προτείνουν διαφορετικό δρόμο από εκείνο των Μέρκελ, Παπαδήμου, Σαμαρά και Βενιζέλου.

Το σάπιο δεν έχει μέλλον. Δεν βλέπετε προσπάθειες από ΠΑΣΟΚ και ΝΔ να αλλάξουν;

Δυστυχώς, δεν τους βλέπω να επιθυμούν αλλαγές ως προς τη λογική στην οποία μόλις άσκησα κριτική. Αλλά και ως προς πολλά άλλα. Επί παραδείγματι, δύο χρόνια μιλούσαν, ιδιαίτερα το ΠΑΣΟΚ, για μονόδρομο και τώρα ξαφνικά ανακάλυψαν τη δυνατότητα αλλαγών, τροποποιήσεων. Επί δύο χρόνια δεν έκαναν καμία ουσιαστική διαπραγμάτευση και τώρα λένε ότι είναι οι κάλλιστοι διαπραγματευτές. Παριστάνουν ότι πήραν το μήνυμα των εκλογών και το ερμηνεύουν ως μια απαίτηση των πολιτών να συνεχίσουν να κυβερνούν κι εκείνοι. Στις εκλογές ο λαός είπε να αλλάξει η πολιτική και τα πρόσωπα. Δεν θέλει άλλο πολιτικούς-φεουδάρχες.

Το ΠΑΣΟΚ είναι ένα κόμμα με βαθιές ρίζες στην κοινωνία. Έχει δρόμο ανάκαμψης;

Όταν ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ χαρακτηρίζει το κόμμα του σάπιο, εγώ τι να προσθέσω; Η βιολογία διδάσκει ότι το σάπιο καταρρέει, εξαφανίζεται.

* Ο Νίκος Κοτζιάς είναι Πανεπιστημιακός και συγγραφέας.

ΠΗΓΗ: 18-05-2012, http://www.citypress.gr/freesunday/index.html?action=article&article=3420

Το νερό στον κόσμο: Κοινωνικό αγαθό ή εμπόρευμα;

Του Κώστα Νικολάου

Ο προσδιορισμός του νερού ως κοινωνικού αγαθού ή ως εμπορεύματος είναι θεμελιώδους σημασίας, διότι υπαγορεύει ευθέως τη δυνατότητα δημόσιας ή ιδιωτικής διαχείρισής του.

Η αντιπαράθεση για την ιδιωτική ή δημόσια διαχείριση του νερού δεν είναι καινούργια. Διεξάγεται εδώ και δεκαετίες σε όλο τον κόσμο. Τα τελευταία όμως χρόνια, αυτή η αντιπαράθεση δεν είναι πλέον μόνο θεωρητική. Υπάρχουν αποτελέσματα ερευνών, που προκύπτουν από συγκεκριμένες εφαρμογές διαφορετικών μοντέλων διαχείρισης σε πολλές και διαφορετικές χώρες του κόσμου.

Ποιά είναι τα αποτελέσματα από την ιδιωτική διαχείριση του νερού, όπου αυτή εφαρμόσθηκε παγκόσμια; Ποιά είναι τα αποτελέσματα από τη δημόσια ή/και κοινοτική διαχείριση του νερού; Τί συμπεράσματα προκύπτουν συγκρίνοντας τα αποτελέσματα αυτών των δύο βασικών μοντέλων διαχείρισης; Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα, που θα επιχειρηθεί να απαντηθούν συνοπτικά στο κείμενο που ακολουθεί.

Η κατάσταση διεθνώς και το θεσμικό πλαίσιο

Το 2010, τα Ηνωμένα Έθνη δηλώνουν ότι η πρόσβαση σε καθαρό νερό και υγιεινή είναι ανθρώπινο δικαίωμα [1]. Μια δεκαετία πριν, είχε εκδοθεί η Ευρωπαϊκή Οδηγία – Πλαίσιο περί Υδάτων, η οποία μεταξύ άλλων: α) καθορίζει ότι το νερό δεν είναι εμπορικό προϊόν όπως οποιοδήποτε άλλο, αλλά θα πρέπει να θεωρείται κληρονομιά, β) προτρέπει τις χώρες να παρέχουν υπηρεσίες ύδατος σε λογική τιμή γι' αυτούς που το χρειάζονται, γ) ενθαρρύνει όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στην προστασία και τη διαχείριση των υδάτων [2]. Το 2003, η Ελλάδα εναρμονίζει το εθνικό δίκαιο με τις διατάξεις αυτής της Οδηγίας [3]. Επίσης, με αφορμή το 6ο Παγκόσμιο Φόρουμ Νερού 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δηλώνει ότι το νερό είναι κοινός πόρος της ανθρωπότητας και η πρόσβαση στο πόσιμο νερό είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα [4].

Πώς όμως υλοποιήθηκε μέχρι σήμερα και πώς θα υλοποιηθεί στο μέλλον αυτό το διεθνές θεσμικό πλαίσιο για το νερό, σε έναν κόσμο, όπου 884 εκατομμύρια άνθρωποι (περίπου το 13% του παγκόσμιου πληθυσμού) δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό και 2,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι (περίπου το 37% του παγκόσμιου πληθυσμού) δεν έχουν πρόσβαση σε συστήματα υγιεινής; [5] Ποιά μοντέλα διαχείρισης νερού θα αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα ενός κόσμου, όπου σε όλο σχεδόν το βόρειο ημισφαίριο δεν υπάρχει καμιά σπανιότητα νερού (ούτε φυσική ούτε οικονομική), ενώ υπάρχει οικονομική σπανιότητα νερού στο νότιο ημισφαίριο και φυσική σπανιότητα σε μια ζώνη που ξεκινά από τη βόρεια Αφρική και συνεχίζει στη μέση Ανατολή, στον Περσικό Κόλπο και φθάνει μέχρι την άκρη της Ασίας; [6].

Το μοντέλο της σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού (ΣΔΙ)

Εδώ και 20 χρόνια, οι υποστηρικτές της ιδιωτικοποίησης των υπηρεσιών παροχής νερού, αντιμετωπίζοντας το νερό ως εμπόρευμα, υποσχέθηκαν παγκόσμια αυξημένες επενδύσεις και μεγάλη αποτελεσματικότητα στη διαχείριση του νερού παγκόσμια. Έτσι, το 2010, το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού είχε νερό από ιδιωτικές εταιρείες [7]. Είναι αξιοσημείωτο ότι αυτό δεν συνέβη μόνο σ' εκείνα τα μέρη του κόσμου, που υπάρχει φυσική ή οικονομική σπανιότητα, αλλά και στις ΗΠΑ και ιδίως στην Ευρώπη, που κανενός είδους σπανιότητα δεν υφίσταται.

Στις ΗΠΑ, η ιδιωτική ύδρευση ήταν κυρίαρχη μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Στη Γαλλία, από τα μέσα του 19ου αιώνα εφαρμοζόταν η σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού (ΣΔΙ) στη διαχείριση του νερού. Πρόκειται για το ονομαζόμενο «Γαλλικό μοντέλο». Στο «Γαλλικό μοντέλο» ΣΔΙ, οι επενδύσεις και η ιδιοκτησία των υποδομών ανήκουν στο δημόσιο και η διαχείριση – διανομή του νερού στον ιδιωτικό τομέα. Αυτό το μοντέλο αποτέλεσε κατά κύριο λόγο τη βάση για την ιδιωτικοποίηση διεθνώς της ύδρευσης και είχε μεγάλη οικονομική υποστήριξη. Από το 1989 η Παγκόσμια Τράπεζα προωθεί την ιδιωτικοποίηση. Για παράδειγμα, το 2002, την ενίσχυσε με 21,8 δισεκατομμύρια δολάρια σε 86 συστήματα ύδρευσης σε υπό ανάπτυξη χώρες.

Ποιά ήταν λοιπόν τα αποτελέσματα της ιδιωτικοποίησης; Από μια έρευνα για την ιδιωτικοποίηση στις ΗΠΑ, κατά την οποία εξετάσθηκαν τα 10 μεγαλύτερα συστήματα ύδρευσης στις ΗΠΑ, προέκυψε ότι έπειτα από 20 χρόνια ιδιωτικοποίησης, οι τιμές αυξήθηκαν 3 φορές πάνω από τον πληθωρισμό και οι λογαριασμοί νερού των νοικοκυριών κατά μέσο όρο τριπλασιάσθηκαν στα πρώτα 10 χρόνια [8]. Παρόμοια, μια έρευνα της ίδιας της Παγκόσμιας Τράπεζας κατέληξε ότι παγκόσμια οι ΣΔΙ απέτυχαν να μειώσουν τα τιμολόγια νερού και να αυξήσουν τις επενδύσεις σε υποδομές νερού [9].

Παντού, όπου υπήρξε ιδιωτικοποίηση, αυτή συνοδεύθηκε από υποβάθμιση της ποιότητας του νερού, αύξηση της απώλειας νερού, υποβάθμιση των υποδομών και αύξηση των τιμών [7]. Ακόμα και το Παρίσι, που ήταν το διεθνές σύμβολο της ΣΔΙ, το 2010 επιστρέφει σε δημόσια διαχείριση και σε ένα χρόνο εξοικονόμησε 35 εκατομμύρια ευρώ και μείωσε 8% τις τιμές. Ύστερα από δεκαετίες ιδιωτικοποίησης της ύδρευσης, οι πόλεις στην Ευρώπη και σ' όλο τον κόσμο εγκαταλείπουν πλέον την ιδιωτική διαχείριση (Βερολίνο, Μόναχο, Στουτγάρδη, Παρίσι, Γκρενόμπλ, Μπορντώ, Τουλούζ, Μονπελιέ, Μασσαλία, Λιλ, Βρέστη, Μπουένος Άιρες, Ατλάντα, Γιοχάνεσμπουργκ, Κοτσαμπάμπα κλπ) [10].

Το μοντέλο της σύμπραξης δημόσιου – κοινοτικού (ΣΔΚ)

Το μοντέλο της σύμπραξης δημόσιου-κοινοτικού (ΣΔΚ) στηρίζεται στη συνεργασία μεταξύ δημόσιων φορέων, συνεταιρισμών, εργατικών σωματείων, ΜΚΟ και άλλων συλλογικοτήτων μιας κοινότητας. Δίνει έμφαση στη εμπλοκή της κοινότητας (των πολιτών) και στοχεύει στην ενδυνάμωση των δημόσιων υπηρεσιών ύδρευσης.

Έρευνες διεθνών φορέων από εφαρμογές σε όλο τον κόσμο, διαπιστώνουν ότι με την ΣΔΚ επιτυγχάνεται:

– Εκπαίδευση και ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων

– Τεχνική υποστήριξη σε μεγάλο εύρος θεμάτων

– Βελτίωση αποτελεσματικότητας και οικοδόμηση θεσμικής αποτελεσματικότητας

– Χρηματοδότηση υπηρεσιών ύδρευσης

– Βελτίωση της συμμετοχής [11].

Επίσης, έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατά την οποία διενεργήθηκε σύγκριση μεταξύ εφαρμογών ΣΔΙ και ΣΔΚ διαπίστωσε τα εξής:

– Οι ΣΔΙ αυξάνουν τις τιμές νερού, κοστίζουν στους δήμους και δεν διευκολύνουν την παροχή νερού σε χαμηλού εισοδήματος νοικοκυριά

– Τα πλεονάσματα από τις ΣΔΚ επενδύονται στα συστήματα ύδρευσης αντί να διανεμηθούν κέρδη στους συμμετέχοντες φορείς

– Οι ΣΔΙ επικεντρώνονται σε βραχυπρόθεσμη εξοικονόμηση, ενώ οι ΣΔΚ κεφαλαιοποιούν έχοντας μεγαλύτερης διάρκειας αποτελέσματα στη λειτουργία της ύδρευσης

– Οι ΣΔΚ επιτυγχάνουν την εμπλοκή του συνόλου της κοινότητας – δήμος, καταναλωτές, συλλογικότητες της κοινότητας κλπ – γεγονός που μεγιστοποιεί την αποτελεσματικότητα και ισότητα των υπηρεσιών ύδρευσης [12].

Μια ενδιαφέρουσα παρένθεση: Το εμφιαλωμένο νερό….

Στο σημείο αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον να γίνει μια αναφορά στην αγορά του εμφιαλωμένου νερού, αφού 200 δισ. μπουκάλια εμφιαλωμένου νερού το χρόνο πωλούνται παγκοσμίως με κέρδη 60 δισ. € και στην ΕΕ η μέση κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού είναι 109 λίτρα/άτομο.

Η σημασία αυτής της αναφοράς έγκειται στο γεγονός ότι τα τελευταία 20 χρόνια οικοδομήθηκε μια αγορά εμφιαλωμένου νερού μέσω μια μεθοδικής και πολύ αποτελεσματικής δυσφήμησης του δημοσίου συστήματος ύδρευσης. Η δυσφήμιση του δημοσίου συστήματος ύδρευσης συμβάλλει ταυτόχρονα: α) στην ιδιωτικοποίηση του συστήματος ύδρευσης και β) στην άνοδο της αγοράς του εμφιαλωμένου νερού [13].

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο μεγαλύτερος παγκόσμιος εξαγωγέας εμφιαλωμένου νερού είναι η Γαλλία (με μεγάλη διαφορά από την Κίνα, που είναι δεύτερη), ενώ στους μεγάλους εισαγωγείς περιλαμβάνονται οι ΗΠΑ, Γερμανία, Αγγλία, Βέλγιο, Ιαπωνία κλπ [14].

Διαπιστώνοντας και καταλήγοντας….

Μια συστηματική επισκόπηση των παγκόσμιων ερευνών για τις εφαρμογές διαχείρισης του νερού, ακόμα και στις αναπτυγμένες χώρες, έδειξε ότι η υπόθεση της μείωσης κόστους με την ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης δεν επιβεβαιώνεται. Παρόμοια, η υπόθεση της χρηματοδότησης, της μεταφοράς τεχνογνωσίας και νέων τεχνολογιών με την ιδιωτικοποίηση επίσης δεν επιβεβαιώνεται. Οι τιμές που ζητούν οι εταιρείες για να κάνουν κάτι τέτοιο είναι μη-βιώσιμες [15].

Η ίδια επισκόπηση διαπιστώνει ότι, στην πραγματικότητα το θέμα δεν είναι απλά: δημόσιο ή ιδιωτικό. Το θέμα είναι η κοινοτική ιδιοκτησία, έλεγχος και διαχείριση. Η καλή λειτουργία της ύδρευσης απαιτεί τοπικό δημοκρατικό έλεγχο και διαχείριση [15].

Συμπερασματικά, το νερό είναι κοινωνικό αγαθό. Ο ίδιος ο χαρακτήρας των υπηρεσιών νερού ευνοεί τη δημόσια-κοινωνική διαχείριση των συστημάτων νερού.

Βιβλιογραφία

[1] UN News Centre, "General Assembly declares access to clean water and sanitation is a human right", July 28, 2010

[2] Ευρωπαϊκή Οδηγία Πλαίσιο περί Υδάτων 2000/60/ΕΚ

[3] Νόμος 3199/2003 «Προστασία και διαχείριση των υδάτων – Εναρμόνιση με την Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000». (ΦΕΚ Α΄ 280/9.12.2003)

[4] European Parliament resolution on the 6th World Water Forum in Marseille, 1.2.2012

[5] World Health Organization and UNICEF, "Progress on sanitation and drinking water: 2010 update", 2010

[6] Population Reference Bureau, "World Population Data Sheet", PRB, 2011

[7] Food and Water Europe, "Public-public partnerships. An alternative model to leverage the capacity of municipal water utilities", 2012

[8] Food and Water Watch, "Selling out consumers: How water prices increased after 10 of the largest water system sales", June 2011

[9] The World Bank, "Does private sector participation improve performance in electricity and water distribution?" 2009

[10] Leslie Franke and Herdolor Lorenz, "Water makes money. How private corporations make money with water", Kernfilm, 2010

[11] Public Services International and Transnational Institute, "Public-public partnerships (PUPs) in water", March 2009

[12] European Parliament, Directorate-General for External Policies of the Union, "A comparative evaluation of public-private and public-public partnerships for urban water services in ACP countries", May 2010

[13] Corporate Accountability International "Think Outside the Bottle", http://www.stopcorporateabuse.org/, 2004

[14] UN Comtrade online database, 2006

[15] Mildred E. Warner, Professor, Cornell University, USA, "Interview to Euractiv", 2012

ΣΣ: Το άρθρο αυτό αποτελεί τη βάση ομιλίας στην Ημερίδα "Πόσιμο νερό και υγεία", Παγκόσμια Ημέρα Νερού, 22 Μαρτίου 2012, Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών ΑΠΘ, ΕΥΑΘ, Θεσσαλονίκη.

ΠΗΓΗ: Πέμπτη, 22 Μαρτίου 2012, http://www.dialektika.gr/2012/03/blog-post.html

Αλήθειες για τη Γενοκτονία των Ποντίων

Του Γιάννη Χατζηαντωνίου*

Ο Νάσος Θεοδωρίδης δημοσίευσε, πριν από έναν χρόνο, άρθρο στην "Αυγή" της 20.5.2011 όπου επιτίθεται στη χαρακτηριζόμενη από αυτόν ως «εθνικιστική μερίδα» των Ποντίων για το ζήτημα της γενοκτονίας τους. Ο αρθρογράφος, όμως, έκανε ακριβώς αυτό που καταλογίζει στους άλλους: «Δεν διστάζει να χρησιμοποιεί μισές αλήθειες, να αποκρύπτει άλλες αλήθειες και να διαδίδει πολλά ψεύδη».

Το πρόβλημα δεν δημιουργήθηκε, όπως λέει ο Ν. Θ., λόγω της έλλειψης πίστης των «υπηκόων» του οθωμανικού κράτους Ποντίων και της δράσης τους στα μετόπισθεν του τουρκικού στρατού κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Πρόκειται για τερατώδες ψέμα. Η πολιτική της εθνοκάθαρσης είχε εγκαινιαστεί από τους Νεότουρκους πολύ νωρίτερα με τις διώξεις, τους εκτοπισμούς, τα διαβόητα Τάγματα Εργασίας (235.000, σύμφωνα με την Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα – άλλοι 80.000 κατέφυγαν στη Ρωσία), μια πολιτική που δεν είχε σχέση με την οποιανδήποτε συμπεριφορά των χριστιανικών πληθυσμών.

Ακριβώς το ίδιο επιχείρημα (της συνεργασίας με τον Ρώσο – εχθρό) χρησιμοποίησαν εξάλλου οι Τούρκοι και για τους Αρμενίους. Είναι βέβαια ένα ζήτημα, αν υφίστατο υποχρέωση πίστης πολιτών χωρίς δικαιώματα που καταπιέζονταν εθνικά και θρησκευτικά (τα οποιαδήποτε δικαιώματά τους χαρακτηρίζονταν «προνόμια», δηλαδή ήταν εξαιρέσεις) σε ένα κράτος ασιατικού δεσποτισμού όπως ήταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Δεν επρόκειτο, λοιπόν, για υπερβασίες μιας αναγκαίας λόγω των συνθηκών καταστολής.

Ο αρχηγός της εθνοκάθαρσης – γενοκτονίας των Ελλήνων Ποντίων, Τοπάλ Οσμάν, αποβιβάστηκε στην Τραπεζούντα και άρχισε την επιχείρηση το 1919, όταν είχε λήξει προ πολλού ο ρωσοτουρκικός πόλεμος. Οι διώξεις των Ελλήνων του Πόντου ήταν γενοκτονία διότι διώκονταν όχι γιατί έκαναν κάτι ατομικά, αλλά γι' αυτό που ήταν συλλογικά, με πρακτικές εξόντωσης.

Οι μαρτυρίες είναι διαφωτιστικές: Το τέλος του 1921 σφραγίστηκε από φοβερές ωμότητες στον μικρασιατικό Πόντο. Ο Βρετανός αρμοστής στην Κωνσταντινούπολη, Sir Horace Rumbold, πληροφορεί τον υπουργό Εξωτερικών Curzon ότι: "Οι Τούρκοι φαίνεται ότι δρουν βάσει προμελετημένου σχεδίου για την εξόντωση των μειονοτήτων… Όλοι οι άνδρες ηλικίας άνω των 15 ετών της περιφερείας Τραπεζούντος και της ενδοχώρας εκτοπίστηκαν στα εργατικά τάγματα του Ερζερούμ, Καρς και Σαρήκαμις".

Βασισμένος σε μια σειρά επίσημων αναφορών ο Βρετανός πρωθυπουργός Λόιντ Τζορτζ προβαίνει σε δημόσιες δηλώσεις στη Βουλή των Κοινοτήτων (House of Commons. The Parliamentary Debates, Fifth Series, τομ. 157): "... (στον Πόντο) δεκάδες χιλιάδες (Ελλήνων) ανδρών, γυναικών και παιδιών απελαύνονταν και πέθαιναν. Ήταν καθαρή ηθελημένη εξολόθρευση. 'Εξολόθρευση' δεν είναι δικιά μου λέξη. Είναι η λέξη που χρησιμοποιεί η αμερικανική αποστολή".

Και οι σοβιετικοί απεσταλμένοι, οι οποίοι έχουν πλήρη γνώση των τουρκικών ωμοτήτων κατά των Ελλήνων, δεν μπορούν να κρύψουν τον αποτροπιασμό τους για τα φρικτά εγκλήματά τους. Ο Αράλοβ, σοβιετικός πρέσβης στη Άγκυρα, όπως αναφέρει στα απομνημονεύματά του που κυκλοφόρησαν το 1960 στη Μόσχα με τον τίτλο "Vospominaniya Sovietskovo Diplomata 1922-1923", ενημερώνεται στη Σαμψούντα από τον αρχιστράτηγο Φρούνζε.

Ο Φρούνζε τού είπε ότι είχε δει πλήθος Έλληνες που είχαν σφαγιαστεί: "βάρβαρα σκοτωμένους Έλληνες – γέρους, παιδιά, γυναίκες". Προειδοποίησε επίσης τον Αράλοβ για το τι πρόκειται να συναντήσει: "…πτώματα σφαγιασμένων Ελλήνων τους οποίους είχαν απαγάγει από τα σπίτια τους και είχαν σκοτώσει πάνω στους δρόμους".

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που, όπως λέει ο Ν. Θ., «ουδείς ειδήμων ασχολήθηκε αντικειμενικά με την ιστορική ανάλυση της άλλης πλευράς της αλήθειας στο θέμα του ελληνισμού του Πόντου». Οι ειδήμονες στηρίζονται στα γεγονότα και όχι στις «αντιεθνικιστικές» ιδεοληψίες. Υπάρχουν γνωστοί αγωνιστές της αριστεράς, όπως ο Περικλής Ροδάκης, που έχουν ασχοληθεί εκτενώς με τα ζητήματα αυτά. Ο Ν. Θ., όμως, έχει αποφανθεί: τόσο το χειρότερο για τα γεγονότα!

Αυτό που ονομάζει «αντικειμενικότητα» είναι μεταμοντέρνα σχετικοποίηση και αναθεώρηση και ακραία ιδεοληψία. Σκεφτείτε πώς θα μπορούσε η μεθοδολογία αυτή να εφαρμοστεί στα εγκλήματα των ναζί στην κατεχόμενη Ελλάδα…

Με τη λογική αυτή φταίει η Εθνική Αντίσταση για τη μαζική δολοφονία στα Καλάβρυτα! Πολύ σωστά, λοιπόν, στο μήνυμά του ο Αλέξης Τσίπρας μιλά για τη «Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου» που κατέγραψε η ιστορία και τους 353.000 νεκρούς της. Αυτό όμως που πρέπει να σκεφτούμε όλοι είναι: Μπορεί η ιδεοληπτική αντίληψη να στηρίξει τον αγώνα του λαού και της Αριστεράς σήμερα, να ενώσει τον λαό και να αποκρούσει τις μνημονιακές πολιτικές; Προσθέτουμε ή αφαιρούμε κύρος και δυνάμεις στην αναγκαία προσπάθεια να νικήσουμε και να συγκροτηθεί κυβέρνηση με πυρήνα την Αριστερά με τέτοιες απόψεις;

Η ελληνική κοινωνία χρειάζεται νέο πολιτικό υποκείμενο. Ένα νέο, πατριωτικό, δημοκρατικό και ριζοσπαστικό κόμμα της Αριστεράς, ηγεσία των εθνικών και κοινωνικών αγώνων του λαού. Απόψεις όπως αυτή του Ν.Θ., σεβαστές ως ιδιαιτερότητα, είναι απόψεις που δεν μπορούν να είναι απόψεις ενός κόμματος που διεκδικεί να καθορίζει τη μοίρα του λαού και το μέλλον της χώρας.

* Ο Γιάννης Χατζηαντωνίου είναι μέλος της Σ.Ο. του Νέου Αγωνιστή

ΠΗΓΗ: Ημερομηνία δημοσίευσης: 22/05/2012, http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=690088

Ψυχραιμία σύντροφοι:

Εκτός απ' τον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν και η τρόϊκα και οι σαμαροβενιζελικοί!

Του Νίκου Μπέκη

Και ξαφνικά σ' αυτή τη χώρα που λέγεται Ελλάδα, δεν υπάρχουν πια Μνημόνια, δεν υπάρχουν αποικιακές Συμβάσεις, δεν υπάρχει ΤΡΟΙΚΑ, δεν υπάρχουν οι ντόπιοι υποτακτικοί της, ΠΑΣΟΚ και Νέα Δημοκρατία κυρίως, δεν ισοπεδώθηκε, κυριολεκτικά, η υγεία, η περίθαλψη, η παιδεία, δεν κατακρεουργήθηκαν οι μισθοί και οι συντάξεις, δεν έκλεισαν δύο στα τρία μαγαζιά, δεν υπάρχουν ένα εκατομμύριο και πάνω άνεργοι, δεν υπάρχουν φτώχια, πείνα, ζητιανιά, αυτοκτονίες απελπισίας!

Κυρίως δεν υπάρχει το άμεσο ενδεχόμενο όλα αυτά να χειροτερέψουν μετά τις εκλογές του Ιουνίου, όχι. Αυτό που υπάρχει, ο άμεσος κίνδυνος, το μαύρο σύννεφο πάνω απ' τη χώρα και το λαό, η μεγάλη απειλή, δεν είναι οι ξένοι και ντόπιοι μεγαλοκαρχαρίες και τα Μνημόνιά τους. Είναι o ΣΥΡΙΖΑ και ο Τσίπρας!

Εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ και του Τσίπρα άρχισαν να φωνάζουν απ' την πρώτη στιγμή οι αφέντες τσελιγκάδες απ' τη Γερμανία (Σόιμπλε, Μέρκελ), απ' την ΕΕ (Μπαρόζο, οικοδεσπότης των «προθύμων», για να μην ξεχνιόμαστε), απ' το ΔΝΤ (Λαγκάρντ).

Ακολούθησαν οι ντόπιοι τσομπάνηδές τους, Παπανδρέου, Σαμαράς, Βενιζέλος και τώρα, αφού  δεν τον εξουδετέρωσαν παγιδεύοντας τον σε μια νέα μνημονιακή κυβέρνηση, τώρα, που έφτασε ξανά η ώρα του λαού να «μιλήσει», έστω με την ψήφο του, εξαπέλυσαν και τα μεγάλα και μικρά τους τσοπανόσκυλα!

Μεγαλόσχημοι και μικρόσχημοι δημοσιογράφοι, εκφωνητές ειδήσεων, σοβαροφανείς αναλυτές, αποτυχημένοι, αποδοκιμασμένοι (ακόμα και στις πρόσφατες εκλογές) πολιτικοί του συρμού, οικονομικοί, ου μην αλλά, και  θεσμικοί παράγοντες άρχισαν να αλυχτούν με όλη τη δύναμή τους εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ και του Τσίπρα, σε κάθε κουβέντα, σε κάθε πάνελ, σε κάθε δημόσιο λόγο τους. Είναι δε τέτοιο το ύφος και η έντασή τους, τέτοια η εξαλλοσύνη τους, ώστε τα μόνα που λείπουν για να χαρακτηριστεί λυσσασμένη, κυριολεκτικά, η επίθεση, είναι οι αφροί γύρω απ' το στόμα και τα δαγκώματα!

Όλο αυτό το σκηνικό, για κάποιον αριστερό, κάποιον που έμαθε και προσπαθεί να αναλύει τα πράγματα με τον Διαλεκτικό Υλισμό, είναι λίγο πολύ αναμενόμενο και φυσιολογικό. Ζούμε, δυόμιση χρόνια τώρα, μια ένταση της ταξικής πάλης, μια πρωτοφανή επίθεση στα δικαιώματα, τις κατακτήσεις, τις ελευθερίες, στο βιοτικό επίπεδο του λαού και σε μια, έστω επιμέρους, μάχη, ο λαός κέρδισε μια σημαντική νίκη απέναντι στους εχθρούς του. Τους επέφερε σοβαρό, αλλά όχι θανάσιμο πλήγμα, τους τραυμάτισε, αλλά δεν τους εξουδετέρωσε, «δεν τους ξεδόντιασε».

Τώρα λοιπόν αυτοί, στη δεύτερη μάχη, είναι πιο επικίνδυνοι, μαζεύουν τις εφεδρείες τους, καλούν όλους τους συμμάχους τους και έχουν «λυσσάξει» γιατί ξέρουν πως μια δεύτερη ήττα, έστω εκλογική, θα τους στείλει οριστικά στην πολιτική εξορία. Έστω!

Αυτό που δεν είναι καθόλου κατανοητό, είναι η θέση που παίρνουν σ' αυτό το σκηνικό άνθρωποι και δυνάμεις, που με τα λόγια τους και την πράξη τους, τη στάση τους και τους αγώνες τους, απέδειξαν, όλα αυτά τα χρόνια, πως είναι στην απ' εδώ μεριά της όχθης, στο πλευρό του λαού, μέσα στους αγώνες του. Μιλάμε για την ηγεσία του ΚΚΕ, για ανθρώπους σαν τον κ. Αλαβάνο, τον κ. Μπογιόπουλο και άλλους που, ιδιαίτερα τώρα, με άρθρα, δηλώσεις, δημόσιες τοποθετήσεις, καταφέρονται, αποκλειστικά σχεδόν, εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ και του Τσίπρα, λες και το μέγιστο πρόβλημα της χώρας και του λαού, αυτή την περίοδο, δεν είναι η πολιτική του ΔΝΤ, της ΕΚΤ, της ΕΕ, αλλά ο τρόπος που θέλει να την αντιπαλέψει ο ΣΥΡΙΖΑ! Συστοιχίζονται έτσι, εξ αντικειμένου, με όλους αυτούς που, πριν λίγο καιρό, ορθώς τους αποκαλούσαν «μαύρο μέτωπο» εναντίον του λαού, τους μνημονιακούς, τους Παπαδημικούς. (Ειρήσθω εν παρόδω: Σοβαρότατο το ολίσθημα του Τσίπρα να προτείνει, έστω και υπηρεσιακό, πρωθυπουργό τον Αρσένη, τον εμπνευστή της κακόφημης, καταστρεπτικής εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης ή τον Παπαδήμο, το σύμβολο των δυνάμεων του Μαύρου Μετώπου που επέβαλλαν το 2ο Μνημόνιο).

Γιατί είναι άλλο να λες ότι υπάρχει αντίφαση στη θέση του ΣΥΡΙΖΑ υπέρ του ευρώ και της ΕΕ και κατά των Μνημονίων ταυτόχρονα, και άλλο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ παγιδεύει το λαό, τον οδηγεί στην φτώχεια απροετοίμαστο κ.τ.λ. που λένε οι Σαμαροβενιζέλοι.

Υπάρχει μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην υποστήριξη, τη συστράτευση, την ουδετερότητα, την κριτική, με μικρότερη ή μεγαλύτερη ένταση, έστω την επίθεση (για κάποιο λόγο) και την πολεμική! Εμείς αναρωτιόμαστε φωναχτά: Ποιος είναι, σήμερα, ο κύριος εχθρός του λαού; Τον Ιούνιο οι μισθοί, οι συντάξεις, οι απολύσεις, τα χαράτσια, η μετενέργεια που εφαρμόζεται, το ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου της χώρας, όλη η λαίλαπα των μέτρων που γνωρίσαμε στο πετσί μας αυτά τα δυόμιση χρόνια σε επανάληψη, θα υλοποιηθούν απ' τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Τσίπρα ή απ' τους Σαμαροβενιζελικούς;

Ας το πούμε διαφορετικά: Ποιος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος, να βγουν, με την ψήφο του λαού, οι ΠασοκοΝεοδημοκράτες και να εφαρμόσουν όλα τα προηγούμενα μέτρα ή να μη μπορέσει ο ΣΥΡΙΖΑ, αφού έχει την ευκαιρία του, να «ξηλώσει» τα μνημόνια; Εμείς λέμε ο πρώτος. Εσείς; Όσον αφορά τώρα τα περί αυταπατών ας αναρωτηθούμε πραγματικά: Πόσο αυταπάτη είναι για τον εργαζόμενο, τον συνταξιούχο, τον συμβασιούχο και όλους όσους ζουν με την αγωνία της αυριανής μέρας, όχι να μην έχουν, μετά τον Ιούνιο Μνημόνια, αλλά να μην έχουν, έστω, νέα μέτρα, νέα δεσμά;

Δεν είναι καθόλου απαραίτητο, ούτε επιβάλλεται από κάποια ανάλυση, να υποστηρίξει κάποιος τον ΣΥΡΙΖΑ, να μην κάνει κριτική, αντιπαράθεση, ακόμα και επίθεση. Είναι όμως απαραίτητο, επιβάλλεται απ' την ανάλυση των κύριων και δευτερευουσών αντιθέσεων, να προσέχει, ώστε να μην συστοιχίζεται, τουλάχιστον σ' αυτές τις συνθήκες, με το Μαύρο Μέτωπο των μνημονιακών δυνάμεων. Για τους αριστερούς, τους κομμουνιστές, πάντα είχε σημασία τι έλεγαν, πώς το έλεγαν, πότε το έλεγαν, πού το έλεγαν!  

Οι ακυβέρνητες Πολιτείες της Ευρώπης

Του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

Η κρίση της Eυρωζώνης μετατρέπεται σε κρίση της δημοκρατίας,

 καθώς η βούληση των ψηφοφόρων συγκρούεται με την ισχύ των αγορών

Στο βιβλίο του «Μετά το Εθνος – Κράτος», που εκδόθηκε το 2000, ο Γερμανός στοχαστής Γιούργκεν Χάμπερμας διατύπωσε ορισμένες σκέψεις, οι οποίες στο φως της σημερινής κρίσης της Eυρωζώνης μοιάζουν προφητικές:

«Ο εξοστρακισμός της πολιτικής από την αγορά μεταφράζεται στο γεγονός ότι το εθνικό κράτος χάνει βαθμιαία τη δυνατότητά του να επιβάλλει δασμούς, να αναζωογονεί την οικονομική ανάπτυξη και κατ' αυτόν τον τρόπο να σταθεροποιεί τις βάσεις της κοινωνικής του νομιμοποίησης (…). Αντιμέτωπες με τη διαρκή απειλή της διαφυγής κεφαλαίων, οι εθνικές κυβερνήσεις μπαίνουν σε μια τρελή κούρσα κατεδάφισης των κρατικών, προστατευτικών μέτρων και μείωσης του κόστους εργασίας. Αποτέλεσμα είναι η συσσώρευση εξοργιστικών προνομίων για τους λίγους, η διεύρυνση σε πρωτοφανή βαθμό των εισοδηματικών ανισοτήτων, η αύξηση της ανεργίας και η κοινωνική περιθωριοποίηση ολοένα και μεγαλύτερου πληθυσμού φτωχών».

Η ανατροπή 12 Ευρωπαίων προέδρων και πρωθυπουργών από την έναρξη της κρίσης, το 2008, και ιδιαίτερα οι πρόσφατοι εκλογικοί σεισμοί σε Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία και Ρηνανία – Βεστφαλία διαμηνύουν ότι η κρίση του ευρώ μετατρέπεται σε κρίση του πολιτικού συστήματος, κρίση εξουσίας. Μία μετά την άλλη, οι κυβερνώσες πλειοψηφίες «λιώνουν σαν παγωτά κάτω από τον ήλιο», έγραφαν τις προάλλες οι Financial Times. «Ο Ντε Γκωλ αναρωτιόταν πώς θα μπορούσε κανείς να κυβερνήσει μια χώρα που φτιάχνει 246 διαφορετικά τυριά, αλλά η διακυβέρνηση μιας ηπείρου με ένα μόνο νόμισμα αποδεικνύεται ακόμη δυσκολότερο έργο», σχολίαζε στο κύριο άρθρο του ο Guardian.

Προβλέποντας με ακρίβεια το πολιτικό τσουνάμι που επρόκειτο να πλήξει την Ευρώπη, ο Βόλφγκανγκ Στρικ, διευθυντής του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ στην Κολωνία, έκανε λόγο το περασμένο φθινόπωρο, από τις στήλες του περιοδικού New Left Review, για «κρίση του δημοκρατικού καπιταλισμού». Ο Γερμανός κοινωνιολόγος προειδοποιούσε ότι, σε συνθήκες γενικευμένης λιτότητας, έρχονται σε σύγκρουση οι δύο θεμελιώδεις αρχές των μεταπολεμικών, ευρωπαϊκών κοινωνιών: Η αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της ελεύθερης αγοράς και η ικανοποίηση κοινωνικών αναγκών μέσω του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος.

«Οι αγορές έχουν αρχίσει να υπαγορεύουν με πρωτοφανείς τρόπους σε κατ' όνομα κυρίαρχα και δημοκρατικά κράτη τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνουν» γράφει ο Στρικ. «Οι ίδιοι οίκοι αξιολόγησης, που εδρεύουν στο Μανχάταν και έπαιξαν βασικό ρόλο στην καταστροφή των χρηματαγορών, απειλούν σήμερα να υποβαθμίσουν κρατικά ομόλογα (…) Αποτέλεσμα είναι οι πολίτες να βλέπουν τις κυβερνήσεις τους όχι σαν εκπροσώπους της δικής τους βούλησης, αλλά ως πράκτορες άλλων κρατών ή διεθνών οργανισμών, σαν το ΔΝΤ ή την Ε.Ε.». Η ανάλυση του Στρικ τελείωνε με μια δυσοίωνη πρόβλεψη: «Στον βαθμό που οι ψηφοφόροι δεν έχουν πραγματικά περιθώρια επιλογής, μπορεί να αντιμετωπίσουν τις εκλογές ως φάρσα, κάτι που ενδέχεται να προκαλέσει κάθε είδους πολιτική αταξία, από την αποχή και την άνοδο λαϊκιστικών κομμάτων, μέχρι και εξεγέρσεις στους δρόμους».

Δυστυχώς, αντί να εξαγάγει τα οφθαλμοφανή συμπεράσματα από αυτό που η γαλλική Le Monde αποκαλεί «εξέγερση των ψηφοφόρων», το κυρίαρχο τμήμα των ελίτ έχει αποδυθεί σε μια προσπάθεια «να βάλει μυαλό» στις «καθυστερημένες» μάζες μέσω ενός είδους οικονομικής τρομοκρατίας. Με άρθρο του στη Wall Street Journal, ο εκδότης της γερμανικής Die Zeit, Γιόζεφ Γιόφε, χαρακτήρισε την ψήφο Γάλλων και Ελλήνων ως «ευρωπαϊκή εξέγερση εναντίον της πραγματικότητας», υποστηρίζοντας ότι «οι νικητές των εκλογών είναι εκείνοι που φώναζαν: Σταματήστε τον κόσμο, θέλουμε να κατέβουμε»!

Σε μια ανάλογη εκδήλωση ολιγαρχικής περιφρόνησης των πολιτών, ο Economist χαρακτήρισε την ετυμηγορία των Ελλήνων «σπασμό μανίας» και σκιαγράφησε το σενάριο που δεν αποκλείεται να εκτυλιχθεί εν όψει των νέων εκλογών του Ιουνίου: Διακοπή της χρηματοδότησης από ΔΝΤ – Ε.Ε., αδυναμία καταβολής μισθών και συντάξεων – «μια προοπτική που μπορεί να φέρει τους ψηφοφόρους στα σύγκαλά τους». Η ιστοσελίδα του βρετανικού περιοδικού προσέθετε, επικαλούμενη Ελληνα πρώην υπουργό: «Ίσως θα έπρεπε να δούμε τα χθεσινά αποτελέσματα ως τον πρώτο γύρο των εκλογών, όπου ο κόσμος εκτονώθηκε, ενώ στον δεύτερο γύρο θα ψηφίσει σύμφωνα με τα πραγματικά του συμφέροντα». Θα δούμε…

Περί εκτροπής

Το μέγα ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η συνέχιση της δρακόντειας λιτότητας οδηγεί όχι μόνο σε οικονομικό αδιέξοδο, αλλά και σε κάποιου είδους απολυταρχική εκτροπή. Χαρακτηριστικά, οι Irish Times, σε κύριο άρθρο τους, σημείωναν:

«Η Ελλάδα δικαιούται τη συμπάθεια και την αλληλεγγύη της Ε.Ε., την αναγνώριση της δημοκρατικής επιλογής της και των επικίνδυνων συνεπειών που θα είχε η εγκατάλειψη οποιουδήποτε κράτους, συμπεριλαμβανομένης της ανόδου φασιστικών κινημάτων ή ακόμη και σκέψεων για στρατιωτικό πραξικόπημα». Στο ίδιο μήκος κύματος, το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel παραλλήλιζε την ταπείνωση που υφίσταται η Ελλάδα σήμερα με εκείνη που υπέστη η Γερμανία με τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, επισείοντας τον κίνδυνο να προκύψει «μια τεταμένη κατάσταση, που θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα σε στρατιωτικό πραξικόπημα».

Εκφράζοντας τη γνώμη πολλών που θεωρούν ότι η σημερινή πορεία της Ευρώπης είναι αυτοχειριαστική, ο Ζαν – Πολ Φιτουσί, οικονομικός σύμβουλος του νέου προέδρου της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, δήλωσε με συνέντευξή του σε ιταλική εφημερίδα: «Το Δημοσιονομικό Σύμφωνο είναι τρέλα για δύο λόγους: δεν συμβάλλει καθόλου στην αντιμετώπιση του χρέους και υπονομεύει την εθνική μας δημοκρατία, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για την άνοδο του εξτρεμισμού». Τίποτα μέχρι στιγμής δεν υποδηλώνει, ωστόσο, ότι παρόμοιες εκκλήσεις βρίσκουν ευήκοα ώτα στο πραγματικό κέντρο βάρους της σημερινής Ευρώπης, το Βερολίνο.

Σε ρόλο πολιτικού πειραματόζωου η Ελλάδα

Μέχρι την περασμένη Κυριακή η Ελλάδα αντιμετωπιζόταν ως οικονομικό πειραματόζωο της Ευρωζώνης. Μετά την ανατροπή που έφεραν οι εκλογές, φαίνεται ότι αρκετοί θα ήθελαν να δουν τη χώρα μας στον νέο ρόλο του πολιτικού πειραματόζωου: Το ριψοκίνδυνο στοίχημα είναι να «συνετισθεί» το εκλογικό σώμα, αφού προηγουμένως τιμωρηθεί με κάποιο οικονομικό σοκ που θα δημιουργήσει έκρυθμη κοινωνική κατάσταση, προς γνώσιν και συμμόρφωσιν των υπολοίπων, δυνητικά απείθαρχων Ευρωπαίων.

Το σκεπτικό όσων υποστηρίζουν σενάρια καταστροφής συνοψίζεται ως εξής: Η Ελλάδα δεν είναι Αργεντινή, δεν εξάγει σχεδόν τίποτα, έχει μεγάλο πρωτογενές έλλειμμα, επομένως δεν θα μπορεί να πληρώνει μισθούς και συντάξεις αν οι Ευρωπαίοι της κόψουν τα δάνεια. Αν λοιπόν φύγουμε από το Μνημόνιο, θα αναγκαστούμε να φύγουμε και από το ευρώ, κάτι που σημαίνει οικονομική καταστροφή και κοινωνική διάλυση – κάτι τόσο αυτονόητο, όσο τα αξιώματα της Ευκλείδειας Γεωμετρίας. ΄Η μήπως όχι;

Πρώτα απ' όλα, όσο και αν ο κ. Σόιμπλε διαμηνύει ότι η Ευρωζώνη δεν φοβάται ενδεχόμενη έξοδο της Ελλάδας γιατί έχει ήδη θωρακιστεί απέναντι σ' αυτό το ενδεχόμενο, είναι αμφίβολο αν το πιστεύει στ' αλήθεια ή αν πρόκειται για πόλεμο νεύρων με την Αθήνα. Πολλοί είναι αυτοί που εκτιμούν ότι, με βάση το χάλι των ισπανικών τραπεζών και την εύθραυστη κατάσταση όχι μόνο της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας, αλλά και της Ιταλίας, ενδεχόμενη έξοδος της Ελλάδας θα μπορούσε να πυροδοτήσει φαινόμενο ντόμινο απρόβλεπτης έκτασης και έντασης. Ήδη, ο οίκος Fitch προειδοποίησε ότι, αν βγει η Ελλάδα από το ευρώ, θα υποβαθμίσει σειρά ευρωπαϊκών χωρών, ακόμη και τη Γαλλία.

Αναφορικά με το πρωτογενές έλλειμμα (αυτό δηλαδή που θα πρέπει να καλύψουμε αν κάνουμε στάση πληρωμών), σύμφωνα με τα εντελώς πρόσφατα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους είναι αυτή τη στιγμή 1,68 δισ. ευρώ και προβλέπεται μέχρι το τέλος της χρονιάς να έχει μειωθεί σε 1,089 δισ. Μιλάμε δηλαδή για ένα ποσό που αντιστοιχεί σε 100 μόλις ευρώ κατά κεφαλή – όχι και τόσο τρομερό όσο συνήθως ακούμε.

Έπειτα, όπως έγραψε τη βδομάδα που πέρασε ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν, η Ελλάδα του σήμερα, με όλα τα προβλήματά της, έχει περισσότερες εξαγωγές, σε σύγκριση με το ΑΕΠ, από ό,τι είχε η Αργεντινή όταν έκανε στάση πληρωμών και αποδεσμεύτηκε από το δολάριο. Και αν η Αργεντινή είχε κυρίως βιομηχανικές και αγροτικές εξαγωγές, οι δύο βασικές βιομηχανίες της Ελλάδας είναι η ναυτιλία και ο τουρισμός, ο οποίος θα ωφεληθεί αμέσως από ένα λιγότερο σκληρό νόμισμα.

Ακόμη και σε φιλελεύθερα έντυπα, όπως οι Financial Times του Λονδίνου, οι ενθαρρυντικές φωνές προς την Ελλάδα ακούγονται ολοένα και ισχυρότερες. Ιδού τι έγραφε, την επομένη των εκλογών, ο Βόλφγκανγκ Μίνχαου:

«Ακολουθώντας το πρόγραμμα Ε.Ε. – ΔΝΤ, η Ελλάδα θα καταλήξει σε δέκα χρόνια ύφεσης, αναπόδραστη έξοδο από το ευρώ και πιθανόν κατάρρευση της Δημοκρατίας. Θεωρώ την προσέγγιση του κ. Τσίπρα πολύ ριψοκίνδυνη. Αλλά αντιλαμβάνομαι γιατί οι Ελληνες θα τον ψήφιζαν. Η θέση του είναι οπωσδήποτε περισσότερο λογική από εκείνη του κεντρώου κατεστημένου υπέρ της λιτότητας, που δεν μπορεί να προσφέρει προοπτική οικονομικής ανάπτυξης».

Και ζήλια;

Περισσότερο προωθημένος, ο οικονομολόγος Αρβίντ Σουμπραμανιάν έγραψε στην ίδια εφημερίδα άρθρο με τίτλο «Η έξοδος της Ελλάδας μπορεί να προκαλέσει ζήλια στην Ευρωζώνη»! Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι, αν και οι άμεσες συνέπειες από την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα θα είναι οδυνηρές, η ανάκαμψη θα έρθει γρήγορα, θα είναι δυναμική και θα διαρκέσει πολλά χρόνια. Η ανάλυσή του καταλήγει ως εξής:

«Η Ελλάδα αντιμετωπίζεται ως παρίας που μολύνει την Ευρωζώνη, αλλά η έξοδός της μπορεί να την καταστήσει πολύ μεγαλύτερη απειλή για την επιβίωση του κοινού νομίσματος. Αν η εγκατάλειψη του ευρώ δημιουργήσει συνθήκες ζωηρής ανάκαμψης στην Ελλάδα, το μοντέλο μπορεί να αποδειχθεί μεταδοτικό. Η ελληνική τραγωδία μπορεί τελικά να μην εξελιχθεί με τόσο οδυνηρό τρόπο για τους Ελληνες, αλλά να φέρει την πραγματική τραγωδία στην Ευρωζώνη και στο ίδιο το ευρωπαϊκό σχέδιο».

Περί κυβερνήσεων «τεχνοκρατών»

Μια από τις πιο χαρακτηριστικές εκδηλώσεις της πολιτικής κρίσης που πλήττει την Ευρώπη είναι ο σχηματισμός κυβερνήσεων «τεχνοκρατών», μη εκλεγμένων, όπως η κυβέρνηση Μόντι.

Ο Ιταλός πρωθυπουργός υπήρξε στέλεχος της Goldman Sachs, της Coca Cola και του οίκου αξιολόγησης Moody's, ο οποίος εξόργισε τους Ιταλούς υποβαθμίζοντας 26 τράπεζες της χώρας τους. Επί πλέον, υπήρξε επικεφαλής του ευρωπαϊκού βραχίονα της Τριμερούς Επιτροπής – ανωτάτου επιπέδου think tank των ελίτ ΗΠΑ, Ευρώπης και Ιαπωνίας- και στέλεχος του Ατλαντικού Συμβουλίου. Αποστολή του τελευταίου είναι «να προωθήσει την εποικοδομητική αμερικανική ηγεσία και εμπλοκή στις διεθνείς υποθέσεις» και σημαίνον στέλεχός του ο Χένρι Κίσινγκερ.

Όπως γράφει στο τελευταίο της τεύχος η γαλλική Le Monde Diplomatique, μεταξύ των υπουργών της κυβέρνησης Μόντι ξεχωρίζουν: ο υπουργός Οικονομικής Ανάπτυξης Κοράντο Πασέρα, γενικός διευθυντής της εταιρείας Intesa San Paolo, η υπουργός Εργασίας Ελσα Φορνέρο, αντιπρόεδρος της ίδιας εταιρείας, ο υπουργός Παιδείας και Ερευνας Φραντσέσκο Προφούμο, στέλεχος της τράπεζας UniCredit και Telecom Italia, ο υπουργός Τουρισμού και Αθλητισμού Πιέρο Γκνούντι, στέλεχος της UniCredit και ο συντονιστής του κοινοβουλευτικού έργου Πιέρο Τζιάρντα, αντιπρόεδρος της τράπεζας Banco Popolare και μέλος της διοίκησης της Pirelli.

Ιnfo

– Geoffrey Geunes, «Les marches ont un visage», Le Monde Diplomatique, Mai 2012.

– Wolfgang Streek, «Markets versus Voters», New Left Review, Sept/Oct 2011.

 – Guy Hermet, «L' Hiver de la Democratie ou le Nouveau Regime», Armand Collin, 2007.

– Jurgen Habermas, «Apres l' Etat- Nation», Fayard, 2000.

ΠΗΓΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ την Κυριακή 20/5/2012, http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_world_2_20/05/2012_482880

Μια πολιτική αποτίμηση των εκλογικών αποτελεσμάτων στις 6 Μάη, υπό το πρίσμα της νέας εκλογικής αναμέτρησης

του Γιώργου Καλημερίδη

1. Oι εκλογές στις 6/5 κατέγραψαν με ηχηρό, αλλά και αντιφατικό τρόπο, την καταδίκη των πολιτικών της κοινωνικής λεηλασίας που εφάρμοσαν τα κόμματα της συγκυβέρνησης του μαύρου μετώπου (Ν.Δ-ΠΑ.ΣΟ.Κ-ΛΑΟΣ). Η συγκεκριμένη εκλογική αναμέτρηση αποτελεί μια ποιοτική τομή στην πολιτική ιστορία της Μεταπολίτευσης, καθώς καταδικάστηκε, όχι απλά η άσκηση μιας συγκεκριμένης κυβερνητικής πολιτικής, αλλά διαμέσου της αμφισβήτησης του Μνημονίου, αποδομήθηκε  το κυρίαρχο πλαίσιο οργάνωσης του αστικού πολιτικού συστήματος και των όρων αντιπροσώπευσης των λαϊκών στρωμάτων.

Οι παραπάνω εξελίξεις απονομιμοποιούν το σύνολο των κυρίαρχων επιλογών του αστισμού την τελευταία διετία, δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην υλοποίηση των προαποφασισμένων αντιλαϊκών μέτρων του Ιουλίου και θέτουν, ευρύτερα, πολιτικά εμπόδια στην παραπέρα ανάπτυξη της καπιταλιστικής επίθεσης στον κόσμο της εργασίας. Η αναζωπύρωση των εκβιασμών, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, αποδεικνύει περίτρανα τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η συνέχιση της πολιτικής  εσωτερικής υποτίμησης και απαξίωσης της μισθωτής εργασίας. Οι ελληνικές εκλογές επιβεβαίωσαν την άποψη ότι η Ελλάδα παραμένει ο αδύναμος κρίκος του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού, στο οποίον συμπυκνώνονται το σύνολο των αντιφάσεων (οικονομικών, πολιτικών, ιδεολογικών) της ευρωπαϊκής και νομισματικής ολοκλήρωσης και των πολιτικών υπέρβασης της κρίσης προς όφελος του κεφαλαίου.

2. Οι μεγαλειώδεις αγώνες της τελευταίας διετίας, ιδίως από το καλοκαίρι του 2011 και μετά, εκφράστηκαν τελικά στην κεντρική πολιτική σκηνή με την κατάρρευση των βασικών πυλώνων της αστικής πολιτικής διαχείρισης. Η αναίρεση του μεταπολιτευτικού συμβολαίου, ακόμα και στη νεοφιλελεύθερη εκδοχή του, από την καπιταλιστική κρίση του 2008 και τη μνημονιακή διαχείρισή της, αποτυπώνεται στο πολιτικό πεδίο από τον κλονισμό του δικομματισμού. Το 32% περίπου που συγκέντρωσαν ΠΑ.ΣΟ.Κ-Ν.Δ αποτελεί έναν πραγματικό πολιτικό σεισμό, ιδιαίτερα αν δει κάποιος τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του αποτελέσματος και ειδικότερα την ακόμη μεγαλύτερη κατάρρευση των ποσοστών τους στα μεγάλα αστικά κέντρα, που αποτελούν πολύ πιο κρίσιμους κοινωνικούς χώρους πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς και την ηλικιακή κατανομή του αποτελέσματος. Στις εκλογικές περιφέρειες των δύο μεγαλύτερων αστικών κέντρων (Α-Β Αθήνας, Α-Β Πειραιά-Α Θες/νίκης) και οι δύο μαζί συγκεντρώνουν μόλις το 22.1% του εκλογικού σώματος και αντίστοιχα συρρικνωμένα είναι τα ποσοστά τους στις πιο παραγωγικές ηλικίες του πληθυσμού. Ποτέ άλλοτε, μεταπολεμικά, δεν ήταν τόσο χαμηλό το ποσοστό των δύο βασικών κομμάτων της αστικής διαχείρισης. Ακόμη και στις μεταβατικές εκλογές του 1950, μετά τον εμφύλιο, αθροιστικά, τα τότε βασικά αστικά κόμματα (Λαϊκό Κόμμα-Κόμμα Φιλελευθέρων) είχαν 36%. Από την άποψη τώρα της αστικής κυριαρχίας, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η κατάρρευση του ΠΑ.ΣΟ.Κ, γιατί σε όλες τις ιστορικές του μεταλλάξεις και παρά τη σταδιακή του μετατροπή σε βασικό εκφραστή της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης μπορούσε να διατηρεί την εκλογική του επαφή με το βασικό όγκο των μισθωτών και ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων. Το κενό αντιπροσώπευσης, που δημιουργείται, απελευθερώνει, εν δυνάμει, κρίσιμες κοινωνικές δυνάμεις προς ριζοσπαστικές κατευθύνσεις. 

3. Η κατάρρευση του δικομματισμού δεν μπορεί παρά να επηρεάσει το σύνολο των μορφών αντιπροσώπευσης, γεγονός που αναμφίβολα θα έχει συνέπειες στην οργάνωση και τους συσχετισμούς  στις μεγάλες ομοσπονδίες του Δημοσίου και στη ΓΣΕΕ. Το κοινωνικό στρώμα της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας που λειτουργούσε ως ιμάντας μεταβίβασης της κρατικής πολιτικής στις κυριαρχούμενες κοινωνικές ομάδες και μπορούσε όλη την προηγούμενη περίοδο να οριοθετεί, ως ένα βαθμό, το εύρος και την ένταση της κοινωνικής αντιπαράθεσης είναι αυτή τη στιγμή πολιτικά μετέωρο. Σε αυτό το πεδίο, που είναι από κάθε άποψη κρίσιμο για την εξέλιξη της πάλης των τάξεων, για τις ριζοσπαστικές δυνάμεις ανοίγονται πολύ  πιο ξεκάθαρα πλέον τα ερωτήματα τι σωματεία, τι μορφές εργατικής οργάνωσης στη νέα συγκυρία. H απονομιμοποίηση και της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας δημιουργεί, επομένως, καλύτερους όρους για την ταξική ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος, αλλά ενέχει και τον κίνδυνο της συνολικής κατάρρευσης των συλλογικών οργανώσεων των εργαζομένων.   

4. Η αμφισβήτηση των Μνημονίων και η κατάρρευση του δικομματισμού είχε, με πλειοψηφικό τρόπο, αριστερά χαρακτηριστικά. Οι εκλογές στις 6Μάη κατέγραψαν το υψηλότερο ποσοστό στην ιστορία της ελληνικής Αριστεράς. Το αθροιστικό ποσοστό των βασικών δυνάμεων της Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ-ΚΚΕ-ΑΝΤΑΡΣΥΑ) είναι 26,45% και είναι μεγαλύτερο από το 24,42 % της ΕΔΑ του 1958. Επαναεπιβεβαιώθηκε η ταξικότητα της ψήφου και η πολιτική επανασύνδεση μισθωτών και εργατικών στρωμάτων με την πολιτική Αριστερά. Ενδεικτικά, στο σύνολο των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα το άθροισμα ΣΥΡΙΖΑ – ΚΚΕ έφτασε το 30%, ενώ στις χαμηλότερες βαθμίδες της κατηγορίας αυτής (τις πιο «εργατικές» δηλαδή) ξεπέρασε το 45%. Αντίστοιχα, στο σύνολο των μισθωτών του δημοσίου τομέα, το άθροισμα ΣΥΡΙΖΑ – ΚΚΕ έφτασε το 34%, ενώ στις χαμηλότερες βαθμίδες ξεπέρασε το 52%. Μαζί δε με την ΑΝΤΑΡΣΥΑ αγγίζεται ένα ποσοστό 55%[1]. Κατά συνέπεια, η πλειοψηφία της εργατικής τάξης και των μισθωτών στρωμάτων της νέας μικροαστικής τάξης αναζητεί λύσεις από τα αριστερά.

5. Οι 4 προηγούμενες θέσεις δε θα πρέπει ωστόσο να οδηγήσουν σε λανθασμένα και υπεραισιόδοξα συμπεράσματα που υπονομεύουν τελικά την αναγκαία πολιτική συγκρότηση του εργατικού κινήματος και της ίδιας της Αριστεράς. Η εκλογική αποτύπωση και οι εκλογικοί συσχετισμοί θα πρέπει να ιδωθούν, υπό το πρίσμα των ευρύτερων πολιτικο-ιδεολογικών συσχετισμών. Με μια πρώτη ματιά, κάποιος μπορεί να διαπιστώσει ότι η ελληνική Δεξιά, αν και κατακερματισμένη, βρίσκεται στα ιστορικά της ποσοστά- ίσως και λίγο πιο πάνω- με αναβαθμισμένη αφενός την ακραία νεοφιλελεύθερη πτέρυγά της (Δράση, Δημιουργία-Δημοκρατική Συμμαχία) και αφετέρου την ακροδεξιά της είτε στη ανοικτά φασιστική της εκδοχή (Χρυσή Αυγή) είτε στη λαϊκίστικη-αυταρχική (ΛΑΟΣ-Ανεξάρτητοι Έλληνες). Επίσης, με βάση και την προηγούμενη θέση, γίνεται ξεκάθαρο πώς το λεγόμενο «αντιμνημονιακό μέτωπο» είναι ένας ασαφής πολιτικός χυλός που κρύβει στο εσωτερικό του δυνάμεις που είτε δεν αμφισβητούν ουσιαστικά τη νεοφιλελεύθερη ηγεμονία  και κινούνται στα όρια της κυρίαρχης συναίνεσης (π.χ ΔΗΜΑΡ-Οικολόγοι) είτε αποτελούν ανοικτά αυταρχικούς πολιτικούς σχηματισμούς με αντιλαϊκό πολιτικό πρόσημο φασιστικής ή νεοφιλελεύθερης κοπής (οι διάφορες πολιτικές ομάδες της Δεξιάς). Κατά συνέπεια, η «κοινωνική οργή που συνάντησε την κάλπη» θα πρέπει να συνδεθεί με τις κοινωνικές ανάγκες της εργαζόμενης πλειοψηφίας και με σαφείς προλεταριακές ταξικές τοποθετήσεις, να  πολιτικοποιηθεί, με άλλα λόγια, με αριστερόστροφους, ριζοσπαστικούς όρους, ώστε να συμβάλλει στην ανατροπή της καπιταλιστικής επίθεσης. Σε διαφορετική περίπτωση, δημιουργούνται οι πολιτικές και κοινωνικές προϋποθέσεις για την προώθηση αυταρχικών-αντιδημοκρατικών λύσεων. Η βιοποικιλότητα της αντιμνημονιακής ψήφου είναι, ως ένα βαθμό, το τίμημα που πληρώνει η Αριστερά είτε λόγω σεκταρισμού απέναντι στα κινήματα (ΚΚΕ) είτε λόγω αποθέωσης του «αυθόρμητου των μαζών» (ΣΥΡΙΖΑ-τάσεις της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς), γεγονός που είχε διαφανεί τόσο στο κίνημα των πλατειών, όσο και στις λαϊκές παρελάσεις. Ένα αποφασιστικό κομμάτι των κυριαρχούμενων κοινωνικών τάξεων (άνεργοι, νεολαία, τμήματα της εργατικής τάξης) αν και οργισμένο, παραμένει πολιτικά απροσανατολισμένο και παγιδευμένο στα ιδεολογικά δεσμά που διαμόρφωσε ο νεοφιλελευθερισμός τις δύο τελευταίες δεκαετίες (αποπολιτικοποίηση-ιδεολογία της «μη ιδεολογίας», εξατομίκευση), τάσεις που ποδηγετούν την προοπτική της ρήξης και της χειραφέτησης. O πολιτικός αποπροσανατολισμός κρίσιμων λαϊκών στρωμάτων επιτείνεται από την έλλειψη ενός συνεκτικού αριστερού προγράμματος υπέρβασης της κρίσης προς όφελος της εργατικής τάξης και από την αντίστοιχη απουσία αυτόνομων θεσμών εργατικής αυτοοργάνωσης και πάλης. .

6. Η κατάρρευση του δικομματισμού δε σημαίνει, απαραίτητα και κατάρρευση της αστικής πολιτικής κυριαρχίας. Για δύο λόγους. Ο πολυκερματισμός των αστικών πολιτικών σχηματισμών, αν και δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην απρόσκοπτη αστική πολιτική διαχείριση, δεν είναι ενδεικτικός του κατακερματισμού του αστικού στρατοπέδου και της εντατικοποίησης των ενδοαστικών αντιθέσεων (όπως την περίοδο 1915-1917 ή 1932-6). Αντίθετα σήμερα καταγράφεται μια εντυπωσιακή ενοποίηση των κυρίαρχων μερίδων του αστισμού γύρω από το στόχο της εσωτερικής υποτίμησης και της ολομέτωπης επίθεσης στον κόσμο της εργασίας σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, ενώ ο πολιτικός κατακερματισμός είναι το αναγκαίο πολιτικό τίμημα για την αποφυγή μιας ενοποιημένης αντίθεσης από τα αριστερά που θα δημιουργούσε η έλλειψη πολλαπλών πολιτικών αναχωμάτων σε όλο το εύρος του πολιτικού χάρτη. Ο διεθνής «δογματισμός της αγοράς» αποδεικνύει ότι η σημερινή κρίση δεν είναι στενά κρίση του νεοφιλελεύθερου παραδείγματος και των ιδεολογικών εμμονών της άρχουσας τάξης, αλλά σχετίζεται με τον πυρήνα των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και εκμετάλλευσης. Χωρίς αποκλείουμε, δογματικά, την πιθανή ευελιξία του συστήματος, οφείλουμε να παραδεχθούμε ότι η σημερινή εμπειρία της κρίσης είναι διαφορετική από αυτήν του Μεσοπολέμου και των τότε διαφοροποιημένων πολιτικών στρατηγικών υπέρβασης της κρίσης (φασισμός, New Deal, σοσιαλδημοκρατία, λαϊκά μέτωπα). Δεύτερο και πιο σημαντικό. Ο κύριος πολιτικός φορέας ενοποίησης και αντιπροσώπευσης της άρχουσας τάξης δεν είναι οι επιμέρους κομματικοί μηχανισμοί (Ν.Δ-ΠΑ.ΣΟ.Κ), αλλά το ίδιο το καπιταλιστικό κράτος. Δεν είναι το κόμμα που απορροφά το «ουδέτερο» κράτος, όπως ισχυρίζεται η νεοφιλελεύθερη κοινοτυπία, αλλά το καπιταλιστικό κράτος που απορροφά τα πολιτικά κόμματα.

7. Οι δύο παραπάνω διαστάσεις θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη ιδιαίτερα σήμερα που έχει ανοίξει η συζήτηση περί αριστερής κυβέρνησης και μιας εναλλακτικής στρατηγικής εντός Ε.Ε. Δεν αποτυπώνεται σήμερα μια αντίθεση μεταξύ διακριτών αστικών στρατηγικών υπέρβασης της κρίσης, δηλαδή εναλλακτικών μορφών άσκησης της αστικής κυριαρχίας επί των εργαζόμενων στρωμάτων είτε σε εθνικό είτε σε διεθνές επίπεδο. Η όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών πραγματώνεται πάνω στο έδαφος της ενότητας όλων των εθνικών αστικών τάξεων απέναντι στον κόσμο της εργασίας. Η συζήτηση που έχει ανοίξει σε επίπεδο Ε.Ε, περί ανάπτυξης ή δημοσιονομικής σταθερότητας, είναι πέρα για πέρα προσχηματική, καθώς δεν αμφισβητεί τα κεκτημένα της νεοφιλελεύθερης συναίνεσης: ελαστικοποίηση εργασιακών σχέσεων, ιδιωτικοποιήσεις, επιβολή των αρχών της αγοράς στις δομές του κοινωνικού κράτους. Ακόμη και αν προχωρήσουν σε αλλαγές του ρόλου της ΕΚΤ-ευρωομόλογο- κάτι τέτοιο δεν θα συνεπάγεται απαραίτητα μείωση ή εξάλειψη της πίεσης στον κόσμο της εργασίας. Κατά συνέπεια, οι δράσεις για την «ανάπτυξη» ταυτίζονται με κίνητρα μαύρης απασχόλησης των νέων και στοχευμένες δράσεις του ΕΣΠΑ που στην καλύτερη περίπτωση γενικεύουν την επισφαλή εργασία και υπονομεύουν τη σταθερή και μόνιμη απασχόληση. Αντίστοιχα, ο κεντρικός ρόλος του καπιταλιστικού κράτους στην οργάνωση της αστικής κυριαρχίας κι ιδιαίτερα σήμερα στη φάση διεθνοποίησης και των κρατικών μηχανισμών θέτει αυστηρά όρια σε οποιαδήποτε αριστερή διαχείριση μέσα στα όρια του ευρωενωσιακού καπιταλισμού. Η χώρα δεν είναι ακυβέρνητη αυτή τη στιγμή, καθώς ο σκληρός διοικητικός πυρήνας του καπιταλιστικού κράτους που αποτελείται από εγχώρια (ΙΟΒΕ-ομάδες Παπαδήμου) και διεθνή (οι περιβόητες Task Force) τεχνοκρατικά στρώματα συνεχίζουν να υλοποιούν το μνημονιακό σχεδιασμό, από την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών μέχρι τα νέα οργανογράμματα του δημόσιου τομέα. Εν ολίγοις, τα παραπάνω θέτουν σαφή όρια σε όσους επενδύουν σε νέες διεθνείς συμμαχίες εντός Ε.Ε ή σε προοδευτικές κυβερνήσεις, χωρίς ποιοτικές τομές στις σχέσεις εξουσίας.

8. Όπως σωστά έχει επισημανθεί[2], το εντυπωσιακό εκλογικό αποτέλεσμα στις 6 Μάη, ιδιαίτερα για το ΣΥΡΙΖΑ που είναι ο πραγματικός νικητής των εκλογών,  δεν είναι απαραίτητα προϊόν της ηγεμονίας της πολιτικής πρότασής του ή των οργανικών δεσμών που ανέπτυξε τη τελευταία διετία με τα εργαζόμενα στρώματα. Καρπώθηκε, μάλλον, το αντιφατικό λαϊκό ρεύμα αμφισβήτησης, παρά το δημιούργησε ή διαμόρφωσε αποφασιστικά το πολιτικό του περίγραμμα. Η εκλογική του επομένως επιτυχία  δεν είναι η φυσική κατάληξη ενός οργανωμένου κοινωνικού και πολιτικού ρεύματος αμφισβήτησης, με σαφή σχέδιο ρήξης και ανατροπής. Οι τακτικισμοί των δύο τελευταίων εβδομάδων και η δεξιά μετατόπισή του, ακόμη και με βάση το δικό του πρόγραμμα, είναι ενδεικτικό της αδυναμίας να πλαισιώσει την εκλογική του επιτυχία με ένα σαφή λαϊκό κοινωνικό ρεύμα αντίστασης και πάλης. Στο βαθμό ωστόσο, που η αριστερή πολιτική-εκλογική μετατόπιση, δε βασίζεται και δεν τροφοδοτεί, παράλληλα, ένα ισχυρό λαϊκό κίνημα , περιορίζονται οι αναγκαίες κοινωνικές αντιστάσεις και τα λαϊκά αγωνιστικά αναχώματα, απέναντι στην αναμενόμενη αστική επιθετικότητα του επόμενου διαστήματος, πόσο μάλλον όταν αυτό που διακυβεύεται δεν είναι απλά οι συσχετισμοί εξουσίας στο εσωτερικό ή ακόμα χειρότερα η μορφή του νέου κυβερνητικού σχήματος, αλλά και το ίδιο το καπιταλιστικό σχέδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στη σημερινή φάση της κρίσης του καπιταλισμού. Θέλω να πω δηλαδή ότι η εκλογική αριστερή στροφή δε θα πρέπει να ταυτίζεται με ριζική αλλαγή των ταξικών συσχετισμών και από αυτή την άποψη η προσομοίωση με το 1981 ή έστω το 1977 είναι στην καλύτερη περίπτωση εικονοκλαστική και παραπλανητική, καθώς λείπουν οι ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές προϋποθέσεις εκείνης της περιόδου (μεταπολιτευτικός ριζοσπαστισμός). Επομένως, όσο λάθος είναι η απόσυρση από την άμεση διαμάχη της κεντρικής πολιτικής σκηνής (ΚΚΕ) στο όνομα γενικά των αγώνων, αλλά τόσο λάθος είναι ο περιορισμός της αντιπαράθεσης στα όρια της τυπικής-μηντιακής – κομματικής αντιπαράθεσης, πέρα από τα άμεσα κοινωνικά επίδικα του κόσμου της εργασίας και της ανάγκης ο τελευταίος να οργανωθεί, να παλέψει και να σφραγίσει με την παρουσία του το επόμενο χρονικό διάστημα τις εξελίξεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η πολιτική αδυναμία δύο εβδομάδες μετά τις εκλογές το ζήτημα των συλλογικών συμβάσεων, παρά την εκλογική απονομιμοποίηση του Μνημονίου, να τεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Αν στο επόμενο διάστημα ο κόσμος της εργασίας παραμείνει απλά ένας ανυπάκουος ψηφοφόρος μπορεί να δούμε, σύντομα, εξίσου εντυπωσιακές αλλαγές, αλλά αυτή τη φορά σε αντιδραστική κατεύθυνση και με μακροπρόθεσμες πολιτικές συνέπειες. Το επίδικο συνεπώς είναι το ρήγμα να βαθύνει σε όλα τα επίπεδα και η εκλογική στροφή να βασιστεί και να γονιμοποιήσει την κοινωνική αντιπαράθεση.             

9. Το σύνηθες πρόβλημα των αναλύσεων των εκλογικών αναμετρήσεων είναι ότι είναι στατικές και φωτογραφικές, επιδιώκουν να ερμηνεύσουν την εκλογική καταγραφή, ενώ το κρίσιμο συνήθως είναι η δυναμική του αποτελέσματος δηλαδή το επικαθοριστικό αποτέλεσμα των εκλογών στην πολιτική αντιπαράθεση. Για το αστικό στρατόπεδο το ζητούμενο είναι σαφές: εν μέσω πολλαπλών πολιτικών εκβιασμών να κλείσει ή έστω να διαχειριστεί το πολιτικό ρήγμα που δημιουργήθηκε, προκειμένου να περπατήσει ο μνημονιακός σχεδιασμός, με ενδεχόμενες τροποποιήσεις του σε επιμέρους ζητήματα (π.χ. χρονική διάρκεια της δημοσιονομικής προσαρμογής). Μεσοπρόθεσμα στο πολιτικό πεδίο, θα τεθεί επιτακτικά η ανάγκη να ανασυγκροτηθεί ο πολιτικός χάρτης με νέα πολιτικά υποκείμενα, ιδιαίτερα στο χώρο του λεγόμενου Κέντρου. Το δίλημμα που θα πρέπει να τίθεται για τις δυνάμεις της Αριστεράς είναι σε ποιο βαθμό, οι σημερινές πολιτικές εξελίξεις, μπορούν να αποτρέψουν την επίθεση και να ανοίξουν, παράλληλα, το δρόμο της ανατροπής στην κατεύθυνση του σοσιαλισμού. Με τις θέσεις 5-8 προσπάθησα να δείξω – με σχηματικό τρόπο – τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει κάθε αριστερό κυβερνητικό πρόγραμμα, πόσο μάλλον όταν δεν έχει σαφή πολιτική στρατηγική και στόχευση. Η αδυναμία θεωρητικοποίησης της Ε.Ε και του καπιταλιστικού κράτους, η έλλειψη αντικειμενικής εκτίμησης των πολιτικών και ιδεολογικών συσχετισμών, η απουσία μιας συγκροτημένης πολιτικής γραμμής για το εργατικό κίνημα και η αντικατάσταση όλων των παραπάνω από τον εκλογικισμό και τον τακτισμό που συχνά, μάλιστα, επιχειρεί να ενσωματώσει ή να αναδιαμορφώσει ότι έχει ήδη πολιτικά καταδικαστεί (τον παλαιοκομματισμό του ΠΑ.ΣΟ.Κ) ενέχει το κίνδυνο, όχι απλά της ενσωμάτωσης, αλλά και της προοπτικής πολιτικής συντριβής του ίδιου του εργατικού κινήματος.

10. Σε συνθήκες κρίσης είναι προφανές ότι το περιεχόμενο και η άσκηση της πολιτικής τροποποιείται και για την Αριστερά και κυρίως για την εργατική τάξη: η πολιτική δεν έχει απλά το  χαρακτήρα μιας  γενικής πολιτικο-ιδεολογικής ζύμωσης, αλλά μετατρέπεται σε ζήτημα άμεσης επιβίωσης. Από αυτή την άποψη, η ζύμωση γύρω από την αναγκαιότητα του σοσιαλισμού (ΚΚΕ), κάθε άλλο παρά επαναστατική και ανατρεπτική είναι σήμερα. Από την άλλη όμως, η πολιτική ως επιβίωση στο σήμερα,  δε μπορεί να γίνεται το άλλοθι για έναν αμυντικό ρεφορμισμό που αδυνατεί να κατανοήσει το μέγεθος και το ιστορικό χαρακτήρα της καπιταλιστικής επίθεσης, η οποία συνδέεται άμεσα με το αντιδραστικό χαρακτήρα της Ε.Ε, η οποία αποτελεί το πολιτικό κέντρο συντονισμού της καπιταλιστικής επίθεσης. Η προβολή του μίνιμουμ και η οριοθέτηση των εργατικών αναγκών μέσα στο ασφυκτικό ευρωενωσιακό πλαίσιο, τελικά, μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερες θυσίες και υποχωρήσεις.  

11.Κατά συνέπεια, το ζήτημα του αριστερού προγράμματος, άρα και της άμεσης αποτροπής της επίθεσης – διαγραφή χρέους, αναίρεση των μνημονιακών μέτρων κτλ – θα πρέπει να συνδέεται, με τρεις βασικές προϋποθέσεις:

α. Σαφή τοποθέτηση απέναντι στο ευρώ και την Ε.Ε στην κατεύθυνση της ρήξης και της αποδέσμευσης,

β. Διαλεκτική σύνδεση της αποδέσμευσης με το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας. Στο βαθμό που η αποδέσμευση δεν προσδιορίζεται από την οπτική των εργατικών ταξικών συμφερόντων και της εργατικής εξουσίας (π.χ απόψεις Λαπαβίτσα, Καζάκη), αλλά από την οπτική ενός ανεξάρτητου ελληνικού καπιταλισμού με δυναμικό παραγωγικό και εξαγωγικό προσανατολισμό, ανακυκλώνουμε, όχι απλά το ρεφορμισμό, αλλά και την κυρίαρχη αστική συναίνεση που περιστρέφεται ακριβώς γύρω από τα ζητήματα της ανταγωνιστικότητας και των κατάλληλων στρατηγικών για την ενίσχυση των ελληνικών εξαγωγών,

γ. Το αριστερό πρόγραμμα άμεσης απάντησης στην κρίση πρέπει να βασίζεται σε ένα αναγεννημένο εργατικό κίνημα και σε πρωτότυπες μορφές λαϊκής αυτοοργάνωσης και πάλης, διαφορετικά μετατρέπουμε ριζοσπαστικούς-επαναστατικούς στόχους σε διαχειριστικό κυβερνητικό πρόγραμμα, χωρίς κοινωνική γείωση και προοπτική.

Το ποια τάση θα επικρατήσει, τελικά, μένει να αποδειχθεί στο καμίνι της ταξικής πάλης.

ΠΗΓΗ: Αναρτήθηκε από kokkiniotis σε 21/05/2012, http://vathikokkino.com/2012/05/……BD/

[1] Βερναδάκης, Οι εκλογές της νέας μεταπολίτευσης: www.aristerovima.gr  

[2] Μαυρουδέας Σ. Μια (αργοπορημένη) αποτίμηση του εκλογικού αποτελέσματος http://kokkinhshmaia.wordpress.com/