Το καλοκαίρι του 2011, καθώς διάβαζα μερικά από τα πάμπολλα αφιερώματα, περιοδικών και εφημερίδων, που κυκλοφόρησαν με την ευκαιρία των εκατό χρόνων από τον θάνατο του Παπαδιαμάντη, σταμάτησα συχνά μπροστά στους ενδοιασμούς κάποιων αρθρογράφων σχετικά με την ικανότητα των σημερινών παιδιών να προσλάβουν το έργο του.
Όταν ο δάσκαλος του Γένους Αδαμάντιος Κοραής προέτρεπε τους ομοεθνείς «Δράξασθε Παιδείας», σαφώς εννοούσε την Παιδεία ως λειτουργία φωτισμένης αγωγής της ψυχής και της συνείδησης, που μας καθιστά ελευθέρους και αδεσμεύτους. Δυστυχώς, η Παιδεία των Ελληνοπαίδων πάσχει. Πάσχει δεινώς και αλγεινώς. Πάσχει, όχι τόσον από έλλειψη φωτεινών δασκάλων, οι οποίοι ακόμη και ολίγοι τον αριθμόν έχουν τόση δυναμική παιδαγωγικής σποράς, ικανής να αποφέρει αφθόνους καρπούς προόδου των νέων μας. Πάσχει, μάλλον, από πλεόνασμα σκοτεινών φωτοσβεστών, παραγόντων αμαθείας και ημιμαθείας, πολιτικών, διοικητικών και γραφειοκρατών διαχειριστών των εκάστοτε εκπαιδευτικών συστημάτων, που σχεδιάζονται με προχειρότητα και με γνώμονα το κομματικό εξουσιαστικό συμφέρον και όχι το όραμα διάπλασης του ήθους και της προσωπικότητας νέων ανθρώπων, που θέλουν και δικαιούνται να κοιτούν κατάματα το μέλλον. Η γνήσια Παιδεία οφείλει να αξιοποιεί τον μαθητή – άνθρωπο ως σπίρτο δημιουργικής σκέψης και όχι ως δοχείο αποθηκευμένης εξεταστέας ύλης. «Δεν είμαι δοχείο να με γεμίσεις. Είμαι σπίρτο να μ’ ανάψεις!».
Το να πούμε ότι η παιδεία στην Ελλάδα βρίσκεται σε κρίση είναι σαν να κομίζεις γλαύκας ες Αθήνας. Αλλά ότι θα ήταν σε τέτοιο χάλι, δεν το διενοείτο (ή μάλλον δεν ήθελε να το διανοηθεί) ουδείς, ακόμα και οι γνώστες των εκπαιδευτικών θεμάτων εκ των έσω.
Η πρωτοφανής και ανεκδιήγητη δήλωση του λαλίστατου και διαρκώς αυτοαναιρούμενου υπουργού παιδείας περί εθελοντών εκπαιδευτικών με αντάλλαγμα… κοπανιστό αέρα, προκάλεσε θυμηδία και σχόλια, που στέλνουν τους συγγραφείς των επιθεωρήσεων στα αζήτητα. Η οργή, που δικαίως εκδηλώθηκε πανταχόθεν, φαίνεται να θέτει την πρόταση, επί του παρόντος, στο αρχείο και τους ανοργάνωτους και ανέμπνευστους προϊσταμένους του υπουργείου να ψάχνουν για άλλες λύσεις, πιθανώς το ίδιο προκλητικές και επικίνδυνες.
Τι απασχολεί τους Κοινωνιολόγους της Εκπαίδευσης, στα Γιάννενα;
[Α΄ Πανελλήνιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης]
Του Γιώργου Μαυρογιώργου*
To Πανεπιστημίου Ιωαννίνων έχει την τιμητική του, καθώς φιλοξενεί το Α΄ Πανελλήνιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης (16-17 Οκτωβρίου 2014). Σε πείσμα των πρωτόγνωρων δυσμενών συνθηκών που έχουν διαμορφωθεί στα ελληνικά Πανεπιστήμια, θα λέγαμε πως αυτά αντιστέκονται με πολλούς τρόπους, ακόμα και με τη διοργάνωση συνεδρίων. Γενικώς, τα επιστημονικά συνέδρια παρουσιάζουν ιδιαίτερο ακαδημαϊκό και ερευνητικό ενδιαφέρον. Όταν πρόκειται για ένα συνέδριο Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης, και μάλιστα σε μια εποχή μεγάλης κοινωνικής και ανθρωπιστικής κρίσης, αυτό αντικειμενικά προσδιορίζεται από πολλές σημαντικές κοινωνικές και πολιτικο-ιδεολογικές παραμέτρους, που έχουν να κάνουν, κυρίως, με τη συγκεκριμένη συγκυρία. Ένα Πανελλήνιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης, σήμερα, θα λέγαμε ότι, ως ένα βαθμό, οριοθετεί την «ημερήσια διάταξη» της έρευνας και της συζήτησης που γίνεται για τη σχέση εκπαίδευσης και κοινωνίας στην Ελλάδα.
Του Στάθη (Σταυρόπουλου)*
Ενα παλιό κατόρθωμα (πολλών υπουργών και κυβερνήσεων) σε νέα βερσιόν (Λοβέρδου): το μάθημα της ιστορίας στη Μέση Εκπαίδευση θα μπορεί να διδάσκεται και από κοινωνιολόγους, θεολόγους ή άλλων ειδικοτήτων καθηγητές, όπως εκείνους των ξένων γλωσσών, αγγλικών, γαλλικών και άλλων.
Ίσως να μην υπάρχει άλλη χώρα με τόσο μακρά ιστορία όπως η ελληνική, που να κακοποιεί τόσο βάναυσα τη διδασκαλία της ιστορίας (και της ιστορίας της) στο εκπαιδευτικό της σύστημα, όσον η Ελλάδα.
Τράπεζα Θεμάτων: Ελπίδα ή Παγίδα
Του Ηλία Παπαχατζή
Με το νόμο 4186 (17 Σεπτεμβρίου 2013) θεσμοθετήθηκαν μία σειρά από αλλαγές στο ελληνικό Λύκειο. Οι πιο σημαντικές συνδέονται με την εισαγωγή της Τράπεζας Θεμάτων, την αλλαγή (αυστηροποίηση) του τρόπου προαγωγής των μαθητών στην επόμενη τάξη, καθώς και με τη δημιουργία νέων τεχνικών σχολών μετά το Γυμνάσιο, των ΣΕΚ (Σχολές Επαγγελματικής Κατάρτισης).
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου σε σχέση με την Τράπεζα Θεμάτων (Τ. Θ.) και τον νέο τρόπο προαγωγής των παιδιών είχε ως αποτέλεσμα την παραπομπή του 20% των μαθητών της Α΄ Λυκείου για το Σεπτέμβριο. Οι αλλαγές και οι τροπολογίες του Υπουργείου Παιδείας για τη μείωση του ποσοστού των παραπεμπόμενων μαθητών δεν είχαν ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Μήπως αυτές είχαν επικοινωνιακούς σκοπούς; Ή απλώς οι επιτελείς του Υπουργείου και η νέα του ηγεσία ήθελαν να πείσουν ότι επιμένουν στην έξωση των «κακών» μαθητών από το Λύκειο;
Στις γωνίες του τετραγώνου,
της μάθησης κοινόβιο,
γραφείου, έντονων αναλύσεων
των τεκταινόμενων.
Και πάλι για την τράπεζα θεμάτων
Οι παράμετροι του προβλήματος
Του Στέλιου Μαρίνη
Στη χώρα που το αυτονόητο είναι ζητούμενο, έχουμε φτάσει στο σημείο να θριαμβολογούμε όταν τα θέματα των Πανελλαδικών εξετάσεων δεν έχουν λάθη ούτε υπερβολικές δυσκολίες ή παγίδες, όπως τα φετινά. Η πραγματικότητα που δεν αλλάζει από το επίπεδο των θεμάτων είναι ότι οι εξετάσεις αυτές δεν έχουν κανένα παιδαγωγικό έρεισμα, τα θέματα που θεωρούμε «καλά» δεν είναι συμβατά με τη διδασκαλία του σχολείου ούτε προσαρμοσμένα στους διακηρυττόμενους στόχους του Αναλυτικού προγράμματος. Οι Πανελλαδικές είναι διαγωνισμός – διαγκωνισμός του οποίου οι απαιτήσεις διαστρεβλώνουν όλη την εκπαιδευτική διαδικασία του σχολείου.
Αξιοπρέπεια: Η πιο ισχυρή εντολή
Του Λάζαρου Ασμή*
Βιώνουμε στην εκπαίδευση τις καταστροφικές αλλαγές των μέτρων που επέβαλλαν ο ΟΟΣΑ και η Ε.Ε δια μέσου του πειθήνιου πολιτικού συστήματος που διαχειρίζεται και την εκπαίδευση στη χώρα μας.
Σήμερα δίνουμε τη μάχη ενάντια στην Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Έργου (Α.Ε.Ε). Μια διαδικασία που αποτελεί copy paste (τυφλή αντιγραφή) του μοντέλου που επιβλήθηκε στο εκπαιδευτικό σύστημα της Αμερικής, της Αγγλίας κ.α., όπου είναι πλέον γνωστά τα καταστροφικά αποτελέσματά της (έκλεισαν σχολεία, απολύθηκαν καθηγητές, διέκοψαν πολλοί μαθητές κ.α.).
Στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα τραγική φιγούρα αποτελούν οι σύμβουλοι που έπρεπε να μας την εμπνεύσουν. Δεν τους «έβγαινε». Τα ερωτήματα και οι ενστάσεις πολλά και πιεστικά, οι πειστικές και οι σαφείς απαντήσεις όμως δυσεύρετες. «Τι να κάνουν οι άνθρωποι «εντέλλονταν» να το κάνουν».
Ο guru της αυτοαξιολόγησης και τα 6 σενάρια για το μέλλον του σχολείου
Μια συνοπτική κριτική παρουσίαση της μελέτης του John MacBeath*
Επιμέλεια-μετάφραση: Ζαγουριανού Μαργαρίτα
Ο guru της αυτοαξιολόγησης John MacBeath στη μελέτη του, το 2012 για το μέλλον του επαγγέλματος των εκπαιδευτικών ξεκινά με τη γενικότερη διαπίστωση πως σήμερα το σχολείο σέβεται τα δικαιώματα των παιδιών, τα αποδέχεται ως ισότιμα, αντιμετωπίζει με επάρκεια τις ανάγκες τους, κι άρα είναι ένας χώρος πολύ καλύτερος από παλαιότερα για μαθητές, γονείς κι εκπαιδευτικούς.
Συνεχίζοντας αναφέρει πως οι εκπαιδευτικοί σταδιοδρομούν σε ένα πλαίσιο αλληλεπίδρασης με τις κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές συνθήκες. Όσο ισχυρότερη όμως είναι η επαγγελματική τους ταυτότητα σε κάθε χώρα τόσο και πιο ανθεκτική γίνεται όπως διαπίστωσαν οι Drake, Spillane and Hufferd-Ackles (2001) καταγράφοντας προσωπικές μαρτυρίες εκπαιδευτικών. Ο Hargreaves (2000) υποστηρίζει πως, η προοπτική της αγοράς, καθώς και οι κανόνες και οι κανονισμοί που φέρνει στο πέρασμά της, μειώνουν την αίσθηση της αυτονομίας των εκπαιδευτικών.
