Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝΑΣ:

Υπάρχουν πάρα πολλές ενδείξεις σχετικά με το ότι, πλησιάζει το τέλος της Ευρωζώνης – ένα ενδεχόμενο που θα ισοδυναμούσε με μία πυρηνική χρηματοπιστωτική έκρηξη, με καταστροφικές, παγκόσμιες συνέπειες – Μέρος ΙΙ

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

Συνέχεια από το Μέρος Ι

ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΟΥ ΜΑΡΚΟΥ

Σύμφωνα με τις πρόσφατες δημοσκοπήσεις, πάνω από το 50% των Γερμανών επιθυμούν την υιοθέτηση του μάρκου – έχοντας πλέον τρομοκρατηθεί από τη συνεχιζόμενη κρίση χρέους της Ευρωζώνης. Επομένως δεν είναι απίθανο να συμβεί κάτι τέτοιο, ενώ σε γενικές γραμμές θα λειτουργούσε ως εξής:

Παρασκευή βράδυ, μετά το κλείσιμο του αμερικανικού χρηματιστηρίου, ανακοινώνεται η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα, έτσι ώστε να μεσολαβήσει ενδιάμεσα το σαββατοκύριακο – παράλληλα με την ενημέρωση των πολιτών, σχετικά με το κλείσιμο των τραπεζών για δύο ημέρες (Δευτέρα και Τρίτη), καθώς επίσης με τη σύσταση μίας υπηρεσίας ελέγχου της διακίνησης των κεφαλαίων. Φυσικά η αλλαγή του νομίσματος είναι μεν προετοιμασμένη από πριν, αλλά γίνεται ξαφνικά και χωρίς καμία προειδοποίηση – επίσης, με γρήγορους ρυθμούς, έτσι ώστε να εμποδιστούν τυχόν παρενέργειες.

Στην περίπτωση της υιοθέτησης του μάρκου από τη Γερμανία, η σημαντικότερη ενέργεια θα ήταν ο έλεγχος των συνόρων – επειδή θα ήθελαν αρκετοί πολίτες άλλων χωρών να ανταλλάξουν τα ευρώ τους με μάρκα, προσβλέποντας σε μία αύξηση της ισοτιμίας κατά τουλάχιστον 40%.

Τα προβλήματα που θα αντιμετώπιζε αμέσως μετά η χώρα δεν θα ήταν εντελώς αμελητέα. Το ισχυρό μάρκο θα έκανε πανάκριβες τις εξαγωγές της, με αποτέλεσμα να βυθιστεί στην ύφεση η οικονομία της, το χρηματιστήριο της θα ακολουθούσε την πορεία της οικονομίας, θα έπρεπε να τυπωθούν χαρτονομίσματα αξίας 400 δις μάρκων, τα πάντα θα έπρεπε να μετατραπούν στο νέο νόμισμα κοκ.

Σε κάθε περίπτωση, ο χρόνος αναπροσαρμογής υπολογίζεται στα περίπου δύο χρόνια – ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, με προβλήματα που είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθούν. Εν τούτοις, η διαδικασία επιστροφής θα ήταν πολύ πιο εύκολη για τη Γερμανία, από ότι για οποιαδήποτε άλλη χώρα – πόσο μάλλον για τα ελλειμματικά κράτη της Ευρωζώνης, τα οποία θα ερχόταν αντιμέτωπα με πολύ πιο δύσκολα προβλήματα. 

ΤΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ

Φυσικά οι αγορές προσπαθούν να είναι προετοιμασμένες απέναντι σε κάθε ενδεχόμενο, ακόμη και στο πιο απίθανο να συμβεί – για παράδειγμα, τι ακριβώς θα επακολουθούσε, εάν η Ελλάδα εγκατέλειπε πρώτη το κοινό νόμισμα, υιοθετώντας το δικό της, με θετικά επακόλουθα για την οικονομία της. Στην περίπτωση αυτή υποθέτουν ότι, αμέσως μετά θα ακολουθούσαν οι υπόλοιπες ελλειμματικές χώρες, οι οποίες υποφέρουν κάτω από το βάρος της πολιτικής λιτότητας – η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ισπανία.

Αν και στο σενάριο αυτό δίνουν πολύ μικρές πιθανότητες, ειδικά μετά την υπογραφή του PSI, με βάση το οποίο το δημόσιο χρέος της Ελλάδας δεν μπορεί να μετατραπεί πια σε δραχμές, τίποτα δεν μπορεί να αποκλεισθεί – πόσο μάλλον εάν η Ελλάδα διαπραγματευόταν σωστά με τους δανειστές της και ακολουθούσε το δρόμο της Ισλανδίας, αποδεχόμενη μία οδυνηρή μεν διαδικασία, η οποία όμως θα είχε αίσιο τέλος. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ήταν αναμφίβολα ένας εφιάλτης για την πολιτική ηγεσία της Ευρωζώνης – η οποία αφενός μεν θα ερχόταν αντιμέτωπη με μία Lehman Brothers του 1 τρις €, αφετέρου δεν θα μπορούσε πλέον να εγγυηθεί τη συνέχεια της νομισματικής ένωσης. Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, υπάρχουν τα εξής σενάρια:

(α)  Καταθέσεις σε μετρητά: Στην περίπτωση χρεοκοπίας ενός κράτους, θα ήταν πολύ επικίνδυνες οι τράπεζες της οποιασδήποτε άλλης χώρας – ακόμη και της πιο ισχυρής. Επομένως, θα απειλούταν οι αποταμιεύσεις, παρά το ότι είναι εγγυημένες πανευρωπαϊκά, μέχρι το ύψος των 100.000 € – επειδή οι εγγυήσεις αυτές έχουν τα όρια τους. Ακριβώς για το λόγο αυτό, οι καταθέτες οφείλουν να έχουν μικρότερους λογαριασμούς σε περισσότερες τράπεζες – κυρίως σε αυτές που δεν δραστηριοποιούνται επενδυτικά.

Εν τούτοις, ούτε αυτό αποτελεί μία επαρκή εγγύηση – αφού, με βάση την εμπειρία, ένα μεγάλο μέρος των καταθέσεων μπορεί να παγώσει, με νομοθετική ρύθμιση, με στόχο να αποφευχθεί ένα bank run (επίσης αυτών που ευρίσκονται σε θυρίδες, οι οποίες συνήθως ελέγχονται παρουσία των Αρχών).

Από την άλλη πλευρά, αυτός που φροντίζει να μεταφέρει τα χρήματα του στο εξωτερικό, με στόχο να αποφύγει τέτοιου είδους ενδεχόμενα, οφείλει να γνωρίζει ότι, στην περίπτωση διάλυσης της Ευρωζώνης, τα περισσότερα νομίσματα θα υποτιμηθούν – οπότε θα χάσει ένα μεγάλο μέρος της αξίας των χρημάτων του (ακριβώς για το λόγο αυτό οι Γερμανοί αποσύρουν μαζικά τις επενδύσεις και τις καταθέσεις τους από το Νότο). Εάν δε τα τοποθετήσει σε μία σίγουρη χώρα, όπως για παράδειγμα στην Ελβετία, οι έλεγχοι στη διακίνηση των κεφαλαίων θα τον δυσκολέψουν να τα χρησιμοποιήσει στη χώρα του.

(β)  Κρατικά και εταιρικά ομόλογα: Τα ομόλογα του δημοσίου είναι στον πυρήνα της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης – επομένως, θα επιβαρύνονταν πολύ περισσότερο, από οποιαδήποτε άλλη επένδυση. Εάν διαλυόταν η Ευρωζώνη, τότε η ΕΚΤ δεν θα αγόραζε πλέον κανένα ομόλογο εκείνων των χωρών, οι οποίες είναι βυθισμένες στην κρίση – με αποτέλεσμα να επιδεινωθεί σε μεγάλο βαθμό η οικονομία τους. Θα έπρεπε λοιπόν να διαγράψουν ένα μέρος των χρεών τους, όπως έκανε πρόσφατα η Ελλάδα – οπότε να μειωθεί ανάλογα η αξία των υφισταμένων ομολόγων τους.

Εάν τυχόν επέστρεφαν οι χώρες της Ευρωζώνης στην πεσέτα, στη λίρα, στη δραχμή κοκ., η αξία των ομολόγων των χωρών αυτών θα μειωνόταν ακόμη περισσότερο – αφού όλα όσα θα είχαν εκδοθεί με το εθνικό δίκαιο, θα μετατρέπονταν στο εθνικό νόμισμα. Για παράδειγμα, οι Γερμανοί (ιδιώτες, ασφαλιστικές εταιρείες κλπ.), οι οποίοι θα είχαν αγοράσει ισπανικά κρατικά ή εταιρικά ομόλογα σε ευρώ, θα αποπληρώνονταν σε υποτιμημένες πεσέτες, τις οποίες θα υποχρεώνονταν στη συνέχεια να ανταλλάξουν με υπερτιμημένα μάρκα – ένα τρομακτικό σενάριο, το οποίο όμως δεν είναι ουτοπικό. 

Από την άλλη πλευρά, τα κρατικά και εταιρικά ομόλογα της Γερμανίας θα ήταν πολύ πιο ελκυστικά για τους ξένους επενδυτές, επειδή θα «εμπλουτίζονταν» με συναλλαγματικά κέρδη. Ακριβώς για το λόγο αυτό η ζήτηση τους σήμερα είναι πολύ αυξημένη, παρά τις χαμηλές έως και μηδενικές αποδόσεις τους. Εν τούτοις, θα έπρεπε κανείς να είναι πολύ προσεκτικός, ακόμη και με αυτά τα ομόλογα – αφού μία ενδεχόμενη διάλυση της Ευρωζώνης θα κόστιζε πολύ ακριβά στη Γερμανία (μόνο η Bundesbank είναι εκτεθειμένη με 600 δις € στο ευρωσύστημα, ενώ οι απαιτήσεις των εταιρειών της από τους πελάτες τους στο εξωτερικό, είναι πολλές εκατοντάδες δις €). 

Εκτός αυτού, οι διάφοροι άλλοι γερμανικοί δανειακοί τίτλοι (certificates) θα έπρεπε να αποφεύγονται, επειδή συνήθως εκδίδονται από τράπεζες – πολλές από τις οποίες θα χρεοκοπούσαν, εάν διαλυόταν η Ευρωζώνη (κατά το παράδειγμα της Lehman Brothers, οι δήθεν «εγγυημένου κεφαλαίου» τίτλοι της οποίας έχασαν εντελώς την αξία τους, όταν χρεοκόπησε). 

Σε κάθε περίπτωση, αυτού καθαυτού το γεγονός ότι, οι αγορές εγκαταλείπουν την αγορά ομολόγων δημοσίου, ενώ οι τράπεζες διαθέτουν ήδη περισσότερα από όσα μπορούν, σημαίνει πως ο δανεισμός κρατών και εταιρειών θα γίνεται συνεχώς δυσκολότερος και ακριβότερος – μέχρι εκείνο το σημείο που δεν θα μπορούν πια να ανταπεξέλθουν, με αποτέλεσμα να ακολουθήσουν μαζικές χρεοκοπίες, οι οποίες θα οδηγούσαν αυτόματα στην ανεξέλεγκτη διάλυση της Ευρωζώνης.

(γ)  Μετοχές, Εμπορεύματα, Πρώτες ύλες: Εάν τυχόν διαλυόταν η Ευρωζώνη, τα χρηματιστήρια θα κατέρρεαν, ενώ η κρίση θα διαρκούσε πολλά χρόνια. Γνωρίζοντας δε ότι, τα χρηματιστήρια προβλέπουν ή υποθέτουν το μέλλον, διαμορφώνοντας ανάλογα τις αξίες στο παρόν (ανάδραση), θα κατέρρεαν πολύ πριν από ένα τέτοιο ενδεχόμενο – επιταχύνοντας ή/και προκαλώντας το, στα πλαίσια μίας αυτοεκπληρούμενης προφητείας.

Οι επενδυτές λοιπόν θα αποσύρονταν μαζικά από όλα τα χρηματιστήρια του πλανήτη, κυρίως δε από αυτά του Ευρωπαϊκού νότου. Περαιτέρω, οι μετοχές θα μετατρέπονταν στα εθνικά νομίσματα της κάθε χώρας, με αποτέλεσμα να υποτιμηθούν ανάλογα με την υποτίμηση του νομίσματος. Όλοι όσοι λοιπόν θα διέθεταν μέχρι εκείνη τη στιγμή μετοχές σε ιταλικές εταιρείες, για παράδειγμα, θα πανικοβάλλονταν και θα τις πουλούσαν αμέσως, έτσι ώστε να αποφύγουν την προβλεπόμενη υποτίμηση – με πρώτες από όλες τις τραπεζικές μετοχές και κυρίως αυτές εκείνων των τραπεζών, οι οποίες δραστηριοποιούνταν στο νότο. 

Περαιτέρω, οι μετοχές των γερμανικών επιχειρήσεων δεν θα ήταν τόσο ασφαλείς, όσο νομίζουμε – αφού δεν θα υπήρχε πλέον κανένα «σίγουρο λιμάνι». Ολόκληρο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα θα κινδύνευε να καταρρεύσει, ενώ η ανάπτυξη θα σταματούσε ακαριαία – με πολύ οδυνηρά επακόλουθα για τις εξαγωγικές γερμανικές εταιρείες, οι οποίες πολύ δύσκολα θα μπορούσαν να επιβιώσουν (επί πλέον στο ισχυρό μάρκο, το οποίο θα εμπόδιζε παράλληλα τις εξαγωγές). Επίσης για τα εμπορεύματα (πετρέλαιο), για τις πρώτες ύλες (μέταλλα) κλπ. – αφού ακόμη και η παραμικρή ένδειξη περιορισμού του ρυθμού ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας, γκρεμίζει απότομα τις τιμές τους. 

(δ) Ακίνητα: Αν και συνήθως επιβαρύνονται με πολλούς φόρους (χαράτσια), όταν οι χώρες αντιμετωπίζουν προβλήματα επιβίωσης, τα ακίνητα (ιδιαίτερα τα οικόπεδα) αποτελούν την καλύτερη επένδυση σε εποχές κρίσης – γεγονός που σημαίνει ότι, η Ελλάδα ευρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση από άλλες χώρες, αφού οι τοποθετήσεις των Πολιτών της είναι κυρίως σε ακίνητα (σε αντίθεση με αυτές των Γερμανών, οι οποίες είναι σε μετρητά χρήματα).

Στην περίπτωση λοιπόν διάλυσης της Ευρωζώνης ή επιστροφής κάποιας χώρας στο εθνικό της νόμισμα, γεγονός που ενδεχομένως θα την οδηγούσε ακόμη και σε υπερπληθωρισμό, οι καταθέσεις και οι μετοχές θα έχαναν σε μεγάλο βαθμό την αξία τους – τα ακίνητα όμως όχι. Επί πλέον, θα μειωνόταν η αξία των ενυπόθηκων δανείων λόγω πληθωρισμού, με αποτέλεσμα να πληρώνονται πολύ πιο εύκολα από τους δανειολήπτες – ενώ τα επιτόκια θα διατηρούταν σχετικά χαμηλά, για να αποφευχθεί η ύφεση (ειδικά σε ισχυρές χώρες, όπως η Γερμανία). Μοναδικό πρόβλημα θα ήταν οι φόροι επί της αξίας και όχι επί των εσόδων τους – όπως δυστυχώς συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα. 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Έχουμε την άποψη πως από όλα τα παραπάνω έχει γίνει κατανοητό ότι, η πολιτική ηγεσία της Ευρωζώνης, καθώς επίσης η Γερμανία, παίζουν στην κυριολεξία με τη φωτιά – ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας, η οποία εκβιάζεται και ενδεχομένως θα κάνει τελικά το μεγάλο λάθος να επιλέξει ξανά μία κυβέρνηση, στα πλαίσια του προηγουμένου δικομματισμού. Ένας λαός όμως ο οποίος τρομοκρατείται και ψηφίζει με μίσος αυτούς που αντιπαθεί, σιχαίνεται και δεν μπορεί να τιμωρήσει, οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια σε αιματηρές εξεγέρσεις και σε επαναστάσεις άνευ προηγουμένου – ένα ενδεχόμενο που θα οδηγούσε πολύ σύντομα στη διάλυση της Ευρωζώνης, για την οποία οι αγορές ήδη προετοιμάζονται (επιταχύνοντας ή/και προκαλώντας το μοιραίο).

Με την Ελλάδα λοιπόν να κινδυνεύει να «εξελιχθεί» άδικα σε ένα «αποτυχημένο κράτος» (failed state – σε μία χώρα δηλαδή, η κυβέρνηση της οποίας αδυνατεί να εξασφαλίσει την ασφάλεια, την ευημερία και τη δικαιοσύνη σε όλους τους Πολίτες της) και με την ευθύνη να μην αποδίδεται σε κανέναν, τα αποτελέσματα για την Ευρώπη δεν θα είναι αμελητέα – γεγονός που οφείλει να προβληματίσει ακόμη και αυτά τα πολιτικά κόμματα, οι ηγέτες των οποίων οδηγούνται ερήμην τους στην εξουσία, με στόχο να καλυφθούν τα εγκλήματα των περισσότερων προκατόχων τους.

Κυρίως όμως οφείλει να προβληματίσει τη Γερμανία, την Ευρώπη, τη Δύση και ολόκληρο τον πλανήτη, για τον οποίο η σπίθα της Ελλάδας θα μπορούσε να προκαλέσει, αθέλητα της φυσικά, μία πυρηνική έκρηξη χωρίς κανένα προηγούμενο – καταστρέφοντας ένα τραπεζικό και πολιτικό σύστημα ηλικίας άνω των διακοσίων ετών, το οποίο οδήγησε αρκετούς λαούς στην πρόοδο και στην ευημερία.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ολοκληρώνοντας την ανάλυση μας, επειδή είναι αρκετοί αυτοί που αναρωτιούνται σχετικά με το ποιος είναι ο κύριος υπεύθυνος για τη σημερινή κρίση της χώρας μας, ενοχοποιώντας σε μεγάλο βαθμό τη «νοοτροπία» του λαού μας, θα ήταν ίσως σωστό να διακρίνουμε (τουλάχιστον) δύο χρονικές περιόδους:

(α) Έως το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης, την οποία αναμφίβολα προκάλεσαν οι Η.Π.Α. – πολύ πιθανόν σκόπιμα, με στόχο να εξάγουν σε όλο τον υπόλοιπο πλανήτη τα μεγάλα προβλήματα της (υπερβολικά νεοφιλελεύθερης, μετά το 1980) οικονομίας τους.

Για το χρονικό αυτό διάστημα, οι περισσότεροι θεωρούν ως κύριους υπεύθυνους τα δύο κόμματα εξουσίας, τα οποία δημιούργησαν και συντήρησαν έναν διεφθαρμένο (σε μεγάλο βαθμό) δημόσιο τομέα – μία διαδικασία και ένα «πρότυπο», το οποίο μιμήθηκε δυστυχώς μία μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, με αποτέλεσμα να συμβάλλει με τη σειρά της στη διόγκωση του προβλήματος (αποβιομηχανοποίηση, «ομηρεία» των επιχειρήσεων, διεφθαρμένο και ασαφές φορολογικό σύστημα, ελλειμματικό επιχειρηματικό πλαίσιο, αδυναμία προσέλκυσης επενδύσεων κλπ.).

Φυσικά δεν εξαιρούνται κάποιες συνδικαλιστικές οργανώσεις (ποτέ δεν γενικεύουμε), καθώς επίσης αρκετές επαγγελματικές και λοιπές συντεχνίες, οι οποίες ανέκαθεν εμπόδιζαν την "αναδιάρθρωση" της οικονομίας και τη λειτουργία ενός πραγματικού Κράτους Δικαίου.

Από την άλλη πλευρά, ένας από τους πλέον σημαντικούς εξωτερικούς παράγοντες, ο οποίος συνέβαλλε με τη σειρά του στην σημερινή κρίση της χώρας μας, ήταν η «μερκαντιλιστική» πολιτική, την οποία ακολούθησε η πλεονασματική Γερμανία μετά το 2000 – οδηγώντας στις ευρωπαϊκές ασυμμετρίες, από τις οποίες σήμερα απειλείται να διαλυθεί ολόκληρη η Ευρωζώνη.

(β) Μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης και ιδιαίτερα μετά την «προδοσία» της χώρας, στην οποία προσκλήθηκαν χωρίς κανέναν απολύτως λόγο οι σύνδικοι του διαβόλου – δηλαδή, οι μπράβοι των τοκογλύφων (ΔΝΤ).

Για το χρονικό αυτό διάστημα δεν είναι σε καμία περίπτωση υπεύθυνοι οι Έλληνες Πολίτες – οι οποίοι για τρία ολόκληρα χρόνια υπέφεραν και συνεχίζουν να υποφέρουν τα πάνδεινα, χωρίς καμία σχεδόν διαμαρτυρία. Η συμπεριφορά τους αυτή τεκμηρίωσε το ότι, γνώριζαν πολύ καλά τα τεράστια προβλήματα του συστήματος και συμφωνούσαν με την διόρθωση τους – παρά το μεγάλο κόστος για τους ίδιους.

Απόλυτα υπεύθυνοι για την περίοδο αυτή είναι πριν από όλους οι Έλληνες Πολιτικοί. Αμέσως μετά οι άπληστες αγορές (πολυεθνικές τράπεζες, κερδοσκόποι), η ευρωπαϊκή ηγεσία (πίσω από την οποία κρύβεται η πρωσική Γερμανία), καθώς επίσης το ΔΝΤ – πρόθεση του οποίου δεν ήταν ποτέ η «θεραπεία» της Ελλάδας, αλλά η είσπραξη των τοκογλυφικών χρεών της, καθώς επίσης η λεηλασία τόσο του δημοσίου, όσο και του ιδιωτικού πλούτου της.

* Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 03. Ιουνίου 2012, viliardos@kbanalysis.com. Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι συγγραφέας, οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχει εκδώσει πρόσφατα τρία βιβλία της σειράς «Η κρίση των κρίσεων».

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2613.aspx

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝΑΣ:

Υπάρχουν πάρα πολλές ενδείξεις σχετικά με το ότι, πλησιάζει το τέλος της Ευρωζώνης – ένα ενδεχόμενο που θα ισοδυναμούσε με μία πυρηνική χρηματοπιστωτική έκρηξη, με καταστροφικές, παγκόσμιες συνέπειες – Μέρος Ι

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

"Μετά το τέλος ενός μεγάλου σεισμού, προσπαθούμε συνήθως να διαπιστώσουμε, εάν ήταν ο κύριος – έτσι ώστε να προετοιμαστούμε για έναν επόμενο, μεγαλύτερο ή όχι. Το βασικό κριτήριο μας, όσον αφορά το συγκεκριμένο φυσικό φαινόμενο, είναι το μέγεθος των μετασεισμικών δονήσεων, οι οποίες ακολουθούν. Εάν αυτές είναι μικρότερης ισχύος, τότε θεωρούμε ότι, αυτό που βιώσαμε ήταν ο κύριος σεισμός – οπότε ησυχάζουμε και παύουμε να ασχολούμαστε.

Η μακροοικονομία μοιάζει σε κάποιο βαθμό με τα φυσικά φαινόμενα – αφού πολλές φορές «υποτάσσεται» σε ανάλογους κανόνες. Στα πλαίσια αυτά, όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με μία σοβαρή οικονομική κρίση, η οποία ουσιαστικά είναι το αντίστοιχο ενός σεισμού, προσπαθούμε να ανακαλύψουμε εάν είναι η κύρια – έτσι ώστε να προετοιμαστούμε κατάλληλα για την επόμενη, να καταπολεμήσουμε έγκαιρα τις αιτίες της, αποφεύγοντας μία καταστροφική μεγαλύτερη και να μην αναλώσουμε τις δυνάμεις μας στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.

Δυστυχώς, όπως φαίνεται, έχουν γίνει πολλά και μεγάλα σφάλματα παγκοσμίως, μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007 – τα μεγαλύτερα δε είναι το ότι, καταπολεμούμε έκτοτε τα συμπτώματα, τη λάθος κρίση και με εσφαλμένα, «ανεπαρκή» μέτρα. Εκτός αυτού, το συνεχώς αυξανόμενο μέγεθος των μετασεισμικών δονήσεων τεκμηριώνει αφενός μεν ότι δεν ήταν ο κύριος σεισμός, αφετέρου πως δεν έχουν βρεθεί ακόμη τα πραγματικά αίτια του «φαινομένου» – ένα καθόλου ευχάριστο συμπέρασμα για το μέλλον μας".

Ανάλυση

Τόσο οι Η.Π.Α., όσο και η Ευρωζώνη, ανάγκασαν τις τράπεζες, τις οποίες διέσωσαν το 2008 από την κρίση των ενυπόθηκων δανείων χαμηλής εξασφάλισης (subrimes), να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες κρατικών ομολόγων – η «ποιότητα» των οποίων όμως δεν ήταν ασφαλώς η καλύτερη, όπως φαίνεται σήμερα. Το γεγονός αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να πλημμυρίσουν οι ισολογισμοί των τραπεζών με επικίνδυνα κρατικά ομόλογα, τα οποία χάνουν συνεχώς σε αξία – οπότε τα κράτη ήταν υποχρεωμένα να βοηθήσουν ξανά τις τράπεζες, για να αποφευχθεί η χρεοκοπία τους.

Με τον τρόπο αυτό ξεκίνησε μία αλυσιδωτή αντίδραση, ένας φαύλος κύκλος καλύτερα (τα κράτη διασώζουν τις τράπεζες, οι τράπεζες τα κράτη και τανάπαλιν), ο οποίος αυξάνει συνεχώς το μέγεθος του προβλήματος – στο οποίο υποχρεώθηκαν να συμμετέχουν και οι κεντρικές τράπεζες (στη συνέχεια τα ταμεία χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, το νέο ESM κοκ.), χωρίς καμία ενέργεια ασφαλούς αντιμετώπισης του.

Ειδικότερα, μόνο οι αμερικανικές τράπεζες έχουν αγοράσει (από το 2008 και μετά) ομόλογα του δημοσίου των Η.Π.Α. (treasuries), αξίας 700 δις $ – γεγονός που επεξηγεί τα χαμηλά επιτόκια δανεισμού της υπερδύναμης (αυξημένη ζήτηση). Οι ιταλικές τράπεζες έχουν αγοράσει ομόλογα του ιταλικού δημοσίου αξίας 86 δις €, μέσα σε πέντε μόλις μήνες (από το Νοέμβριο του 2011 έως το Μάρτιο του 2012) – ενώ οι ισπανικές περί τα 90 δις € και οι βρετανικές 100 δις £. Συνολικά δε, οι ευρωπαϊκές τράπεζες κατέχουν ομόλογα της Ισπανίας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ιταλίας ύψους 1,2 τρις $, όπως προκύπτει από τις καταστάσεις της τράπεζας διεθνών διακανονισμών (BIS).       

Το πρόβλημα εδώ επικεντρώνεται κυρίως στο ότι, τα κράτη έχουν επιτρέψει στις τράπεζες να μην εμφανίζουν τους ισολογισμούς τους τα επικίνδυνα αυτά ομόλογα – με τις ρυθμιστικές Αρχές να μην απαιτούν πλέον την αυστηρή τήρηση των κανόνων, ενθαρρύνοντας τις τράπεζες να αγοράζουν. Το γεγονός αυτό έχει μετατρέψει όλες σχεδόν τις τράπεζες σε εκρηκτικές ωρολογιακές βόμβες, οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν ένα γιγαντιαίο κραχ στην παγκόσμια οικονομία – αφού, όταν εμφανισθούν τα «άχρηστα» ομόλογα στους ισολογισμούς τους, θα εξαφανιστούν τα ίδια κεφάλαια τους, οπότε θα αντιμετωπίσουν τεράστια προβλήματα επιβίωσης.

Η διαδικασία αυτή τεκμηριώνει τους λόγους, για τους οποίους οι πολιτικοί, κυρίως στην Ευρώπη, πιέζουν σχεδόν ομόφωνα να χρησιμοποιηθεί το νέο «εργαλείο» χρηματοπιστωτικής σταθερότητας (ESM) για τη διάσωση των τραπεζών – αν και δημιουργήθηκε για τη διάσωση των κρατών. Στην προκειμένη περίπτωση πάντως οι τράπεζες, οι οποίες έχουν υποχρεωθεί να αγοράσουν ομόλογα, δεν είναι μόνο θύτες, αλλά και θύματα της αδιάντροπης «πολιτικής δημιουργίας χρεών» των κυβερνήσεων – κάτι που στις Η.Π.Α. έχει παράδοση πολλών ετών.

Περαιτέρω η πολιτική λιτότητας, στην οποία υποχρεώθηκαν όλες οι χώρες της Ευρωζώνης από τη Γερμανία σχεδόν ακαριαία, χωρίς καμία «περίοδο χάριτος» δηλαδή, δημιούργησε μία ακόμη εστία μόλυνσης στους ισολογισμούς των τραπεζών – ειδικά σε αυτές των χωρών του ευρωπαϊκού νότου και ιδίως σε όσες «λυμαίνεται» το ΔΝΤ.

Η ύφεση που προκάλεσε και τα δυσμενή επακόλουθα της, όπως η ανεργία, το κλείσιμο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων κλπ., αυξάνουν συνεχώς τα μη εξυπηρετούμενα (κόκκινα) δάνεια – τα οποία επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τους ισολογισμούς των τραπεζών, μειώνοντας τα ίδια κεφάλαια τους. Εάν σε όλα αυτά προστεθούν οι εκροές καταθέσεων, οι οποίες είτε συμπληρώνουν τα ελλιπή εισοδήματα των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, είτε κατευθύνονται σε ασφαλέστερους προορισμούς, η εικόνα των τραπεζών γίνεται πολύ χειρότερη, από αυτήν που θα μπορούσαμε ποτέ να διανοηθούμε.      

Παράλληλα φυσικά διεξάγονται πολλές άλλες εμφύλιες διαμάχες μεταξύ των κρατών – με αντικείμενο τις θυγατρικές των τραπεζών. Για παράδειγμα, μεταξύ της Ιταλίας και της Γερμανίας, όσον αφορά τη θυγατρική της Unicredit στο Μόναχο – η οποία διαθέτει 170 δις € καταθέσεις (εξαγόρασε γερμανική τράπεζα), 940 υποκαταστήματα και περί τους 19.000 υπαλλήλους. 

Μέχρι τα τέλη του 2011, η ιταλική τράπεζα έλαβε από τη γερμανική θυγατρική της συνολικά 11,3 δις € – από τις καταθέσεις ουσιαστικά Γερμανών. Η ρυθμιστική υπηρεσία της Γερμανίας (BaFin), όταν ανακάλυψε το γεγονός αυτό, θορυβήθηκε σε μεγάλο βαθμό – επειδή κατάλαβε ότι, με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν όλες οι τράπεζες εκείνων των χωρών, οι οποίες αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας, να απορροφήσουν χρήματα από το σχετικά υγιές τραπεζικό σύστημα της Γερμανίας.

Έτσι η υπηρεσία απευθύνθηκε στη μητρική Unicredit στο Μιλάνο, ζητώντας της να σταματήσει την «απομύζηση» της γερμανικής θυγατρικής της – με αποτέλεσμα η κεντρική τράπεζα της Ιταλίας να θεωρήσει προσβλητική την ανάμιξη της Γερμανίας στα εσωτερικά των τραπεζών της και να αρχίσει να ελέγχει τη θυγατρική της Deutsche Bank στο Μιλάνο.

Ολοκληρώνοντας, εάν δεν ανοίξει αργά-αργά και ελεγχόμενα το «καπάκι της κατσαρόλας με το νερό που βράζει» διεθνώς (διαγραφή μέρους των δημοσίων και ιδιωτικών χρεών, «εκτόνωση» των τραπεζικών ισολογισμών κλπ.), η έκρηξη που θα ακολουθήσει, ειδικά όσον αφορά το χρηματοπιστωτικό σύστημα, θα είναι κάτι παραπάνω από καταστροφική.  

Η ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΕΣΤΙΑ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ

Το πρόβλημα των τραπεζών, η πραγματική δηλαδή αιτία της κρίση της Δύσης (κρύβεται σκόπιμα πίσω από την Ελληνική κρίση χρέους), φαίνεται σήμερα πολύ πιο καθαρά στην Ισπανία – η οποία είτε θα οδηγηθεί άμεσα κάτω από την «ασπίδα προστασίας» της Ευρωζώνης, είτε θα υιοθετήσει το εθνικό της νόμισμα. Η επαναφορά της πεσέτας θεωρείται ως ένα πολύ πιθανό ενδεχόμενο, επειδή η χώρα αφενός μεν είναι υπερήφανη, αφετέρου δε διαθέτει μία σχετικά σημαντική βιομηχανική υποδομή – ενώ η ισοτιμία του ευρώ είναι σχεδόν απαγορευτική για τις εξαγωγές της (κυρίως στη Λατινική Αμερική).  

Εκτός αυτού, η ασπίδα του ευρώ είναι μάλλον μικρή για το μέγεθός της Ισπανίας, ενώ η κυβέρνηση της δεν θέλει να καταλήξει στα νύχια του ΔΝΤ – θεωρώντας, πολύ σωστά, εντελώς αποτυχημένες τις «συνταγές» του στην Ελλάδα, στην Πορτογαλία και στην Ιρλανδία.  

Παρά το ότι λοιπόν η Ευρωζώνη επιμένει στη συνήθη «στρατηγική των ψεμάτων» (άρνηση των συζητήσεων με το ΔΝΤ κλπ.), η Ισπανία είναι αδύνατον να διαχειριστεί την τεράστια κρίση του τραπεζικού της συστήματος, με δικά της μέσα. Πόσο μάλλον όταν εντός του 2012 οι πληρωμές αποκλειστικά και μόνο των τόκων για το δημόσιο χρέος της, υπολογίζονται στο αστρονομικό ποσόν των 30 δις € – με τις ανάγκες ανακεφαλαίωσης των τραπεζών της να ξεπερνούν, αρκετά ίσως, τα 200 δις €.

Παράλληλα φυσικά υπάρχουν εξαιρετικά μεγάλες ανάγκες χρηματοδότησης των υπερχρεωμένων δήμων της, καθώς επίσης των ελλειμμάτων του τακτικού προϋπολογισμού της – τα οποία συνεχίζουν να αυξάνονται με μεγάλο ρυθμό (ανάλυση του τεράστιου ιδιωτικού χρέους της Ισπανίας, στο άρθρο μας "Ελλάδα, ενώπιοι ενωπίω").

Με τα επιτόκια δανεισμού της Ισπανίας να έχουν φθάσει στο 7%, με τα CDS να αυξάνονται συνεχώς και με τις εκροές των καταθέσεων των Πολιτών της να εντείνονται καθημερινά (Πίνακας Ι), οι αποφάσεις της ισπανικής κυβέρνησης δεν μπορούν να καθυστερήσουν για πολύ χρόνο ακόμη.

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Εκροές τραπεζικών καταθέσεων σε δις €

Πηγή: Κεντρική τράπεζα της Ισπανίας / El Pais. Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

Όπως φαίνεται από τον Πίνακα Ι, οι εκροές τους τρεις πρώτους μήνες ξεπέρασαν τις αντίστοιχες για ολόκληρο το 2011. Αυτό σημαίνει ότι, οι Πολίτες της χώρας γνωρίζουν πως φτάνει σύντομα το τέλος – κάτι που πιθανότατα δεν πρόκειται να αντέξει η υπόλοιπη Ευρωζώνη.   

ΟΙ ΛΟΙΠΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩ-ΔΙΑΛΥΣΗΣ

Είναι προφανές ότι η κρίση των τραπεζών, η οποία έχει κάνει «μετάσταση» στην ΕΚΤ (θεωρείται ως η πιο επικίνδυνη τράπεζα του κόσμου, η μεγαλύτερη ίσως bad bank του πλανήτη), δεν πρόκειται να επιλυθεί εύκολα – επίσης το ότι, η κρίση της Ισπανίας θα μολύνει πολύ σύντομα την Ιταλία και τη Γαλλία, οι οποίες αφενός μεν είναι εκτεθειμένες με δάνεια στην Ισπανία, αφετέρου ευρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με τα δικά τους πολύ μεγάλα εσωτερικά προβλήματα. Σε τελική ανάλυση βέβαια, αυτός που πληρώνει τελικά στην Ευρωζώνη, έτσι όπως είναι κατασκευασμένη, είναι αυτός που διαθέτει τα περισσότερα χρήματα – γεγονός που μάλλον τεκμηριώθηκε από την πρόσφατη εικόνα κατάρρευσης του γερμανικού χρηματιστηρίου, χωρίς καμία εμφανή αιτία.

Εκτός από τα παραπάνω όμως, υπάρχουν πολλές άλλες ενδείξεις, οι οποίες ενισχύουν την άποψη ότι, αργά αλλά σταθερά, εκτός απροόπτου, πλησιάζει το τέλος της Ευρωζώνης και του Ευρώ – ένα ενδεχόμενο το οποίο θα ισοδυναμούσε με μία «πυρηνική χρηματοπιστωτική έκρηξη», με απίστευτα καταστροφικές, παγκόσμιες συνέπειες. Ειδικότερα οι εξής:    

(α) Τα επιτόκια των γερμανικών ομολόγων: Όπως γνωρίζουμε, το επιτόκιο του δεκαετούς ομολόγου της Γερμανίας έχει μειωθεί στο 1,5% περίπου, ενώ το επιτόκιο του διετούς είναι πλέον αρνητικό. Με δεδομένο λοιπόν το ότι, οι αγορές δεν επενδύουν ποτέ χρήματα χωρίς κέρδος, συμπεραίνει κανείς αμέσως πως κάτι άλλο κρύβεται πίσω από αυτήν την, φαινομενικά μη ορθολογική, συμπεριφορά τους.

Χωρίς να επεκταθούμε σε περισσότερες λεπτομέρειες, εμείς τουλάχιστον υποθέτουμε ότι, οι αγορές προβλέπουν είτε τη διάλυση της Ευρωζώνης, είτε την αποχώρηση της Γερμανίας από το κοινό νόμισμα – γεγονότα που θα είχαν σαν αποτέλεσμα την υιοθέτηση του μάρκου και την ανατίμηση του κατά περίπου 40%, σε σχέση με το ευρώ ή με τα εθνικά νομίσματα των υπολοίπων χωρών-μελών. Επομένως, μία ανάλογη απόδοση των ομολόγων του γερμανικού δημοσίου – ένα συναλλαγματικό υπερκέρδος της τάξης του 40% για τις αγορές, κάτι για το οποίο θα μπορούσαν ακόμη και να δολοφονήσουν όλους όσους τυχόν θα εμπόδιζαν την πραγματοποίηση του.  

(β) Οι μετοχές της βρετανικής De La Rue: Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εταιρεία εκτύπωσης χαρτονομισμάτων παγκοσμίως, οι μετοχές της οποίας αυξήθηκαν κατά 36% εντός των προηγουμένων εννέα μηνών – παρά το ότι ο τζίρος της μειώθηκε κατά 17%, ενώ τα κέρδη της παρουσίασαν πτώση της τάξης του 63%. Σε κάθε περίπτωση, όταν ο εκπρόσωπος της ρωτήθηκε σχετικά με το εάν εκτυπώνει ελληνικές δραχμές, δεν δέχθηκε να σχολιάσει το παραμικρό – μία ανάλογη συμπεριφορά με αυτήν της γερμανικής κεντρικής τράπεζας, η οποία δεν θέλησε να σχολιάσει την πιθανότητα εκτύπωσης μάρκων.

(γ) Η ραγδαία πτώση της ισοτιμίας του Ευρώ: Παρά το ότι η αμερικανική οικονομία αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα (άρθρο μας), ενώ η Fed αυξάνει συνεχώς την ποσότητα χρήματος, διατηρώντας μηδενικό το βασικό επιτόκιο, το δολάριο κερδίζει διαρκώς απέναντι στο ευρώ – φτάνοντας ακόμη και κάτω από το 1,24. Αυτό σημαίνει ότι, οι αγορές προβλέπουν την κατάρρευση του κοινού νομίσματος – οπότε προσπαθούν αφενός μεν να εξασφαλίσουν τα χρήματα τους, αποσύροντας τις καταθέσεις τους από το ευρώ και αγοράζοντας δολάρια, αφετέρου δε να κερδίσουν, στοιχηματίζοντας όλο και περισσότερα χρήματα εναντίον του ευρώ (πιθανολογούμε ότι θα ακολουθήσει η δυσανάλογη αύξηση της τιμής του χρυσού, απέναντι στο ευρώ, επειδή το δολάριο δεν είναι ασφαλές, όπως αναλύσαμε).

(δ) Τα επιτόκια των ομολόγων του νότου: Τα ισπανικά και ιταλικά επιτόκια δανεισμού πλησιάζουν επικίνδυνα το απαγορευτικό όριο του 7%, παρά το ότι οι αγορές γνωρίζουν το πρόβλημα που θα δημιουργηθεί – όσον αφορά την εξυπηρέτηση των παλαιών δανείων των παραπάνω χωρών. Επομένως, ο φόβος επικρατεί της απληστίας – γεγονός που σημαίνει ότι επιλέγουν την ασφάλεια από το κέρδος και προσπαθούν να προστατευθούν απέναντι σε μία ευρωπαϊκή κατάρρευση. Η διαφορά μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιτοκίων δε δηλώνει ουσιαστικά το χρονικό σημείο (δύο έτη), στο οποίο τοποθετούν οι αγορές την ενδεχόμενη διάλυση.  

(ε)  Οι αυξανόμενες εκροές των τραπεζικών καταθέσεων: Οι επιδρομές εναντίον των τραπεζών (bank runs) εμφανίζονται σε όλο και πιο πολλές χώρες της Ευρωζώνης – στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στο Βέλγιο, στη Γαλλία, στην Πορτογαλία, στην Κύπρο κοκ. Το γεγονός αυτό αφενός μεν λειτουργεί δυστυχώς ως μία αυτοεκπληρούμενη προφητεία, αφετέρου δε είναι ένα προάγγελος της κατάρρευσης του κοινού νομίσματος.   

Θα μπορούσαμε να αναλύσουμε αρκετές άλλες ενδείξεις, όπως για παράδειγμα, τη συνεχή πτώση των χρηματιστηρίων, την μείωση των τιμών των εμπορευμάτων (πετρέλαιο κλπ.), την ξαφνική αναζωπύρωση της τιμής του χρυσού, τη σταθερή άρνηση της Γερμανίας στην έκδοση ευρωομολόγων, τις προετοιμασίες πολλών επιχειρήσεων και οργανισμών για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, την αδυναμία πολιτικής ένωσης της Ευρωζώνης λόγω «εθνολογικών» διαφορών και πολλά άλλα. Εν τούτοις θεωρούμε ότι, τα παραπάνω είναι αρκετά για να μας δώσουν μία εικόνα, σε σχέση με τις πιθανότητες διάλυσης της Ευρωζώνης.

* Βασίλης Βιλιάρδος (copyright), Αθήνα, 03. Ιουνίου 2012, viliardos@kbanalysis.com. Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι συγγραφέας, οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχει εκδώσει πρόσφατα τρία βιβλία της σειράς «Η κρίση των κρίσεων».

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2613.aspx

Συνέχεια στο Μέρος ΙΙ 

Η τυχοδιωκτική εξίσωση «ευρώ ίσον Μνημόνιο»

Tου Σταύρου Λυγερού

Η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων επιθυμεί και την παραμονή στην Ευρωζώνη και τον απεγκλωβισμό από το Μνημόνιο. Μετά το αποτέλεσμα της 6ης Μαΐου, όμως, η τρόικα δηλώνει ότι η μη εφαρμογή του Μνημονίου θα προκαλέσει παύση της χρηματοδότησης και έξοδο από την Ευρωζώνη.

Μία προκαταρκτική παρατήρηση: Το ευρώ δεν είναι θρησκεία. Το θέλουμε ως θεσμό ευημερίας που προωθεί την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Οφείλουμε να το προσεγγίζουμε ορθολογικά και όχι σαν εικόνισμα. Αναμφίβολα, η επιστροφή στη δραχμή θα είχε -τουλάχιστον για ένα χρονικό διάστημα- βαρύτατες επιπτώσεις. Από την άλλη, όμως, κανείς δεν θα ήθελε την παραμονή στο ευρώ εάν επέβαλαν ως αντίτιμο την εξαθλίωση. Τότε, ο ορθολογισμός υπαγορεύει να επιλέξουμε τη λιγότερο καταστροφική οδό.

Οι εγχώριοι και οι ξένοι που ταυτίζουν το Μνημόνιο με την παραμονή στην Ευρωζώνη λειτουργούν τυχοδιωκτικά: Πρώτον, εκμεταλλεύονται – σπαταλούν τον ευρωπαϊσμό των Ελλήνων για να προωθήσουν ιδεοληψίες και εκλογικές σκοπιμότητες. Δεύτερον, στρώνουν τον δρόμο για την έξοδο από την Ευρωζώνη. Το Μνημόνιο εκτός από κοινωνικά επώδυνο είναι και οικονομικά βλαβερό. Η εφαρμογή του πιθανότατα θα οδηγήσει τη χώρα σε κατάρρευση, η οποία αναπόφευκτα θα δημιουργήσει ανεξέλεγκτες δυναμικές.

Η Ευρωζώνη έχει δίκιο να απαιτεί δημοσιονομική εξυγίανση. Δεν έχει δίκιο, όμως, να εμμένει δογματικά σε μία συνταγή η οποία, αποδεδειγμένα πια, αντί να γιατρεύει σκοτώνει τον ασθενή. Η τρόικα ισχυρίζεται ότι η αποτυχία οφείλεται όχι στη συνταγή της, αλλά στη λάθος εφαρμογή. Η αποτυχία αυτής της πολιτικής σε Πορτογαλία και Ισπανία, όμως, αποδεικνύει ότι ο ισχυρισμός είναι διάτρητος. Γι' αυτό και η τρόικα όχι μόνο δεν έχει καταγγείλει αυτούς που δεν εφάρμοσαν σωστά το Μνημόνιο, αλλά και, αντιθέτως, εν όψει εκλογών, παρεμβαίνει ωμά υπέρ τους. Προφανώς, βολεύεται με τα εύκολα «ναι» τους και απεχθάνεται όσους αμφισβητούν τις ιδεοληψίες της.

Για να αποτραπεί η διαφαινόμενη κατάρρευση, η Ελλάδα πρέπει να απεγκλωβισθεί από το Μνημόνιο και να διαπραγματευθεί με την Ευρωζώνη όχι απλώς τη χαλάρωση της θηλιάς, αλλά ένα εναλλακτικό πρόγραμμα ανάταξης. Πιθανότατα η τρόικα θα αρνηθεί, απειλώντας με παύση της χρηματοδότησης. Το διαπραγματευτικό όπλο της Ελλάδας είναι ότι συνιστά συστημικό κίνδυνο. Η έξοδός της όχι μόνο θα είχε τεράστιο οικονομικό κόστος, αλλά και θα προκαλούσε καταστροφικό ντόμινο.

Προϋπόθεση για να χρησιμοποιηθεί δημιουργικά και όχι τυχοδιωκτικά αυτό το όπλο, αλλά και για να αξιοποιηθούν τα ρήγματα που έχει υποστεί η νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία στην Ευρωζώνη, είναι η Ελλάδα να επεξεργασθεί ένα αξιόπιστο ρεαλιστικό εθνικό σχέδιο που θα δίνει στοχευμένα λύσεις με ιθαγένεια. Ενα σχέδιο που να συνδυάζει την ανασυγκρότηση των θεσμών, τη ριζική δημοσιονομική εξυγίανση και την εκμετάλλευση των λιμναζουσών αναπτυξιακών δυνατοτήτων.

Δυστυχώς, οι άρχουσες ελίτ συμπεριφέρονται τριτοκοσμικά. Αντί να αγωνισθούν για τη σωτηρία της κοινωνίας και του εαυτού τους, έχουν αταβιστικά καταφύγει στην ποδιά των ξένων κηδεμόνων, τους οποίους και χρησιμοποιούν για εκκαθάριση εσωτερικών λογαριασμών. Ετσι, βουλιάζουν στο αδιέξοδο και πολλαπλασιάζουν τις πιθανότητες μιας τυφλής κοινωνικής έκρηξης. Μωραίνει Κύριος ον βούλεται απολέσαι.

Εκκλησίας Γενέθλια

Του Αρχιμ. Χρυσόστομου Χρυσόπουλου*

Ο φόβος  νικήθηκε, η ελπίδα  επέστρεψε, το  θαύμα έγινε. Πεντηκοστή! Η υπόσχεσή Του έγινε πράξη, οι τρομαγμένοι μαθητές Του βρίσκουν θάρρος και φλεγόμενοι από το θερμουργό Άγιο Πνεύμα ξεχύνονται, όχι απλά έξω και μόνο από το σπίτι της αναμονής, αλλά στον ωκεανό της ιστορίας και εκείνη πλέον γαληνεύει με το κήρυγμα τους από τις θαλασσοταραχές των ψευδοδιδασκαλιών και ανθρώπινων θεωριών. Μερικοί απόρησαν, άλλοι περιγέλασαν, πολλοί πίστεψαν. Παντού και πάντα θα υπάρχουν οι αντιδράσεις, οι ενδοιασμοί, οι αντιρρήσεις.

Δεν είναι απλό ή τυχαίο γεγονός. Αν η Σταύρωση και η Ανάσταση του Χριστού είναι κορυφαία γεγονότα για την πίστη μας, η Πεντηκοστή πλέον, είναι η ευκαιρία να συναντηθούμε μαζί Του, μέσα  στην Εκκλησία Του, που Εκείνος ίδρυσε και το Άγιο Πνεύμα συντηρεί στους αιώνες των αιώνων. Και όταν υπάρχει κρίση στα πρόσωπα, Εκείνη παραμένει  απαθής από ανθρώπινες καταστάσεις και ιδιοτροπίες. Το Άγιο Πνεύμα πάντα διορθώνει τα ανθρώπινα λάθη, αναπληρώνει τα  ελλείποντα και θεραπεύει τα ασθενή.

Η έλευση του Παναγίου Πνεύματος μετέβαλε τους μαθητές. Από αγράμματους και κρυμμένους από φόβο ψαράδες, σε σοφούς και διαπρύσιους  κήρυκες της Θειας αλήθειας. Απίστευτη αλλαγή με αποδέκτη όλη την ανθρωπότητα. Το σχέδιο της μεταμόρφωσης  που είχε ο Θεός  πραγματώνεται και δημιουργεί πια τις συνθήκες για την δική μας κατοπινή μεταμόρφωση, μεταστροφή  και μετοίκηση, από τον χώρο της αμαρτίας  στον χώρο της  αγιότητας.

Στους Απόστολους είχε ημερομηνία  και τόπο άφιξης. Πενήντα ημέρες  μετά την Ανάστασή Του, εκεί, στην Ιερουσαλήμ. Στους χριστιανούς έχει την ώρα της Βαπτίσεώς τους. Το μυστήριο του Χρίσματος, ως ένα από τα υποχρεωτικά και μη επαναλαμβανόμενα μυστήρια, είναι  η δωρεά του Αγίου Πνεύματος, με το Άγιο Μύρο ως ορατό στοιχείο των χαρισμάτων Του. Η ενεργοποίηση τους, πλέον, στην ζωή του νεοφώτιστου, είναι θέμα προσωπικών επιλογών και αποτέλεσμα ελεύθερης αποδοχής, γιατί τότε έχει και αξία. Σίγουρα είναι αντικείμενο προσωπικού αγώνα να αντιληφθούμε την δωρεά του Αγίου Πνεύματος  στο διάβα των ετών της ζωής μας, και το κυριότερο, να τα αξιοποιήσουμε ως συνειδητοί χριστιανοί.

Από τον καρπό γνωρίζουμε  το δέντρο. Εμείς το ξέρουμε το «δέντρο» (το Άγιο Πνεύμα), οπότε, ας δούμε και τον καρπό του. Είναι η αγάπη, η χαρά, η ειρήνη, η μακροθυμία ως ανοχή, η αγαθή διάθεση ως καλοσύνη, η πίστη ως αξιοπιστία, η πραότητα, η εγκράτεια. Όλοι κρίκοι της  αυτής αλυσίδας. Η απώλεια, η καταστροφή κάποιου κρίκου σημαίνει  σπάσιμο της αλυσίδας, που γίνεται άχρηστη για εμάς. Ταυτόχρονα, δεν νοείται απομόνωση ή υπερτόνωση κάποιων από τους κρίκους, γιατί έτσι δημιουργείται δυσαρμονία στην ζωή μας. Η επιλογή κάποιων, η απόρριψη άλλων, η άγνοια μερικών δημιουργεί σύγχυση  εσωτερική και δηλώνει υστεροβουλία  και συμφέρον. Αξιοποιούμε  όλα  τα χαρίσματα, σε όλες τις εκφάνσεις  της  ζωής μας. Συνειδητά δεν επιλέγουμε, δεν καταργούμε, δεν διαστρέφουμε ό,τι μας εξυπηρετεί. Αν το κάνουμε, και εμμένουμε μάλιστα,  βιάζουμε  τη ίδια μας την ζωή.

Αντίθετα, όταν όλα τα κάνουμε όρο ζωής, τότε γίνονται  άριστος οδηγός  συμβίωσης, επιβίωσης και διαβατήριο αποδημίας. Είναι χριστοδίδακτα τα χαρίσματα, αφού, πρώτα ο Κύριος τα εφάρμοσε στην ζωή Του, και η κλήση σ' όσους φέρουμε τα' όνομά Του, ως βαπτισμένα μέλη της Εκκλησίας Του, είναι σαφέστατη.

Επανάληψη της Πεντηκοστής είναι το Άγιο Χρίσμα που τελείται ταυτόχρονα με την Βάπτισή μας. Όταν εκείνη δεν την δούμε ως κοινωνικό γεγονός, αλλά στην πνευματική της διάσταση, θα χαιρόμαστε όντως για το νέο μέλος της Εκκλησίας. Εφόσον, όμως, μεταβάλαμε τα μυστήρια σε κοσμικές εκδηλώσεις, τότε δεν έχουμε αντίληψη των όσων γίνονται σ' αυτά, περνούν απαρατήρητα, δηλώνοντας έλλειψη κατήχησης ή και απροθυμία για να τη δεχθούμε.

Αν είχαμε σαν κοινωνία και σαν Εκκλησία τον καρπό του Αγίου Πνεύματος ως  ενέργεια, τότε η Πεντηκοστή δεν θα ήταν μια γιορτή μεγάλη μέσα στις άλλες, αλλά όριο για αλλαγή πορείας, θα είμαστε καλύτεροι, θα είμαστε  στον ορθό δρόμο προς την Βασιλεία Του.

Η πολυγλωσσία που παρατηρήθηκε μετά την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος, σαν πύρινες γλώσσες, δηλώνει και την εγκαθίδρυση της Εκκλησίας που εορτάζει από τότε την γενέθλια ημέρα Της, με την ορατή, εγκόσμια μορφή της. Δεν θα ήταν Εκκλησία ενός τόπου, αλλά το Ευαγγέλιο που θα απλωνόταν σε κάθε γωνία του πλανήτη, με πρώτους εξαγγελίες τους Αγίους Αποστόλους και τους συνεχιστές του έργου τους. Όλοι θα έδιναν και δίνουν έως εσχάτων τη μαρτυρία, μέχρι πολλές φόρες και μαρτυρίου, για τον Εσταυρωμένο και Αναστημένο Θεό της αγάπης  και της καταλλαγής. Η Εκκλησία Του γίνεται οικουμενική, μιλά πρώτα στις καρδιές με την παγκόσμια γλώσσα της πίστης, και ύστερα, ερμηνεύει την εξ αποκαλύψεως διδασκαλία της στην ιδιαίτερη  γλώσσα κάθε λαού.

Η απάντηση στην πρόσκληση της γιορτής ανήκει σ' εμάς. Έχουμε βαπτιστεί στο όνομα της Αγίας Τριάδας, δεχθήκαμε την θεία δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Η ζωή είναι δική μας, που αν γίνει και αγιοπνευματική, θα έχουμε κερδίσει την προσδοκώμενη  ζεστή καρδιά που θερμαίνεται από την ζέση των πύρινων φλογών της Πεντηκοστής. Τότε εκείνη, δεν θα είναι ανάμνηση ενός γεγονότος, απλά, του τότε και για εκείνους τους Αποστόλους, αλλά μια πράξη που αφορά τον καθένα μας, για μια ζωή  παντοτινή.

* … για το AMEN.GR

ΠΗΓΗ: Ημ. Δημοσίευσης: Jun 1, 2012, http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=9512

Η κοινωνία έχει ανάγκη για αναστύλωση του ηθικού της

ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Της Αναστασίας Ανδρεαδάκη

Αγαπητοί φίλοι,

Η επόμενη μέρα μετά τις εκλογές της 6/5 μας βρίσκει όλους περίσκεπτους και προβληματισμένους, όχι μόνο για την αποτυχία των Οικολόγων Πράσινων να υπερβούν το κρίσιμο 3%, αλλά και για τα μείζονα πολιτικά αποτελέσματα που προέκυψαν από τις κάλπες και που αναμφισβήτητα είναι αφ' ενός η ηχηρή καταδίκη της απάνθρωπης και αδιέξοδης πολιτικής των μνημονίων και αφ' ετέρου, δυστυχώς, το «ολίσθημα» πολλών συμπολιτών μας στην παγίδα του νεοναζιστικού, παρακρατικού και παραστρατιωτικού μορφώματος της «Χρυσής Αυγής».

Ενόψει αυτών των γεγονότων, αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω προς εσάς, τους συντρόφους και συναγωνιστές, που δώσαμε μαζί την πρόσφατη εκλογική μάχη, τις σκέψεις και τις προτάσεις μου για τα επόμενα βήματα που απαιτούνται και παράλληλα να δημοσιοποιήσω τις σκέψεις αυτές και να τις θέσω στην κρίση της κοινωνίας των πολιτών και πρωτίστως των 4.000 συμπολιτών μου που μου έδωσαν τη ψήφο τους.

Επειδή λοιπόν οι άνθρωποι αυτοί, είναι άνθρωποι της γειτονιάς με τους οποίους επί δεκαετίες συναντιόμαστε σε ωραίους μικρούς και μεγάλους αγώνες, αλλά και μοιραζόμαστε τις αγωνίες και τα προβλήματα μιας ολοένα και πιο δύσκολης καθημερινότητας, επειδή είναι δηλαδή άνθρωποι με σάρκα και οστά με τους οποίους συνδέομαι ουσιαστικά και δεν είναι τυχαίοι τηλεθεατές που με ψήφισαν ως άλλη μία «ομιλούσα κεφαλή» των καναλιών, γι' αυτό αισθάνομαι ότι οφείλω να πω τα παρακάτω:

1. Η εκλογική αποτυχία του κόμματός μας δεν είναι βέβαια σε καμμιά περίπτωση αποτυχία ή απόρριψη από την κοινωνία των «πράσινων» ιδεών, αλλά η απλή και ξεκάθαρη πρόταξη των προβλημάτων της επιβίωσης και η δίκαιη αξίωση του κόσμου της εργασίας να ακούσει μια θαρρετή πρόταση εξουσίας και όχι άλλες ηττοπαθείς και αυτάρεσκες φωνές διαμαρτυρίας.

2. Οι καταιγιστικές και συσσωρευμένες τα τελευταία δύο χρόνια ήττες της κοινωνίας, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δεν προμηνύουν τίποτα καλό. Όπου λείπει από τους ανθρώπους η ελπίδα και η προοπτική, βρίσκει έδαφος η αντικοινωνική βία, το τυφλό μίσος και η ανθρωποφαγία. (βλέπε Χρυσή Αυγή)

3. Η κοινωνία έχει ανάγκη για αναστύλωση του ηθικού της. Ο κόσμος της εργασίας πρέπει να ξαναπιστέψει στη δύναμή του. Το βίωμα μιας νίκης, έστω μιας μικρής συμβολικής νίκης είναι αυτή τη στιγμή ζήτημα ζωτικής σημασίας, που μπορεί να δώσει δύναμη και έμπνευση για νέους αγώνες.

4. Οι πολιτικές δυνάμεις της οικολογίας και της αριστεράς για να δικαιώσουν τον προεκλογικό πολιτικό τους λόγο πρέπει τώρα να κάνουν ότι μπορούν για να εξασφαλίσουν την προοπτική και την ελπίδα και να ανοίξουν επί τέλους μια ρωγμή στο σημερινό καταθλιπτικό σκηνικό.

Οι παραπάνω σκέψεις ασφαλώς και με οδηγούν να θέσω εαυτόν εκτός του κόμματος των Οικολόγων Πράσινων μετά και από τη σημερινή απόφαση του Έκτακτου Εκλογικού Συνέδριου και οπωσδήποτε θα είναι το κριτήριο για την όποια περαιτέρω πολιτική μου δράση.

Με εκτίμηση

Αναστασία Ανδρεαδάκη, Αθήνα, 20/5/2012

Η τελευταία πράξη: πάνω σε πολιτικές και όχι απλά οικονομικέ​ς συνιστώσες

Του Νικόλαου Κ. Γεωργαντζά*

ΠΗΓΗ ΓΑΡ ΚΑΙ ΡΙΖΑ ΚΑΛΟΚΑΓΑΘΙΑΣ

ΤΟ ΝΟΜΙΜΟΥ ΤΥΧΕΙΝ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

(Πηγή και ρίζα της Αρετής είναι

το να τυχαίνει κάποιος της κατάλληλης παιδείας)

Πλούταρχος, ‘Ηθικά'

Παίζει ένα ενδιαφέρον άρθρο στο διαδύκτιο, με τίτλο: «Η αρχή της τελευταίας πράξης για την Ευρώπη», που προέρχεται από την Στράτφορ (Stratfor Global Intelligence). Δεν χρειάζεται να το επαναλάβω εδώ ολόκληρο, πολύ περιληπτικά όμως, η Στράτφορ αναφέρεται στο πως μετατρέπεται διαχρονικά η οικονομική σε μία πολιτική κρίση στην Ευρώπη [1].

Η τακτική, π.χ., της λιτότητας εγείρει σοβαρότατα ερωτήματα γιά τις οικονομικές και πολιτικές ελίτ, που κυριαρχούν στην Ευρώπη, ενώ τα αποτελέσματα των εκλογών σε Γαλλία και Ελλάδα προαγγέλουν την «εντεινόμενη πολιτική κρίση που επικεντρώνεται στην παλιά ευρωπαϊκή τάξη». Το άρθρο καταγίνεται με την ιδεολογία που περιβάλει την παλαιά ευρωπαϊκή τάξη, καθώς και με τις οικονομικές και πολιτικές της συνιστώσες.

Οι μεν οικονομικές συνιστώσες αφορούν «την πεποίθηση ότι το ελεύθερο εμπόριο και ένα ενοποιημένο ρυθμιστικό πλαίσιο θα δημιουργούσαν ένα πλαίσιο ευημερίας, το οποίο θα μοιράζονταν ίσα τα κράτη και οι τάξεις». Οι δε της όλης ιδεολογίας πολιτικές συνιστώσες έχουν να κάνουν «με την πεποίθηση ότι τα θεμελιώδη ζητήματα που χώριζαν τα ευρωπαϊκά κράτη έπαψαν να υφίστανται και ο διαχωριστικός εθνικισμός του παρελθόντος δεν είχε πλέον σημασία»[1].

Μετά από μία αρκετά λεπτομερή ανάλυση της οικονομικο-πολιτικής κατάστασης στην Γαλλία, στην Ελλάδα και στην Ισπανία, η Στράτφορ καταλήγει στο συμπέρασμα πως, σε ολόκληρη την Ευρώπη, η τελευταία πράξη θα παίξει πάνω σε πολιτικές και όχι οικονομικές συνιστώσες, καθόσον στο επίκεντρο «βρίσκονται η εθνική κυριαρχία, η ταξική επίγνωση και ο έλεγχος της εθνικής μοίρας». Επειδή δε «βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή» της τελευταίας πράξης, «δεν είναι καν το πρελούδιο» η Γαλλία και και η Ελλάδα, αλλά μάλλον «δείχνουν προς την κορύφωση της τελευταίας πράξης»[1].

Δυστυχώς, η ανάλυση της Στράτφορ είτε αγνοεί είτε έχει άγνοιαν επί της εννοίας του όντως διαχωριστικού εθνικισμού και την διαφορά του από εκείνες του έθους και του έθνους, γύρω από τις οποίες επικεντρώνονται οι ανθρώπινες κοινωνίες της Ευρώπης -και όχι μόνον- μέσα στην μεταμοντέρνα μας προσωρινότητα. Επίσης, οι πολιτισμικές συνιστώσες αποτελούν μία κραυγαλέα παράλειψη στην προσέγγιση της όλης προβληματικής που επεξεργάζεται η Στράτφορ.

Σχετικά δε με το απαιτούμενο επιτέλους στις μέρες μας ξεκαθάρισμα των εννοιών, η Στράτφορ δεν πρέπει να νοιώθει καθόλου μοναξιά. Έννοιες όπως ‘έθνος', ‘εθνισμός' και ‘εθνικισμός' χρησιμοποιούνται μεν καθημερινά, αλλά παραμένουν περιτυλιγμένες μέσα σε μιά τέλεια θολούρα γιά την πλειοψηφία του ελληνικού μας κόσμου.

Το ‘έθνος', ο ‘εθνισμός' και ο ‘εθνικισμός' είναι τρεις κοινωνικο-πολιτικοί όροι μέσα σε μία απόλυτη σύγχυση, η οποία είναι έντεχνα μεθοδευμένη από τον παγκόσμιο πολιτισμό του κενού και άρδην καταναλωτικού εθνο-μηδενισμού. Είναι τρεις κοινωνικο-πολιτικοί όροι σε μία απόλυτα έντεχνη σύγχυση, γιά χάρη μίας εθνο-μηδενιστικής πολυ-πολιτισμικότητας, η οποία επιτρέπει σε κοινούς απατεώνες και παραποιητές του ανθρωπίνου πολιτισμού να οδηγούν ολάκαιρες κοινωνίες μας σε τουλάχιστον τραγικά αποτελέσματα.

Το να μιλάς όμως ακατανόητα είναι ένας αλεπουδιάρικος τρόπος γιά να κρύβεις την παρμενίδεια θεά Αλήθεια. Η ακριβολογία είναι μία ουσιαστική προϋπόθεση γιά να κατανοούμε τις οικονομικές, πολιτικές και πολιτισμικές συνιστώσες της μεταμοντέρνας μας προσωρινότητας.

Ο Θεόδωρος Ι. Ζιάκας εξηγεί την «τρομακτική σύγχυση περί το τι είναι το έθνος από την αδυναμία μας να συλλάβουμε την έννοια ‘συλλογικό υποκείμενο' και το έθνος σαν τέτοιο». Βλέπει δε την αδυναμία μας τούτη ως «καταστατική για την αυτοκατανόηση πολλών από μας ως υποκειμένων-ατόμων»[2].

Αντίθετα με τα όσα ισχυρίζεται ένας τυπικός εκπρόσωπος της μεταμοντέρνας μας προσωρινότητας, ο Βρετανός ιστορικός Έρικ Χόμπσμπαουμ [3], το ‘έθνος' σχετίζεται μεν με το ‘έθος', δηλαδή την έξη ή συνήθεια, αλλά όχι με υλικά στοιχεία, όπως είναι, π.χ., η βιολογική συγγένεια, η γλώσσα, τα εξωτερικά υλικά σύμβολα, κάποιες συγκεκριμένες γεωγραφικές ζώνες ή η υπηκοότητα. Κάθε έθνος αποκτά υπόσταση μέσα από μία εκδήλωση της ταυτοτικής αυτονομίας μιάς κοινωνίας ανθρώπων, διατηρεί δε την υπόστασή του εάν και μόνον εάν είναι σε θέση να εξελίσσεται ή να ρέει διαχρονικά ανάμεσα στα και μέσα από τα μέλη του.

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης ορίζει το έθνος μέσα από καθαρά πνευματικά ή φαντασιακά στοιχεία, όπως είναι, π.χ., η οργανική ενότητα ακόμα και των συνεκδήμων μελών μιάς κοινωνίας, τα εσωτερικά πνευματικά της σύμβολα, την κοινή κοσμοαντίληψη και το συγκεκριμένο νοηματικό περιεχόμενο της γλώσσας. Το κοινωνικό φαντασιακό και η αυτο-θέσμιση ενός έθνους ρέει αδιάκοπα μέσα από κοινές, συλλογικές εικόνες, αναμνήσεις, λογικούς συνειρμούς, νοήματα, συναισθήματα και επιθυμίες[4] .

Ο Γιώργος Κοντογιώργης επίσης κινήται μέσα στην ‘πραγματική πραγματικότητα' του Καστοριάδη, καθόσον βλέπει τον αυτο-προσδιορισμό ενός έθνους όντως να τεκμηριώνει την ύπαρξη και την ισχύ της ελληνικής εθνικής ταυτότητας. Θεωρεί δε ο Κοντογιώργης πως, ως ένα ανθρωπο-κεντρικό και κοινωνικο-κεντρικό φαινόμενο, το έθνος αποτελεί «ένα πολιτισμικό γεγονός, το οποίο στο μέτρο που μορφοποιείται σε ταυτότητα, ενσαρκώνει την ελευθερία»[5].

Αν και το έθνος είναι ένα πρωτίστως πολιτισμικό γεγονός, δεν παύει τούτο να έχει πολιτική έκφραση, η οποία μπορεί να εμφανίζεται διαφοροποιημένη, δηλαδή να εναρμονίζεται με τις διαστάσεις της ελευθερίας που αντιστοιχούν στην εκάστοτε φάση ενός συνόλου ανθρωπο-κεντρικού και κοινωνικο-κεντρικού κοσμο-συστήματος. Αντίθετα λοιπόν με το δόγμα Χόμπσμπαουμ[3], «το έθνος δεν είναι επινόηση του (νεοτέρου) κράτους και, σαφώς, δεν αποτελεί νεότερο δημιούργημα, αφού απαντάται στον ελληνικό (ανθρωποκεντρικό) κοσμοσυστημικό χώρο»[5].

Ο διαρκής ηρακλείτειος πόλεμος γιά την αναζήτηση και την αποκάλυψη της Αλήθειας είναι μία «συνεχής προσπάθεια να διαρρηγνύουμε την κλειστότητα στην οποία βρισκόμαστε», όπως λέει ο Καστοριάδης. Ανήκει δε στο μάγμα εκείνο των φαντασιακών σημασιών που ορίζουν το πρόταγμα της αυτονομίας, την επιθυμία των ανθρώπων να ζήσουν ως άνθρωποι ελεύθεροι μέσα σε μία κοινωνία ελεύθερη ή μέσα σε μία κοινωνία εν' ελευθερία.

Ο Καστοριάδης και ο Κοντογιώργης συμφωνούν πως οι ρίζες του προτάγματος της κοινωνίας εν' ελευθερία βρίσκονται στην των Αθηναίων αυθεντική, γνήσια ή πραγματική δημοκρατία, που οδήγησε στη δυτική πνευματική παράδοση της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού. Αντίθετα, ο ‘εθνικισμός' κατάγεται από την πτέρυγα εκείνη του ρομαντικού κινήματος που βάλλει λυσσαλέα εναντίον των χειραφετητικών ιδεών του Διαφωτισμού και ονειρεύεται τα σκοτάδια του Μεσαίωνα.

Ο εθνικισμός δεν είναι προϊόν του ελληνικού κοσμο-συστήματος. Αναδύθηκε από την εχθρότητα της φεουδαρχίας προς την πολυμορφία κατά τον 16ο αιώνα, μαζύ με την ιδέα της πολιτικής εξουσίας, το υποκείμενο της οποίας είναι ο ‘λαός, όχι ως έθνος, αλλά ως το απλό συνάθροισμα ατόμων, τα οποία ωστόσο έχουν το δοτό (από ποιόν άραγε;) δικαίωμα να δρουν που και που ως μία αθροιστική οντότητα ατόμων, π.χ., εκλογές.

Ο Καστοριάδης θεωρεί τον εθνικισμό κάτι σαν μία θρησκεία του μίσους, που πολεμάει τη διακηρυγμένη επιθυμία των ανθρώπων να ζήσουν αδελφωμένοι και να συστήσουν μία οικουμενική κοινότητα. Η αντίθεση στο οικουμενικό πνεύμα του Διαφωτισμού εξηγεί, κατά τον Καστοριάδη, την σύνδεση του εθνικισμού με τον χριστιανισμό.

Αυτός είναι ίσως ένας από τους λόγους που ο Κοντογιώργης μιλάει συχνά γιά την ανάγκη μίας ελληνικής εκδοχής του χριστιανισμού. Όμως ακόμα και μέσα από την παρούσα, μη καθαρά ελληνική εκδοχή του χριστιανισμού, ο Ιερώνυμος μας υπενθυμίζει πως είναι: «Πάνω από όλους η Ελλάδα»[6].

Αυτή η φιλική προς το ελληνικό μας έθνος υπενθύμιση από τον κκ. Ιερώνυμο, μαζύ με την προτροπή του γιά το τι είναι νέο στην μεταμοντέρνα μας προσωρινότητα, έγκειται απλώς στην στέγαση του έθνους «στο ένα και μοναδικό κράτος, λόγω της μετάλλαξης στο μεταξύ του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος από τη μικρή στη μεγάλη κλίμακα»[5]. Το ότι δε οι Ιερώνυμος, Καστοριάδης και Κοντογιώργης συμφωνούν, ίσως αποτελεί το σπάνιο τούτο φαινόμενο μία μαρτυρία, ένα σπάνιο αλλά συνάμα απτό παράδειγμα μίας επερχομένης, συλλογικής ελληνικής διάνοιας ή ‘νοοσφαίρας'.

Την ιδέα της νοοσφαίρας παρουσίασε ο Ιησουίτης ιερέας και παλαιοντολόγος Pierre Teilhard de Chardin, πολλά χρόνια πριν από την εμφάνιση του διαδυκτίου. Ο Chardin πίστευε ότι σταδιακά αλλά σταθερά, η ανθρωπότητα ακολουθεί μία πορεία από την ατομική συνειδητότητα προς μία συλλογική συνειδητότητα, μία πανανθρώπινη υπερ-συνείδηση.

Οι μελλοντολόγοι πιστεύουν ότι αυτό το κεντρικό νευρικό σύστημα ενός παγκοσμίου εγκέφαλου ή νου είναι απλά η βάση μίας δυναμικά αναπτυσσομένης νοοσφαίρας, ενός νοητικού πεδίου πάνω στην επιφάνεια της Γης, το οποίο θα αποτελεί την συνάθροιση όλων των μορφογενετικών της πεδίων. Το πεδίο δε τούτο περιέχει την συλλογική γνώση όλης της ανθρωπότητας, μίας εννοίας που παραπέμπει στο συλλογικό υποσυνείδητο του Carl Jung.

Είναι άραγε δυνατόν, η σημερινή μας γνωσιολογία, να μας οδηγήσει σε μία πνευματική μοναδικότητα, την οποία ο Chardin συνήθιζε να αποκαλεί "το σημείο Ω"; Για κάποιες και κάποιους μελλοντολόγους, το σημείο Ω θα προκύψει από μια πνευματική κορύφωση της κυβερνητικής επιστήμης.

Γιά άλλους μελλοντολόγους όπως, π.χ., ο Philip K. Dick, αυτή η τεράστια παγκόσμια ροή πληροφοριών θα προκαλέσει την ανασύσταση της κλασικής φιλοσοφικής εννοίας του Λόγου. Υπάρχει όμως η επιτακτική ανάγκη, τώρα, γιά την ανασύσταση της κλασικής φιλοσοφικής εννοίας του Λόγου, ως μίας ζωντανής οντότητας, την Κυριακή 17 Ιουνίου 2012.

Ναι, το εκτενές αφιέρωμα της Al Jazeera γιά την κρίση στα ‘ελληνικά' (ντε και καλά) μέσα μαζικής εξαπάτησης (ΜΜΕ) ασχολείται με την πλύση εγκεφάλου που πραγματοποιείται στο ελληνικό μας έθος και έθνος, προκειμένου να εφαρμοστεί το σχέδιο της τρόικας στην Ελλάδα[7]. Η ελληνική όμως κοινωνία πρέπει να επιδείξει την συλλογική πνευματική κορύφωση ενός σημείου Ω, ώστε να αποτινάξει την πολλαπλή κοινονικο-οικονομικο-πολιτική κατοχή από τη Ελλάδα και να ξανα-βιώσει ως μία κοινωνία εν' ελευθερία: με προσωπική ελευθερία + κοινωνική ελευθερία + πολιτική ελευθερία.

Ν. Κ. Γ.

[1] Η αρχή της τελευταίας πράξης για την Ευρώπη http://www.euro2day.gr/specials/topics/135/articles/697862/Article.aspx

[2] Προς τι η απίστευτη περί το Έθνος σύγχυση; http://comsos.antibaro.gr/node/3800

[3] Ο ελληνισμός ως έθνος-κοσμοσύστημα http://contogeorgis.blogspot.com/2008/02/blog-post_2952.html

[4] Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας http://www.mediafire.com/?fyzzefczyew

[5] Περί έθνους και ελληνικής συνέχειας http://entertainment.in.gr/html/ent/014/ent.105014.asp http://contogeorgis.blogspot.com/2011/04/blog-post.html

[6] Ιερώνυμος: «Πάνω από όλους η Ελλάδα» http://topontiki.gr/article/35394

[7] Το Al Jazeera για τα ελεγχόμενα ελληνικά ΜΜΕ http://www.youtube.com/watch?v=eL9j9h06-To

ΠΗΓΗ: 01/06/2012, http://tonoikaipnevmata.wordpress.com/2012/06/01/….B1/

* Ο Νικόλαος Κ. Γεωργαντζάς είναι Καθηγητής Συστημικής Δυναμικής στο Πανεπιστήμιο Fordham στη Νέα Υόρκη.

Το αδύνατο του ρεαλισμού και ο ρεαλισμός της ρήξης

Του Παναγιώτη Σωτήρη

Η επίκληση του ρεαλισμού κυριαρχεί στην προεκλογική συζήτηση. Η βασικότερη κριτική που απευθύνεται σε όσους αμφισβητούν την καταναγκαστική λιτότητα και τη μνημονιακή εξαθλίωση δεν είναι ότι έχουν άδικο, αλλά ότι «δεν είναι ρεαλιστές» και ότι προτείνουν μέτρα που δεν μπορούν να εφαρμοστούν μέσα στις δοσμένες συνθήκες.

Όμως, εσχάτως στη ρητορική του ρεαλισμού καταφεύγει και η εν δυνάμει κυβερνώσα Αριστερά. Οι τοποθετήσεις του ΣΥΡΙΖΑ προσπαθούν – στο όνομα του ρεαλισμού… – να κρατήσουν όσο το δυνατόν περισσότερες από τις σταθερές της υπάρχουσας κατάστασης. Παράμετροι όπως η δανειακή σύμβαση ως σταθερή ροή δανειακών ροών από την Τρόικα, η στήριξη των Τραπεζών σε ρευστότητα από την ΕΕ και η παραμονή μέσα στο ευρώ θεωρούνται αναπόδραστες. Η ρήξη με τη λιτότητα πρέπει να έρθει με αυτά τα δεδομένα. Όμως, όπως όλοι ξέρουμε οι αρχικές παραδοχές που κάνει κανείς ορίζουν και το εύρος των πιθανών αποτελεσμάτων.

Το αποτέλεσμα είναι να εξαγγέλλεται μια ρήξη με τη λιτότητα και μια σωτηρία της κοινωνίας που δεν αναιρεί τους μηχανισμούς που οδήγησαν στη σημερινή καταστροφή. Φαινομενικά αυτό δείχνει να έχει το στοιχείο του ρεαλισμού: η αλλαγή πολιτικής φαντάζει σε συνέχεια με τη σημερινή συνθήκη. Όμως, καθόλου ρεαλιστική δεν είναι η παραδοχή ότι χρηματοδοτικές και δανειακές ροές που εξαρχής δόθηκαν υπό την προϋπόθεση της λιτότητας και της αναίρεσης κοινωνικών κατακτήσεων, θα συνεχίσουν να υπάρχουν εάν υπάρχει ριζική αλλαγή πολιτικής.

Βεβαίως υπάρχει και η «υπόθεση της μπλόφας»: σύμφωνα με αυτήν οι ευρωπαίοι εταίροι στο τέλος θα τρομάξουν μπροστά στην κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος και του κραδασμού που αυτό θα φέρει στο σύνολο της ευρωζώνης και έτσι θα σπεύσουν να διατηρήσουν τη χρηματοδότηση. Υπάρχει, όμως, και ο κίνδυνος να το εννοούν. Σε αυτή την περίπτωση η έστω και προσωρινή διακοπή ή καθυστέρηση της χρηματοδότησης, με τον τρόπο που ήδη εν μέρει συμβαίνει, θα οδηγήσει σε αλυσιδωτά αποτελέσματα γενικευμένης στάσης πληρωμών και στον εκβιασμό της επιστροφής στην πεπατημένη της λιτότητας.

Εδώ υπάρχει ο αντίλογος ότι μπορεί αντί για αναίρεση της λιτότητας να διεκδικήσουμε αυτή να «παγώσει» στο σημερινό σημείο. Όμως, ακόμη και εάν υποθέσουμε ότι δεν έρχονται νέα μέτρα, τα μέτρα που είναι σε ισχύ αρκούν για να συνεχιστεί ο φαύλος κύκλος λιτότητα – ύφεση – έκρηξη ανεργίας. Σε τελική ανάλυση αυτό το πάγωμα ονομάζουν οι ευρωπαίοι «αναδιαπραγμάτευση»: συνεχίστε στη λιτότητα και μπορούμε να συνεχίσουμε και τη συζήτηση. Επομένως, ο «ρεαλισμός» μπορεί να οδηγήσει στη διολίσθηση στη συμμόρφωση με τη λιτότητα και άρα στη συνθήκη κοινωνικής χρεοκοπίας ακόμη και εάν με διαπραγματευτική πίεση ή με λύσεις της τελευταίας στιγμής αποφευχθεί το ενδεχόμενο της τυπικής χρεοκοπίας. Το αποτέλεσμα θα είναι μια κυβέρνηση λαϊκής προσδοκίας να συνδεθεί με το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης καταστροφής.

Με αυτό τον τρόπο πρέπει να αντιμετωπίσουμε και το επιχείρημα ότι τυχόν άμεση και μονομερής καταγγελία των μνημονιακών συμβάσεων θα οδηγήσει στο άμεσο πάγωμα των ροών χρηματοδότησης, σε ντε φάκτο στάση πληρωμών και σε άτακτη αποχώρηση από την ευρωζώνη. Πριν σπεύσουμε να μιλήσουμε αμέσως για καταστροφή, μήπως πρέπει να εξετάσουμε εάν μεσοπρόθεσμα η άρνηση των θεσμικών εξαναγκασμών των μνημονίων, αλλά και του εμπεδωμένου νεοφιλελευθερισμού του ευρώ, απελευθερώνουν δυνατότητες κοινωνικής δικαιοσύνης και παραγωγικής ανασυγκρότησης; Εάν ναι, τότε όχι απλώς η προετοιμασία της κοινωνίας για αυτά τα ενδεχόμενα, αλλά και η επεξεργασία των άμεσων βημάτων, μαζί με την προειδοποίηση για το κόστος της μετάβασης, είναι πολύ πιο χρήσιμη και τελικά «ρεαλιστική» στάση.

Σίγουρα η άμεση έξοδος από το ευρώ, η παύση πληρωμών στο χρέος (και η άρνηση των υπόλοιπων «δόσεων» των δανείων της Τρόικας), η εθνικοποίηση των Τραπεζών, ο έλεγχος στις κινήσεις κεφαλαίων θα συνεπάγονται μια δύσκολη μεταβατική περίοδο, που θα περιλαμβάνει ανατροπές στις καταναλωτικές συνήθειες και εκτεταμένη χρήση παρεμβάσεων ως προς τη διάθεση βασικών αγαθών. Όμως, θα ανοίξουν δρόμους μετασχηματισμού, ενώ διαφορετικά θα ζούμε τον αργό θάνατο μιας κοινωνίας από αλλεπάλληλες εναλλαγές παρ' ολίγον χρεοκοπιών και νέων κυμάτων έκτακτων μέτρων.

Μήπως τελικά μερικοί μήνες πραγματικών δυσκολιών αλλά και ανάκτησης δημοκρατικού κοινωνικού ελέγχου στην οικονομική και κοινωνική πολιτική, είναι προτιμότεροι από μια παρατεταμένη περίοδο διαρκούς εναγώνιας αναζήτησης απάντησης στους κάθε λογής εκβιασμούς (πότε με μια έκτακτη εισφορά, πότε με την ελπίδα ότι μια έκδοση πχ. Εντόκων γραμματίων θα καλύψει μέρος των αναγκών του δημοσίου) που τελικά θα αποκαρδιώσουν την κοινωνία και θα οδηγήσουν στην παλινόρθωση των μνημονιακών δυνάμεων;

Αρκεί βέβαια αυτή η αναγκαστικά βίαια ρήξη με τις δεσμεύσεις των μνημονίων και της ΕΕ να συνδυαστεί με την εμπιστοσύνη όχι στις αγορές αλλά στη δύναμη ενός οργανωμένου, αλληλέγγυου και διεκδικητικού κινήματος για την αντοχή στις δυσκολίες, για τη συσπείρωση γύρω από το νέο νόμισμα και τη νέα πολιτική και για τον πειραματισμό με νέες κοινωνικές μορφές και ένα εναλλακτικό παραγωγικό πρότυπο πέραν του καταναγκασμού της αγοράς.

Άλλωστε, η μετατόπιση στο έδαφος του «ρεαλισμού», ενισχύει τις συστημικές λογικές. Η ταύτιση στην προεκλογική συζήτηση, από όλες τις πλευρές, της μονομερούς καταγγελίας των μνημονίων με την έξοδο από το ευρώ, η δαιμονοποίηση αυτού του ενδεχομένου και η μετατόπιση από το ναι ή όχι στα μνημόνια στο ποιος έχει την ικανότητα να «διαπραγματευτεί» καλύτερα, μετατοπίζει το πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης σε πεδία πιο φιλικά για τις μνημονιακές δυνάμεις.

Ο πυρήνας της κριτικής που κάνει σήμερα η ΑΝΤΑΡΣΥΑ απέναντι στο ΣΥΡΙΖΑ, σε αντίθεση με την ηττοπαθή και καταστροφολογική πολεμική που κάνει το ΚΚΕ, αυτή την αντίφαση προσπαθεί να αναδείξει. Η συμμετοχή της Αριστεράς στην κυβέρνηση, καθαυτή μια κατάθεση ελπίδας από τη μεριά των λαϊκών μαζών, πρέπει να σημαίνει και αριστερή διακυβέρνηση: δηλαδή ρήξη πραγματική με την κυρίαρχη πολιτική, ενεργοποίηση του εργατικού και λαϊκού κινήματος, εμπιστοσύνη στη δυνατότητα του αγωνιζόμενου λαού να αγκαλιάσει και να μπολιάσει ένα πρόγραμμα κοινωνικού μετασχηματισμού. Διαφορετικά, η ταύτιση της Αριστεράς με την αποτυχία και την ήττα θα ανοίξει το δρόμο για πολύ πιο αντιδραστικές λύσεις, που ήδη εκκολάπτονται στο υβρίδιο αγοραίου αντικομμουνισμού, κυνικού νεοφιλελευθερισμού και κανιβαλικού ρατσισμού στο οποίο επενδύουν οι μνημονιακές δυνάμεις.

Ας μην ξεχνάμε ότι εάν στις 6 Μάη ζήσαμε ένα πολιτικό σεισμό ήταν γιατί η ελληνική κοινωνία δεν έδειξε ρεαλισμό, αλλά οργή και απαίτηση για ριζική αλλαγή. Αυτό το νήμα πρέπει να το κρατήσουμε. Η τόλμη και η διάθεση ρήξης είναι ο πραγματικός ρεαλισμός της εποχής μας.

ΠΗΓΗ: 29-5-2012,  Αριστερό Βήμα

Γιατί επιμένει η αντιμνημονιακή δυναμική

Η επικοινωνιακή επίθεση και η ανερχόμενη πολιτικοποίηση

Του Γιάννη Τσούτσια

Την περίοδο αυτή η πολιτική ασκείται μέσω συνεχών πιέσεων, επικοινωνιακού τύπου, προς το εκλογικό σώμα. Γκάλοπ, αιχμηρές δηλώσεις, επιτελεία σε αναβρασμό, αλλεπάλληλες τηλεοπτικές συζητήσεις πανομοιότυπης θεματολογίας, επαναλαμβανόμενες αναλύσεις που διυλίζουν το πολιτικό μενού της ημέρας, δημοσιεύματα του ελληνικού και του διεθνούς Τύπου, έξωθεν μηνύματα και τηλεφωνήματα. Ένας ιδιόμορφος τετανισμός δημιουργεί μια θολή θεαματικότητα και συσκοτίζει όσα πραγματικά συντελούνται.

Πίσω από τον πρωταθλητισμό των δημοσκοπήσεων και τις επικοινωνιακές ατάκες, κρύβονται τα πραγματικά προβλήματα. Η διαπίστωση αυτή δεν παραπέμπει στο αυτονόητο, στο ότι δηλαδή, πάντα πίσω από την επιφάνεια των πραγμάτων κρύβεται κάτι άλλο. Υπονοεί κάτι το βαθύτερο, δομικό. Το σύννεφο της επικοινωνιακότητας που ενέσκηψε τελευταία, αντανακλά την πραγματική δυσκολία να αντιμετωπιστούν οι παράμετροι μιας πολυπαραγοντικής πραγματικότητας, να προσδιοριστούν τα επόμενα βήματα και να ξεκαθαρίσουν οι στόχοι. Το επικοινωνιακό, έχει παρασύρει όχι μόνο το κοινό, αλλά ακόμη κι εκείνους που έχουν αναλάβει να οργανώσουν επικοινωνιακά την πολιτική διαδικασία. Διότι, αδυνατώντας να μπουν στην ουσία της, εγκλωβίζονται και οι ίδιοι στις ανάγκες της σκηνοθεσίας της. Αυτή η κατάσταση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα νέα δεδομένα που προέκυψαν στις εκλογές. Η λαϊκή ψήφος δεν ήταν τιμωρητική ή αντίδραση του θυμικού, προϊόν οργής, όπως λέγεται. Ήταν ψήφος συνειδητή, με βαθύ αντιμνημονιακό περιεχόμενο.

Ο κόσμος έχει πειστεί ότι δεν μπορεί να υπάρξουν λύσεις και προοπτική μέσα από το Μνημόνιο. Δεν ήρθε απλώς να υιοθετήσει κάποιο σύνθημα. Την τελευταία διετία, με τρόπο βασανιστικό, μέσα από δύσκολες διαδικασίες και πολλαπλές πιέσεις σε κάθε επίπεδο, μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης έχει υπερβεί τα διλήμματα και έχει καταλήξει. Δεν μετατοπίζεται! Γι' αυτό και μοιάζει να πέφτουν στο κενό οι διογκούμενοι, σε ό,τι αφορά την απειλητικότητά τους, κάθε είδους και κάθε προέλευσης, εκβιασμοί. Αρκεί κανείς να αναλογιστεί και να συγκρίνει όσα σήμερα συμβαίνουν, με τα αντίστοιχα γεγονότα που αντιμετώπισε ο Σαμαράς την περίοδο του πρώτου Μνημόνιου. Με υποπολλαπλάσιας έντασης πιέσεις, η Ν.Δ. κατέρρευσε γρήγορα και συνθηκολόγησε άνευ όρων. Τώρα, ο λαός ανθίσταται. Γι' αυτό και το μέτωπο «όλοι εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ» έχει δευτερεύουσα αποτελεσματικότητα. Η συστημική κριτική είναι απασφαλισμένη. Τα πράγματα έχουν αλλάξει. Ούτε ο φόβος, ούτε η δήθεν εκτονωτική ψήφος της 6ης Μαΐου, ούτε τα κάθε λογής τερτίπια, μπορούν να εκριζώσουν μια βαθύτερη εκτίμηση που έχει τελεσιδικήσει. Εδώ βρισκόμαστε. Ό,τι κι αν συμβεί μέχρι τις επόμενες εκλογές, σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης έχει ήδη διαβεί τον Ρουβίκωνα. Έχει αποφασίσει. Γι' αυτό και πέφτουν στο κενό και οι νέοι εκβιασμοί. Παρά τη ρευστότητα και πολυκεντρικότητα στο πολιτικό σκηνικό, η αντιμνημονιακή δυναμική διατηρείται αναλλοίωτη, εξακολουθεί να νευρώνει και να δίνει κατεύθυνση, τον τόνο στις εξελίξεις.

Υπό αυτήν την οπτική, δικαιούται κανείς να προχωρήσει ένα βήμα πιο πέρα τις διαπιστώσεις: Με άξονα την αντιμνημονιακή ψήφο, διαμορφώνεται σιγά-σιγά σήμερα ένα πολιτικό κίνημα, βουβό και αθέατο ακόμη, μέχρι ενός σημείου, που μετασχηματίζει το λαϊκό θυμό σε πολιτική κατεύθυνση. Το αντιμνημονιακό ρεύμα διαθέτει πλέον πολλά, κάποια λιγότερο φανερά, αλλά πάντως καρποφόρα, ποιοτικά χαρακτηριστικά, που εκβάλουν σε μια συνεχή διαδικασία ανερχόμενης πολιτικοποίησης: Αποφασιστικότητα, ανθεκτικότητα, δεκτικότητα και γενναιότητα σε αναθεωρήσεις, ετοιμότητα απέναντι στα πραγματικά επίδικα, υπερβατικότητα σε ό,τι αφορά τις καταγωγές και τις συνειδησιακές μεταθέσεις. Διαθέτει, δηλαδή, τις πολύτιμες προϋποθέσεις για μια φάση μετάβασης, για μια προοπτική προόδου και ουσιαστικού μετασχηματισμού.

Αυτό το υπό διαμόρφωση πολιτικό ρεύμα πρέπει να το στηρίξει αποφασιστικά η Αριστερά. Να επενδύσει επάνω του. Της αναλογεί να μιλήσει γι' αυτό, να το καταστήσει ορατό, να το φέρει στην επιφάνεια, να το αναδείξει. Γιατί ένα τέτοιο υπό διαμόρφωση κίνημα, αποτελεί, εκ των πραγμάτων, τον αναγκαίο βραχίονα που θα μετασχηματίσει όχι την επικαιρότητα, αλλά την πορεία των πραγμάτων, την ίδια τη χώρα.

ΠΗΓΗ: ΔΡΟΜΟΣ της ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ 26 ΜΑΗ 2012. Το είδα:  27-05-2012, http://www.politikokafeneio.com/neo/modules.php?name=News&file=article&sid=2553

«ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ με ΠΛΑΤΙΑ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΛΑΪΚΗ ΒΑΣΗ»

Των Κανελλή Δημήτρη, Ποδιά Κώστα & Χήτα Λάμπρου

1. Οι πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα είναι ραγδαίες – εκρηκτικές και γεννούν απόλυτη αμηχανία στον αστικό πολιτικό κόσμο μέσα και έξω από την χώρα.

Στην συγκυρία του διεθνοποιημένου άγριου καπιταλισμού και της βαθιάς κρίσης του, η Ελλάδα μετατρέπεται σε αδύνατο κρίκο της ευρωσυνθήκης και των συμφώνων σταθερότητας. Ο ελληνικός λαός, το λαϊκό κίνημα σε αυτήν την χώρα, αποτελεί μια πραγματική ενεργοποιημένη ωρολογιακή πολιτική βόμβα στα θεμέλια του διεθνούς τοκογλυφικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Στις συνθήκες αυτές, ακόμη και η πιθανότητα εκλογικής πολιτικής χειραφέτησης των λαϊκών μαζών, μια εκλογική νίκη μιας πρότασης αριστερής κυβέρνησης, αποτελεί ενδεχόμενο που αντικειμενικά βρίσκεται σε πλήρη αντιπαράθεση με τον πολιτικό αυταρχισμό των μνημονίων, των δανειακών συμβάσεων, της νεοφιλελεύθερης κοινωνικής καταστροφής, της εργατικής αποπτώχευσης,  της εθνικής ταπείνωσης.

2. Το σενάριο αυτό είναι εντελώς εφιαλτικό, τόσο για την κυρίαρχη ελληνική αστική τάξη, η οποία οδήγησε σε μια πρωτοφανή συντριβή τον δικό της πολιτικό και κοινωνικό συνασπισμό εξουσίας, όσο όμως και για το ευρωπαϊκό διευθυντήριο που βλέπει να καταρρέει το πείραμα της εθελοντικής αυτοχειρίας ενός ολόκληρου λαού στον βωμό της διατήρησης του φιλελευθέρου σφαγείου του ευρωπαϊκού τραπεζικού χρήματος, των χαμηλών επιτοκίων και πληθωρισμού. Πρόκειται για μια οριακή στιγμή στις παγκόσμιες ιμπεριαλιστικές αντιθέσεις.

Ζούμε λοιπόν σήμερα ιστορικές στιγμές. «Είμαστε όλοι Έλληνες» φωνάζουν οι λαοί της Ευρώπης. Η καρδιά χτυπάει στην Ελλάδα, χτυπάει δυνατά και χτυπάει αριστερά.

3. Όμως η αμηχανία, δεν αποτελεί προνόμιο μονάχα του αστικού πολιτικού συστήματος που φαίνεται να έχει χάσει σε ελάχιστο πολιτικό χρόνο, όλες τις εφεδρείες του. Η αμηχανία είναι έκδηλη και στην ελληνική αριστερά που φαίνεται ανέτοιμη να εκφράσει και να καθοδηγήσει όλη αυτήν την κοινωνική & πολιτική δυναμική.

Από την μια μεριά ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να μπορεί να ανταλλάσει, να ενισχύει και να διευρύνει τους δεσμούς του με ένα νέο πλατύ ριζοσπαστικό πολιτικό ρεύμα που γεννιέται στην ελληνική κοινωνία με όρους μαζικούς και πλειοψηφικούς. Είναι το ρεύμα που εμφανίστηκε και έδωσε πρωτοφανή κοινωνική δυναμική στις πλατείες, στις παρελάσεις, στην σύγκρουση με το δεύτερο μνημόνιο. 

Όμως σωστά επισημαίνεται, ότι χωρίς μια καθαρή προγραμματική στρατηγική σύγκρουσης με την ευρωζώνη, το όποιο ριζοσπαστικό βήμα θα μένει μετέωρο και ανολοκλήρωτο,  όπως επίσης θα μοιάζει πάντα εύκολο για τις δυνάμεις του αστικού κόσμου, να πολιορκήσουν την όποια δυναμική εκφράζεται στον ΣΥΡΙΖΑ, εφόσον η προστασία του ευρώ μοιάζει να αποτελεί το ακρότατο όριο της πολιτικής του. 

4. Από την άλλη όμως και εκείνες οι δυνάμεις (ΚΚΕ & ΑΝΤΑΡΣΥΑ) που έχουν μια σαφή θέση για την ευρωζώνη και που θεωρητικά είναι εξοπλισμένες με μια σημαντική προγραμματική προετοιμασία αναφορικά με την αναγκαιότητα αποδέσμευσης της Ελλάδας από το ευρώ, δεν φαίνεται να μπορούν να τροφοδοτήσουν θετικά και να ανταλλάξουν με όλη  αυτήν την κοινωνική δυναμική η οποία σήμερα συναντιέται με τη αριστερά. Η συζήτηση (όπου ανοίγει), μεταφέρεται για μετά τις εκλογές, τις πιθανά μεγάλες αντιφάσεις που ενέχει το όποιο αποτέλεσμα, του κινδύνους για το λαϊκό κίνημα κλ.π.. Η ίδια συζήτηση όμως παρακάμπτει το κρίσιμο πολιτικό ζήτημα, της ανάγκης να νικήσει η αριστερά σε αυτές τις εκλογές. Η πρόκληση του να σκεφτούμε με κριτήριο μεγαλύτερο του ενός μήνα, υποβιβάζεται στην αμηχανία του να μην σκεπτόμαστε καθόλου τι θα γίνει αυτόν τον μήνα.

Αυτόν τον μήνα όμως η ελληνική κοινωνία είναι καζάνι που βράζει. Τώρα καθορίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό, τι σχήμα θα πάρουν οι εκφρασμένες πολιτικές δυναμικές. Όπως πέρυσι, ακριβώς τέτοιον καιρό, ο λαός στις πλατείες άνοιγε δρόμους για την ελληνική κοινωνία,  όπου η αριστερά  μετά βίας και με μεγάλη καθυστέρηση παρακολουθούσε, έτσι και φέτος σε αυτόν τον μήνα στην ελληνική κοινωνία επαναχαράσσεται με μαζικούς και πλατιούς όρους, η βαθιά συνείδηση της ελληνικής εργατικής τάξης και της ελληνικής νεολαίας.

5. Αυτήν την φορά, η κομματική περιχαράκωση, η προτίμηση των φεστιβάλ των πολιτικών νεολαίων, δεν μπορεί να έχει νομιμοποίηση, όχι μόνο στο λαϊκό κίνημα άλλα ακόμη και στον πιο συνειδητοποιημένο  αριστερό κόσμο. Σε αυτόν τον μήνα, είτε η αριστερά θα νικήσει και ένα μεγάλο πολιτικό ρήγμα θα έχει ανοίξει στην ΕΕ, σε αυτό το σιδερένιο κάστρο του καπιταλισμού, είτε η συνείδηση της ελληνικής εργατικής τάξης θα ρευστοποιηθεί κάτω από την πίεση της νεοφιλελεύθερης επέλασης και την θερμότητα της φτώχιας, της ανεργίας, της απόγνωσης, ανοίγοντας τον δρόμο στην ακροδεξιά και τον φασισμό.

Ολόκληρη η ελληνική αριστερά χωρίς καμία εξαίρεση πρέπει να πάρει πλατιές πρωτοβουλίες, να συμμετάσχει στην εκλογική  μάχη, με σκοπό την εκλογική νίκη της αριστεράς, το μπλοκάρισμα της συγκρότησης κυβέρνησης της δεξιάς. Τώρα είναι η ώρα. Κάθε μια από τις αριστερές πολιτικές δυνάμεις,  με τις απόψεις και τα σύμβολα της, θα πρέπει μέσα από την ιστορικότητα της άποψης της, να στηρίξει αυτό το ενδεχόμενο. Προφανώς θα αποτελούσε θετική συνθήκη, το ενδεχόμενο της κοινής εκλογικής συνεργασίας και συμπαράταξης της αριστεράς, όμως αυτό δεν κατέστη δυνατό για λόγους που δεν χρειάζεται να αξιολογηθούνε τώρα.

Παρόλα αυτά είναι αναγκαίο, η αναγκαία κριτική που γίνεται προς τον ΣΥΡΙΖΑ να είναι συντροφική και να μην στρέφεται ενάντια στην αγωνία και την ελπίδα του ίδιου του λαού. Είναι αναγκαία η κατάκτηση μιας συνθήκης κριτικής αλλά και συμπόρευσης. Είναι αναγκαίο για το λαϊκό κίνημα, το ΚΚΕ  υπό την επιρροή της λαϊκής του βάσης να τοποθετηθεί θετικά στο ενδεχόμενο ψήφου στήριξης ή και ανοχής προς μια αριστερή κυβέρνηση που θα δεσμευτεί στην κατάργηση των μνημονίων, την διαγραφή του χρέους (ή του μεγαλύτερου μέρους του), την εθνικοποίηση των τραπεζών, την αναδιανομή  του πλούτου, την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Μια τέτοια κατεύθυνση μπορεί να δώσει δυναμική στον εκλογικό αγώνα. 

6. Ο τίτλος αυτού του κειμένου είναι: «ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ με ΠΛΑΤΙΑ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΛΑΙΚΗ ΒΑΣΗ» Ενάντια στο ενδεχόμενο μιας μικροαστικής κοινοβουλευτικής διαχείρισης και αντιπροσώπευσης

Η αριστερά, οι πιο προωθημένες και ριζοσπαστικές της δυνάμεις, πρέπει να απαιτήσουν το πρόγραμμα της κυβέρνησης της Αριστεράς, να  κατέβει να συζητηθεί και να ψηφιστεί σε κάθε πλατεία, σε κάθε γειτονιά, σε κάθε σωματείο. Για να νικήσει η αριστερά σε αυτήν τη εκλογική μάχη, θα πρέπει ο λαός να πάρει την υπόθεση στα χέρια του.

Καμία νίκη δεν θα μπορέσει να έρθει από τηλεπαράθυρα. Καμία αριστερή και ριζοσπαστική κριτική δεν θα μπορέσει να φανεί χρήσιμη εάν απομονωθεί από την λαϊκή συνείδηση και γίνεται όπλο και εργαλείο των αστικών ΜΜΕ.

Όλα τα ενωτικά πολιτικά & συνδικαλιστικά σχήματα,  όλη αυτή η μεταβλητή γεωμετρία σχημάτων που περιλαμβάνουν αγωνιστές όλων των αριστερών πολιτικών ρευμάτων, πρέπει αποφασιστικά να ζητήσουν και να πετύχουν πρόγραμμα της κυβέρνησης της Αριστεράς να κατεβεί στις λαϊκές και τοπικές συνελεύσεις, να ψηφιστεί και να τροποποιηθεί από το λαϊκό κίνημα.

Η αριστερά πρέπει να νικήσει σε αυτές τις εκλογές και για να το κάνει, θα πρέπει να δώσει την μάχη με όρους μιας πλατιάς παράταξης, ενός Αριστερού και Λαϊκού Μετώπου: Ενωτικές λαϊκές και αριστερές πρωτοβουλίες, περιφρούρηση του δικαιώματος της δημόσιας συνάθροισης του λαού σε «ΛΑΙΚΕΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΙΣ» απέναντι στις προκλήσεις των ΝΑΖΙ με πρωτοπόρα δύναμη την ενωτική συσπείρωση της ριζοσπαστικής αριστεράς.

7. Προς την Κατεύθυνση αυτή είναι αναγκαίο η ΑΝΤΑΡΣΥΑ να πάρει παραδειγματική πρωτοβουλία σε κεντρικό επίπεδο άλλα και σε τοπικό και κλαδικό επίπεδο, με τρόπο συντροφικό και περά από μικροκομματικές σκοπιμότητες προκειμένου να ζητήσει να ανοίξει αυτή η συζήτηση «από τα πάνω» και «από τα κάτω». Να απευθύνει ανοιχτή επιστολή προς ΚΚΕ – ΣΥΡΙΖΑ και να απευθύνει με αποφασιστικότητα την πρόταση πως καμιά αριστερή κυβέρνηση δεν μπορεί να σταθεί χωρίς μια πλατιά οργάνωση του αγωνιζόμενου λαού. Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ είναι μια δύναμη που έχει την οργανωτική δυναμική και την αναγκαία πολιτική πυκνότητα, να στηρίξει μια τέτοια πρωτοβουλία.  Επίσης είναι σαφές πως η πολιτική δυναμική αυτού του πολιτικού χώρου υπερβαίνει την εκλογική του καταγραφή. Συνεπώς ένας συνδυασμός συντροφικής συναγωνιστικής απεύθυνσης και δημιουργικής κριτικής είναι δυνατό να συμβάλει καθοριστικά στο άνοιγμα της συζήτησης σε μια πιο προωθημένη και ριζοσπαστική πολιτική βάση.

8. Ο πολιτικός σεισμός της 6ης ΜΑΗ αποτέλεσε έναν κεραυνό που προμηνύει μια μεγάλη θύελλα. Έρχεται λοιπόν «Θύελλα» ενωτικών, ταξικών και πολιτικών αγώνων, πολιτικής ριζοσπαστικοποίησης του ελληνικού λαού, διεύρυνσης της πολιτικής επιρροής της αριστεράς, ενωτικής πολιτικής δυναμικής για την ριζοσπαστική αριστερά και γιατί όχι εκλογικής παραδειγματικής ήττας των κομμάτων της δεξιάς και των ευρω-μονόδρομων.

Εάν όμως τελικά ο αστισμός, καταφέρει να κυριαρχήσει και να σπρώξει αυτήν την θύελλα ενάντια στις λαϊκές τάξεις, δεν θα είναι μονάχα ευθύνη των όποιων δεξιών ρευμάτων μέσα στο ΣΥΡΙΖΑ και της προγραμματικής αμηχανίας της ευρω-φιλης αριστεράς. Θα είναι συνολική ευθύνη όλης της αριστεράς.

Η αναγκαία προγραμματική θέση για σύγκρουση και αποδέσμευση της Ελλάδας από την ευρωζώνη, δεν πρέπει να αποτελεί στοιχείο περιχαράκωσης και φοβικού διαχωρισμού από τις λαϊκές μάζες, άλλα πυλώνα λαϊκής γείωσης και έκφρασης του αναδυόμενου ριζοσπαστισμού.

Υπάρχει ακόμη χρόνος για διορθωτικές ενέργειες στον πολιτικό τόνο και στην τακτική, από όλες τις δυνάμεις της ριζοσπαστικής αριστεράς με στόχο την προγραμματική ριζοσπαστικοποίηση όλης της αριστεράς και την εκλογική νίκη ενός υπό διαμόρφωση  Αριστερού και Λαϊκού Μετώπου.

Κανελλής Δημήτρης, Ποδιάς Κώστας, Χήτας Λάμπρος

31.5.2012

ΠΗΓΗ: 31-5-2012, http://eleftheri-ellada.blogspot.com/2012/05/blog-post_31.html