Πρώτες σκέψεις (ίσως εν θερμώ) για το εκλογικό αποτέλεσμα της 17ης Ιουνίου

Του Γιώργου Ντάφλου

Το αποτέλεσμα της 17ης Ιούνη αποτελεί σαφώς υποχώρηση σε σχέση με αυτό της 6ης Μάη. Οι δυο κύριες μνημονιακές δυνάμεις (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ) από 32% και 149 έδρες βρέθηκαν στο 42% και στις 162 έδρες. Έτσι τα βήματα που έγιναν στις 6 Μάη όχι μόνο δεν ολοκληρώθηκαν αλλά είχαμε πισωγύρισμα και αυτό φυσικά δημιουργεί απογοήτευση σε μεγάλα κομμάτια της κοινωνίας. Η μεγάλη αλλά όχι αρκετή για τη πρωτιά άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην μεταφορά ψήφων από την πανωλεθρία των άλλων αριστερών σχηματισμών (ΚΚΕ-ΑΝΤΑΡΣΥΑ κλπ). Το ΚΚΕ έχασε περίπου το 50%  και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ το 70% των ψήφων τους.

Ο φόβος, οι εκβιασμοί και η πρωτοφανής τρομοκρατία που ασκήθηκε από το εσωτερικό και το εξωτερικό έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ψήφο του Ελληνικού λαού και ξαναγύρισε ένα σημαντικό κομμάτι στο μνημονιακό μπλοκ. Αρνητικό ρόλο έπαιξε και η στάση του ΚΚΕ που μιλούσε για τον κίνδυνο της άτακτης χρεοκοπίας με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Από την 6η Μάη πίστευα ότι είναι πολύ δύσκολο να αντέξει μόνος του ο ΣΥΡΙΖΑ την επίθεση (παρόλο το στρογγύλεμα των θέσεων του) που θα εντείνονταν από τα ντόπια και τα ξένα κέντρα. Δυστυχώς οι άλλοι πόλοι της αριστεράς ΚΚΕ και ΑΝΤΑΡΣΥΑ υποβάθμισαν την συγκεκριμένη πολιτική μάχη – για την εκλογική ανατροπή του μνημονιακού μπλοκ που θα περιείχε κι έναν ισχυρό συμβολισμό –  λες και το επίδικο των εκλογών ήταν η λαϊκή εξουσία και η αντικαπιταλιστική έξοδος από την ευρωζώνη αντίστοιχα. Δεν μπόρεσε έτσι να δημιουργηθεί  ένα πλατύ μέτωπο με τους τρεις σημαντικότερους πόλους  (ΣΥΡΙΖΑ-ΚΚΕ-ΑΝΤΑΡΣΥΑ) και φυσικά και άλλα ρεύματα (όπως Καζάκης κ.α)  που θα έκανε κοινή κάθοδο με τους (ενδεικτικά) τρεις στόχους που ο Ευτύχης Μπιτσάκης έθεσε εδώ και αρκετό καιρό:

1. Να μην πεινάσει ο κόσμος -που ήδη πεινάει

2. Σταματάμε να πληρώνουμε διότι δεν έχουμε λεφτά. Στο μέλλον θα δούμε τι θα κάνουμε

3. Έξω η τρόικα! Αποκτήσαμε κυβέρνηση νόμιμη με εκλογές

Φυσικά ο κάθε πολιτικός χώρος θα κρατούσε τους στρατηγικούς του στόχους που θα ήταν πεδίο ζυμώσεων και συγκρούσεων.

Όμως ο πόλεμος δεν τελείωσε! Πρέπει να κρατήσουμε ζωντανό αυτό που πετύχαμε τα 2,5 τελευταία χρόνια και να το μπολιάσουμε για τις μάχες που έρχονται. Και δημιουργία του μετώπου που προηγούμενα περιγράφηκε συνεχίζει να είναι ζητούμενο. Όμως θα έχουμε δυο καινούργιες δυσκολίες:

Η επιστροφή της ΝΔ στην ρητορική της ΕΡΕ του 50 προαναγγέλλει σκλήρυνση στάσης και αύξηση καταστολής με τους κρατικούς κατασταλτικούς μηχανισμούς.

Η ενδυναμωμένη παρουσία της Χρυσής Αυγής με σημαντικές δυνάμεις σε ρόλο συμπληρωματικού παρακρατικού-κρατικού μηχανισμού καταστολής.

Και ένα μικρό σχόλιο για τις δράσεις από δω και πέρα: Πέρα από τις γνωστές μορφές κινητοποιήσεων με πανεργατικές απεργίες(με 1,5 εκ ανέργους;) – συλλαλητήρια, καταλήψεις, χρειάζεται και η οργάνωση ενός παράλληλου δικτύου δράσεων και οργάνωσης της κοινωνίας. Η αυτοοργάνωση σε πολλούς τομείς της καθημερινότητας είναι σήμερα ζητούμενο. Το κίνημα της πατάτας, που εκδηλώθηκε το προηγούμενο διάστημα, είναι ένα πρόπλασμα για την οργάνωση που απαιτείται. Η ενίσχυση του συνεταιριστικού κινήματος και η παραγωγική ανασυγκρότηση στον πρωτογενή τομέα (γεωργία-κτηνοτροφία) πρέπει να αποτελέσουν την αιχμή της αριστεράς, που έχει το στελεχιακό δυναμικό να ενισχύσει αυτές τις δράσεις αρκεί να μην αυτό διατίθεται για παράλληλους μονολόγους σε ακροατήρια 25 ανθρώπων. Αλλιώς με τα λόγια «θα χτίζουμε παλάτια και ανώγεια»

Γιωργος Νταφλος, 19-6-2012

Κρίση, εκλογές και αριστερά

Του Αλέκου Αναγνωστάκη

Η Χαμένη δεκαετία του διεθνούς καπιταλισμού

Η φράση «χαμένη δεκαετία» αφορά τη μακροχρόνια εμπειρία συσσώρευσης χρεών μαμούθ, οικονομικής στασιμότητας και αποπληθωρισμού που βίωσε η Ιαπωνία στα μέσα της δεκαετίας του '90. «Αν δεν δράσουμε από κοινού», προειδοποιεί η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, «η παγκόσμια οικονομία διατρέχει τον κίνδυνο ενός πτωτικού σπιράλ αβεβαιότητας, μιας αλυσιδωτής χρηματοοικονομικής αστάθειας και πιθανής κατάρρευσης της ζήτησης. Διατρέχουμε τον κίνδυνο αυτού που κάποιοι σχολιαστές ήδη αποκαλούν χαμένη δεκαετία. Η παγκόσμια οικονομία εισήλθε σε μια αβέβαιη και επικίνδυνη φάση». Και έχει δίκιο.

Στις χώρες που εκδηλώθηκε η κρίση, ως θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης προσλαμβάνουν πλέον εκείνους που στις περασμένες δεκαετίες εθεωρούντο ως έναρξη εισόδου σε κρίση (0,2%-2,5%). Στις δε αναδυόμενες οικονομίες (Κίνα, Ινδία, Βραζιλία, Τουρκία) οι ρυθμοί ανάπτυξης επιβραδύνονται. Το πλέον σοβαρό όμως είναι πως εξακολουθεί να μην παρατηρείται μια τάση επιστροφής κεφαλαίων από τον υπεραναπτυγμένο χρηματοπιστωτικό τομέα προς την πραγματική λεγόμενη οικονομία (690 τρισ. δολάρια, 10 φορές πάνω το παγκόσμιο ΑΕΠ εξακολουθούν να «ίπτανται» στον τομέα αυτό).

Στην Ελλάδα η αποσάθρωση των αμοιβών στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, η υπερφορολόγηση των πολιτών, η στάση πληρωμών του Δημοσίου στο εσωτερικό σε συνδυασμό με μαζικά λουκέτα μικρομεσαίων, προς το παρόν, επιχειρήσεων, έχει οδηγήσει τα πράγματα σε οριακό σημείο. Οι περισσότερες από τις τράπεζες, παρά τα 100 δισ. ευρώ που έχουν λάβει και τα αναμενόμενα 50 από την ανακεφαλαιοποίηση, δεν μπορούν να λάβουν απευθείας ρευστότητα από την ΕΚΤ λόγω έλλειψης κατάλληλου ενεχύρου. Αναγκάζονται επομένως να λαμβάνουν ρευστότητα με το σταγονόμετρο από την ίδια την Τράπεζα της Ελλάδος με σοβαρότατο αντίκτυπο στην αγορά. Σε συνδυασμό με τα σύννεφα πτωτικών τάσεων που εμφανίζονται στον τουρισμό, δικαιολογείται το ενδεχόμενο, με το τέλος της τουριστικής σεζόν, εκδήλωσης, σε περιοχές της επικράτειας, ακόμη και ανθρωπιστικής κρίσης ως συνέπεια της οικονομικής.

Τα δημοσιεύματα του Τύπου, ξένου και ελληνικού, περί εξόδου από το ευρώ αποτελούν, βραχυχρόνια, μέσο πίεσης. Αντανακλούν όμως ενδυναμούμενη μεσοπρόθεσμη τάση των αστικών επιτελείων που συνειδητοποιούν ότι η έξοδος του ελληνικού καπιταλιστικού σχηματισμού από το ευρώ είναι πλέον ανεπιθύμητο μεν, αναπόφευκτο δε, σοβαρό ενδεχόμενο αν θέλουν να τη διατηρήσουν σαν ένα είδος χρήσιμης ειδικής οικονομικής ζώνης. Ενδεχόμενο που σχετίζεται άμεσα με τις εξελίξεις στην Ισπανία. Τυχόν αδυναμία αποπληρωμής του συνολικού χρέους της, ύψους 2,4 τρισ.(!) δολαρίων, δημιουργεί μια νέα ποιοτική κατάσταση με απρόβλεπτες εξελίξεις. Το δημόσιο χρέος της Ισπανίας εκτινάχθηκε στο 78% από το 67% το 2011 και το ιδιωτικό στο 227% του ισπανικού ΑΕΠ.

Υπεραντιδραστική αστική επίθεση

Στις 29 Μαΐου, σε συνθήκες οικονομικής αστάθειας ολόκληρης της ευρωπαϊκής ηπείρου, σαθρής παγκόσμιας αντιδραστικής ανάπτυξης, και ενώ το ελληνικό πρόβλημα να οξύνεται και η Ισπανία να γίνεται η νέα «εστία φωτιάς», είδε το φως της δημοσιότητας ένα «νέο» ολοκληρωμένο σχέδιο πολιτικής αντιμετώπισης της κρίσης. Το πρόγραμμα καταρτίστηκε στα πρότυπα της «Ατζέντας 2010 για τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις» που είχε εκπονηθεί από τον τότε σοσιαλδημοκράτη καγκελάριο και μετέπειτα στέλεχος του ρώσικου μονοπωλίου ενέργειας Γκάζπρομ, Γκέρχαρντ Σρέντερ. Σοσιαλδημοκράτες και χριστιανοδημοκράτες προτείνουν από κοινού, στο όνομα των ευρωπαίων κεφαλαιοκρατών, τους βασικούς άξονες υπεραντιδραστικής εξόδου από την ύφεση, αποκαλύπτοντας ξανά και ξανά το σύγχρονο εργασιακό μεσαίωνα που σχεδιάζουν για τους κολασμένους του 21ου αιώνα.

Τα βασικά σημεία του προσχεδίου, όπως δημοσιεύτηκαν στο γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ, περιλαμβάνουν:

Πρώτο, τη δημιουργία, με τη συνοδεία ελκυστικών φοροαπαλλαγών, ειδικών υπηρεσιών (π.χ. ειδικών ταμείων) ιδιωτικοποιήσεων στα πρότυπα της Τρόιχαντ, η οποία είχε αναλάβει την πώληση κρατικών επιχειρήσεων της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, για «να μειωθεί δραστικά ο υψηλός αριθμός οργανισμών και υπηρεσιών που βρίσκονται υπό τον έλεγχο του Δημοσίου, σε πολλές χώρες ειδικά του ευρωπαϊκού Νότου».

Δεύτερο, την εισαγωγή ενός αντιδραστικότερου μοντέλου περιορισμένης απασχόλησης, που αποκαλείται «μίνι δουλειά», με μικρότερη φορολόγηση και εισφορές. Το μοντέλο «μίνι δουλειά – μίνι αμοιβή» ως μόνιμη εργασιακή σχέση συνοδεύεται από μέτρα παραπέρα χαλάρωσης των όρων για απολύσεις.

Τρίτο, δημιουργία ειδικών οικονομικών ζωνών (ΕΟΖ) για εγκατάσταση βιομηχανικών επιχειρήσεων στο πρότυπο που χρησιμοποίησε η Κίνα.

Τέταρτο, χρηματοδότηση μικρής και μεσαίας κλίμακας επενδύσεων, μέσω κρατικού χρηματοπιστωτικού φορέα που θα έχει αναπτυξιακό ρόλο.

Πέμπτο, υιοθέτηση προγραμμάτων που θα βοηθούν τη δημιουργία μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, στο πρότυπο των προγραμμάτων που «τρέχει» η γερμανική αναπτυξιακή τράπεζα KfW.

Έκτο, ανάπτυξη ενός διπλού εκπαιδευτικού συστήματος που θα συνδυάζει θεωρητική εκπαίδευση σε επαγγελματικό σχολείο και μαθητεία σε επιχείρηση συγκεκριμένου κλάδου.

Το πρόγραμμα έχει γενική ισχύ. Αφορά τόσο τις χώρες του Νότου όσο και τις χώρες του ανεπτυγμένου Βορρά. Η αστική πολιτική λοιπόν αντεπιτίθεται. Το ερώτημα είναι, γιατί;

Μια από τις ουσιαστικές διαφορές ανάμεσα στην τωρινή δομική κρίση του καπιταλισμού και στις αντίστοιχες προηγούμενες, έγκειται ακριβώς στο ότι στην ουσία ο σημερινός καπιταλισμός δεν χωρά στον εαυτό του. Η υπεραυτοματοποίηση, η ταχύτητα και ο όγκος διάδοσης δεδομένων, οι ραγδαίες ανακαλύψεις στην τεχνολογία, τη βιοτεχνική και τη ρομποτική, στην εφαρμογή τους, συνταράσσουν τους όρους, τους χρόνους, την οργάνωση, τους ρυθμούς και την ποιότητα παραγωγής. Διαταράσσουν τη γεωστρατηγική σημασία χωρών. Θέτουν με νέους όρους το ζήτημα του χρόνου εργασίας, τη σχέση του εργάτη δημιουργού με τα ίδια τα δημιουργήματά του. Στην ουσία, οι παραγωγικές δυνάμεις που ο ίδιος ο καπιταλισμός επαναστατικοποιεί, ιδιοποιείται, διαστρέφει και επιχειρεί να ακρωτηριάζει, δεν μπορεί να τις εσωτερικεύσει χωρίς σοβαρές διαταραχές στη λειτουργία του.

Μπροστά σε αυτή τη νέα κατάσταση της ιστορίας και σε αυτή την ιστορία της νέας κατάστασης, οι καπιταλισμός -άρα και οι διαχειριστές του- είναι αναγκασμένος, προκειμένου να μην τα χάσει όλα, να περνά σε ολοένα και αντιδραστικότερες πολιτικές. Γι' αυτό και τη βασικότερη παραγωγική δύναμη, την εργατική δύναμη, την ακρωτηριάζει πετσοκόβοντας τα δικαιώματα και περιορίζοντας τις ανάγκες της κάτω και από το όριο αναπαραγωγής της. Εξ ου και οι μισθοί των 180-400 ευρώ, οι συντάξεις βοηθήματα και η εμπορευματοποιημένη περίθαλψη των γενοσήμων.

Σημειωτέον πως στις 27 σελίδες του κυβερνητικού προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει ούτε μια φορά ο όρος καπιταλισμός, ούτε μια φορά ο όρος καπιταλιστική κρίση. Η κρίση αντιμετωπίζεται ως υποκειμενικό αποτέλεσμα της πολιτικής διαχείρισης των δεξιών λαϊκών κομμάτων και της σοσιαλδημοκρατίας.

Οι αστοί κυνηγούν ως το τέλος το νέο καπιταλιστικό όνειρο. Να διαμορφώσουν – αξιοποιώντας τη σημερινή κρίση – παραγωγικές, κοινωνικοπολιτικές και γεωστρατηγικές προϋποθέσεις προκειμένου να κατακτήσουν τη «διαιώνιση» της αναπαραγωγής του καπιταλισμού σε μια νέα και ανώτερη, αν είναι δυνατόν, μακρά περίοδο δυναμικής ανάπτυξης και κερδοφορίας. Μια τέτοια όμως προοπτική, με βάση τη σημερινή έκρηξη όλων των θεμελιακών του αντιφάσεων, είναι αδύνατη. Αν ο καπιταλισμός μετά την κρίση του '73 έπεσε, κατά μέσο όρο, κατά 50% στους ετήσιους ρυθμούς ανάπτυξης του ΑΕΠ σε σχέση με τη χρυσή περίοδο 1945-70, τότε στην τρέχουσα κρίση και μετά οι ρυθμοί ανάπτυξης θα είναι σαθροί και αναιμικοί, προετοιμάζοντας την επόμενη.

Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης και προοπτικής οργανώνουν και προωθούν πρωτοφανείς αλλεπάλληλες και ολοένα αντιδραστικότερες αναδιαρθρώσεις στο παραγωγικό καπιταλιστικό μοντέλο. Μια υπεραντιδραστική ανασυγκρότηση όλων των κοινωνικών και εργασιακών σχέσεων με πυρήνα το δομικό κατακερματισμό και τη διάσπαση της εργατικής τάξης. Αυτή η σύγχρονη αστική πολιτική της συνολικής κοινωνικής βαρβαρότητας δεν είναι επομένως απλώς μια πολιτική επιλογή των κυρίαρχων κύκλων. Δεν αποτελεί παράδοξη εμμονή ή κάποιο αυτόματο αποτέλεσμα μόνο των αρνητικών συσχετισμών που δημιουργήθηκαν από την τεράστιας σημασίας ήττα του εργατικού κινήματος και της Αριστεράς, τον περασμένο αιώνα. Η τάση για μια υπεραντιδραστική στροφή διαρκείας σε βάρος της εργασίας αποτελεί θεμελιώδη και αναγκαία πλευρά των κυρίαρχων χαρακτηριστικών της σύγχρονης καπιταλιστικής κοινωνίας. Τάση που θα προωθείται μέσα από διαφορετικές ιστορικές τακτικές και πολιτικές ανάλογα με τις καμπές της ταξικής πάλης.

Αυτή ακριβώς η αστική στρατηγική υιοθετείται από τα λαϊκά κόμματα και τη χρεοκοπημένη σοσιαλδημοκρατία. Πολιτική, ίδια στον πυρήνα της από τη δεκαετία του '90, που κλιμακώνεται και ξεγυμνώνεται όλο και περισσότερο και αποκτά αποκρουστικότερα κανιβαλικά χαρακτηριστικά στη νέα κατάσταση της τέταρτης μεγαλύτερης στην ιστορία του καπιταλισμού κρίσης.

Αυτή την πολιτική προσαρμόζουν και προωθούν στην Ελλάδα τα αστικά κόμματα με αιχμή του δόρατος τη ΝΔ και από κοντά το ΠΑΣΟΚ που καταρρέει, η Δράση, και τα ακροδεξιά, συστημικά, βρυξελλιώτικα συμπληρώματα τύπου ΛΑΟΣ και Χρυσή Αυγή.

Για να την προωθήσουν οφείλουν να καθαρίσουν με το κίνημα και την Αριστερά. Τόσο με την παρούσα ενοχλητική παρουσία και αξιοσημείωτη δράση τους που εμποδίζει αλλά δεν ανατρέπει ακόμη, όσο κυρίως με το ανεπιθύμητο μέλλον της ουσιαστικής αναγέννησης και νικηφόρας δυνητικής προοπτικής τους.

Οι αστοί πολιτικοί καθώς και διανοούμενοι – γελωτοποιοί που τους συνοδεύουν, γνωρίζουν θαυμάσια πως δεν μπορούν να απαλλαγούν από το εργατικό κίνημα. Γι' αυτό υποκλίνονται τάχα στο απεργιακό δικαίωμα, αρκεί αυτό να μη διαταράσσει τη λειτουργία της αγίας αγοράς. Αρκεί να είναι απαλλαγμένο από την εργατική πολιτική. Την πολιτική δηλαδή που ανακόπτει τη σχέση μισθών – κερδών υπέρ των πρώτων. Διαταράσσει τις διεθνείς σχέσεις του κεφαλαίου υπέρ του εργατικών, λαϊκών διεθνών σχέσεων. Αποδυναμώνει τη σύγχρονη υπεραντιδραστική αστική δημοκρατία και το σύγχρονο κράτος – στρατηγείο της καθολικής παρακολούθησης και καταστολής, υπέρ των εργατικών οργάνων και συλλογικοτήτων, σύγχρονων και μη.

Αυτή την ολοκληρωτική πολιτική συμπυκνώνει ο πεντάλογος – ολοκληρωτικό παραλήρημα του Σαμαρά στο οποίο επιλέγει ως αντίπαλους «όσους επί δεκαετίες έδιωχναν επενδύσεις κι έκλειναν επιχειρήσεις. Όσους θέλουν ανοχύρωτες τις πόλεις μας από τους λαθρομετανάστες. Όσους θέλουν τη διάλυση της Αστυνομίας. Όσους αποκλείουν λιμάνια, διώχνουν τουρίστες, παραλύουν την οικονομική ζωή. Όσους επιμένουν στον κρατισμό και στη σπατάλη. Όσους τάζουν παροχές από λεφτά που δεν υπάρχουν. Όσους προτείνουν μέτρα που μας βγάζουν άμεσα από το ευρώ και αποκόπτουν τη χώρα από τη μοναδική ευκαιρία της νέας Ευρώπης». Ο Σαμαράς και ο Βενιζέλος, η Μπακογιάννη, o Μάνος και ο Καρατζαφέρης, αυτοί οι πιστοί του αστικού φιλελευθερισμού, προσπαθούν, ως ρωμαίες εταίρες, σεμνότυφα να ντυθούν τη μισοαντιμνημονιακή τάχα τήβεννο για να κρύψουν τη σύγχρονη ολοκληρωτική πανοπλία τους που στρέφεται εναντίον αυτών ακριβώς που τους καλούν να τους ακολουθήσουν.

Η συνειδητή αυτή ποιοτική υπεραντιδραστική αντεπίθεσή τους συνιστά μια τρομακτική απειλή για την ειρήνη, την επιβίωση, τις ελευθερίες, τα δικαιώματα των καταπιεσμένων, τις κατακτήσεις του κοινωνικού πολιτισμού της ανθρωπότητας.

Η πολιτική αυτή και οι εκφραστές τους επιβάλλεται και μπορεί να ηττηθούν!

Προκειμένου όμως να υλοποιηθεί αυτή η αναγκαιότητα, απαιτείται, με επιδίωξη και προοπτική, αντίθετα από την πολιτική του ΚΚΕ, μια τεράστια συγκέντρωση και συστράτευση εργατικών και διανοητικών δυνάμεων. Δυνάμεις που θα αντληθούν από τη σημερινή εργατική τάξη και τα πληττόμενα μεσαία λαϊκά στρώματα. Απαιτείται επομένως ένα σύγχρονο αντικαπιταλιστικό, βαθιά εργατικό, ουσιαστικά λαϊκό και σύγχρονα ενιαίο μέτωπο νίκης και ανατροπής, στον πυρήνα του οποίου θα δρα το ταξικά αναγεννώμενο -εδώ, στις σκληρές αναμετρήσεις και τολμηρές αναζητήσεις- νέο εργατικό κίνημα. Και μια Αριστερά σκεπτόμενη, δημοκρατική και επαναστατική η οποία, με λοκομοτίβα το επαναστατικό κόμμα του 21ου αιώνα, θα ενώνει αντί να χωρίζει, θα εμπνέει αντί να καθηλώνει.

Στις δεκατρείς χιλιάδες πεντακόσιες λέξεις του κυβερνητικού προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ οι όροι «εργατικό κίνημα», «λαϊκό κίνημα», «κίνημα νεολαίας», η πολιτική κουλτούρα και επιδίωξη συγκέντρωσης λαϊκών δυνάμεων ως πολιτικών δημιουργών, λείπουν. Το μέσο – εργαλείο που θα υλοποιήσει το κυβερνητικό πρόγραμμα είναι η ίδια η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – «ήρεμη δύναμη». Το κίνημα ως όρος αναφέρεται μια φορά ως «ζωντανό κίνημα» – στοιχείο «ριζικού κοινωνικού μετασχηματισμού» ο οποίος επέρχεται διά της «δημοκρατικής διαβούλευσης». Το απαιτούμενο όμως είναι ένα ηγεμονικό σχέδιο του εργατικού κινήματος που υλοποιείται από τους καταπιεσμένους για τους ίδιους.

Μαστίγιο και καρότο

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΑΔΥΝΑΤΟΥ ΚΑΙ Η ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΤΟΥ ΔΥΝΑΤΟΥ

Το εκλογικό αποτέλεσμα της 6ης Μαΐου εγκαινιάζει μια νέα περίοδο «δύναμης του αδύνατου», που παραμένει αδύνατος και «αδυναμίας του δυνατού», που παραμένει ωστόσο δυνατός. Μια πρώτη διαφιλονικούμενη καταδίκη των πολιτικών του Μνημονίου και του δικομματισμού. Από τους 3.300.000 ψηφοφόρους, οι οποίοι απομακρύνθηκαν από ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ΛΑΟΣ , 1.250.000 στράφηκαν προς την Αριστερά (συνυπολογίζεται αφαιρετικά και η ΔΗΜΑΡ), 1.300.000 σε αστικά και ακροδεξιά κόμματα – συν 440.000 στη Χρυσή Αυγή – και περίπου 600.000 προτίμησαν την αποχή. Για πρώτη φορά μεταπολεμικά 2.200.000, το 31% περίπου του εκλογικού σώματος (26% ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ), στέκεται θετικά, ιδιαίτερα σε εργατουπόλεις και εργατοσυνοικίες, στην υπάρχουσα Αριστερά.

Αυτή η πολιτική μετατόπιση των λαϊκών στρωμάτων κρύβει μέσα της ποιοτικά χαρακτηριστικά που δεν συνιστούν ακόμη ποιοτική μεταβολή. Συμπυκνώνουν και αποκαλύπτουν το ίδιο το πολιτικό επίπεδο και τη θετική δυναμική του κινήματος στην προηγούμενη περίοδο.

Το αστικό πολιτικό σύστημα προσπαθεί να βγει από μια κατάσταση αιφνιδιασμού και σοβαρών δυσκολιών. Στη διαχείριση της πολιτικής κατάστασης στην Ελλάδα, μαζί με το ντόπιο πολιτικό προσωπικό και την εγχώρια αστική τάξη που πελαγοδρομούν, αποφασιστικό ρόλο παίζουν τα ιμπεριαλιστικά κέντρα, κυρίως Βερολίνο και Παρίσι. Γνωρίζουν καλά τα πολιτικά όρια του ΣΥΡΙΖΑ. Όμως καίγονται γι' αυτόν γιατί γνωρίζουν τη δυναμική που κρύβει το λαϊκό ρεύμα που τον ακολουθεί και το πολιτικό μήνυμα που εκπέμπεται εκτός συνόρων. Ρεύμα που γεννήθηκε από τις πολυάριθμες θελήσεις, συλλογικές πράξεις και αγώνες της περασμένης περιόδου που στρέφονται αντικειμενικά εναντίον του καπιταλισμού. Αντικειμενικά. Και τρέμουν μήπως το αντικειμενικά γίνει συνείδηση.

Η γραμμή που προωθούν είναι μια γραμμή μαστίγιου (απειλές διακοπής του δανείου, εξόδου από ευρώ) και καρότου (υπόσχεση «ανάπτυξης» με μισθούς Βουλγαρίας, ανεργία Ισπανίας, ελαστικοποίησης των όρων αποπληρωμής του χρέους, ομόλογο). Επιδιώκουν τα ζητήματα που αφορούν την ουσία των εργασιακών σχέσεων να εξασθενίσουν πίσω από μια ασαφή «χαλάρωση των μνημονίων και της δανειακής σύμβασης» (επιμήκυνση των δόσεων, μείωση ίσως των επιτοκίων δανεισμού και εξασφάλισης κεφαλαίων κίνησης για «να κινηθεί η αγορά» πάντα υπό συνθήκες εργασιακής γαλέρας) ώστε να υπάρξει μια προσωρινή εκτόνωση της συσσωρευμένης λαϊκής οργής.

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΟΣ

Πολιτική και εκλογική ενίσχυση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ

Οι αντιθέσεις και τα αδιέξοδα του καπιταλισμού, οι εξελίξεις στην οικονομία, το ίδιο το εκλογικό αποτέλεσμα, η σταθερή παρουσία ενός απρόβλεπτου εν πολλοίς κινήματος, δείχνουν πως βαδίζουμε ολοταχώς προς μια σκληρή σύγκρουση που δεν μπορεί να κερδηθεί με όρους διαχείρισης ή επικοινωνίας. Ούτε βέβαια με ένα ρηχό κινηματισμό ή επαναστατικό βερμπαλισμό.

Ο Συνασπισμός ήδη «επιστρέφει εκεί που ήταν». Παρουσιάζεται ως ανοιχτή φιλοΕΕ δύναμη, συμπαρασύροντας συνιστώσες του, τώρα που τα ζητήματα του ευρώ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του χρέους αποτελούν τη λυδία πολιτική λίθο. Χωρίς στρατηγικό στόχο, εφ' όσον μια άλλη Αριστερά και ένα αναγεννημένο εργατικό και κίνημα δεν κάνουν αισθητή την παρουσία τους, ο ΣΥΡΙΖΑ αναγκαστικά και γρήγορα θα εγκαθίσταται στο αριστερό διαχειριστικό άκρο του αστικού πολιτικού συστήματος. Το πρόγραμμά του στηρίζεται σε έναν παλιάς κοπής μεταρρυθμισμό, επιμέρους αλλαγών χωρίς αλλαγή, ρήξεων χωρίς ρήξη, ο οποίος δοκιμάστηκε στο προηγούμενο στάδιο του καπιταλισμού και χρεοκόπησε. Όπως η πολιτική ιστορία έχει αποδείξει, συμμετοχή της Αριστεράς σε κυβέρνηση μέσα στα πολιτικά όρια της ΕΕ, της τρόικας και του ευρώ οδηγεί σε ενσωμάτωση, αδιέξοδη διαχείριση και ήττα.

Οι εξελίξεις αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο δημιουργίας κυβέρνησης αντιμνημονιακού προσανατολισμού γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ.

Αυτός «ο παλιολαός που δεν καταλάβαινε από τέτοια», η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, οποιοδήποτε φιλολαϊκό μέτρο θα το στηρίζει στους δρόμους και τις πλατείες. Με γνώση πως ούτε ΠΑΣΟΚ του '80, ούτε σοσιαλδημοκρατική διαχείριση του καπιταλισμού, έστω με μισοπαροχές, μπορεί να υπάρξουν. Η σύγκριση κοινωνικά, ιστορικά και πολιτικά δεν ισχύει, η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Εκεί, στην πράξη λοιπόν, με όρους μαζικού κινήματος θα αποκαλύπτονται τα περιορισμένα όρια, η αδήριτη ανάγκη διεύρυνσής τους. Εκεί στην πράξη θα ενισχύεται η ταξική ανεξαρτησία και δράση του μαζικού κινήματος, η δημιουργία μαζικού κοινωνικού ηγεμονικού ρεύματος με καθαρή αντικαπιταλιστική στόχευση. Πάνω από όλα επομένως η αντικαπιταλιστική Αριστερά παρουσιάζεται, πράττει και κρίνει με το δικό της αυτοτελές πρόγραμμα.

Η διπλή και αδιαίρετη αντικαπιταλιστική πολιτική για τη νέα, τρικυμιώδη περίοδο, δεν μπορεί παρά να είναι τόσο η παραπέρα βαθιά καταδίκη και πολιτική αποδυνάμωση των μνημονιακών αστικών δυνάμεων όσο και ο σταθερός στόχος – μονόδρομος της αντικαπιταλιστικής ανατροπής της αστικής και ιμπεριαλιστικής επίθεσης, ο κλονισμός του καπιταλισμού με επιδίωξη την επανάσταση και τον κομμουνισμό της εποχής μας. Η εργατική – λαϊκή εξουσία -μέρος της οποίας είναι η κυβέρνηση- είναι ο βαθύτερος και ουσιαστικός επιδιωκόμενος και δημόσια διακηρυγμένος στόχος που ενσαρκώνει τα εργατικά και λαϊκά συμφέροντα.

Μεσοπρόθεσμα, η ρεαλιστική προοπτική που ανοίγεται είναι η συγκρότηση ενός μαζικού αριστερού, αντικαπιταλιστικού πόλου με καθοριστική τη συμβολή των δυνάμεων της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, με το διάσπαρτο αντικαπιταλιστικό δυναμικό, το αντικαπιταλιστικό τμήμα του ΣΥΡΙΖΑ και του Μετώπου Αλληλεγγύης Ανατροπής που θα υπερνικούν το δέος απέναντι στην ΕΕ και θα διαχωρίζονται από τη λογική ενός δήθεν καλύτερου καπιταλισμού, καθώς και με δυνάμεις του ΚΚΕ που κατανοούν το αδιέξοδο της ασκούμενης πολιτικής του, με ισχυρό έναν κομμουνιστικό πυρήνα σύγχρονης αναφοράς και πρακτικής.

Η πολιτική και εκλογική ενίσχυση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ αποτελεί στοιχείο επίγνωσης των συνταρακτικών στιγμών που έρχονται. Αναγνώρισης του καθοριστικού της ρόλου ως πολιτικής δύναμης που γνωρίζει το βάθος, την έκταση, τη διάρκεια και την επικινδυνότητα της κρίσης και της ασκούμενης αστικής πολιτικής και γι' αυτό επιχειρεί διαρκώς να ενώσει το εργατικό κίνημα και τον λαό. Να δράσει ως καταλύτης για τη συσπείρωση των αριστερών αντικαπιταλιστικών και αντιιμπεριαλιστικών δυνάμεων, πάνω στους άμεσους στόχους που δημιουργούν υλικά τακτικά ρήγματα και ανοίγουν δρόμο. Ώστε το εργατικό κίνημα να μπορεί να προωθεί με συνείδηση, γνώση και πρόγραμμα την επαναστατική αναγκαιότητα της εποχής.

ΠΗΓΗ: (αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΠΡΙΝ, 10/6/2012). Το είδα: Tue, 2012-06-12, http://aristeroblog.gr/node/837

Η Ελλάδα που βογκά  πήγε … ΣΥΡΙΖΑ, ενώ οι λεφτάδες έκαναν κατάθεση κυρίως στην ΝΔ…

Από το Μανιτάρι του Βουνού

Εντάξει, μην πάρετε μανιχαϊστικά τον τίτλο, αλλά η κύρια τάση είναι αυτή. Αυτή είναι και η συνολική αίσθηση, αλλά και τα ευρήματα από τις σχετικές δημοσκοπήσεις που αναλύονται από τις αντίστοιχες εταιρείες. Γνωρίζουμε βεβαίως ότι έχουμε μετακινήσεις ψηφοφόρων απ' όλους σε όλους, αλλά αυτά που θα σημειώσουμε αφορούν τις κύριες τάσεις. Δεν θάθελα σ' αυτή την ανάρτηση να βάλω συνειδητά ειδική θεολογική γλώσσα. Θα βάλω την «καθομιλούμενη» πολιτική γλώσσα με μαθηματική μορφή.

Αξίζει να σημειωθεί η συνεχιζόμενη τάση αύξησης της αποχής που εκφράζεται με 260.889 λιγότερους ψηφοφόρους και 2,63%. Αντίθετα σε απ' όσους προσήλθαν είχαμε μείωση τόσο στα άκυρα κατά 80.612 και 1,22%, όσο και στα λευκά κατά 10.708 και 0,15%!

Πέρα από το γεγονός της πρωτοφανούς διεθνούς τρομοκρατίας και του εσωτερικού φόβου που περιχύθηκε  μέσω των διεφθαρμένων και διαπλεκόμενων ΜΜΕ σε συνταξιούχους, νοικοκυρές και αγροτικό πληθυσμό (όπως απεδείχθη από τα ευρήματα), σημαντικό ρόλο για την δημιουργία (ασταθούς βεβαίως) κυβέρνησης παίζει το καλπονοθευτικό εκλογικό σύστημα που αυτή τη φορά έδωσε πραγματικό  με αναγωγή –  bonous στην (1^η) ΝΔ 40 βουλευτές (129-89). Ταυτόχρονα συνέθλιψε με το πλαφόν του 3% όσες πιθανότητες υπήρχαν σε κάποια μικρά κόμματα να το περάσουν και να μπουν στη Βουλή ή να κρατήσουν τις πραγματικές τους δυνάμεις, εξαιρουμένου του ΚΚΕ.

Όμως ο λαός βρήκε διέξοδο στο κεντρικό πολιτικό επίπεδο, ανεξάρτητα από πιθανές αυταπάτες, ρεφορμισμούς, άγνοια κινδύνου και ιδιοτέλειες. Όπως δεν υπάρχει «άγιος λαός» δεν υπάρχει και «χύδην» λαός. Ο λαός είναι και από τα δύο, όπως πολύ ωραία επεσήμανε ένας φίλος και αδελφός στα σχόλιά τους στην ακριβώς προεκλογική μου ανάρτηση. Ο λαός που δεν φοβήθηκε, ο λαός ζήτησε την ελπίδα, ο λαός που δεν είχε δεσμεύσεις, λαός που είναι άνεργος, η νεολαία που οραματίζεται, ο λαός που έχει παιδιά, ο λαός που δεν έχει … καταθέσεις, ο λαός που δεν είναι ενταγμένος απόλυτα, ο λαός που δεν παίζει παιχνίδια, νικήθηκε από το παλιό. Μαζί με τα νέα δεινά που σχεδιάζονται, τώρα ο λαός μπορεί να κάνει μια σειρά ακόμα βήματα. Γι αυτά ας συζητήσουμε από αύριο-μεθαύριο. Σήμερα να πούμε πως στην Ελλάδα είμαστε 50-50. Όλα είναι ανοικτά. Και άναψε ένα φως στην Ανατολική πολύπαθη Μεσόγειο, ένα φως στα Βαλκάνια, ένα φως στην Ευρώπη…

Το παλιό, αμιγές «μνημονιακό» «Μαύρο Μέτωπο» (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ) αύξησε κατά 13 τις έδρες του σε σχέση τις εκλογές της 6 Μάη (129+33=162, από 108+33=162). Απορρόφησε στελέχη του αμιγούς νεοφιλελεύθερου χώρου (Ντόρα κλπ) και ποσοστό περ. 5% από τις εκλογές της 6 Μάη (2,56+2,15+1,80-1,59=4,92%). Παράλληλα απορρόφησε τα ακροδεξιά και νεοφιλελεύθερα στελέχη του ΛΑΟΣ και το μισό περ. ποσοστό του ΛΑΟΣ (2,90-1,58=1,32).  Πως έγινε τελικά αυτό;

***********

Οι άξονες και τα διλλήματα που κυρίως λειτούργησαν ήταν τέσσερις: α) Μνημόνιο  ή αντιμνημόνιο, που ήταν κυρίαρχο σε όλα τα κόμματα πλην ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ-«Δημιουργία Ξανά», τα οποία είχαν βάλει το επίχρισμα της σχεδόν δήθεν «αναδιαπραγμάτευσης» και πήραν.  β) Ευρώ ή ζωή & χώρα που λειτούργησε κυρίως σε ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ-«Δημιουργία Ξανά». γ) Δεξιά-κέντρο-αριστερά, που εκφράζει κυρίως το επίπεδο της ταξικής συνείδησης είχαμε σαφείς αλλαγές. δ) Κυβέρνηση ή μη: το πιο αστείο απ' όλα…

Η συνέχεια του άρθρου στο Μανιτάρι του Βουνού …

Η ΗΜΕΡΑ ΔΕΛΤΑ:

Ο κατακτητής αγαπάει πάντα την ειρήνη στις σχέσεις του με τους κατακτημένους – ενώ τα μνημόνια και οι «αποικίες του ευρωπαϊκού Νότου» που ακυρώνουν την εθνική ανεξαρτησία και τη δημοκρατία των κρατών αυτών, είναι ο τρόπος και η μεθόδευση της Γερμανικής επικυριαρχίας – Μέρος ΙΙ

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

Συνέχεια από το Μέρος Ι

Η ΦΙΛΑΝΔΙΑ

Σύμφωνα με πολλούς η κρίση χρέους της Ευρωζώνης θα φτάσει στο ανώτατο σημείο της, υποχωρώντας μετά, όταν κάποια χώρα αποφασίσει να εγκαταλείψει το κοινό νόμισμα – γεγονός στο οποίο ίσως να οφείλονται οι συνεχείς πιέσεις εναντίον της χώρας μας, καθώς επίσης τα διάφορα μνημόνια που της επιβάλλονται από τη Γερμανία, παρά το ότι είναι εμφανές πως την οδηγούν στην καταστροφή.

Κάτι τέτοιο όμως οφείλει να συμβεί πριν είναι ακόμη πολύ αργά – αφού είναι προφανές ότι, η Ιταλία δεν θα συνεχίσει να δανείζει την Ισπανία με 3% επιτόκιο, όταν η ίδια δανείζεται με 6,5%, ενώ εγγυάται επί πλέον για το 22% του πακέτου στήριξης. Με δεδομένο δε το ότι, η έξοδος της Ιταλίας θα προκαλούσε ένα τεράστιο χάος σε όλο τον πλανήτη, θεωρείται προτιμότερη η έξοδος οποιασδήποτε άλλης μικρότερης χώρας, αφού πιστεύεται πως κάτι τέτοιο θα συνέβαλλε στην εκτόνωση της κρίσης.

Επειδή τώρα δεν είναι εύκολο να πειστεί η Ελλάδα να εγκαταλείψει την Ευρωζώνη, παρά τις συντονισμένες προσπάθειες της Γερμανίας, των οπαδών της κεντρικά κατευθυνόμενης οικονομίας και του αγγλοσαξονικού μετώπου (άρθρο μας), η Φιλανδία θεωρείται ως ο ιδανικότερος υποψήφιος – επειδή είναι μία μικρή χώρα με ισχυρή οικονομία, για την οποία η έξοδος θα ήταν μάλλον ωφέλιμη (κρίνοντας από το παράδειγμα της Εσθονίας, η οικονομία της οποίας αναπτύχθηκε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και την κατάργηση του ρουβλιού).

Περαιτέρω, το εθνικιστικό κόμμα της Φιλανδίας απαιτεί ήδη την έξοδο από το ευρώ  – ενώ η χώρα ζητάει εγγυήσεις από την Ισπανία, όπως ακριβώς και από την Ελλάδα προηγουμένως. Εάν λοιπόν η Ισπανία δεν δώσει εγγυήσεις, η Φιλανδία δεν θα συμφωνήσει και πιθανότατα θα προτιμήσει να εγκαταλείψει την Ευρωζώνη – πόσο μάλλον μετά την πρόσφατη υποτίμηση των Ολλανδικών τραπεζών, η οποία για τη Φιλανδία ήταν ένα καμπανάκι κινδύνου.  

Όταν όμως η πόρτα της εξόδου ανοίξει για πρώτη φορά, τότε θα είναι πιο εύκολο να ακολουθήσουν και άλλες χώρες – στην αρχή οι μικρότερες και μετά οι μεγαλύτερες αφού, με εξαίρεση τη Γερμανία, κανένας δεν φαίνεται να επιθυμεί τη δεύτερη λύση (πολιτική και δημοσιονομική ένωση, η οποία προϋποθέτει την απώλεια της εθνικής κυριαρχίας). Όπως έχουμε όμως τονίσει πολλές φορές, οι αγορές απαιτούν είτε τη διάλυση της Ευρωζώνης, είτε την πολιτική ένωση της – ενώ θα επιμένουν μέχρι τελικής πτώσης.

Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ

Αν και δεν φαίνεται να δίνει κανένας την απαιτούμενη σημασία στις χώρες της Α. Ευρώπης, οι οποίες μαστίζονται από την κρίση σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, εάν θα συνειδητοποιούσε ότι, πολλές τράπεζες της δυτικής Ευρώπης είναι σε μεγάλο βαθμό εκτεθειμένες εκεί (κυρίως οι Αυστριακές), θα καταλάβαινε ότι τα προβλήματα μπορούν να μεταφερθούν εύκολα.

Ειδικά όσον αφορά την Ελλάδα και τις τράπεζες της, οι οποίες δραστηριοποιούνται στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία, στην Τουρκία και αλλού, τυχόν ενδυνάμωση των προβλημάτων μας θα μπορούσε να προκαλέσει μία μεγάλη έκρηξη στην περιοχή, ανυπολόγιστων διαστάσεων – με πρώτο υποψήφιο θύμα την ίδια την Αυστρία, μέσα από τις τράπεζες της, οι οποίες διατηρούν αρκετά υποκαταστήματα στην περιοχή.    

ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΞΟΔΟΥ

Ως «Ημέρα Δέλτα», η οποία ορίζεται από την μία ελεγχόμενη πυρηνική έκρηξη, όπως φαίνεται να είναι η προσχεδιασμένη έξοδος της Ελλάδας από την Ευρωζώνη (η Φιλανδία ανήκει μάλλον στο σχέδιο Β), τοποθετείται η ημερομηνία των ελληνικών εκλογών – με το σενάριο να έχει ως εξής:  

Όπως έχουμε αναφέρει, το αμερικανικό χρηματιστήριο έστειλε στις εισηγμένες επιχειρήσεις του S&P500 ένα πληροφοριακό γράμμα (newsletter) με την ένδειξη «άκρως εμπιστευτικό» και με τον τίτλο «Η διάλυση της Ευρωζώνης».

Στο γράμμα αυτό επισυνάπτεται ένα ερωτηματολόγιο, σχετικό με την προετοιμασία των επιχειρήσεων για μία τέτοια περίπτωση – για το ποια συμβόλαια υφίστανται με τους προμηθευτές τους και σε ποιο νόμισμα, για το ποιοι τραπεζικοί λογαριασμοί υπάρχουν, για το εάν οι τράπεζες αυτές κινδυνεύουν, σε περίπτωση διάλυσης της Ευρωζώνης κοκ. Η ενέργεια αυτή χαρακτηρίστηκε εντελώς ασυνήθιστη από τις διοικήσεις των μεγαλύτερων επιχειρήσεων του πλανήτη – οι οποίες όμως έχουν τεθεί σε κατάσταση συναγερμού, εν όψει των ελληνικών εκλογών! 

Παράλληλα, όλοι οι υπουργοί οικονομικών της Ευρωζώνης είναι αποφασισμένοι, όπως λέγεται, να μην ανεχθούν έναν ενδεχόμενο «εκβιασμό» εκ μέρους των αντιμνημονιακών κομμάτων της Ελλάδας – τα οποία πιθανόν να εκλεγούν την Κυριακή.

Έχουν συμφωνήσει λοιπόν για τη διεξαγωγή μίας τηλεδιάσκεψης, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή το βράδυ, μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των ελληνικών εκλογών – έτσι ώστε να λάβουν τις απαραίτητες αποφάσεις, πριν ακόμη ανοίξουν οι αγορές στο Τόκυο.  Ανάλογες προετοιμασίες κάνουν και οι κεντρικές τράπεζες της Δύσης, οι οποίες προσπαθούν να προβλέψουν όλα όσα θα μπορούσαν να συμβούν – με πρώτη από όλες την ΕΚΤ.

Ως υψηλότερο ρίσκο θεωρείται η εκροή μεγάλων ποσών κεφαλαίων από τις τράπεζες της Ελλάδας, των χωρών του Ευρωπαϊκού νότου ή όποιων άλλων χωρών της Ευρωζώνης – γεγονός που, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα μπορούσε να συμβεί ακόμη και τη νύχτα προς τη Δευτέρα, με τη βοήθεια του internet banking. Η λύση είναι η επιβολή διασυνοριακών και λοιπών ελέγχων, όσον αφορά της διακίνηση των κεφαλαίων, έτσι ώστε να προστατευθεί το σύστημα από τυχόν επιπλοκές – επιθέσεις εναντίον των τραπεζών (bank run), κατάρρευση χρηματιστηρίων κλπ.

Στο παραπάνω πλαίσιο λοιπόν, τα μεσάνυχτα της Κυριακής, μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εκλογών, με βάση τα οποία υποθετικά κερδίζουν οι αντίθετες του μνημονίου πολιτικές δυνάμεις, οι υπουργοί οικονομικών της Ευρωζώνης αποφασίζουν να θέσουν σε λειτουργία το σχέδιο που έχουν προετοιμάσει – κυρίως όταν διαπιστώνουν τη ραγδαία πτώση του ευρώ στις αγορές της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας, οι οποίες έχουν ήδη ανοίξει. 

Έτσι υπενθυμίζουν στο εξιλαστήριο θύμα ή/και πειραματόζωο, στην Ελλάδα δηλαδή, τις υποχρεώσεις της απέναντι στις συμβάσεις που έχουν υπογραφεί, ενώ παράλληλα διαβεβαιώνουν με όλα τα μέσα που διαθέτουν τις αγορές, οι οποίες έχουν ανοίξει με έντονα πτωτικές τάσεις ότι, θα κάνουν ότι μπορούν για να διατηρήσουν τη σταθερότητα της Ευρωζώνης.

Εν τούτοις οι αγορές, οι οποίες έχουν χάσει προ πολλού την εμπιστοσύνη τους στον περιπλανώμενο Ευρωθίασο, καταρρέουν απότομα – με τα επιτόκια για τα ομόλογα της Ισπανίας και της Ιταλίας να εκτοξεύονται στα ύψη. Η ΕΚΤ όμως, η οποία ήταν προετοιμασμένη για κάτι τέτοιο, σε συνεργασία με τη Fed και κάποιες άλλες κεντρικές τράπεζες, αρχίζει να αγοράζει μαζικά ομόλογα των δύο αυτών χωρών, οπότε σταθεροποιεί τις αποδόσεις τους (επιτόκια) κάτω από το απειλητικό 7%.

Παράλληλα, οι εμπορικές τράπεζες επεμβαίνουν στα χρηματιστήρια με μεγάλες εντολές αγορών – έτσι ώστε να ανακόψουν την πτωτική πορεία των μετοχών παγκοσμίως. Το ίδιο απόγευμα εισέρχονται στη μάχη και οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες του S&P500, επίσης με μεγάλες εντολές αγοράς μετοχών – ενέργειες που συνεχίζονται από της ιαπωνικές εταιρείες, μετά τα μεσάνυχτα. 

Από την άλλη πλευρά όμως έχουν ξεκινήσει οι επιθέσεις εναντίον των τραπεζών από Έλληνες καταθέτες, οι οποίοι φοβούνται την επιστροφή στη δραχμή και τη χρεοκοπία της πατρίδας τους – πόσο μάλλον όταν ανακοινώνεται η προσφυγή της Κύπρου στο μηχανισμό στήριξης, η οποία το αποφασίζει βιαστικά, φοβούμενη τις παρενέργειες της Ελλάδας και το αντίστοιχο αίτημα της Ισπανίας.

Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα τα νέα κάνουν το γύρο της Ευρώπης – με αποτέλεσμα να αδειάσουν τα μηχανήματα ανάληψης (ΑΤΜ) πολλών τραπεζών σε όλες τις χώρες. Εν τούτοις, η ΕΚΤ είναι πολύ καλά προετοιμασμένη και οι τράπεζες ανταπεξέρχονται με την αυξημένη ζήτηση μετρητών, χωρίς να δημιουργηθεί πανικός στους Έλληνες και στους υπόλοιπους Ευρωπαίους πολίτες – οπότε η ηρεμία επιστρέφει, αν και οι πολίτες παραμένουν έντονα επιφυλακτικοί.

Μία εβδομάδα αργότερα, κατά τη σύσκεψη κορυφής, οι Ευρωπαίοι ανακοινώνουν στην νέα Ελληνική κυβέρνηση ότι, θα υπάρξει με κάποια χαλάρωση των μέτρων, υπό την προϋπόθεση να υπογραφεί η βασική συμφωνία (μνημόνιο ΙΙ, δανειακή σύμβαση) ως έχει. Η Ελληνική κυβέρνηση όμως, αποφασισμένη να τηρήσει τις δεσμεύσεις της απέναντι στους ψηφοφόρους της, δεν το αποδέχεται και επιστρέφει πίσω στη χώρα της.

Αμέσως μετά την αναχώρηση των Ελλήνων ο πρόεδρος της ΕΚΤ απαιτεί τη συμφωνία των υπολοίπων κυβερνήσεων της Ευρωζώνης σε μέτρα στήριξης του Ευρώ – υπό την απειλή να ανακοινώσει το κλείσιμο τραπεζών και χρηματιστηρίων για μερικές ημέρες, εάν δεν αποφασίσουν αμέσως. Κατά τον ίδιο, οι χώρες πρέπει να εγγυηθούν η μία τα δάνεια της άλλης, χωρίς καμία επιφύλαξη και περιορισμό, έτσι ώστε να μη χάσουν την πρόσβαση στις αγορές η Ιταλία και η Ισπανία.

Στη συνέχεια, αφού οι προσχεδιασμένες φυσικά προτάσεις του προέδρου της ΕΚΤ γίνονται ομόφωνα αποδεκτές, η ΕΚΤ αποφασίζει να σταματήσει αμέσως την τροφοδοσία της Ελλάδας με χρήματα – έτσι ώστε να την υποχρεώσει να υιοθετήσει τη δραχμή, οπότε να παραβεί de facto τους κανόνες της Ευρωζώνης και να αποβληθεί.

Οι αγορές καταρρέουν ακόμη μία φορά, παρά τις συντονισμένες προσπάθειες όλης της δύσης – κάτι που έχει προβλεφθεί, στα πλαίσια μίας ελεγχόμενης χρηματοπιστωτικής πυρηνικής έκρηξης, η οποία όμως πιστεύεται ότι τελικά θα εκτονώσει και θα επιλύσει ριζικά τη δυτική κρίση χρέους, πριν ακόμη οξυνθεί σε σημείο που δεν θα μπορεί πλέον να ελεγχθεί. 

Έτσι λοιπόν, όταν ο καινούργιος πρωθυπουργός της Ελλάδας επισκέπτεται ξανά τις Βρυξέλλες για τη συμμετοχή του σε μία έκτακτη σύσκεψη, οι υπόλοιποι ηγέτες της Ευρωζώνης του ανακοινώνουν ότι, τα κοινοβούλια των χωρών τους δεν συμφωνούν με την περαιτέρω στήριξη της Ελλάδας, έτσι όπως αυτός την επιθυμεί. Ο Έλληνας πρωθυπουργός όμως, θεωρώντας ότι παίζεται ένα παιχνίδι, όπου ο ίδιος συνεχίζει να έχει τα καλύτερα χαρτιά, παραμένει ανένδοτος.

Το ίδιο βράδυ η Ευρωζώνη ανακοινώνει τη δημιουργία ενός κοινού τραπεζικού συστήματος, την εγγύηση όλων των καταθέσεων και την εισαγωγή των βραχυπρόθεσμων ευρωομολόγων (Euro-Bonds) – ενώ η ΕΚΤ την τρίτη ποσοτική διευκόλυνση κατά 500 δις € (τριετής δανεισμός των τραπεζών) και τη μείωση του βασικού επιτοκίου στο 0,5%.

Παράλληλα, ανακοινώνεται το σταμάτημα της συμφωνίας στήριξης της Ελλάδας, καθώς επίσης η έξοδος της από την Ευρωζώνη, εάν τυχόν υιοθετήσει τα δραχμή – κάτι που δεν μπορεί πλέον να αποκλεισθεί, αφού έχει αποφασιστεί ομόφωνα να διακοπεί εντελώς η τροφοδοσία της με χρήματα.

Στο τέλος της σύσκεψης, η Γερμανίδα καγκελάριος ανακοινώνει επίσημα, με ένα «μειλίχιο» χαμόγελο πως η Ελλάδα αποτελεί μία ιδιάζουσα και μοναδική περίπτωση – ενώ οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης εξετάζουν πλέον πολύ σοβαρά τη δημοσιονομική και πολιτική ένωση τους.

Επίσης ότι, η ΕΚΤ εγγυάται για όλες τις καταθέσεις των Πολιτών των χωρών-μελών της ζώνης (7,6 τρις €), ότι κανένας δεν πρέπει να φοβάται για τα χρήματα του, ότι η Τρόικα είναι προετοιμασμένη για την απώλεια των δανείων της Ελλάδας (225 δις €), ότι επιτρέπει την παραμονή της Ελλάδας στην ΕΕ και, τέλος, ότι είναι έτοιμη να την βοηθήσει να ανταπεξέλθει με τα προβλήματα της – αρκεί να αποφασίσει να εγκαταλείψει με τη θέληση της το κοινό νόμισμα (δεν υπάρχει άλλος τρόπος).       

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Όπως φαίνεται από τη ανάλυση των προβλημάτων της Ευρωζώνης, καθώς επίσης από το φανταστικό σενάριο της εξόδου της Ελλάδας από το κοινό νόμισμα, οφείλουμε να είμαστε υπομονετικοί, πάρα πολύ προσεκτικοί και σταθερά άφοβοι στις επιλογές μας – γνωρίζοντας όμως όλους τους κινδύνους και παραμένοντας προετοιμασμένοι για όλα τα ενδεχόμενα.

Δυστυχώς, οι κυβερνήσεις των τελευταίων τριάντα ετών μας οδήγησαν σε ένα δύσκολο, στενό και δύσβατο μονοπάτι, το οποίο ευρίσκεται στην άκρη του γκρεμού – με έναν θανατηφόρο κίνδυνο να χάσουμε ανά πάσα στιγμή, με το παραμικρό λανθασμένο βήμα, το έδαφος κάτω από τα πόδια μας.

Απαιτείται λοιπόν σταθερή θέληση και μία απίστευτα μεγάλη ψυχραιμία, καθώς επίσης η γνώση ότι, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την πατρίδα μας δεν είναι οι επιλογή μας στις εκλογές, αλλά η τεράστια εκροή των καταθέσεων και ιδιαίτερα η μαζική επίθεση (bank run) εναντίον των τραπεζών – αμέσως μετά τις πιέσεις που θα ασκήσει στη νέα κυβέρνηση μας η Γερμανία, είτε για την πλήρη υποταγή της στο μνημόνιο (εάν εκλεγούν μνημονιακά κόμματα), είτε για την εθελούσια επιστροφή μας στη δραχμή (εάν εκλεγεί η αντίθετη τάση).

Κατά την υποκειμενική μας άποψη, η μοναδική λύση είναι η άρνηση της λήψης των υπολοίπων δόσεων του δανείου (δεν πρέπει να παίρνει ποτέ κανείς δάνεια, τα οποία γνωρίζει εκ των προτέρων ότι δεν μπορεί να εξοφλήσει), χωρίς να προβούμε σε αντιευρωπαϊκές ενέργειες (εκτύπωση εθνικού νομίσματος κλπ.), με την παθητική αποδοχή μίας πιθανής χρεοκοπίας εντός της Ευρωζώνης – μία εξαιρετικά επώδυνη διαδικασία, η οποία όμως είναι σήμερα (στο παρελθόν είχαμε απείρως περισσότερες και πολύ λιγότερο επώδυνες λύσεις) κατά πολύ προτιμότερη, από κάθε άλλη.

Παράλληλα, απαιτείται η άμεση επιβολή περιορισμών στις αναλήψεις από τις ελληνικές τράπεζες για μερικούς μήνες, ο διασυνοριακός έλεγχος των κινήσεων των κεφαλαίων, η αλληλεγγύη μεταξύ όλων μας, καθώς επίσης μία σταθερή αμυντική πολιτική καθυστερήσεων, από οποιαδήποτε κυβέρνηση εκλεγεί – έτσι ώστε να προηγηθούν οι ενέργειες εκ μέρους της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Φιλανδίας ή οποιασδήποτε άλλης χώρας, η οποία θα θελήσει και θα μπορέσει να εγκαταλείψει πρώτη την Ευρωζώνη.      

* Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright), Αθήνα, 16. Ιουνίου 2012, viliardos@kbanalysis.com. Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι συγγραφέας, οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχει εκδώσει πρόσφατα τρία βιβλία της σειράς «Η κρίση των κρίσεων» (διάθεση με παραγγελία στο kb@kbanalysis.com).

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2623.aspx

Η ΗΜΕΡΑ ΔΕΛΤΑ:

Ο κατακτητής αγαπάει πάντα την ειρήνη στις σχέσεις του με τους κατακτημένους – ενώ τα μνημόνια και οι «αποικίες του ευρωπαϊκού Νότου» που ακυρώνουν την εθνική ανεξαρτησία και τη δημοκρατία των κρατών αυτών, είναι ο τρόπος και η μεθόδευση της Γερμανικής επικυριαρχίας – Μέρος Ι

Του Βασίλη Βιλιάρδου*

"Στην Ευρώπη φαίνεται να προετοιμάζεται μία επανάσταση εκ των άνω, με τη βοήθεια της κρίσης χρέους και του παραδειγματικού βιασμού της Ελλάδας – ο οποίος προκαλεί τρόμο και πανικό στους Ευρωπαίους Πολίτες, οι οποίοι θέλουν φυσικά να αποφύγουν τα δεινά των Ελλήνων. Εξυφαίνεται λοιπόν ένα πραξικόπημα – όπως αποκαλούνται πολύ σωστά οι «επαναστάσεις» της μειοψηφίας και οι δικτατορίες που συνήθως εγκαθιστούν. Ειδικότερα, δεν φαίνεται να ευρίσκεται «προ των πυλών» η δημιουργία των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης, όπως θα μπορούσε καλοπροαίρετα να υποθέσει κανείς – ακούγοντας τα περί δημοσιονομικής και πολιτικής ένωσης που συζητούνται στο Ευρωκοινοβούλιο.

Αντίθετα, φαίνεται να προωθείται η εκ των άνω πραξικοπηματική κατασκευή μίας ιδιόμορφης «Ευρωσοβιετικής Ένωσης», υπό την απολυταρχική επίβλεψη της πρωσικής Γερμανίας και την σκιώδη επικυριαρχία των Η.Π.Α. – μία πιθανότητα, η οποία επεξηγεί κάπως καλύτερα την ανεμπόδιστη εισβολή του ΔΝΤ στις χώρες της Ευρωζώνης, μετά το γκρέμισμα του προστατευτικού τείχους, την είσοδο του Ελληνικού Δούρειου Ίππου και την, δυστυχώς σχεδιαζόμενη, θυσία της Ιφιγένειας.

Οφείλουμε λοιπόν να είμαστε πολύ προσεκτικοί, εάν θέλουμε να αποφύγουμε το ρόλο της Ιφιγένειας – για τον οποίο μας προορίζουν οι μελλοντικοί δυνάστες της Ευρώπης. Κυρίως βέβαια επειδή, όπως φαίνεται, η «νέα τάξη πραγμάτων» έχει αποφασίσει είτε την πλήρη υποδούλωση της Ελλάδας, εάν εκλεγεί το λόμπυ του μνημονίου, είτε την εκδίωξη της από την Ευρωζώνη, εάν εκλεγούν οι αντίθετες δυνάμεις – με απώτερο στόχο την πλήρη υποταγή των υπολοίπων κρατών, λαμβάνοντας ταυτόχρονα όλα τα απαιτούμενα μέτρα προστασίας.

Ολοκληρώνοντας, οφείλουμε να σημειώσουμε ότι, ο φόβος ενός σεισμού με απρόβλεπτα αποτελέσματα, σε μια περιοχή που δεν έχει συμβεί ποτέ (όπως η έξοδος μίας χώρας από το ευρώ), προκαλεί μεγαλύτερο πανικό, από το ίδιο το γεγονός – ενώ μετά το σεισμό, αφενός μεν γίνονται γνωστές οι συνέπειες του, αφετέρου συνηθίζεται. Στα πλαίσια αυτά η Ευρωζώνη, με στόχο την εκτόνωση της κρίσης (το άνοιγμα του καπακιού της κατσαρόλας με το νερό που βράζει, προτού εκραγεί), φαίνεται να σχεδιάζει την έξοδο μίας οποιασδήποτε χώρας από το κοινό νόμισμα – με την Ελλάδα να αποτελεί την πρώτη υποψήφια".     

Ανάλυση

Ή Ισλανδία, λόγω μεγέθους, υψηλού πολιτιστικού επιπέδου και αδιάφορης γεωπολιτικής θέσης, δεν διαθέτει στρατό, ναυτικό ή πολεμική αεροπορία – μόνο μία μικρή αστυνομική δύναμη για ώρα ανάγκης, την οποία η κυβέρνησή της ήθελε να καταργήσει στις αρχές του 2009. Εκείνη ακριβώς την εποχή όμως το μικρό νησιωτικό κράτος πλήγηκε από τη χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία ξέσπασε με όλη την καταστροφική της δύναμη.  

Η περιορισμένη αστυνομική δύναμη της Ισλανδίας ήταν λοιπόν η μοναδική ομάδα, η οποία θα μπορούσε να προστατέψει την κυβέρνηση της χώρας από το λαό της, εάν αυτός απειλούσε να την λυντσάρει – γεγονός που σημαίνει ότι η κυβέρνηση, από τη μία ημέρα στην άλλη, αντιμετώπιζε ως εχθρούς τους ίδιους τους Πολίτες της.

Αφού τώρα η αστυνομία κατάφερε να διασώσει τον τότε πρωθυπουργό από το αυτοκίνητο του, τον οποίο απειλούσε ένα συγκεντρωμένο πλήθος με λυντσάρισμα, ο πολιτικός συνειδητοποίησε για πρώτη φορά πόσο μισητός ήταν στον ίδιο του το λαό – κάτι που είναι πολύ πιθανόν να συμβεί σύντομα σε αρκετούς άλλους Ευρωπαίους ηγέτες, όταν ξεσπάσει ο προβλεπόμενος Αρμαγεδδώνας: μαζικές χρεοκοπίες τραπεζών, κραχ χρηματιστηρίων, ύφεση, κρατικοποίηση πολλών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και υπερπληθωρισμός – με το οριστικό τέλος του κοινωνικού κράτους.

Ελάχιστοι ίσως μπορούν να φανταστούν τι ακριβώς θα προκαλέσει η ριζική μείωση των συντάξεων, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, των δαπανών για την παιδεία, για την υγεία και για την ασφάλεια. Εν τούτοις, η εικόνα σε ολόκληρη την Ευρώπη είναι παρόμοια και σχεδόν ολοκάθαρη: στην Ελλάδα οι Πολίτες εξοπλίζονται, στην Αυστρία οι αστυνομικοί πηγαίνουν με τη συγκοινωνία στους τόπους εγκλήματος, το Βέλγιο είναι ακυβέρνητο, στην Ολλανδία δεν υπάρχουν αρκετά νοσοκομειακά αυτοκίνητα, λόγω έλλειψης χρημάτων, ενώ ακόμη και το Βερολίνο περιόρισε τις θέσεις εργασίας στο δημόσιο, απολύοντας 2.629 άτομα. 

Είναι προφανές λοιπόν ότι, ολόκληρη σχεδόν η Ευρώπη έχει προσβληθεί από μία εξαιρετικά επικίνδυνη «γάγγραινα» – ενώ η μοναδική υγιής χώρα, η Γερμανία, δεν φαίνεται να θέλει να υποβληθεί σε μία εγχείρηση, η οποία θα θεραπεύσει μεν όλες τις άλλες χώρες, αλλά θα αφήσει και την ίδια μη αρτιμελή.

Είναι όμως η Γερμανία πράγματι αρτιμελής και, το σημαντικότερο, θα μπορούσε να εγκαταλείψει μόνη της την Ευρωζώνη, χωρίς να καταστραφεί, εάν βέβαια υποθέσουμε ότι θα το ήθελε; Είναι μία κρίσιμη ερώτηση την οποία θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε επιγραμματικά στη συνέχεια – διευρύνοντας την ανάλυση μας στα υπόλοιπα μέτωπα της μάχης της Ευρώπης και ολοκληρώνοντας με την περιγραφή της Ημέρας Δέλτα: της ελεγχόμενης πυρηνικής έκρηξης δηλαδή, με «σημείο τήξης» την Ελλάδα.         

Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Ο μεγαλύτερος επενδυτής στην παγκόσμια αγορά ομολόγων, η Pimco, έχει πουλήσει σχεδόν το σύνολο των γερμανικών ομολόγων δημοσίου, τα οποία είχε στην ιδιοκτησία της – προφανώς δε όλα τα υπόλοιπα, τα οποία είχε αγοράσει από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Κατά την άποψη της Pimco, η Γερμανία απειλείται από τα πακέτα σωτηρίας εκατοντάδων δις €, καθώς επίσης από άλλα ρίσκα – γεγονός που δεν συμβαδίζει με τα κριτήρια ποιότητας και ασφάλειας των τοποθετήσεων της επενδυτικής εταιρείας (θυγατρικής της γερμανικής Allianz – κάτι από το οποίο συμπεραίνεται ότι, πράγματι τα χρήματα δεν έχουν πατρίδα). 

Περαιτέρω, ακόμη και στην περίπτωση που η Γερμανία θα εγκατέλειπε την Ευρωζώνη, ένα «θεμιτό σενάριο» για όλα τα κράτη-μέλη σήμερα, η κατάσταση της δεν θα μπορούσε να διορθωθεί – ενώ κατά πολλούς θα ήταν πολύ πιο επικίνδυνη από τη σημερινή.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις πρόσφατες εκτιμήσεις του κέντρου μελετών ευρωπαϊκών πολιτικών (CEPS), το γερμανικό κράτος, οι τράπεζες και οι επιχειρήσεις του έχουν απαιτήσεις απέναντι στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης ύψους 2 τρις € – ίσες δηλαδή με το 80% του ΑΕΠ της Γερμανίας. Επί πλέον αυτών, οι απαιτήσεις της κεντρικής τράπεζας της Γερμανίας απέναντι στην ΕΚΤ (Target II) ήταν 699 δις €, με ημερομηνία καταγραφής τα τέλη Μαΐου – ενώ προστίθενται μηνιαία 50 έως 100 δις €. Τέλος, η συμμετοχή της Γερμανίας στα πακέτα στήριξης (28%) είναι ήδη αρκετά μεγάλη. 

Ουσιαστικά λοιπόν, οι γερμανικές εξαγωγές εξοφλούνται με γερμανικά δάνεια – γεγονός που σημαίνει ότι, η χώρα είναι εγκλωβισμένη σε μία θανατηφόρα παγίδα, αφού απειλείται ταυτόχρονα από δύο μεγάλους κινδύνους: από την απώλεια των πάσης φύσεως δανείων της και από την κατάρρευση των εξαγωγών της (το 75% κατευθύνεται εντός της Ευρώπης).

Εάν τώρα η Γερμανία εγκατέλειπε την Ευρωζώνη, θα έχανε τουλάχιστον ένα μέρος των δανείων της – ενδεχομένως δε το σύνολο αφού, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών του Μονάχου, "Εάν η Γερμανία εξέλθει, τότε παρανομεί απέναντι στη σύμβαση της Ευρωζώνης, οπότε δεν μπορεί να εγείρει κανενός είδους απαιτήσεις".

Εν τούτοις, όλα τα παραπάνω θεωρούνται από πολλούς αμελητέα, συγκρινόμενα με το πρόβλημα των τραπεζών, με το οποίο η Γερμανία θα ερχόταν αντιμέτωπη. Η απώλεια των χορηγήσεων τους θα απαιτούσε εκατοντάδες δις € για αποσβέσεις και για διορθώσεις της αξίας των περιουσιακών τους στοιχείων (ομόλογα κλπ.), τα οποία θα ήταν αδύνατον να διαθέσουν οι τράπεζες – οπότε θα έπρεπε να επέμβει το δημόσιο, κρατικοποιώντας τες.      

Τα ποσά αυτά θα επιβάρυναν προφανώς τον προϋπολογισμό της Γερμανίας (όπως συμβαίνει σήμερα στην Ισπανία, στην Ιρλανδία κλπ.), με αποτέλεσμα τη ραγδαία αύξηση του δημοσίου χρέους της, σε επίπεδα που θα ξεπερνούσαν ίσως το 120% του ΑΕΠ της – γεγονός που, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες (ανατίμηση του νομίσματος, ραγδαία πτώση των εξαγωγών κλπ.)  θα την οδηγούσε αναμφίβολα στη χρεοκοπία.

Η ΙΣΠΑΝΙΑ

Μετά από μία βραχυπρόθεσμη φάση ευφορίας, οι αγορές κατανόησαν γρήγορα την απύθμενη ανοησία των πακέτων διάσωσης της Ισπανίας. Ειδικότερα η ΕΚΤ, με τον τριετή δανεισμό των εμπορικών τραπεζών, τον οποίο αποφάσισε το Δεκέμβριο και το Φεβρουάριο, βοήθησε τις τράπεζες της Ισπανίας (της Ιταλίας κλπ.) να αγοράσουν ομόλογα του δημοσίου της χώρας τους – έτσι ώστε να μπορέσει να διευκολυνθεί το κράτος.

Πρόσφατα τώρα, η Ευρωζώνη ενέκρινε τη δανειοδότηση της Ισπανίας με 100 δις €, για να μπορέσει η χώρα να διασώσει τις τράπεζες της – οι οποίες προηγουμένως διέσωσαν το ισπανικό δημόσιο. Στις χρηματαγορές, οι δύο αυτές ενέργειες παρομοιάζονται με δύο μεθυσμένους σε μία ταβέρνα, οι οποίοι στηρίζουν ο ένας τον άλλο για να μην πέσουν και οι δύο μαζί.

Αμέσως μετά οι αγορές, οι οποίες διαπίστωσαν ότι, η προθυμία της Γερμανίας να εγκρίνει τα 100 δις € οφείλετο στα δάνεια των τραπεζών της στις ισπανικές τράπεζες (περί τα 145 δις €), αύξησαν τα επιτόκια δανεισμού της Ισπανίας στο 7% – εν μέσω ύφεσης και ανεργίας, η οποία πλησιάζει το 30%.

Είναι λοιπόν θέμα χρόνου να οδηγηθεί τελικά η Ισπανία στο «μηχανισμό διάσωσης» (Τρόικα) – πόσο μάλλον αφού, σύμφωνα με την JP Morgan, οι ανάγκες δανεισμού της είναι της τάξης των 350 δις € έως και το 2014. Εάν δε προσθέσει κανείς τα 100 δις €, τα οποία της έχουν ήδη δοθεί, τότε τα κεφάλαια του μηχανισμού (ESM) έχουν ήδη εξαντληθεί – ενώ ενδεχομένως υπάρχει μία ακόμη μικρή θέση κάτω από την «ομπρέλα προστασίας», η οποία χωράει μόνο την Κύπρο.

Το πρόβλημα βέβαια δεν είναι μόνο το μέγεθος του νέου μηχανισμού (ESM), αλλά και η δομή του – επειδή για όλες τις χώρες που ευρίσκονται εντός του, εγγυώνται όλες όσες είναι εκτός. Όταν λοιπόν η Ισπανία μπαίνει κάτω από την «ομπρέλα», συμβαίνουν ταυτόχρονα δύο πράγματα:

Οι συνολικές εγγυήσεις εκτοξεύονται στα ύψη, ενώ παράλληλα μειώνονται οι χώρες, οι οποίες τις παρέχουν. Επομένως, δεν μπορεί να επιλύσει κανείς το πρόβλημα αυξάνοντας ανάλογα με τις απαιτήσεις κάθε νεοεισερχόμενης χώρας τα διαθέσιμα ποσά, αφού ταυτόχρονα μειώνονται οι εγγυητές – οι οποίοι εγγυητές, αργά ή γρήγορα, λόγω ακριβώς των αυξημένων εγγυήσεων που αναλαμβάνουν για τις άλλες χώρες, υποτιμούνται από τις εταιρείες αξιολόγησης και γίνονται οι ίδιοι υποψήφιοι για το μηχανισμό: ένας φαύλος κύκλος και μία παγίδα, η οποία μοιάζει με το χορό του Ζαλόγγου.     

Η ΙΤΑΛΙΑ

Όπως αναφέραμε προηγουμένως, η Ισπανία χωράει κάτω από την ομπρέλα προστασίας – ενώ μένει μία ακόμη θέση για την Κύπρο. Η Ιταλία όμως δεν χωράει σε καμία περίπτωση, οπότε δεν μπορεί να περιμένει ευρωπαϊκή λύση στα προβλήματα της. Με τα επιτόκια των δεκαετών ομολόγων της να πλησιάζουν το 7%, με δημόσιο χρέος που ξεπερνάει το 120% του ΑΕΠ της και με μία διαρθρωτική ύφεση, η οποία είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπισθεί, η Ιταλία είναι μάλλον αδύνατον να διατηρήσει τη συμμετοχή της στην Ευρωζώνη.

Αυτό που χρειάζεται απαραίτητα η Ιταλία είναι τα Ευρωομόλογα – δηλαδή, τη μείωση του κόστους χρηματοδότησης της, με τη βοήθεια της έκδοσης κοινών ομολόγων, για τα οποία θα εγγυόταν όλες οι χώρες της Ευρωζώνης, με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται με χαμηλότερα επιτόκια. Ενδεχομένως δε μία μικρή διαγραφή του δημοσίου χρέους της (επί πλέον), καθώς επίσης μία στρατηγική για την καλυτέρευση της ανταγωνιστικότητας της.  

Δυστυχώς για την Ιταλία ο διορισμένος πρωθυπουργός της, παρά την αρχική ευφορία, δεν κατάφερε να εφαρμόσει αυτά που είχε ανακοινώσει, όπως για παράδειγμα τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις – πιθανόν επειδή δεν είχε την απαιτούμενη πολιτική ισχύ. Εν τούτοις, το πρόβλημα της Ιταλίας δεν είναι ο πρωθυπουργός της, αλλά η ελλιπής προετοιμασία πριν από την είσοδο της στην Ευρωζώνη, εντός της οποίας δεν κατάφερε, όπως και η Ελλάδα, να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητα της.

Σύμφωνα τώρα με την JP Morgan, η Ιταλία θα χρειαστεί έως και το 2014 το ποσόν των 670 δις €, το οποίο θα πρέπει να δανεισθεί από τις αγορές. Επομένως, η Ιταλία και η Ισπανία θα χρειαστούν μαζί περί το 1 τρις € από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό διάσωσης, αφού δεν θα είναι δυνατόν να απευθυνθούν στις αγορές – πόσο μάλλον όταν τα επιτόκια δανεισμού θα ξεπεράσουν σύντομα το 7% και για τις δύο χώρες.

Για να γίνει εφικτό όμως κάτι τέτοιο, το ποσόν του μηχανισμού θα έπρεπε να διπλασιαστεί, με το μεγαλύτερο μέρος του να επιβαρύνει τη Γερμανία και τη Γαλλία – γεγονός που εύλογα θεωρείται ως αυτοκτονία για τις δύο αυτές χώρες και ιδιαίτερα για τη Γαλλία, η οικονομική κατάσταση της οποίας είναι πάρα πού προβληματική.

Αυτό που απομένει λοιπόν στην Ιταλία η οποία, σε αντίθεση με την Ισπανία, παρά το ότι έχει υψηλό δημόσιο χρέος, δεν έχει μεγάλα ελλείμματα στους προϋπολογισμούς της (οπότε δεν της είναι απαραίτητος ο νέος δανεισμός, γεγονός που την καθιστά σχετικά ανεξάρτητη από τις αγορές), δεν είναι άλλο από την έξοδο της από την Ευρωζώνη – κάτι που, σε συνδυασμό με ένα μικρό PSI, θα τη βοηθούσε να βγει πρώτη από την κρίση, πριν ακόμη η κατάσταση επιδεινωθεί από το Βέλγιο, την Ολλανδία, την Αυστρία κλπ.

Μία τέτοια κίνηση όμως εκ μέρους της Ιταλίας θα ήταν καταστροφική για την υπόλοιπη Ευρωζώνη – αφού, αμέσως μετά, ένα μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος (31,3 τρις €) θα ήταν αντιμέτωπο με το χάος. Μεταξύ άλλων, το δημόσιο χρέος της Γερμανίας και της Γαλλίας θα εκτοξευόταν στα ύψη, επειδή θα έπρεπε να ανακεφαλαιοποιηθεί μία σειρά τραπεζών, οι οποίες θα απειλούταν με χρεοκοπία – ενώ θα υπήρχαν επί πλέον ζημίες, προερχόμενες από το ευρωπαϊκό σύστημα διακανονισμού πληρωμών (Target II).  

Συμπερασματικά λοιπόν, η έξοδος της Ιταλίας από την Ευρωζώνη θα ήταν εξαιρετικά ωφέλιμη για την ίδια, αλλά απολύτως καταστροφική για όλες τις υπόλοιπες χώρες – ειδικά για τις μεγαλύτερες, όπως η Γερμανία και η Γαλλία. Το γεγονός αυτό είναι προφανώς γνωστό στο γαλλογερμανικό άξονα, ο οποίος κατανοεί ότι, είναι απόλυτα εκβιάσιμος από την Ιταλία – οπότε υποχρεωμένος να συμβιβαστεί με όλες τις απαιτήσεις της.  

* Βασίλης Βιλιάρδος  (copyright), Αθήνα, 16. Ιουνίου 2012, viliardos@kbanalysis.com. Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι συγγραφέας, οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Έχει εκδώσει πρόσφατα τρία βιβλία της σειράς «Η κρίση των κρίσεων» (διάθεση με παραγγελία στο kb@kbanalysis.com).

ΠΗΓΗ: http://www.casss.gr/PressCenter/Articles/2623.aspx

Συνέχεια στο Μέρος ΙΙ

Ισπανία και Ιταλία δοκιμάζουν τις αντοχές της ευρωζώνης

Τα γερμανικά συμφέροντα δεν επιτρέπουν την εφαρμογή αναδιανεμητικών πολιτικών

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Εκ θεμελίων τρίζει το οικοδόμημα της ευρωζώνης, θέτοντας σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο θα συνεχίσει να υπάρχει στη σημερινή του μορφή μετά κι από τρεις μήνες. Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος δεν επιλέγεται τυχαία. Αναφέρθηκε πρώτη φορά ως η τελευταία προθεσμία για την ευρωζώνη να επιδιορθώσει τις αδυναμίες της από τον μεγαλο-χρηματιστή Τζορτζ Σόρος προ ημερών και την επανέλαβε στη συνέχεια η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, σε συνέντευξή της στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CNN (σε κάποιο διάλλειμα να υποθέσουμε των απαρηγόρητων οδυρμών της για τα παιδιά του Νίγηρα που υποφέρουν από πείνα).

Σχετίζεται δε πολύ πιθανά με τον δύσκολο μήνα Σεπτέμβρη που ανέκαθεν, με πιο πρόσφατο παράδειγμα τον Σεπτέμβρη του 2008 όταν κατέρρευσε η Λίμαν Μπράδερς, αποτελούσε «ώρα της κρίσης» για τα χρηματιστήρια κι ευρύτερα τις αγορές…

Αυτή τη στιγμή η αγωνία για την πορεία της ευρωζώνης επικεντρώνεται στην τύχη της Ισπανίας και της Ιταλίας, δύο κρατών που έχουν πάψει να παρατηρούν από απόσταση τις άλλες χώρες της ευρωζώνης, Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία, οι οποίες ήταν στο επίκεντρο της κρίσης χρέους την προηγούμενη διετία.

Η ιδιαίτερα ανησυχητική κατάσταση που επικρατεί με την Ισπανία έγινε εμφανής την προηγούμενη εβδομάδα κι αφού ανακοινώθηκε η συμφωνία αναπλήρωσης του κεφαλαίου των ισπανικών τραπεζών, ύψους 100 δισ. ευρώ, με κεφάλαια από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό. Ενώ όλοι περίμεναν πως αυτή η συμφωνία θα οδηγούσε σε αποκλιμάκωση τα επιτόκια, μόλις λίγες μέρες αργότερα το ισπανικό δημόσιο αναγκάστηκε να πουλήσει 10ετή ομόλογα με επιτόκιο 7%, στο επίπεδο δηλαδή που Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία προσέφυγαν στον Μηχανισμό. Ο δε οίκος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, Moody's μείωσε την βαθμολογία της Ισπανίας κατά 3 μονάδες, οδηγώντας την 1 μόλις βαθμό πάνω από το επίπεδο των «σκουπιδιών». Τα δεινά επομένως της Ισπανίας δεν τελείωσαν. Νέες αποφάσεις για πιο γενναίες χρηματοδοτήσεις πρέπει να ληφθούν, παρότι κι αυτή η χρηματοδότηση των 100 δισ. ευρώ θα συνοδευτεί με τους συνηθισμένους απεχθείς όρους εποπτείας της οικονομίας κι άγριας λιτότητας, όπως έσπευσε να ξεκαθαρίσει ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, διαψεύδοντας τις καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις της ισπανικής πολιτικής ηγεσίας ότι δεν πρόκειται για «κλασική διάσωση» αλλά «μόνο για ένα δάνειο με πολύ ευνοϊκούς όρους», όπως δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Λουίς ντε Γκουίντος.

Το θέμα όμως με την Ισπανία δεν είναι μόνο ότι τα 100 δισ. ευρώ δεν φθάνουν ούτε για αρχή. Αξίζει να αναφέρουμε πως το Διεθνές Ινστιτούτο Χρηματοοικονομικής, το λόμπι των τραπεζών, έχει υπολογίσει ότι ενδέχεται να απαιτηθούν ακόμη και 260 δισ. ευρώ για τις ισπανικές τράπεζες! Το εντυπωσιακό στοιχείο ωστόσο είναι πως η ανακοίνωση για τα 100 δισ. δεν οδήγησε σε εκτόνωση αλλά όξυνε τις πιέσεις. Όπως ακριβώς η ανακοίνωση από την ισπανική κυβέρνηση πως θα καλύψει την αναπλήρωση κεφαλαίου της Bankia, πληρώνοντας 18 δισ. ευρώ, άνοιξε την όρεξη των αγορών και τον δρόμο για την πρώτη προσφυγή στον μηχανισμό με την υπόσχεση χορήγησης 100 δισ. ευρώ, έτσι κι οι αποφάσεις των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης του προηγούμενου Σαββάτου αντί να δράσουν ανασχετικά λειτούργησαν σαν λάδι στη φωτιά, με τους απατεώνες ομολογιούχους και τραπεζίτες να ξέρουν πλέον βάσιμα πως κάθε τους απαίτηση μπορεί να ικανοποιηθεί. Γιατί να μη ζητήσουν κι άλλα;

Υπάρχει ωστόσο ένα όριο. Είναι τα 500 δισ. ευρώ με τα οποία είναι «οπλισμένος» ο νέος μηχανισμός. Κι αυτό το όριο κινδυνεύει να καλυφθεί πολύ γρήγορα, αν πάρουμε υπ' όψη μας και την Ιταλία η οποία οδηγείται κι αυτή με μαθηματική ακρίβεια στον μηχανισμό διάσωσης. Μάρτυρας η σταθερή άνοδος των επιτοκίων δανεισμού της (με 4% πούλησε τα 12μηνα στις 13 Ιούνη από 2,34% που τα είχε δώσει τον προηγούμενο μήνα) και, το χειρότερο, η συνεχής μείωση της βιομηχανικής παραγωγής και η απειλούμενη ύφεση. Η συρρίκνωση του ΑΕΠ, λόγω των μέτρων λιτότητας που επέβαλε ο δοτός πρωθυπουργός Μάριο Μόντι, θα οδηγήσει σε νέα μη βιώσιμα επίπεδα το δημόσιο χρέος, καθώς ως ποσοστό του ΑΕΠ θα αυξηθεί σημαντικά, με άμεσο κίνδυνο να αποκλειστεί η Ιταλία από τις αγορές. Η προσφυγή τότε στον μηχανισμό και της Ιταλίας, με ένα ιλιγγιώδες δημόσιο χρέος που αγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ, θα οδηγήσει σε έκρηξη όλες τις μέχρι σήμερα ισορροπίες, με τα διαθέσιμα κονδύλια να αποδεικνύονται δραματικά ανεπαρκή για να εξασφαλίσουν την ομαλή χρηματοδότηση των κλυδωνιζόμενων οικονομιών.

Το ερώτημα που γεννάται υπό το βάρος αυτών των δυσοίωνων προοπτικών είναι αν, σε αντικατάσταση της σημερινής ορθοδοξίας, μπορεί να ασκηθεί μια επεκτατική πολιτική, στα χνάρια των παραδοσιακών σοσιαλδημοκρατικών πολιτικών υπό νέα πιο νεοφιλελεύθερη εννοείται μορφή, που θα μπορούσε να σώσει την ευρωζώνη, αμφισβητώντας όμως το δόγμα της αυστηρής λιτότητας. Μια λύση προσέφερε ο γνωστός τουρκικής καταγωγής οικονομολόγος Νουριέλ Ρουμπινί προτείνοντας στο Βερολίνο να δώσει σε κάθε γερμανικό νοικοκυριό ένα κουπόνι αξίας 1.000 ευρώ για τις διακοπές του το οποίο θα το ξοδέψει αποκλειστικά και μόνο στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου που πλήττονται από την κρίση χρέους. Έτσι και οι Γερμανοί θα έμεναν χορτάτοι, με τους πόρους του Τέταρτου Ράιχ να διανέμονταν μεταξύ των κατοίκων του στηρίζοντας το βιοτικό τους επίπεδο, και η πίτα, δηλαδή η ευρωζώνη, θα έμενε ολόκληρη, με μια ένεση ρευστού να τροφοδοτεί το οικονομικό κύκλωμα θέτοντας σε κίνηση τις μηχανές, που έχουν παγώσει προ καιρού όπως δείχνει η συρρίκνωση του ΑΕΠ. Ανάλογες ιδέες, λιγότερο ή περισσότερο ευφάνταστες, έχουν κατατεθεί προ πολλού.

Το ερώτημα είναι κατά πόσο υπάρχει αντικειμενικό έδαφος για την άσκηση ακόμη και μιας τέτοιας πολιτικής, που είναι εμφανές ότι απέχει παρασάγγας από τις παραδοσιακές αναδιανεμητικές συνταγές που ασκήθηκαν στο πλαίσιο των κρατών μελών (ενισχύοντας άμεσα το εισόδημα των χαμηλότερων στρωμάτων) ή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης (στηρίζοντας το εισόδημα ή τις υποδομές των ασθενέστερων καπιταλιστικών σχηματισμών). Η απάντηση είναι αρνητική και σχετίζεται με την ίδια την δομή της ευρωζώνης. Δηλαδή τον βαθιά ανταγωνιστικό της χαρακτήρα, ως αποτέλεσμα του διχασμού της σε κέντρο και περιφέρεια. Έτσι, πράγματι από την μια μεριά η πρόσφατη βελτίωση της θέσης της Γερμανίας είναι αποτέλεσμα της ευρωζώνης, όπως πολύ σωστά επεσήμαναν οι Νουριέλ Ρουμπινί και Νάιαλ Φέργκιουσον στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς του προηγούμενου Σαββατοκύριακου: «Η ευημερία της Γερμανίας σε ένα μεγάλο βαθμό είναι συνέπεια της νομισματικής ένωσης. Το ευρώ έχει δώσει στους γερμανούς εξαγωγείς μια πολύ πιο ανταγωνιστική ισοτιμία σε σχέση με το παλιό γερμανικό μάρκο. Κι η υπόλοιπη ευρωζώνη παραμένει τόπος προορισμού του 42% των γερμανικών εξαγωγών», ανέφεραν οι δύο οικονομολόγοι. Το παράδοξο όμως είναι ότι η Γερμανία κερδίζει όχι μόνο από την δημιουργία της ευρωζώνης αλλά κι από την κρίση της! Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα οφέλη που αποκομίζει ο γερμανικός προϋπολογισμός από την πλημμυρίδα ρευστού που καταλήγει στα γερμανικά ομόλογα, αναζητώντας ασφαλείς τοποθετήσεις. Αποτέλεσμα ήταν σε δημοπρασία που έγινε την Τετάρτη 13 Ιουνίου το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών να πουλήσει ομόλογα με αρνητικές στην πράξη επιδόσεις! Τούτο προκύπτει αν αφαιρέσουμε από το επιτόκιο το οποίο διαμορφώθηκε,  στο επιπέδο του 1,52%, τον γερμανικό πληθωρισμό που είναι μεγαλύτερος (1,9%)! Το χαμηλότερο κόστος δανεισμού που έχει διαμορφωθεί για το γερμανικό δημόσιο εικάζεται πως το 2013, αν δεν μεσολαβήσουν ως τότε δραματικές εξελίξεις στην ευρωζώνη, θα οδηγήσει για πρώτη φορά στον ισοσκελισμό του κρατικού προϋπολογισμού. Δεν είναι εντυπωσιακό; Την ίδια περίοδο που η μια χώρα της ευρωζώνης μετά την άλλη στο Νότο βυθίζεται στην κρίση χρέους και βλέπει τα δημόσια οικονομικά της να εκτροχιάζονται, λόγω της ύφεσης, στο Βορρά αυτές ακριβώς οι εξελίξεις σηματοδοτούν την επίλυση της κρίσης χρέους. Γιατί λοιπόν να θελήσει το Βερολίνο να αλλάξει μείγμα πολιτικής ενδίδοντας στις εκκλήσεις για παροχές, που είναι μια πολιτική δαπανηρή χωρίς την παραμικρή εγγύηση ότι θα αποδώσει περισσότερα;

Τα ειδικά συμφέροντα του Βερολίνου επομένως, που κυριαρχούν στα γενικά συμφέροντα του ευρωπαϊκού καπιταλισμού και τα εξαφανίζουν, αποκλείουν μια επεκτατική πολιτική παροχών στην ευρωζώνη, που θα την μετέτρεπε σε πεδίο αναδιανομής πλούτου και εισοδημάτων. Αυτή ακριβώς η παράμετρος – τα ειδικά συμφέροντα του Βερολίνου – είναι η απάντηση και σε ένα άλλο ερώτημα που προκύπτει μετ' επιτάσεως όσο βλέπουμε τις ευρωπαϊκές τράπεζες να τορπιλίζουν την μια οικονομά της ευρωζώνης μετά την άλλη, χωρίς μάλιστα να διακρίνεται κι ένα τέλος σε αυτό το δράμα. Το ερώτημα είναι γιατί οι ΗΠΑ αλλά και η Αγγλία (παρότι ούτε κι αυτές λυπήθηκαν το χρήμα των φορολογουμένων) τα κατάφεραν με τις τράπεζές τους καλύτερα απ' ότι οι Ευρωπαίοι; Πλήρωσαν με άλλα λόγια τον λογαριασμό, αλλά η περίοδος διάσωσης δεν κράτησε μια αιωνιότητα όπως κοντεύει να συμβεί στην Ευρώπη και με αμφίβολα μάλιστα αποτελέσματα… Κι εδώ η απάντηση στο φαινομενικό αυτό παράδοξο βρίσκεται στα ειδικά συμφέροντα της Γερμανίας που μετέτρεψαν την διάσωση των τραπεζών σε μοχλό για την επιβολή αιματηρών προγραμμάτων λιτότητας σε όλη την Ευρώπη. Ο στόχος έτσι δεν ήταν μόνο η διάσωση των τραπεζών. Συχνά, βλέπε για παράδειγμα την Ελλάδα, ο στόχος δεν ήταν καν αυτός, αλλά η επιβολή μιας πολιτικής αφαίρεσης κοινωνικών δικαιωμάτων και κατακτήσεων των εργαζομένων. Η σημασία που έχει (αποδεδειγμένα πια) αυτός ο στόχος δεν αφήνει περιθώρια άσκησης μιας εναλλακτικής πολιτικής στην ευρωζώνη.

Σε αυτό το πλαίσιο ραγδαίων κι απρόβλεπτων μεταβολών οι όρκοι πίστης στην ευρωζώνη που δίνει η ντόπια πολιτική και οικονομική ελίτ αποτελεί ένα ακόμη δείγμα για το πόσο μακριά νυχτωμένη είναι…

ΠΗΓΗ: Πριν, 16.6-2012, http://leonidasvatikiotis.wordpress.com/2012/06/16/….84/

Παραφράζοντας  τον  Προυντόν

Του Τάσου Σχίζα

Από τις 7 Ιουνίου 1849 ως τις 4 Ιουνίου 1852, ο Προυντόν εκτίει κάθειρξη στη φυλακή της Αγίας Πελαγίας για το αδίκημα της « προσβολής του Προέδρου της Δημοκρατίας  της Γαλλίας».

Ζει εκεί το πραξικόπημα της 2ας Δεκεμβρίου 1851, το οποίο σηματοδοτεί τον θρίαμβο του Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Τα σημειωματάρια που συμπληρώνει σχολαστικά εκείνη την περίοδο  καταδεικνύουν  τη  βαθιά  απογοήτευσή  του από την άμεση καθολική ψηφοφορία, την οποία θεωρεί υπεύθυνη για την εγκαθίδρυση της Δεύτερης Αυτοκρατορίας.

Γαλλία 15 Δεκεμβρίου 1851  και  Ελλάδα 18 Ιουνίου 2012:

….. Η Γαλλία (Ελλάδα) είναι πλέον ένα τίποτα: ο Λουί Βοναπάρτης (Αντώνης Σαμαράς) είναι ο εφημέριος των Ιησουϊτών, το δεξί χέρι της Εκκλησίας, ο ταπεινός υπηρέτης  των  υπηρετών  του …. Θεού.

Αίσχος για αυτό το έθνος το δειλό, το αποσυντεθημένο από τον Φόβο, για την μπουρζουαζία του την εγωιστική, την υλιστική, που ούτε πίστη διαθέτει ούτε δημόσιο πνεύμα: Μεγαλοαστοί, Εφοπλιστές, Τραπεζίτες, Τυχοδιώκτες και Μαφιόζοι, Καναλάρχες…. «πατριώτες».

Αίσχος για το Ηλίθιο Προλεταριάτο που είναι πάντα αχόρταγο για συγκινήσεις και πάντα πρόθυμο να εκπορνευτεί με κάθε τρόπο: Μπαλίτσα, Μπάφο, Παραλία, Κλάμπινγκ και Βυζοδιασκέδαση, Τζόγος, Προποτζίδικο, Στοίχημα.

Αίσχος για τον Κλήρο τον υποκριτή, τον προδότη, τον αρχιτέκτονα όλων των αχρειοτήτων και των προδοσιών : Μασόνοι παππάδες που εμπορεύονται τη «μεταθάνατο» ζωή σε χέστηδες «πιστούς» σε αμνούς προσκυνημένους. Γλείφτες της Μαφίας των ναρκωτικών, του Βαβύλη, του Γιοσάκη, του κάθε …. Ιερώνυμου, του κάθε….. Ιερόδουλου, των Δικαστών, των πρεζεμπόρων, των Μεγαλοδικηγόρων και των  Φασιστών.

Αίσχος για αυτόν τον Στρατό που στερείται συλλογικού και Εθνικού πνεύματος, που συγκροτείται από Τυχοδιώκτες καριερίστες, για τον οποίο, εδώ και σαράντα χρόνια, οι πόλεμοι του ΝΑΤΟ χρησιμεύουν ως σχολείο Τυχοδιωκτισμού και Ανηθικότητας.

Αίσχος για τους… «πνευματικούς» ανθρώπους (Διανοητές – Καλλιτέχνες – Καθηγητές) τους εξαγορασμένους με προαναγγελθέντα Βραβεία κρατικά, με κιτρινισμένες επιφυλλίδες στις εφημερίδες της Μαφίας, με Κρατική τηλεόραση, με γλείψιμο  και  σκύψιμο.

17 Ιουνίου 2012: Ω ! Αυτή η Εκλογική αντίδραση είναι ανάξια σωφροσύνης και ανθρωπιάς:

Όλες οι διαπραχθείσες πράξεις δειλίας, όλες οι προσβολές που υπέμεινε (αδιαμαρτύρητα) η πλειοψηφία αυτού του εκμαυλισμένου λαού, θα τον στιγματίζουν αιώνια.

Πόσο κουράγιο, πόση υπομονή, πόση αντοχή να βγάλει ακόμη από τα σπλάχνα του εκείνο το κομμάτι του Λαού που προσπαθεί να υπερασπιστεί τα στοιχειώδη, τα αυτονόητα;

Πόσοι ακόμα να αυτοκτονήσουν, πόσοι να ματώσουν, να χτυπηθούν, να συλληφθούν, πόσοι να αντισταθούν στο Τέρας,   την  ώρα  που  τα πρεζάκια της μπάλας θα ζητωκραυγάζουν Άβουλοι και Μοιραίοι, για κάθε γκόλ της Εθνικής μας ομάδας Vodafone, για κάθε γκόλ προαποφασισμένο, τζογαρισμένο, «ηρωικό» και βλακώδες;

Ας είναι, προχωράμε, μία ζωή έχουμε, αυτήν θα ζήσουμε, αυτήν θα τιμήσουμε. Μόνο  να  μην  παραμυθιαζόμαστε: Δεν είμαστε  το  99%  και  οι  «άλλοι»  το  1%.

Είμαστε 50% – 50% . Τούτο το χώμα είναι και δικό τους, είναι όμως και δικό μας. Δεν θα πώ Καληνύχτα, θα πώ Καλή Δύναμη.

Τάσος Σχίζας, 18-6-2012

Η εκλογική νίκη και οι άμεσες πρωτοβουλίες του ΣΥΡΙΖΑ – ΑΚΥΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΝΗΜΟΝΙΟΥ – ΛΑΪΚΕΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΙΣ ΠΑΝΤΟΥ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Του Παν. Λαφαζάνη στην ISKRA

 ΕΡΩΤ. Θεωρείτε ακόμα βέβαιη την πρωτιά του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές;

ΑΠΑΝΤ. Τη θεωρώ πάρα πολύ πιθανή.

ΕΡΩΤ. Αν θεωρήσουμε πρώτη δύναμη το ΣΥΡΙΖΑ με ποιους θα σχηματίσετε κυβέρνηση;

ΑΠΑΝΤ. Με τις δυνάμεις της Αριστεράς και της ριζοσπαστικής Οικολογίας.

ΕΡΩΤ. Δηλαδή με ποιούς;

ΑΠΑΝΤ. Πρώτα απ' όλα με το ΚΚΕ και τη ΔΗΜΑΡ αλλά και με δυνάμεις της ριζοσπαστικής Αριστεράς και ριζοσπαστικής Οικολογίας που ενδεχομένως δεν εκπροσωπηθούν στη Βουλή λόγω του απαράδεκτου ορίου του 3%.

ΕΡΩΤ. Το ΚΚΕ αρνείται, όμως, κάθε συμμετοχή σε κυβέρνηση της Αριστεράς και ακόμη χειρότερα πολεμάει με όλα τα μέσα το ΣΥΡΙΖΑ. Πώς λοιπόν θα στηρίξει;

ΑΠΑΝΤ. Η ηγεσία του ΚΚΕ κάνει ιστορικό λάθος! Ας ελπίσουμε ότι μετά τις εκλογές θα επικρατήσουν διαφορετικές σκέψεις. Αυτό επιβάλλεται να κάνουν μεγάλα ιστορικά πολιτικά ρεύματα σαν αυτό που εκφράζει το ΚΚΕ.

ΕΡΩΤ. Από την άλλη η ΔΗΜΑΡ δεν δέχεται τη «μονομερή» κατάργηση του μνημονίου και χρησιμοποιεί τον όρο «σταδιακή απαγκίστρωση». Σε ποια βάση θα γίνει η κυβερνητική συνεργασία;

ΑΠΑΝΤ. Σε μια συνεργασία είναι απαραίτητες οι αμοιβαίες μετατοπίσεις. Όμως, για τον ΣΥΡΙΖΑ η άμεση κατάργηση και ακύρωση του μνημονίου και των εφαρμοστικών νόμων δεν είναι ένα θέμα που μπορεί να τεθεί σε αμφιβολία και υπό προθεσμία. Από την άλλη η έννοια της «σταδιακής απαγκίστρωσης» από το μνημόνιο δεν λέει απολύτως τίποτα. Αντιπροσωπεύει μια τρύπα στο νερό. Έτσι κι αλλιώς τη σταδιακή απαγκίστρωση την προβλέπει το ίδιο το μνημόνιο!

ΕΡΩΤ. Επομένως βλέπετε δύσκολη έως αδύνατη τη συνεργασία με τη ΔΗΜΑΡ.

ΑΠΑΝΤ. Κάθε άλλο! Αυτό που κάνω είναι να θέτω τα ρεαλιστικά και ειλικρινή πλαίσια μιας τέτοιας συνεργασίας. Κανένας δεν πρέπει να θεωρήσει ότι μπορεί να εκβιάσει τον ΣΥΡΙΖΑ και ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να διαδηλώσει προς πάσα κατεύθυνση ότι δεν εκβιάζεται για να μετατοπισθεί στα πλέον κρίσιμα και θεμελιώδη ζητήματα, που αποτελούν κόμβους για να αλλάξει σελίδα η χώρα.

ΕΡΩΤ. Ναι, αλλά είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατον να πάμε σε τρίτες εκλογές, λόγω αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης. Μήπως αυτό μπορεί να γίνει όχημα για να εκβιασθεί ο ΣΥΡΙΖΑ σε αθέμιτες μετατοπίσεις κυρίως με τα θέματα του μνημονίου;

ΑΠΑΝΤ. Σας είπα, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα πρέπει να αποδεχθεί εκβιασμούς για πισωγυρίσματα στα θεμελιώδη, ούτε να χρησιμοποιήσει τυχόν εκβιασμούς ως άλλοθι για αθέμιτες διολισθήσεις και πισωγυρίσματα στα καίρια ζητήματα και ιδιαίτερα στα θέματα της ακύρωσης των μνημονίων.

ΕΡΩΤ. Ποιες θα πρέπει να είναι οι πρώτες κινήσεις του ΣΥΡΙΖΑ από την Κυριακή το βράδυ, εφ' όσον είναι πρώτη δύναμη;

ΑΠΑΝΤ. Ο ΣΥΡΙΖΑ το πρώτο που οφείλει να κάνει από την Κυριακή το βράδυ, είναι να φύγει μπροστά στην διακήρυξη των πιο θεμελιωδών δεσμεύσεων του και στη διαμόρφωση προϋποθέσεων για την άμεση υλοποίηση τους.

ΕΡΩΤ. Μπορείτε να γίνετε πιο συγκεκριμένος;

ΑΠΑΝΤ. Ο ΣΥΡΙΖΑ, στην περίπτωση που είναι πρώτη δύναμη, πρέπει από την Κυριακή το βράδυ, πριν το σχηματισμό κυβέρνησης, να διακηρύξει δύο πράγματα:
Πρώτον: Την αποφασιστική βούληση του να προχωρήσει σε άμεση κατάργηση των μνημονίων, στη σταδιακή ακύρωση των εφαρμοστικών τους νόμων και την εθνικοποίηση των τραπεζών, στο πλαίσιο της προσήλωσής του στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ.

Δεύτερον: Την άμεση ανάληψη πρωτοβουλίας ώστε από τη Δευτέρα των εκλογών να ξεκινήσει ένα μεγάλο ενωτικό λαϊκό κίνημα παντού, με λαϊκές συνελεύσεις στις δημόσιες επιχειρήσεις, στους τόπους δουλειάς, στις γειτονιές και τις πόλεις, το οποίο θα στηρίξει την υλοποίηση των παραπάνω στόχων.

ΕΡΩΤ. Δεν θεωρείτε ότι μια τέτοια εξ αρχής τοποθέτηση θα εκληφθεί ως πρόκληση από την εγχώρια αντίδραση και τα ευρωπαϊκά διευθυντήρια;

ΑΠΑΝΤ. Θα έλεγα το αντίθετο! Οι προκλήσεις, οι κινδυνολογίες, οι εκβιασμοί, οι επιθέσεις και οι τρομοκρατία προέρχονται από τα εγχώρια, ευρωπαϊκά και διεθνή κέντρα του κατεστημένου. Και είναι πρωτοφανείς! Χωρίς ιστορικό προηγούμενο! Και αυτές οι βρώμικες επιθέσεις και οι εκβιασμοί θα λάβουν υστερική μορφή αμέσως μετά τη νίκη της Αριστεράς στις εκλογές.

Ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να αντιδράσει όχι οπισθοχωρώντας και αναδιπλούμενος αλλά τραβώντας ολοταχώς μπροστά.

Ο ΣΥΡΙΖΑ διαθέτει δύο όπλα: τη συνέπεια, την αποφασιστικότητα και την αμεσότητα στην τήρηση των δεσμεύσεών του από τη μια μεριά και από την άλλη τη στήριξη σε ένα μεγάλο ενωτικό εργατικό λαϊκό κίνημα! Σε μια πλατιά αγωνιστική κοινωνική συμμαχία.

Αν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αξιοποιήσει άμεσα τα δυο αυτά όπλα θα επέλθει πολύ γρήγορα η υποχώρηση και η συντριβή!

ΕΡΩΤ. Με δύο λόγια προβλέπετε σύγκρουση!

ΑΠΑΝΤ. Εφόσον δεν υποχωρήσουμε από τις δεσμεύσεις μας – και δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να υποχωρήσουμε –   τότε η σύγκρουση με την εγχώρια και πρώτα απ' όλα με την ευρωπαϊκή αντίδραση θα γίνει αναπόφευκτη και ίσως να πάρει πολύ μεγάλες και απρόβλεπτες διαστάσεις. Από αυτή τη σύγκρουση, όμως, μπορεί να βγει νικήτρια η κυβέρνηση της Αριστεράς, εφόσον δείξει επιμονή και αποφασιστικότητα, στήριξη στο λαϊκό κίνημα, πράγματα που μπορεί να προκαλέσουν ένα ντόμινο αλληλεγγύης και προοδευτικών ανατροπων σε όλη την Ευρώπη.

ΕΡΩΤ. Πιστεύετε ότι μπορεί να ζητηθεί να υπογράψει και ο Τσίπρας, όπως ο Σαμαράς και ο Βενιζέλος, έγγραφη δέσμευση για τήρηση του μνημονίου, αλλιώς θα απειλήσουν με διακοπή χρηματοδότησης;

ΑΠΑΝΤ. Δεν μπορώ να αποκλείσω κάτι παρόμοιο. Αν γίνει, θα δείχνει ένα αδίστακτο ολοκληρωτισμό από τη μεριά κυρίως της Γερμανίας και ωμή περιφρόνηση του ελληνικού λαού. Μια τέτοια πρόκληση θα πρέπει να τύχει μιας αρνητικής δημοκρατικής παλλαϊκής απάντησης!

ΕΡΩΤ. Σε περίπτωση αναστολής της τροϊκανής δόσης ή και διακοπής της τροϊκανής χρηματοδότησης, τι θα πρέπει να κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ;

ΑΠΑΝΤ. Θεωρώ πολύ δύσκολο να προβούν σε διακοπή χρηματοδότησης. Η χρηματοδότηση δίνεται όχι για λόγους αλληλεγγύης προς τον ελληνικό λαό αλλά για να εξυπηρετηθούν ζωτικά συμφέροντα των πιστωτών, ζωτικά συμφέροντα της Γερμανίας και της ευρωζώνης. Αυτά τα συμφέροντα θα απειληθούν σε περίπτωση διακοπής της χρηματοδότησης, μέχρι διαλύσεως της ευρωζώνης.

ΕΡΩΤ. Αν, όμως, φτάσουμε σε αυτό το σημείο αναστολής δόσεων και πλήρους διακοπής της χρηματοδότησης τότε τι κάνουμε;

ΑΠΑΝΤ. Γι αυτό είπα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει από την Κυριακή το βράδυ, σε περίπτωση που είναι πρώτη δύναμη, να βγει μπροστά, να εξαγγείλει τολμηρά την υλοποίηση των αντιμνημονιακών δεσμεύσεων του και να κινητοποιήσει άμεσα το λαϊκό παράγοντα για την προώθησή τους. Αυτά συνιστούν τη μεγάλη δύναμη του για να αποτρέψει τα χειρότερα από την αντίδραση και να ανοίξει νικηφόρους δρόμους. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ ταλαντευθεί και πισωκοιτάξει, στο όνομα του κατευνασμού των αντιπάλων, είναι από χέρι χαμένος! Θα κινδυνεύσει, μάλιστα, να χάσει άνευ μάχης!

ΕΡΩΤ. Σε περίπτωση, όμως, που, παρά ταύτα, η αναστολή ή διακοπή της τροϊκανής χρηματοδότησης υλοποιηθεί, τι κάνουμε;

ΑΠΑΝΤ. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα πρέπει με τίποτα να υποκύψει στον εκβιασμό! Αυτό πρέπει να το δηλώσει ευθύς εξαρχής. Οφείλει να τονίσει, αντιθέτως, ότι την ευθύνη των επιπτώσεων αναλαμβάνουν εκείνοι που επιχειρούν τον εκβιασμό και όχι όσοι σέβονται τη θέληση του ελληνικού λαού.

ΕΡΩΤ. Σε αυτήν την περίπτωση, όμως, οι συνέπειες θα είναι οδυνηρές.

ΑΠΑΝΤ. Θα είναι οδυνηρές πρώτα απ' όλα για την ίδια την ευρωζώνη και τη Γερμανία. Βεβαίως θα υπάρξουν ειδικές δυσκολίες και για την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό. Αυτές, όμως, οι δυσκολίες θα είναι αντιμετωπίσιμες και προσωρινές.

Δυστυχώς, δεν υπάρχουν ανθόσπαρτοι δρόμοι διεξόδου από την κρίση. Οι νέοι δρόμοι ελπίδας θα ανοίξουν μέσα από μεγάλες αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις και όχι μέσα από ειδυλλιακούς διαλόγους και συναινέσεις.

Παρασκευή 15 Ιουνίου 2012

ΠΗΓΗ: http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=8305:lafazanis-ekloge-syriza-niki&catid=85:synenteyxseis&Itemid=267

Ελλάδα και Ευρώπη

Του Νικήτα Χιωτίνη*

Από συστάσεως του νεώτερου ελληνικού κράτους, οι πολίτες του διατηρούν μια ιδιαίτερη στάση έναντι των κρατών της υπόλοιπης Ευρώπης. Αρχικός στόχος των νεοελλήνων υπήρξε καταδήλως η μίμηση των τεκταινομένων στην «εσπερίαν», όπως ονόμαζαν την υπόλοιπη Ευρώπη. Τα πρώτα πολιτικά κόμματα ήταν «το ρωσικόν», «το γαλλικόν» και «το αγγλικόν», οι νόμοι του νεώτερου ελληνικού κράτους είχαν ως μοντέλα τους αντίστοιχους «ευρωπαϊκούς», οι Έλληνες αναζητούσαν να μορφωθούν στα Πανεπιστήμια των χωρών αυτών.

Όλα αυτά εν πολλοίς δικαιολογημένα, θεμιτά και θετικά. Ακόμη και την Ιστορία μας τη μάθαμε από την υπόλοιπη Ευρώπη, που αναζητούσε σε αυτήν διέξοδο από το οντολογικό κενό στο οποίο είχε περιπέσει από τα αδιέξοδα της νεωτερικότητας. Ωστόσο, αυτό ουδόλως θέτει την Ελλάδα σε ρόλο επαίτη ή σε ρόλο «παρία». Θα λέγαμε, κάθε άλλο. Οι πρώτες νεοελληνικές γενιές ίσως δικαιολογούνται, γιατί προφανώς δεν είχαν τις γνώσεις και την πληροφόρηση που δικαιούνταν να έχουν, ιδιαίτερα όμως μετά την αναγέννηση της χώρας μας με την περίφημη γενιά του '30, η επιστροφή μας στα συμπλέγματα του επαίτη και του «παρία»[1] δεν μπορούν πλέον να δικαιολογηθούν.

Το ζήτημα της σχέσης της χώρας μας με την υπόλοιπη Ευρώπη και του ρόλου μας εντός αυτής, είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, δεν αναλύεται βεβαίως σε ένα μικρό άρθρο, αλλά κρίνουμε σκόπιμο έστω και επιγραμματικά να προσπαθήσουμε να επισημάνουμε κάποια θεμελιώδη δεδομένα.

Κατ' αρχήν η Ευρώπη αποτελεί μία γεωγραφική ενότητα, σαφέστατα οριοθετημένη τουλάχιστον από τη δυτική και νότια πλευρά, με γεωγραφικές ασάφειες στη βόρεια και ανατολική πλευρά της – γι' αυτό και στα μέρη αυτής της γεωγραφικής ασάφειας τα όριά της είναι ρευστά και διεκδικούμενα. Οι χώρες-κράτη, λοιπόν, που αποτελούν αυτήν τη γεωγραφική ενότητα, οδηγήθηκαν εκ των πραγμάτων, δηλαδή από τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις και αλληλεξαρτήσεις που προήλθαν πρωτίστως από τη γεωγραφική τους σχέση, σε διαφόρων ειδών συνασπισμούς, μέχρι τη σημερινή μορφή της Ε.Ε. Ο πρώτος που σκέφτηκε και υλοποίησε το πρώτο σχετικό εγχείρημα υπήρξε ο Κάρολος ο Μέγας, από τα μέσα του 8ου αιώνα. Δημιούργησε την «Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία»[2], που από τους συγχρόνους του θεωρήθηκε σαν αναβίωση της αρχαίας ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, λανθασμένα βεβαίως, γιατί η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία εξακολουθούσε υπάρχουσα, σε ιδιαίτερη μέχρι τότε ακμή. Πρόκειται περί αυτού που αδόκιμα σήμερα αποκαλούμε Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η Αγία λοιπόν Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αναπτύχθηκε για να μπορέσουν οι χώρες που την συναποτέλεσαν να σταθούν ανεξάρτητα της ήδη υφιστάμενης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και μοιραίως οργανώθηκε ανταγωνιστικά προς αυτήν, μετερχόμενη κάθε ένοπλου και μη μέσου για την υποτίμησή της. Ο λόγος που δεν συμπεριλάμβανε τον σημερινό Ελληνικό χώρο ήταν γιατί αυτός υπαγόταν στην υφιστάμενη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Βυζάντιο). Εν πάση περιπτώσει, αυτή η παλαιά Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία άρχισε έκτοτε παρακμάζουσα και τελικώς κατέρρευσε. Η Ευρώπη έμελλε να περιοριστεί στα γεωγραφικά της σύνορα και να αναπτυχθεί μέσα σε αυτά (δεν είναι εδώ ο χώρος περαιτέρω σχολιασμού του κρίσιμου αυτού ζητήματος).

Ο σημερινός ελληνικός χώρος αποτελεί σαφέστατο όριο της Ευρώπης ως γεωγραφικής ενότητας, με όλη τη σημασία που έχουν για τις γεωγραφικές ενότητες τα όριά τους. Οι χώρες που συνασπίστηκαν, πάσχισαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, συμπεριλαμβανομένων των πολέμων ανεξαρτησίας, να ενισχύσουν τον συνασπισμό τους, αρχικώς ολοκληρώνοντας τα σαφή γεωγραφικά όριά του, στη συνέχεια δε, να επεκταθούν στην Ανατολή και στον Βορρά, όπου και τα γεωγραφικά ασαφή όρια με τις διαρκώς εκατέρωθεν διεκδικούμενες περιοχές. Δεν ενδιαφέρθηκαν λ.χ. για τη Μικρά Ασία, όταν η Ελλάδα θέλησε να επεκταθεί προς αυτήν, με τον τρόπο που ενδιαφέρθηκαν για το (τουλάχιστον θεωρούμενο ως τέτοιο) γεωγραφικό όριό τους, που είναι μέχρι το Αιγαίο[3]. Αυτή δε η γεωπολιτική ολοκλήρωση της Ευρώπης, ή ακριβέστερα η προσπάθεια γεωπολιτικής ολοκλήρωσής της, έγινε πολλές φορές χωρίς τη θέληση, ή έστω τον διακαή πόθο, μερικών γεωγραφικών περιοχών της. Η Ελλάδα, για παράδειγμα, ουσιαστικά εκών άκων οδηγήθηκε προς αυτόν τον συνασπισμό. Πολλές μάλιστα φορές αυτό συνέβη ασχέτως της οικονομικής συνεισφοράς – με όρους λογιστικούς και άμεσους – των χωρών που εντάσσονταν. Η πατρίδα λ.χ. της κας Μέρκελ, η Ανατολική Γερμανία, εισήλθε στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς να υπολογιστεί το κόστος από την ένταξή της – κόστος που πλήρωσε ολόκληρη η τότε Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Ανάλογη είναι η πλέον πρόσφατη ένταξη χωρών επιρροής της πρώην ΕΣΣΔ. Η οικονομία, σε κρατική και διακρατική κλίμακα, σήμερα και πάντοτε, δεν υπολογίζεται με βάση τους άμεσους λογιστικούς υπολογισμούς, αλλά σε βάθος χρόνου, έτσι άλλωστε λειτούργησαν και οι «δεξαμενές σκέψης» των πλούσιων ευρωπαϊκών κρατών, των κρατών δηλαδή που οι τρεις τελευταίοι αιώνες βρήκαν σε κατάσταση πλούτου και ευημερίας.

Είναι σαφές πως το διακύβευμα των τελευταίων ετών, ιδιαιτέρως μετά την πτώση του «ανατολικού μπλοκ», όπως συνηθίζουμε να λέμε (εφόσον ο «πρώην υπαρκτός σοσιαλισμός» φαίνεται ως χαρακτηρισμός μη αποδίδων την πραγματικότητα), είναι καταδήλως η ίδια η Ευρώπη ως αυθύπαρκτη οικονομική, πολιτική και κοινωνική δύναμη. Οι πρώτες προσπάθειες οικονομικής ενοποίησής της άρχισαν αμέσως μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, κατ' αρχήν το 1948 με την τελωνειακή ένωση Μπενελούξ, μεταξύ Βελγίου, Ολλανδίας και Λουξεμβούργου, και στη συνέχεια με την ΕΟΚ, συνθήκη που υπογράφτηκε το 1957 στη Ρώμη, μεταξύ Γαλλίας, Ιταλίας, Γερμανίας και των χωρών της Μπενελούξ. Πρόκειται δηλαδή για ενώσεις οικονομικής συνεργασίας και ανάπτυξης, που ήρθαν ως απάντηση στην εξάρτηση της ευρωπαϊκής οικονομίας από εξωευρωπαϊκά κέντρα, δηλαδή τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ, εξάρτηση προερχόμενη από τον πόλεμο αυτό, πόλεμο στον οποίον καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι ΗΠΑ, η ΕΣΣΔ και η Αγγλία. Αυτή λοιπόν η ΕΟΚ δημιουργήθηκε με στόχο την οικονομική συνεργασία και ανάπτυξη και με επιδιώξεις όπως την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή της, με άλλα λόγια την ενδυνάμωσή της Ευρώπης ως αυθύπαρκτης οντότητας στο σημερινό ανταγωνιστικό και επικίνδυνο, αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον όρο αυτόν, παγκόσμιο τοπίο. Η παλαιά αποικιοκρατία έδωσε τη θέση της σε αυτόνομες μεγάλες και πολυπληθείς χωρικές επικράτειες, που εισέρχονται δυναμικά στο παγκόσμιο τοπίο, απειλώντας τη Γηραιά Ήπειρο. Κανένα από τα παλαιά μεγάλα αποικιοκρατικά κράτη της Ευρώπης – μεγάλα ακριβώς επειδή ήσαν αποικιοκρατικά – δεν μπορεί να σταθεί από μόνο του, πόσον μάλλον όταν μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο βρέθηκαν εξαρτώμενα από τις ΗΠΑ – «εμπεριέχεται» σε αυτήν η Αγγλία με την τεράστια τραπεζική ισχύ της (γι' αυτό και ο Ντε Γκωλ την απέκλειε από το όραμα μιας ενωμένης Ευρώπης) – και την ΕΣΣΔ.

Εν ολίγοις, στο σημερινό παγκοσμιοποιημένο οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι, όπου το πέταγμα της πεταλούδας του Λόρεντζ δεν αποτελεί παραδοξότητα, αλλά κανόνα, τα εμφανιζόμενα σήμερα ως πλούσια και ευημερούντα ευρωπαϊκά κράτη δεν μπορούν να σταθούν αυτοδυνάμως εντός της υπόλοιπης Ευρώπης, μιας Ευρώπης που δεν μπορεί με τη σειρά της να υπάρξει χωρίς τα φυσικά γεωγραφικά της όρια και χωρίς την ολοκλήρωση της οικονομικής και πολιτικής της ενοποίησης. Με άλλα λόγια, η Ευρώπη δεν μπορεί και δεν τολμά να διανοηθεί τον εαυτό της χωρίς την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα αλλά και την Ιταλία. Δεν μπορεί δηλαδή να διανοηθεί τον εαυτό της χωρίς τον Νότο της, περιοχή στην οποίαν κυρίως διαδραματίστηκε η Ιστορία. Αν αυτή τη στιγμή «παίζεται» κάτι, είναι ή η προσπάθεια να εμποδιστεί η ανεξαρτητοποίησή της από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία ή η αμετροέπεια μερικών κρατών της να κυριαρχήσουν επί αυτής[4], κάτι ανάλογο με την προσπάθεια της Γερμανίας δύο φορές κατά τον ΧΧο αιώνα, με τα γνωστά αποτελέσματα, παίζοντας στην κυριολεξία με τη φωτιά.

Ειδικότερα η Ελλάδα έχει επί πλέον απίστευτα ισχυρά γεωπολιτικά όπλα. Αποτελεί την είσοδο προς την Ευρώπη ραγδαίως αναπτυσσόμενων χωρών. Αποτελεί ταυτόχρονα εμπόδιο προς την Ρωσία να επεκταθεί προς το Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Αυτά τα «όπλα» οι παλαιότεροι Έλληνες πολιτικοί τα χρησιμοποίησαν επιτυχώς και εντέχνως. Ο Βενιζέλος πολλαπλασίασε την ελληνική επικράτεια, στη συνέχεια άφθονο χρήμα έρευσε για την ανάπτυξή της, ασχέτως αν αυτό χρησιμοποιήθηκε με τρόπο από λανθασμένο έως χυδαίο – συμπεριλαμβανομένων των μεσογειακών προγραμμάτων της δεκαετίας του '80. Ο ρόλος της Ελλάδας, εκ της θέσεώς της τουλάχιστον, είναι κρίσιμος για την Ευρώπη, σίγουρα δεν αποτελεί ούτε ουδέποτε αποτέλεσε «παρία» της και εδώ πρέπει να δούμε τα όποια διακυβεύματα των πολιτικών στρατηγικών μας και την όποια διαπραγματευτική μας ισχύ.

Δεν επιθυμούμε να επεκταθούμε εδώ σε επιχειρηματολογία υπέρ της ευρωπαϊκής ή άλλου είδους πολιτικής στρατηγικής και υπαρξιακών επιθυμιών μας. Είναι βέβαιο πως έχουμε πολλές εναλλακτικές δυνατότητες – περισσότερες δηλαδή από τις πιο πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Ούτε ξεχνάμε το όραμα του Ρήγα[5], ούτε τις ιστορικές καταβολές μας – η ελληνική Σκέψη ξεκίνησε από την Ιωνία και την Κάτω Ιταλία, ο δε ελληνισμός ουδέποτε κλείστηκε σε γεωγραφικούς χώρους. Ούτε όμως και θεωρούμε προσκυνημένους και «Φαναριώτες» [6]  όσους επιχειρηματολογούν για την ένταξή μας στον φυσικό γεωγραφικό χώρο της νεώτερης Ελλάδας, που είναι η Ευρώπη, που είναι επί πλέον και φιλοσοφικά θεμελιωμένη στις ελληνικές φιλοσοφικές παρακαταθήκες. Θα τολμούσαμε να πούμε ότι μιλάει και ελληνικά, στον βαθμό που οι γλώσσες των υπολοίπων ευρωπαϊκών κρατών είναι θεμελιωμένες στην αρχαία ελληνική γλώσσα, γλώσσα που οι νεώτεροι Έλληνες ομιλούν σχεδόν αναλλοίωτη. Ούτε όμως και θεωρούμε τους «Φαναριώτες» προσκυνημένους, ούτε και τον Νοταρά προδότη. Η Ελλάδα ποτέ δεν υπήρξε μονόπλευρα τοποθετημένη, στηρίχτηκε εν πολλοίς στον κοσμοπολιτισμό της, εξακολουθεί άλλωστε να στηρίζεται σε αυτόν. Θέλουμε απλώς να τονίσουμε πως το σημερινό πολιτικό προσωπικό που διαθέτουμε απαρτίζεται από «πολιτικούς» που είτε είναι απολύτως άσχετοι, αμόρφωτοι και απληροφόρητοι είτε έχουν όλοι ενταχθεί σε μια κεκλεισμένων των θυρών πολιτική σκέψη και πρακτική[7]. Σε αυτήν την περίπτωση είτε είναι απολύτως αντιδημοκρατικοί είτε απολύτως εξαρτώμενοι και εξαγορασμένοι.

Παραπομπές

[1] Χρησιμοποιώ επιμόνως την έκφραση «παρίας» γιατί έγκυρος πολιτικός αναλυτής με μεγάλη επιρροή επιχειρηματολογεί πως η Ελλάδα ήταν και είναι «παρίας της Ευρώπης»

[2] Ονομάστηκε Ρωμαϊκή, γιατί βεβαίως ο Νότος της Ευρώπης, η Ρώμη εν προκειμένω, υπήρξε ιστορικά ο χώρος παραγωγής πολιτισμού και πλούτου. Ο μύθος περί πλούσιου Βορρά αναφέρεται μόνο στην περίοδο μετά το 1960!

[3] Επανέρχομαι στη προηγούμενη παράγραφό μου: «Η Ευρώπη έμελλε να περιοριστεί στα γεωγραφικά της σύνορα και να αναπτυχθεί μέσα σε αυτά – δεν είναι εδώ ο χώρος περαιτέρω σχολιασμού του κρίσιμου αυτού ζητήματος.

[4]  «Πως διάολο χρεοκόπησε η Ισπανία;», Γ.Βαρουφάκης, περιοδικό HOT DOC, Ιούνιος 2012

[5]  «Η ανολοκλήρωτη επανάσταση του Ρήγα», Γ. Καραμπελιάς, Εναλλακτικές Εκδόσεις 2011

[6] «Ο Ελληνισμός στο σταυροδρόμι», Γ. Καραμπελιάς, Άρδην-Ρήξη, Μάιος 2012, διαδίκτυο

[7] Μην ξεχνάμε και το τραγικό, που μας αρέσει κιόλας, που είχε ανερυθριάστως και αυτοκολακευόμενος ξεστομίσει ο «εθνάρχης» Καραμανλής: «Στην πολιτική λέγονται πράγματα που δεν γίνονται και γίνονται πράγματα που δεν λέγονται»!

* O Νικήτας Χιωτίνης είναι Αρχιτέκτων-Καθηγητής ΤΕΙ

ΠΗΓΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012, http://topontiki.gr/article/36935

Για την Ελλάδα και την κρίση της Ευρωζώνης

Συνέντευξη του Κώστα Λαπαβίτσα [στον The Guardian]

Γιατί είναι η Ελλάδα σε μια τέτοια καταστροφική κατάσταση; Ποιος, μεταξύ των Βρυξελλών, των τραπεζιτών, των πολιτικών και του λαού, είναι πραγματικά υπεύθυνος; Ποια είναι η λιγότερο κακή επιλογή: παραμονή στη ζώνη του ευρώ, ή η ελληνική έξοδος;

Για τρία χρόνια τώρα, τα δεινά της Ελλάδας – και η διεθνής αντίδραση σε αυτά – έχει κυριαρχήσει στα πρωτοσέλιδα. Υπολογίζεται ότι το ένα τρίτο του ελληνικού πληθυσμού ζει σήμερα κάτω από το όριο της φτώχειας. Κατακόρυφη πτώση των μισθών και των συντάξεων, ατελείωτες αυξήσεις φόρων και ολοένα μεγαλύτερες περικοπές των δαπανών έχουν σπρώξει τη χώρα στο χείλος της οικονομικής και κοινωνικής κατάρρευσης.

Οι ουρές για τα συσσίτια μεγαλώνουν. Ο αριθμός των αστέγων αυξάνεται καθημερινά. Αναγκαία φάρμακα λείπουν όλο και περισσότερο. Πολλοί Έλληνες υποφέρουν όπως δεν υπέφεραν ποτέ, πέρα από περιόδους πολέμου. Όμως πόσο μπορούμε πραγματικά να κατανοήσουμε τους λόγους αυτής της κρίσης – και τις πιθανές λύσεις για αυτό;

Καθώς η Ελλάδα οδεύει προς τις εκλογές που θα μπορούσαν να καθορίσουν όχι μόνο το δικό της μέλλον, αλλά και το ενιαίο νόμισμα και τις προοπτικές της πανευρωπαϊκής ανάκαμψης, σας ζητήσαμε να στείλετε τις ερωτήσεις σας για τον Κώστα Λαπαβίτσα, καθηγητή Οικονομικών στο SOAS, ριζοσπάστη και γνωστό σχολιαστή στα μέσα ενημέρωσης, και συγγραφέα του "Κρίση στην Ευρωζώνη". Δεν κρύβει το γεγονός ότι πιστεύει πως η Ελλάδα πρέπει να μειώσει τα χρέη της και να αποχωρήσει από το ευρώ, και επίσης υποστηρίζει ότι η ευρύτερη ευρωπαϊκή λιτότητα είναι αντιπαραγωγική και είναι πιθανό να οδηγήσει σε μια μεγαλύτερη και βαθύτερη ύφεση και στο τέλος της νομισματικής ένωσης. Εν τέλει ο ίδιος πιστεύει ότι οι λαοί της Ευρώπης πρέπει να αποκτήσουν δημοκρατικό έλεγχο στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματά τους, και να διασφαλίσουν ότι αναδιαρθρώνονται προς το συμφέρον του λαού και όχι των τραπεζών.

Για την καλυφθεί όσο περισσότερο γίνεται το θέμα, οι σχεδόν 100 ερωτήσεις σας έχουν συμπυκνωθεί σε 10, οι οποίες ευελπιστούμε ότι θα καλύψουν την πλειονότητα των θεμάτων και τις ανησυχίες που θίξατε.

1. Ποιος κατά κύριο λόγο ευθύνεται για την πορεία της Ελλάδας προς την καταστροφή: οι πολιτικοί, οι απλοί άνθρωποι, οι πολιτικές της ΕΕ και της ευρωζώνης ή κάτι άλλο; Σε ποιο βαθμό πρόκειται για καθαρά ελληνική κρίση;

Το να κατηγορείς την Ελλάδα για την κρίση στην Ευρωζώνη ήταν ένα σύνηθες χαρακτηριστικό της δημόσιας συζήτησης, παίρνοντας συχνά παθογόνες μορφές – για παράδειγμα ότι οι Έλληνες είναι ανέντιμοι και τεμπέληδες, ότι οι Έλληνες πολιτικοί είναι διεφθαρμένοι, ότι η χώρα είναι πολύ καθυστερημένη και ούτω καθεξής. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ελληνική κοινωνία έχει βαθιά προβλήματα, αλλά αυτά τα επιχειρήματα είναι παιδαριώδη ως ερμηνείες της κρίσης. Παραδόξως, οι Έλληνες αξιωματούχοι παπαγάλιζαν μερικά από αυτά τα στερεότυπα, ενώ διαπραγματεύονταν με την ΕΕ.

Η ελληνική πορεία προς την καταστροφή καθορίστηκε από τη συμμετοχή της στην Ευρωζώνη, όπως συνέβη και με άλλες περιφερειακές χώρες – Πορτογαλία, την Ιρλανδία και την Ισπανία. Η περιφέρεια υιοθέτησε το ευρώ με την ελπίδα ότι θα οδηγήσει σε σύγκλιση με τις περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες του ευρωπαϊκού πυρήνα. Αλλά η νομισματική ένωση έχει διαρθρωτικές αδυναμίες. Μέσα στο άκαμπτο πλαίσιό της, και αντιμετωπίζοντας τους παγωμένους γερμανικούς μισθούς, οι περιφερειακές χώρες έχασαν την ανταγωνιστικότητά τους. Ως αποτέλεσμα είχαν τεράστια εξωτερικά ελλείμματα, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν με δανεισμό από τις τράπεζες του ευρωπαϊκού κέντρου. Οι περιφερειακές τράπεζες είχαν επίσης το πλεονέκτημα της εύκολης πίστωσης ώστε να επεκτείνουν τον εσωτερικό δανεισμό. Μέχρι το 2009 οι περιφερειακές οικονομίες ήταν φορτωμένες με τεράστια χρέη – εγχώρια και ξένα, ιδιωτικά και δημόσια – που τις θέτει ουσιαστικά σε καθεστώς πτώχευσης. Οι χώρες του κέντρου, αρκετά λογικά ήταν απρόθυμες να αναλάβουν το κόστος των αφερέγγυων περιφερειακών χωρών. Αυτή είναι η βασική αιτία της κρίσης της ευρωζώνης και η Ελλάδα είναι απλά η πιο οξεία περίπτωση της αποτυχίας της Ευρωπαϊκής περιφέρειας.

2. Σίγουρα η "τρόικα" της ΕΕ, το ΔΝΤ και την ΕΚΤ, δεν έχουν ένα δίκιο, όταν κατηγορούν τα ελληνικά προβλήματα της φοροδιαφυγής, της ευνοιοκρατίας και άλλων μορφών πολιτικής διαφθοράς;

Μακριά από μένα το να αρνηθώ τα ελαττώματα του ελληνικού κράτους, της οικονομίας και της κοινωνίας: Εκτεταμένη φοροδιαφυγή. Ένα φορολογικό σύστημα που ευνοεί τις μεγάλες επιχειρήσεις και τους πλούσιους. Διαφθορά στις δημόσιες συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένων της υγείας και των εξοπλισμών. Δυσλειτουργίες της αγοράς εργασίας με την εκμετάλλευση στην ιδιωτικό τομέα και τις πελατειακές σχέσεις στο δημόσιο τομέα. Ευνοιοκρατία για τις μεγάλες επιχειρήσεις που συνδέονται στενά με το κράτος. Αναποτελεσματικές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που συχνά αποφεύγουν τους φόρους. Ανισότητα και αδύναμη κοινωνική πρόνοια. Αλλά ας είμαστε σαφείς ότι η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα δεν είναι το αποτέλεσμα των διαρθρωτικών αδυναμιών που υπάρχουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η χώρα είναι στο χείλος της καταστροφής επειδή επέλεξε να ενταχθεί σε μια εσφαλμένη νομισματική ένωση. Το ευρώ όξυνε στο έπακρο το το ελληνικό πρόβλημα, όπως άλλωστε το έπραξε και για άλλες χώρες.

3. Γιατί πρέπει κάποιος να συμπαθεί τους Έλληνες, και τι πιθανότητες υπάρχουν για την πραγματική μεταρρύθμιση της χώρας;

Οι Έλληνες δεν χρειάζονται συμπάθεια, αλλά υποστήριξη. Αυτή είναι πραγματικά μια ευρωπαϊκή κρίση και αν η ελληνική καταστροφή επιλυθεί προς το συμφέρον των εργαζομένων, η υπόλοιπη Ευρώπη επίσης θα επωφεληθεί. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ελλάδα χρειάζεται ριζική και ολική αλλαγή, αλλά η αναγκαία μεταρρύθμιση είναι απίθανο να γίνει από τις κυρίαρχα κοινωνικά στρώματα. Είναι ακριβώς οι άνθρωποι που δεν πληρώνουν φόρους, που έχουν τους στενότερους δεσμούς με το κράτος, που διαθέτουν εκτεταμένα δίκτυα πατρωνίας και απελπισμένα παλεύουν να παραμείνουν στη νομισματική ένωση. Μια πραγματική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα πρέπει να καθοδηγηθεί από τους εργαζόμενους οι οποίοι πληρώνουν τους φόρους τους σχολαστικά και υποφέρουν από τη διαφθορά και πελατειακές σχέσεις. Η περιβόητη αποστροφή της Ελλάδας στο να πληρώνει φόρους, θα θεραπευτεί μόνο αν υπάρχει βαθιά κοινωνική και πολιτική αλλαγή.

4. Πιστεύετε ότι η θεαματική αποτυχία της ΕΚΤ και του ΔΝΤ για την πρόβλεψη της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους συνοδεύτηκε από μια λανθασμένη αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων στην Ελλάδα όταν η κρίση άρχισε; Και τα μέτρα που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα έκαναν τα πράγματα χειρότερα;

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν μπορούν να διεκδικήσουν εύσημα για την πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής κρίσης, αν και υπήρξαν πολλές φωνές στο αγγλοσαξονικό κόσμο που δήλωναν ότι η νομισματική ένωση ήταν χτισμένη στην άμμο. Περισσότερο από αυτό, οι πολιτικές της "τρόικας" (ΕΕ, ΔΝΤ και ΕΚΤ) έχουν κάνει τα πράγματα χειρότερα. Περιλάμβαναν, πρώτον, λιτότητα για να μειωθεί το κρατικό έλλειμμα και η έκθεση σε δημόσιο χρέος και, δεύτερον, διαρθρωτική προσαρμογή για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Και τα δύο απέτυχαν και επιδείνωσαν την κρίση σε όλη την Ευρώπη.

Η λιτότητα έχει οδηγήσει σε μείωση των δημόσιων δαπανών και υψηλότερους φόρους, μειώνοντας έτσι τη ζήτηση. Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες ως εκ τούτου, καθώς οι τράπεζες έχουν επίσης μειώσει την πίστωση. Το αποτέλεσμα είναι αύξηση της ανεργίας, μείωση της κατανάλωσης και μείωση των επενδύσεων. Τα στοιχεία για την Ελλάδα θυμίζουν τις ζημιές του πολέμου – ανεργία 22% και μείωση της παραγωγής περίπου 20%. Όπως το ΑΕΠ συρρικνώνεται είναι πολύ πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, για να μην αναφέρουμε και την αποδοτικότητα της συλλογής φόρων.

Η διαρθρωτική προσαρμογή έχει συνθλίψει το κόστος εργασίας, ενώ απελευθερώνει περαιτέρω τις αγορές και ιδιωτικοποιεί τα δημόσια αγαθά. Προφανώς το ιδιωτικό κεφάλαιο θα επωφεληθεί από τις νέες συνθήκες, τονώνοντας την οικονομία. Αλλά με τις μειώσεις στους μισθούς είναι απίθανο να ωφεληθεί σημαντικά η περιφερειακή ανταγωνιστικότητα, εφόσον η Γερμανία ακολουθεί την πολιτική της διατήρησης των μισθών σε χαμηλά επίπεδα. Η απελευθέρωση και η ιδιωτικοποίηση, από την άλλη πλευρά, θα χρειαστεί χρόνια για να έχει κάποιο αποτέλεσμα, και ακόμα και τότε είναι αμφίβολο ότι θα αυξήσει ουσιαστικά την παραγωγικότητα. Εν τω μεταξύ, η επίθεση στο δημόσιο τομέα έχει αποδυναμώσει πραγματικά την ικανότητα του κράτους να εισπράξει φόρους. Τα φορολογικά έσοδα κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο μηνών στην Ελλάδα, είχαν τρομακτική πτώση. Η χώρα είναι ένα βήμα μακριά από το να μην μπορεί να πληρώσει μισθούς και συντάξεις στον δημόσιο τομέα.

5. Οι ευρωπαϊκοί φορείς χάραξης πολιτικής έχουν μάθει τίποτα από την κρίση;

Δεν είναι αλήθεια ότι τα προβλήματα της πολιτικής έχουν προκύψει από την αδυναμία των Ευρωπαίων πολιτικών να ανταποκριθούν στην πρόκληση. Για να είμαστε πραγματικοί, οι νεοφιλελεύθερες ιδέες είναι ευρέως διαδεδομένες στο κατεστημένο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στα γερμανικά πανεπιστήμια και στους πολιτικούς κύκλους οι παραδοσιακές αρχές της πολιτικής οικονομίας έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Η σκέψη κυριαρχείται από διαφορετικές εκδοχές των ακαδημαϊκών οικονομικών των ΗΠΑ, και το προεπιλεγμένο μοντέλο κηρύττει τα πλεονεκτήματα των ελεύθερων αγορών. Αυτό συχνά περιλαμβάνει την τοποθέτηση των συμφερόντων των δανειστών στην πρώτη γραμμή και επιμένει ότι τα χρέη θα πρέπει να αποπληρωθούν με κάθε κόστος: μια στάση που συχνά παρουσιάζεται ως υπεράσπιση της «ιερότητας της σύμβασης», ή την αποφυγή του «ηθικού κινδύνου». Η τελική γραμμή είναι ότι οι οφειλέτες είναι ανεύθυνοι και πρέπει να πληρώσουν το κόστος, ενώ οι δανειστές θα πρέπει να μπορούν να ξεφύγουν, έστω και αν υπήρξαν απερίσκεπτοι.

Ωστόσο, η γερμανική στάση αντανακλά επίσης βαθιά οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα στο εσωτερικό της νομισματικής ένωσης, ιδιαίτερα τη συνδυασμένη επίδραση του εξαγωγικού τομέα και των τραπεζών, όσον αφορά τη χάραξη πολιτικής στο Βερολίνο. Οι Γερμανικές τράπεζες και οι Γερμανοί εξαγωγείς ωφελήθηκαν σημαντικά από το ευρώ, παρόλο που η απόδοση της εγχώριας οικονομίας ήταν αδιευκρίνιστη. Είναι πρόθυμοι να διατηρήσουν τις βασικές δομές της νομισματικής ένωσης, επιθυμούν όντως να επιβάλλουν αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία και μεγαλύτερη εργασιακή ευελιξία. Οι πολιτικές αυτές θεωρούνται ως προστασία των γεωπολιτικών συμφερόντων της Γερμανίας, και ως εκ τούτου η γερμανική κυβέρνηση μπορεί να υποστηρίξει με κάθε σοβαρότητα ότι δεν υπάρχει κανένα δομικό λάθος με τη νομισματική ένωση. Το πρόβλημα είναι, προφανώς, να επιβάλει τη δημοσιονομική πειθαρχία και την οικονομική αποτελεσματικότητα στην πεπλανημένη περιφέρεια.

6. Μπορεί η κρίση να ξεπεραστεί με την παρέμβαση της ΕΚΤ και άλλων κεντρικών τραπεζών τυπώνοντας χρήμα; Από συλλογικό δανεισμό των κυβερνήσεων και επενδύσεις ώστε να βγει η οικονομία από το τέλμα; Μπορεί ένας συνδυασμός τέτοιων μέτρων καθώς και η διαγραφή των χρεών να πετύχει;

Η κρίση επιτράπηκε να φουντώσει για περισσότερο από δύο χρόνια. Για να επιλυθεί τώρα, θα έπρεπε να υπάρξει μια τεράστια μεταμόρφωση της νομισματικής ένωσης. Ένα σχέδιο Μάρσαλ πρέπει να υπάρξει για να αυξηθεί η παραγωγικότητα στην περιφέρεια. Η Γερμανική οικονομική πολιτική θα πρέπει να αλλάξει, να αρθεί η συγκράτηση των μισθών, να αυξηθεί η εγχώρια ζήτηση και να εξισορροπήσει η οικονομία πέραν των εξαγωγών. Τα χρέη της περιφέρειας θα πρέπει να αναδιαρθρωθούν, ή να υπάρξει ελεγχόμενος πληθωρισμός ώστε να μειωθεί το χρέος. Ο τραπεζικός τομέας της Ευρώπης θα πρέπει να επιβλέπεται από μια διακρατική αρχή που διαθέτει φορολογικούς πόρους και θα έχει τη δύναμη να κλείνει τράπεζες. Ένα σύστημα δημοσιονομικών μεταβιβάσεων θα πρέπει να δημιουργηθεί για να επιτρέψει την εξισορρόπηση των εμπορικών ελλειμμάτων και πλεονασμάτων στο εσωτερικό της Ένωσης. Είναι δύσκολο να δούμε πώς οι αλλαγές αυτές θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν λαμβανομένων υπόψη των πολιτικών δομών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι ακόμη πιο δύσκολο να τις δούμε να συμβαίνουν έγκαιρα για τις περιφερειακές χώρες.

7. Πρόκειται να καταρρεύσει η Ευρωζώνη και αν ναι, είναι καλό πράγμα;

Η Ευρωζώνη είναι μια ελαττωματική δομή που έχει συγκεντρώσει χώρες με πολύ διαφορετικό βαθμό στην ανταγωνιστικότητα, στην πολιτική πρόνοιας, στην αγορά εργασίας, στις επιδόσεις των τραπεζών και ακόμη και στην οικονομική κουλτούρα και στα έθιμα. Δεν υπάρχει ενιαία κυρίαρχη δομή και, πιο σημαντικό, δεν υπάρχει κοινή ευρωπαϊκή πολιτεία ώστε να στηρίξει το κοινό νόμισμα. Μια μεγάλη διαίρεση έχει προκύψει μεταξύ του πυρήνα και περιφέρειας, η οποία έχει οξυνθεί ως αποτέλεσμα των πολιτικών των τελευταίων δύο ετών. Η Γερμανία είναι απρόθυμη να κάνει μεγάλες θυσίες για να σώσει τη νομισματική ένωση: αναμενόμενο, δεδομένου του περιορισμού των μισθών των Γερμανών εργαζομένων που έχει υπάρξει εδώ και χρόνια. Τα ποσά είναι πιθανό να είναι τεράστια, σε κάθε περίπτωση, ακόμη και για τη γερμανική οικονομία.

Είναι πιθανό ότι η Ευρωζώνη θα αρχίσει να διαλύεται, αν και είναι αδύνατο να προβλέψει κανείς τη μορφή που θα πάρει το ξήλωμα. Θα μπορούσε να υπάρξει μια πλήρης διάλυση, ή η δημιουργία ενός «σκληρού» ευρώ που περιβάλλεται από παραλλαγές των εθνικών νομισμάτων. Θα μπορούσε επίσης να γίνει ξεχωριστή έξοδος χωρών, σε πρώτο χρόνο. Ανεξάρτητα από τη μορφή της, η διάλυση της νομισματικής ένωσης θα έχει τεράστιο κόστος. Είναι απολύτως ζωτικής σημασίας να έχουμε μια πανευρωπαϊκή δημόσια συζήτηση για το πώς να διαχειριστούμε τη διαδικασία.

8. Θα μπορούσε η διάλυση να ξεκινήσει με την ελληνική έξοδο; Μήπως αυτό σημάνει την καταστροφή της Ελλάδας;

Από την αρχή αυτής της κρίσης, ήταν σαφές ότι ένα πιθανό αποτέλεσμα θα ήταν η ελληνική αθέτηση του χρέους και η έξοδος από το ευρώ. Η χώρα δεν μπορεί να χειριστεί τα τεράστια χρέη της, και ούτε μπορεί να αναδιαρθρώσει με επιτυχία την οικονομία της εντός των δομών της νομισματικής ένωσης. Η αθέτηση του χρέους και η έξοδος θα ήταν η πλέον ορθολογική στρατηγική στις αρχές του 2010. Η Ελλάδα θα μπορούσε να διαπραγματευθεί ευνοϊκότερους όρους για τον εαυτό της, το σοκ θα ήταν πιθανώς λιγότερο από ότι ο εφιάλτης που εγκαταστάθηκε στη χώρα από τότε, και μέχρι τώρα η οικονομία θα είχε μπει σε ανάκαμψη. Η αθέτηση πληρωμών και η έξοδος από το ευρώ παραμένουν η μόνη εφικτή διέξοδος, εκτός από το ότι ο πόνος θα είναι τώρα μεγαλύτερος για την Ελλάδα και μικρότερος για τον πυρήνα της νομισματικής ένωσης.

Οι Έλληνες πολιτικοί θα πρέπει να διατυπώσουν ένα σχέδιο Β. Με προπαρασκευαστικά μέτρα και κάτω από τη λαϊκή κινητοποίηση, το σοκ της αθέτησης του χρέους και της εξόδου, θα μπορούσε να μειωθεί. Θα πρέπει να υπάρξει ισχυρή δημόσια παρέμβαση σε όλα τα επίπεδα, καθώς και εθνικοποίηση των τραπεζών, έλεγχοι κεφαλαίων, διοικητικά μέτρα για να εξασφαλιστεί ο εφοδιασμός σε πετρέλαιο, φάρμακα, τρόφιμα, και προστασία των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τη γνώση που έχει συσσωρευτεί στην αντιμετώπιση τέτοιων έκτακτων κρίσεων, κυρίως στην Αργεντινή μετά το 2001. Από τη στιγμή που είναι ελεύθερη από την παγίδα της νομισματικής ένωσης, η χώρα θα μπορούσε να αρχίσει να ανακάμπτει, εκμεταλλευόμενη τα πλεονεκτήματά της σε εργασιακές δεξιότητες και άλλους πόρους.

Για τους υπόλοιπους της νομισματικής ένωσης, η ελληνική έξοδος θα ήταν ένα σοκ, οικονομικά και πολιτικά, ανεξαρτήτως αν νομίζουν ότι είναι προετοιμασμένοι οι πολιτικοί ιθύνοντες της ΕΕ. Θα μπορούσε να αποδειχθεί ένα γεγονός αλά Lehman για την Ευρώπη, δεδομένης της τεταμένης και επισφαλούς κατάστασης του τραπεζικού τομέα. Αλλά αυτό δεν είναι ένα θέμα που πρέπει να λύσει ο ελληνικός λαός.

9. Ποιες θα ήταν οι συνέπειες για τους ανθρώπους από τη Βρετανία και αλλού, οι οποίοι έχουν περιουσία στην Ελλάδα;

Η αξία των ακινήτων στην Ελλάδα είναι πιθανό να πέσει εκφραζόμενη σε ευρώ, στερλίνα και δολάριο, όταν υπάρξει το νέο νόμισμα. Αυτοί που αγόρασαν τώρα θα υποστούν σημαντικές απώλειες κεφαλαίων. Αυτοί που περίμεναν και αγοράσουν μετά, θα ωφεληθούν. Αυτός είναι, δυστυχώς, ένας υπολογισμός που έχουν ήδη κάνει οι πλούσιοι Έλληνες, και ως εκ τούτου εκτινάχτηκε η έξοδος των κεφαλαίων στο εξωτερικό, κάνοντας τα πράγματα χειρότερα στη χώρα. Πολλά θα εξαρτηθούν επίσης από το ποια στάση θα υιοθετήσει η νέα κυβέρνηση για τις ροές κεφαλαίων από το εξωτερικό.

10. Η Ελλάδα βαδίζει για επαναληπτικές εκλογές στις 17 Ιούνη. Μπορεί το αριστερό κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ να σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση και τι θα σήμαινε κάτι τέτοιο;

Η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ είναι μια πολύ θετική εξέλιξη στην ελληνική και ευρωπαϊκή πολιτική, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με την άνοδο της Αριστεράς στη Γαλλία. Η δύναμη του ΣΥΡΙΖΑ αντικατοπτρίζει την πάνδημη αντίθεση στη λιτότητα εδώ και δύο χρόνια, με τη συμμετοχή σε συλλαλητήρια, διαδηλώσεις, πολιτική ανυπακοή και ούτω καθεξής. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι καβάλα στο κύμα οργής και απογοήτευσης με τις πολιτικές της τρόικας στην Ελλάδα. Υπόσχεται να απορρίψει τη λιτότητα και την διαρθρωτική προσαρμογή, να επαναδιαπραγματευτεί το χρέος, παραμένοντας όμως εντός της νομισματικής ένωσης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει όλο και περισσότερο σαν ένα πολιτικό στρατόπεδο, καθώς και σαν ένα κυβερνητικό κόμμα. Για το λόγο αυτό προκάλεσε την εμφάνιση ενός αντίπαλου στρατοπέδου, που συνενώθηκε γύρω από τη δεξιά Νέα Δημοκρατία, η οποία δέχεται ουσιαστικά τις πολιτικές της τρόικας, ελπίζοντας μια ελάχιστη παραλλαγή τους. Στην Ελλάδα υπάρχει σε μεγάλο βαθμό μια πόλωση και θα γίνει ακόμη μεγαλύτερη το επόμενο χρονικό διάστημα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε κάλλιστα να έρθει πρώτος στις εκλογές, αν και είναι αδύνατο να πούμε αν θα έχει αρκετές έδρες για να σχηματίσει κυβέρνηση. Είναι πιθανό ότι κανένα κόμμα δεν θα είναι σε αυτή τη θέση, και κάποια μορφή πολιτικής διαπραγμάτευσης θα υπάρξει στη συνέχεια. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα έχει μια ξεκάθαρη επιλογή. Θα μπορούσε να εγκαταλείψει την προεκλογική στάση του και να συμμετάσχει σε μια κυβέρνηση που θα δεχθεί την πολιτική της τρόικας. Αυτό θα ήταν καταστροφικό για τον ΣΥΡΙΖΑ πολιτικά, αλλά και για ολόκληρη τη χώρα. Η αθέτηση πληρωμών και η έξοδος από το ευρώ, δεν θα αποφευχθεί τελικά, και ο πολιτικά ωφελημένος μπορεί κάλλιστα να είναι η φασιστική δεξιά.

Ή ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να αρνηθεί να συμμετάσχει σε μια κυβέρνηση συμβιβασμού και να αναλάβει τις οποιεσδήποτε αναγκαίες πολιτικές δράσεις που απαιτούνται για να υποστηρίξει το πρόγραμμά του. Αν συμβεί αυτό, θα υπάρξει αυξανόμενη ένταση με τις χώρες του πυρήνα της ΕΕ, και η Ελλάδα θα μπορούσε σύντομα να είναι εκτός της νομισματικής ένωσης. Η Ελλάδα θα πρέπει να μαζέψει τα κομμάτια της, αλλά η Ευρώπη θα έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με την τρέλα μιας νομισματικής ένωσης που απειλεί τη σταθερότητα ολόκληρης της ηπείρου.

Πηγή: The Guardian – Μετάφραση: antapocrisis.gr. Το είδα: Τετάρτη, 13 Ιουνίου 2012, http://antapocrisis.gr/index.php/2012-04-24-19-38-44/item/272-kl