Πάσχω σαν γλώσσα – Σχόλιο στο κείμενο του Μανδραβέλη της Νεοελληνικής Γλώσσας

Του Βασίλη Ξυδιά

Ένα κατά τι διασκευασμένο άρθρο του δημοσιογράφου Πάσχου Μανδραβέλη επέλεξε φέτος το Υπουργείο Παιδείας για τις πανελλήνιες εξετάσεις στο μάθημα της νεοελληνικής γλώσσας. [1] Όντας επιτηρητής στις εξετάσεις, έμεινα εμβρόντητος μόλις το είδα. Όχι τόσο για την επιλογή του κειμένου αυτού καθαυτού, όσο για την άδηλη χρήση του υπό τύπον αυθεντίας – και ως προς τη γλώσσα του και για το νόημά τους.

Θέλανε προφανώς να καινοτομήσουν. Κι αντί να επιλέξουν – σε τέτοιους καιρούς που ζούμε – έναν Σολωμό ή έναν Παπαδιαμάντη, προτίμησαν ένα απλό, σύνηθες κείμενο από την τρέχουσα δημοσιογραφική καθημερινότητα. Ok! … Ας καταπιούμε τις αντιρρήσεις μας γι’ αυτήν την αφελή πνευματικώς και παιδαγωγικώς φιλολογική «ευελιξία» και «ανοιχτοσύνη» του Υπουργείου στην κοινωνία, κι ας πούμε ότι είμαστε κατ’ αρχήν σύμφωνοι. Τίθεται όμως ένα επόμενο ζήτημα. Η επιλογή του κειμένου επί του οποίου θα χτιστεί όλη η εξέταση υποβάλλει έμμεσα, αν όχι άμεσα, ένα γλωσσικό πρότυπο. Αν δηλαδή η εξέταση δεν καθοδηγεί επί τούτου τον μαθητή (με τις ερωτήσεις κλπ) να «δει» και να κρίνει τις ενδεχόμενες αδυναμίες του κειμένου, ή αν, ακόμα χειρότερα, σταθεί μόνο στα θετικά του στοιχεία, τότε είναι προφανές πως το κείμενο θα λειτουργήσει εκ των πραγμάτων ως μέτρο γλωσσικής αρτιότητας στο σύνολό του. Αντέχει το συγκεκριμένο κείμενο σ’ έναν τέτοιο ρόλο; Ούτε κατά διάνοια!

Δεν αναφέρομαι στο ρηχό χαρακτήρα των ιδεών και των συλλογισμών του. Αυτό θα μπορούσε να είναι και ηθελημένο (εφ’ όσον θα έδινε την ευκαιρία για κριτική ανάγνωσή του). Αναφέρομαι στη γλώσσα του. Ή, για να είμαι πιο ακριβής, στο γλωσσικό του ήθος. Είναι ένα κείμενο με πολύ κακή γλώσσα. (Δύσκολα θα έπαιρνε πάνω από δώδεκα με δεκατρία).

Ας δούμε ένα παράδειγμα ξεκινώντας απ’ την πρώτη κι όλας αράδα: «Είναι δεδομένο – διαβάζουμε – ότι το διαδίκτυο έφερε μια πιο ισότιμη πρόσβαση στη γνώση». Προσπερνώ, αν και δεν θα έπρεπε, την αδόκιμη χρήση του αριθμητικού «μια» ως αόριστου άρθρου. (Τί θα πει «μια» πρόσβαση στη γνώση; … Αλλά ας πούμε ότι αυτό είναι συγγνωστό αμάρτημα, που το διαπράττουμε κατ’ εξακολούθηση όλοι). Αυτό όμως που δεν μπορεί με τίποτα να προσπεραστεί είναι αυτή η φοβερή έκφραση: «πιο ισότιμη πρόσβαση στη γνώση». Τί θα πει «πιο ισότιμη»; Υπάρχει «περισσότερο» και «λιγότερο» ισότιμος. Ο Μανδραβέλης είναι βέβαια οικονομολόγος[2], και εθισμένος ίσως στα νομίσματα συγχωρείται να αντιλαμβάνεται την ισοτιμία ως κάτι σχετικό. Για τους Έλληνες όμως – θέλω να πω για την ελληνική γλώσσα – η ισοτιμία είναι κάτι απόλυτο. Αυτό μπορεί εύκολα να το καταλάβει κανείς αν επιχειρήσει να σχηματίσει τον συγκριτικό βαθμό του ισότιμος μονολεκτικά: «Ισοτιμότερος»… Αστείο δεν ακούγεται; Κι όχι γιατί δεν στέκει από γραμματικής απόψεως (όπως άλλες ίσως περιπτώσεις), αλλά διότι αντιβαίνει προς το βαθύτερο γλωσσικό μας αισθητήριο, που έχει να κάνει με το νόημα: εκεί που θεμελιώνεται η συνάφεια του νοήματος με τη γλωσσική έκφραση σ’ ένα βαθύτερο, σχεδόν υποσυνείδητο επίπεδο. Με το «καλημέρα» λοιπόν το κείμενο καταφέρει ένα αναπάντεχο χτύπημα στο κληρονομημένο γλωσσικό αίσθημα του ανυποψίαστου και ανυπεράσπιστου παιδιού. Θα πείτε, τέτοια χτυπήματα δεχόμαστε όλοι – παιδιά και μεγάλοι – από τα μέσα ενημέρωσης καθημερινά. Πράγματι. Ας αρπάξουμε λοιπόν κι άλλο ένα, για να μην πει κανείς πως το σχολείο μας δεν είναι «ανοιχτό» στην κοινωνία …

Δεύτερο παράδειγμα. Στον κυβερνοχώρο – λέει παρακάτω – λειτουργεί καθένας σύμφωνα με τις ανάγκες και τις δυνατότητές του. Αυτό όμως – συνεχίζει το κείμενο – «δημιουργεί έναν κατακερματισμό της εμπειρίας» … Ξαναπροσπερνώ το αριθμητικό «ένας» που χρησιμοποιείται για άλλη μια φορά αδόκιμα και καταχρηστικά υπό τύπον αορίστου άρθρου. Και φτάνουμε σ’ αυτή την ασύλληπτη εκφραστική σύνθεση: «δημιουργία κατακερματισμού». Δεν γνωρίζει προφανώς ο Μανδραβέλης, ούτε οι αγαπητοί συνάδελφοι του Υπουργείου Παιδείας, ότι ο κατακερματισμός δεν «δημιουργείται». Κανονικά κανένα κακό δεν «δημιουργείται».[3] Αυτά που περιγράφει το κείμενο μπορεί να «προκαλούν» ή ακόμα καλύτερα να «προξενούν» κατακερματισμό, ή, έστω, να «οδηγούν σε κατακερματισμό». Σε καμιά περίπτωση όμως δεν τον «δημιουργούν». Η λέξη «δημιουργία» και το ρήμα «δημιουργώ» έχει εγγενώς θετικό περιεχόμενο. Δεν νοείται «δημιουργία» κακού πράγματος, παρά και ενάντια στη διαρκή και ακάματη προσπάθεια των δημοσιογράφων να μας πείσουν για το αντίθετο. Να μην επικαλεστώ – ως θεολόγος – ότι η δημιουργική ικανότητα του ανθρώπου είναι χάρισμα του κατ’ εξοχήν δημιουργού, που είναι ο Θεός (υποθέτω πως ούτε του Μανδραβέλη ούτε των προοδευτικών φιλολόγων που ορίζουν τα θέματα ιδρώνει το ορθολογιστικό αυτί με κάτι τέτοια «μεταφυσικά»). Ούτε να παραπέμψω στην ετυμολογία της λέξης (δήμος και έργον, ήτοι έργον για τον δήμο κοκ), διότι κι αυτό μπορεί να θεωρηθεί «αναχρονιστικό». Να θυμίσω μόνο ποιους και πότε αποκαλούμε δημιουργούς στην καθημερινή χρήση της γλώσσας. Και εν πάση περιπώσει, ακόμα και αν όλα αυτά τα αγνοήσουμε, και δούμε τη «δημιουργία» ως απλή «κατασκευή» (οπότε θα μπορούσε καταχρηστικά να νοείται κακή «δημιουργία» υπό την έννοια της κακής «κατασκευής»[4]), ακόμα και τότε δεν μπορεί να μη συναισθανθεί ένας γλωσσικά επαρκής γραφιάς πως άλλο «κατασκευή» κι άλλο «καταστροφή». Όπως δηλαδή δεν «δομείται» η αποδόμηση, έτσι δεν μπορεί να «κατασκευαστεί», πολύ περισσότερο να «δημιουργηθεί» κατακερματισμός.

Αυτά και άλλα παρόμοια βρίσκονται διάσπαρτα στο κείμενο που δόθηκε στα παιδιά. Κι αν στάθηκα κυρίως στη γλώσσα του, δεν σημαίνει πως δεν εγείρονται και σοβαρά ζητήματα ιδεολογίας. Και δεν μιλώ για την ιδεολογική με τη στενή έννοια άποψη του συντάκτη του (για την οποία τόσα και τόσα τού σούρνουν στο διαδίκτυο[5]). Αυτή ας είναι τιμή του και καμάρι του, και ας την κρίνουν οι προϊστάμενοί του και οι αναγνώστες του. Μιλώ εδώ για το άδηλο ιδεολογικό φορτίο που βρίσκεται όχι στις καθαρά διατυπωμένες απόψεις (που μπορούν τα παιδιά να τις κρίνουν), αλλά σε ορισμένες εκφράσεις που είναι ηθελημένα (εκ του πονηρού) επιλεγμένες για να ξεγλιστρήσουν από την κριτική και να υποβάλουν έμμεσα τις ιδέες, ή ακόμα χειρότερα, τη νοοτροπία του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η λέξη «γκρίνιες» που χρησιμοποιεί για να χαρακτηρίσει την κριτική που ασκείται από διαφόρους προς το διαδίκτυο.[6] Δεν λέω. Μπορεί να έχει και δίκιο· και οι περιπτώσεις που αναφέρει να είναι όντως περιπτώσεις γκρίνιας. Δεν είναι αυτό όμως κάτι που θα έπρεπε τα παιδιά να κληθούν να το προσέξουν – και από την άποψη του γλωσσικού-ρητορικού (=προπαγανδιστικού) χειρισμού του συντάκτη, αλλά και από άποψη ουσίας; Δεν θα έπρεπε δηλαδή να ερωτηθούν τα παιδιά αν τα παραδείγματα που αναφέρει το κείμενο είναι όντως περιπτώσεις γκρίνιας; Ή να ερωτηθούν αν υπάρχει άλλη ουσιαστική κριτική στο διαδίκτυο που να μην είναι γκρίνια; Όχι. Ούτε το ίδιο το κείμενο, ούτε οι ερωτήσεις που το συνοδεύουν αφήνουν ανοιχτό τέτοιο ενδεχόμενο.

Ας μη γίνει παρανόηση. Το θέμα δεν είναι βέβαια ούτε το άρθρο του Μανδραβέλη, ούτε οι απόψεις του ή οι ικανότητές του ως γραφιά. Το ζήτημα είναι η επιλογή τού κειμένου του ως βάσεως για τις εξετάσεις της νεοελληνικής γλώσσας, σε συνδυασμό μάλιστα με την πλήρη απουσία κριτικής προσέγγισής του. Να είναι αυτό άραγε ένα δείγμα του τί εννοεί το Υπουργείο όταν επαγγέλλεται το «νέο σχολείο» όπου θα πρυτανεύει η κριτική μάθηση;

                                                                                                                                   Πολιτικό επίμετρο

Ρίχνοντας μια ματιά στο διαδίκτυο είδα πως αρκετοί αντέδρασαν δίνοντας έμφαση στο τί είναι ο συντάκτης του κειμένου και τί απόψεις εκφράζει. [7] Άλλοι στάθηκαν ουδέτερα ή και επαινετικά[8],  ενώ κάποιος άλλος είπε: «Πολύ κακό για το τίποτε. Ένα κείμενο καλούτσικο, όχι κάτι εξαιρετικό, όχι κάτι άθλιο». [9] Μήπως έχει δίκιο; Δεν είναι αυτός, πάνω κάτω, ο τρόπος που όλοι, πλην λιγοστών εξαιρέσεων, μιλούμε και γράφουμε; Δεν είναι αυτή η κοινή γλώσσα που σιγά-σιγά διαμορφώσαμε και υιοθετήσαμε – όχι τα τελευταία μόνο χρόνια, αλλά από τη μεταπολίτευση και μετά; Πράγματι, έτσι είναι. Αλλά αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα. Διότι, όπως είναι γνωστό, η γλώσσα δεν είναι ένα απλό «μέσο επικοινωνίας». Είναι μια καίρια διάσταση της ψυχικής μας δομής ως ανθρώπων· της δυνατότητάς μας να σχετιζόμαστε (δημιουργικά ή καταστροφικά) μεταξύ μας και με τον κόσμο.

Όταν, για παράδειγμα, ο Όργουελ έκλεινε το μάτι στους αναγνώστες του, γράφοντας την περίφημη φράση του πως κάποια απ’ τα ζώα της φάρμας ήταν «πιο ίσα» από τα άλλα, δεν έκανε ένα γλωσσικό απλώς παιχνίδι. [10] Αποκάλυπτε με δύο μόνο λέξεις όλη την υποκρισία της σοβιετικής ιδεολογίας. Το έκανε όμως αυτό αξιοποιώντας το κοινό γλωσσικό (επομένως και νοηματικό) αίσθημα ότι η ισότητα είναι μέγεθος απόλυτο. Επομένως η φράση του ήταν ένα «λάθος» με νόημα. Όταν, στον αντίποδα αυτού, ο δημοσιογράφος συντάκτης και οι φιλόλογοι διασκευαστές του κειμένου των εξετάσεων θεωρούν εύλογο να μιλήσουν για μια «πιο ισότιμη» πρόσβαση στη γνώση χωρίς να συναισθάνονται το λάθος τους, ομολογούν ότι ζουν σε άλλον πλανήτη απ’ αυτόν του Όργουελ και του αναγνωστικού του κοινού. Είτε είναι αριστεροί (προοδευτικοί), είτε αντιαριστεροί (συντηρητικοί ή προοδευτικοί), έχουν χωνέψει την ιδέα πως η ισοτιμία ως κοινωνική και πολιτική αξία είναι κάτι σχετικό.

Για να σκεφτούμε λίγο. Τι θα πει αυτό; Θα πει πως έχουμε καταπιεί τη (σοβιετική, όπως και κάθε άλλη ιδεολογική) υποκρισία ως έναν ιδιαίτερο τρόπο για να στεκόμαστε απέναντι στη δική μας προσωπική αδυναμία ή στη γενικότερη ιστορική αδυναμία πραγματώσεως των ουτοπικών ιδεωδών (όπως της ισότητας, της ισοτιμίας κλπ) που δίνουν μορφή στο βαθύτερο αίτημα αυθεντικότητας, χωρίς κατά τ’ άλλα να τολμούμε να τα θέσουμε υπό κρίση. Μένουμε πνευματικώς άφωνοι, αμήχανοι και στατικοί, χωρίς να μπορούμε να αναπροσδιορίσουμε με τρόπο ειλικρινή και ουσιώδη τη θέση μας μεταξύ πραγματικού και μη. «Λύνουμε» έτσι το πρόβλημα ενσωματώνοντάς το στην ίδια τη γλώσσα (δηλαδή στην ψυχική μας συγκρότηση) αρνούμενοι να διακρίνουμε τη διαφορά μεταξύ φαντασιακής ουτοπίας και ρεαλιστικής πραγματικότητας· ή ακόμα χειρότερα, πασαλείβοντας φαντασιακά την πραγματικότητα με ολίγη ουτοπία, σχετικοποιώντας τη δεύτερη. Αυτός θα μπορούσε, νομίζω, να είναι ο ορισμός του «πολιτικώς ορθού» (του πολίτικαλ κορέκτ), του οποίου είναι θιασώτης όχι μόνο ο Μανδραβέλης, αλλά όλη η πολιτική μας νομενκλατούρα, ολόκληρου του πολιτικού φάσματος.

Αυτό δεν αφορά μόνο την πολιτική, αλλά όλες τις πλευρές της ζωής. Γιατί όπως πολύ ορθά το επισημαίνουν κάθε καλοκαίρι οι διαφημίσεις των παγωτών, δεν τρώμε πλέον παγωτό σοκολάτα, αλλά παγωτό «γεύση σοκολάτα». Το «είναι», όχι μόνο του παγωτού αλλά όλου του σύμπαντος που μας περιβάλλει, λιώνει αφήνοντάς μας μόνο την κενή από ουσία «γεύση» του. Εμείς όμως παραμένουμε ευδαίμονες, διατηρώντας την ψευδαίσθηση της ικανοποίησης. Τί άλλο να κάνουμε όμως; Πώς να επιβιώσουμε σ’ αυτόν τον αλλοτριωτικό κόσμο αν δεν θυσιάσουμε κάτι; Αν δεν ωθήσουμε τα ιδεώδη, τις επιθυμίες, τις ανάγκες μας σ’ ένα σκοτεινό βάθος, απ’ όπου να μην μας ζητούν τίποτα περισσότερο από την εντύπωση της ικανοποίησής τους. Να γιατί η γλωσσική σύγχυση είναι όρος επιβίωσης αυτού του ημιπαραιτημένου (αλλά όχι εντελώς) ανθρώπου που φοβάται κατά βάθος πως τα αυθεντικά δημιουργικά του ένστικτα μόνο καταστροφή μπορεί να σημαίνουν. Γι’ αυτό και δεν είναι τυχαίο που στην επικρατούσα αυτή γλώσσα δεν διακρίνεται η δημιουργία από την πρόκληση κακού. Είναι μια ασυνείδητη άμυνα έναντι του «κινδύνου» να σταθούμε χωρίς τις μάσκες αντιμέτωποι προς τις μύχιες δημιουργικές μας δυνάμεις. Δεν είναι αυτή η εικόνα της σημερινής πολιτικής μας κατάστασης;

Πράγματι λοιπόν. Το θέμα δεν είναι η ημιμάθεια του συντάκτη του κειμένου, ούτε αν το πασοκικό υπουργείο επιβράβευσε έναν καθεστωτικό δημοσιογράφο (όπως λένε πολλοί). Μακάρι να ήταν μόνο αυτό. Φοβάμαι ότι η πραγματικότητα είναι πολύ χειρότερη. Ότι η επιλογή αυτού του κειμένου δείχνει τη συνειδητή ή ασυνείδητη προσπάθεια του πνευματικού κατεστημένου που διοικεί τη χώρα να μην την αφήσει ήσυχη ακόμα κι αν καταρρεύσει πολιτικά. Αυτή η ιστορία μού φέρνει στο νου μια ταινία μεταφυσικού τρόμου που είχα δει μικρός. Λίγο πριν το τέλος ο «καλός» πρωταγωνιστής είχε καταφέρει το καίριο πλήγμα στον «κακό» μέσω του οποίου ενεργούσε ένα δαιμονικό πνεύμα. Κι ενώ όλα οδηγούσαν προς το χάπυ εντ, η οθόνη ζουμάρει ξαφνικά γκρο πλαν στα εφιαλτικά μάτια του «κακού» που ξεψυχούσε, πριν προλάβουμε, κι εμείς οι θεατές κι ο «καλός» πρωταγωνιστής, να αποστρέψουμε το βλέμμα. Φευ! Η νίκη του καλού ήταν πύρρεια. Ο «κακός» πέθανε, αλλά το κακό είχε νικήσει. Δια του βλέμματος είχε διεισδύσει στους ίδιους τους εχθρούς του. Αυτός είναι ο κίνδυνος που διατρέχουμε τώρα ως χώρα. Να καταρρεύσει πολιτικά το καθεστώς και να επιβιώσει η ψυχική του δομή· τουτέστιν η γλώσσα του.

Γι’ αυτό κι εγώ δεν έχω άλλο τί να πω, παρά να επαναλάβω σαν ξόρκι τα λόγια του Ελύτη στο Άξιον Εστί:

Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί,

όπου και να θολώνει ο νους σας,

μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό

και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

Η λαλιά που δεν ξέρει από ψέμα

θα αναπαύσει το πρόσωπο του μαρτυρίου…

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Βλ. το θέμα των εξετάσεων (εδώ και σε pdf), το πρωτότυπο άρθρο του Π. Μ. στην Καθημερινή 27 Σεπτεμβρίου 2009 (εδώ), και συγκριτική αντιπαραβολή των δύο (εδώ). Βλ επίσης παλαιότερη εισήγησή του Π. Μ. με το ίδιο θέμα σε συνέδριο του ΙΣΤΑΜΕ (εδώ).

[2] Βλ. βιογραφικό του Π. Μ. στην προσωπική ιστοσελίδα του.

[3] Βλ. π.χ. Λεξικό «Μπαμπινιώτη», σελ. 477.

[4]       Ό. π.

[5] Βλ. πολιτική κριτική εδώ και εδώ. Και εδώ μια άποψη για το ποιες είναι οι «πηγές» του Π. Μ. και ο τρόπος που τις χρησιμοποιεί στα όρια της λογοκλοπής.

[6] Για το πώς ο Π. Μ. ταυτίζει την κριτική προς το διαδίκτυο με «γκρίνια» βλ. Μανώλη Ανδριωτάκη εδώ,

[7] Βλ. για παράδειγμα εδώ, εδώ, εδώ,

[8] Ουδέτερη ήταν η αναφορά της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων: «Το θέμα αναφέρεται  στο διαδίκτυο και θέτει έναν επίκαιρο προβληματισμό. Το ύφος είναι δημοσιογραφικό, σε ορισμένα σημεία αρκετά απλό και σε άλλα πιο σύνθετο.» (βλ. περισσότερα εδώ). Βλ. θετικά σχόλια εδώ και εδώ.

[9] Βλ. εδώ.

[10]     Χαρακτηριστική φράση του Τζωρτζ Όργουελ από το βιβλίο του Η Φάρμα των Ζώων (1945).

Πηγή: 14-5-2011, Αντίφωνο, http://www.antifono.gr/portal/Πρόσωπα/Ξυδιάς/Αντιφωνικά/2842-Πάσχω-σαν-γλώσσα.html 

Το σχολείο είναι γυρισμένο ανάποδα

Συγγραφέας: Τάσος Χατζηαναστασίου

Πρόλογος

Το παρόν βιβλίο περιλαμβάνει κείμενα γραμμένα από τους μαθητές και τις μαθήτριες της Α΄ τάξης του 1ου ΕΠΑΛ Ναυπλίου, το σχολικό έτος 2009-2010. Τα κείμενα δεν γράφτηκαν φυσικά για να δημοσιευτούν, αλλά ως ασκήσεις παραγωγής λόγου (εκθέσεις, περιγραφές, αφηγήσεις, σύντομες απαντήσεις σε ερωτήσεις κρίσης) και στο πλαίσιο της γραπτής αξιολόγησης του μαθήματος «Νεοελληνική Γλώσσα» της Α΄ Λυκείου. Θεώρησα, ωστόσο, ότι άξιζε τον κόπο να εκδοθούν, προκειμένου να επιτευχθούν δύο στόχοι: να αναδειχθεί και να συζητηθεί το ζήτημα της γλωσσικής διδασκαλίας στη μέση τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση (ΤΕΕ) αλλά και να προβληθούν οι ιδέες και οι προβληματισμοί των μαθητών και μαθητριών της.

Με αυτήν την έννοια, πρόκειται για ένα «διπλό» βιβλίο με δύο φαινομενικά ανεξάρτητα μεταξύ τους μέρη: ένα «θεωρητικό», που αφορά τη γλωσσική διδασκαλία στην ΤΕΕ και ένα «πρακτικό» με τα ζωντανά παραδείγματα της γλώσσας και της σκέψης των μαθητών και μαθητριών. Θα μπορούσε, δηλαδή, κάποιος να αγνοήσει το θεωρητικό μέρος και να περιοριστεί στην ανάγνωση των μαθητικών εργασιών, για να δει πώς σκέφτεται και γράφει ένα κομμάτι των σημερινών εφήβων με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Παρ’ όλα αυτά, υποστηρίζω ότι η συζήτηση γύρω από τη γλωσσική διδασκαλία δεν αφορά μόνο τους ειδικούς επαγγελματίες, αλλά το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, καθώς η γλώσσα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της εθνικής παιδείας, του συνολικού πολιτισμού ενός λαού. Για το λόγο αυτό, τις συνέπειες της υποβάθμισης της παιδείας τις υφίσταται ολόκληρο το έθνος, ιδιαίτερα, όμως, τα λαϊκά στρώματα, για λόγους που, αν δεν είναι προφανείς, ελπίζω ότι θα αποσαφηνιστούν στη συνέχεια.

Εξυπακούεται ότι δεν δημοσιεύονται όλες οι εργασίες που γράφτηκαν στη διάρκεια της χρονιάς. Οι λόγοι είναι πολλοί και κυρίως πρακτικοί. Πρώτα πρώτα δεν είχε νόημα να δημοσιευτούν οι περιλήψεις κειμένων που έκαναν τα παιδιά. Σε ό,τι αφορά τις υπόλοιπες ασκήσεις παραγωγής λόγου, η ανάγνωση κειμένων που επαναλαμβάνουν τα ίδια πράγματα ή περιέχουν ανούσιες κοινοτοπίες (ή ακόμη και ανοησίες!) γραμμένες ανόρεχτα με πολλά εκφραστικά και συντακτικά λάθη, απλώς «για να βγει η υποχρέωση» στο πλαίσιο μιας καταναγκαστικής εργασίας –όπως είναι συχνά στο σχολείο η «αγγαρεία» της έκθεσης– θα ήταν κουραστική και βαρετή. Επιλέχτηκαν επομένως εργασίες που –κατά τη γνώμη μου φυσικά– παρουσιάζουν ενδιαφέρον, τόσο από γλωσσική άποψη όσο, κυρίως, από πλευράς περιεχομένου, επειδή είναι πρωτότυπες, περιέχουν αυθεντικές και όχι προκατασκευασμένες «φροντιστηριακές» κρίσεις, απόψεις και επισημάνσεις, έχουν χιούμορ, αποπνέουν εν τέλει τη φρεσκάδα των δεκαεξάρηδων συντακτών τους. Εννοείται πως η υποκειμενικότητα των κριτηρίων επιλογής αποτελεί μια ευθύνη που αναλαμβάνω στο ακέραιο!

Τελευταία διευκρίνιση: Οι σχολικές εργασίες δε δημοσιεύονται ως «μαργαριτάρια», για την ικανοποίηση όσων διασκεδάζουν επιπόλαια με το χαμηλό επίπεδο και τα λάθη των παιδιών (των άλλων). Κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε είτε με υποτίμηση της δικής μου δουλειάς, είτε με ένδειξη υπεροψίας και περιφρόνησης εκ μέρους μου απέναντι σ’ αυτούς/αυτές που με εμπιστεύθηκαν. Αντίθετα, παίρνω πολύ σοβαρά υπόψη κάθε τι που γράφουν οι μαθητές και οι μαθήτριές μου. Γιατί ακόμη και αν κάτι φαίνεται, ή πράγματι είναι, αφελές ή έχει γραφτεί επιπόλαια, διατηρεί την αυθεντικότητα μιας εφηβικής κατάθεσης και άρα αξίζει να το διαβάσουμε. Άλλωστε, μιλάμε πάντοτε για τα δικά μας παιδιά, δηλαδή για ένα σημαντικό κομμάτι της νεολαίας της χώρας μας, οπότε ακόμη και οι αδυναμίες, τα λάθη, οι αστοχίες, οι ασυνταξίες και το φτωχό περιεχόμενο προσφέρονται μάλλον για προβληματισμό παρά για διασκέδαση. Αυτό είναι και το νόημα αυτής της πρωτοβουλίας.

Τάσος Χατζηαναστασίου

 ΠΗΓΗ: http://www.ardin.gr/node/4231

Ζητείται   Αριστερά, χωρίς  δικαιώματα, με  ευθύνες, με  δυνατότητα  αυτοκριτικής.

(τα  δικαιώματα  αφορούν  τον  εργαζόμενο  άνθρωπο)

Του Γιώργου Γριμπογιάννη

                                                Α. «εισαγωγικές  κριτικές  σκέψεις»

ΜΕ  ΑΦΟΡΜΗ  ΑΡΙΣΤΕΡΕΣ  ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ  ΓΙΑ  ΤΗΝ   ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗ  ΤΩΝ  ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ  ΣΧΕΣΕΩΝ (1):

«Φοβάμαι πως σήμερα έχουν ανδρωθεί οι πολιτικές και πολιτισμικές  προϋποθέσεις  για  πολλούς  αριστερούς εργαζόμενους και στελέχη, έτσι  που να πιστεύουν  πράγματι, πως  από  την  κόλαση  θα μεταβούμε  κατ’ ευθείαν στον επιθυμητό παράδεισο, ως εκ τούτου η μάχη γίνεται  κυριότατα υπέρ του παραδείσου (σ’ αυτό το «πιστεύω» υπάρχει  τρομακτική, σύγκλιση  ΚΚΕ-ΣΥΝ-ΝΑΡ  κλπ). Δυστυχώς  το  σίγουρο είναι  ότι  όσοι  πιστεύουν  αυτό, «αφήνονται»  αλληλεγγύως  στην  κόλαση, στην  παρούσα  ζωή. Μακάρι  να  κάνω  λάθος.»

ΜΕ  ΑΦΟΡΜΗ  ΑΡΙΣΤΕΡΕΣ  ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ  ΓΙΑ  ΤΗΝ   ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗ   ΤΩΝ  ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ  ΣΧΕΣΕΩΝ (2):

«Θέτω για μία ακόμα φορά το ζήτημα, από  μια  άλλη οπτική γωνία που  διαβάζει το πριν, ότι  δηλαδή, η  προώθηση  νέων  αντεργατικών  ρυθμίσεων  περνάει  από  την  κοινωνική  ανοχή, την δικαστική  συγκάλυψη, των αξιόποινων  εργοδοτικών  πράξεων και  παραλείψεων, περνάει πιο συγκεκριμένα, από την εργατική-πολιτική αποδοχή της εργοδοτικής παραβατικότητας και κυριαρχίας, κυριαρχίας στον  χώρο  δουλειάς, κυριαρχίας στο κράτος  σε ότι αφορά τη δουλειά, κυριαρχίας  στην  κοινωνία  σε  ότι  αφορά  τη  δουλειά.

Νομίζω, ότι  βρισκόμαστε  σε  λάθος δρόμο  αν θεωρούμε (δεδομένο  ότι  το θεωρούμε αφού και εμείς διεκδικήσαμε και πετύχαμε ένα  προωθημένο νομικό  πολιτισμό  για  τα  εργατικά  ζητήματα), ότι  η  πάλη για τις μεταρρυθμίσεις επί του σημερινού οικονομικού-κοινωνικού-πολιτικού  συστήματος, είναι  μεν απαραίτητη  συνοδός  της  πάλης  για  μια  άλλη  κοινωνία, αλλά  ταυτόχρονα  θεωρούμε  ότι  η  πάλη  για  την  πραγματική  εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων δεν  μας  αφορά  στον  ίδιο  βαθμό.»    

Β.  Η  βάση  της  Αριστερής  αυτοκριτικής  πηγάζει  από  την  κατάσταση  του  κόσμου  της  εργασίας…    (κάθε  φορά, σε  κάθε  εποχή, σε  κάθε  πολιτικό  σύστημα)

Η αυτοκριτική αφορά, αριστερό συνδικαλισμό στην καλύτερη περίπτωση συντεχνιακό (ο  οποίος  θυμάται  την  εργατική  τάξη  όταν  κινδυνεύει  ο  ίδιος  και  όχι  στην  καθημερινή  της  δυστυχία), συνήθως  όμως  οργισμένο κατά του Μπούς και κατά της Ελληνικής Κυβέρνησης αλλά ταυτόχρονα συμβιβασμένο με την εργοδοτική παραβατικότητα του στενού συνδικαλιστικού του  περιβάλλοντος, με την μόνιμη, αριστερής πρωτοτυπίας αιτιολογία-επωδό, «αυτός είναι ο  καπιταλισμός, το θέμα είναι  πολιτικό…», μιά παραπομπή δηλαδή της επίλυσης  του  προβλήματος  της  κάθε  εργατικής  δυστυχίας  στον  σοσιαλισμό…

Η  κριτική  αφορά, τις  εργατικές  δραστηριότητες  και  κινητοποιήσεις, όχι  μόνο  συντεχνιακής  διεκδίκησης, αλλά  και  αλληλεγγύης, που  θα  έπρεπε  να  ξεκινούν  συλλογικά  από  τα  κάτω  με  την  εξής  σειρά:

α). Πρώτα  και  κύρια, για  την  διεκδίκηση  συμμόρφωσης  των  εργοδοτών  και  των εκπροσώπων τους, με τα πιο βασικά υφιστάμενα εργατικά και  συνδικαλιστικά  δικαιώματα και ελευθερίες στους χώρους  δουλειάς (όπως  πχ  τήρηση  του  8ωρου,   ανεμπόδιστος και άνευ αντιποίνων συνδικαλισμός κλπ). Aυτή είναι η πρωταρχική δουλειά, της  οργανωμένης (σε μικρότερα ή  μεγαλύτερα σχήματα) Αριστεράς, όχι  η  κατάληψη  της  εξουσίας.

β). Ακολούθως, η καθημερινή εργατική δράση  διασφαλίζει, σε  όλο  το  εύρος  και  στο, ανάλογα  με  τις  υποκειμενικές  συνδικαλιστικές  δυνατότητες  βάθος,  τα  εξής:

-το συλλογικό δικαίωμα, σε πλήρη και έγκαιρη πληροφόρηση μέσα στην  επιχείρηση και  στον  κλάδο,

-την ουσιαστική και όχι προσχηματική διαβούλευση (κρίθηκαν παράνομες οι  απολύσεις 340 πρώην εργαζομένων της «Good  Year» σύμφωνα με σχετική  απόφαση του ΣτΕ της 13.11.07 γιατί η εταιρεία δεν τήρησε «την υποχρέωση ενημερώσεως και  διαβουλεύσεως  με  τους  εργαζόμενους»),

-την πραγματική συμμετοχή, όπου και όπως ορίζει αυτή η νομοθεσία που  έχουμε στα χέρια μας (πχ, συναπόφαση επί εσωτερικών κανονισμών κλπ, η νομοθεσία αυτή, νόμοι,1264/82,1767/1988,1876/1990, νόμοι υγείας και  ασφάλειας  εργασίας  κλπ, είναι  πενήντα  χρόνια  μπροστά  από  τις  πραγματικές  και  όχι  τις  ρητορικές  διαθέσεις  της  αριστεράς),

-την υποχρέωση, για ελεγκτική και αποκαταστατική εργατική  παρέμβαση για κάθε εργατικό πρόβλημα, προσφεύγοντας και στη  δικαιοσύνη, και  πάντα, μα  πάντα, στον Δημοκρατικό Διάλογο, (*, μπορεί να ελέγχει και να φέρνει θέματα στη Δημοκρατική  Δημοσιότητα, όποιος έχει γνώση και στοιχεία, από την πληροφόρηση, από  την  διαβούλευση, από  την  συμμετοχή, και  ασφαλώς από  ιδιαίτερες  εργατικές  επεξεργασίες, δεν  αρκούν  γενικόλογα  συνθήματα και  μάλιστα  χωρίς την αντίστοιχα προαπαιτούμενη εργατική-κοινωνική  προεργασία).

γ). Τέλος, μαζεύοντας τους εργατικούς καϋμούς, δίνοντας την πολιτική τους  εξήγηση, καταφεύγουμε  στους  δρόμους  και  στην  επαναστατική  δράση, έχοντας  όμως διασφαλίσει μια στέρεη και συμμετοχική  στα  δρώμενα  πανεργατική  οργή.

Είναι άραγε ορατή σήμερα μια καθημερινή (στα πρωτοβάθμια σωματεία, ακόμα και σε  δευτεροβάθμιο επίπεδο – ομοσπονδίες εργατικά κέντρα, έστω  σε αυτόνομα  σχήματα…) αριστερή εργατική/συνδικαλιστική και πολιτική δράση, σε τέτοια κατεύθυνση, με προσπάθειες συνεργασίας και με άλλους φορείς και πολίτες (πανεπιστήμια-επιστημονικούς φορείς–μη κυβερνητικές οργανώσεις-επιστήμονες-εργάτες-κινήσεις εργαζομένων και πολιτών), με την  απαιτούμενη μέθοδο  μιας  διεπιστημονικής αλλά και δια-συστημικής προσέγγισης; (Αν ψάξουμε στο  πρόσφατο, 1980-1995, αλλά και στο απώτερο παρελθόν, θα βρούμε σχετικά «αριστερά» παραδείγματα στέρεης και συμμετοχικής στα δρώμενα εργατικής  παρέμβασης  και  στη  χώρα  μας  και  διεθνώς, όμως  αυτά  τα  παραδείγματα  δεν  μετασχηματίστηκαν σε αντίστοιχη βιώσιμη «αριστερή» κουλτούρα…). Δίνω παραδείγματα δυνατοτήτων  προβληματισμού:

α) υγεία και ασφάλεια εργασίας και περιβάλλον = διασύνδεση υ.α.ε. – περιβάλλοντος και με πολλές επιστήμες να εμπλέκονται, από την εργατική  πλευρά  μπορούν  να  εξηγηθούν  τα  πράγματα  πολύ  καλύτερα από  τον όποιο γιάπικο  μονόλογο  στα  ΜΜΕ  (μονόλογο που αφορά την υγεία και ασφάλεια των  κερδών  και  τίποτα  άλλο).

β) εξέταση  και  τεκμηρίωση  της  διασύνδεσης  των  πάσης  φύσεως  εργασιακών  απορρυθμίσεων και των αντίστοιχων «μεταρρυθμίσεων» στην «μαζική»  ψυχολογία (στην ψυχολογία των μαζών, ως συνισταμένη της ψυχολογίας των ξεχωριστών εργαζομένων), στα  πλαίσια των επιστημών, του σύγχρονου  εργατικού  δικαίου και της κοινωνικής και δη της βιομηχανικής  ψυχολογίας (και άλλων  επιστημών  ακόμα …).

Κρίνουμε  σκόπιμο να αναφέρουμε τις πιο κρίσιμες απορρυθμίσεις, με κορυφαία, (1) αυτή της ενοικίασης εργαζομένων («προσωρινή  απασχόληση»)  αλλά και κάθε ταυτόσημης  εφεύρεσης (2), όπως, 2α) υποχρέωση του εργαζόμενου να δουλεύει  ταυτόχρονα για πολλούς διαφορετικούς εργοδότες κατά παράβαση και της  ατομικής  και  της  συλλογικής  σύμβασης  εργασίας, 2β) δανεισμός εργαζόμενου  σε  άλλον  είτε  σε  άλλους  εργοδότες, 2γ) μεταβολή  της  εργασιακής  σχέσης  και  της  αντίστοιχης  εργασιακής  σύμβασης  σε  άλλες, σχέση-σύμβαση  με  άλλον  ή  άλλους  εργοδότες που λειτουργούν κατά τους  τύπους μόνον ως  εργολαβία-outsourcing για τον αρχικό  εργοδότη, 2δ) μεταβίβαση  εργασιών  και  προσωπικού από  ένα  μεταβιβάζοντα-εργοδότη σε άλλο ανάδοχο-εργοδότη (που λειτουργεί ουσιαστικά υπό τον αρχικό εργοδότη – υπό τις  διαταγές του), πάλι ως προς τους τύπους μόνο διότι κατ΄ουσίαν ο μεταβιβάζων εργοδότης παρακρατεί τα ουσιαστικότερα διοικητικά δικαιώματα, 2ε) υποκατάσταση της σύμβασης  εξαρτημένης εργασίας (βάσει της υφιστάμενης σχέσης εξαρτημένης εργασίας)  από τιμολόγιο  παροχής  υπηρεσιών.

Αυτές οι απορρυθμίσεις απαλλάσσουν τον ουσιαστικό εργοδότη από όλες τις εργοδοτικές  υποχρεώσεις  έναντι των εργαζομένων, έναντι του συνδικαλισμού τους, έναντι  του  κοινωνικού  ελέγχου  ουσιαστικά, και τον υποκαθιστούν από ένα ενδιάμεσο εργοδότη («μαϊμού»  εργοδότη) που δουλεύει κατά κυριολεξία και με τρόπο σχεδιασμένο από τα υπερκρατικά εργοδοτικά κέντρα, ως «παρασιτοκτόνο» ή «ζιζανιοκτόνο» εντός αυτού του εξωφρενικού και  ασφαλώς  παράνομου   εργοδοτικού  ανθοκήπιου.

γ) συσχετισμός των επιχειρησιακού επιπέδου οικονομικών ζητημάτων και  πολιτικών με το χρηματιστηριακό γίγνεσθαι, καθημερινή αποκάλυψη των εγγενών αντιφάσεων (και  της εγγενούς απάτης) της χρηματιστηριακής λειτουργίας σε σχέση, και με την επιχειρηματική  λειτουργία, και τις από τις μεγαλοεπιχειρήσεις εκπορευόμενες κυβερνητικές και διακυβερνητικές οικονομικές πολιτικές (Ευρωπαϊκή Ένωση, G8, κλπ).

Είναι άραγε ορατή σήμερα (;) μια αριστερή αντίληψη θεματικών συνεργασιών πολλαπλασιαστικής δυναμικής, με φορείς και πολίτες που προσφέρουν θετικό έργο, με θέσεις, παρεμβάσεις και προσφυγές, ενεργοποιήσεις ομάδων πολιτών, όπως πχ, με το Ι.Μ.Δ.Α. (**) που έχει μεγάλη και παγκοσμίως αναγνωρισμένη  δραστηριότητα, επιτυχίες, αλλά και κύρος;

Παράδειγμα: «Σε αντίθεση με την αντίληψη ότι η φτώχεια είναι αμιγώς οικονομικό πρόβλημα, το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου θεωρεί ότι αυτή αποτελεί εμπόδιο στην ουσιαστική απόλαυση όλων των κατηγοριών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων – πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών», είτε με την  Ε.Ε.Δ.Α. (***) που  καταδίκασε  το  νομοσχέδιο  για  την  ενοικίαση  εργαζομένων  ως  εγγενώς, αντισυνταγματικό, παράνομο και αντικείμενο  σε  βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, είτε με την Commission (αυτή εδώ την πλευρά της) που μετά από πενταετή προσπάθεια ενός και μόνο καταγγέλλοντος-συνδικαλιστή, απέστειλε προειδοποιητική επιστολή κατά της Ελλάδας στις 18.7.2003 για πλημμελή εφαρμογή των κανόνων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, κλπ.

Γ. Πρόταση: Πολιτική δραστηριότητα σε τρεις αλληλένδετους και  αλληλοεξαρτόμενους   άξονες.

– Εργατική/συνδικαλιστική  δραστηριότητα/πράξη με κύριους  στόχους, την  ενότητα, την  οργάνωση  και  την  τελειοποίηση  της  οργάνωσης  της  εργατικής  τάξης. Για προστασία των  ήδη  θεσμοθετημένων – νομοθετημένων  εργατικών  δικαιωμάτων, αλλά  και  για  θεσμοθέτηση  νέων  τέτοιων που να απαντούν στα  προβλήματα, αλλά και να «εγγράφουν υποθήκη» για μια καλύτερη αυτοδιαχειριστικού (****) τύπου κοινωνία. «Ο εντοπισμός του κρίσιμου  σημείου  αποκοπής  του Κράτους Δικαίου από  την  εφαρμογή του Εργατικού  Δικαίου, είναι  το  κρισιμότερο κάθε φορά, σε  κάθε εποχή, σε κάθε πολιτικό σύστημα, εργατικό – συνδικαλιστικό  καθήκον.» (*****)

–Νομική δραστηριότητα (νομικών και μη), για  την  προστασία και την παραπέρα  προώθηση, του  κατακτημένου νομικού πολιτισμού (αποκορύφωμα του νομικού  πολιτισμού: τα ανθρώπινα δικαιώματα με επίκεντρο τα δικαιώματα  του  εργαζόμενου  ανθρώπου και η  αλληλεξάρτησή  τους  με  τα  δικαιώματα  της  ανθρωπότητας  για  την  επιβίωσή της, όπως ειρήνη, περιβάλλον-βιοποικιλότητα, πυρηνικές  δοκιμές / εφαρμογές, γενετικοί  κώδικες  κλπ).

-Πολιτική – κομματική  δραστηριότητα, καταλυτική (με την τεχνική έννοια του  όρου, να λειτουργεί ως καταλύτης στα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα και στις  κοινωνικοπολιτικές συμπεριφορές) ενσωματωμένη στην αδιάλλειπτη εξέλιξη και όχι απομονωμένη από την κοινωνία, ούτε και  «απορροφημένη»  από  την  παγκόσμια  εργοδοσία  και  τις  κοινοβουλευτικές  της  εκπροσωπήσεις  ασφαλώς, ούτως  ώστε  και  να  θέλει  και  να  μπορεί  να  βοηθά  τους  εργαζόμενους να αντιστέκονται, να οργανώνονται και μάλιστα με  παγκόσμια  δικτύωση  (διεθνιστική  αριστερά).

Να  μαθαίνουν  από  την  πείρα  τους, να  παρεμβαίνουν για να  μετασχηματίζονται  (να  μεταρρυθμίζονται), και  μέρη  του  στενότερου  καπιταλιστικού πυρήνα  όσο  είναι δυνατόν, και το κοινωνικό εποικοδόμημα (οι δομές, ο πολιτισμός, ο  «καθημερινός  χαρακτήρας»  μας) που  δημιουργεί, αυτός,  ο  προβληματικός  πια  τρόπος  παραγωγής – παραγωγικών σχέσεων και όχι να το «περιφρονούν». Αυτές οι μεταρρυθμίσεις φέρνουν σε πλεονεκτικότερη και κυρίως πειστικότερη  θέση  μια  τέτοια  ακριβώς  αριστερή  προσπάθεια  και  προοπτική.

Με άλλα λόγια, να βιώνουν, βλέποντας «από μέσα», τις προβληματικές  καταστάσεις, κυρίως τις σύμφυτες αντιθέσεις του καπιταλισμού, τα πισωγυρίσματα προηγούμενων κατακτήσεων, να  εντοπίζουν  δηλαδή  έγκαιρα   τις  μεταβολές, την  κίνηση, την  άρνηση  του  παλιού απέναντι  στο  νέο, και να  στήνουν  τελικά, πειστικά  και  βιώσιμα  αυτοδιαχειριζόμενα  κοινωνικά  και  κυρίως  παραγωγικά  μοντέλα.

Να αντιμετωπίζουν την «εκδίκηση» του εποικοδομήματος, που μπορεί να είναι  συγκλονιστικότερη από την όποια άλλη εκδίκηση του καπιταλιστικού  συστήματος, οι  πραγματικοί  συνδικαλιστές  αντιμετωπίζουν  πιο  δύσκολα  αυτή  ακριβώς  την  «εκδίκηση», αυτή την αναρχομηδενιστική – «οι πάντες ενάντια στα πάντα» (τακτική  ίσων  αποστάσεων-ποιός  τολμά  κατά  των  υπαιτίων  μόνο…), δεύτερη  φύση  της  καπιταλιστικής  κοινωνίας.

Δείτε  μια  τέτοια  αριστερή  πολιτική-κομματική  δραστηριότητα, σε  αντίθεση  με  αριστερό  κοινοβουλευτικό  κόμμα – αυτοσκοπό  μεσσιανικού  χαρακτήρα, που  το «σύστημα» εύκολα το οδηγεί σε αριστερό και μάλιστα κρατικοδίαιτο  δογματισμό.

Ο αριστερός δογματισμός και ο καπιταλιστικής ιδεολογικής επιρροής / «απορρόφησης» αναμενόμενος ρεφορμισμός της αριστεράς, «κλειδώνουν» σήμερα το αριστερό  σκηνικό, και άντε μετά να εκφραστεί μιά προοπτική  ικανή  να  ανταποκριθεί,  στις ανάγκες  ανύψωσης  της  εργατικής τάξης, για τα δικαιώματά  της, για τον περιβαλλοντικό  προβληματισμό, για τις εξελίξεις στον τομέα των γενετικών κωδίκων, για  μια  ειρηνική  συμβίωση  στον   πλανήτη.

                                                                                                                            Δ. ΕΠΙΛΟΓΟΣ

-Τα  δικαιώματα  των  ανθρώπων  και τα δικαιώματα  της  ανθρωπότητας  για την επιβίωσή της (βλέπετε, ειρήνη, περιβάλλον-βιοποικιλότητα, πυρηνικές δοκιμές/εφαρμογές, γενετικοί κώδικες  κλπ), ευρίσκονται  στο  κρισιμότερο  σημείο  αλληλεξάρτησης  από  κάθε  άλλη  στιγμή  της  ιστορίας, με τους χώρους εργασίας και παραγωγής να κατέχουν  αποφασιστικής  σημασίας  θέση στο κρίσιμο  σταυροδρόμι αυτής της  αλληλεξάρτησης.

-Η δύναμη της εργοδοσίας οργανωμένη με συστηματικό τρόπο και με  στρατιωτικές μεθόδους ελέγχου, διαθέτοντας παγκόσμιας δικτύωσης  στρατό  και μεταφορικά και πραγματικά, ποντάρει, στον πεπερασμένο  χαρακτήρα, τόσο της εργατικής οργάνωσης, επιπρόσθετα ελλειπούς  οργάνωσης  ένεκα και των συνεχών διασπάσεων χάριν και των αποτελεσματικών μεθοδεύσεων  του «διαίρει και βασίλευε», όσο και των φυσικών δυνατοτήτων και των  βιολογικών ορίων των φορέων μερικών αξιόλογων εργατικών προσπαθειών, αντιστάσεων, κινητοποιήσεων.

-Το τι μπορεί να πετύχει η Αριστερά, το  έχει  αποδείξει, υπάρχουν  αρκετά  ελπιδοφόρα  δείγματα  (και  μόνον δείγματα για να μην είμαστε υπερφίαλοι), αλλά  έχει  επίσης  αποδείξει, και εκ των προαναφερομένων  πραγμάτων  συνεχίζει  να  αποδεικνύει, ότι  πρέπει  να  φοβάται τον  υπερφίαλο, δογματικό  εαυτό  της, γιατί, ο  αριστερός  δογματισμός, δεν  είναι  σχήμα  λόγου, ούτε  τίτλος  τιμής, ούτε παιδική ασθένεια πλέον, είναι δεύτερη φύση. -Γιώργος Γρυμπογιάννης, Μάϊος 2009

Παραπομπές

(*) στον Δημοκρατικό Διάλογο, στην δημοκρατική δημοσιότητα, δηλαδή στην  «σφαίρα όπου ο διάλογος μπορεί να συνεχιστεί και πέραν της στιγμής της  απόφασης, και μάλιστα με τρόπο ώστε η επικοινωνιακή εξουσία της κοινής  γνώμης να μπορεί να επιβάλλει την αναθεώρηση αποφάσεων» (Albrecht  Welmer: «Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΟ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟ ΚΟΣΜΟ – Για μια ερμηνευτική του  δημοκρατικού  πολιτισμού», στη  σελίδα 148  εκδόσεις  ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ).

(**) Ίδρυμα  Μαραγκοπούλου  για  τα  Δικαιώματα  του  Ανθρώπου

(***) Εθνική  Επιτροπή  για  τα  Δικαιώματα  του  Ανθρώπου

(****) Από εκδόσεις Ανδρομέδα 1977, «αγώνες για την αυτοδιαχείρηση, θεωρητική αντιπαράθεση – ιστορικές εμπειρίες – σύγχρονες διεκδικήσεις» των ΥΒΟΝ ΜΠΟΥΡΝΤΕ-ΑΛΕΝ ΓΚΙΓΙΕΡΜ, αντιγράφουμε ενδεικτικά (ΕΠΙΛΟΓΟΣ σελ. 281, 282):

(…) Το σύνθημα «αυτοδιαχείριση» αποτελεί στην πραγματικότητα σύνθεση των βασικών αντιλήψεων της πάλης του σύγχρονου προλεταριάτου. Οι αντιλήψεις αυτές μπορούν να συνοψιστούν σε τέσσερα σημεία:

-ο σοσιαλισμός δεν περιορίζεται στην εθνικοποίηση των μέσων παραγωγής (πρόγραμμα κατ’ εξοχήν της καπιταλιστικής γραφειοκρατίας)· σοσιαλισμός είναι η αυτοκυβέρνηση των συνεταιρισμένων παραγωγών, κυρίως διαμέσου πρωτότυπων μορφών αποκεντρωμένου σχεδιασμού.

-Η Ε.Σ.Σ.Δ. και οι λαϊκές δημοκρατίες δεν είναι σοσιαλιστικές, αλλά καπιταλιστικές-γραφειοκρατικές χώρες. Η γραφειοκρατία αυτή δεν αποτελεί, αν θέλουμε να κυριολεκτούμε, μιά «νέα τάξη»· είναι ένας μετασχηματισμός του καπιταλισμού.

-Η σημερινή κρίση της κοινωνίας δεν προκύπτει ουσιαστικά από την εκμετάλλευση (φαινόμενο κοινό στην δουλοκτητική κοινωνία στη δουλοπαροικία και στον «ασιατικό» τρόπο παραγωγής), αλλά από την αλλοτρίωση και πιο συγκεκριμένα από την πραγμοποίηση, της οποίας το προλεταριάτο, στην προσπάθειά του να συγκροτηθεί σαν τάξη, αποτελεί διαρκή άρνηση.

-Αυτή η άρνηση της αλλοτρίωσης – η αυτοδιαχείριση – δε συνίσταται σε μιά βελτίωση των συνθηκών εργασίας, αλλά στην επινόηση ενός νέου τύπου ελεύθερα οργανωμένων δραστηριοτήτων που επαναστατικοποιούν την εργασία, τα εργαλεία και τα προϊόντα.

Η αποδοχή αυτών των τεσσάρων θέσεων δε μένει χωρίς συνέπειες για τον ορισμό της κεντρικής έννοιας του μαρξισμού, του προλεταριάτου. Η γνωστή εξίσωση προλεταριάτο = εργατική τάξη = εργαζόμενος-παραγωγός και η συνέπειά της, ότι η αλλοτριωμένη εργασία θα απελευθερώσει τον εργαζόμενο (σύμφωνα με τη «διαλεκτική του αφέντη και του σκλάβου») και θα μετασχηματιστεί από μόνη της σε ελεύθερη εργασία, έχουν ριζικά αμφισβητηθεί σύμφωνα με όσα αναπτύξαμε. Πραγματικά, κατά τη γνώμη μας, αποτελεί μεγάλη παρανόηση των επιγόνων του Μάρξ το ότι μπέρδεψαν τη μισθωτή εργασία με την πράξη . Στην πραγματικότητα το προλεταριάτο δεν είναι επαναστατικό παρά στο μέτρο που τείνει να καταργήσει τη μισθωτή εργασία, την κατάσταση αυτή που το υποχρεώνει – για να φάει και να αναπαραχθεί – να πουλάει την εργατική του δύναμη επαναλαμβάνοντας μερικές κινήσεις οι οποίες από μόνες τους δεν παράγουν κανένα αντικείμενο, εκτελώντας σχέδια που έκαναν άλλοι (ετεροδιαχείριση) για την κατασκευή πραγμάτων ξένων προς τη δικιά του δημιουργικότητα και τα οποία δεν του ανήκουν.

Το πρόγραμμα της καπιταλιστικής μπουρζουαζίας (με την ιδιωτική, γραφειοκρατική ή τεχνοκρατική μορφή της) – όπως το απέδειξε ο Μάρξ στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο – είναι ο παραγωγισμός με κάθε θυσία· το πρόγραμμα του προλεταριάτου, αντίθετα, δεν είναι να παράγει αυτά τα αντικείμενα, που παράγουν και αυτά με τη σειρά τους υποκείμενα ικανά να τα καταναλώσουν· το πρόγραμμά του είναι να απελευθερώσει την εφευρετική δημιουργικότητα των ανθρώπων, να τους αποκαταστήσει την ποιητική δραστηριότητά τους.

Αλλά όσο δεν πραγματοποιεί την αντίληψή του, όσο δεν αναδείχνεται σε «κυρίαρχη τάξη το μυστικό της οποίας είναι η διάλυση όλων των τάξεων της κοινωνίας», το προλεταριάτο φαίνεται να συμπεριφέρεται με τον τρόπο που το έχουν διαπαιδαγωγήσει η εργασία και η αστική κοινωνία: σαν εμπειρική εργατική τάξη που σκοπός της είναι ο ρεφορμισμός και όχι η επανάσταση. (…)

(*****)  για  το  πόσο  πράγματι  τηρούνται  τα  ισχύοντα  σήμερα  εργατικά  και  συνδικαλιστικά  δικαιώματα, βλέπετε  τα  σχετικά άρθρα  του γράφοντος, α) στο  περιοδικό Αντί: «το κρίσιμο ζήτημα των δικαιωμάτων» τεύχος 862/10.2.2006  αναδημοσιευμένο και  στην ηλεκτρονική  εφημερίδα του  Ι.Μ.Δ.Α.  (22.2.2006) και  «δικαιϊκή  διαφθορά  και  εργατικό  δίκαιο»  τεύχος 907/9.11.2007, και β) στην εφημερίδα Αυγή 5.7.2008 σελ. 19, αναδημοσιευμένο στο περιοδικό ΙΝΕ/ΠΟΕΠΔΧΒ τεύχος 21: «65ωρο, κυβερνητικοί  σύμβουλοι, ιδεολογικοί  σύμμαχοι» και γ) Τεύχος 24 έτους 2009 περιοδικού ΝΕ/ΠΟΕΠΔΧΒ Ενέργεια-εργασία, άρθρο, «φιλοεργοδοτική δικαστική μεζούρα», σελ. 7-9.

Απρίλιος 2011

Η δίωξη μας είναι ξεκάθαρα πολιτική

Συνέντευξη του Γεράσιμου (Μάκη) Σπαθή [στον Κώστα Μερκουράκη]

Οι ποινικές διώξεις κατά της προηγούμενης Πρυτανικής Αρχής που αφορούν τη λειτουργία της ιστοσελίδας Indymedia ξεκίνησαν το 2009 και λίγες μέρες πριν, επανήλθαν στο προσκήνιο. Το συμβούλιο Πλημμελειοδικών Αθηνών ανέτρεψε την προηγούμενη διάταξη του Εισαγγελέα, παραπέμποντας σε δίκη τους κυρίους Μουτζούρη, Σπαθή και Πολύζο. Ο πρώην αντιπρύτανης Γεράσιμος Σπαθής, ο ένας εκ των τριών που κατηγορείται για «παράβαση καθήκοντος με σκοπό να προσκομίσει πολιτικό όφελος» μιλά στο Ποντίκι για την υπόθεση.

Γιατί η δίωξη σας έχει χαρακτηριστεί «πολιτική»;

Η δίωξη μας είναι ξεκάθαρα πολιτική διότι από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν τεκμηριώνεται η ύπαρξη δόλου για παράβαση καθήκοντος. Η Εισαγγελική αρχή ισχυρίζεται ότι η φιλοξενία της ιστοσελίδας επιτρέπονταν από εμάς, ώστε να μας ψηφίζουν οι οπαδοί της στις πρυτανικές εκλογές.

Τι μπορεί να οδήγησε την Εισαγγελική Αρχή να ανατρέψει τη διάταξη του Εισαγγελέα Εφετών;

Είναι γεγονός πως οι βουλευτές του ΛΑ.ΟΣ. υπέβαλλαν συχνά ερωτήσεις στην Βουλή και οι εκάστοτε Υπουργοί Παιδείας μας πίεζαν να απαντάμε και να παίρνουμε τα κατάλληλα μέτρα. Επίσης, στον ημερήσιο τύπο και τα ΜΜΕ γράφονταν και λέγονταν συχνά πολλά εναντίον μας, από πολιτικά και ιδεολογικά αντίπαλα στρατόπεδα.

Έχει ενοχλήσει κάποιους μέσα ή έξω από την πανεπιστημιακή κοινότητα η λειτουργία του Athens Indymedia;

Η πανεπιστημιακή κοινότητα συνήθως δεν ενοχλούνταν, μερικές φόρες εκφράζονταν κάποια δυσφορία όταν γράφονταν κριτικές εναντίον της, όμως σε ένα ελεύθερο και δημοκρατικό πανεπιστήμιο αυτό είναι αποδεκτό. Πολλές φορές, εξω-πανεπιστημιακοί παράγοντες που θεωρούσαν ότι θίγονται από τα γραφόμενα στην συγκεκριμένη ιστοσελίδα, μας απειλούσαν με επιστολές ή αγωγές για να διακόψουμε την λειτουργία του ιστότοπου.

Πιστεύετε πως μπαίνουν στο στόχαστρο συνολικά η ακαδημαϊκή αυτοτέλεια και η ελευθερία διακίνησης των ιδεών;

Το βασικό διακύβευμα σήμερα δεν πιστεύω πως είναι τόσο το περιεχόμενο της συγκεκριμένης ιστοσελίδας όσο η ελευθερία διακίνησης των ιδεών στο χώρο των ΑΕΙ και το πανεπιστημιακό άσυλο. Η λειτουργία του Ιndymedia είναι ένα ακόμη πρόσχημα από αυτούς που απεργάζονται την κατάργηση του εδώ και πολύ καιρό τώρα.

Τι διακυβεύεται για εσάς, μέσα από τη συγκεκριμένη υπόθεση;

Τα μέλη της πρώην πρυτανείας του ΕΜΠ που διώκονται δικαστικά είχαν σθεναρά αντισταθεί σε κάθε προσπάθεια παραβίασης του πανεπιστημιακού ασύλου, των θεσμικών παρεμβάσεων για την κατάργησή του,  και την υπεράσπιση του δημόσιου και δημοκρατικού πανεπιστήμιου.

Στο πρόσωπό μας σήμερα επιχειρείται μια μορφή παραδειγματισμού για όσους δεν συμμορφώνονται με τις υποδείξεις των κυρίαρχων κύκλων και την αύξηση της καταστολής που καθημερινά διαπιστώνουμε όλοι μας. Η επιβολή των όρων του μνημονίου άλλωστε το απαιτεί. Το  πανεπιστήμιο όμως που ήταν πάντα τόπος αντίστασης και επαναστατικών ιδεών δεν θα το επιτρέψει.

ΠΗΓΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 13 ΜΑΙΟΥ 2011, http://www.topontiki.gr/article/16609

Πολιτικός ζόφος

Του Δημήτρη Καζάκη

Με την μυστική σύσκεψη του Λουξεμβούργου στις 6 Μαΐου, ανήμερα της ψήφισης του μνημονίου σε νόμο του κράτους πριν ακριβώς ένα χρόνο, έκλεισε και ο πρώτος κύκλος της επίσημης χρεοκοπίας της Ελλάδας. Τις επόμενες ημέρες θα γίνουν γνωστές οι βασικές λεπτομέρειες της συμφωνίας που «βρίσκεται στα σκαριά», όπως είπε ο Ζαν Κλοντ Γιουγκέρ, για ένα νέο σχέδιο «διάσωσης» της Ελλάδας.

Κι ενώ ο κόσμος οργίαζε με τα παιχνίδια που στήνουν φίλοι και εταίροι με αντικείμενο την άμεση πτώχευση της χώρας, ο πρωθυπουργός βρέθηκε πάλι σ’ ένα ακριτικό νησί, όπως τότε που διάλεξε το Καστελόριζο για να ανακοινώσει την προσφυγή στον «μηχανισμό στήριξης» της ΕΕ και του ΔΝΤ. Σύμπτωση; Μάλλον όχι.

Τι συμπεράσματα βγήκαν από την πρώτη αυτή φάση; Πολλοί βιάστηκαν να πουν ότι ο λογαριασμός του μνημονίου δεν βγαίνει. Δεν είναι αλήθεια. Το μνημόνιο και κυρίως η δανειακή σύμβαση δεν επιβλήθηκαν για να επιτευχθούν οι συγκεκριμένοι δημοσιονομικοί στόχοι. Οποιοσδήποτε γνώριζε απλή αριθμητική, ήξερε εξαρχής πολύ καλά ότι οι στόχοι ήταν απλά ένα πρόσχημα, ένας αυθαίρετος σχεδιασμός επί χάρτου, προκειμένου να συγκαλυφθεί το γεγονός ότι με το μνημόνιο και προπαντός με την δανειακή σύμβαση το ελληνικό κράτος και ο λαός έχασε κάθε δυνατότητα άσκησης κυριαρχίας προκειμένου να μπει σε εκκαθάριση όπως μια οποιαδήποτε επιχείρηση που χρωστάει και βρίσκεται σε κατάσταση χρεοκοπίας. Η Ελλάδα έπρεπε να μπει στον γύψο προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις στο ευρώ και να διασωθούν τα συμφέροντα των δανειστών της.

Επομένως η δραματική επιδείνωση όλων των δεικτών της ελληνικής οικονομίας ήταν κάτι απολύτως αναμενόμενο. Αυτό που τα σούργελα της διατεταγμένης δημοσιογραφίας και των αναλυτών της επίσημης προπαγάνδας, εμφάνιζαν ως «άλμα» της οικονομίας υπό καθεστώς μνημονίου, είναι στην πραγματικότητα μια ελεύθερη πτώση χωρίς προηγούμενο. Τώρα έρχονται και μας λένε ότι ο λογαριασμός δεν βγαίνει. Λες και μπορούσε να βγει. Λες και μπορεί να υπάρξει ανάταξη μιας οικονομίας σε συνθήκες όπου βίαια σπρώχνεται σε μια πρωτοφανή ύφεση. Πότε άλλοτε η ελληνική οικονομία γνώρισε μια τέτοια υποχώρηση σε επίπεδο ΑΕΠ, το οποίο σε τριμηνιαία βάση και σε σταθερές τιμές του 2000 έπεσε το 2010 κατά 6,8%. Πότε άλλοτε είχε γνωρίσει η οικονομία της χώρας 73% μέσα σ’ ένα χρόνο πτώση της οικοδομής; Πότε άλλοτε είχε συστηματική συρρίκνωση του τζίρου της λιανικής για σχεδόν έναν ολόκληρο χρόνο με ρυθμούς που ξεπερνούν σχεδόν δυο φορές τον επίσημο πληθωρισμό; Πότε άλλοτε ο εργαζόμενος πληθυσμός γνώρισε τέτοια μαζική ανεργία, υπαπασχόληση και προσωρινή απασχόληση, όπως το προηγούμενο 12μηνο; Πότε άλλοτε είχαμε σε τέτοιο βαθμό τον καταστροφικό συνδυασμό μιας τρομακτικής υποτίμησης της εργασίας και των λαϊκών εισοδημάτων από τη μια και από την άλλη την εκτίναξη ενός τιμάριθμου ειδικά στο επίπεδο των τιμών παραγωγής και εισαγωγής;
Ποτέ άλλοτε, παρά μόνο σε συνθήκες πολέμου. Ήταν τόσο δύσκολο για κάποιον να δει ότι όλα αυτά θα οδηγήσουν σ’ ένα ακόμη πιο μεγάλο αδιέξοδο; Ήταν τόσο δύσκολο να δει κανείς ότι τα μέτρα και οι πολιτικές του μνημονίου θα οξύνουν περισσότερο τα προβλήματα και θα αδυνατήσουν σε βαθμό κακουργήματος την ελληνική οικονομία και τις αντοχές της; Κι όμως κανένας απ’ όλους αυτούς που έχαψαν το παραμύθι της ανάταξης της οικονομίας μέσω του μνημονίου δεν βγαίνει να απολογηθεί γι’ αυτό. Γιατί να το κάνει άλλωστε; Διατεταγμένη υπηρεσία εκτελούσε εξαρχής και σε διατεταγμένη υπηρεσία εξακολουθεί να βρίσκεται. Με εξαίρεση βέβαια τους γνωστούς ignoramous idiotus της δημοσιογραφίας και της οικονομικοπολιτικής φιλολογίας, οι οποίοι δυστυχώς θα συνεχίσουν να μας ταλαιπωρούν αναμασώντας κλισέ και ρετσέτες εισαγωγής.

Ο λογαριασμός δεν βγαίνει, λένε και ξαναλένε όλοι αυτοί που είχαν χαρακτηρίσει μονόδρομο το μνημόνιο και την δανειακή. Ποιος φταίει γι’ αυτό; Όχι βέβαια η λογική και τα συμφέροντα των αφεντικών, αλλά η «έλλειψη τόλμης» της κυβέρνησης. Το προσέξατε αυτό; Η κυβέρνηση δεν υπήρξε αρκετά «τολμηρή», δεν έκανε αρκετά για να πετύχει η συνταγή του μνημονίου. Με άλλα λόγια δεν τσάκισε όσο θα έπρεπε τα εργατικά και λαϊκά εισοδήματα, δεν εξαφάνισε όσο θα έπρεπε τις συντάξεις, ούτε είναι αρκετή η ανεργία και η εξαθλίωση που βιώνει η εργαζόμενη κοινωνία. Μπορεί για όλους εμάς τους ανθρώπους της κοινής λογικής να φαντάζει τρομακτικό η ανεργία να αγκαλιάζει το 1/3 περίπου της μισθωτής απασχόλησης. Μπορεί να φαίνεται ομηρικών διαστάσεων η καταστροφή των ελεύθερων επαγγελματιών, των μικρών και μεσαίων επιχειρηματιών σε συνθήκες ισοπέδωσης της εσωτερικής αγοράς, αλλά όλα αυτά δεν είναι αρκετά. Δεν έχει πονέσει αρκετά ο Έλληνας, λένε κυνικά τα τσιράκια και οι δωσίλογοι. Πρέπει να γίνουν πολλά περισσότερα. Πρέπει ο ελληνικός λαός να φτάσει στο σημείο να του φαίνεται απολύτως φυσιολογικό να πουλάει το τομάρι του για γδάρσιμο, να ξεπουλάει η χώρα του ότι έχει και δεν έχει έναντι πινακίου φακής, ή πιο σωστά έναντι μιας μερικής επαναγοράς του χρέους.
Όμως εκεί που όντως απέτυχε το μνημόνιο είναι στο να δώσει το αναγκαίο χρονικό διάστημα στους δανειστές και το πολιτικό τους προσωπικό να βρουν μια φιλική προς αυτούς διέξοδο από την χρεοκοπία της χώρας. Οι εμπνευστές του μνημονίου ήλπιζαν σε μια περίοδο ως το 2013 για να βρουν μια φιλική διέξοδο υπό συνθήκες ελεγχόμενης χρεοκοπίας. Μια φιλική διέξοδο που θα προστάτευε, αφενός, τα συμφέροντα των ομολογιούχων του ελληνικού χρέους και, αφετέρου, το ίδιο το ευρώ. Και στα δυο απέτυχε παταγωδώς το μνημόνιο. Το 2013 σήμερα φαντάζει άπιαστο όνειρο ακόμη και για τους πιο θρησκόληπτους οπαδούς του ευρώ.

Ο λάθος υπολογισμός

Η ελληνική οικονομία δημοσιονομικά δεν μπορεί να βγάλει το 2011. Το φωνάζουμε εδώ και μήνες. Από την εποχή ψήφισης του κρατικού προϋπολογισμού. Οι καλπάζουσες δανειακές ανάγκες του ελληνικού δημοσίου είναι αδύνατον να χρηματοδοτηθούν ούτε από το πρόγραμμα λιτότητας και περικοπών, όσο σκληρά και αδυσώπητα κι αν είναι, ούτε από τις δόσεις του δανείου «στήριξης». Κι αυτό φαινόταν εξαρχής, κρίνοντας από την ίδια την εσωτερική δυναμική αύξησης του δημόσιου χρέους που ελάχιστα εξαρτάται από τα κρατικά ελλείμματα. Όταν έχεις να πληρώσεις 16 δις ευρώ μόνο για τόκους ομολόγων το 2011, όσα δηλαδή δαπανάς για υγεία και παιδεία μαζί, είναι αδύνατον να αντιμετωπίσεις με περικοπές και λιτότητα την εξυπηρέτηση χρέους. Εκτός κι αν καταργήσεις κάθε άλλη δαπάνη του κράτους, πέρα από την εξυπηρέτηση χρέους. Είναι σίγουρο ότι εκεί μας οδηγούν, αλλά σκεφτείτε ότι μόνο οι δαπάνες για τα ληξιπρόθεσμα ομόλογα του 2011 (τόκοι και κεφάλαιο μαζί) ανέρχονται τουλάχιστον σε 58 δις ευρώ. Το σύνολο των τακτικών δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού δεν ξεπερνούν τα 56 δις ευρώ. Επομένως ακόμη κι αν καταργήσουμε όλες τις περιττές δαπάνες του κράτους, που σύμφωνα με την λογική των εμπνευστών του μνημονίου είναι ότι αφορά την κοινωνία και τον εργαζόμενο, ακόμη και τότε είναι αδύνατο να εξυπηρετηθεί το δημόσιο χρέος με ίδιους πόρους.

Οι ευρωκράτες και οι ντόπιοι κλώνοι τους είχαν υπολογίσει ότι έως το τέλος του 2011, οι μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες θα είχαν ξεφορτωθεί τα ελληνικά ομόλογα που κατέχουν – κυρίως προς την ΕΚΤ – και έτσι θα ήταν δυνατή μια εθελοντική αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Κάτι τέτοιο δεν έγινε δυνατό. Αφενός γιατί η κρίση χρέους στην ευρωζώνη ξεπέρασε σε διαστάσεις και ένταση κάθε επίσημη πρόβλεψη. Οι απαιτήσεις από την ΕΚΤ, μέσω της αυξημένης χρηματοδότησης των τραπεζών και την αγοράς ομολόγων από την πρωτογενή και δευτερογενή αγορά κυρίως των χωρών υπό χρεοκοπία, ξεπέρασαν κάθε πρόβλεψη. Οδήγησαν την ΕΚΤ στο χείλος της χρεοκοπίας και την εξανάγκασαν να περιορίσει δραστικά την πολιτική υποβοήθησης των τραπεζών και των ομολογιούχων.

Από την άλλη, η δίψα για κέρδος των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών και των άλλων θεσμικών επενδυτών που βρέθηκαν με τον μεγάλο όγκο των ομολόγων της Ελλάδας και των άλλων χωρών υπό χρεοκοπία, τους εμπόδισε να ξεφορτωθούν μαζικά τους κρατικούς τίτλους που κατέχουν. Αντίθετα, τους κράτησαν και προτίμησαν να επενδύσουν στην κερδοσκοπία μέσω CDS και «σορταρίσματος» στη δευτερογενή αγορά. Αυτό, χάρις στον «μηχανισμό στήριξης», δηλαδή της κεντρικής απόφασης της ΕΕ και της ΕΚΤ να μην επιτρέψουν σε καμμιά χώρα να πτωχεύσει, έφερε τρελά κέρδη στου μεγάλους κατόχους ομολόγων και στους κερδοσκόπους που συνδέονται μαζί τους. Κι έτσι σήμερα βλέπουν πολύ πιο προσοδοφόρο να συνεχίζεται η κατάσταση αυτή μέσα από απανωτά χρηματοδοτικά προγράμματα «στήριξης» της Ελλάδας, αλλά και των άλλων οικονομιών υπό χρεοκοπία, έως ότου υπάρξει η ανάγκη για μια τελική αναδιάρθρωση με την οποία θα πάρουν «τα ρέστα τους» και θα αφήσουν τις χώρες αυτές τελείως ρημαγμένες.

Αυτός είναι ο λόγος που από νωρίς και ιδίως εν μέσω άγριας σπέκουλας με την δήθεν αναδιάρθρωση του χρέους της Ελλάδας, λέγαμε ότι το επίδικο ζήτημα για τις αγορές και κυρίως για τους κερδοσκόπους δεν είναι η μια κι έξω πτώχευση της χώρας μέσα από μια φιλική προς αυτούς αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, αλλά η πτώχευση με δόσεις, η χρεοκοπία εσαεί και το χρέος στο διηνεκές που θα τους επιτρέπει διαρκώς νέα ρεβάνς κερδοσκοπίας με τα ομόλογα και τα παράγωγα χρέους.

Ποιος αμφιβάλλει;

Αυτό φυσικά προϋποθέτει νέα χρηματοδοτική στήριξη μακρύτερης διάρκειας από το ΔΝΤ και την ΕΕ. Το ΔΝΤ από την μεριά του έχει ανακοινώσει την πρόθεσή του εδώ και μήνες. Έμενε η ΕΕ και η ΕΚΤ. Η μυστική σύσκεψη του Λουξεμβούργου φαίνεται καθόρισε τα χαρακτηριστικά της νέας χρηματοδοτικής στήριξης. Τις λεπτομέρειες θα τις μάθουμε εν καιρώ.
Υπάρχει κανείς που αμφιβάλει ότι αυτή η νέα χρηματοδοτική στήριξη, θα συνοδευτεί με νέα ακόμη πιο σκληρά και αδυσώπητα μέτρα και παρεμβάσεις;

Υπάρχει κανείς που αμφιβάλει σήμερα ότι αυτή η εκ νέου «διάσωση» της χώρας θα στοιχίσει σε δημόσια περιουσία, σε ιδιωτικοποιήσεις πρωτοφανούς έκτασης και ενδεχομένως σε δέσμευση ακόμη και εθνικού εδάφους για λόγους «αξιοποίησης»; Ή μήπως πιστεύει στα σοβαρά κανείς ότι μπορεί να υπάρξει κυβέρνηση από το υπάρχον πολιτικό σύστημα η οποία να προστατέψει τα κυριαρχικά και ζωτικά συμφέροντα αυτής της χώρας και του λαού της; Ότι θα υπάρξει κυβέρνηση από τα υπάρχοντα κόμματα που θα πει «μπάστα», φτάνει πια, στους εκποιητές και εκκαθαριστές της τρόικας; Όποιος όντως τρέφει τέτοιες αυταπάτες, τότε πολύ φοβάμαι ότι πρέπει να κοιτάξει την περίπτωσή του επειγόντως. Από πλευράς ψυχοπαθολογίας είναι εξόχως κρίσιμη η κατάστασή του. Ευτυχώς όμως που στην Ελλάδα υπάρχουν αρκετοί αξιόλογοι ειδικοί ψυχίατροι που μπορούν να του εξηγήσουν επακριβώς από τι πάσχει.

Άλλωστε η ζοφερή πραγματικότητα όποιον δεν σκοτώσει, σίγουρα θα τον συνεφέρει από τέτοιες αυταπάτες. Ελπίζω μόνο να μην είναι πολύ αργά και κατόπιν εορτής. Κι αυτό γιατί το νέο πρόγραμμα χρηματοδοτικής στήριξης έχει μια πολύ σοβαρή πολιτική προϋπόθεση: την ομοψυχία των πολιτικών δυνάμεων. Απαιτεί δηλαδή ένα σύστημα διακυβέρνησης έκτακτων αναγκών και έκτακτων συνθηκών στο όνομα της «εθνικής σωτηρίας».

«Επικίνδυνες» οι λιγοστές ελευθερίες μας

Οι λιγοστές ελευθερίες που έχουν απομείνει για τον λαό συνιστούν τεράστιο κίνδυνο για την εφαρμογή του νέου ακόμη πιο εντατικού και αδυσώπητου προγράμματος υποβάθμισης της ζωής του εργαζόμενου και του συνταξιούχου, αλλά και εκποίησης της χώρας. Τα αφεντικά απαιτούν γρήγορες αποφάσεις και πολύ πιο αποφασιστική εφαρμογή των ανάλγητων πολιτικών. Κι αυτό δεν μπορεί να γίνει εντός των παραδοσιακών πλαισίων κοινοβουλευτικής διαβούλευσης, ή με το λαό στους δρόμους και τους εργαζόμενους σε απεργίες.

Νόμιμη εκτροπή

Χρειάζεται επειγόντως μια νέα χούντα, μια νέα χούντα μέσα από την συναίνεση των κορυφών του πολιτικού συστήματος. Αυτό εκφράζει και το «ξέσπασμα» του κ. Λοβέρδου. Δεν ζητά απλά συνενόχους, αλλά την πολιτική νομιμοποίηση μιας εκτροπής που θα επιτρέψει την ακόμη πιο ανάλγητη και πιο καταστροφική εφαρμογή των ίδιων πολιτικών.

Η χούντα αυτή δεν είναι ανάγκη να έχει την μορφή μιας τριτοκλασσάτης δικτατορίας των συνταγματαρχών. Ούτε ανάγκη να συμβεί με άρματα μάχης στους δρόμους. Υπάρχουν δυστυχώς αρκετοί ευυπόληπτοι ακαδημαϊκοί, επιφανείς πολίτες και επίδοξοι σωτήρες της ημεδαπής και της αλλοδαπής, που στο όνομα της πάταξης της «κομματοκρατίας» και φυσικά για το καλό μας, είναι έτοιμοι να συμμετάσχουν ενεργά σε μια επιχείρηση κατάλυσης ακόμη κι αυτών των λιγοστών ελευθεριών προκειμένου να «σωθεί η πατρίς». Το σκηνικό έχει ήδη στηθεί, το υπάρχων σύνταγμα παρέχει όλες τις δυνατότητες, ο πρόεδρος της δημοκρατίας είναι διαθέσιμος, το πλαίσιο της ΕΕ είναι τόσο ασφυκτικό που ακόμη και ο κ. Τσίπρας έφτασε στο σημείο να καταθέσει ερώτηση στη Βουλή όπου εμφανίζεται να ανησυχεί για την εθνική κυριαρχία της χώρας.

«Για το καλό μας»

Ακόμη και ο κ. Τσίπρας μπόρεσε να αντιληφθεί ότι η λεγόμενη έκτακτη σύσκεψη υπουργών Οικονομικών στο Λουξεμβούργο, όπου «πιθανότερα σενάρια είναι η σύνταξη ενός νέου Μνημονίου και η εκποίηση δημόσιας περιουσίας υπό εποπτεία» είναι «αδιανόητο τέτοια θέματα που έχουν να κάνουν με την εθνική κυριαρχία και το μέλλον των επόμενων γενεών να συζητούνται μυστικά, εν αγνοία του λαϊκού παράγοντα και των θεσμών της χώρας».

Δεν γνωρίζουμε με ποιον τρόπο θα επιβληθεί μια τέτοια λύση. Αν οι επικυρίαρχοι αποφασίσουν ότι μπορούν να εκβιάσουν την πολιτική νομιμοποίηση μιας τέτοιας λύσης μέσα από εκλογές, τότε το στήσιμο της κάλπης είναι κοντά. Όμως αυτό που πρέπει να έχουμε ξεκάθαρο είναι ότι αυτές οι κάλπες, όπως και όποτε στηθούν, δεν θα είναι μια ακόμη συνηθισμένη εκλογική αναμέτρηση. Όχι μόνο λόγω της υφέρπουσας κοινωνικής απαξίωσης του πολιτικού συστήματος. Το ζητούμενο δεν είναι η πολιτική νομιμοποίηση των νέων αντιλαϊκών μέτρων και πολιτικών, όπως συνηθίζει να αποφαίνεται η αριστερά. Το αληθινό ζητούμενο είναι η πολιτική νομιμοποίηση μιας εκτροπής στο όνομα της «σωτηρίας της χώρας», μιας νέου τύπου χούντας με χαρακτηριστικά υπερκομματικής ή οικουμενικής διακυβέρνησης. Πάντα για το καλό μας.

Εκλογές ανάλογες του 1933 στη Γερμανία

Βρισκόμαστε ουσιαστικά στις παραμονές μιας εκλογικής αναμέτρησης – όποτε αυτή κι αν γίνει – σαν εκείνη του 1933 στην Γερμανία. Μόνο που αυτή την φορά η ανοιχτή δικτατορία του χρηματιστικού κεφαλαίου, δεν έχει ανάγκη να επιβληθεί μέσα από κάποιους περίεργους ένστολους τύπους με κάγκελα στο μανίκι. Ούτε πηγάζει μόνο από εσωτερικές εθνικές αναγκαιότητες. Ο τόπος διαθέτει υπεραρκετούς γιάπις της οικονομίας και της πολιτικής, έχει πολλούς επίδοξους εθνοσωτήρες, οι οποίοι με τις πλάτες της ΕΕ και του ΔΝΤ είναι απολύτως πρόθυμοι να αναλάβουν το ίδιο θεάρεστο έργο.

Θα τους αφήσουμε; Θα τους αφήσουμε να μετατρέψουν σε κρανίου τόπο τη χώρα μας; Θα τους αφήσουμε να στερήσουν κάθε ελπίδα για εμάς, τα παιδιά και τα εγγόνια μας; Θα τους αφήσουμε να εξαργυρώνουν τον μόχθο μας στα ταμεία των τοκογλύφων και της ληστοσυμμορίας που κυβερνά Ελλάδα και Ευρώπη; Τι θα πούμε στις μελλοντικές γενιές όταν στο δικαστήριο της ιστορίας μας ρωτήσουν, γιατί αφήσατε αυτή την καταστροφή να συντελεστεί;

Τι θα τους πούμε; Βλέπαμε που πάμε, αλλά δεν ξέραμε τι να κάνουμε; Αυτός που από φόβο ή αδυναμία προσπαθεί να πείσει τον εαυτό του ότι δεν υπάρχει άλλη λύση, τι περιμένει να συμβεί για να πει φτάνει πια; Να χυθεί αίμα; Να ζήσει την εξαθλίωση και την χρόνια ανεργία, που ζουν σήμερα σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι στην Ελλάδα; Να δει την οικογένειά του να σκαλίζει στα σκουπίδια για ένα πιάτο φαγητό;

Δική μας υπόθεση

Να βρεθεί στην δύσκολη θέση να προσπαθεί να επιβιώσει από τα συσσίτια της ενορίας; Να ζήσει τις κατασχέσεις σπιτιού και οικοσκευής όταν δεν θα έχει να πληρώσει το δάνειο στην τράπεζα; Να καταντήσει να εκλιπαρεί για μια δουλειά του ποδαριού, ώστε να εξασφαλίσει ένα λειψό μεροκάματο; Να βρεθεί στην ανάγκη να βγάλει τα παιδιά του, ή την γυναίκα του στο πεζοδρόμιο γιατί δεν θα μπορεί να κάνει αλλιώς; Να δει το παιδί του, ή κάποιο άλλο εντελώς προσφιλές του πρόσωπο να πεθαίνει στα χέρια του γιατί κανένα ιδιωτικοποιημένο νοσοκομείο δεν θα δέχεται ανασφάλιστους;

Μην κοιτάτε δεξιά ή αριστερά; Δεν υπάρχει κανένας που θα μας λύσει το πρόβλημα. Μόνο εμείς οι ίδιοι έχουμε τη δύναμη να το πετύχουμε. Είναι δική μας αποκλειστική υπόθεση. Κανενός σωτήρα ή κόμματος που νοιάζεται μόνο για την ψήφο μας. Αρκεί ο καθένας μας ξεχωριστά και όλοι μαζί να διεκδικήσουμε την αξιοπρέπεια που μας έχουν στερήσει τόσα χρόνια και να απαντήσουμε στο ερώτημα: Θα τους αφήσουμε;

ΠΗΓΗ: Πέμπτη, 12 Μαΐου 2011, http://seisaxthia.blogspot.com/2011/05/blog-post_2299.html

Σημείωση admin: Δημοσιεύτηκε στο Ποντίκι, 11/5/2011

Οι Ανθρωποφύλακες

Του Γιάννη Ποταμιάνου*

Παραμονεύουν στις σκιές,

                               είναι παντού

Ελλοχεύουν στα στενά

και στους παράδρομους

                               των λεωφόρων

Αρματωμένοι την απάθεια

Με σιδερένια πρόσωπα

                         κι άδειο βλέμμα

Περιφέρουν την θηριωδία τους

         ενδεδυμένοι την δορά τους

Κράνη ασπίδες και περικνημίδες

Σκαπάνη η δύναμή τους

ξεθάβει την αρχέγονη ζωωδία

Αφηνιασμένοι ταύροι

             ρουθουνίζουν φωτιές

Καλπάζουν μες τα σύννεφα

δύσοσμης  σκόνης

Ξεκοιλιάζουν τη μάνα τους

Τσακίζουν τ’ αδέλφια τους

                             ανενδοίαστα

Και σαν συντρίψουν τα όνειρά μας

Αλλάζουν το φιδίσιο δέρμα τους

Για να εισέλθουν άσπιλοι

                             και αμόλυντοι

πλάνητες,

στα μύχια φυλλοκάρδια μας

Μόνο τότε οι αγαθοί φρουροί

                                        της τάξης

Τείνουν υποκριτικά,

                             χείρα βοηθείας

Στους αδύναμους που συνέτριψαν

την προηγούμενη ημέρα

επανέκδοση 12 Μαΐου 2011, Γιάννης Ποταμιάνος

Ελλάδα: Η ώρα των μεγάλων ρήξεων μετά την απροκάλυπτη κατασταλτική βία

Του Λεωνίδα Χ. Αποσκίτη*

Το αντισυνταγματικό καθεστώς της τρόϊκας και των ντόπιων δοσίλογων ξεπέρασε κάθε προηγούμενο κατασταλτικής βίας στον ένα χρόνο εφαρμογής του Μνημονίου. Είναι φανερό ότι επιτίθενται απροκάλυπτα στον λαό που διαδηλώνει ειρηνικά για να τον εκφοβίσουν εν όψει των χειρότερων που έρχονται χωρίς να υπολογίζουν ακόμα και τις ζωές των πολιτών.

Ας καταλάβουν πλέον σοβαρά όλοι ότι, μετά το αιματοκύλισμα της 11ης του Μάη, έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια αδίστακτη χούντα με κοινοβουλευτικό μανδύα.

Το θετικό είναι ότι πολύς κόσμος, παρά τον ασφυκτικό αστυνομικό κλοιό και τις αντίθετες προτροπές των «περαστικών» του ΠΑΜΕ, του ΣΥΡΙΖΑ, της ΑΝΤΑΡΣΥΑ κ.ά.…, παρέμεινε στο Σύνταγμα μέχρι τις βραδινές ώρες, τραγουδώντας και φωνάζοντας συνθήματα.

Μέσα σε συνθήκες πλήρους αποσταθεροποίησης και εν όψει απρόβλεπτων καταστάσεων που μπορεί να αντιμετωπίσουμε στους επόμενους μήνες, έρχεται η ώρα των μεγάλων αποφάσεων.

Η επιδείνωση της οικονομίας της χώρας είναι μαθηματικά βέβαιη και ακόμα και υπουργοί της ξενοκίνητης κυβέρνησης δεν κρύβουν σε ιδιωτικές συζητήσεις ότι μέχρι τον επόμενο χειμώνα η ανεργία θάχει διογκωθεί και οι μισές επιχειρήσεις θα είναι μη βιώσιμες.

Ο πρώην υπουργός και νυν πρόεδρος των ΕΛΠΕ, Τάσος Γιαννίτσης, μίλησε δημόσια για «περίοδο πρωτόγνωρης θεμελιακής κρίσης» (Τα Νέα, Τρίτη 3 Μαΐου 2011).

Όταν «η μόνη βεβαιότητά μας είναι ότι αύριο θα βρεθούμε πρόσωπο με πρόσωπο με καταστάσεις που δεν γνωρίζουμε ούτε ποιες είναι, ούτε τι σημαίνουν», τότε πρώτη προτεραιότητα είναι να διασωθεί η υπαρξιακή βάση της χώρας, με οποιοδήποτε κόστος.

Για να μπορέσουμε να πάρουμε την πατρίδα μας πίσω, να αποκτήσουμε ξανά την πολιτική ελευθερία μας χρειάζεται να θυσιάσουμε πολλά και να εξεγερθούμε. Είμαστε μόνοι μας. Οι πολιτικές ηγεσίες μας έχουν προδώσει. Το ίδιο και οι δικαστικοί λειτουργοί. Οι ακαδημαϊκοί είναι εξαφανισμένοι, πλην ελαχίστων. Τα μέσα ενημέρωσης έχουν ξεπουληθεί, τα πανεπιστήμια επίσης. Οι στρατιωτικοί έχουν γίνει παρατρεχάμενοι της νατοϊκής «λέσχης των αρπακτικών». Η εκκλησία έχει κιοτέψει. Δεν έχουν απομείνει δομές ή θεσμοί που να μην έχουν μολυνθεί από τα "απεμπλουτισμένα" απόβλητα των Βρυξελλών και της Ουάσιγκτων.

Αυτό σημαίνει ότι η κοινωνική ανυπακοή, η απόλυτη ρήξη με αυτή την εθνοκτόνα μηχανή που θέλει να στερήσει από τον λαό μας ό,τι του ανήκει, ό,τι έχτιζε για χρόνια, η αυτοθυσία και ο ηρωϊσμός είναι ο μόνος δρόμος. Είναι μια επιλογή δύσκολη και ανηφορική αλλά μόνο έτσι μπορούμε να τους συντρίψουμε μαζί με τους άλλους λαούς που θα βρεθούμε στο ίδιο σταυροδρόμι. Πολλοί έχουν αρχίσει να το καταλαβαίνουν. Ίσως γι’ αυτό το φετινό Πάσχα ακούσαμε πολλές φορές την ευχή: Καλή Ανάσταση, Καλή Επ-Ανάσταση και Καλή Λευτεριά.

 [*Δημοσιογράφος-Συγγραφέας, ιδρυτικό μέλος της Πρωτοβουλίας Πολιτών "Σεισάχθεια"]

Μπροστά σε έναν πατριωτικό πόλεμο

Του Λεωνίδα Χ. Αποσκίτη

Η ατμόσφαιρα «μυρίζει μπαρούτι» στην Ελλάδα  που οδηγεί μαθηματικά στο ελληνικό «Ταχρίρ» οσονούπω,  αυτά είναι που ανησυχούν το καθεστώς της Τρόϊκας και του Μνημονίου. Η ελληνική εργατική και μικρομεσαία τάξη έχει ήδη ξεκινήσει μια σειρά μαχητικών και κοινωνικών αγώνων που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την ακριβή κλιμάκωσή τους, ούτε όμως να αποκλείσει την αιματηρή προοπτική στην σύγκρουση με το αστυνομικό δουλοκρατικό καθεστώς που χτίζεται καθημερινά γύρω μας. Γι’ αυτό μας είναι χρήσιμα σήμερα τα συμπεράσματα από το πρόσφατο κεφάλαιο της ιστορίας της Αιγύπτου που ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί η κατάληξή του.

Πάνω απ’ όλα πρέπει να χαραχτεί ανεξίτηλα στο μυαλό μας ότι οι εξεγερμένοι Αιγύπτιοι, που πολέμησαν για την πατρίδας τους στους δρόμους, υπεράσπισαν το μέλλον το δικό τους και των παιδιών τους έναντι εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών. Ο στρατός τους αποφάσισε να προστατεύσει τον λαό, και έτσι αποτράπηκε η κλιμάκωση της αιματοχυσίας.

Στον ίδιο δρόμο, στο ίδιο καθήκον πορευόμαστε και εμείς, απέναντι σε εσωτερικούς και εξωτερικούς δυνάστες. Το ερώτημα είναι, αν ο ελληνικός στρατός θα ανταποκριθεί στα συνταγματικά του καθήκοντα, ή θα σκύψει ξανά μπροστά στα νατοϊκά συμφέροντα και τα αντιλαϊκά σχέδια των διαχρονικών πατρόνων και τοκογλύφων που απομυζούν αυτό τον λαό.

Ο Μίκης Θεοδωράκης, μιλώντας στο ΡΕΞ στις 17 Ιανουαρίου, προέβλεψε πως αυτή την φορά δεν έχουν την δυνατότητα οι αντιλαϊκές δυνάμεις να στρέψουν τον στρατό εναντίον του λαού και του έθνους όπως το 1967.. Μακάρι να δικαιωθεί.

Αν κάνουμε μια αναγωγή των γεγονότων της αιγυπτιακής εξέγερσης στην ελληνική πραγματικότητα, πρέπει να βρούμε αυτό που θα μπορούσε να ενώσει όλον τον αντι-μνημονιακό και πατριωτικό χώρο σαν κεντρικός στόχος μιας πανελλαδικής εξέγερσης. Εδώ τι παρατηρούμε; Απέναντι στην τριπλή επίθεση που δέχεται η χώρα και ο λαός – οικονομική, εθνική, γεωπολιτική – έχουν αντίστοιχα δημιουργηθεί τρία μεγάλα αντιστασιακά ρεύματα, τα οποία όμως ούτε συνεργάζονται, ούτε καν συζητούν μεταξύ τους, αντιθέτως, συχνά βρίσκονται αντιμέτωπα. Το κίνημα κατά της Μνημονιακής Σύμβασης και της ταξικής οικονομικής επίθεσης του κεφαλαίου βρίσκεται στα χέρια της κοινοβουλευτικής και εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς. Η αντίσταση στην εθνική αλλοτρίωση – παιδεία, μεταναστευτικό, εθνικά θέματα – εκφράζεται από έναν πολύμορφο «πατριωτικό χώρο» με δυναμική παρουσία στο διαδίκτυο και αναιμική στους δρόμους. Ο τρίτος χώρος που έχει διαμορφωθεί είναι γύρω από την ορθόδοξη και εκκλησιαστική μας παράδοση, αυτών δηλαδή που αντιδρούν στην ηλεκτρονική ταυτότητα, την παρακολούθηση και την οργουελλική εκμηδένιση του προσώπου στην μελλοντική ελληνική κοινωνία.

Και τα τρία αυτά κινήματα ακολουθούν μια ασύμβατη πορεία, λες και οι εκπρόσωποί τους ζουν σε άλλη χώρα ο καθένας και όχι στην Ελλάδα της Τρόϊκας. Το ΠΑΜΕ κάνει τις «περατζάδες» του από το Σύνταγμα και καταλήγει στο μετρό…, οι παπάδες φωνάζουν και ψέλνουν για το 666, λες και ο άθεος που θα φάει το «χάραγμα» μεθαύριο θέλοντας και μη δεν είναι «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν»… και οι διάφοροι πατριώτες ή «εθνικιστές» εκτονώνονται στους πλακωμούς με τους «αλληλέγγυους» και τα τσιράκια των καλοστημένων, από το σύστημα, «αντιρατσιστικών» ΜΚΟ.

Ελάχιστοι μόνο ανεξάρτητοι ακτιβιστές μετέχουν και δρουν σε όλα τα κινήματα προσπαθώντας να περάσουν μια ενωτική αντίληψη και να στήσουν έναν συντονισμό.

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, κάθε σχήμα που προσπαθεί να εκφράσει ένα ευρύτερο αντιμνημονιακό μέτωπο είναι καλοδεχούμενο, έστω και αν δεν έχει ξεκαθαριστεί μια ολοκληρωμένη πολιτική πρόταση. Κι αυτό ισχύει για Πρωτοβουλίες Πολιτών όπως η ΣΕΙΣΑΧΘΕΙΑ  ή κινήσεις όπως τις ΣΠΙΘΕΣ, που έχουν ήδη δράση μερικών μηνών. Βέβαια, ούτε η Κίνηση Ανεξάρτητων Πολιτών (Σπίθα) του Μίκη Θεοδωράκη μπορεί από μόνη της να αποτελέσει το μέτωπο αν δεν συνεργασθεί και με τις άλλες κινήσεις που έχουν διαμορφωθεί. Αυτό όμως κάνει ότι μπορεί να το σαμποτάρει η κεντρική καθοδήγηση και αυτές οι παλινωδίες 'εχουν αποσυσπειρώσει το κίνημα.

Η Ελλάδα είναι υπό πώληση και η κοινωνία σε πορεία εξαθλίωσης. Το κατεστημένο, εν όψει αναταραχής και πιθανής πτώχευσης, σχεδιάζει «φυγή προς τα εμπρός» μέσω πρόωρων εκλογών και σχημάτων συγκυβέρνησης. Ο λαός, εγκλωβισμένος στο αδιέξοδο, και με την δεδομένη πολυδιάσπαση των «αντιμνημονιακών», θα παγιδευτεί στην εκλογική διαδικασία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και θα τους δώσει, έστω μέσα από μεγάλη αποχή και πτώση των ποσοστών του δικομματισμού, την εντολή να σχηματίσουν νέα κυβέρνηση μνημονιακής συνεργασίας με κόμματα η προσωπικότητες.

Αυτή θα είναι η ταφόπετρα της, όποιας έχει απομείνει, ελληνικής ανεξαρτησίας. Αυτές οι εκλογές μπορεί να είναι ουσιαστικά και οι τελευταίες ελεύθερες εκλογές του νεοελληνικού κράτους. Θα ακολουθήσει κατά μέτωπον επίθεση, όσο διαρκεί η μετεκλογική ανοχή, στα εισοδήματα των πολιτών, τους μισθούς, τις συντάξεις, τα επιδόματα, θα περικοπούν και τα τελευταία εργασιακά δικαιώματα και θα εκποιηθεί όλος ο εθνικός πλούτος. Η Ελλάδα θα κατακερματισθεί μέσα στην ανέχεια, θα πάψει να είναι εθνική χώρα και θα μεταβληθεί σε χώρο-αποθήκη όλων των φυλών και των αποχρώσεων με έναν διαλυμένο κοινωνικό ιστό. Το Αιγαίο θα μοιραστεί, η Θράκη θα γίνει «η νέα Κύπρος» και η Μακεδονία «η νέα Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων».

Το χειρότερο είναι ότι, μέσα από μια προσυμφωνημένη συνταγματική αναθεώρηση, θα ενσωματωθούν οι αλλαγές του μνημονίου και της ιθαγένειας στο νέο Σύνταγμα έτσι ώστε να βρίσκεται αυτομάτως εκτός συνταγματικού πλαισίου κάθε Έλληνας πολίτης που θα διεκδικεί στο μέλλον κοινωνικά δικαιώματα και εθνική αξιοπρέπεια, παράνομος και καταδιωγμένος μέσα στην πατρίδα του.

Απέναντι σ’ αυτή την προοπτική, πόσο μπορούμε να περιμένουμε για τις «καινούργιες» δυνάμεις της ιδεολογικής καθαρότητας και της πολιτικής τελειότητας… και τι θα μπορούν να συμμαζέψουν αυτές σε μια κοινωνία-κουρέλι και ένα έθνος-σαλτιμπάγκο, το οποίο θα προσπαθεί να διασωθεί μέσα από την υποταγή είτε στον νεο-οθωμανισμό είτε στον σιωνισμό που θα διαφεντεύουν την περιοχή.

Η αντίδραση πρέπει να μεθοδευτεί εδώ και τώρα, από ένα ανοικτό Αντι-Μνημονιακό Μέτωπο, πατριωτικής και απελευθερωτικής κατεύθυνσης, που θα αυτό-οργανωθεί από τα κάτω.

Στο συντονιστικό όργανο αυτού του Μετώπου πρέπει να συνυπάρχουν και οι τρεις χώροι που προαναφέραμε, μαζί με τα κινήματα γειτονιάς, διοδίων κ.ά. και τους εκπροσώπους πολιτικών χώρων αντιμνημονιακής κατεύθυνσης. Εννοείται πως δεν περιμένουμε να προσέλθουν εκπρόσωπο των κοινοβουλευτικών κομμάτων, αν και δεν το αποκλείουμε εκ των προτέρων, αλλά η δυναμική ενός τέτοιου μετώπου, αν συγκροτηθεί από τις υπόλοιπες δυνάμεις, θα είναι καταλυτική και θα προσελκύσει χιλιάδες οργανωμένους στα κόμματα της αριστεράς. Άλλωστε η βάση και τα μεσαία στελέχη αυτών των κομμάτων εκφράζουν τις ίδιες ανησυχίες.

Τι θα κάνει αυτό το μέτωπο; Θα καλέσει αμέσως τον λαό σε κινητοποίηση διαρκείας με κεντρικό αίτημα: «Φύγε Τζέφρυ, φύγε τώρα!», «Έξω η χούντα του ΔΝΤ», ζητώντας δηλαδή την άμεση παραίτηση αυτής της κυβέρνησης, που είναι όλοι τους ένοχοι εσχάτης προδοσίας, αφού πρώτα απαιτήσει από τους βουλευτές των αντι-μνημονιακών πολιτικών κομμάτων να αποχωρήσουν από την Βουλή ώστε να σταματήσει η νομιμοποίηση της εκποίησης της χώρας.

Στην συνέχεια, αυτό το κίνημα δεν θα πέσει στην παγίδα να εκτονωθεί σε εκλογές, στον βαθμό που δεν υπάρχει συγκροτημένη πολιτική πρόταση ανατροπής και διεξόδου, αλλά αφου επικρατήσει μπορεί και εοιρηνικά να καλέσει τον πρόεδρο της Δημοκρατίας να διορίσει μεταβατική, αντιπροσωπευτική κυβέρνηση (με συμμετοχή και εκπροσώπων των κινημάτων), η οποία μέσα σε καθορισμένο χρονικό διάστημα θα ανοίξει τους φακέλλους του χρέους για να αποκαλυφθεί η απάτη εις βάρος του λαού, θα κινήσει διαδικασία ποινικής δίωξης των υπευθύνων της πολυετούς λεηλασίας αλλά και όσων με τις πράξεις τους το 2009 και το 2010 οδήγησαν τα επιτόκια στα ύψη και την χώρα στο ΔΝΤ. Τέλος, θα προκηρύξει δημοψήφισμα για την έξοδο από το Μνημόνιο με απόφαση του ίδιου του λαού. Παράλληλα, θα αγνοήσει τις δεσμεύσεις της δανειακής σύμβασης και θα προχωρήσει σε δανεισμό από τρίτους (Ρωσσία, Κίνα, Βραζιλία, Ομογένεια) και άλλες ενδεικνυόμενες ενέργειες ώστε να ανασυγκροτηθεί η οικονομία και να κινηθεί η αγορά όλο το κρίσιμο μεσοδιάστημα.

Επειδή αυτό το σενάριο ακούγεται "ιδανικό" πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι και για ενδεχόμενη άγρια καταστολή και για σενάριο σύγκρουσης, την οποία δεν θα επιδιώξουμε κατ' ανάγκη, αλλά σ' αυτή την περίπτωση η επικράτηση μας ανοίγει τον δρόμο για μεγάλες ανατροπές πέραν του Μνημονιου.

Όταν θα απαλλαγούμε από το ΔΝΤ με την σύσσωμη λαϊκή αντίσταση και απόφαση, τότε θα τεθεί το θέμα νέων εκλογών με νέους κομματικούς σχηματισμούς, που θα έχουν διαμορφωθεί μέσα από αυτή την δυναμική, η επανίδρυση του κράτους με νέα εθνοσυνέλευση και το ζήτημα της άρνησης πληρωμής του χρέους, το οποίο έχει διπλοπληρωθεί και τριπλοπληρωθεί όλα αυτά τα χρόνια.

Ρεαλιστικό ή όχι, το σενάριο αυτό είναι το μόνο που μπορεί να μας βγάλει με τις λιγότερες απώλειες από την πορεία προς την κόλαση γιατί αλλιώς το επόμενο βήμα θα είναι: στημένες εκλογές, ολοκλήρωση της καταστροφής, υποδούλωση συνταγματική, χρεωκοπία, κατάρρευση του πολιτικού συστήματος, χάος και αιματηρή καταστολή, διάλυση της χώρας σε «καντόνια» διαφορετικού οικονομικού επιπέδου και ανταγωνιστικά μεταξύ τους. Ελληνικό έθνος και κράτος finito, χωρίς πολλά λόγια.

Δεν έχουμε αυταπάτες για την δυσκολία του εγχειρήματος, αλλά ποιος πίστευε ότι οι Ανατολικοευρωπαίοι θα τα κατάφερναν πριν από δύο δεκαετίες ή οι «Αραπάδες» θα ξαναμοίραζαν την τράπουλα με τόση ευφυΐα και ορμητικότητα στις χώρες της Μέσης Ανατολής.

Ένα πράγμα με φοβίζει μόνο: η αφασία και ο μηδενισμός της νεολαίας. Οι Αιγύπτιοι, κυρίως νέοι, διαδηλωτές, μετά την πατερναλιστική και προσβλητική συμπεριφορά του Μουμπάρακ, αντί να ξεσπάσουν σε καταστροφές στο Κάϊρο, στην Αλεξάνδρεια και στις άλλες πόλεις, άρχισαν να διαβάζουν ποίηση και να κάνουν χιούμορ με τον γερασμένο ηγέτη. «Και ναι μεν η αραβική ποίηση δεν κερδίζει επαναστάσεις», είπε ο γνωστός Βρετανός δημοσιογράφος Robert Fisk, αλλά το «μπαλλάκι» του τέλους πέρασε έτσι από τους διαδηλωτές στο διεφθαρμένο καθεστώς.

Θυμάμαι αυτή την απίστευτη ορμή και το κέφι της αιγυπτιακής νεολαίας, που αποτελεί το 27,5% του συνολικού πληθυσμού της μεγάλης αυτής χώρας, γιατί είχα πάει σχετικά πρόσφατα και στην Αλεξάνδρεια και στο Κάϊρο.

Η απουσία νεολαιΐστικου κινήματος, η τεράστια πνευματική «λοβοτομή» που έχει γίνει από την «μεταμοντέρνα» εκπαίδευση και ο διάχυτος μηδενισμός τύπου «Δεκεμβριανών» είναι πράγματι το ground zero στις δυνατότητες του ελληνικού λαού να αντισταθεί. Ας ελπίσουμε αυτό να αντιστραφεί και στο επόμενο στάδιο της ιστορίας να είναι η ώρα των Ελλήνων να αιφνιδιάσουν και να καταπλήξουν την ανθρωπότητα. Έχουμε δικαίωμα στην ελπίδα, όπως κάθε ιστορικός λαός αυτού του κόσμου. Δεν είμαστε χτεσινοί ούτε υπήρξαμε ποτέ εύκολη λεία για τα δόντια του κάθε τύραννου και εισβολέα. Το θέμα δεν είναι πλέον πόσο ρεαλιστικό είναι αυτό το σενάριο αλλά ότι είναι το αναγκαίο και πρέπει να το κάνουμε και ικανό. Θα είναι ένας πατριωτικός πόλεμος για την σωτηρία του λαού και την αναγέννηση της χώρας.

11-5-2011

Οι αιτίες της ελληνικής δημοσιονομικής κρίσης

Ομιλία στην Αθήνα στο «Διεθνές Συνέδριο για το δημόσιο χρέος*

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η προσφυγή στο Μνημόνιο ΔΝΤ – ΕΕ ήταν μια πολιτική επιλογή που στόχευε: Πρώτο, την αφαίρεση κοινωνικών δικαιωμάτων και εργατικών κατακτήσεων, κατ’ απαίτηση του ελληνικού κεφαλαίου. Προς επιβεβαίωση δύο στοιχεία: Η πρόσφατη δήλωση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιώργου Προβόπουλου [1] , ότι το 2010, τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του Μνημονίου, οι μισθοί μειώθηκαν κατά 14% και οι συντάξεις κατά 11%.

Επίσης ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας [2] βάση της οποίας το ωριαίο κόστος εργασίας στην Ελλάδα το 2010 κατέγραψε ρεκόρ πτώσης της τάξης του 6,5%, όταν στην ΕΕ των 27 αυξήθηκε κατά 2% και στην ευρωζώνη των 17 αυξήθηκε κατά 1,4%.

Δεύτερο, την απαλλαγή των ξένων τραπεζών, ειδικότερα των γαλλο-γερμανικών που είχαν την μεγαλύτερη έκθεση, από τα ελληνικά ομόλογα, κατ’ απαίτηση των διεθνών πιστωτών. Προς επίρρωση πρόσφατα στοιχεία [3] που δείχνουν ότι τον χρόνο που πέρασε οι μεγάλες τράπεζες της Ευρώπης και των ΗΠΑ μείωσαν σημαντικά τις θέσεις τους στην ελληνική αγορά ομολόγων με αποτέλεσμα να μην κινδυνεύουν πλέον σημαντικά από μια αναδιάρθρωση ή παύση πληρωμών.

Η επιβολή παρόλα αυτά του αντισυνταγματικού Μνημονίου, παρά και ενάντια στη θέληση του ελληνικού λαού δικαιολογήθηκε με βάση την έκρηξη του δημόσιου χρέους και του ελλείμματος. Ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός κατά την κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου, το ΔΝΤ, την ΕΕ και το ελληνικό κεφάλαιο προκλήθηκαν από τις υψηλές κοινωνικές παροχές. Η πραγματικότητα ωστόσο είναι τελείως διαφορετική. Οι ρίζες της ελληνικής κρίσης χρέους βρίσκονται στις παρακάτω αιτίες:

1. Ύφεση και μέτρα αντιμετώπισής της

Το ξέσπασμα της κρίσης τον Σεπτέμβριο του 2008, με αφορμή την κατάρρευση της Lehman Brothers οδήγησε σε μείωση τις καταναλωτικές δαπάνες και επίσης τα δημόσια και δη τα φορολογικά έσοδα σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Παράλληλα οι κρατικές παρεμβάσεις για την άμβλυνση των συνεπειών της κρίσης αύξησαν τις δημόσιες δαπάνες και διεύρυναν το έλλειμμα σε όλη την ΕΕ. Πολύ περισσότερο στην Ελλάδα.

2. Εθισμός του ελληνικού κεφαλαίου σε άμεσες ενισχύσεις

Η διάσωση των προβληματικών επιχειρήσεων την δεκαετία του ’80 και οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου των άμεσων ενισχύσεων προς τις επιχειρήσεις υπό την μορφή ρευστού. Σταθερά ωστόσο τις τελευταίες δεκαετίες οι ελληνικές επιχειρήσεις, ειδικότερα η αφρόκρεμα τους ενισχύονται με δις. κάθε χρόνο, υπό την μορφή αναπτυξιακών κινήτρων μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Τα σκάνδαλα και οι ρεμούλες ανθούν με συνεργούς τα δύο κόμματα εξουσίας (ΠΑΣΟΚ και ΝΔ) και τις μεγάλες επιχειρήσεις, αυτές ακριβώς που επέβαλαν το Μνημόνιο και εμφανίζονται να ανησυχούν για τα ελλείμματα.

3. Ιδιωτικοποιήσεις

Με την επίκληση του εξορθολογισμού και της μείωσης του κράτους τα δημόσια έσοδα απώλεσαν πηγές εσόδων που απέδιδαν στο διηνεκές έναντι πινακίου φακής. Το παράδειγμα του ΟΤΕ που πουλήθηκε στην γερμανική Deutsche Telecom από την κυβέρνηση της ΝΔ κάτω από εντελώς αδιαφανείς διαδικασίες και με τίμημα που ισούταν με τα έσοδα του δημοσίου για έναν χρόνο είναι το πιο γνωστό αλλά δεν είναι και το μοναδικό.

4. Εξοπλισμοί

Μια ματιά να ρίξει κανείς στα ποσά που δαπανώνται διεθνώς για εξοπλισμούς νομίζει πως η Ελλάδα είναι η στρατιωτική υπερδύναμη της Ευρώπης και της Μεσογείου. Ενδεικτικά, όταν κατά μέσο η ΕΕ των 27 δαπανά το 1,6% του ΑΕΠ της για εξοπλισμούς, η Ελλάδα αφιερώνει το 3,3% [4]. Ποσοστό διπλάσιο του μέσου ευρωπαϊκού και τριπλάσιου αυτού που δαπανούν άλλες γειτονικές χώρες όπως οι μεσογειακές ευρωπαϊκές. Πρόκειται δε για εξοπλισμούς εν πολλοίς αχρείαστους μια και επιβάλλονται από το ΝΑΤΟ εξυπηρετώντας τις επιθετικές, τρομοκρατικές του αποστολές και όχι τη φύλαξη των συνόρων.

5. Χαμηλή φορολογία του κεφαλαίου

Η Ελλάδα έχει ένα από τους χαμηλότερους λόγους φορολογικών εσόδων προς ΑΕΠ: 32,6% του ΑΕΠ όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ των 27 και την ευρωζώνη είναι 37% και στη Δανία που έχει τον υψηλότερο λόγο 48%. Τα χαμηλά φορολογικά έσοδα είναι ωστόσο απόρροια της χαμηλής, σχεδόν συμβολικής, φορολόγησης του κεφαλαίου. Αυτό φαίνεται από την μεγαλύτερη απόκλιση που εμφανίζουν οι συντελεστές φορολόγησης κεφαλαίου στην Ελλάδα σε σύγκριση με την ΕΕ: 15% είναι στην Ελλάδα όταν στην ευρωζώνη οι αντίστοιχοι φορολογικοί συντελεστές είναι 27% [5] .

6. Συμμετοχή στην ευρωζώνη

Η συμμετοχή της Ελλάδας στην ΕΟΚ το 1981 και στην ευρωζώνη το 2002 αρχικά επιτάχυνε τις διαδικασίες εκκαθάρισης κεφαλαίου εις βάρος της μεταποίησης, της γεωργίας, της κτηνοτροφίας και της συνολικής απασχόλησης και, φυσικά, των δημοσίων εσόδων. Πέραν αυτού η αιτία για το χαμηλό ποσοστό των εξαγωγών στο σύνολο του ΑΕΠ (21% έναντι 40% για τη ζώνη του ευρώ) πρέπει να αναζητηθεί στην υιοθέτηση μιας νομισματικής πολιτικής όχι απλώς ακατάλληλης αλλά διαμετρικά αντίθετης με τα συμφέροντα της ελληνικής οικονομίας. Αρκεί να αναφέρουμε ότι η ελληνική οικονομία καλείται να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον ανατίμησης του «εθνικού» της νομίσματος μέσα σε μια 10ετία κατά 64% (τόσο έχει ανατιμηθεί το ευρώ έναντι του δολαρίου από τις 2/1/2002 μέχρι χθες) όταν κατά το παρελθόν ανά 7 χρόνια προέβαινε σε υποτιμήσεις. Αυτό το γεγονός, μαζί με τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Εε στην εφαρμογή αντιλαϊκών πολιτικών υπογραμμίζουν, κατά τη γνώμη μου, την ανάγκη εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη και την ΕΕ.

7. Εξυπηρέτηση δημόσιου χρέους

Οι δαπάνες εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους από το 1991 μέχρι και το 2011 ανήλθαν σε 513 δισ. Ευρώ (Πίνακας 1). Οι δε εξοφλήσεις βραχυπρόθεσμων τίτλων μόνο τα τελευταία 9 χρόνια (2003 – 2011) ανέρχονται σε 151 δισ. Εύκολα συνάγεται ότι τα τελευταία 20 χρόνια έχουμε πληρώσει δύο φορές το δημόσιο χρέος. (Ξεκάθαρη περίπτωση ανατοκισμού!)

Ο καταστροφικός ρόλος της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους στα δημόσια οικονομικά φαίνεται επίσης από το γεγονός ότι τα φορολογικά έσοδα (52,9 δισ. ευρώ) φθάνουν και περισσεύουν για τις απαραίτητες κοινωνικές δαπάνες : αποδοχές δημοσίων και συντάξεις, χρηματοδότηση ασφαλιστικών ταμείων και δαπάνες υπουργείου Υγείας, Παιδείας και Άμυνας (51,6 δις.). Λεφτά υπάρχουν λοιπόν αν σταματήσει να εξυπηρετείται το δημόσιο χρέος που μόνο φέτος για τόκους και χρεολύσια θα απορροφήσει 62 δισ. ευρώ. Τρεις φορές περισσότερα απ’ όσο οι αποδοχές και οι συντάξεις και δέκα φορές περισσότερα απ’ όσα θα πάνε στην Παιδεία. Να γιατί το δημόσιο χρέος δεν πρέπει να πληρωθεί. Το έχουμε ήδη πληρώσει πολλές φορές! Να γιατί πρέπει να διαγραφεί κάτω από μαζικούς λαϊκούς αγώνες που θα επιβάλλουν την ανατροπή του μνημονίου, της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου και των πολιτικών λιτότητας.

Παραπομπές

[1] Δημοσιεύθηκε στον Τύπο στις 19 Απρίλη με αφορμή την καθιερωμένη δημοσιοποίηση της έκθεσης του Διοικητή.

[2] Eurostat news release 42/2011,16 March 2011: Fourth quarter 2010 compared with fourth quarter 2009 – Euro area hourly labor costs rose by 1,6%.

[3] Πηγή: Bank of International Settlements. Δημοσιεύθηκαν στον ελληνικό Τύπο στις 21 Απρίλη.

[4] www.sipri.org και www.eda.europa.eu

[5] Eurostat: Taxation trends in the European Union, main results, 2010 edition.

* Παρασκευή 6 Μαΐου 2010

ΠΗΓΗ: 08/05/2011, http://leonidasvatikiotis.wordpress.com/2011/05/08/%ce%bf%ce%b9-%ce%b1%ce%b9%cf%84%ce%af%ce%b5%cf%82-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%bf%cf%83%ce%b9%ce%bf%ce%bd%ce%bf%ce%bc%ce%b9%ce%ba/