Αι-Βασίλης Λαογραφικά

Ξεκινούσε σαν μεσαιωνικός πεζοπόρος, αμέσως ύστερ' από τα Χριστούγεννα,με το ραβδί στο χέρι, και περνούσε απ' τους διάφορους τόπους,  καλόβολος πάντα και κουβεντιαστής με όσους συναντούσε. Δεν κρατούσε κοφίνι στην πλάτη του ούτε σακί φορτωμένο με δώρα. Εκείνο που έφερνε στους ανθρώπους ήταν περισσότερο συμβολικό: η καλή τύχη ιδιαίτερα κι η ιερατική ευλογία του.

Το μόνο κάπως συγκεκριμένο ήταν το μαγικό ραβδί του, απ' όπου με θαυμαστό τρόπο βλάσταιναν ή ζωντάνευαν κλαδιά και πέρδικες, σύμβολα των αντίστοιχων δώρων, που θα μπορούσε να μοιράσει στους ευνοουμένους του. Η πατρίδα του ανατολικού Αι-Βασίλη είναι η Μικρά Ασία, και είναι γραμματισμένος, κατάγεται από την Καισαρεία και «βαστάει κόλλα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι» και προσφέρει ως δώρο « τη σταθερή και διαχρονική χαρά της γνώσης».

Στην Δύση υπήρχε άλλος τύπος του δικού μας Αι-Βασίλη. Στην Ευρώπη και ιδίως στην Ολλανδία ήταν ο Sinter Klaas, ο οποίος ήταν ο προστάτης των ναυτικών, των εμπόρων και των παιδιών, έτσι όπως αυτός λατρεύτηκε στις κάτω Χώρες, κυρίως από τον 12ο αιώνα και μετά.

Τον 17ο αιώνα Ολλανδοί Καλβινιστές μεταναστεύοντας στην Αμερική έπαιρναν μαζί τους και την εικόνα του Αγίου Νικολάου και έγινε ο Saint Nick και ο Santa Claus. Μετακινήθηκε όμως μερικές εβδομάδες αργότερα για να επισκεφθεί τα παιδιά την παραμονή των Χριστουγέννων.

Ο τύπος αυτός ταξίδευσε και σε άλλες Χώρες. Γύρω στα 1870 η γλυκιά και γενναιόδωρη μορφή του ταξίδεψε και στην Βρεταννία, όπου και συγχωνεύτηκε με τον σκανδιναβικής προέλευσης, πατέρα των Χριστουγέννων και γέννησε μύθους, θρύλους, τραγουδάκια και αξεπέραστες συνήθειες.

Ταυτιζόμενος ο Saint Nick, με τον Santa Claus και τον Father Christmas μεταφέρθηκε στην Αμερική από τους Ευρωπαίους μετανάστες και όπως ήταν επόμενο εκεί αλλάζει μορφή, αποκτά την μορφή του καλοθρεμμένου και ολοπόρφυρου αγίου, που επειδή δεν μπορεί να ζει στις χιονισμένες πλαγιές του Άσπεν ή του Βερμόντ για λόγους παραδοσιακής αλλά και εμπορικής αποστασιοποίησης μένει κάπου στον Βόρειο Πόλο».

Βεβαίως, εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι αυτός ο "τύπος", που στην Ευρώπη και την Αμερική ονομάσθηκε Saint Nick, Santa Claus και Father Cristmas, από μας ονομάζεται Αι-Βασίλης.  Οι δυτικοί δεν τον ονομάζουν Αι-Βασίλη, αλλά Saint Nick, Santa Claus και Father Cristmas.  Εμείς ταυτίσαμε τον δυτικό αυτόν "τύπο" με τον Αι-Βασίλη, αφού εξοβελίσαμε τον δικό μας Άγιο Βασίλειο.

Ο σημερινός Αι-Βασίλης

Ο σημερινός Αι-Βασίλης είναι δημιούργημα του αγγλοσαξωνικού κόσμου και απηχεί την νοοτροπία του. Ο Αι-Βασίλης αυτός γεννήθηκε αρχές του 19ου αιώνα από έναν αστό προτεστάντη καθηγητή, τον Κλημέντιο Κλάρκ Μούρ πού έγραψε για τα παιδιά του μια ιστορία με ήρωα έναν Αι-Βασίλη, την The Night Before Christmas και δημοσιεύθηκε την 23 Δεκεμβρίου του έτους 1823 στην εφημερίδα «Sentinel».

Η ιστορία αυτή εικονογραφήθηκε από τον πατέρα του χιουμοριστικού αμερικανικού σχεδίου Τόμας Νάστ, ο οποίος ήταν γερμανικής καταγωγής και δανείστηκε στοιχεία από την γερμανική λαϊκή παράδοση των Χριστουγέννων αλλά και την παραδομένη μορφή του πλανόδιου γερμανού εμπόρου.

Υπάρχουν αναλύσεις σύμφωνα με τις οποίες « ο Άγιος Βασίλης γεννήθηκε κατά τη διάρκεια του αμερικανικού Εμφυλίου, όταν ο Νάστ εργαζόταν στο Harper's Weekly, στο μεγαλύτερο περιοδικό της εποχής, και του είχε ανατεθεί να απεικονίζει με αλληγορικές εικόνες τα δρώμενα του πολέμου. Μία από αυτές ήταν "ο Άγιος Βασίλης στο στρατόπεδο", όπου παρουσιάζεται για πρώτη φορά ο Άγιος με τα χαρακτηριστικά ενός ευτραφούς άνδρα, ολοστρόγγυλου και ροδαλού, καλυμμένου από άστρα, ο οποίος μοίραζε δώρα σε ένα στρατόπεδο των Βορείων. Ο Άγιος Βασίλης του Νάστ δεν εξελίχθηκε, παρέμεινε ο ίδιος με το κόκκινο κουστούμι με τα λευκά γουνάκια, την άσπρη γενιάδα και τα παιχνίδια του.

Με αυτό το σκίτσο, τα Χριστούγεννα έγιναν ημέρα αργίας και ο Άγιος Βασίλης αναγορεύτηκε σε τοπική θεότητα – καλόκαρδο πνεύμα που αντιπροσώπευε την ευημερία και την οικογενειακή ζωή των Βορείων, σε αντίθεση με το μύθο της ιπποτικής παράδοσης και της βαθύτατα ιθαγενούς κολτούρας του Νότου.

Βασισμένος στην επιτυχία που γνώρισε το έργο του το 1862, ο Νάστ συνέχισε να παράγει σχέδια του Άγιου Βασίλη κάθε Χριστούγεννα κατά την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου.

Και η σύλληψή του έγινε αποδεκτή, διότι έδωσε στην παραδοσιακή ασκητική αυστηρή και αποστεωμένη εικόνα του Father Christmas του Pelze – Nicol και του Pere Noel, μια άλλη διάσταση που αντικατόπτριζε την αφθονία και την ευμάρεια. 

Στις αρχές του αιώνα μας ο αι-Βασίλης άλλαξε κάπως μορφή, και έγινε όπως ακριβώς τον γνωρίζουμε σήμερα. Σε αυτό συνετέλεσε η Κόκα-Κόλα. Κι αν ήταν ο σκιτσογράφος Τόμας Νάστ που τον φαντάστηκε πρώτος, περίπου όπως είναι σήμερα, η Κόκα-Κόλα αποτέλεσε την αφορμή για να γίνει η μορφή του τόσο δημοφιλής. Στα 1931, που η Κόκα Κόλα αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τον Σάντα Κλάους στη χειμωνιάτικη διαφημιστική της εκστρατεία και ανέθεσε σε έναν άλλο Αμερικανό καλλιτέχνη, τον Χάντον Σάνμπλομ, να τον σχεδιάσει. Εκείνος διάλεξε για τον Άγιο τα χρώματα της Κόκα Κόλα καί… να τος, με τις μαύρες μπότες του, το μακρύ σκουφί του, το κόκκινο κοστούμι του και την άσπρη του γούνα, όπως τον γνωρίσαμε και τον αγαπήσαμε. 

Αι-Βασίλης και καμινάδες

Η παράδοση σύμφωνα με την οποία ο Αι-Βασίλης περνά μέσα από καμινάδες για να δώσει δώρα στα παιδιά προέρχεται από το ποίημα του Κλέμεντ Μούρ με τίτλο « μιά επίσκεψη του Αγίου Νικόλα», ο οποίος « δανείστηκε την ιδέα της καμινάδας, μαζί με την ιδέα του έλκηθρου και των οκτώ ελαφιών που το σέρνουν, από ένα φινλανδικό παραμύθι».

Επομένως ο αι-Βασίλης της Μικράς Ασίας που είναι εγγράμματος και δίδει ως δώρο την γνώση, μετατρέπεται στον Σάντα Κλάους που δίδει την εφήμερη ηδονή της κατανάλωσης και έρχεται σε μας μετονομαζόμενος σε Αι-Βασίλη.

Άγιος Νικόλαος ή Σάντα Κλάους

Για τις χώρες της Δύσης αυτός που φέρνει τα δώρα στους φτωχούς και τα παιδιά είναι ο Άγιος Νικόλαος ή Santa Clause, τον οποίο στην Ελλάδα γιορτάζουμε στις 6 Δεκεμβρίου και τον θεωρούμε προστάτη των Ναυτικών.

Στην Ιστορία του Αγίου Νικολάου, ως προστάτη των φτωχών και των παιδιών, οι λαοί του βορρά ανάμιξαν και στοιχεία από αρχαιότερους μύθους, όπως τα ξωτικά, το άστρο του βορρά, το έλκηθρο. Έτσι δημιουργήθηκε ο μύθος του Σάντα Κλάους, ενός ευτραφούς τύπου με στρογγυλά γυαλιά λευκά γένια, κόκκινη στολή και μαγικές ικανότητες, ο οποίος κατοικεί στο Βόρειο Πόλο και περιστοιχίζεται από νεράιδες του χιονιού και ξωτικά.

Ο Άγιος Νικόλαος εικονογραφείται στην ορθόδοξη παράδοση, ως γέροντας, ασπρογένης επίσκοπος και επειδή την πρώτη του Γενάρη γιορτάζει ο Άγιος Βασίλειος και συνηθίζουμε να προσφέρουμε δώρα την Πρωτοχρονιά, συνδυάστηκε το όνομα του εορτάζοντος Αγίου Βασιλείου με τη μορφή του άλλου Αγίου, του Αγίου Νικολάου, ο οποίος θεωρείται στη Δύση ως ο καλός παππούς Άγιος, που μοιράζει τα δώρα.

* Στο βιβλίο του «Χριστουγεννιάτικα και των γιορτών».

Ρακοσυλλέκτες ιδεών

Του Γιάννη Ποταμιάνου

Με την αστραφτερή βεβαιότητα

της νιότης μας

Ερωτευτήκαμε τις αλλότριες αλήθειες

Όμως δραπέτευσαν τα οικόσημα

από τους πύργους της παράδοσης

Χλευάστηκαν τα σύμβολα

στους θυρεούς των συνθημάτων

Οι αλήθειες εγκατέλειψαν

τις θεωρίες τους

Ορφάνεψαν τα συμπεράσματα

από τις αποδείξεις τους

Τώρα ατενίζουμε αμήχανοι

την εκδίκηση των ηττημένων

Ρακοσυλλέκτες πλέον

Μας εκδικούνται

οι φανταχτερές μας φορεσιές

οι αζήτητες

Και τα παράσημα τα σκουριασμένα

Που καρφιτσώθηκαν στα  στήθη μας

τα άδεια

Ρακένδυτοι μπαλώνουμε

με αγάπη

τις ένδοξες στολές μας

Με ρετάλια παλιά ιδεών

ξεχασμένων

στα σκονισμένα ράφια

της ιστορίας

Εκεί ψάχνουμε, τα λάθη μας

Και τις πολύτιμες πυξίδες

Σωσίβια  της σωτηρίας μας

τα αιρετικά απομεινάρια

του ουσιώδους,

που πετάξαμε αβασάνιστα

και αδιάφορα

Απόβλητα ανεπιθύμητα

περήφανων θεωριών

Όμως η ελπίδα μας θα επιβιώσει

στη στάχτη της πανωλεθρίας

Οι σπίθες του παρελθόντος

φάροι

Οδηγοί στο στραβό γιαλό

του μέλλοντος

Προβολείς στην τελευταία πράξη

της ανεπανάληπτης παράστασης.

Την εκδίκηση της Ιστορίας

                                          8 Νοέμβρη 2009, Γιάννης Ποταμιάνος

Νέο έτος με πολλούς ανθρώπους 

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

Ο δυτικός άνθρωπος βιώνει την προσμονή του νέου έτους με ποικίλες εκδηλώσεις και ανάμεικτα συναισθήματα. Καθώς έχει επιβάλει, μέσω της ισχύος του, τον πολιτισμό του σε όλη, σχεδόν, την έκταση του πλανήτη επιχειρεί να νοηματοδοτήσει την προσμονή του αυτή με τρόπο σοβαροφανή.

Ο χρόνος συνιστά φυσικό μέγεθος. Η μέτρησή του υπήρξε κατά τη μακραίωνη ιστορία του ανθρωπίνου γένους πολύ χρηστική, γι' αυτό και ο άνθρωπος βρήκε πολύ ενωρίς τρόπους να τον μετρά στηριζόμενος στις φυσικές μεταβολές. Έτσι σχηματίστηκαν και τα διάφορα ημερολόγια, τα οποία έχουν ως βάση την περιφορά της γης περί τον ήλιο. Όλοι οι λαοί δεν εξέλαβαν ως αρχή του έτους την ίδια χρονική στιγμή. Ακόμη και σήμερα που δια μέσου της επιστήμης έχει επικρατήσει διεθνώς το δυτικό έτος υπάρχουν λαοί που γιορτάζουν την πρωτοχρονιά σε άλλη χρονική στιγμή.

Με την αύξηση των γνώσεων απασχόλησε τον άνθρωπο η μείωση του σφάλματος κατά την μέτρηση του χρόνου με βάση το έτος. Έτσι σχηματίστηκαν τα διάφορα ημερολόγια. Τα δύο νεότερα ημερολόγια του ελληνορωμαϊκού κόσμου, ιουλιανό και γρηγοριανό, στάθηκαν αφορμή να προκληθεί το ημερολογιακό σχίσμα στους κόλπους της ορθόδοξης Εκκλησίας, ως συνέπεια της προσκόλλησης στον τύπο αντί της ουσίας. Αρκεί προς τούτο να σημειωθεί ότι και το ισχύον γρηγοριανό ημερολόγιο δεν είναι απαλλαγμένο σφάλματος, όπως έδειξαν νεότερες μετρήσεις. Αυτά όμως ενδιαφέρουν τους ειδικούς επιστήμονες και δεν έχουν ουδεμία επίπτωση στην προσωπική και κοινωνική μας ζωή.

            Ο άνθρωπος δεν είχε τόση ανάγκη από ένα ακριβέστερο ημερολόγιο. Άλλο προσδοκούσε με βάση τον επιστημονικό μεσσιανισμό του 19^ου αιώνα: Την επέκταση της διάρκειας του βίου του. Και είναι μεν γεγονός αναμφισβήτητο ότι με την αλματώδη ανάπτυξη της Επιστήμης κατά τον 20^ο αιώνα το προσδόκιμο του βίου μας έχει αυξηθεί σημαντικά! Αυτό δείχνουν οι πλάνες στατιστικές της περιορισμένης έρευνας στην έκταση των πλουσίων χωρών. Στη μεγαλύτερη έκταση του πλανήτη ο νέος αιώνας είτε ο 20^ος είτε ο 21^ος) δεν έφερε μεταβολή προς το καλύτερο. Γι' αυτό μικρή η διάθεση προς πανηγυρισμό του νέου έτους εκεί για δύο λόγους: Οικονομική αδυναμία και έλλειψη νοήματος στον πανηγυρισμό.

Ο δυτικός άνθρωπος πανηγυρίζει με άκρως επιδεικτικό τρόπο, που διακρίνεται από τη σπατάλη προς διασκέδαση, που δεν του είχε λείψει διόλου κατά το διαρρεύσαν διάστημα, την έντονη φωτοχυσία και το πλήθος των ευχών που ανταλλάσσονται. Η διασκέδαση συνιστά απόπειρα φυγής από την καταθλιπτική πραγματικότητα με εντονότερη την επανάληψη των όσων γεμίζουν με πλήξη και ανία την καθημερινή μας ζωή. Γνωρίζουμε, ακόμη και οι άπειροι νέοι, ότι η διασκέδαση δεν αποτελεί θεραπεία του υπαρξιακού κενού. Όμως η άκρως εγωκεντρική θεώρηση του βίου δεν μας επιτρέπει να συνειδητοποιήσουμε το πού πορεύεται η κοινωνία μας που μας συμπαρασύρει. Πολύ περισσότερο δεν έχουμε τη διάθεση να σκύψουμε επάνω από τα μύρια όσα προβλήματα αντιμετωπίζουν συνάνθρωποί μας σε όλη την έκταση του πλανήτη. Η φωτοχυσία συνιστά υποκατάστατο, με το οποίο επιχειρείται να δοθεί κάποια παρηγοριά για το πνευματικό σκότος που διαχέεται ολοένα και πιό ζοφώδες. Ο δυτικός ορθολογισμός έχει στραγγαλίσει τη μεταφυσική ελπίδα εδώ και δύο αιώνες. Η επιστημονική γνώση φάνηκε για κάποιες δεκαετίες να διεκδικεί με ικανοποιητικό τρόπο τις καρδιές των ανθρώπων.

Όμως στο τέλος του 20^ου αιώνα ο δυτικός άνθρωπος εκδήλωσε έντονα σημάδια κόπωσης. Η Επιστήμη δεν είχε καταφέρει να εξακοντίσει τη διάρκεια του βίου σε μήκη μεγαλύτερα από τα γνωστά του προεπιστημονικού κόσμου. Από την άλλη αυτός συμμετείχε, είτε ως πρωταγωνιστής είτε ως απλός θεατής, στην κοινωνική ανατροπή που οδήγησε στην γενικά διαπιστωμένη σήμερα αποδόμηση του οικογενειακού και κοινωνικού ιστού. Η πρόσφατη αποτυχία να συμφωνήσουν οι ισχυροί κατά τη σύνοδο της Κοπεγχάγης στη λήψη κάποιων μέτρων για την αποφυγή καταστροφής του πλανήτη βεβαιώνουν το αδιέξοδο. Και δεν γνωρίζω αν όσοι είχαν θρέψει ελπίδες για κάτι καλό από το σύνοδο είναι αφελείς ή τραγικοί στην εμμονή τους σε χιμαιρικές ελπίδες. Αλλά η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, λέει ο σοφός λαός μας. Ασφαλώς και πρέπει να εμμένει στην ελπίδα ο άνθρωπος, αλλά με προϋποθέσεις. Να αναζητά την πηγή της ελπίδας και να γνωρίζει τις προϋποθέσεις για την εκπλήρωση των αγαθών πόθων του. Ευχές λόγω των ημερών, ευχές χωρίς νόημα πολλές φορές, αφού αντίκεινται προς τη σκληρή πραγματικότητα συνιστούν τακτική στρουθοκαμήλου ενώπιον των διωκτών της.

Μπορεί ο άνθρωπος να ζήσει χωρίς Θεό, τον χορηγό της ελπίδας; Μπορεί να νιώσει κάτι με την είσοδο στο νέο έτος, αν παραμένει άγευστος του νοήματος των Χριστουγέννων; Μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, αν δεν έχει αλλάξει προηγουμένως τον εαυτό του; Μπορεί να προσδοκά λύτρωση από εκείνους που αιματοκυλίουν την ανθρωπότητα για τα συμφέροντά τους; Δυστυχώς αυτό δείχνει καθημερινά πως κάνει δικαιώνοντας τον Γάλλο στοχαστή Καμύ, ο οποίος έγραψε: Το μέλλον είναι η μόνη υπερβεβαιότητα των ανθρώπων χωρίς Θεό. Να γιατί ο δυτικός άνθρωπος γιορτάζει τόσο φανταχτερά το νέο έτος. Να δεχθούμε όμως πως πράγματι γιορτάζει; Το νέο έτος τον ωθεί ένα ακόμη βήμα προς το αναπόδραστο βιολογικό του τέλος. Πόσο δείχνει να έχει συμβιβαστεί μ' αυτό ο δυτικός άνθρωπος;

Χριστούγεννα για την κατανάλωση

του Π. Κοροβέση

 Μέρες γιορτών. Γιορτάζουμε όμως; Ή απλώς καταναλώνουμε περισσότερο για να κάνουμε τα σκουπίδια μας πιο πλούσια; Καλά και τα δώρα. Έχουν παίξει έναν ουσιαστικό ρόλο στην ιστορία της ανθρωπότητας, όπως και οι γιορτές βέβαια. Αλλά δίνουμε ή παίρνουμε δώρα που δεν είναι τίποτε άλλο εκτός από περιτύλιγμα; Μια γέννα είναι ένα χαρμόσυνο γεγονός. Και όταν γεννιέται ένας θεάνθρωπος είναι μια κοσμογονία. Το είδαμε αυτό πουθενά;

Εκατομμύρια λαμπιόνια σε όλη την Ελλάδα θέλουν να μας κάνουν χαρούμενους. Αστέρια στους δρόμους πάνω από τους άστεγους. Τους ζεσταίνουν άραγε; Φωτισμένα δέντρα. Έχουν όλοι να πληρώσουν τον λογαριασμό της ΔΕΗ; Εντούτοις αυτή η σπατάλη ενέργειας θέλει να μας πείσει πως είναι γιορτή. Κακά είναι τα ψέματα.

Όλοι ζούμε σε έναν καπιταλισμό-καζίνο που όλα τα έχει ποντάρει στο κέρδος. Ο άνθρωπος γίνεται αφηρημένη έννοια και αναλώσιμο είδος. Χώρες ολόκληρες καταστρέφονται από την αλλαγή του κλίματος και υπεύθυνοι αυτού του ολέθρου μαζεύονται στην Κοπεγχάγη και σφυρίζουν αδιάφορα. Οι υπεύθυνοι πολίτες, από όλο τον κόσμο, υπερασπίζονται τη ζωή και αυτό γίνεται ποινικό αδίκημα. Οι μαζικές προληπτικές συλλήψεις της Κοπεγχάγης, πάγια πια τακτική της καταστολής παγκοσμίως, είναι ένα ναζιστικό μέτρο που έχει περάσει δημοκρατικά, κατά πλειοψηφία, από τα αντίστοιχα κοινοβούλια. Για τους ναζί, η απόδειξη της ενοχής σου ήταν η θρησκεία σου (Εβραίοι) ή ακόμα η φυλή σου (Σλάβοι, Τσιγγάνοι). Σήμερα, ακόμα και στα καθ' ημάς, ο διαδηλωτής.

Γίνεται αυτές τις ημέρες λόγος για τα θρησκευτικά σύμβολα. Κατά την άποψή μου, αυτά δεν πρέπει να υπάρχουν στους δημόσιους χώρους. Κάθε χώρα σήμερα έχει πολλές θρησκείες δίπλα από την κυριαρχούσα. Αν βάλεις τα σύμβολα της κύριας θρησκείας, τότε κάνεις διακρίσεις στις άλλες. Αν τις βάλεις όλες, τότε έχουμε πινακοθήκη. Αλλά έχουμε ένα πρόβλημα με τον Σάντα Κλάους, τον λεγόμενο Αγιο Βασίλη, που η Ορθόδοξη Εκκλησία ουδέποτε έχει καταγγείλει ως αγύρτη. Ο Αγιος Βασίλης ήταν ένα ιστορικό πρόσωπο, που θα μπορούσαμε να τον λέγαμε ιδρυτή των μη κυβερνητικών οργανώσεων, δεδομένου του μεγάλου κοινωνικού έργου που είχε κάνει, τα λεγόμενα «Βασίλεια». Και δικαίως έγινε Αγιος.

Ο άλλος, ο Σάντα Κλάους, είναι επινόημα της Coca Cola και είναι το κατοχυρωμένο σήμα της. Βάλε αυτόν τον Αγιο Βασίλη να πίνει ούζο ή ρακί και θα επιτύχουμε μια σίγουρη δικαστική δίωξη. Γι' αυτό ο Σάντα Κλάους πίνει μόνο Coca Cola. Στη δικιά μας παράδοση, η μεγάλη θρησκευτική γιορτή είναι η Ανάσταση. Η αγγλοσαξονική παράδοση προτιμάει τα Χριστούγεννα γιατί συνδέονται με το πνεύμα του καπιταλισμού, σύμφωνα με τον Βέμπερ, και ενισχύουν την κατανάλωση. Και με μια άλλη προσέγγιση, όσο και να φαίνεται ακραία, θα μπορούσαμε να μετράγαμε την υποταγή μιας χώρας, με τον τρόπο που γιορτάζει, τα Χριστούγεννα, Made in USA. Αλλά κάτι καλό που βγαίνει από αυτές τις μέρες είναι οι αργίες. Αλλά γιατί να είναι αμερικάνικες; Έχουμε αρχαίες γιορτές που πολλές από αυτές έχουν περάσει στα διάφορα πανηγύρια. Αλλά γιατί όχι μια αναβίωση των «Παναθηναίων» ή των «Μικρών και Μεγάλων Διονυσίων;»

Μπορεί να φαίνεται παράξενο. Αλλά ακόμα δεν παίζονται οι αρχαίοι συγγραφείς; Δεν θα μπορούσε ο καταστροφέας του πρασίνου της Αθήνας, ο κ. δήμαρχος, γνωστός με το όνομα Ομέρ Πριόνης, τουλάχιστον για άλλοθι, να ξαναδώσει στην Αθήνα τις γιορτές που είχε κάποτε;

Ελευθεροτυπία, 24/12/2009

ΠΗΓΗ: http://tvxs.gr

Σημείωση: Οι υπογραμμίσεις έγιναν από τον admin.

Η εικόνα της Γεννήσεως του Κυρίου στην Ορθόδοξη τέχνη

Του Νίκου Ζία*

 

Η Γέννηση του Χριστού, το μέγα αυτό γεγονός της ιστορίας του κόσμου, γιορτάζεται από την Αγία Ορθόδοξο Εκκλησία με δοξολογία και κατάνυξη, που θαυμαστά εκφράζονται στην ηδυμελή υμνογραφία και την ειρηνόχυτο εικονογραφία.

Έτσι μέσα στο χώρο της Εκκλησίας ο απλός ορθόδοξος χριστιανός ζει το μυστήριο της σαρκώσεως με τις αισθήσεις του, που μεταμορφώνονται, για να γίνουν μέσα κοινωνίας με το άρρητο. Προσκυνώντας την εικόνα της Γεννήσεως «βλέπει» με τα μάτια του τη θεολογία της Σαρκώσεως και αισθάνεται την ευφροσύνη της ενανθρωπήσεως. Αλλά και ο άγευστος πνευματικής ζωής μελετητής, μπορεί κι  από αυτήν και μόνο την εικόνα ν  αντιληφθείτο πνευματικό μεγαλείο, το μυστικό βάθος και το αισθητικό κάλλος της Ορθοδόξου τέχνης, που συνήθως τη λέμε βυζαντινή.

Την εικόνα της Γεννήσεως στην ολοκληρωμένη της μορφή τη βρίσκουμε κυρίως στους έπειτα από την εικονομαχία χρόνους. Στην Ελλάδα μας έχουν σωθεί δυό εκκλησίες του 11ου αι., καθολικά άλλοτε των Μοναστηριών του Οσίου Λουκά και του Δαφνίου, που στα ψηφιδωτά τους βλέπουμε την παράσταση της Γεννήσεως στην αυθεντικώτερή της μορφή. Ας συνοψίσουμε τα βασικά στοιχεία που συνθέτουν την εικόνα.

Το κεντρικό τμήμα καταλαμβάνει βουνό «βραχώδες, αλλ  εύχαρι και φωτεινόχρωμο», που στην κοιλιά του ανοίγεται σκοτεινόχρωμο σπήλαιο και μέσα φάτνη με τον νήπιο Χριστό εσπαργανωμένο, ενώ η Παναγία – Μητέρα του είναι στο πλάι ξαπλωμένη πάνω σ  ἕνα στρώμα. Άλλοτε εικονίζεται καθισμένη η γονατιστή. Πίσω από τη φάτνη προβάλλουν τα κεφάλια τους δυό αγαθά ζώα, βόδι και ονάριο ζεσταίνοντας το θείο Βρέφος με την αναπνοή τους. Έξω από το σπήλαιο, στο κάτω άκρο της εικόνας, κάθεται συλλογισμένος ο Ιωσήφ έχοντας ίσως ακόμη το σαράκι της αμφιβολίας μέσα του. Στην άλλη άκρη της εικόνας παριστάνεται το πρώτο λουτρό, που έκανε η μαία Σαλώμη στο Νεογέννητο.

Δεξιά κι  αριστερά από το βουνό άγγελοι προσκυνούν και δοξολογούν το Χριστό η φέρνουν στους ποιμένες, που ξενυχτούν, το χαροποιό άγγελμα. Ένα τσοπανόπουλο κάθεται διπλοποδισμένο παίζοντας φλογέρα. Ζωγραφίζονται ακόμη και άλλοι τσοπάνοι με τα κοπάδια τους. Από την άλλη άκρη έρχονται ντυμένοι με τις εξωτικές τους φορεσιές οι τρεις Μάγοι κομίζοντας τα βασιλικά τους δώρα. Ο λαμπρός αστέρας, που τους οδηγούσε, έχει σταθεί πάνω από το σπήλαιο, «ωσάν δροσοσταλίδα κρεμάμενη άνωθεν της κεφαλής του Χριστού», όπως γράφει ο μακαριστός Φώτης Κόντογλου. Ο ίδιος αγιογράφος – συγγραφέας ολοκληρώνει την περιγραφή της παραστάσεως με τη λιτή φύση, που τη στολίζει: «Άγρια πρινάρια και ευώδη χόρτα, μυρσίνες, θυμάρια και αλλά στολίζουν ταπεινά τους βράχους, όπως τα βλέπει κανένας εις τα ευλογημένα βουνά της πατρίδος μας». 

Είπαμε στην αρχή, ότι η εικόνα φανερώνει τη θεολογία, τον πνευματικό χαρακτήρα της Γεννήσεως και πριν να δούμε το καθένα στοιχείο της συνθέσεως τι συμβολικά αποκαλύπτει, ας δούμε ολόκληρη τη σύνθεση μαζί και την τεχνοτροπία της. Η σύνθεση στοιχείων από την ιστορική πραγματικότητα (βουνό, σπήλαιο, φάτνη, κ.λ.π.) με το πνευματικό στοιχείο του Ουρανού, που συμβολίζει το χρυσό βάθος της εικόνας, καθώς και ο αντιρεαλιστικός δισδιάστατος χαρακτήρας της ζωγραφικής μας δίνουν οπτικά τη σύνθεση του γήινου και του θείου, την ένωση του ανθρωπίνου και του θείου και αυτό γιατί ούτε ανθρωποποιεί την παράσταση σαν μία παχυλή ειδωλοποίηση στον καθρέφτη, ούτε αφαιρεί την ιστορικότητα των γήινων στοιχείων και συστατικών, αλλά τα μεταμορφώνει. Η σύνθεση ακολουθεί περισσότερο – στις λεπτομέρειες ιδίως – την υμνογραφική παράδοση, που έχει σχέση με τα λεγόμενα Απόκρυφα Ευαγγέλια. Έτσι ζωγραφίζεται σπήλαιο σκοτεινόχρωμο, σαν τη σκοτεινιά του προχριστιανικού κόσμου, όπου λάμπει κατάλευκο το εσπαργανωμένο Βρέφος.

Στη Δυτική ζωγραφική ο μικρός Χριστός εικονίζεται γυμνός, ενώ το Ευαγγέλιο σαφώς μας λέει «και σπαργάνωσεν αυτόν και ανέκλινεν αυτόν εν τη φάτνη» (Λουκ. β´ 6).

Τα δυό ζωντανά μας υπενθυμίζουν κάθε φορά που προσκυνούμε την εικόνα ότι «Έγνω βους τον κτησάμενον και όνος την φάτνην του Κυρίου αυτού, Ισραήλ δε με ουκ έγνω και ο λαός μου ου συνήκεν» (Ησ. α´ 3).

Την κεντρική θέση στη σύνθεση κατέχει μαζί με το Χριστό η Παναγία και έχει κανείς την εντύπωση, ότι αποτελούν τον κεντρικό κύκλο δείχνοντας τη σημασία της Παναγίας στο σχέδιο της σωτηρίας του ανθρώπου, αλλά και δια της Παναγίας τονίζεται η σημασία του ανθρωπίνου γένους και η συμβολή του στη θεία συγκατάβαση. Ο Ιωσήφ μένει έξω από το κύκλωμα αυτό. Έτσι αμέσως με την πρώτη ματιά συνειδητοποιεί ο πιστός ότι άνανδρος η σύλληψις, και ο Ιωσήφ, καθώς μάλιστα κάθεται συλλογισμένος, επιβεβαιώνει με την άγνοιά του, αλλά και την αμφιβολία του το μέγα μυστήριον. Ένα τροπάριο της Εκκλησίας θαρρείς ότι υπομνηματίζει αυτήν την αμφιβολία:

«Τάδε λέγει Ιωσήφ προς την Παρθένον Μαρία, τι το δράμα τούτο, ο εν σοι τεθέαμαι; Απορώ και εξίσταμαι και τον νουν καταπλήττομαι…. ουκ έτι φέρω λοιπόν, το όνειδος ανθρώπων…».

Η σκεπτική στάση του Ιωσήφ δίνει κουράγιο σ  όσους ταλαιπωρούνται από λογισμούς αμφιβολίας, όσον αφορά τη μυστηριακή Γέννηση. Όσοι δεν μπορούν να δεχτούν με απλή καρδιά, το μήνυμα του Ευαγγελίου, όπως οι καλόκαρδοι ποιμένες, ελπίζουν στο έλεος του Θεού για την υπέρβαση των αμφιβολιών και των διαφόρων δεινών λογισμών. Γιατί σε άλλο τροπάριο ο Ιωσήφ θα δώσει την απάντηση:

«Εγώ, φησί, τους προφήτας ερευνήσας και χρηματισθείς υπό αγγέλου πέπεισμαι ότι Θεόν γεννήσει η Μαρία ανερμηνεύτως».

Οι Μάγοι – σοφοί και καλοπροαίρετοι αναζητητές της αλήθειας του καιρού τους γίνονται εδώ εκπρόσωποι όλων όσων ψάχνουν και πορεύονται δρόμους μακρυνούς, για να βρουν την ένσαρκο αλήθεια, που είναι ο τεχθείς Χριστός.

Μένει ακόμα η τρυφερή λεπτομέρεια του πρώτου λουτρού του Βρέφους. Ίσως παραξενεύει καμιά φορά τους πιστούς η σκηνή αυτή, αλλά η Παράδοση τη δέχεται ήδη από τον 6ον αι. μέχρι σήμερα με σποραδικές εξαιρέσεις. Στο τρυφερό αυτό γεγονός, εκτός από μία οικειότητα, που προσδίδουν στην εικόνα ορισμένοι θεολόγοι, βλέπουν μίαν ακόμη επίρρωση στην πίστη της σαρκώσεως και ενανθρωπήσεως του Λόγου. Κι  ἀκόμη με το βύθισμα στο λουτρό πιστεύουν ότι προεικονίζεται η Βάπτισις του Κυρίου.

Αν κάνουμε μία σύγκριση με την εικονογραφία στη Δύση, ιδίως μετά από την Αναγέννηση, θα βρούμε αρκετές διαφορές, που μερικές σημαίνουν τη διαφορά του πνεύματος ανάμεσα στις δυό παραδόσεις. το σπήλαιο γίνεται ένας στάβλος ιδωμένος με ρομαντική ματιά, που όλο και τον εξωραΐζει. Η Παναγία είναι μία όμορφη χωριατοπούλα και ο Χριστός ένα χαριτωμένο παχουλό μωρό, που εικονίζεται μάλιστα γυμνό. Ο Ιωσήφ παίρνει θέση δίπλα στο Βρέφος, ισάξια με την Παναγία. Η προσκύνηση των Μάγων μετατρέπεται σε μία πολυπρόσωπη παρέλαση της αριστοκρατίας του καιρού του ζωγράφου. Ο συναισθηματισμός με τις ρομαντικές προεκτάσεις του και κάποτε τις κλασσικιστικές αναμνήσεις του παραμερίζει το Μυστήριο μεταλλάσσοντας τη συμβολική απεικόνιση του αρρήτου αυτού μυστηρίου σε ωραία καταγραφή ενός μυθικο-ιστορικού γεγονότος μέσα στα πλαίσια της Ουμανιστικής αμορφίας και της καλομελετημένης αρμονίας.

Επιστρέφοντας στην Ορθόδοξη Εικόνα της Γεννήσεως βλέπουμε πράγματα, που ξεπερνούν τη λογική και την καλοστημένη τάξη. Βλέπουμε πράγματα για την κρίση μας παράδοξα.

Ο Χριστός π.χ. να εικονίζεται στη φάτνη και συγχρόνως και στο λουτρό. Οι Μάγοι να παριστάνονται δυό φορές.

Το χρόνο ο ορθόδοξος ζωγράφος τον χρησιμοποιεί ελεύθερα, γιατί ο Χριστός είναι έξω από το χρόνο. Γιατί κι  αν σαρκώθηκε και γεννήθηκε σε μία ιστορική στιγμή, δεν παύει να είναι χτες και σήμερα και αύριο ο Ίδιος. Αυτή την υπέρβαση του χρόνου, το λειτουργικό χρόνο, όπου τα πάντα είναι παρόν, μας παρουσιάζει με τα μέσα της η ζωγραφική.

Η ορθόδοξη εικόνα της Γεννήσεως μορφοποιεί τη θεολογία της Εκκλησίας, βρίσκοντας το μέτρο ανάμεσα στο θεϊκό και το ανθρώπινο, δοξολογεί με χρώματα και σχήματα, με τρυφερότητα, αλλά χωρίς γλυκερότητα, την ενανθρώπηση και προσφέρει στον πιστό την πύλη για την είσοδο στο Μυστήριο, αλλά και την αισθητική χαρά και ευφροσύνη της αληθινής τέχνης.

* Ο κ. Νίκος Ζίας είναι καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

ΠΗΓΗ1:  http://www.phys.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/explanatory/nikolaos_zias_christmas_icon.htm

ΠΗΓΗ 2: Σάββατο, 26 Δεκεμβρίου 2009,  http://toaftonoito.blogspot.com/2009/12/blog-post_5705.html 

Κοπεγχάγη: Η βιτρίνα του πολιτισμού τους

Του Άρη Χατζηστεφάνου

Παρακρατικού τύπου επιθέσεις σε διαδηλωτές, μαφιόζικες συναλλαγές με πολιτικούς ηγέτες και νεοαποικιακή αντιμετώπιση των υποανάπτυκτων περιοχών του πλανήτη. Αυτή δεν ήταν μια απλή συνδιάσκεψη για τις κλιματικές αλλαγές. Ήταν η φρικιαστική βιτρίνα του κυρίαρχου οικονομικού συστήματος. Η εικόνα ενός σιχαμένου γέρου που ασελγεί στα εγγόνια του για να κερδίσει μερικές ακόμη στιγμές απόλαυσης πριν από το θάνατό του. Φυσικά η παταγώδης αποτυχία ήταν προδιαγεγραμμένη εδώ και μήνες. Αυτό που κανένας δεν μπορούσε να φανταστεί ήταν ότι οι κυρίαρχοι του παιχνιδιού θα έπνιγαν με τόση ωμότητα κάθε διαφορετική φωνή

Αν και από οργανωτικής πλευράς η συνδιάσκεψη χαρακτηρίστηκε σαν το απόλυτο φιάσκο (οι διοργανωτές δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν ούτε αρκετές καρέκλες για τους συνέδρους) οι πραγματικοί στόχοι ικανοποιήθηκαν στο ακέραιο. Κατ' άρχάς η αστυνομία της Κοπεγχάγης κατάφερε να κρατήσει μακριά τους διαδηλωτές με πογκρόμ προληπτικών συλλήψεων και αστυνομικής βαρβαρότητας. Εκατοντάδες άτομα στοιβάζονταν σιδηροδέσμια σε κλούβες σαν αιχμάλωτοι πολέμου ενώ οι δεσμοφύλακές τους, τους ψέκαζαν με πέπερ σπρέι ακόμη και μέσα στα κελιά. Η «πολιτισμένη Ευρώπη» γνώρισε από κοντά τι συμβαίνει σε καθεστώτα όπως αυτό της Ελλάδας, όπου η κρατική καταστολή καταπατά ακόμη και την αρχή του Habeas Corpus, επάνω στην οποία οικοδομήθηκε το λεγόμενο κράτος δικαίου της αστικής δημοκρατίας. 

Το πραγματικό παιχνίδι της συνδιάσκεψης όμως δεν παίχτηκε στους δρόμους της Κοπεγχάγης αλλά στους διαδρόμους της εξουσίας. Λίγα 24ωρα πριν από την έναρξη των εργασιών, αλλά και κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, οι αναπτυγμένες χώρες με επικεφαλής τις ΗΠΑ, επιδόθηκαν σε ένα πρωτόγνωρο γύρο εκβιασμών. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις η Χίλαρι Κλίντον επισκέφθηκε τις Φιλιππίνες, πριν από μερικές εβδομάδες, η πρόεδρος Γκλόρια Αρόγιο άλλαξε την ομάδα των διαπραγματευτών της, οι οποίοι ζητούσαν από τη Δύση να βάλει το χέρι βαθιά στην τσέπη, με αποτέλεσμα η χώρα να συνταχθεί ουσιαστικά με τις ΗΠΑ. Δεν γνωρίζουμε φυσικά εάν η αλλαγή στάσης ήταν αποτέλεσμα δωροδοκίας ή ωμού εκβιασμού. Όπως δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς είπε ο Νικολά Σαρκοζί στον πρωθυπουργό της Αιθιοπίας και εκπρόσωπο όλων των αφρικανικών κρατών Μελες Ζενάουι όταν συναντήθηκαν στο Παρίσι καθ' οδόν προς την Κοπεγχάγη.

Το βέβαιο είναι ότι ο Ζελάουι αποδέχθηκε ένα νεοαποικιακο σχέδιο που έθετε ως στόχο να περιοριστεί η μέση αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη κατά δυο βαθμούς κελσίου με αντάλλαγμα οι αναπτυσσόμενες χώρες να λάβουν βοήθεια 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων – αντί για 400 που ζητούσαν. Μέση αύξηση δυο βαθμών, όμως, σημαίνει ότι στην Αφρική η θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά τρεις με τρεισήμισι βαθμούς γεγονός που σύμφωνα με μελέτες θα σπρώξει 55 εκατομμύρια ανθρώπους σε υποσιτισμό και θα προκαλέσει ελλείψεις πόσιμου νερού σε άλλα 350 με 600 εκατομμύρια. Και ο Ζελάγια το είχε αποδεχθεί με αντάλλαγμα σχεδόν το ένα πέμπτο των χρημάτων που χάρισε η ελληνική κυβέρνηση στις τράπεζες.

Τελικά η μερική συμφωνία που επετεύχθη μεταξύ πέντε κρατών (ΗΠΑ, Κίνα, Βραζιλία, Ινδία και Νότια Αφρική) στην Κοπεγχάγη «ανταλλάσει» τους δυο βαθμούς κελσίου με 100 δις δολάρια τα οποία όμως θα είναι διαθέσιμα μετά το 2020. Αν σκεφτεί κανείς ότι οι ΗΠΑ συζητούσαν να βρουν 700 δις δολάρια σε μερικές ημέρες για τις τράπεζες και πως το κόστος του πολέμου στο Ιράκ θα ξεπεράσει, σύμφωνα με τον Τζόζεφ Στίγκλιτζ, τα τρία τρισεκατομμύρια δολάρια,  καταλαβαίνει ότι το ποσό που χορηγείται δεν αρκεί ούτε για να στείλεις λουλούδια στις κηδείες των θυμάτων της κλιματικής αλλαγής. Κυρίως όμως η καταρχήν συμφωνία δεν περιλαμβάνει καμία δέσμευση των αναπτυγμένων χωρών για πραγματική μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. «Πρόκειται για ωμό εκβιασμό από την πλευρά των ΗΠΑ» εξηγούσε η συγγραφέας και ακτιβίστρια Ναόμι Κλάιν συμπληρώνοντας ότι το μήνυμα του Ομπάμα και της Κλίντον είναι: «Είτε θα δεχθείτε μια απαράδεκτη συμφωνία που δεν προσφέρει τίποτα για τις κλιματικές αλλαγές ή θα χάσετε και τα 100 δις δολάρια». 

Προφανώς η συνδιάσκεψη της Κοπεγχάγης ήταν καταδικασμένη εξ αρχής από την παιδιάστικη αφέλεια όσων πιστεύουν ότι ο πλανήτης μπορεί να σωθεί ενώ παράλληλα διατηρεί το καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής. Λειτουργώντας σε αυτό το πλαίσιο οι λεγόμενες οικολογικές οργανώσεις της Δύσης δεν μπορούν να σκεφτούν τίποτα καλύτερο από ένα πρόγραμμα αγοραπωλησίας ρύπων. Χρησιμοποιούν δηλαδή την ίδια τη λογική του καπιταλισμού προτείνοντας ένα σύστημα που επιτρέπει στις αναπτυγμένες χώρες να αυξήσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακαΑλ Γκορ που συναρπάζει τους «ευαισθητοποιημένους» κατοίκους του αναπτυγμένου Βορά. Κλείνοντας τα φώτα για μια ώρα το χρόνο και προσφέροντας αστεία σχέδια «πράσινης ανάπτυξης» ο αναπτυγμένος κόσμος είναι αποφασισμένος να διατηρήσει με κάθε μέσο τα σημερινά επίπεδα κερδοφορίας αδιαφορώντας εάν σύντομα θα γεννηθούν οι τελευταίες γενιές ανθρώπων που θα κατοικούν στον πλανήτη Γη, (αγοράζοντας δικαιώματα ρύπανσης) ενώ παράλληλα καταδικάζουν τις υποανάπτυκτες σε αρκετούς ακόμη αιώνες εξαθλίωσης. Πρόκειται για τη λογική του νομπελίστα της ειρήνης

«Ο καπιταλισμός είναι η χειρότερη απειλή για την ανθρωπότητα» δήλωσε από την Κοπεγχάγη ο πρόεδρος της Βολιβίας Έβο Μοράλες ο οποίος μάλιστα πρότεινε τη δημιουργία ειδικού περιβαλλοντικού δικαστηρίου για όσους καταδικάζουν τη ζωή στον πλανήτη σε εξαφάνιση. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Ούγκο Τσάβες δυσκολεύτηκε να συνεχίσει την ομιλία του από τα χειροκροτήματα που ξέσπασαν όταν δήλωσε ότι «ένα σιωπηλό και φρικιαστικό τέρας πλανάται στην αίθουσα. Το τέρας αυτό λέγεται καπιταλισμός».

ΠΗΓΗ: Πολιτικό Καφενείο, Ημερομηνία καταχώρησης 29-12-2009-02:39:04, http://www.politikokafeneio.com/neo/modules.php?name=News&file=article&sid=7454 

Κοπεγχάγη: Η Διάσκεψη δεν πήγε καλά, αλλά δεν καταθέτουμε τα όπλα!

Του Γιώργου Κανέλλη*

Η Παγκόσμια Διάσκεψη της Κοπεγχάγης, στην οποία τόσες ελπίδες για στροφή της καταστροφικής πορείας του κλίματος της γης είχαν επενδυθεί, κατέληξε σε πενιχρότατα ως απογοητευτικά αποτελέσματα. Οι ηγέτες, αν και όχι όλοι εξίσου, έδειξαν  να μην καταλαβαίνουν ότι ο χρόνος για αποτελεσματική δράση περιορίζεται. Ο βραχυπρόθεσμος τρόπος σκέψης θριάμβευσε, τη στιγμή που βρισκόμαστε μπροστά σε αδιανόητα για κάθε άλλη εποχή ενδεχόμενα.

Η κλιματική αλλαγή ή καλύτερα ανατροπή, λόγω της ταχύτητας με την οποία εξελίσσεται, απειλεί τη βιόσφαιρα (τη ζωντανή «επιδερμίδα» της γης) με ζοφερές συνέπειες: ερημοποίηση, άνοδος της θαλάσσιας στάθμης, ακραία καιρικά φαινόμενα, διατροφική ανασφάλεια, κύματα περιβαλλοντικών προσφύγων. Με αυτά τα δεδομένα  το να αρκούμαστε στο ελάχιστο μόνο απογοήτευση μπορεί να προκαλεί.

Είναι οδυνηρή πραγματικότητα ότι η Διεθνής Διάσκεψη της Κοπεγχάγης, με συμμετοχή 115 αρχηγών κρατών, μεταξύ των οποίων των ΗΠΑ, της Κίνας, των χωρών της ΕΕ, δεν κατέληξε σε ένα κείμενο που να προβλέπει δεσμευτικούς στόχους, χρονοδιάγραμμα και μηχανισμούς ελέγχου. Μόνη παρηγοριά η επίσημη αποδοχή της ανάγκης να κρατηθεί η  μέση  θερμοκρασία της γης κάτω από  το όριο των συν 2 βαθμών σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή και κάποιες δεσμεύσεις για βοήθεια στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Συνοπτικά, η συμφωνία της Κοπεγχάγης, προβλέπει πέραν του στόχου των +2 βαθμών μάξιμουμ αύξηση θερμοκρασίας, βοήθεια στις αναπτυσσόμενες χώρες ύψους μέχρι 100 δις δολάρια το χρόνο, ως το 2020, αναφορά των τραγικά ανεπαρκών μονομερών δεσμεύσεων των μεγάλων χωρών, ευχές για αυτοπαρακολούθηση των μειώσεων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αόριστα «κίνητρα» για την ενίσχυση των δασών και επίσης αόριστες αναφορές στην χρήση εργαλείων της αγοράς για την συγκράτηση των ρύπων (εμπόριο ρύπων).

Είναι σαφές ότι οι ηγέτες στάθηκαν κατώτεροι των περιστάσεων, επέδειξαν κοντοφθαλμία με οικολογικά κριτήρια αλλά και με οικονομικά, αν λάβουμε υπόψη ότι η έκθεση Στερν του 2007, τεκμηριώνει ότι το οικονομικό κόστος της αδράνειας θα είναι, στις επόμενες δεκαετίες, 5 ως 20 φορές μεγαλύτερο από το υπολογιζόμενο 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ που απαιτείται ετησίως για την στροφή σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Ενώ μπορούσαν να υιοθετήσουν μια δεσμευτική συμφωνία, με έστω και μετριοπαθείς ποσοτικούς στόχους, παρέμειναν δέσμιοι του «εθνικού συμφέροντος», κατά τη διατύπωση του Κινέζου Προέδρου, του φόβου ανάμιξης στα εσωτερικά των αναπτυσσόμενων χωρών, της εμμονής στο αδιέξοδο της υπερκατανάλωσης μη ανανεώσιμων πόρων και του εθισμού στα ορυκτά καύσιμα των πλουσίων χωρών.

Το υπερσυντηρητικό -και εθελότυφλο- πολιτικό σύστημα των Ηνωμένων Πολιτειών, οι αχαλίνωτες -πλην κοντόφθαλμες- αναπτυξιακές φιλοδοξίες της Κίνας, η ατολμία της ΕΕ να ανεβάσει μονομερώς από 20% σε 30% το στόχο μείωσης των εκπομπών της για το 2020, είναι οι βασικοί παράγοντες του απογοητευτικού αποτελέσματος. Είναι χρήσιμο πάντως να έχουμε κατά νουν ότι οι ευθύνες δεν μοιράζονται εξίσου. Η Κίνα με την αλαζονική στάση της (αισθάνεται ήδη η επόμενη υπερδύναμη και δεν κρατιέται να το δείξει) φέρει πρωταρχική ευθύνη. Η αντιπροσωπεία της επέμενε πεισματικά, υποστηριζόμενη συχνά και από την Ινδία για να διαγραφεί από το κείμενο της συμφωνίας κάθε αριθμός που θα της έδινε κάποιο δεσμευτικό χαρακτήρα: για παράδειγμα, η κορύφωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2020, πρωταρχικής σημασίας για να μην αυξηθεί η παγκόσμια θερμοκρασία πέραν των 2^οC, διαγράφτηκε και αντικαταστάθηκε από την ασαφή διατύπωση ότι οι εκπομπές θα έπρεπε να αρχίσουν να μειώνονται «όσο το δυνατό γρηγορότερα».  Η υπερσυντηρητική δομή του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ, από την άλλη, δεν επέτρεψε στον Ομπάμα, όσο καλές προθέσεις και αν είχε, να καταθέσει προτάσεις ικανές να συμβάλουν στην επίτευξη σοβαρών στόχων.

 Παρά ταύτα, για όσους πραγματικά θέλουν να μη συνεχίσουμε αυτό που αποκλήθη κε «πορεία στο γκρεμό με κομμένα τα φρένα» περιθώριο για απογοήτευση δεν υπάρχει.

Η αναφορά της συνθήκης σε «δεσμευτικό περιεχόμενο» της Διάσκεψης του Μεξικού που θα γίνει το 2010, καθορίζει το νέο στόχο: ότι δεν έγινε στην Κοπεγχάγη πρέπει να γίνει στο Μεξικό.

ΜΚΟ και κοινωνικές οργανώσεις πολιτών, κόμματα που δίνουν προτεραιότητα στην βιωσιμότητα, η επιστημονική Κοινότητα οφείλουμε να εντείνουμε τον αγώνα για την αποφασιστική στροφή του πλανήτη προς την αποφυγή του κλιματικού χάους, να κάνουμε τους ηγέτες μας να λογοδοτήσουν για την επιλογή τους για συλλογική αυτοκτονία αντί της βιωσιμότητας και να αποφασίσουν ν' αλλάξουν πορεία πριν να είναι πολύ αργά.

Η δραστική εξοικονόμηση ενέργειας, η ολική στροφή στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ως τα μέσα του αιώνα μας, η αποσύνδεση της καθημερινής ζωής και της παραγωγής από την σπατάλη πόρων και ενέργειας είναι ο μόνος δρόμος για τη διάσωση της ζωής και του πολιτισμού.

Οι πολιτικές δυνάμεις οφείλουν να θέσουν δεσμευτικούς στόχους και χρονοδιάγραμμα για την αποτροπή του χειρότερου σεναρίου σε σχέση με το κλίμα.

Καθένας από μας πέραν του να είναι ενεργός και ενήμερος στο καίριο αυτό θέμα πολίτης, μπορεί και πρέπει να κάνει συστηματικά εξοικονόμηση ενέργειας και φυσικών πόρων στην καθημερινή του  ζωή. Καθώς επίσης και να προσαρμόζεται ψυχολογικά στην προοπτική του τέλους της εποχής των «παχέων αγελάδων». Η απεξάρτηση από τον ξέφρενο ανταγωνισμό στην κατανάλωση αγαθών επιδείξεως δε θα σώσει μόνο το κλίμα, θα μας οδηγήσει κοντύτερα και στην ουσιαστική ευτυχία, στο πλησίασμα του άλλου, την απλούστερη αλλά και βαθύτερη απόλαυση του σύντομου περάσματός μας από τον γαλάζιο πλανήτη.

* Ο Γιώργος Κανέλλης είναι πτυχιούχος Πολιτικής Επιστήμης και Δημοσίου Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών κ του τμήματος Αγγλικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, στέλεχος της ΟΙΚΙΠΑ, του ΠΑΝΔΟΙΚΟ κ  των ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ, συμμετείχε στην Παγκόσμια διάσκεψη Κορυφής για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, το 2002 στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νοτίου Αφρικής.

Περί της Η΄Οικουμενικής συνόδου

Του Κώστα Νούση*

Στην ορθόθοξη αντισχολαστική μας θεολογία δυστυχώς έχουν παλαιόθεν παρεισφρήσει πολλές εκ δύσεως σχολαστικές επιρροές – η γνωστή σχιζοφρένεια της εκκλησιαστικής μας ζωής και θεολογίας, κατά την οποία μαχόμεθα κατά δυτικών όντες εν πολλοίς πνευματικά τους μορφώματα – όπως για παράδειγμα ο κλειστός αριθμός των επτά μυστηρίων (περιλαμβανομένου του ανθρωπίνου γάμου και ουχί του μετά Θεού, που είναι η μοναχική κουρά!). Είναι σαφές ότι η θεότητα και η εκκλησιαστική ζωή δεν είναι δυνατό να περικλεισθούν σε οιαδήποτε αριθμητικά στεγανά ούτε σε συμβολικούς περιγραφικούς αριθμούς, όπως ο ανωτέρω. Μάλιστα και στον άγιο Συμεών Θεσσαλονίκης συναντάται η αρίθμηση σε επτά των μυστηρίων της εκκλησίας, χωρίς αυτό να μειώνει, εννοείται, τη θεοπνευστία του αγίου. Και το λέω διότι κατ' αντιστοιχίαν και στην περί ογδόης οικουμενικής ύπαρξη διίστανται οι θέσεις. Κατά την ίδια λογική δεν είναι δυνατό να περικλειστεί η οικουμενική συνοδική έκφραση της εκκλησίας σε σχολαστικιστικά αριθμητικά σχήματα ούτε να αναλωνόμεθα σε έριδες περί πραγμάτων άνευ ιδιαιτέρας σημασίας.

Ποια όμως είναι η αλήθεια των πραγμάτων; Όπως κάθε ορθόδοξη επισκοπή και απλή ενορία συνιστά την όλη εκκλησία και δε μερίζεται η οικουμενική εκκλησία σε κατά τόπους ξέχωρες επισκοπές- εκκλησίες, και όπως επίσης σε εκάστη θεία λειτουργία είναι παρούσα η απανταχού εκκλησία παρισταμένων ιδία πάντων των τετελειωμένων αγίων και αγγέλων, κατά τον ίδιο τρόπο και εκάστη σύνοδος (συμπεριλαμβανομένων και των τοπικών) που συμπνέει με την εκκλησιαστική συνείδηση του ορθοδόξου πληρώματος έχει οικουμενικό χαρακτήρα – πράγμα που φαίνεται και στις αναφορές περί οικουμενικού χαρακτήρα της εν λόγω ογδόης. Η συμβατική αρίθμηση των οικουμενικών συνόδων σε επτά ερείδεται επί της θεολογίας των επτά ημερών των εικονιζόντων το παρόν σχήμα του κόσμου και μελλόντων αντικαταστήναι υπό της ογδόης και ανεσπέρου ημέρας.

Στις επτά οικουμενικές συνοψίζεται η καταδίκη πασών των αιρέσεων των υπό του διαβόλου εφευρεθεισών στην ιστορική επί γης πορεία της εκκλησίας, οι οποίες σαφώς και με ετέρες μορφές ενεφανίσθησαν και μετά τη σύγκληση της συνόδου αυτής και θα εμφανισθούν έως της συντελείας του αιώνος. Πρόκειται άλλωστε για την ομοουσιότητα όλων των αμαρτιών. Λέει χαρακτηριστικά το δεύτερο τροπάριο της α' ωδής του κανόνα των Αγίων Πατέρων της Ζ' οικουμενικής συνόδου (ια' Οκτωβρίου): «μείζων αρχήθεν αριθμών ο έβδομος. Δημιουργίας και γαρ, της του Θεού πάσης, πρωτοτύπως γέγονεν, η παντελής κατάπαυσις, εις εβδόμην ημέραν. Και νυν πασών των αιρέσεων, λήξις εις ισάριθμον Σύνοδον».

Εν αντιθέτω περιπτώσει δημιουργείται πρόβλημα περί του αριθμού των μετά την Ζ' συγκληθεισών συνόδων. Π.χ. δεν πρέπει να συναριθμηθούν στις οικουμενικές οι λίαν σημαντικές σύνοδοι του ιδ' αιώνος αλλά και άλλες πανορθοδόξου κύρους μεταγενέστερες; Το ζητούμενο βέβαια αναφορικά με την διά σαφούς και ρητής νομοκανονικής πράξεως καταγγελία ως σχισματικής της παπικής εκκλησίας είναι πολύ απλό έως επουσιώδες, διότι δε χρειάζεται επίσημα αναγνωρισμένη ως Οικουμενική σύνοδος για να καταδικάσει τις αιρέσεις και ποικίλες κακοδοξίες της, οι οποίες είναι εξοφθάλμως πρόδηλες. Άλλωστε μια σχισματική εκκλησία είναι και αιρετική και αντιστρόφως. Για παράδειγμα οι εν Ελλάδι παλαιοεορτολογίτες που ανήγαγαν το θέμα των δεκατριών ημερών σε μείζον δογματικό ζήτημα, πράγμα που συνιστά αίρεση. Το παιχνίδι των λέξεων μεταξύ αιρέσεως και σχίσματος καταδεικνύει το ομοούσιο των φαινομένων αυτών.

Πώς σε τελική ανάλυση είναι δυνατό να γίνει ένωση με μια «χριστιανική εκκλησία» που θεωρεί στην αυγή του αιώνα μας ένα κοινό θνητό αλάθητο προκαλώντας το παγκόσμιο μειδίαμα; Πώς είναι δυνατό να ενωθείς με ανθρώπους που είναι πνευματομάχοι (Filioque: οι πνευματομαχικές αιρέσεις είχαν καταδικαστεί ήδη πριν την Ζ' Οικουμενική – προφανώς λοιπόν και με βάση το προηγηθέν σκεπτικό δε χρειάζεται να βαπτισθεί ως η' η σύνοδος του θ' αιώνος για να καταδικάσει τον παπισμό); Πώς να θεωρήσεις ότι ενώθηκες με χριστιανούς που πιστεύουν ότι σωζόμεθα με κτιστές και όχι άκτιστες ενέργειες (αρειανισμός) ;

Ρώτησαν τον αββά Νεκτάριο, τον τελευταίο στάρετς της Όπτινα, αν είναι δυνατό να ελπίζει κανείς στην ένωση των εκκλησιών και απάντησε: «όχι! Μόνο μια οικουμενική σύνοδος ίσως μπορούσε να την πραγματοποιήσει, αλλά δε θα υπάρξουν άλλες οικουμενικές σύνοδοι. Έχουν γίνει ήδη επτά, σαν τα επτά μυστήρια. Για την εποχή μας ο αριθμός της πληρότητος είναι ο αριθμός επτά. Το οκτώ είναι ο αριθμός του μέλλοντος αιώνος. Μόνο μεμονωμένοι αιρετικοί της δύσεως θα επιστρέψουν και θα ενωθούν με την Εκκλησία μας» (από το βιβλίο Όσιος Νεκτάριος, ο τελευταίος μεγάλος στάρετς της Όπτινα, εκδ. Σταυροπηγιακής και Συνοδικής Ι. Μονής Οσίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, Κάλαμος 2003).

Η στάση της Μίας (Ορθοδόξου) Εκκλησίας του Χριστού παραμένει, ως οφείλει, εκείνη της φιλοστόργου μητρός της εν αγάπη προσδοκούσης την επιστροφή των πλανεμένων υπό του διαβόλου τέκνων της. Μέχρι τότε αφήνει απλήρωτη τη θέση του επισκόπου Ρώμης σαν τον πατέρα που στέκεται στο παράθυρο καθ' ημέραν αναμένων την επιστροφή του ασώτου υιού. Οι αντίθετες αυστηρές θέσεις ενίων μαρτυρούν ίσως δικανικό αλλά όχι μητρικό ένστικτο. Η Εκκλησία όμως είναι η αναγεννώσα μητέρα των πάντων στη ζωή του Τριαδικού Θεού.

Στο μεταξύ ο προκαθήμενος της ρωμαϊκής εκκλησίας διεκδικεί ακόμα το αλάθητό του, διαπράττοντας ήδη εν τη ιδία τη γενέσει του προβλήματος αυτού το μεγάλο σφάλμα του δοκείν ως αλάθητη τη θέση του αυτή!

*  Ο Κώστας Νούσης  είναι Φιλόλογος – θεολόγος ΑΠΘ

ΠΗΓΗ:  Σάββατο, 26 Δεκεμβρίου 2009,   http://theology-xaris.blogspot.com/2009/12/blog-post_26.html

Αρμενίζοντας στα μάτια της …

Του Γιάννη Ποταμιάνου

 

Δίδυμες λίμνες, τα μάτια της

γαλαζοπράσινες,

συννεφιασμένες

Και εγώ σε μια σχεδία γαντζωμένος

Στα κύματά τους

αρμενίζω

Χάνομαι στους καλαμιώνες

των βλεφάρων της

Αδιαφορώντας για τον άνεμο

και τους περιπλανώμενους αλήτες

του ουρανού

τα νέφη

Και όταν ξεσπάσει η μπόρα

Μαζί με τους χειμάρρους

των δακρύων της

θα κατρακυλήσω

Στις πλαγιές των ζυγωματικών της

θα σταθώ

Το ουράνιο τόξο να ατενίσω

Της ίριδας όλα τα χρώματα

να ρουφήξω

με τα μάτια μου

Πολύχρωμες κλωστές, μεταξένιες

να κλέψω

Για να κεντήσω

με στίχους χαρούμενους

περιδέραιο

Που θα φωτίσει το χαμόγελό της

Του Αιόλου τους ασκούς

θα κλέψω

Τους τέσσερις ανέμους

να φυσήξω

Που θα διώξουν τη θλίψη

από τα μάτια της

Αφού δύναμη είναι ο άνεμος

Που φουσκώνει το πανί

της έμπνευσης

Και κελαηδάει ο τζίτζικας  

Με πυξίδα, της καρδιά μου

την μαρμαρυγή  

θα διασχίσω τις καταιγίδες

της ψυχής της

Στης αγκαλιάς της το αραξοβόλι

άγκυρα να ρίξω

Και στους αμμόλοφους του στήθους της

θα ξαπλώσω

Που ανεβοκατεβαίνουν

στους ρυθμούς του κύματος

ζαλίζοντας τους γλάρους

Και ακούγοντας το τύμπανο

της καρδιά της

Να πάλλεται σε σκοπούς

ξέφρενους, ερωτικούς

Ασυγκράτητος καβαλάρης

θα ροβολήσω στις άνυδρες στέπες

της κοιλιάς της

Και αφού ξεδιψάσω στην όαση

του αφαλού της

με δροσοσταλίδες

Θα εξερευνήσω τις δασωμένες

κοιλάδες

Στις ρίζες των ποδιών της

Για να ανακαλύψω την πηγή

της ζωής

Για να απελευθερώσω τα αρχέγονα

πάθη της

Και όταν μας βρει το βράδυ

κάτω από το βλέφαρο του φεγγαριού

Θυσία θα παραδοθώ

στις μαχαιριές του έρωτά της

                                        4 Σεπτεμβρίου 2009, Γιάννης Ποταμιάνος

Γράμμα σε όσους δεν εορτάζουν

Του παπα Χαράλαμπου Παπαδόπουλου

Υπάρχουν άνθρωποι που αυτές τις μέρες δεν εορτάζουν. Υπάρχουν άνθρωποι που ενώ η ψυχή τους λαχταρά την εορτή της ζωής μένουν σιωπηλοί στην μοναξιά που τους επέβαλε το σύστημα των υποτιθέμενων "αξιών " μας. Των "ιδανικών και αρχών" μας, που δεν είναι τίποτε άλλο από ιδεολογήματα, τροφή της αυτοεικόνα μας, το εγώ μας, χωρίς καμία αλήθεια στην ζωή.

Υπάρχουν αυτές τις μέρες σπίτια με τζάμια θαμπά , με πόρτες που δεν χάρηκαν το πέρασμα του επισκέπτη. Τοίχοι χλωμοί και διάδρομοι οι σκοτεινοί που οδηγούν σε δωμάτια γεμάτα οδύνη και μοναξιά.

Μα πιο πολύ, απεριγράπτως πιο πολύ, αυτά τα πρόσωπα τα μελαγχολικά, τα μάτια τα γεμάτα ερωτηματικά, οι ψυχές που διψασμένες νόημα ζητούν, ήταν των ημερών αυτών μια παραφωνία, αλλά ωστόσο το μόνο ζητούμενο.

– Γιατί να γελάσω, γιατί να είμαι χαρούμενος;… μου είπε τις προάλλες ένα νεαρό άτομο από εκείνα που μεγάλωσαν και συνεχίζουν να μεγαλώνουν στις πόλεις, τα σπίτια, τα δωμάτια, όπου ο ήλιος και το φεγγάρι είναι άγνωστο κείμενο.

-Πολύ μοναξιά πάτερ…, μου ψιθύρισε με ανεμική φωνή, που μόλις και μετά βίας μπορούσε να συλλαβίσει λέξεις και να σχηματίσει προτάσεις επικοινωνίας.

Είναι βλέπεις και ξεχασμένη η γλώσσα μας, αφού κανείς πια δεν την μιλάει. Και αυτοί που την προφέρουν την ξοδεύουν ανώδυνα και την κρατούν επικίνδυνα άδεια. Συνήθως για να κρύβουν την ψευτιά και να υποστηρίζουν την υποκρισία του βίου τους.

-Μοναξιά, βουβαμάρα, θλίψη στο σπίτι. Η συντροφιά, οι σχέσεις και η κοινωνία με ανθρώπους πολυτέλεια στην βουβή πεζοπορία της ψυχής.

-Γιατί βρε Ν……-τον ρωτάω- τόση θλίψη- όχι ότι δεν ήξερα αλλά ήθελα να ανοίξω την κουβέντα- μα περισσότερο την καρδιά του, που διψούσε για μια συνάντηση πέρα από τις λέξεις, από τα σύμφωνα και τα φωνήεντα.

-Τι γιατί πάτερ μου…….., σάματι πως ξέρω και εγώ. Από την μέρα που γεννήθηκα αυτή την απάντηση ψάχνω και εγώ να δώσω. Γιατί, γιατί τόση θλίψη, τόσος πόνος στα μάτια, στην ψυχή, στις ζωές των ανθρώπων.

-Ο πατέρας άνεργος, η μάνα ανασφάλιστη στην μαύρη εργασία, τα αδέλφια μου ο καθένας στο δικό του κόσμο, άλλος στην τηλεόραση και άλλο στο Pc. Και εγώ ψάχνω κανένα φιλαράκι να πούμε δυο κουβέντες. Αλλά οι αποστάσεις μακρινές και το χαρτζιλίκι για κανένα καφέ, καμιά βολτίτσα όλο και λιγοστεύει ή και εξαφανίζετε. Τι να πω και στην Μάνα, εδώ καλά καλά με αυτά που παίρνει δε μπορούμε να καλύψουμε τις βασικές ανάγκες. Να ζητάω και εγώ δεν λέει….. Και έτσι κάθομαι μέσα….. Τις προάλλες μας έδωσαν το επίδομα ανεργίας του πατέρα, και μαζί της τριτεκνίας, αλλά… χα χα χα… μέχρι να το πάρουμε, το δώσαμε και πάλι πίσω στο κράτος με όλα αυτά που μας παίρνουν κάθε μήνα κάθε χρόνο. Τι μας τα δίνουν και καθόλου; Σκέτη κοροϊδία. Τελικά ο μεγαλύτερος ληστής είναι το ίδιο το κράτος.

Κοίτα σε καταλαβαίνω, μα πάνω από όλα σε νιώθω. Και εγώ σε μια παρόμοια οικογενειακή κατάσταση μεγάλωσα. Βέβαια σήμερα τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα. Ωστόσο επειδή ακριβώς έχω περάσει και σε ένα ποσοστό περνάω ακόμη, μέσα από τέτοιες καταστάσεις θα ήθελα να σου πω μερικές σκέψεις μέσα από την καρδιά μου, με αισθήματα αλληλεγγύης και βαθιάς ανθρώπινης φιλίας: 

– Το πρώτο που έχω να σου πω, είναι αντιστάσου. Αντιστάσου όπως μπορείς σε όλο αυτό το σύστημα που βλέπεις γύρω σου και είναι έτοιμο να σε κατασπαράξει όπως κάνει καθημερινά με χιλιάδες συνανθρώπους μας. Αυτό το σύστημα σε θέλει θλιμμένο, μίζερο, αξιολύπητο και αξιοθρήνητο. Σε θέλει απελπισμένο και παραδομένο στα πλαστά και μεθοδευμένα αδιέξοδα. Τα τεχνητά αδιέξοδα που δημιουργήσανε για να μας ελέγχουν. Για να ασκούν εξουσία πάνω στην ζωή μας, πάνω στην ψυχή μας. Σπάσε το σύστημα αυτό, αλλά πρόσεχε ξεκίνα πρώτα από μέσα σου. Από την ψυχή σου θα κάνεις την αρχή. Όταν θα πάρεις την απόφαση να μην τους χαρίσεις την ζωή, τον χρόνο σου, τα όνειρα σου. Δεν τους ανήκεις. Δεν είσαι μονάδα στον ισολογισμό τους. Δεν είσαι χρηστικό αντικείμενο στα σχέδια τους, δεν είσαι μονάδα παραγωγής και αποχαυνωτικής κατανάλωσης. Είσαι ανώτερη σπορά.

– Το δεύτερο που πρέπει να κατανοήσεις είναι ότι όλοι αυτοί – κράτος-καπιταλιστική κοινωνία-πλουτοκρατία – θέλουν να σε «εκπαιδεύσουν» ώστε να νοιώθεις και να αισθάνεσαι, ότι για να σε προσέχουν και για να σου δίνουν σημασία πρέπει να κλαις, να παραπονιέσαι, να ζητάς, να ζητάς συνεχώς. Ζήτουλα και κακομοίρη σε θέλουν δηλαδή. Όχι να κατακτάς. Να κερδίζεις περήφανα και αξιοπρεπώς, αλλά να επαιτείς. Να επαιτείς ένα κοίταγμα, ένα χάδι, ένα φιλί, μια αγκαλιά, μια κουβέντα, μια παρέα. Να επαιτείς μια δουλειά, μια εργασία, μια δημιουργική έκφραση, να ζεις …. Και στο τέλος να τους λες και ευχαριστώ δοξάζοντας τους.

–  Το τρίτο, είναι ότι το σύστημα σου μαθαίνει να εξαρτάσαι. Να είσαι μια εξαρτημένη ύπαρξη σε όλα τα επίπεδα. Να εξαρτάται η χαρά που θα νιώσεις, πως και που θα την νιώσεις, μέχρι πόσο και ως πόσο. Χρόνος, χώρος, ποιότητας, επιλογές όλες δικές τους. 

–  Τέταρτον, είναι ότι σου μαθαίνουν ότι αυτή η πραγματικότητα δεν μπορεί να αλλάξει και ότι εάν είναι κάτι να αλλάξει δεν θα το κάνεις εσύ, αλλά κάποιος άλλος έξω από εσένα. Έτσι ελέγχουν την ζωή σου. Έχουν εξουσία πάνω στην ιστορία σου. Σε ορίζουν και σε καθορίζουν.

Δεν σε θέλουν να πιστεύεις στις δικές σου δυνάμεις. Αυτές που υπάρχουν μέσα σαν προίκα του δημιουργού σου. Οι προδιαγραφές σου είναι για πολύ υψηλά και μεγάλα πράγματα. Είναι για την ουτοπία, για την εσχατολογία του τέλειου, για την επανάσταση, για την κοινωνία του αλλιώς.

Μάθε λοιπόν φίλε ότι όσο και εάν μας έχουν μαυρίσει την ζωή, οσο και αν μας έχουν όντως δυσκολέψει τον βιο, εμείς δεν θα παραδοθούμε σε κανένα, παρά μονάχα στην ζωή που ο Θεός μας χάρισε για να την ζήσουμε με χαρά και έκσταση.

Μη τους παραδίδεσαι, βγες έξω από τα μπουντρούμια όπου ο καπιταλιστικός καταναλωτισμός και η οικονομική δυναστεία της "ανάπτυξης" και της αστικοποίησης μας επέβαλε. Βγες από την παραμόρφωση του συστήματος και ψάξε, αναζήτησε την μεταμόρφωση. Δεν είναι φύση σου για να μαραζώνεις, για να θλίβεσαι, για να στενοχωριέσαι, ζήσε.

Βγες στους δρόμους και ας μην έχεις μια στη τσέπη. Δεν χρειάζεται. Περπάτησε, ρούφα ουρανό και αστέρια. Νιώσε την ύπαρξη, την ομορφιά του σώματος σου, καθώς περπατάει, καθώς κοιτάει, καθώς ακούει και μιλάει. Πάρε ένα φίλο μια φίλη και περπατήστε. Δεν είναι ανάγκη να καταναλώσετε, να αγοράσατε, να ξοδέψετε, να πληρώσετε, για να νιώσετε ότι υπάρχετε, αυτό δεν είναι η αλήθεια σας, είναι το ψέμα του πολιτισμού της κατανάλωσης, του κέρδους. Πάρε ένα ποδήλατο και φύγε, περπάτησε, τρέξε. Συναντήσου με άλλους ανθρώπους, μιλήστε, παίξτε, γελάστε, δοξάστε την ύπαρξη, το Θεό, την ανθρώπινη κοινωνία και επικοινωνία.

Σπάστε την ατομικότητα, ζήστε μαζί στιγμές, μοιραστείτε πράγματα, αντικείμενα, ρούχα, φαγητά, λεφτά, λέξεις, εικόνες, νοήματα, συναισθήματα, εμπειρίες, την ζωή σας. Οργανωθείτε μόνοι σας. Κάντε ομάδες κοινοτισμού. Μπείτε σε ομάδες που ζουν κοινοτικό βίο, σε ενορίες όπου υπάρχει η εκκλησία, σε συλλογικότητες αυτοοργάνωσης, μόνο μην μείνεις μόνος.

Δεν θα σε δικαιολογήσω. Σε κατανοώ, αλλά μην τους χαρίζεις την ζωή σου. Μη σε κάνουν δούλο τους κάτω από την εξουσία του χρήματος, κάτω από την δύναμη να ορίζουν το πώς θα ζήσεις. Δεν τους ανήκεις. Ανήκες μονάχα στην ζωή, ζήσε…. το μπορείς….. Ο Χριστός δεν έφερε μια νέα θρησκεία στον κόσμο των θρησκειών, αλλα ένα νέο τρόπος ζωής, ζήσε λοιπόν….. Μην χαριστείς σε κανένα.

Μην ξεχνάς δεν είσαι δυστυχισμένος. Έτσι σου έμαθαν. Έτσι σε θέλουν για να σε κατευθύνουν και να τους έχεις ανάγκη. Δεν ανήκεις σε αυτούς, είσαι άπειρος, είσαι παιδί Ανάρχου πατρός….. Μπορείς να είσαι ευτυχισμένος, μη πείθεσαι ότι είσαι δυστυχισμένος. Είσαι στο ποσοστό που τους το επιτρέπεις. Είσαι στο ποσοστό που παίζεις το παιγνίδι τους. Είσαι μόνο όταν παίζεις με τους όρους του συστήματος τους, που ορίζει ως ευτυχία το κέρδος, την αφθονία, το χρήμα, την κατανάλωση. Ψάξε να βρεις την αλήθεια της φύσης σου, την αλήθεια του υπάρχω, που είναι η ελευθερία.

Καλά Χριστούγεννα φίλε-η καλή Χρονιά!!!!

ΠΗΓΗ:  π. Λίβυος, Σάββατο, 26 Δεκεμβρίου 2009, με πολλά σχόλια, http://plibyos.blogspot.com/2009/12/blog-post_26.html