Δυο κόσμοι ξάγρυπνοι, κι ένας που κοιμάται

 

Της Νίνας Γεωργιάδου

 

Η νύχτα που πέρασε ήταν η νύχτα της μεγάλης αγρύπνιας και της συνηθισμένης ύπνωσης. Ο ένας κόσμος, αυτός που έχει το ρόλο του εκτελεστή.

Αποτελείται από ασπόνδυλα που έχουν τον τίτλο του πολιτικού, σε μια εποχή που οι πολιτικοί έχουν, ως είδος, εκλείψει κι έχουν αντικατασταθεί από φερέφωνα, καλοπληρωμένους υπαλλήλους, τροϊκανά τσουτσέκια και μια πλειάδα ανερμάτιστων, ετερόφωτων δορυφόρων.

Δεν τους ενδιαφέρει ούτε η πολιτική τους συνέχεια, ούτε η ιστορική τους υστεροφημία. Εν γνώσει τους είναι αναλώσιμοι. «Πολιτικοί» της μιας χρήσης. Με το αζημίωτο.

Έχουν εκλείψει ακόμα και οι συντηρητικοί ευπατρίδες, σε μια απάτριδη λησταρχία του ανθρώπινου μόχθου. Ξαναβρισκόμαστε στην πριν τη συνθήκη της Βεστφαλίας εποχή. Απόλυτη κυριαρχία των Αψβούργων. Καλβινιστές και Λουθηρανιστές στην πυρά.

Την πολιτική στον πλανήτη, την ασκούν πια δέκα κωλόπαιδα του τραπεζικού αφρού, που ακούνε στο όνομα, golden boys. Από δω οι  Standards κι από κει οι Poors,  όπως λέει και τ' όνομά τους.

Δεν την ασκεί ούτε καν ο κυνικός, πλην υπερχρεωμένος, πλανητάρχης, που του έδωσαν απλώς μια υπεροπλία, σαν τη σφυρίχτρα, για να παριστάνει το διαιτητή στα γήπεδά τους.

Δεν την ασκούν ούτε οι Τόρρις και οι Λόρδοι, που περιορίστηκαν σε εκτελεστικά  καθήκοντα, σε ακριβοπληρωμένες διακοπές και στην εξασφαλισμένη  χλιδή των πύργων τους.

Δεν την ασκούν πολύ περισσότερο οι γιοί, ανιψιοί και εγγονοί των εκλιπόντων «εθναρχών», που έχουν αναλάβει την τεχνοκρατική υλοποίηση και την εκτελεστική σαβούρα.

Έμειναν ξάγρυπνοι, ακριβώς γιατί, στα τεχνοκρατικά τους καθήκοντα, δεν μπορούν να προβλέψουν τον παράγοντα άνθρωπο. Μπορεί να έχουν στην κωλότσεπη ένα εύπλαστο νομικό οπλοστάσιο και μια φονική κατασταλτική μηχανή, δεν έχουν όμως δεδομένη την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης υπόστασης.

Πίστεψαν ότι ο μπαμπούλας της επιστράτευσης με όλους τους συνεπικουρούντες, νομικούς υπέρμαχους, ψευδοσυνταγματολόγους,  προβοκάτορες μεγαλοσυνδικαλισταράδες, τηλεοπτικούς ψάλτες και λοιπούς, αρκούσε για να παγώσει την αυθαδιάζουσα οργή. Δεν άρκεσε κι αυτό τους χάλασε τον ύπνο. Βρε, λες;

Ο άλλος κόσμος, ο άγρυπνος, αυτός που έχει ακόμα τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης υπόστασης. Τη σκέψη, το βασανιστικό συναίσθημα, το φιλότιμο, το γέλιο, το κλάμα, τη μικροψυχία, τη γενναιοδωρία, τον παρορμητισμό, την οργή, το φόβο.

Που ζει καθημερινά τη σφαγή του Μαγδεμβούργου. Που στο σχολείο τα βλέπει όλα. Τα άκεφα παιδιά των άνεργων, αυτά που περιμένουν την ελεημοσύνη του κυλικείου, τις πλαστές προσδοκίες για ένα πτυχίο-κουρέλι, τα άδεια θρανία των παιδιών που μετανάστευσαν, τα άδεια θρανία των παιδιών που χαπακώθηκαν, την έκκληση για ένα μεροκάματο από τα παιδιά του νυχτερινού, τα παραπλανημένα νεοφασιστάκια, τον αποδιοργανωμένο γλωσσικό κώδικα, τον αλαζόνα, κουφιοκέφαλο σύμβουλο, τα άνοστα projects, τον υποτελή διευθυντή, τον έρποντα συνάδελφο, το βαθμοθήρα γονιό, τον πρόωρα γερασμένο έφηβο, τον εξουθενωμένο υποψήφιο, την ακριβοπληρωμένη εξεταστική προπόνηση, τη δωρεάν απαιδευσιά, το μισθό που δε φτάνει, το χαράτσι που εκκρεμεί, τον άνεργο γιό του, το πακέτο των πτυχίων, μεταπτυχιακών και ων ουκ έστιν αριθμός πιστοποιήσεων, τον επίορκο που συμμετείχε στο συλλαλητήριο στις Σκουριές, το ενυπόθηκο δάνειο για ένα κωλόσπιτο, την επιβεβλημένη φίμωση και την εθελοντική λογοκρισία, την έμμισθη επιτίμηση των μιντιακών ιεροψαλτών.

H οργή, η πίκρα  και η συνείδηση, συσσωρευμένες σε μια ψήφο. Απεργία.

Θα πάω κι ας μου βγει και σε κακό.

Και μετά η ξάγρυπνη νύχτα.

Ο τρίτος κόσμος, αυτός που κοιμάται τον ύπνο του δικαίου, που λέει ο λόγος, και του άδικου.

Σ' αυτό τον κόσμο της χαύνωσης κάποιοι που προσποιούνται τους ξύπνιους, ενώ κοιμούνται όρθιοι. Αυτοί που τάχα επαγρυπνούν στις επάλξεις του λαϊκού κινήματος, από θέσεως ηγεσίας, ζυγίζοντας τις υποκειμενικές και αντικειμενικές συνθήκες και βρίσκουν πως η παλάντζα γέρνει στις αντικειμενικές αλλά έχει, δεκαετίες τώρα,  ανώριμες τις υποκειμενικές, εκτός από τους ίδιους.  

Που εμπαίζουν, λοιδορούν και προβοκάρουν ό,τι δεν ελέγχουν.

Που υποτιμούν, μαντρώνουν, απομονώνουν και εξωπετούν τα ίδια τους τα μέλη, τσουβαλιάζοντάς τα στον ανώριμο υποκειμενικό παράγοντα, δίχως να βλέπουν πως οι ίδιοι παραωρίμασαν τόσο, που κοντεύουν να σαπίσουν, ισορροπώντας ανάμεσα στον άγονο, φρόνιμο ρεαλισμό και  τη μικροκομματική τους τύφλα.

Να και ο κύριος όγκος, η κρίσιμη μάζα αυτού του κόσμου που κοιμάται. Ο μέσος πολίτης για τον οποίο φτιάχτηκαν οι θεωρίες των άκρων.

Η εύπλαστη ύλη, που λέγαμε, που συντηρεί την αθλιότητα και που η αθλιότητα, με τη σειρά της φροντίζει να την αναπαράγει.

Η χωμένη, βαθιά, στη μαλακωσιά του καναπέ και στη βολικότητα της αυταπάτης. Μέχρι πότε; Μέχρι να φθαρεί ο καναπές και να τον εκτινάξουν τα ελατήρια, σαν το κουτί με τον εκτινασσόμενο κλόουν. Μέχρι να στραγγίξει και η τελευταία σταγόνα της αυταπάτης και να μείνει χωρίς υποκατάστατα.

Μια εύπλαστη ύλη, σαν τη χλαπάτσα που πετάνε  τα παιδάκια στο ταβάνι κι αυτή επιμένει να πέφτει, πλαφ,  με μια θλιβερή βαρύτητα, στο πάτωμα.

Η μονάδα των δημοσκοπήσεων, που δεν ξέρει και δεν απαντά. Και όταν ξέρει και απαντά, φροντίζει να είναι πάντα στο φρόνιμο κομμάτι της δημοσκοπικής πίττας.

Που ανεβάζει στο facebook καψούρικα τραγουδάκια και λάγνες πόζες με γυαλί ηλίου. Που αγανακτεί μ' αυτούς που πρέπει να συντάσσεται και συντάσσεται μ' αυτούς που την εμπαίζουν.

– Καλά τους κάνουνε. Άκου απεργία στις εξετάσεις. Βρε, δεν ‘πα να κόψουν το λαιμό τους. Τα παιδάκια μόνο σκέφτομαι. Είναι κι αυτή μια από τις αυταπάτες της . Η εύπλαστη ύλη προσποιείται ότι σκέφτεται.

Η θεόστραβη εύπλαστη ύλη, που όταν της δείχνουν τον ουρανό, βλέπει το δάχτυλο.

Η θεόκουφη  εύπλαστη ύλη, που ακούει «αξιολόγηση» και αυτοπροσδιορίζεται στους «άξιους». Που ακούει «αξιοποιήση» και δεν υποψιάζεται καν ότι την πουλάνε στο μέγα πλιάτσικο.

Αυτός ο κόσμος κοιμήθηκε τη νύχτα που μας πέρασε ή μάλλον συνέχισε να κοιμάται. Πότε θα  ξημερώσει;

Νίνα Γεωργιάδου

ΠΗΓΗ:15-5-2013, http://www.alfavita.gr/apopsi/…B9#ixzz2TRE12SnT

Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

 

Του Απόστολου Παπαδημητρίου

 

Η είσοδος σε νέο έτος συνοδεύεται από πανηγυρισμούς, ανταλλαγές ευχών και προσδοκία για ένα καλύτερο αύριο. Είναι χαρακτηριστικοί οι στίχοι αποπομπής του παλαιού και υποδοχής του νέου έτους.

Γέρε χρόνε φύγε τώρα,

πάει η δική σου η σειρά,

ήρθε ο νέος με τα δώρα

με τραγούδια με χαρά!

Το απερχόμενο έτος προβάλλεται ως αποδιοπομπαίος τράγος, στον οποίο φορτώνονται όλα τα δυσάρεστα συμβάντα. Αλλά όμως ο χρόνος δεν είναι υπεύθυνος για κάτι ούτε ευχάριστο ούτε θλιβερό. Λέγεται βέβαια ότι ο χρόνος γιατρεύει τα πάντα στη φιλολογική και όχι βιολογική γλώσσα. Και όμως ο ορθολογικός άνθρωπος, που καυχάται ότι ξεπέρασε τις προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες του παρελθόντος, ο άνθρωπος, που καυχάται ότι αποτίναξε ακόμη και τον ζυγό του Θεού, του μέγιστου δυνάστη, προσδοκά στην αρχή κάθε νέου έτους. Τί προσδοκά; Εκείνο που εύχεται: Υγεία πάνω απ' όλα, όπως τονίζεται. Ευτυχία στη συνέχεια. Οικονομική προκοπή τέλος, αν και ενδόμυχα το τοποθετεί πρώτο ταυτίζοντάς την με την ευτυχία και παραβλέποντας την υγεία, που κατά κανόνα θεωρεί δεδομένη!

Κακό είναι να ελπίζει και να προσδοκά κάποιος; Ασφαλώς όχι. Η ελπίδα είναι κατ' εξοχήν αρετή του πιστού. Όμως εμείς καυχόμαστε πλέον για την απιστία μας. Τότε σε τι ελπίζουμε; Ο Γάλλος διανοούμενος Αλμπέρ Καμύ με την οξυδέρκεια που τον διέκρινε τόνισε κάτι πολύ βαθύ και χαρακτηριστικό των ανθρώπων που ζουν χωρίς μεταφυσική ελπίδα: «Το μέλλον είναι η μόνη υπερβεβαιότητα των ανθρώπων χωρίς Θεό»! (Ο επαναστατημένος άνθρωπος). Όταν ο άνθρωπος στραγγαλίσει μέσα του την πηγή της ελπίδας, καταφεύγει σε μάταιες ενδοκοσμικές ελπίδες. Εγκαταλείποντας τον ορθολογισμό, για τον οποίο καυχάται, θεοποιεί τα στοιχεία της φύσεως, αν και μέμφεται τους προγόνους του που έπρατταν το ίδιο. Έτσι μεταξύ άλλων θεός αναγορεύεται και ο χρόνος και πιο συγκεκριμένα το έτος. Θεός βραχύβιας βέβαια διάρκειας, αφού έχει ημερομηνία λήξεως και κατ' αυτήν αποπέμπεται ως υπεύθυνος για τη μη εκπλήρωση των προσδοκιών, των προσδοκιών που είναι γεμάτες από ματαιότητα και εν πολλοίς από ανοησία.

Κατ' αρχήν το έτος δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια πρακτική μονάδα μέτρησης του χρόνου. Η αρχή του είναι συμβατική και ορίζεται σε διαφορετική χρονική στιγμή σε διαφόρους πολιτισμούς. Η μωρία του συγχρόνου ανθρώπου, ο οποίος φαίνεται να παραπαίει έχοντας εν πολλοίς απολέσει τις ελπίδες που εναπέθετε κατά το παρελθόν στον επιστημονικό και στον κοινωνικοπολιτικό μεσσιανισμό, εντείνεται με το να αποδέχεται ολοένα σε μεγαλύτερο βαθμό ότι τα πάντα ρυθμίζονται από τα ζώδια και να μετατρέπει την απάτη των αστρολόγων σε νέα λατρεία υπό τα απαθή βλέμματα τόσο των ειδικών επιστημόνων όσο και των άλλων υπευθύνων πολιτικών, διανοητών και πνευματικών καθοδηγητών. Είναι αδιανόητο περιοδικό ή εφημερίδα να μη διαθέτει στήλη ωροσκοπίου! Αλλά και πλείστα όσα «πνεύματα» απελευθερωμένα από τον Θεό έχουν υποκύψει στη δαιμονολατρεία μέσω της αστρολογίας και βιώνουν αρχίζοντας την ημέρα τους με την ανάγνωση του προσωπικού τους ωροσκοπίου, το οποίο συντάσσει έναντι αδρής αμοιβής γόης της μεταφυσικής απάτης πλανόμενος και πλανών!

Ας αναλύσουμε τις συνήθεις ευχές, τις οποίες αναφέραμε στην αρχή του άρθρου.

Υγεία, υγεία πάνω απ' όλα. Υγεία, την οποία αναγνωρίζουμε ως το πολυτιμότερο αγαθό μόνον όταν τη χάσουμε. Τότε για να την ξαναποκτήσουμε δαπανούμε όλα όσα αποκτήσαμε στην ξέφρενη πορεία μας προς συσσώρευση πλούτου βλάπτοντάς την καθημερινά με τη στάση στον βίο μας. Φυσικά όλοι μας εννοούμε την βιολογική μας υγεία και μόνο. Η πνευματική βρίσκεται εκτός του κύκλου των ενδιαφερόντων μας, ακόμη και αν πιστεύουμε ότι υπάρχει και τέτοιου είδους υγεία. Ξεκινώντας από τη βιολογική υγεία έχουμε να παρατηρήσουμε ότι θαυμάσιες συμβουλές για τη διατήρησή της βρίσκονται στον λόγο που μας αποκάλυψε ο ίδιος ο Θεός στο πρόσωπο του Χριστού. Επιλέγω μεταξύ αυτών την «Μη μεριμνάτε δια την αύριον». Είναι η συμβουλή, που έχει τους ολιγότερους ακολουθούντες αυτήν.

Η μέριμνα έχει καταστεί αναπόσπαστη από τον βίο μας και το άγχος έχει καταστεί σύμφυτο με την ύπαρξή μας. Όλοι το αναγνωρίζουμε, όλοι αποδεχόμαστε ότι ροκανίζει το προσδόκιμο της επιβίωσής μας, όλοι έχουμε ακούσει γιατρούς να μας συμβουλεύουν να το ελαττώσουμε, αλλά και όλοι ακούσαμε γεροντότερους να μας ερωτούν: Τι είναι αυτό το άγχος που σας βαραίνει; Εμείς στα νιάτα μας δεν το γνωρίζαμε. Όμως πώς να απαλλαγούμε από ένα ιδιάζον γνώρισμα της σύγχρονης κοινωνίας; Να μία ακόμη σύγχρονη θεότητα. Από ένα σύνολο ανθρώπων ελευθέρων και, κατά συνέπεια, υπευθύνων η κοινωνία μετασχηματίζεται σε θεότητα άτεγκτη, η οποία επιβάλλει τους κανόνες της, κοινωνικούς, πολιτικούς, οικονομικούς. Και οι άνθρωποι είναι υποχρεωμένοι να εφαρμόζουν αυτούς τους κανόνες, όχι τις εντολές του Θεού. Μάλιστα οι αρχιερείς της θεότητας Κοινωνία, τα μάλα επωφελούμενοι από τη λατρεία της, όπως και οι αρχιερείς των ειδωλικών θεοτήτων κατά την αρχαιότητα, έχουν πείσει τους οπαδούς της ότι οι νόμοι της έχουν την ισχύ φυσικών νόμων. Δεν είναι η ανθρώπινη απληστία υπεύθυνη για την κοινωνική αδικία, είναι οι νόμοι της αγοράς. Αλλά τότε τι αναμένουμε από το νέο έτος; Να μετατραπεί η θεότητα σε καλή; Να σκύψει επάνω από τον ανθρώπινο πόνο και να τον σηκώσει στην πλάτη της τιμωρώντας παραδειγματικά τους λάτρεις του χρήματος, οι οποίοι οδήγησαν τους πλείστους λαούς του πλανήτη εγγύς του αφανισμού με την υπερεκμετάλλευση και την καταλήστευση του πλούτου των χωρών τους; Πιστεύουμε ότι θα εμφανιστούν καλύτεροι πολιτικοί, οι οποίοι πρόθυμα θα θυσιαστούν για το καλό των πολιτών, που τους εξέλεξαν; Τίποτε από αυτά δεν πιστεύουμε και τίποτε στην ουσία δεν προσδοκούμε. Απλά λέμε μια ευχή, γιατί δεν έχουμε τι άλλο να κάνουμε!

Ευτυχία, ευχόμαστε μετά την υγεία. Αλλά τι είναι ευτυχία; Είναι να έχουμε πολλά χρήματα, ώστε να διαπρέπουμε ως άνθρωποι καταναλωτές; Αλήθεια αυτά τα τριάντα έτη που κράτησε η ονειροφαντασία μας αισθανθήκαμε πιο ευτυχισμένοι, απ' ότι τώρα που ξεπροβοδούμε έναν ακόμη αποδιοπομπαίο τράγο; Οι παλαιότεροι δεν αναπολούμε στιγμές αθωότητας της παιδικής μας ηλικίας, της γεμάτης από στερήσεις; Δεν αναπολούμε τις στιγμές που μέσα στην άγρια νύχτα τσαλαβουτούσαμε στις λάσπες, για να φέρουμε το μήνυμα της γέννησης του Θεανθρώπου με αμοιβή μια κουλούρα και λίγους ξηρούς καρπούς; Δεν αναπολούμε το φτωχικό μας σπίτι, στο οποίο θερμαινόταν ένας και μόνο χώρος, ενώ στους άλλους επικρατούσαν θερμοκρασίες ψυγείου; Γιατί τις αναπολούμε; Επειδή τότε οι ψυχές επικοινωνούσαν, με συνδετικό κρίκο την κοινή πίστη στον Θεό της ελπίδας, της αγάπης, της ειρήνης. Επειδή τότε την ευτυχία δεν την όριζαν, αλλά τη βίωναν μέσα στις στερήσεις και τον μόχθο του βίου. Εμείς ανταλλάξαμε την ευτυχία εκείνη με την ψεύτικη της οικονομικής ευμάρειας. Και θα κυλούμε σαν το Σίσυφο τον λίθο προς την κορυφή του λόφου ελπίζοντας πως εκεί λαμβάνουν τέλος τα βάσανά μας. Και ο λίθος θα κατρακυλά στο τέλος του έτους στα ριζά, για να επαναληφθεί το επόμενο το βάσανο κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Ελπίδα δεν γεννά το μέλλον, αλλά η πίστη στον Θεό.

 

«ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ» , 01-01-2013

Χριστουγεννιάτικο δέντρο στο Γλαρονήσι

 

Του Λευτέρη Κουσούλη

 

Στον ταπεινό τόπο της απαρχής μας, οι παιδικές παρέες δεν είχαν πολύ φαντασία. Στου χρόνου το κύμα, τρέχαμε αμέριμνοι αναζητώντας παιχνίδια χωρίς όνομα. Αεικίνητοι και φευγάτοι από το στενό χώρο, το πέλαγος κέρδιζε την προσοχή μας. Η θάλασσα! Δεν έφευγε από τα μάτια μας. Η γραμμή του ορίζοντα, που ένωνε τη Μάνη με τα Κύθηρα, έκλεινε τον κόσμο. Την ίδια ώρα άνοιγε τις πύλες του.

Η όψη του χωριού μονότονη και αδιάφορη. Την ησυχία του έσπαγε το βουητό των κυμάτων που έφτανε σε μας λίγο πριν σβήσει. Μόνο τις μέρες των Χριστουγέννων με τρόπο μυστήριο, έπαιρνε το χωριό χρώμα διαφορετικό. Χωρίς κάτι φανερά να αλλάζει, ντυνόταν μέσα μας γιορτινό.

Τα Χριστούγεννα των ιστοριών και των ονείρων ήταν για τις παιδικές παρέες μας μια αλλόκοτη πηγή φαντασίας.

Δεν θυμάμαι ποιος έριξε την ιδέα. Τη βρήκαμε όμως όλοι στην παρέα συναρπαστική. Μας έπιασε πυρετός.

 Ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο στο νησί, στο Γλαρονήσι!

Το Γλαρονήσι, μικρό νησάκι δίπλα στην ακτή, με τους γλάρους αποκλειστικούς κατοίκους του, μας μάγευε τις μέρες του καλοκαιριού και μας καλούσε σαν μικρούς πειρατές να το καταλάβουμε, καθώς παραβγαίναμε στο κολύμπι ποιος θα το πατήσει πρώτος.

 Και πώς θα πάμε; Πως θα φτάσουμε;

Μεγάλη η απόσταση στα παιδικά μας μάτια, μακρινή και απρόσιτη η θέση του μέσα στο κύμα του χειμώνα.

 Από πού θα βγούμε; Θα τσακιστούμε στα βράχια με τον καιρό, ακούστηκε η αγωνία.

 Θα πάμε με τα κουπιά, με τη βάρκα του μπαρμπα-Αντρέα. Θα δέσουμε στο πέρασμα, εκεί που κόβει ο καιρός.

 Εγώ θα μείνω στη βάρκα να την φυλάω, φώναξε ο πιο μικρός της παρέας.

  Και τι θα στολίσουμε; Με τι θα στολίσουμε; Θα τα πάρει όλα ο νοτιάς. Και το κρύο; Ο παγωμένος αέρας; Πώς θα σύρουμε τη βάρκα από την άμμο;

Και η συζήτηση για το χριστουγεννιάτικο δέντρο στη θάλασσα κρατούσε και τραβούσε. Την επομένη το ‘παμε και το ξανάπαμε. Όνειρο! Χειμώνας στο νησί! Ποτέ δεν έχουμε πάει χειμώνα στο νησί. Εκεί κοντά, να δούμε τα άσπρα κύματα που το αγκαλιάζουν.

Τώρα πια, τις μέρες του καλοκαιριού ξαναφέρνουμε εκείνη τη συζήτηση, με μια νοσταλγία που μας ξεπερνάει. Και η σκέψη μας το ίδιο ορμητική, όπως η εμπνευσμένη εκείνη χριστουγεννιάτικη παιδική συντροφιά, δίνει νέα τροφή στη φαντασία της εποχής. Πράγματι. Ωραίο θα ήταν! Ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο στο Γλαρονήσι, στη μικρή κορυφή του με τα λαμπάκια να αναβοσβήσουν σε ρυθμική τελειότητα και εμείς από την ασφάλεια της ακτής να απολαμβάνουμε την αλλόκοτη χριστουγεννιάτικη εικόνα. Χωρίς να φοβόμαστε τους καιρούς, ούτε να χρειαζόμαστε τη βάρκα του μπαρμπα-Αντρέα.

(Και την ώρα της συζήτησης που σταθερά επιστρέφει, έρχεται στο νου μου το δέντρο που δεν άναψε, σαν φωτόλουστη εκκλησία, με τον ιερέα πατέρα μου, τον παπά-Κυριάκο, σε ώρες θείας μυσταγωγίας. Ή πάλι, το Καμίνι, το θαλάσσιο καμίνι του Παπαδιαμάντη που «είναι προωρισμένον να μη ανάπτη, να μη καίει, να μη ερεύγεται φλόγας», Το Καμίνι, 1907)

Χρόνια τώρα το παλεύουμε το σχέδιο στο μυαλό μας. Και το ξαναφέρνουμε στη συζήτηση κάθε φορά που η φαντασία των Χριστουγέννων μας αγγίζει και μας ταξιδεύει.

Κάποια μέρα ίσως ανάψει το χριστουγεννιάτικο δέντρο στο νησί. Εμείς ή κάποιοι άλλοι, που ακούν κάθε φορά απορημένοι τη μετέωρη παιδική απόπειρα, ίσως ανάψουν κάποια Χριστούγεννα το δέντρο στο Γλαρονήσι, τόσο κοντά στην ακτή, τόσο μακριά στο πέλαγος!

 

Καλά Χριστούγεννα σε όλες και όλους.

Και Καλή Χρονιά. Από την καρδιά μου.

[17-12-2012,] www.lefteriskousoulis.gr

Όλα αρχίζουν και τελειώνουν με…

 

Της Στεφανίας Λυγερού

«Το να νικάς τον εαυτό σου,

απ' όλες τις νίκες είναι η πρώτη κι η καλύτερη.»

Πλάτων

 

Η πρώτη μου αντίδραση είχε να κάνει με τη λέξη «νίκη», επειδή προϋποθέτει πόλεμο και θεωρώ λάθος τον πόλεμο με τον εαυτό. Στην πορεία έγινε πιο συγκεκριμένο, νίκη ενάντια στον εγωισμό, στον φόβο, στην εξάρτηση, μήπως αυτό εννοεί ο Πλάτωνας ότι πρέπει να νικήσουμε. Να νικήσω τον εγωισμό, τον φόβο, την εξάρτηση;

Μα δεν υπάρχουν αυτά, εγώ τα δημιουργώ. Αν υπερβώ τον φόβο μου τον εξαφανίζω. Παύει να υφίσταται. Ο νους τον δημιουργεί, οι σκέψεις μου.. Χμ.. Αν κάποιος με φοβίσει ξαφνικά (μπου) δεν έχω προλάβει να σκεφτώ!! Εκεί ποιος τον δημιούργησε; Ο φόβος απλά υπάρχει;

….

Ο φόβος είναι ένα από τα δεδομένα μου, έχει χρήση αυτοπροστασίας σε κατάσταση κινδύνου. Ένστικτο!! Αντανακλαστικό σε περίπτωση κινδύνου!!

Πάλι τσινάει το μέσα μου γιατί το εσώτερο (εκεί που βρίσκονται όλα τα συναισθήματα) δεν είναι αδύναμο, αδύναμη είναι η ανθρώπινη υπόσταση. Ο εσώτερος εαυτός δεν φοβάται…  

…..

Ο παιδεμός που τρώμε σήμερα είναι απαραίτητος για να ετοιμαστεί το «μηχάνημα» να αντέξει τη συνειδητότητα.

…..

Κανονικά ο φόβος υπάρχει για να μας εξυπηρετεί, να μας προστατεύει. Γιατί σήμερα δεν συμβαίνει αυτό;

Γιατί ζούμε παρά φύση!! Δεν είναι το κουφάρι μας ικανό να σηκώσει το αίσθημα, γιατί γίναμε… μαλθακοί!!! Μαλθακό μηχάνημα δεν σηκώνει την ψυχή. 

Την εποχή του Λεωνίδα τον φόβο τον χρησιμοποιούσαν!! δεν τον έτρεμαν!! Γι' αυτό οι άνθρωποι υπερτερούσαν του συναισθήματος, το έκαναν ότι ήθελαν όχι το αντίστροφο!! Το είχαν υπηρέτη τους, δεν το υπηρετούσαν.

Γίναμε μαλθακοί επειδή στοχεύσαμε στην καλοπέραση! Οι αρχαίοι πρέσβευαν/επένδυαν στην σκληραγώγηση.

….

Κάποια στιγμή ένας δάσκαλος μού είπε ότι την Τραγωδία (το θέατρο) την χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι για να προχωρούν συνειδησιακά. Με τους ρόλους ΒΙΩΝΑΝ τον πόνο σαν να τον ζούσαν (όπως σήμερα τον βιώνουμε κυριολεκτικά κι έτσι προάγεται η σκέψη). Αυτοί το είχαν ΜΑΘΗΜΑ για να περνούν τα στάδια τους γρήγορα ΚΑΙ αναίμακτα!!!! Αναίμακτα γιατί είναι τελείως άλλο να αντιμετωπίζεις τον πόνο όταν σού μπαστακώνεται εκεί που δεν τον περιμένεις, και τελείως άλλο να επιλέγεις να το πάθεις, να αναμετρηθείς επειδή θες, με επίγνωση. Στην δεύτερη περίπτωση εσύ έχεις την εξουσία πάνω του.

….

Οι πρόγονοί μας προκαλούσαν τον φόβο, τον πόνο, έρχονταν επίτηδες αντιμέτωποι για να δυναμώσουν το κουφάρι. Στην γλυκανάλατη εποχή μας ο άνθρωπος κατάντησε να μην αντέχει να αγαπά.. πώς να νιώσει υπεράνω πόνου, φόβου!

Η γη αυτή, η Ελληνική, ευθύνεται για το πνεύμα.. και..

Μέσα μας κουβαλάμε τους προγόνους μας…

Είναι χρέος μου και όρκο δίνω να τιμήσω τα πάτρια που κρατούν το πνεύμα μου αχόρταστο, αλλά/και να φανώ αντάξια των σπουδαίων προγόνων μου που τα πάντα ανέδειξαν.  

 

Υ.Γ. Το κείμενο δεν είναι μοναχικές σκέψεις, είναι συζήτηση με την αγαπημένη μου φίλη Περσεφόνη. Τα μισά από τα λεγόμενα είναι δικά της.

Όταν παλιά ψαχνόμουν μόνη μου πέρναγαν χρόνια για να ανέβω μισό σκαλοπάτι. Σήμερα που μοιράζομαι τις σκέψεις, τα αδιέξοδά μου, με τόσο σπουδαίους ανθρώπους ο συλλογισμός τρέχει σφαίρα. Αν δεν είχαμε ο ένας τον άλλον δεν θα μας έφτανε η μία ζωή..

 

2-11-2012

Μου ‘ρθε μία σκέψη… ότι ο νους είναι ένα με την ψυχή.

 

Της Στεφανίας Λυγερού

 

Όταν πεθαίνουμε,  αυτό που φεύγει από το σώμα είναι ό,τι άλλο είμαστε. Λέμε ότι φεύγει η ψυχή και μένει το κουφάρι, με τον νου τι γίνεται; Μένει στο σώμα; Φεύγει μόνο του, άλλη πορεία; 

Για τα μετά θάνατον μόνο εικασίες μπορούμε να κάνουμε, στη ζώσα ζωή τώρα… Άνθρωποι που ασχολούνται με διαλογισμό μπορούν να βγουν από το σώμα τους (το σώμα κείτεται σκέτο κουφάρι στο έδαφος). Αυτό που βγαίνει είναι η ψυχή και το πνεύμα αδιαίρετα. (Δεν νιώθουν μόνο, κατανοούν.)

Λέμε για τα ζώα ότι έχουν ψυχή αλλά δεν έχουν νου να επεξεργαστεί, κι ότι σ' αυτό διαφέρουμε.

Σκέφτηκα ότι αυτό που μας διαφοροποιεί από όλα τα άλλα ζωντανά πλάσματα είναι ότι στον άνθρωπο δόθηκε ΑΝΤΙΠΟΔΑΣ.

Σχετικό – Απόλυτο

Υπάρχει αυτό που φαίνεται κι αυτό που δεν φαίνεται. Πράγματα που καταλαβαίνουμε και κάποια που δεν έχουμε την ικανότητα να επεξηγήσουμε.

Τα ζώα τρώνε χωρίς να σκέφτονται την ποιότητα της τροφής. Επίσης δεν σκέφτονται αν κάποιος τους την παρέχει για να τα χρησιμοποιεί προς όφελός του, τους νοιάζει μόνο ότι τρώνε. Επίσης, δεν σκέφτεται μία κατσίκα τι ωραία που θα ήταν αν είχε γεννηθεί άλογο.

Στα ζώα έχει δώσει την λίστα των δεδομένων, χωρίς τον αντίποδά τους. Στα ζώα δόθηκε μόνο το σχετικό.

Ανθρώπινα δεδομένα με αντίποδα

Πρακτικό – θεωρητικό

Αποδοχή – εξερεύνηση

Σιγουριά – περιπέτεια

Ηρεμία – ένταση

Κλπ. κλπ.

Αν είχαμε τα δεδομένα μόνο της αριστερής μεριάς της λίστας θα ήμασταν ζώα. Το ότι έχουμε ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ και τα της δεξιάς μάς διαφοροποιεί.

Ο άνθρωπος έχει την ανάγκη να ορίσει τα πράγματα, να τα κατανοήσει, να τα κάνει απτά, να τα επεξηγήσει, γι' αυτό έφτιαξε λέξεις, γι' αυτό έθεσε νόμους.

Η ανάγκη του αυτή προκύπτει από τον φόβο (αίσθηση ασημαντότητας), αλλά ταυτόχρονα κι από τον εγωισμό (αίσθηση σημαντικότητας)! Αισθάνεται «λίγος» μπρος στο ανεξήγητο, γι' αυτό το φοβάται, αλλά επειδή ταυτόχρονα ξέρει ότι έχει τη δυνατότητα, πιστεύει ότι μπορεί να το ελέγξει.

Ερώτηση, από τη στιγμή που διαθέτουμε και το απόλυτο και το σχετικό, και από τη στιγμή που το απόλυτο είναι απείρως δυνατότερο, γιατί ισχυροποιείται κατά την ζώσα περίοδο περισσότερο το σχετικό; Οι συνθήκες ευθύνονται. (Λένε, όποια πλευρά σου θρέφεις αυτή μεγαλώνει.)

Στη ζωή τη ζώσα, οι συνθήκες σπρώχνουν τον άνθρωπο στο να σκεφτεί, αντί του να αφουγκραστεί, έτσι αυξάνεται η ικανότητα της σκέψης και ταυτόχρονα μειώνεται η ικανότητα του ενστίκτου. Κι αυτό γίνεται από πάντα, η απομάκρυνση του ανθρώπου από την απόλυτη πλευρά του αρχίζει από τη στιγμή που γεννιέται.  

Γιατί οι γονείς απομακρύνουν το παιδί από την σπουδαία πλευρά της ύπαρξής του; Κανονικά θα έπρεπε εφόσον έχουν ζήσει, έχουν πάθει, θα έπρεπε να είχαν δει, θα έπρεπε να γνωρίζουν και να μην σπρώχνουν τα παιδιά τους προς την ίδια κατεύθυνση που τους ίδιους τους απομάκρυνε από τη σπουδαία τους πλευρά.

Το κάνουν γιατί δεν το γνωρίζουν.

Θυμίζει μία συνήθης κατάληξη των ανθρώπων. Κάποιος δεν αφήνεται να αγαπήσει γιατί πιστεύει ότι ο άλλος θα τον προδώσει. Δεν αφήνεται οπότε τελικά δεν αγαπάει οπότε τελικά ο άλλος τον αφήνει οπότε και σκέφτεται «είδες πόσο δίκιο είχα; Οι άνθρωποι σε προδίδουν».

Κάπως έτσι φτάσανε και στο συμπέρασμα ότι η ζωή τους είναι σωστή και θέλουν να την «περάσουν» και στα παιδιά τους. Προφυλάσσονται από την ζωή από φόβο, η ζωή τους γαμάει, λένε να γιατί προφυλασσόμουν, άρα σωστή η προφύλαξη. Αυτό μαθαίνουν και στο παιδί τους. (Ο άνθρωπος από παιδί, σπρώχνεται στο να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία της αριστερής λίστας, κι όσο το κάνει τόσο ασθενεί η δεξιά.)

Αν αφεθείς στα παθήματα της ζωής, αν δεν τα φοβάσαι, αν δεν θέλεις να απαλλαγείς από αυτά, αν δεν προσπαθήσεις να «γλιτώσεις» παραμυθιάζοντάς σε, τότε μαθαίνεις από τα παθήματα, προάγεσαι (είναι και ο λόγος ύπαρξής των).

Τότε ζεις.

Από φόβο για την ζωή ο άνθρωπος δεν ζει.

Παρτ' αλλιώς

Κάθε που η ζωή σού ζητάει να διαλέξεις εργαλείο, επέλεξε από μόνος σου τον αντίποδά του. Επέλεξε συνειδητά το αντίστοιχο εργαλείο της δεξιάς στήλης, της στήλης του απόλυτου.

ΑΦΟΒΑ.

Εδώ είναι το δύσκολο μέρος. Πώς θα επιλέξω άφοβα το ακατανόητο; Αυτό όμως ζητάει – δυστυχώς/ευτυχώς – να εμπιστευτείς απόλυτα χωρίς να ξέρεις τι.

Λέμε ότι το υπέρτατο αγαθό είναι η ελευθερία. (Η ελευθερία που δεν αφορά βέβαια το κλουβί, σε φυλακή μπορείς να είσαι ελεύθερος και έξω να νιώθεις απόλυτα έγκλειστος, το «απαύγασμα» αφορά την ελευθερία σαν αίσθηση.) Είναι υπέρτατο αγαθό γιατί απαιτεί να έχεις απαλλαχτεί από όλα όσα σε σταματούν.

 Μία πονηρή σκέψη.. Ακόμα κι αν όλα τα έχεις υπό έλεγχο, γνωρίζεις ότι η ψυχή σε κάνει ό,τι θέλει.; (Έβαλα και τελεία και ερωτηματικό, γιατί είμαι σίγουρη ότι το γνωρίζεις, επειδή το νιώθεις, αλλά ταυτόχρονα δεν είσαι και σίγουρος γι' αυτό που νιώθεις.) Σκέψου μόνο ότι για να θες να επιλέξεις έναν δρόμο, ένα συναίσθημα σε κάνει να το θες…….. Η ψυχή σε κάνει να μην μπορείς, οπότε θέλεις να πας κατά κείθε (όπου η ψυχή σε στέλνει.. τελικά. Άγεσαι και φέρεσαι. Το ακατανόητο έχει όλη τη δύναμη και σε σέρνει κατά πού θέλει αυτό.) ΑΝ όμως… ΕΣΥ το επιλέξεις… θα γίνεις ένα…. θα είσαι εσύ….. αυτός που σε σέρνει.

 

Κυριακή, 15 Ιουλίου 2012

Εποχή πνευματικής και υλικής χρεοκοπίας στην Ευρώπη;

Μια πολύτιμη ευκαιρία για να αναδυθεί το "Νόημα" * – Μέρος ΙΙ

 

Του  Θανάση Ν. Παπαθανασίου**

 

 

Συνέχεια από το Μέρος Ι

Σύμφυτο με την οικονομική κρίση είναι ένα πρόβλημα στο δεύτερο εκ των τριών πεδίων που ανέφερα. Ένα πρόβλημα απολύτως επίκαιρο και ζωτικής κρισιμότητας για την Ευρώπη: η έκλειψη της πολιτικής. Πολιτική είναι να δρας με όραμα και να κάνεις αυτό που, αν δεν το κάνεις, δεν θα γίνει ποτέ από μόνο του. Αντιθέτως, όμως, τώρα σαρώνει η πεποίθηση ότι η οικονομία δεν είναι θέμα οράματος και επιλογής, αλλά μια λογιστική διαδικασία, η οποία έχει έναν και μόνο μόνο τρόπο χειρισμού όπως, για παράδειγμα, η πρόσθεση γίνεται μόνο με έναν τρόπο!

---

* Εισήγηση στο 4^ο Συνέδριο Ελληνορθόδοξης Παιδείας και Τεχνολογίας (Πολιτισμικό Σπουδαστήριο Αγίου Νικολάου Έγκωμης), με θέμα «Κύπρος και Ευρώπη σε δίσεκτους χρόνους», Λευκωσία, Κυριακή 11 Μαρτίου 2012 .

Υπό τη δεσποτεία αυτής της πεποίθησης, η πολιτική συνεχίζει μεν να υπάρχει, αλλά απλώς ως φάντασμα: ως γραφείο διεκπεραίωσης των εντολών του κερδοσκοπικού κεφαλαίου. Εδώ, λοιπόν, οφείλει να είναι αποφασιστική η συμβολή των Χριστιανών, ως συνηγορία υπέρ της πολιτικής: υπέρ της ευθύνης, δηλαδή, του ανθρώπου να  αλλάζει τον κόσμο με τις επιλογές και τις πράξεις του. Στην ιθαγένεια των Βαλκυριών πλησίον είναι εξ ορισμού ο όμαιμος, και στην ιθαγένεια του νεοφιλελευθερισμού πλησίον είναι μόνος ο εαυτός. Στον Χριστιανισμό, όμως, ο πλησίον δεν "είναι". "Γίνεται"! Αυτό μας λέει η παραβολή του καλού Σαμαρείτη. Η παραβολή ξεκίνησε με την ερώτηση του κόσμου "τις εστίν ο πλησίον;", και έκλεισε με την αντερώτηση του Χριστού "Τις εγένετο ο πλησίον;"[i]. Η εγγύτητα δεν υπάρχει, αλλά φτιάχνεται μέσα από την αληλέγγυα πράξη, από το μυστήριο του να αναγνωρίζεις τον Κύριό σου στο πρόσωπο οιουδήποτε ελαχίστου. Μιλώντας, λοιπόν, για πολιτική, δεν μιλώ για κομματική υποτέλεια και για την κομματοκρατία που αποσαθρώνει κοινωνίες. Μιλώ για τη συμμετοχή στη συνάρθρωση του κοινού βίου και για το μεδούλι της χριστιανικής ύπαρξης: να ρηγματώνεις το γκρίζο της καθημερινότητας με το φως της Ανάστασης. Αλλά αυτό τι σημαίνει στην πράξη; Δύνανται, άραγε, σήμερα οι Ορθόδοξοι να μην κομπορρημονούν για την προίκα τους, αλλά να τη δοκιμάσουν στο χτίσιμο νέων πολιτικών μορφών, κοντά στην άμεση δημοκρατία, στα κοινωνικά κινήματα και την προσωπική ευθύνη; Ή αδιάκοπα οι "υιοί του αιώνος τούτου" θα αποδεικνύονται "φρονιμότεροι υπέρ τους υιούς του φωτός";

Ο δημόσιος χώρος οφείλει να είναι το φόρουμ όπου κατατίθενται, εκτίθενται και λογοδοτούν όλες οι προτάσεις νοηματοδότησης της ανθρώπινης ζωής, άρα και οι θρησκείες. Οι θρησκείες δεν μπορούν να εγκιβωτίζονται στην ιδιωτική σφαίρα, όπως υποστηρίζουν οι θιασώτες της ακραίας  laïcité.  Ούτε όμως και να μετατρέπονται σε κρατικές υπηρεσίες. Στον δημόσιο χώρο, λοιπόν! Αλλά το ζήτημα είναι πώς ίστασαι στον δημόσιο χώρο. Η ταυτότητα κάθε θρησκείας δεν αποτελεί έναν φυσικό αριθμό, αλλά ένα πηλίκον: ένα κλάσμα, δηλαδή μια σχέση, μεταξύ του θρησκευτικού ένδον αφενός και της άποψής του για τον γύρω κόσμο αφετέρου.

Σε κάθε εποχή οι μαθητές του Χριστού πολιορκούνται από τον πειρασμό της "υπερευσέβειας". Θυμηθείτε το ευαγγελικό περιστατικό με την κωμόπολη των Σαμαρειτών. Όταν οι Σαμαρείτες αρνήθηκαν να δεχτούν τον Χριστό και τη συντροφιά του, οι μαθητές ζήτησαν από τον Χριστό να κατεβάσει φωτιά από τον ουρανό και να κάψει τους αντιρρησίες. Ο Χριστός όμως τους επετίμησε: "Ξεχάσατε ποιο πνεύμα κατευθύνει τη ζωή σας· ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε να καταστρέψει ανθρώπους, αλλά να τους σώσει"[ii]. Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι με βάση μια φονταμενταλιστική λογική, το δίκιο το είχαν οι μαθητές! Διότι προφανώς είχαν κατά νου το περιστατικό με τον προφήτη Ηλία, ο οποίος είχε κατεβάσει φωτιά από τον ουρανό και κατέσφαξε τους ιερείς του Βάαλ. Αλλά ο Χριστός δεν έφερε την ειδωλολατρία των χωρίων! Έφερε μια νέα θέαση των πραγμάτων, η οποία τη θεοκρατία δεν τη θεωρεί αρετή, αλλά βλασφημία. Αυτή η διελκυστίνδα, λοιπόν, μαθητών – Χριστού, γίνεται ιδιαίτερα επίκαιρη στις μέρες μας. Διάφοροι θρησκευτικοί κύκλοι διατυπώνουν έναν λόγο μαχητικό, κοινωνικά ριζοσπαστικό, ακόμα και επικριτικό προς το πολιτικό σύστημα. Αλλά εδώ ακριβώς χρειάζεται να στήσουμε προσεκτικό αυτί! Συχνά πρόκειται για έναν λόγο ο οποίος χαίρεται με την εξαχρείωση της δημοκρατίας, διότι ουδέποτε αγάπησε τη δημοκρατία και κρυφονοσταλγεί την άρση της. Ο λόγος αυτός εισέρχεται μεν στον δημόσιο χώρο για να ακουστεί, επικαλείται τη δημοκρατία για να ακουστεί, αλλά ονειρεύεται να βγάλουν τον σκασμό όλοι οι άλλοι. Όμως ο κοινωνικός ριζοσπαστισμός που παίρνει διαζύγιο από την ελευθερία είναι πάντα μήτρα ολοκληρωτισμού. Είτε του ολοκληρωτισμού τον οποίον λαχταρούν λαϊκιστικά μισαλλόδοξα ευρωπαϊκά πολιτικά κινήματα, είτε του ολοκληρωτισμού τον οποίον καλλιεργούν στο εσωτερικό τους οι θεοκρατικές κοινότητες. Για παράδειγμα, ένα από τα οξύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη είναι η διελκυστίνδα δημοκρατικών αξιών αφενός και σαρίας αφετέρου, στην περίπτωση φανατικών μουσουλμανικών κοινοτήτων που επιθυμούν να είναι περίκλειστες, αδιάβροχες από το φως του δημοσίου χώρου, ανέγγιχτες από την κριτική σκέψη και ανέπαφες από πανανθρώπινα δικαιώματα[iii]. Αλλά το κρίσιμο για μας εδώ δεν είναι να καταδείξουμε τον εφιάλτη του φανατικού Ισλάμ. Αυτό είναι εύκολο. Το κρίσιμο είναι να απορρίψουμε κάθε φανατισμό ως βλασφημία κατά του ζώντος Θεού.

Και εδώ αναδύεται το τρίτο χρέος: Η θεολογία πρέπει να κατορθώσει να συμμετάσχει στη συγκρότηση ενός επείγοντος μετώπου: του μετώπου των σπουδών στοχασμού. Δεν είναι τυχαίο ότι η νεοφιλελεύθερη επίθεση συνοδεύτηκε από συρρίκνωση των ανθρωπιστικών σπουδών και από ενίσχυση των τεχνοκρατικών, δηλαδή των σπουδών εκείνων που αντιλαμβάνονται τον άνθρωπο απλώς ως διαχειριστή ενός μηχανισμού, η ύπαρξη του οποίου φαντάζει δεδομένη και αναντίρρητη. Αυτό που υποστηρίζω είναι ότι οι σπουδές στοχασμού δεν χρειάζεται να είναι μια ιδιαίτερη ομάδα, αντίπαλη προς τις τεχνολογικές σπουδές, αλλά ένα ζωογόνο νεύρο που θα διαπερνά όλες τις σπουδές, τεχνολογικές και ανθρωπιστικές. Αλλά για να μπορέσει να συμμετάσχει η θεολογία σε ένα τέτοιο μέτωπο, θα πρέπει να απαλλαγεί από κάθε αυτισμό, και να κατορθώσει να δείξει στους εταίρους της ότι έχει θέση ανάμεσά τους. Θα πρέπει να κατορθώσει να μιλήσει μια κοινή γλώσσα: να δείξει ότι κάθε άποψη περί νοηματοδοτήσεως του ανθρωπίνου βίου δεν βρίσκεται με "χημεία", όπως άλλωστε δεν πρόκειται να βρούμε ανάμεσα στα συστατικά ενός αυτοκινήτου την επιλογή του οδηγού για το πού θα πάει. Το νόημα δεν φυτρώνει φτιάχνεται ή επιλέγεται από το άνθρωπο, βάσει της ελευθερίας του να στοχαστεί μέσω κάθε δυνατότητας της ύπαρξής του, να ερμηνεύσει τον κόσμο και να τον οραματιστεί σε άλλη μορφή, πέρα από την τωρινή.

Πάνω από την Ευρώπη οφείλουν να ενταθούν άλλες μουσικές, οι οποίες δύνανται να διαψεύσουν την ακροτελεύτια φράση του Κονδύλη. Να ενταθούν οι μπαλάντες των Κελτών μοναχών που παρενέβαιναν στην πολιτική εξουσία για να απελευθερώσουν αιχμαλώτους, όπως ο βυζαντινός άγιος Ακάκιος είχε διαθέσει τα ιερά σκεύη των εκκλησιών για να θρέψει Πέρσες αιχμαλώτους. Να ακουστεί το ριζίτικο του φραγκισκανού Μαξιμίλιαν Κόλμπε, που περιέθαλπε Εβραίους και πήρε εκούσια τη θέση ενός αγνώστου του για να εκτελεστεί στο Άουσβιτς, όπως ο Μητροπολίτης και ο δήμαρχος της Ζακύνθου έγραψαν τα δικά τους ονόματα στη λίστα των Εβραίων του νησιού, που τους είχαν ζητήσει οι Ναζί. Πάνω από την Ευρώπη οφείλει να ακουστεί το σιγόντο των Ευρωπαϊκών Εκκλησιών, που το 1997, δέκα χρόνια πριν το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης ζήτησαν να αποκατασταθεί η "προτεραιότητα του ανθρωπίνου προσώπου από τα οικονομικά συμφέροντα" και "να αφεθούν τα χρέη των πτωχών κρατών"[iv]. Πάνω από την Ευρώπη οφείλει να ακουστεί το τραγούδι του αγίου Σιλουανού του Αθωνίτη, όπως μας το τραγούδησε το πολυεθνικό Ορθόδοξο μοναστήρι στην καρδιά της Βρετανίας: "Πολλοί έλαβαν τη χάρη, κι όχι μόνον απ' όσους μένουν στην Εκκλησία, αλλά κι απ' όσους βρίσκονται έξω απ' αυτήν – γιατί δεν υπάρχει προσωποληψία στον Κύριο […]. Αν αγαπάμε αλλήλους με απλότητα καρδιάς, θα μας δείξει ο Κύριος πολλά θαύματα με το Άγιο Πνεύμα και θα μας αποκαλύψη μεγάλα μυστήρια […]. Ο Θεός είναι Αγάπη αχόρταγη…"[v]. Είναι λάθος να νομίσουμε ότι απέναντι στον αχόρταγο νεοφιλελευθερισμό μπορούν να αντιπαραταχθούν χορτάτοι. Αχόρταγοι πρέπει να αντιπαρατεθούν! Οι πεινώντες και διψώντες τη δικαιοσύνη, οι διάκονοι ενός Θεού που δεν χορταίνει την αγάπη!

 

Σημείωση: Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Manifesto 35 (2012), σσ. 32-36

 

** Ο Θανάσης Ν. Παπαθανασίου είναι Δρ. Θεολογίας, αρχισυντάκτης του περιοδικού Σύναξη, Καθηγητής στο Λύκειο Ζεφυρίου Δυτ. Αττικής, paptam@windowslive.com

---

[i] Αντίστοιχα: "Και τις εστί μου ο πλησίον;" και "Τις… πλησίον δοκεί σοι γεγονέναι του εμπεσόντος εις τους ληστάς;" (Λουκ. 10: 29, 36).

[ii] Λουκ. 9: 55-56. Για τη διαχρονική δυσκολία αυτού του χωρίου βλ. Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Η Εκκλησία γίνεται όταν ανοίγεται. Η ιεραποστολή ως ελπίδα και ως εφιάλτης, εκδ. Εν Πλω, Αθήνα ²2009, σσ. 249-250.

[iii] Βλ. Νίκος Κοτζιάς, "Αντιλήψεις για τις διατλαντικές σχέσεις και ο μέλλον τους", πρόλογος στο: Χάμπερμας, ό.π., ιδίως σσ. 28-33.

[iv] Γρηγόριος Λαρεντζάκης, "Θρησκεία και πολιτική στη νέα Ευρώπη", στο: Πολιτική και θρησκείες (επιμ. Κωσταντίνος Β. Ζρμπάς), εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 2007, σσ. 259-260.

[v] αρχιμ. Σωφρονίου, Ο άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, εκδ. Ι. Μονής Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας ⁴1988, σσ. 192 και 78.