Αρχείο συντάκτη ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Δ. ΣΤΑΘΑΚΙΟΣ

Πέρα απ’ τα φαντάσματα της Βαϊμάρης

Πέρα απ' τα φαντάσματα της Βαϊμάρης: Πολιτικός αγώνας με αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες τώρα!

 

Των Αλέξανδρου Σταθακιού και Νίκου Λαΐου *

 

Τις προηγούμενες μέρες και με αφορμή την παράσταση Corpus Christi πήραμε μια γεύση – λίγοι από κοντά, οι περισσότεροι από τα ΜΜΕ – εκδήλωσης των πολλών επιμέρους τριγμών, στους οποίους αναλύεται ο κλυδωνιζόμενος κοινωνικός βίος.

Η ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου, που ιεραρχικά καλούσε «τον Λαό» της να αποδοκιμάσει το θεατρικό έργο, δεν βρήκε σε ετοιμότητα μόνο «ζηλωτές» πιστούς, αλλά και όσους με κοινοβουλευτική κάλυψη έχουν εργολαβικά αναλάβει την υπεράσπιση «ιερών και οσίων» του έθνους – μάλιστα, επί της ουσίας, με τις ευλογίες ενός τμήματος της Αριστεράς, που επιμένει σε ουσιοκρατικές «αναγνώσεις» συλλογικοτήτων όπως η εκκλησία, η θρησκεία, το έθνος, αλλά και η ίδια η Αριστερά.

Ώστε, τελικά τα δυο κομμάτια (που δεν πρέπει να ταυτίζονται, ακόμη κι αν συγκοινωνούν σημεία τους) βρέθηκαν μαζί έξω από ένα θέατρο, επιχειρώντας να διακόψουν μια παράσταση. Με πολιτικό εκφραστή, βέβαια, και οργανωτή των σχετικών εκδηλώσεων το κοινοβουλευτικό κόμμα της Χρυσής Αυγής, ο λόγος και οι πρακτικές του οποίου βρίσκονται θεμελιακά στον αντίποδα των οικουμενικών αξιών του Χριστιανισμού, με προεξέχουσα την οντολογική θέση του τελευταίου για εξ' αρχής ισότητα και αδελφοσύνη όλων των ανθρώπων.

Δεν θα καταπιαστούμε με άλλες όψεις του συγκεκριμένου περιστατικού, αλλά με σχόλια αναφορικά με την διαδρομή μιας συλλογικότητας, από την εγγραφή της – σε ντοκουμέντα και συνειδήσεις – ως ναζιστική μέχρι την ανάδειξή της όχι τόσο σε «ασφάλεια καταστήματος» του συστήματος, αλλά σε υποστηρικτή και πρότυπο μελών της κοινωνίας – που είναι το πραγματικό ζητούμενο.

Μιλώντας σήμερα για κοινωνία, εννοούμε διαδικασίες, σχέσεις, στάσεις και συμπεριφορές οριστικά εκτός της μέχρι πριν λίγο καιρό θεωρούμενης «κανονικότητας». Μιλώντας για μέλη της κοινωνίας, εννοούμε υποκείμενα της κρίσης – είτε πρόκειται για «άτομα» είτε για ομάδες – που συμπιέζονται με ανεπανάληπτη ορμή ως προς τους υλικούς και ψυχικούς όρους ύπαρξης. Κατά συνέπεια, τα «κοινωνικά συμβόλαια» («μεταπολιτευτικά» ή και «μεταπολεμικά» όπως ακούσαμε πιο πρόσφατα) δεν διαλύονται ως βιωμένες πραγματικότητες, αφού ποτέ δεν υπήρξαν ως τέτοιες. Αντίθετα, υπό το βάρος της όξυνσης των αντιθέσεων, σε επίπεδο διαταξικό και ενδοταξικό, όπως γλαφυρά αποτυπώνονται λ.χ. στην εισοδηματική αφαίμαξη των εργαζόμενων τάξεων και στην «λίστα Λαγκάρντ», αντίστοιχα, υπό το βάρος και της συνακόλουθης ρευστότητας σε επίπεδο αναπαραστάσεων του «συλλογικού», τα «συμβόλαια» αυτά συντρίβονται στις συνειδήσεις πάρα πολλών ανθρώπων ως αυτά που πραγματικά είναι, δηλαδή ως κυρίαρχα ιδεολογήματα. Και ακριβώς επειδή το κοινωνικό περιεχόμενο απουσιάζει ως διαδικασία και βίωμα, οι άνθρωποι που απεγκλωβίζονται απ' τις δαγκάνες των κυρίαρχων ιδεολογημάτων, βρίσκονται ξεκρέμαστοι, χωρίς κοινωνική ταυτότητα εν μέσω μιας γενικής και μαζικής κατάρρευσης.

Πρόκειται για μια Αποκάλυψη, με την πλήρη σημασία της έννοιας. Σήμερα δεν ξεγυμνώνεται μόνο «το σύστημα» αλλά και ο άνθρωπος μπρος στον εαυτό του και τους άλλους. Αυτό, μάλιστα, στον ένα ή τον άλλο βαθμό ισχύει για όλους όσοι είμαστε υποκείμενα της κρίσης. Δυστυχώς, ένα μεγάλο τμήμα της Αριστεράς, θεσμικό και μη, δεν αντιλαμβάνεται καν την κομβική αυτή διάσταση της Αποκάλυψης, που δεν είναι μεταφυσική, αλλά υπαρξιακή/υποστασιακή όψη του περάσματος σε νέους ποιοτικούς όρους. Πολύ φυσικά, λοιπόν, δεν την υποδέχεται σε ένα νέο Παράδειγμα καθημερινού λόγου και πρακτικών με επίκεντρο τους υπαρκτούς ανθρώπους και όχι τον άνθρωπο-ιδέα. Κατά την άποψή μας αυτή είναι μια σοβαρή αιτία (κι όχι απλά ένδειξη) για την οποία λόγοι και πράξεις της Αριστεράς δεν συγκλίνουν αποτελεσματικά σε έναν κεντρικό πολιτικό αγώνα, παρά μένουν αποσπασματικές ως προς τις καθημερινές κοινωνικές εξελίξεις, κινδυνεύουν δε να γίνουν και περιφερειακές ως προς αυτές.

Ξαναγυρίζοντας στον άνθρωπο και την κοινωνία: Κάθε φορά που μιλάμε για ανθρώπους σήμερα, απευθυνόμαστε σε αυτούς. Κι αν όχι σε όλους, πάντως στους περισσότερους, μάλιστα ως μέλη του κοινωνικού συνόλου και όχι επαγγελματικών συντεχνιών, ιδεολογικών τάσεων, «δικών μας» κοκ.. Αυτό, δυστυχώς, δεν είναι αυτονόητο. Η κοινωνία, σήμερα, βρίσκεται σε κίνηση, η οποία χαρακτηρίζεται από μια αναζήτηση προτάσεων για να δοθούν λύσεις σε προβλήματα, που βιώνονται ως κοινά. Υπάρχει, πλέον, συλλογικό αίτημα υπό διαμόρφωση στους χώρους εργασίας, στα καφενεία, στα οικογενειακά τραπέζια, στους φτηνούς παραθεριστικούς προορισμούς της κρίσης. Οι άνθρωποι, γυμνοί μπρος σε γυμνούς, χτυπημένοι μπρος σε χτυπημένους, αναζητούν, επιτέλους, συλλογικές απαντήσεις στα ερωτήματα που αφορούν το πώς φτάσαμε εδώ, πού πηγαίνουμε και πού θέλουμε να πάμε. Αυτό δεν επιθυμεί, υποτίθεται, η Αριστερά;

Όμως, το αίτημα για συλλογική δράση δεν διαμορφώνεται σε συνθήκες ιδανικές (ό,τι κι αν υποτίθεται πως σημαίνει αυτό) αλλά σε συνθήκες κατάρρευσης. Η κοινωνική πλειοψηφία στην Ελλάδα του 2012 δεν αναζητούμε λύσεις από την θέση του κοινωνικά χειραφετημένου, αλλά από την θέση του ταξικά υποτελούς, που ξαφνικά, με την σμίκρυνση της προς κατανομή πίττας, νιώθει την ανάγκη να τοποθετηθεί απέναντι σε μια ομοσπονδία άπληστων ελίτ, με πρώτες και καλύτερες τις εγχώριες. Η οξυμένη κρατική βία και οι κατά καιρούς «διαρροές» των διαδρομών της διαπλοκής δείχνουν σε ολοένα περισσότερους ότι η αποσπασματικότητα στην δράση – ατομικισμός, συντεχνιασμός – δεν μπορεί να έχει αποτέλεσμα. Δεν έχουν άδικο οι συνάδελφοι, φίλοι, συγγενείς μας που διαμαρτύρονται ότι «με μια απεργία δεν βγαίνει τίποτα»: δεν μιλούν, πια, αναφερόμενοι στα εργασιακά τους, μιλούν για τις ζωές μας και εντοπίζουν την έλλειψη συλλογικής πρότασης διεξόδου. Σιγά-σιγά ολοένα περισσότεροι συμπολίτες μας συγκλίνουν στο ότι απαραίτητος όρος διεξαγωγής ενός αγώνα επιβίωσης είναι η συλλογικότητα – μια ζητούμενη συλλογικότητα, που θα δημιουργήσει τομή στα ως σήμερα σχήματα, τα οποία πλέον δεν εκλαμβάνουν ως δεδομένα. Δεν το φανταζόμαστε αυτό: βουίζει ο τόπος. Για ολοένα περισσότερους ανθρώπους, για τα πιο δυναμικά τμήματα της κοινωνίας, που αποδεσμεύονται απ' τις δαγκάνες του σάπιου καθεστώτος, η συλλογικότητα, που αναζητείται, θέλουν να 'ναι τέτοια, που θα εκφράζει την ενόχληση, την οργή, την απόγνωση, την πληγωμένη αίσθηση δικαίου και την αποφασιστική απαίτηση για τιμωρία των υπαιτίων. Θέλουν να 'ναι τέτοια που δεν θα σπρώχνει αυτά τα βαθειά ανθρώπινα αισθήματα κάτω απ' το χαλί κάποιας πολιτικής ορθότητας, κάποιας αόριστης και βολικής «τήρησης νομιμότητας», αλλά που θα τα αγκαλιάζει και θα τα νοηματοδοτεί για το κοινό συμφέρον, για το οποίο πολλοί δηλώνουν έτοιμοι να θυσιάσουν εναπομείναντα «ατομικά» προνόμια.

Αν η Αριστερά δεν μπορεί να συνδιαμορφώσει τέτοιες συλλογικότητες, η Χρυσή Αυγή μπορεί. Πολλά μπορούν να καταλογιστούν σε αυτό το κόμμα-κίνημα, πολλά περισσότερα, όμως, οι πρακτικές του μας καλούν να αναλογιστούμε σε επίπεδο πρωτογενές. Για παράδειγμα: Μπορεί να επιδιωχθεί πολιτική ενότητα με όρους μη κατανοητούς από τα υποκείμενά της; Είναι δευτερεύουσας σημασίας το γεγονός ότι για πολλούς ανθρώπους – και μάλιστα αγαπημένους μας – τα πράγματα πρέπει να είναι απλά, οι εχθροί προφανείς και οι κινήσεις ξεκάθαρες; Γιατί είναι σήμερα ελκυστική, αλλά και εφικτή, η συνάρθρωση ανθρώπινων δυνάμεων σε έναν δεσμό πολιτικής πάλης με χαρακτήρα κοινωνικών παρεμβάσεων; Ο ριζοσπαστισμός είναι τσιφλίκι της Αριστεράς ή της Χρυσής Αυγής; Ή μήπως είναι κοινωνικός; Και ο κοινωνικός ριζοσπαστισμός «κεφαλαιοποιείται» ή κερδίζεται καθημερινά; Ακόμη, τα εθνικά ζητήματα άπτονται της τάξης της φαντασιακής κοινότητας (μόνο), άρα συνιστούν αφηρημένο «αντικείμενο αποδόμησης» (μόνο), ή υπάρχουν πραγματικά στην Ελλάδα των μνημονίων (λ.χ. η προωθούμενη πώληση των λιμανιών της χώρας σε ιδιώτες), άρα συνιστούν συστατικό του ζητούμενου πολιτικού αγώνα για διέξοδο της κοινωνίας από την κρίση;

Ενώ, λοιπόν, η Αριστερά… τοποθετείται πέριξ μαξιμαλισμών και «νομιμότητας», εντείνονται οι προσπάθειες του επιχειρηματικού κατεστημένου, του πολιτικού συστήματος και των κυρίαρχων ΜΜΕ, να παρουσιάσουν την κρίση σαν «πληγή του Φαραώ» που τάχα έπεσε πάνω μας για κάθε πιθανό κι απίθανο λόγο – με εξαίρεση, βέβαια, την διαπλεκόμενη απληστία τους. Στο κολοσσιαίο αυτό εγχείρημα λαϊκής εξαπάτησης η Χρυσή Αυγή τούς έρχεται «κουτί», ειδικά στον βαθμό που κρύβουν το γεγονός της τετράγωνης λογικής της – συστημικής, εκ των άνω επιτεινόμενης – οικονομικής ύφεσης: «Το κράτος, όχι μόνο δεν την καταπολεμά [την ύφεση], αλλά και όλα τα μέτρα που επιβάλλει την επιδεινώνουν, οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερη ύφεση και σε ακόμη πιο βαθύ αδιέξοδο, τόσο για την οικονομία και τους εργαζόμενους, όσο και για το ίδιο το κράτος» (Κ. Βεργόπουλος, «Μεταξύ απάτης και τραγωδίας»). Μπρος στην κοινή αλλά «παράλογη» απειλή, που δεν επιτρέπεται να συνιστά αντικείμενο λογικών επεξεργασιών προς εξεύρεση συλλογικών μέσων προστασίας, είναι αναμενόμενο το συλλογικό να εκτρέπεται στο συγχωνευτικό, στο αγελαίο. Αυτό σε συνδυασμό με την έλλειψη αποφασιστικής και κατανοητής πρότασης προχωρήματος με προοδευτικό πρόσημο, κάνει ανθρώπους να αναζητούν με πρωτόγονη αγωνία το «λίγο καλύτερα» του χθες και, μέσα από καθημερινές ματαιώσεις, να το εξιδανικεύουν τόσο, ώστε να αποθεώνεται τελικά το «χθες» εν γένει, ως αναπόσπαστο του «καλύτερα». Κι έτσι κάπως, αφού βρεθεί ο κατάλληλος κοινωνικοπολιτικός καταλύτης (βλέπε Χρυσή Αυγή), ολόκληρες κοινωνικές ομάδες προσεγγίζουν την μετάβαση στο επόμενο στάδιο: αυτό της μαζικής εφόδου στα απώτερα, μαγικά βάθη του σπηλαίου του παρελθόντοςαρχαιοελληνικού ή ελληνορθόδοξου, δεν έχει και πολλή σημασία, απ' την στιγμή που συνιστά προνομιακό χώρο της πολιτικής αντίδρασης (με την μαρξιστική έννοια), χάρη και στον ελιτισμό τμημάτων της Αριστεράς της μεταπολεμικής ήττας και της μεταμοντέρνας αυτιστικής κριτικής.

Όποιος βλέπει την παραπάνω κίνηση σαν προχώρημα προβάτων από το ένα μαντρί στο άλλο, υποτιμά το κοινωνικό και το πολιτικό από θέση ιδεολογική. Βολική θέση; Όχι μόνο αυτό, αλλά θέση απολογητική εντός του συστημικού αδιεξόδου. Μιλώντας για το τελευταίο αυτό, πρέπει να αναγνωρίζουμε όχι ως «φάρσα» ούτε ως «τρόμο» την κοινωνικά γειωμένη δυναμική του εν Ελλάδι ακροδεξιού/νεοναζιστικού κινήματος, αλλά ως κομμάτι του συστημικού αδιεξόδου και ως μέρος μιας ευρύτερης κίνησης αυταρχικοποίησης με ή χωρίς την Χρυσή Αυγή. Μιας κίνησης που υπερβαίνει τα σύνορα της χώρας μας και έχει ως στόχο την πλήρη υποταγή των λαών στο παγκόσμιας κλίμακας, νεοφιλελεύθερο επαναμοίρασμα της πίττας (βλέπε, λ.χ., την δραστηριοποίηση της FRONTEX υπό τα κελεύσματα της Ε.Ε. ή τον νόμο της Πολιτείας της Αριζόνα, στις ΗΠΑ, για αστυνομικό έλεγχο των πολιτών βάσει του χρώματος του δέρματός τους). Ένα μεγάλο μέρος κοινωνικών στρωμάτων, που επί μακρόν είχαν συνηθίσει να ζουν με σχετική άνεση και μέσα σε τρία χρόνια έχουν γνωρίσει τον ζόφο της οικονομικής και κοινωνικής περιθωριοποίησης, αναζητούν συσχετισμούς σύγκρουσης με τα νέα δεδομένα. Από την στιγμή που η Αριστερά αμφιταλαντεύεται, οι άνθρωποι αυτοί έλκονται από τον ακροδεξιό λόγο, που τούς είναι κατανοητός, και τις επιλεκτικές αλλά στοχευμένες πρακτικές του, που έχουν – εφήμερο έστω – ορατό αποτέλεσμα. Συμπολίτες μας έχουν πέσει σε απόγνωση και θέλουν γρήγορες λύσεις, που αν δεν τους κινούν προς τα εμπρός, θα τους επαναφέρουν στο παλιό τους βιοτικό επίπεδο. Βέβαια, η κρίση είναι τέτοιου βάθους και έκτασης, που νέο σημείο ισορροπίας θα επέλθει μεν αργά ή γρήγορα, ωστόσο ούτε κατά διάνοια πλησίον του «καλύτερου (βολικότερου) χθες», αλλά με βαθιές αλλαγές και όχι μόνο οικονομικές, αλλά και κοινωνικές και πολιτισμικές.

Τους πόνους της γέννας αυτών των αλλαγών ζούμε ήδη και με την άνοδο της επιρροής της Χρυσής Αυγής, όχι τόσο στο πλαίσιο μιας αναβίωσης του ναζιστικού κινήματος του μεσοπολέμου (αν και από αυτό εμπνέεται), όσο στο πλαίσιο μιας «δημοσιονομικής ενοποίησης» της Ε.Ε. με όρους κατατεμαχισμού των εθνών-κρατών σε επιμέρους «ελεύθερες οικονομικές ζώνες» (αν προχωρήσει ο σχεδιασμός αυτός, να μην εκπλαγούμε αν δούμε τέτοιες ζώνες να περικλείουν περιοχές εκατέρωθεν εθνικών συνόρων, σε μια νεοφιλελεύθερη υπέρβασή τους, που διαχωρίζει τους ανθρώπους με αποικιοκρατικά, οικονομίστικα κριτήρια). Το έδαφος δεν προλειαίνει μονάχα ο Φούχτελ, που έχει πάρει σβάρνα την επικράτεια και «κάνει διάλογο» με τους Περιφερειάρχες. Το έδαφος προλειαίνει και η απόσυρση του κράτους από τις προνοιακές του αρμοδιότητες, η κάλυψη του σχετικού κενού από ακτιβιστικές δράσεις της Χρυσής Αυγής και ο έλεγχος του δημόσιου χώρου απ' αυτήν. Μην περιμένετε, λοιπόν, να δείτε χρυσαυγίτες στα Βόρεια Προάστια – το επίσημο κράτος θα φροντίζει περισσότερο απ' όσο πριν για τις περιοχές αυτές. Τι θα γίνει, όμως, με τις περιοχές που υποβαθμίζονται και στις οποίες οι περισσότεροι ζούμε; Το παιχνίδι παίζεται ήδη εκεί, δηλαδή στο «εδώ» καθενός μας, και άρα κάθε άρθρωση αφηρημένου φόβου για ολοκληρωμένο ναζιστικό καθεστώς στην χώρα δεν είναι παρά εκδήλωση παθητικότητας, ελιτισμού, μετάθεσης της ευθύνης στον χώρο και τον χρόνο. Και απογοήτευσης, ελλείψει αποφασιστικής συλλογικότητας με προοδευτικό πρόσημο και καθημερινή δράση.

Το ευχάριστο και ευοίωνο έγκειται στο ότι, ακριβώς επειδή η αστική δημοκρατία καταβαραθρώθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα – εφ' όσον τέτοια δημοκρατία σε ολοκληρωμένη μορφή η Ελλάδα γνωρίζει μετά το 1974 – μπορούμε να περιμένουμε μια βαθύτερη κατανόηση της έννοιας της δημοκρατίας σε κάθε επίπεδο. Τόσο από την πλευρά της συμμετοχής των ανθρώπων στην πολιτική, όσο και στην σχέση που υπάρχει ανάμεσα στους τρόπους διοίκησης και στους τρόπους παραγωγής, αλλά ακόμα ανάμεσα σε αυτούς τους δυο και στους τρόπους επικοινωνίας. Αυτή η αυθόρμητη κίνηση πολιτών προς επανορισμούς της έννοιας και της άσκησης της δημοκρατίας – την ζήσαμε στις πλατείες το 2011, συνεχίζεται στις λαϊκές συνελεύσεις γειτονιών, στα τοπικά κινήματα ενάντια στην περιβαλλοντική υποβάθμιση και σε άλλα αμεσοδημοκρατικά εγχειρήματα – μπορεί να καρποφορήσει νέους θεσμούς, ανοίγοντας ελπιδοφόρους δρόμους στο λαϊκό και το εργατικό στοιχείο. Το ζήτημα είναι πόσο γρήγορα θα γίνουν αυτές οι αλλαγές, καθώς ο χρόνος τελειώνει για την χώρα. Το καθήκον μιας Αριστεράς, που θέλει να είναι πράγματι Ριζοσπαστική, είναι να συμβάλει στον μετασχηματισμό της Ανάγκης σε Λόγο, έναν Λόγο όχι απλά θεωρητικό – ένα κενό αίτημα – αλλά έναν Λόγο-Πράξη και να τον περιβάλλει με μια νέα Αισθητική ζωτικά συνδεδεμένη με τον λαό.

Η Αριστερά σύντομα πρέπει να θέσει ως πρώτο καθήκον της την ενεργό συμμετοχή στην αυτο-οργάνωση της κοινωνίας. Ειδάλλως, η κοινωνία για να επιβιώσει, θα βρει μεν τον δρόμο, αλλά προχωρώντας σε μονοπάτια άλλα, επικίνδυνα, κανιβαλικά. Την στιγμή αυτή, που γράφουμε, πιστεύουμε ότι απαιτείται η με κάθε μέσο στήριξη και επέκταση των δομών κινηματικής, αντιστασιακής αλληλεγγύης με αμεσοδημοκρατικές μορφές ελέγχου σε κάθε στάδιο, έτσι ώστε να φαίνεται στην πράξη ότι είναι πιο πλούσιος, πιο δυνατός, πιο μακρόχρονος τρόπος η πλατιά δημοκρατική συλλογικότητα, στον αντίποδα του στενόμυαλου, αυταρχικού και συγχωνευτικού τρόπου του ολοκληρωτισμού. Χρειαζόμαστε δομές με αμεσοδημοκρατικό πνεύμα ως υγιή βάση συσπείρωσης των ανθρώπων. Πρέπει να γίνουμε μπροστάρηδες για να γεμίσει η κοινωνία με κοινωνικά ιατρεία, δίκτυα ανταλλαγής, λαϊκά πολιτιστικά κέντρα, συλλογικές κουζίνες, πρωτοποριακούς καλλιεργητικούς συνεταιρισμούς βάσης, εργοστάσια κατειλημμένα από εργάτες όταν η εργοδοσία φτάνει σε σημείο να διαλύσει την παραγωγή – και με όλα αυτά κι όσα ακόμη ανθίσουν επί της κοινής δράσης, να αναφέρονται και να συνενώνονται σε λαϊκές συνελεύσεις υπό το πρόταγμα μιας παραγωγικής και πολιτιστικής ανασυγκρότησης της χώρας. Αλλά και τα πολιτικά μορφώματα της Αριστεράς θα πρέπει ως τέτοια να προχωρήσουν σε ριζική εσωτερική αναδιάταξη, να απλωθούν, να ξεφύγουν απ' την αποστείρωση των κομματικών μηχανισμών, του παραγοντισμού, της πεφωτισμένης πρωτοπορίας που δρέπει χωρίς να περιχωρεί, που δίνει χωρίς να προσφέρεται.

Σε καμιά περίπτωση δεν υπονοούμε ότι οι κινήσεις αυτές θα μας σώσουν από την κρίση και την διεθνή νεοφιλελεύθερη λαίλαπα, πιστεύουμε, όμως, μαζί με άλλους πολλούς, ότι μπορούν να προχωρήσουν, από απαραίτητες νησίδες άμεσης ανακούφισης σε μια απτή βάση συσπείρωσης του κόσμου για τον μεγάλο αγώνα, ο οποίος θα γίνει βεβαίως στο επίπεδο της διεκδίκησης της πολιτικής εξουσίας. Στην πραγματικότητα, ο αγώνας διεξάγεται ήδη εκεί και η Χρυσή Αυγή το έχει συνειδητοποιήσει πολύ περισσότερο από κάποιους της Αριστεράς, που αντί να ρίχνουν εκεί τις δυνάμεις τους, προτάσσουν ως κυρίαρχο ζήτημα την «σταθεροποίηση της οικονομίας», τεχνοκρατικά, χυδαία οικονομίστικα και φαταλιστικά («πέσε μήλο, να σε φάω...»).

Ένα είναι σίγουρο: αυτήν την φορά η εξουσία δεν θα «έρθει» και μάλιστα τόσο απλά, από μια καλή επικοινωνιακή διαχείριση των τηλεοπτικών «πάνελ», με τα πετυχημένα συνθήματα ή μόνο με τα πειστικά προγράμματα. Ευτυχώς! Η πρόσβαση στην πολιτική εξουσία περνά πλέον μέσα από την ζώσα κοινωνία, στην καθημερινότητά της, τόσο αναπόσπαστα ώστε να μην μπορεί η εξουσία να ασκηθεί χωρίς την συμμετοχή του λαού, δηλαδή την δική μας συμμετοχή.

Δεν θέλουμε να μειώσουμε την σημασία των κοινοβουλευτικών διαδικασιών και θεσμών. Αυτές όμως είναι ανάγκη να τις δούμε υπό νέο πρίσμα και ως τμήμα ενός σύνθετου, πολυδιάστατου σχήματος, στο πλαίσιο του οποίου ή θα επανασυνδεθούν δια της Ριζοσπαστικής Αριστεράς με την Κοινωνία που πονά, ή θα παραδοθούν αμαχητί σε φασιστικά κινήματα και γενικότερα αυταρχικά καθεστώτα σε συνθήκες κοινωνικού κατακερματισμού – για να μην κολλάει το μυαλό μας στην υψηλής αριστερής αναγνωσιμότητας «Δημοκρατία της Βαϊμάρης», αλλά να βλέπουμε και τις εντελώς σύγχρονες περιπτώσεις του Πούτιν στην Ρωσία και των εκτεταμένων δικτύων κοινωνικής στήριξης, που δημιουργούν τα λαθρεμπορικά καρτέλ στην Λατινική Αμερική, στην Υποσαχάρια Αφρική και στην Νοτιοανατολική Ασία.

 

* Ο Αλέξανδρος Σταθακιός και ο Νίκος Λάιος είναι Θεολόγος-Κοινωνιολόγος και Κοινωνικός Ανθρωπολόγος, αντίστοιχα, εργαζόμενοι σε Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων, Μέλη του Δ.Σ. του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης

 

ΠΗΓΗ: http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=9849%3Astathakios-laios-amesodhmokratia&catid=71%3Adr-kinitopoiisis&Itemid=278

Ο πρωτογονισμός του Φασισμού & το αντιπαράδειγμα

Ο πρωτογονισμός του Φασισμού και το αντιπαράδειγμα μιας νέας συλλογικότητας

 

Του Αλέξανδρου Σταθακιού*

 

 

«…Μα κείνος δεν μιλάει πολύ

 του είναι μεγάλη η στολή

και βάσανο οι αρβύλες.

Το εμβατήριο που τού ‘μαθαν να λέει

 είναι μονότονο

και ντρέπεται  να κλαίει..»       

                    

Κάνοντας κανείς μια επιτομή  στην ιστορία του ανθρώπινου γένους θα διαπιστώσει ότι η μοίρα του είναι να προχωρά συνεχώς σε όλο και μεγαλύτερη μεταξύ του διαφοροποίηση, φυλές, έθνη, γλώσσες, τάξεις, θρησκείες, κράτη και όλο και περαιτέρω διάσπαση, αλλά και μίξεις, δημιουργία νέων υποσυνόλων, νέων ομαδοποιήσεων σε κάθε επίπεδο, όλο και περισσότερων, όλο και πιο σύνθετων. Η εποχή μας δείχνει ότι όσο μεγαλώνει η επικοινωνία, τόσο μεγαλώνει και η διαφοροποίηση.

Μια αντίρροπη τάση είναι η αναζήτηση της ενότητας. Το μεγαλύτερο μέρος της πολιτισμικής παραγωγής έχει διακινηθεί από αυτή την ανάγκη να μη γίνει η διαφοροποίηση διάλυση. Θρησκείες, Τέχνη, Φιλοσοφία, Κοινωνικά Συστήματα, Οικουμενικές Ιδεολογίες, Κράτος και Δίκαιο, Μηχανισμοί Χειραγώγησης, Εξουσίας και Εκμετάλλευσης των πολλών, ή αντίθετα κανόνες Εξισορρόπησης, Αναδιανομής εισοδημάτων και Κοινωνικής Συμμετοχής έχουν υπάρξει για να συνταυτιστούν η ροπή μας για διαφοροποίηση και η ανάγκη μας για ενότητα.

Μια πρωτόγονη κατάσταση ενότητας είναι  η ενότητα της αγέλης,  ένας φραγμός ανάγκης με όλο το διαθέσιμο- κάθε λογής- ανθρώπινο υλικό της ομάδας  στην  διπλανή αγέλη  που έκανε επίθεση.   Αυτός ο αρχαϊκός δεσμός, που οι Ρωμαίοι τον μεταμόρφωσαν σε Κοόρτεις για τις ανάγκες της πολεμικής επιστήμης τους..

Τα φασιστικά κινήματα του μεσοπολέμου έκαναν ιδεολογία την σε βαθμό απόλυτης συγχώνευσης  ενότητα των ατόμων σε ένα δεσμό μάχης, υπό έναν «εμπνευσμένο» στρατηγό, έτσι που στρατηγός, στρατός, στρατιώτες να γίνουν ένα.  Έφτανε να βρεθεί η βάση ενότητας – η ιδέα του έθνους , δοκιμασμένη  ιδέα των αστών, ήταν πρόσφορη, έστω και υπό μερική αναμόρφωση για αυτό τον σκοπό  και να βρεθεί επίσης  ο εχθρός, οι εχθροί που απειλούν: Οι κακοί  μοχθηροί καπιταλιστές και όχι η κεφαλαιοκρατία ως σύστημα, οι κομμουνιστές ως διαλυτές των γνωστών σχημάτων («πατρίς- θρησκεία- οικογένεια»), οι νέες ιδέες, οι εβραίοι …

Οι περισσότεροι ιστορικοί λένε ότι ο Καπιταλισμός στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου σώθηκε από την επικράτηση των φασιστικών κινημάτων  σε ένα μεγάλο γεωγραφικό εύρος της.

Το παραπάνω, όμως, στιχάκι της Κωστούλας Μητροπούλου, από τον «Στρατιώτη» που έγινε πασίγνωστος με τη μουσική του Μάνου Λοΐζου, φανερώνει με την δύναμη της εικόνας, την αδυναμία οποιουδήποτε ολοκληρωτικού συστήματος, οποιουδήποτε φασισμού να αποτελέσει ένα μακρόχρονο παράδειγμα κοινωνικής οργάνωσης, όσο και αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο απελπισίας την ώρα μιας κοινωνικής απειλής.

Ασφαλώς αυτή η κρίση που βιώνουμε, βαθύτατη παγκόσμια οικονομική και κοινωνική κρίση, μεγαλύτερη ίσως και από αυτή του Μεσοπολέμου,  θα φέρει αύριο αλλαγές, όπως έγινε στο παρελθόν μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο. Σήμερα όμως πρέπει να περάσουμε από τον πρωτογονισμό του φασισμού, όπως έγινε και τότε στην Ευρώπη ; Είναι  ένα στάδιο που δεν μπορούμε να αποφύγουμε;

Για να το εξετάσουμε αυτό ας έρθουμε στα δικά μας και επειδή ο φόβος κοινωνικής διάλυσης είναι πλέον όχι άδικα δυναμικά παρών, ας δούμε αν μπορεί κανείς να αντιπαρατεθεί πειστικά στους  όψιμους θιασώτες  των φασιστικών ιδεών -όχι μόνο με λόγια αλλά και έργα- στον ορισμό της απειλής.

Ως απειλή από τους  ακόλουθους του νεοφασισμού και νεοναζισμού στη χώρα μας ορίζονται  η διεφθαρμένη πολιτική (και όχι μόνο) ελίτ «που πούλησε την πατρίδα», ουσιαστικά δια της εκφοράς του λόγου τους η δημοκρατία και οι μετανάστες.

Έχει ξαναγραφτεί, το βαρύ συναισθηματικό ανάθεμα κατά των πολιτικών που κυβέρνησαν και συνεχίζουν να κυβερνούν, το να μένει κανείς στο πόσο ανεπαρκείς, «διεφθαρμένοι» και «προδότες» είναι, όσο και να εξηγεί αποφάσεις που έφεραν τη χώρα μας  να γίνει το πρώτο δυτικοευρωπαϊκό «πειραματόζωο» για το «δόγμα του σοκ», αφήνει χωρίς εξήγηση τον βαθύτατα συστημικό  χαρακτήρα της κρίσης, στην οποία η χώρα μας έτσι κι αλλιώς θα έμπαινε, ενδεχομένως με άλλη ένταση.  Επίσης  η συζήτηση στο επίπεδο της οικονομίας, που αναγκαστικά υπερπροβάλλεται, αφήνει στο ημίφως την κρίση αντιπροσώπευσης, στα πλαίσια της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας μας. Όταν δεν προβάλλονται ή δεν μπορούν να προβληθούν νέα παραδείγματα δημοκρατικής διοίκησης σε μια χώρα βυθισμένη στο χάος , τότε  ο ολοκληρωτισμός καραδοκεί.  

Επιπλέον  τον πρωτογονισμό του νεοφασισμού με το σκληρότερο πρόσωπο του νεοναζισμού τον θρέφει ο  παραλογισμός  της εκ των άνω επιβαλλόμενης οικονομικής ύφεσης. «Το κράτος, όχι μόνο δεν την καταπολεμά (την ύφεση), αλλά και όλα τα μέτρα που επιβάλλει την επιδεινώνουν, οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερη ύφεση και σε ακόμη πιο βαθύ αδιέξοδο, τόσο για την οικονομία και τους εργαζόμενους, όσο και για το ίδιο το κράτος». (Κ. Βεργόπουλος: «Μεταξύ απάτης και τραγωδίας») Στην παράλογη απειλή είναι αναμενόμενη και η αντίδραση με τη ψυχολογία της αγέλης, προνομιακός  χώρος για τον φασισμό.

Ας έρθουμε τώρα στο θέμα  των μεταναστών. Οι οικονομικοί μετανάστες  για 2 δεκαετίες κάλυψαν και στήριξαν την ζήτηση σε φτηνά εργατικά χέρια, όταν η χώρα ήταν σε φάση ανάπτυξης. Ανάπτυξη με  «πήλινα πόδια»,  όπως φάνηκε, αλλά πάντως υπήρχε ζήτηση για εργατικά χέρια που δεν τα κάλυπταν Έλληνες, γιατί το επίπεδο ζωής που ήδη είχε κατακτηθεί από τους γονείς δεν επέτρεπε πολιτισμικά στα παιδιά, να δουλέψουν στην οικοδομή με τις συνθήκες των ολυμπιακών έργων, στις μεταφορές με τις συνθήκες του Ρέντη, στην κτηνοτροφία.. Κάποια στιγμή, αρκετό καιρό πάντως πριν τον τελεσίδικο ορισμό της κρίσης, η ζήτηση για τέτοια εργατικά χέρια «έκατσε»- όσοι μιλούσαν με μετανάστες το ξέρανε. Αυτή η στιγμή συνέπεσε με την γιγάντωση προσφυγικών ρευμάτων από την Παλαιστίνη, το Ιράκ, το Αφγανιστάν, την Αφρική, εξαιτίας στρατιωτικών επεμβάσεων ή πολιτικών επιλογών στις οποίες η Δύση είχε συμμετοχή.

Τότε τι έκανε η Ελληνική Πολιτεία: Από τη μια υπέγραψε εύκολα τον ευρωπαϊκό κανονισμό «Δουβλίνο 2», με τον οποίο δυσκολεύονται οι μετανάστες να πάνε στις χώρες του τελικού τους προορισμού, ενώ η Ελλάδα ήταν απλά πέρασμα εισόδου στην Ε.Ε..

Από την άλλη δεν φρόντισε για τον χαρακτηρισμό πολλών από τους «ανθρώπους χωρίς χαρτιά» ως πολιτικών προσφύγων ή θυμάτων πολέμου, πράγμα που τους βοηθάει και να ταξιδέψουν στη Δύση. 

Δεν ζήτησε καμία βοήθεια από τα άλλα κράτη για τον ίσο καταμερισμό του βάρους των προσφύγων, παρά μόνο για την καταδιώξή τους.

Δεν εφάρμοσε καμία πολιτική ένταξης κάποιων εξ' αυτών στην ελληνική κοινωνία (όπου θα ήταν δυνατό), παρά μόνο τους έδωσε ένα χαρτί απέλασης και τους οδήγησε να μαζευτούν στο κέντρο των πόλεων, όπου κάθε κατατρεγμένος βρίσκει καταφύγιο. Η ίδια η Πολιτεία έδωσε  τροφή ορισμένους από αυτούς στις διάφορες μαφίες..

Το εκρηκτικό μείγμα για τους «Άγιους Παντελεήμονες» ήταν έτοιμο.

Αρκετοί ήξεραν ότι όπου να' ναι ξεσπά η συστημική κρίση στην Ελλάδα και θα πρέπει να βρεθεί ένας αντιπερισπασμός..  Έτσι που ο καθένας έχει ένα εύκολο στόχο να ξεσπάσει, αφού είναι εύκολο να είσαι «μάγκας στον μετανάστη» και «κότα στο αφεντικό», όπως λέει και το σύνθημα.

Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι πλέον είναι πολύ δύσκολο να αντιστραφεί το φαινόμενο του εν Ελλάδι φασιστικού κινήματος.  Το εκτελεστικό σκέλος του βασίζεται κυρίως στο περιθώριο. Η αρχική μαγιά προήλθε από τους Χούλιγκαν των γηπέδων και τους ανθρώπους της νύχτας.. Μεγάλο μέρος της νεολαίας έχει πλέον περιθωριοποιηθεί, νεολαία που τα τελευταία χρόνια δεν έλαβε αξιόλογη ανθρωπιστική παιδεία, έτσι ώστε οι Χολιγουντιανές καρικατούρες του Λεωνίδα, να μην μπορούν να ταυτιστούν με την Ελληνική Ιστορία και τον Ελληνικό Πολιτισμό, που στην ουσία του είναι κοσμοπολιτικός, αγκαλιάζει και ενσωματώνει δυναμικά ότι άλλο αξιόλογο κυκλοφορεί δίπλα του. Πλέον όμως ένα μεγάλο μέρος των «μικρομεσαίων» κοινωνικών  στρωμάτων έλκεται από τον λόγο του φασισμού.  «Μικρομεσαίων» που έχουν πέσει στην απόγνωση, που περιμένουν «μαγικές λύσεις» και «μαγική λύση» μπορεί να φαντάζει η στρατικοποίηση της κοινωνίας.  Θέλουν γρήγορες λύσεις που θα τους επαναφέρουν στο παλιό τους επίπεδο, ενώ είναι γνωστό ότι μετά τέτοια κρίση θα ισορροπήσουμε αργά ή γρήγορα με βαθιές όχι μόνο οικονομικές, αλλά και κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές.

Τι μπορούν να κάνουν οι δημοκρατικές δυνάμεις που έχουν αντιταχθεί στον παραλογισμό των Μνημονίων; (Μένουν μόνο αυτές οι δυνάμεις γιατί οι άλλες,  που αργά ή γρήγορα συντάχθηκαν με την Τρόικα, είναι μέρος της παράλογης απειλής που σπρώχνει στην ψυχολογία της αγέλης και στον εκφασισμό της κοινωνίας..)

Δεν φτάνει μόνο η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, η κινηματική – δια των παραδοσιακών μεθόδων διαμαρτυρία- δεν φτάνει μόνο η επικοινωνιακή αξιοποίηση του βαρβαρισμού του νεοφιλελεύθερου σοκ, που συχνά μπορεί να ταυτιστεί στα δευτερόλεπτα ενός δελτίου ειδήσεων με την απαξίωση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας από τους φασίστες.

Αυτό που φαίνεται να μπορεί να γίνει αντιστάθμισμα είναι η δημιουργία δομών κινηματικής, αντιστασιακής αλληλεγγύης με αμεσοδημοκρατικές μορφές διαχείρησης, έτσι ώστε να φαίνεται στην πράξη ότι είναι πιο πλούσιος, πιο δυνατός, πιο μακρόχρονος ο άλλος τρόπος συλλογικότητας όχι ο συγχωνευτικός του ολοκληρωτισμού.

Η συλλογικότητα που σέβεται την προσωπικότητα του ανθρώπου, την ανάγκη του για διαφοροποίηση, έκφραση, που αντέχει και χρησιμοποιεί πολλά συναισθήματα, όχι μόνο αυτό του φόβου. Πρέπει να γεμίσει η κοινωνία με κοινωνικά ιατρεία, συλλογικές κουζίνες, πρωτοποριακούς καλλιεργητικούς συνεταιρισμούς βάσης, ανταλλακτικά δίκτυα, ομάδες συζήτησης, λαϊκές συνελεύσεις. Όχι ότι αυτά θα μας σώσουν από την κρίση και την νεοφιλελεύθερη λαίλαπα, αλλά μπορούν να γίνουν βάση συσπείρωσης του κόσμου για τον μεγάλο αγώνα, ο οποίος  θα γίνει βεβαίως στο επίπεδο κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας. Μέσα τους κυοφορούν το αντιπαράδειγμα τόσο απέναντι στον διαλυτικό ατομισμό του νεοφιλελευθερισμού, όσο και στον απάνθρωπο ολοκληρωτισμό.


* Ο ΑΛ. ΣΤΑΘΑΚΙΟΣ, είναι Αντιπρόεδρος του Πανελλαδικού Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης ΟΚΑΝΑ και Αυτοδιοίκησης και υπήρξε υποψήφιος του ΣΥΡΙΖΑ στο Νομό Σάμου.

ΠΗΓΗ: Άρθρο στο ΣΑΜΙΑΚΟΝ ΒΗΜΑ της 24ης Σεπτεμβρίου 2012. Επίσης: Δημοσιεύτηκε στις 7 Οκτωβρίου 2012, http://ikariaki.gr/o-protogonismos-tou-fasismou-ke-to-antiparadigma-mias-neas-sillogikotitas/

Δεν είμαστε ιθαγενείς που γελιούνται με χάντρες και ..

Δεν είμαστε ιθαγενείς που γελιούνται με χάντρες και καθρεφτάκια

 

Του Νίκου Λάιου*


 

Χτες, Κυριακή, 12 του Φλεβάρη, η κατοχική «κυβέρνηση» χτύπησε ξανά τον ελληνικό λαό.

Ξεκάθαρο πια, πως εχθροί της είναι περισσότεροι από πεντακόσιες χιλιάδες άνθρωποι, που ξεχύθηκαν στους δρόμους της Αθήνας, και δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι σ' όλη την υπόλοιπη χώρα, αγωνιζόμενοι για μια φούχτα δικαιώματα – που, όμως, συμπυκνώνουν τα μέγιστα ανθρώπινα αγαθά, τον κόσμο ολόκληρο: ψωμί, παιδεία, ελευθερία, ανεξαρτησία, αλληλεγγύη, αξιοπρέπεια, ζωή χωρίς «δόσεις»…

 

Σεβάσμιοι φίλοι της δοτής «κυβέρνησης», μια φούχτα ξένοι και ντόπιοι τραπεζίτες και μεγαλοεπιχειρηματίες – που με λύσσα συγκεντρώνουν ένα-ένα τα πολύτιμα τυπωμένα χαρτάκια τους, σε βάρος δισεκατομμυρίων ανθρώπων του πλανήτη. Κάθε χαρτονόμισμά τους, μια πάλουσα σταγόνα ανθρώπινου αίματος. Κάθε ρίνισμα χρυσού στα θησαυροφυλάκιά τους, ένας αναστεναγμός κλεμμένος.

Αυτό που έγινε την Κυριακή, ειδικά στους δρόμους της Αθήνας, ήταν ξανά πόλεμος: Οι κρατικοί και παρακρατικοί κατασταλτικοί βραχίονες των «εκπροσώπων» του λαού, ενάντια στον ενωμένο, ακηδεμόνευτο, εξεγερμένο λαό. Οι πιστοί υπάλληλοι των τραπεζών και του μεγάλου κεφαλαίου εν γένει, ενάντια στους εργαζόμενους, τους συνταξιούχους, τους ανέργους, την νεολαία της χώρας. Οι προδότες, ενάντια στους ασκλάβωτους.

Ο πόλεμος ανάμεσα στις δυνάμεις της καταστροφής και της διαστροφής, από τη μια, και της δημιουργίας και της ανάστασης, από την άλλη, άρχισε πριν δυο χρόνια. Δεν θα τελειώσει εύκολα. Η σκαιές «κυβερνήσεις» της περιόδου αυτής το 'χουν καταστήσει σαφές με εξαπόλυση πολυδιάστατης βίας και ψεύδους, απ' την πλευρά τους. Το ίδιο, όμως, κι ο γενναίος ελληνικός λαός, που δεν σκύβει το κεφάλι σε κανέναν τύραννο, σε καμιά χούντα – με ή χωρίς τανκς, με γαλόνια ή με γραβάτες.

Σε τούτα τα χώματα, που γέννησαν την ελευθερία ως βιωμένο τρόπο ζωής, δεν χωράει φασισμός. Κανένας αγώνας, καμιά θυσία δεν πήγε χαμένη, σε τούτη την ταλαίπωρη πατρίδα. Υπήρξαν ήττες, έγιναν λάθη. Μα, χαμένες δεν πήγαν οι θυσίες για την ελευθερία. Τις κουβαλάμε γερές, ατόφιες στις πολιτισμικές αποσκευές μας -νά ο πραγματικός πλούτος, φωτιά που καταλιώνει «κοινά» και «εθνικά» νομίσματα σωρό- γιατί γινήκαν περήφανα, με συνειδητή επιλογή και με γνώμονα το συλλογικό, κοινωνικό συμφέρον. Σε αντίθεση, δηλαδή, με τις επιβαλλόμενες δια μαστιγίου, ταπεινωτικές «θυσίες» του λαού, για χάρη της Ε.Ε., του Δ.Ν.Τ., της Διεθνούς Ένωσης Τραπεζών και των ντόπιων μεγαλοεπιχειρηματιών. Πόσο διαστρεβλώνουν την έννοια της θυσίας, οι άσπονδοι, οι άφιλοι, οι στραγγισμένοι από αίμα λογιστές…

Αυτοί, οι ίδιοι λογιστές, που επέτρεψαν την Κυριακή να χτυπηθεί ο Μανώλης Γλέζος, ο λαϊκός αγωνιστής, που έφηβος κατέβασε την ναζιστική σημαία απ' την Ακρόπολη, κάτω απ' τη μύτη των καταχτητών, και σήμερα, στα 90 χρόνια του, παλεύει ν' αναγνωριστούν τα εγκλήματα των ναζί εναντίον ενός λαού περήφανου και λεύτερου, που τους πολέμησε γενναία… Τι να μας πουν αυτοί, οι μεγαλόσχημοι ντόπιοι τοσολογιστούληδες, για θυσίες;

Κάτω απ' τις φλύαρες φανφάρες τους, προσπαθούν να κρύψουν τ' άκρυφτα: την δουλοποίησή μας ως λαός, που περνά απ' το νέο «Μνημόνιο» με το καθεστώς ξένης κηδεμονίας, οριστικής απώλειας της λαϊκής κυριαρχίας, υποθήκευσης και ξεπουλήματος δημόσιου και ιδιωτικού πλούτου, διάλυσης/ιδιωτικοποίησης κοινωνικών δομών, σχολείων, βασικών υπηρεσιών υγείας και ιδιωτικοποίησης κοινωνικών αγαθών πρώτης ανάγκης, όπως το ηλεκτρικό ρεύμα και το νερό.

Έχουν βαλθεί να βεβηλώσουν τις ζωές μας, να τις βάλουν να σέρνουνται κάθε μέρα στο χώμα, προσδεμένες στο άρμα της σωτηρίας των μεγάλων επιχειρήσεων και ενός σάπιου πολιτικού συστήματος.

Εμείς, ο λαός, οφείλουμε να απαγκιστρωθούμε, να προστατεύσουμε τις ζωές μας οι ίδιοι, όλοι μαζί, αποφασιστικά, ενωμένοι και αλληλέγγυοι στην πράξη. Δεν είναι «γραφικό» να διεκδικούμε το δίκιο, την λευτεριά, την αξιοπρέπεια. Η Δημοκρατία δεν είναι τηλεπαιχνίδι: «Μάντεψε ποιος είναι ο επόμενος που θα παραιτηθεί». Η ζωή δεν κερδίζεται απ' τον καναπέ. Η ελευθερία, για να πάρει βαθειά ανάσα, πρέπει πρώτα να πνιγεί σε δακρυγόνα και ασφυξιογόνα.

Όποιοι αισχροί πατριδοκάπηλοι και εθνοκάπηλοι «εκπρόσωποι» του ελληνικού λαού ψήφισαν τα μέτρα υποδούλωσης και «ανέχτηκαν» να χτυπηθεί ο ελληνικός λαός στους δρόμους της Αθήνας, είναι προδότες του λαού. Όσα κι αν πουν, ό,τι κι αν πουν, τα έργα τους τούς αποδεικνύουν τέτοιους. Ένοχοι όλοι τους, εντολοδόχοι και προδότες, οι εκτελεστές των παραγγελμάτων του μεγάλου κεφαλαίου, του στενοκέφαλου προτεσταντισμού, του αδηφάγου σαϊλοκισμού – σ' όλα τα επίπεδα της «διακυβέρνησης» (προσέξτε, όχι πια κυβέρνησης): οι υπουργοί, οι βουλευτές που «ψήφισαν για τελευταία φορά» τα «Μνημόνια», οι πολιτικά διορισμένοι απ' αυτούς πρόεδροι και διευθυντές Οργανισμών, οι προπαγανδιστές βαρόνοι των ΜΜΕ, οι κρατικοδίαιτοι ιδιώτες που κάνουν πάρτυ με λεφτά του ελληνικού λαού, αλλά και όσοι κατά γράμμα εφαρμόζουν το «Μνημόνιο της Αυτοδιοίκησης», τον περιώνυμο «Καλλικράτη», προσχεδίασμα κατατεμαχισμού της χώρας σε «Ελεύθερες Οικονομικές Ζώνες» δουλείας και εξαθλίωσης.

Μα και σε εκείνους, που όψιμα «εκφέρουν επιφυλάξεις», «διαφοροποιούνται», «παραιτούνται», «ανεξαρτητοποιούνται», αφού ψήφισαν το πρώτο, εντελώς παράνομο και κοινωνικά μη νομιμοποιημένο αρχικό «Μνημόνιο», δεν θα επιτρέψουμε να χορέψουν νωχελικά βαλσάκια πάνω στην μνήμη μας.

Δεν είμαστε ζελέ ιθαγενών, που τρεμοπαίζουν, γελασμένοι από χάντρες και καθρεφτάκια. Είμαστε πολίτες, έχουμε φωνή, συλλαβίζουμε μαζί τα όνειρά μας δυνατά στις κρίσιμες ώρες. Τέτοιους λαούς είναι που προσπαθούν να καθυποτάξουν. Δεν θα τους περάσει. Θα συνεχίσουμε να μιλάμε. Όχι για ν' ακούσουν οι κουφοί, κουρντισμένοι εντολοδόχοι του ξένου και ντόπιου κεφαλαίου, αλλά για ν' ακούσουν όλοι οι περήφανοι καβαλαραίοι που ξεπέζεψαν στον Άδη κι όλοι όσοι θα καλπάσουν στους άσπαρτους, ακόμα, ουρανούς.

Και για να ζήσουμε, εμείς οι υπόλοιποι, περήφανα και λεύτερα – κι ας είν' και με λιγότερα λεφτά. Ή δεν νομίζετε ότι πρέπει περισσότερο να φοβόμαστε την απώλεια της ανθρώπινης υπόστασής μας, και πολύ-πολύ λιγότερο μια ακόμη χρεωκοπία;

 

* Ο Νίκος Λάιος είανι εργαζόμενος (όσο αγωνιζόμαστε), πολίτης (όσο δεν λιγοψυχάμε).

 

ΠΗΓΗ: Δευτέρα 13 Φλεβάρη,  http://www.iskra.gr/index.php?option=….=6595:laios-12feb-polites-foni&catid=80:koin-dikaiomata&Itemid=180

ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ: ΕΛΛ. ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ – ΚΑΡΝΑΒΑΛΟΣ

Ο ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΙΚΗ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ KΑΙ Ο …..ΚΑΡΝΑΒΑΛΟΣ

 

Απόσπασμα από το βιβλίο του Κ. Μυγδάλη:

 

Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ –

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ –

ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2004 (σ.218-222)

 

Μοναδική υπήρξε στα Ελληνικά Εκκλησιαστικά πράγματα περίπτωση του μητροπολίτη Φλώρινας Αυγουστίνου Καντιώτη, όπου Ιεράρχης δρα παράλληλα και «οργανωσιακά». Ως αρχιμανδρίτης ανεξαρτητοποιήθηκε από τη «Ζωή» και ίδρυσε δικές του θρησκευτικές οργανώσεις, οι οποίες ως κύριο χαρακτηριστικό είχαν το έντονο ενδιαφέρον για την κοινωνική ηθική.

Εκλέχτηκε την περίοδο της δικτατορίας από την «αριστίνδην» Ιερά σύνοδο, αλλά στην συνέχεια, αντιπολιτεύτηκε τον αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο[i], παρά την βοήθεια που φαίνεται να του παρείχε,[ii] όταν ο Αυγουστίνος συγκρούστηκε για δικούς του λόγους με παράγοντες της δικτατορίας στην επαρχία του[iii].  Αυτός ο ιεράρχης στηλίτευσε έντονα, έως εισαγγελικού βαθμού, τα κακώς κείμενα της εκκλησιαστικής και πολιτικής ζωής της χώρας.[iv] Φάνηκε στην περίοδο της δικτατορίας περισσότερο να ενδιαφέρθηκε για θέματα «ηθικής» και πίστης τήρησης των ιερών κανόνων παρά για τη καταπίεση του ελληνικού λαού.[v] Οι οργανώσεις του Αυγουστίνου Καντιώτη και ο ίδιος εκδήλωσαν τις πλέον εμφανείς τάσεις φουνταμενταλισμού στα πλαίσια της Ελλαδικής Εκκλησίας, καθώς επέριψαν σε θεολόγους και κληρικούς, ειδικά τους συμμετέχοντες στην οικουμενική κίνηση, την κατηγορία του "ορθολογισμού" και του "μονδερνισμού", εμένοντας στο γράμμα των ιερών κανόνων και εμφανίζοντας την οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία της ορθόδοξης παράδοσης ως αίρεση, την δε παρέμβασή τους, ως αγώνα του "φωτός" εναντίον του "σκότους".[vi]

Ένα περιστατικό φανερώνει την αντίληψη περί Ορθοδοξίας του Αυγουστίνου Καντιώτη: Ο τότε μητροπολίτης Χαλκηδόνος (του οικουμενικού πατριαρχείου) Μελίτων, ομιλώντας την Κυριακή της Τυροφάγου, 8/4/1970, στον μητροπολιτικό ναό των Αθηνών, χρησιμοποίησε το επίκαιρο έθιμο του καρνάβαλου για να επισημάνει την υπαρξιακή αγωνία του κάθε ανθρώπου για μεταμόρφωση. Επίσης θέλησε  να καταδείξει ότι οι μάσκες που φορούν οι καρναβαλιστές, υποκρινόμενοι κάτι άλλο παρά τον πραγματικό εαυτό τους, είναι πιο ακίνδυνες από τα προσωπεία που μπορεί να φορέσει κάποιος, ακόμα και χριστιανός, για να κρύψει από τον Θεό και τον εαυτό του τη πραγματικότητα. Όμως μεταμόρφωση δεν είναι δυνατό να υπάρξει με αφετηρία μια πλαστή πραγματικότητα.[vii]

            Ο Αυγουστίνος όμως είχε κηρύξει πόλεμο στην επαρχία του κατά του Καρναβαλιού[viii] και η διαφορετική αντιμετώπιση του θέματος από έναν κορυφαίο ιεράρχη της Ορθοδοξίας τον εξόργισε. Πολύ περισσότερο φαίνεται ότι τον εξόργισαν τα όσα ειπώθηκαν από τον Μελίτωνα για την ανάγκη να ζεί η Εκκλησία στην εποχή της, να κατανοεί τις αγωνίες του σύγχρονου ανθρώπου και να μη σκανδαλίζεται με την "παγκόσμιον επανάσταση της νεολαίας". Ο Αυγουστίνος αυτήν ακριβώς την επανάσταση θεωρούσε ως σημείο ηθικής σήψης και ως φάρμακο συνιστούσε την απαρασάλευτη εμμονή στους τύπους της παράδοσης[ix] και όχι την ερμηνεία της Θείας Αποκάλυψης με βάση τις αγωνίες, τα αιτήματα και τις ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου, που συνιστούσε ο Μελίτων.[x] Γι' αυτό ο Αυγουστίνος μύνησε[xi] τον Μελίτωνα στην Ιερά Σύνοδο.[xii] Είναι βέβαιο ότι ο Αυγουστίνος έβρισκε συμπαράσταση στο σώμα των αρχιερέων της Ελλαδικής Εκκλησίας της εποχής εκείνης και σε ορισμένους καθηγητές των Θεολογικών σχολών[xiii]. Διότι και αρκετοί άλλοι μητροπολίτες συμμεριζόταν τις ιδέες του για εξάλειψη των καρναβαλικών εκδηλώσεων, ή παρεμπόδιση των νέων λαϊκών εθίμων που συνδέονταν με τη διασκέδαση. Όπως για παράδειγμα ο τότε μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Λεωνίδας, ο οποίος τελούσε νυκτερινές ακολουθίες την παραμονή της πρωτοχρονιάς για να μη συμμετέχουν οι χριστιανοί στο γλέντι της προσμονής του νέου χρόνου και πολλοί άλλοι, οι οποίοι μέχρι και σήμερα εξακολουθούν την ίδια τακτική. Οπωσδήποτε μια δικαιολογία είναι τα ειδωλολατρικά εθιμικά επιβιώματα και οι ανησυχίες "περί εκλύσεως των ηθών". Για αυτό ίσως πολεμήθηκε η ομιλία του Μελίτωνος Χαλκηδόνος την Κυριακή της Τυρινής, διότι κάνοντας χρήση του χιούμορ αφαιρούσε το προσωπείο και του χριστιανικού φονταμενταλισμού, ο οποίος παρουσιάζει ως "φοβερά και τρομερά" δευτερεύουσας σημασίας πράγματα, ενώ χάνει την ουσία της χριστιανικής πίστης, που συνίσταται στην υπαρξιακή οικείωση από τον άνθρωπο των σωτηριωδών ενεργειών του Θεανθρώπου: Ενανθρώπιση, Μεταμόρφωση, Ανάσταση.

Η φαινομενολογία του φονταμενταλισμού, όπως στοιχειοθετείται την εποχή που πρωτοεμφανίζεται ο όρος στις Η.Π.Α. , συνίσταται από "μια αυστηρότητα στη θρησκευτική έκφραση, βιβλικές αποκαλυπτικές τάσεις[xiv] και έναν ηθικισμό σε όλες τις μορφές του καθημερινού βίου". Όλα αυτά εμφανίζονται σύμφυτα με το αίτημα για επιστροφή στις θρησκευτικές ρίζες  (Fontamentum = Θεμέλιο, από εδή και Fontamentalism  = Θεμελιοκρατία)[xv].  Όπως φαίνεται από την γενικότερη παρουσία του Αυγουστίνου Καντιώτη, αλλά και ειδικότερα στην αντίδρασή του στο λόγο του Μελίτωνος Χαλκηδόνος, είναι δυνατό να ανιχνευθεί αυτή η φαινομενολογία του φονταμενταλισμού. Ο φονταμενταλισμός που αναπτύσσεται στα πλαίσια της Ελλαδικής Ορθοδοξίας στέκεται πολλές φορές ως ανασχετικός παράγοντας στις εκδηλώσεις οικουμενικότας: Ο «έλεγχος» της πιστότητας των οποιοδήποτε προσώπων που επιχειρούν τέτοια «ανοίγματα», με τον τρόπο που έγινε και επί ενός τόσο σημαντικού και ισχυρού στην εποχή του ορθόδοξου ιεράρχη, από ένα πρόσωπο όχι περιθωριακό, αλλά μετέχοντος στη διοίκηση της Εκκλησίας της Ελλάδος, δημιουργεί στον οποιοδήποτε θεολόγο ή κληρικό αναστολές και αίσθηση αδυναμίας ανανέωσης του εκκλησιαστικού χώρου.

Το πόσο επικίνδυνες είναι αυτές οι τάσεις, όταν δεν αντιμετωπίζονται από τη θεολογία με τον τρόπο του Χαλκηδόνος Μελίτωνος, απλά και καθαρά μας το εξηγεί το παρακάτω απόσπασμα από κείμενο του μητροπολίτη Ελβετίας Δαμασκηνού:

 «Στον χώρο της θρησκείας ειδικότερα η συνεπής λειτουργία ενός ενδιάθετου φονταμενταλισμού θα μπορούσε να θεωρηθεί παρεμφερής ή ισοδύναμη προς την ίδια τη λειτουργία της ιδιαίτερης παραδόσεως των θρησκειών στην πνευματική ζωή των πιστών τους. Η αναγκαία όμως πνευματική αυτή σχέση μετασχηματίζεται σε πολλές περιπτώσεις και για διάφορους λόγους σε μια απομονωτική εσωστρέφεια ή και σε μία επιθετική εξωστρέφεια. Άλλωστε, υπάρχει μια αναντίρρητη σχέση μεταξύ της τυφλής παραδοσιαρχίας και του νοσηρού φονταμενταλισμού. Κοινός παρανομαστής και των δύο αυτών φαινομένων είναι το συναίσθημα ότι απειλείται από ξένους παράγοντες η αυθεντική ακεραιότητα η ορθοδοξία της θρησκευτικής πίστεως ή του ιδεολογικού συστήματος ή ακόμη και της εθνικής συνειδήσεως. Πράγματι, το συναίσθημα αυτό ενεργοποιεί στη συνείδηση των ατόμων ή και ομάδων μία περίεργη απομονωτική εσωστρέφεια, η οποία φέρει έντονα τα στοιχεία της στείρας παραδοσιαρχίας και θα μπορούσε εύκολα να εξελιχθεί σε ένα ανεξέλεκτο θρησκευτικό φανατισμό και σε μια επιθετική βίαιη μισαλλοδοξία.»[xvi]

 



[i] Αγγελόπουλος Αθ.Αν. , Εκκλησιαστική Ιστορία. Ιστορία των δομών και ζωής της Εκκλησίας της Ελλάδος- 20ος Αιώνας, σ.92-93

[ii]  Οι σχέσεις του Αυγουστίνου με τον Ιερώνυμο ήταν παλιές και πολυκύμαντες.Αλλά το 1968 ο Ιερώνυμος αντιτίθεται στην απόφαση του Υπουργού Παιδείας να εξετάσει τριμελής επιτροπή καθηγητών ιατρών τον Αυγουστίνο για να αποφανθεί αν είναι υγιείς ώστε να συνεχίσει να ασκεί τα κασθήκοντά του.Για τις σχέσεις των δύο ανδρών Βλ.Μητρ. Αττικής και Μεγαρίδος Νικόδημου ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ ΚΟΤΣΩΝΗΣ ο Αρχιεπίσκοπος των Αποστολικών οραματισμών Εκδόσεις Σπορά Αθήνα 1990 σελ.299-306.

[iii] Ιερωνύμου ( Κοτσώνη), αρχιεπισκόπου πρώην Αθηνών, Το δράμα ενός αρχιεπισκόπου, β' έκδοσις επηυξημένη, Αθήνα 1975, σ.29 κ.εξ.

[iv] Βλ. Δ. Κιτσίκης Η Τρίτη ιδεολογία και η Ορθοδοξία Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστιας 1998 σ.290-291 όπου ο εν λόγω Μητροπολίτης φαίρεται να δηλώνει «…ως προς την οικονομικήν διαρρύθμισην της κοινωνίας,την κατανομήν της γής και των αγαθών,είμαι αριστερώτερος παντός αριστερού…»

[v] Γιώργου Μουστάκη, Η Γέννηση του Χριστιανοφασισμού στην Ελλάδα, σ.62

[vi] Επισκόπου Αυγουστίνου Καντιώτου, μητροπολίτου Φλωρίνης, Απολογισμός μιας τετραετίας (25 Ιουνίου 1967- 25 Ιουνίου 1971), έκδοσις Ορθοδόξου Ιεραποστολικής Αδελφότητος «ο Σταυρός», Αθήναι 1971, σ.31,135-139, 188-193

[vii] Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος, Λόγοι και Ομιλίαι, (Επιμ. Ανδρέας Νανάκης) αγιορειτικά τετράδια 7, Εκδόσεις «Πανσέληνος» , Άγιο Όρος 1991, σ. 82-91

Αξίζει να παρατεθούν εδώ ορισμένα αποσπάσματα από τον επνευσμένο εκείνο λόγο:

«Αδελφοί μου, Είναι απλή η αλήθεια, καθαρή, ωραία, χαριτωμένη και στην τελευταία της ανάλυση η αλήθεια είναι η αγάπη….

Είναι απλή η αλήθεια. Σαφής ο λόγος του θεού. Τόσον σαφής και κατηγορηματικός, ώστε ούτε καν ανάγκη από ερμηνείαν έχει. Προσέξατε τι είπε: απλά και αληθινά πράγματα:

‘Εάν δεν συγχωρήσεται τους ανθρώπους, δεν θα σας συγχωρήσει ο Θεός. Το φανταστήκατε ποτέ αυτό, ότι η θεία συγχώρησις εξαρτάται από τη συγχώρηση του ανθρώπου προς τον συνάνθρωπόν του; Και όλα τα άλλα τα δήθεν αγαθά μας έργα, όλος ο μοντανισμός μας, όλη η μέριμνά μας δια την σωτηρίαν των άλλων, όλη η κρίσις μας περί του Κόσμου από του ύψους της αρετής μας, όλα αυτά δεν έχουν καμία αξία και δεν μπορούν να φέρουν τη θεία συγχώρηση, εάν δεν συμπληρωθούν με την συγνωμικότητά μας προς τον συνάνθρωπό μας. ….

Και τώρα έρχομαι στο δεύτερο σημείον τη περικοπής: Αυτό της υποκρισίας. Τίποτε δεν καυτηρίασε ο Κύριος τόσο πολύ, όσο την υποκρισία. Και ορθώς, εις αυτήν  είδεν, ότι υπάρχει πάντοτε ο μεγαλύτερος παραπλανητικός κίνδυνος, δηλαδή το εωσφορικόν αγγελοφανές φως….

 Και είναι επικίνδυνη η υποκρισία, γιατί ανταποκρίνεται προς βαθύτατον ψυχολογικόν αίτημα του ανθρώπου. Ο άνθρωπος θέλει να φανεί αυτός που δεν είναι. Ακόμη και ενώπιον του εαυτού του και ενώπιον του Θεού. Και έτσι ξεφεύγει από την αλήθεια και την απλότητα και φυσικά την μετάνοιαν και την σωτηρίαν.

Σε λίγες ώρες έξω από αυτόν τον ναόν, έξω από την γαλήνην του, θα παρελάσει ο Καρνάβαλος. Μην τον περιφρονήσετε, μην τον χλευάσετε και μην με κατακρίνεται που τον αναφέρω αυτή την στιγμή. ….

Είναι τραγική μορφή ο Καρνάβαλος. Ζητεί να λυτρωθεί από την υποκρισίαν υποκρινόμενος. Ζητεί να καταλύσει όλες τις προσωπίδες, που φορεί με μια νέα την πιο απίθανη. ….

Να μην τον καταδικάσουμε, λοιπόν τον Καρνάβαλο, αλλά να σταθούμε και κάτω από την προσωπίδα του να ακούσωμε την αγωνία του, την έκκλησή του και το δάκρυ του. Επαναλαμβάνω: της ορθοδοξίας το βαθύτερο κύρηγμα ζητεί ο Καρνάβαλος περιφερόμενος εις τους δρόμους της πολιτείας:τη μεταμόρφωση. Και είναι ο ειλικρινέστερος και εντιμότερος των υποκριτών. ….

Διότι είναι η πέραν της αυτάρκους υποκρισίας αλήθεια, η απλή- η ευκολοτέρα αντιμετώπισις των προβλημάτων είναι να τα χλευάσει και να τα κατακρίνει κανείς και να τα αντιπαρέλθει, όπως ο ιερεύς και ο λευίτης της Σαμαρειτικής παραβολής. Αλλά η πληγή είναι εδώ και κράζει.

Ποιος μπορεί υπευθύνως να μας πει, ότι είναι έξω κάθε ιστορικής, εξελικτικής πραγματικότητος όλα αυτά τα ιστορικά γεγονότα και φαινόμενα της νέας γενεάς της ανθρωπότητος, η έξαλη μουσική, οι έξαλλοι χοροί, η έξαλη επένδυσις, όλη η παγκόσμιος επανάστασις της νεολαίας; αν όλοι οι μικρόνοοες, όλοι οι εθελοτυφλούντες, όλοι οι παρελθοντολόγοι και εγκαυχώμενοι δια την αρετήν της εποχής των συνομοτήσουν, δια να κατακρίνουν όλα αυτά τα πράγματα, η Εκκλησία έχει χρέος να σταθεί με Θεανδρικήν κατανόησιν, εναθρωπιζομένη όπως ο Κύριος της εν μέσω ενός κόσμου, που έρχεται μακρόθεν και να ακούσει αυτήν την αγωνιώδη κραυγήν, που αναπηδά από όλα αυτά τα θεωρούμενα από μας έξαλλα πράγματα. Κάτι έχει να μας πει με όλα αυτά τα φαινόμενα αυτός οι κόσμος, που έρχεται νέος εις το προσκήνιον της ιστορίας. ….»

[viii] Επισκόπου Αυγουστίνου Καντιώτου, μητροπολίτου Φλωρίνης, Απολογισμός μιας τετραετίας (25 Ιουνίου 1967- 25 Ιουνίου 1971), έκδοσις Ορθοδόξου Ιεραποστολικής Αδελφότητος «ο Σταυρός», Αθήναι 1971, σ.67-69.

[ix] Επισκόπου Αυγουστίνου Καντιώτου, μητροπολίτου Φλωρίνης, Απολογισμός μιας τετραετίας (25 Ιουνίου 1967- 25 Ιουνίου 1971), έκδοσις Ορθοδόξου Ιεραποστολικής Αδελφότητος «ο Σταυρός», Αθήναι 1971, σ. 122, 182 κ.εξ.

Αξίζει να δούμε μερικές από τις κατηγορίες του Αυγουστίνου για την παραπάνω ομιλία του Μελίτωνος: «Κατηγορεί την υποκρισίαν, αλλά αυτός ο ταλαίπωρος εγένετο ο μεγαλύτερος και απαισιότερος υποκριτής, διότι υπό την προσωπίδα ορθοδόξου ιεράρχου έκρυπτεν αρχιερέα Βάκχου, καλούντα τον χριστιανικόν λαόν εις εκδήλωσιν λατρείας προς τα ξόανα.κήρυγμα σουρεαλιστικής τέχνης, περιφρονητικόν και καταλυτικόν του ενδόξου παρελθόντος της Εκκλησίας μας, δεν ηδύνατο παρά τον καρνάβαλο να προβάλει ως έμβλημα. .. ( όπ .π. σ. 122)

Ενώ οι σύγχρονοι ποιμένες και δάσκαλοι της Εκκλησίας, μνήμονες των αγώνων των αειμνήστων εκείνων Πατέρων και διδασκάλων της Εκκλησίας, με όσας δυνάμεις διαθέτουν συνεχίζουν την μάχην κατά των ηθικών παρεκτροπών της κοινωνίας, αίφνης από το πρώτον βήμα της Εκκλησίας της Ελλάδος, ηκούσθη φωνή Ιεράρχου, η οποία εκάλει τους πιστούς να ιδούν τα καρναβαλικάς τελετάς, όχι όπως τας είδον οι Πατέρες και διδάσκαλοι της Εκκλησίας, αλλ' όπως τας βλέπουν οι κοσμικοί άνθρωποι, με τας χρωματιστάς διόπτρας του Διαβόλου, δια μέσου των οποίων και οι πλέον ακάθαρτοι και ελεειναί ηθικώς εκδηλώσεις και πράξεις φαίνονατι πλήρεις θεγλήτρου και γοητείας!

Ω κόσμε, αφαίρεσον από τους οφθαλμούς σου τα διόπτρας του Διαβόλου, τας δήθεν επιστημονικάς, τα δήθεν ψυχολογικάς θεωρίας, και τότε θα ιδείς τα πράγματα καθαρώς. … (ό .π. , σ. 182-183)

Μόλις ηκούσθησαν αι πρώται λέξεις υπέρ του Καρναβαλικού αίσχους ή των αιρέσεων, όλος ο εκκλησιαζόμενος λαός έπρεπε με όλην την δύναμιν των πνευμόνων του να άρη φωνήν διαμαρτυρίας και να είπη. Ανάξιος! Αίσχος! Κάτω! … (ό .π. , σ. 184)

Εις ενδόξους ημέρας της Εκκλησίας, κατά τας οποίας ο ευσεβής λαός συνηγωνίζετο μετά των ποιμένων του, έδιδε την μαρτυρίαν της πίστεως του ζωηρώς Με ισχυράς φωνάς -και όχι μόνον με φωνάς- εξεδίωκεν εκ του Ναού τους επιβουλευομένους την πίστην του, τους προβατόσχημους λύκους, τους υπό το ένδυμα του Ορθοδόξου κληρικού λαλούντας σκολιά και διεστραμμένα. … (ό .π. , σ. 185)

[x] Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος, Λόγοι και Ομιλίαι, (Επιμ. Ανδρέας Νανάκης) αγιορειτικά τετράδια 7, Εκδόσεις «Πανσέληνος» , Άγιο Όρος 1991, σ. 88-90.

[xi] Η μέθοδος της υποβολής μηνύσεων στην Σύνοδο φαίνεται προσφιλής στον Αυγουστίνο .Το 1958 μέλη του θρησκευτικού του σωματείου ¨Ο Μέγας Αθανάσιος¨ υπέβαλαν αντίστοιχη μήνυση στην Ιερά Σύνοδο εναντίον του αρχιμανδρίτη τότε Ιερώνυμου Κοτσώνη και τον κατηγόρησαν «…ότι δεν σέβεται το πρόσωπο της Παναγίας, επειδή δεν εμπόδισε την έκδοση της μετάφρασης του βιβλίου του Foulton Oursel " Το πιο μεγάλο γεγονός¨….» Βλ.Μητρ. Αττικής και Μεγαρίδος Νικόδημου ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ ΚΟΤΣΩΝΗΣ ο Αρχιεπίσκοπος των Αποστολικών οραματισμών Εκδόσεις Σπορά Αθήνα 1990 σελ.11 

[xii] Επισκόπου Αυγουστίνου Καντιώτου, μητροπολίτου Φλωρίνης, Απολογισμός μιας τετραετίας (25 Ιουνίου 1967- 25 Ιουνίου 1971), έκδοσις Ορθοδόξου Ιεραποστολικής Αδελφότητος «ο Σταυρός», Αθήναι 1971, σ.122 

[xiii] Επισκόπου Αυγουστίνου Καντιώτου, μητροπολίτου Φλωρίνης, Απολογισμός μιας τετραετίας (25 Ιουνίου 1967- 25 Ιουνίου 1971), έκδοσις Ορθοδόξου Ιεραποστολικής Αδελφότητος «ο Σταυρός», Αθήναι 1971, σ.124

[xiv] Ο Αυγουστίνος Καντιώτης έχει ερμηνεύσει τα γνωστά χωρία της Αποκάλυψης του Ιωάννη, τα οποία αναφέρονται στους 4 Ιππείς προσπαθώντας να επισημάνει συγκεκριμένα πρόσωπα και πράγματα της εποχής μας.

[xv] Αγαθαγγέλου Χαραμαντίδη ( αρχιμ), «φονταμενταλισμός και τρόποι υπερβάσεως του», Εκκλησία 1995, σ. 765

[xvi] Δαμασκηνός Παπανδρέου (μητροπολίτης Ελβετίας), «ανεξιθρησκεία και Φονταμενταλισμός», Λόγος Διαλόγου (η Ορθοδοξία ενώπιον της τρίτης χιλιετίας), Εκδόσεις Καστανιώτη Αθήνα 1997.σ. 294-5

Ξενάγηση στην Ι. Μ. Ζακύνθου μέσω «Απογευματινής»

Ξενάγηση στην Ι. Μ. Ζακύνθου μέσω της «Απογευματινής»

 

Συνέντευξη του Παπά-Παναγιώτη Καποδίστρια

 

Μητρόπολη Ζακύνθου: οι πόρτες και οι καρδιές στο Φιόρο του Λεβάντε είναι πάντα ανοικτές για όλους.

 

«Κρούετε και ανοιγήσεται υμίν». Η φράση τούτη του Χριστού βρίσκει την πλήρη δικαίωσή της στη Ζάκυνθο. Με μια μόνο μικρή παραλλαγή. Δε χρειάζεται να κτυπήσει κάποιος… Δε χρειάζεται να είναι ενορίτης… Δε χρειάζεται να είναι κάτοικος του νησιού…

Δε χρειάζεται καν να είναι πιστός! Αρκεί να έχει ανάγκη. Γιατί οι πόρτες και οι καρδιές, της Εκκλησίας στο Φιόρο του Λεβάντε, είναι πάντοτε ανοικτές. Στην «αγκαλιά» της Μητρόπολης και των εξήντα περίπου ενοριών του νησιού μπορούν να βρουν καταφύγιο όλοι. Πολύτεκνοι, φοιτητές, άποροι, άτομα με ειδικές ανάγκες, τοξικοεξαρτημένοι, ανεξαρτήτως καταγωγής, ηλικίας, φύλου και ιδιότητας.

Η Μητρόπολη κάθε χρόνο ενισχύει Ιδρύματα και φιλανθρωπικούς οργανισμούς που λειτουργούν και δρουν εντός και εκτός της Ζακύνθου. Που είτε ίδρυσε και υπάγονται σε αυτήν, είτε ανήκουν σε άλλα νομικά πρόσωπα. Ανάμεσά τους σχολεία, εκκλησιαστικές σχολές, οργανώσεις, όπως οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα», αλλά και Μητροπόλεις στην Αφρική που σηκώνουν τον βαρύ σταυρό της Ιεραποστολής, σε δυσμενείς συνθήκες. Η Μητρόπολη, παράλληλα, διατηρεί τρία Φιλόπτωχα Ταμεία (Γενικό, Ενοριακό, «Ιεράς Μονής Αγίου Διονυσίου»), ενώ θέλοντας να στείλει το μήνυμα ότι ο αθλητισμός είναι υγεία, κάνει συχνά χορηγίες σε αθλητικούς συλλόγους και μικρά σωματεία. Αυτό που ίσως ωστόσο κάνει τη διαφορά είναι το «Ευαγές Ταμείο Απόρων Φοιτητών», στο οποίο… καταλήγουν όλα τα ποσά από τα λεγόμενα «τυχερά», και από το οποίο δίνονται υποτροφίες σε φοιτητές με οικονομική δυσχέρεια. Όπως προέκυψε πάντως κατά το μικρό «οδοιπορικό» της «Α» στη φιλανθρωπική δραστηριότητα της Μητρόπολης Ζακύνθου, το κοινωνικό έργο δεν σταματά στις οργανωμένες και προβλεπόμενες ενέργειες.

«Υπάρχουν πράγματα που γίνονται, και δεν φαίνονται στα λογιστικά έγγραφα και τις καταστάσεις που κοινοποιούνται στην Ιερά Σύνοδο» επιβεβαιώνει ο Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος της Μητρόπολης Ζακύνθου, θεολόγος και ποιητής, πρωτοπρεσβύτερος π. Παναγιώτης Καποδίστριας.

Ίσως έτσι να εξηγείται η αγάπη που τρέφει ο λαός της Ζακύνθου στον Επίσκοπό του, και τους κληρικούς της τοπικής Εκκλησίας. Ανοικτές πόρτες, δίχως διακρίσεις και βοήθεια που δεν προσφέρεται μετά… δικαιολογητικών.

Από την πλευρά του πάντως ο Μητροπολίτης Ζακύνθου Χρυσόστομος επισημαίνει στο δικό του μήνυμα, μέσω της «Α», πως όταν η ανάγκη είναι τόσο μεγάλη και τα μέσα ολίγα, κανείς Επίσκοπος δεν μπορεί να είναι ικανοποιημένος με το φιλανθρωπικό έργο που ασκεί.

Μπορεί μόνο να είναι «ανοικτός» και να προσφέρει την κάθε στιγμή, ό,τι δύναται, στους λιγότερο ευνοημένους…

 

Πάνω από 100.000 ευρώ το χρόνο δίνονται στο φιλανθρωπικό έργο

 

Η αγάπη δεν αποτυπώνεται σε αριθμούς. Στη σύγχρονη εποχή, ωστόσο, ακόμη και η μικρή οικονομική βοήθεια μπορεί να αποβεί σωτήρια για μια οικογένεια, για τον άνθρωπο που βρίσκεται σε ανάγκη. Η Μητρόπολη Ζακύνθου, πέραν των… εκτάκτων προσφορών, διαθέτει ετησίως πάνω από 100 χιλιάδες ευρώ για να φέρει σε πέρας το
φιλανθρωπικό της έργο. Πού και πώς γίνονται όλα αυτά; Το ρόλο του «ξεναγού» στις επιμέρους δραστηριότητες της Μητρόπολης Ζακύνθου, αναλαμβάνει ο Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος της Μητρόπολης, πρωτοπρεσβύτερος π. Παναγιώτης Καποδίστριας.

Φιλόπτωχα Ταμεία


Στη Ζάκυνθο λειτουργούν τρία εκκλησιαστικά Φιλόπτωχα Ταμεία. Το Γενικόν Φιλόπτωχον της Μητρόπολης, τα Ενοριακά Φιλόπτωχα Ταμεία και το Ταμείο της Ιεράς Μονής του πολιούχου του νησιού Αγίου Διονυσίου. Από αυτά τα Ταμεία βοηθούνται πάνω από εξακόσια άτομα σε ετήσια βάση. Ενδεικτικά από το Γενικό Ταμείο το 2008 πήραν βοήθημα 330 άτομα, ενώ τα Ενοριακά Ταμεία ενίσχυσαν 195 ανθρώπους. Όσον αφορά στον τρόπο με τον οποίο μπορεί κάποιος να λάβει την οικονομική στήριξη, ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας υποστηρίζει ότι «δεν υπάρχουν λίστες. Δεν έχουμε τέτοια εδώ, καθώς γνωρίζουμε τους ανθρώπους. Όποιος θέλει μπορεί να έρθει και να λάβει τη λίγη βοήθεια που μπορούμε να του δώσουμε». Όσον αφορά στις ενορίες «όλες έχουν φιλόπτωχα Ταμεία.

Βρίσκονται πολύ κοντά στους ενορίτες τους, γνωρίζουν τα προβλήματά τους και τους βοηθούν».

 

Εκπαίδευση


Από τις πρωτοβουλίες της Μητρόπολης που έχουν ξεχωρίσει, είναι η δημιουργία του «Ευαγούς Ταμείου Απόρων Φοιτητών Χρυσοστόμου Α'». «Το Ταμείο ιδρύθηκε από τον Δεσπότη, Μητροπολίτη Ζακύνθου Χρυσόστομο, και χορηγεί υποτροφίες σε άπορους φοιτητές», αναφέρει ο πρωτοπρεσβύτερος π. Παναγιώτης. «Στο εν λόγω Ταμείο –προσθέτει – διοχετεύονται όλα τα έσοδα της Μητρόπολης. Είτε από τα «τυχερά», από γάμους κι άλλες εκδηλώσεις, είτε ακόμη κι από τα προσωπικά έσοδα του Μητροπολίτη. Πρέπει όμως να πούμε ότι το Ταμείο ενισχύεται και από διάφορα κληροδοτήματα (Παρπαρία, Μιγγή, Μητροπολίτη Παύλου Σοφού κ.ά.), τα οποία βρίσκονταν σε «ύπνο», ήταν νεκρά. Και ο Μητροπολίτης σκέφτηκε να τα ανασυστήσει, και να τα αξιοποιήσει, για να μπορούν οι νέοι να σπουδάσουν». Οι όροι όμως που ισχύουν για τα κληροδοτήματα είναι πολύ «σκληροί» σε κάποιες περιπτώσεις. Για παράδειγμα, λένε, ότι αυτός που θα πάρει την υποτροφία να είναι «άριστος και άπορος»!

Με τη δημιουργία του Ταμείου όμως αυτό ξεπεράστηκε». Το 2008, ενδεικτικά, από το «Ευαγές Ταμείον» έλαβαν υποτροφίες 28 φοιτητές. Η Μητρόπολη, παράλληλα, βρίσκεται δίπλα στους μαθητές που φοιτούν στο Αθλητικό Σχολείο. «Χορηγούμε φαγητό στα παιδιά του Αθλητικού Σχολείου. Πρόκειται για σαράντα μαθητές και νιώθουμε μεγάλη χαρά που μπορούμε και κάνουμε αυτό το ελάχιστο γι' αυτούς», λέει ο π. Παναγιώτης, εκφράζοντας, διακριτικά, και το παράπονο πως «είναι κάποια πράγματα που θα μπορούσε να τα έχει φροντίσει η Πολιτεία».

Οικονομική βοήθεια προσφέρεται ωστόσο και σε εκκλησιαστικά σχολεία, «ακόμα και σε πανεπιστημιακά ιδρύματα, κυρίως μεταπτυχιακά προγράμματα, που ζητούν κάποια ενίσχυση. Ο Δεσπότης εγκρίνει το αίτημα και στέλνει χρήματα».

Η «Στοργή» κατά των ναρκωτικών Η μέριμνα της Μητρόπολης εστιάζεται ιδιαίτερα στους  τοξικοεξαρτημένους, και στην επανένταξη στην κοινωνία, όλων όσοι πιάστηκαν κάποτε στα «δίχτυα» των εξαρτησιογόνων ουσιών. Στο νησί λειτουργεί παράρτημα του Οργανισμού Κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ), το Κέντρο Πρόληψης Ναρκωτικών και λοιπών Εξαρτησιογόνων Ουσιών Ζακύνθου με την επωνυμία «Η Στοργή».

«Η Μητρόπολη ήταν εκ των ιδρυτικών εταίρων. Πρώτος πρόεδρος της "Στοργής", το 2002, ήταν ο Σεβασμιώτατος. Το 2005 παραιτήθηκε ώστε να αναλάβουν και άλλοι, αλλά το πρόγραμμα το παρακολουθούμε από κοντά. Και ιδίως ο Δεσπότης που επισκέπτεται όποτε μπορεί το Κέντρο».

 

Πολύτεκνοι

 

Σε μια Ελλάδα που γερνά μα δε …γεννά η Εκκλησία προσπαθεί να στηρίξει και τους πολύτεκνους. «Για κάθε νέο παιδί, που είτε κατατάσσει την οικογένεια ως πολύτεκνη, είτε πρόκειται για οικογένεια με ήδη πολλά παιδιά, με απόφαση του Δεσπότη, η Μητρόπολη χορηγεί κάθε χρόνο ένα βιβλιάριο με 500 ευρώ», τονίζει ο  πρωτοπρεσβύτερος π. Παναγιώτης. «Υπάρχουν ωστόσο και οι πάγιες προικοδοτήσεις τέτοιων οικογενειών. Κάθε χρόνο βοηθούνται περίπου 8 με 12 πολύτεκνα νοικοκυριά από την Μητρόπολή μας».

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η Μητρόπολη Ζακύνθου ενισχύει οικονομικά και άλλες Επαρχίες, όπως πέρσι την Ιερά Μητρόπολη Νιγηρίας. «Ο Σεβασμιώτατος είχε χειροτονήσει τον Μητροπολίτη Νιγηρίας κ. Αλέξανδρο. Όταν επισκέφθηκε τη Νιγηρία διαπίστωσε ιδίοις όμμασι τις πραγματικά δύσκολες συνθήκες και γι' αυτό θέλησε να κάνει κάτι», εξηγεί ο π. Παναγιώτης.

«Η Μητρόπολη – αναφέρει καταλήγοντας – προσπαθεί όσο μπορεί, με τα λίγα μέσα που έχει. Μπορεί η Ζάκυνθος να έχει επιφάνεια τουριστική, ωστόσο υπάρχουν πολλοί που έχουν ξεχάσει το καθήκον τους προς τον συνάνθρωπο. Από αυτά που έχουμε πρέπει και να δίνουμε. Μπορώ να σας ονομάσω πολλούς ιερείς σε αυτό το νησί που δίνουν από το υστέρημά τους, κι όχι 20 και 40 ευρώ. Αυτό είναι κάτι που δεν ελέγχεται, δεν αποτιμάται σε έγγραφα. Και η ανταμοιβή από αυτό είναι πάντοτε διαφορετική. Είναι ξεχωριστή».

 

ΠΗΓΗ: «Η Απογευματινή». Το άρθρο έχει συνταχθεί την Παρασκευή, 5 Φεβρουαρίου, 2010 και έχει καταχωρηθεί στην κατηγορία Εκκλησίαhttp://www.apogevmatini.gr/?p=63124

Εγκέφαλος και Θρησκεία

 Εγκέφαλος και Θρησκεία

 

του Παναγιώτη Γεωργίου

 

Το κλειδί – και το μεγάλο οχυρό κατά του υλισμού – βρίσκεται στο μείζον μυστήριο της συνείδησης. Όλο και περισσότεροι νευροεπιστήμονες, με την υποστήριξη διαφόρων πειραμάτων, σκιαγραφούν σταδιακά μια άλλη εικόνα: ο εγκέφαλος φαίνεται πια όλο και λιγότερο σαν μια ψυχρή μηχανή που κάνει αδιάκοπους υπολογισμούς όπως ένα κομπιούτερ. Αντίθετα, το νόημα, η πίστη, η θέληση και κυρίως η συνείδηση φαίνεται να ξεπηδούν μυστηριωδώς από τα κυκλώματα των εγκεφαλικών νευρώνων. Τα συναισθήματα παίζουν καθοριστικό ρόλο στη νοημοσύνη, ενώ η αγάπη είναι ζωτική για την ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Από την άλλη, τα γονίδια δεν φαίνεται να είναι απλώς εγωιστικά, όπως ακράδαντα πιστεύει ο Ντόκινς, αλλά αντίθετα οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ενστικτωδώς φαίνεται πως έχουν βαθειά ηθικά αισθήματα, όπως η δικαιοσύνη, η στοργή κ.α. Τελικά, αρκετοί επιστήμονες αρχίζουν να εκτιμούν όλο και πιο πολύ τις υπερβατικές πνευματικές εμπειρίες και να μην τις θεωρούν απλώς αυταπάτη. Ο νους, όπως έχουν δείξει διάφορα πειράματα, φαίνεται πως έχει την ικανότητα να υπερβαίνει τον εαυτό του και να συγχωνεύεται με μια ανώτερη παρουσία (που πολλοί ονομάζουν Θεό), η οποία γίνεται αντιληπτή ως πιο πραγματική από την καθημερινή υλική πραγματικότητα.

Υπάρχει ελεύθερη βούληση; Ο Θεός υπάρχει ή είναι μια αυταπάτη του μυαλού; Οι σύγχρονοι επιστήμονες δίνουν τις δικές τους απαντήσεις σύμφωνα με τις θεωρίες τους.

Η ραγδαία αύξηση των μελετών και των επιστημονικών ερευνών που αφορούν τον εγκέφαλο, αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των τελευταίων χρόνων και ο αντίκτυπος είναι αισθητός σε άλλες επιστήμες και σε άλλα πεδία της γνώσης και της ανθρώπινης ζωής, από την ψυχολογία μέχρι την οικονομία και τη θρησκεία.

Έτσι, μεταξύ άλλων, τα τελευταία χρόνια έχει αναθερμανθεί η παλαιά διαμάχη επιστήμης και θρησκείας με αιχμή το μείζον ερώτημα: Υπάρχει Θεός; Είναι η πραγματικότητα αυτό που βλέπουμε; Υπάρχει μια πνευματική επικράτεια, αόρατη συνήθως σε μας; Η πιο πρόσφατη και ενδιαφέρουσα εξέλιξη είναι οι διαφοροποιήσεις στο "μέτωπο" του επιστημονικού κόσμου, κυρίως στο χώρο των νευροεπιστημών, ο οποίος κάθε άλλο παρά αρραγής εμφανίζεται, με συνέπεια να τροφοδοτεί με επιχειρήματα και τις δύο πλευρές.

Με αιχμή του δόρατος το βρετανό βιολόγο Ρίτσαρντ Ντόκινς, συγγραφέα, μεταξύ άλλων βιβλίων, του μπεστ-σέλερ "Η αυταπάτη του Θεού", μια ομάδα επιστημόνων και άλλων διανοουμένων όπως ο Ντάνιελ Ντένετ και ο Κρίστοφερ Χίτσενς εκπροσωπούν ένα σύγχρονη πλευρά της επιστήμης που θεωρεί αδύνατη -αν όχι γελοία- την ύπαρξη ενός πνεύματος ξέχωρου από την ύλη και το σώμα. Συνοπτικά, οι ρητά αυτοπροσδιοριζόμενοι ως άθεοι επιστήμονες, θεωρούν ότι τα πάντα πηγάζουν από την κίνηση των ατόμων της ύλης και από τα γονίδια, ενώ η συμπεριφορά καθορίζεται από τις χημικές ουσίες του εγκεφάλου, οι νευρώνες του οποίου δημιουργούν τη συνείδηση σταδιακά με το πέρασμα του χρόνου.

Η ελεύθερη βούληση είναι ουσιαστικά μια αυταπάτη, καθώς οι άνθρωποι ωθούνται βασικά από τις προϋπάρχουσες βιολογικές-εγκεφαλικές προδιαγραφές της εξέλιξης να κάνουν αυτό ή εκείνο το πράγμα. Η θρησκεία, λένε, δεν είναι παρά μια κοινωνική σύμβαση, χρήσιμη για την εξουσιαστική ελίτ και για την ψυχική ανακούφιση των μαζών από τα υπαρξιακά άγχη – αν δεν είναι ένα ατύχημα κι ένα επικίνδυνο λάθος που μόνο δεινά φέρνει στην ανθρωπότητα (πολέμους, βία, τρομοκρατία κλπ).

 
 Σύμφωνα με αυτό το επιστημονικό σκεπτικό, οι άνθρωποι κατασκευάζουν θρησκευτικές πεποιθήσεις, επειδή οι εγκέφαλοί τους έχουν διαχρονικά εξελιχθεί έτσι ώστε να ακολουθούν τα συστήματα πεποιθήσεων και τις ιδεολογίες του περιβάλλοντός τους. Σε αυτό το μήκος κύματος, ορισμένοι επιστήμονες τονίζουν ότι αρκετά πειράματα στον τομέα των νευροεπιστημών έχουν πλέον δείξει πως αρκεί μια ηλεκτρομαγνητική διέγερση (από ένα ειδικό κράνος) ορισμένων σημείων του εγκεφάλου για να αρχίσουν οι εθελοντές, χωρίς να το επιδιώκουν συνειδητά, να αισθάνονται μυστικιστικές και πνευματικές εμπειρίες, να μιλάνε με το Θεό κ.α.

Έτσι, οι ραγδαίες εξελίξεις στη γενετική και ακόμα περισσότερο στις νευροεπιστήμες που μελετούν τον εγκέφαλο και το νου, τείνουν, κατά την τελευταία δεκαετία, να ενισχύσουν την αντίληψη ότι τελικά όλα είναι υλικά, ότι το πνεύμα είναι νεκρό (και ο Θεός μαζί του;) και ότι τίποτε δεν επιζεί μετά το θάνατο του σώματος.

Η πρόκληση του "νευρωνικού βουδισμού"


Όπως η "Καταγωγή των Ειδών" του Δαρβίνου τον 19ο αιώνα, πέρα από μια επιστημονική επανάσταση, άλλαξε δραματικά τις κοινωνικές και προσωπικές αντιλήψεις της ανθρωπότητας και όπως η θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν επηρέασε σημαντικά τη σύγχρονη τέχνη μετά τις αρχές του 20ού αιώνα, έτσι και τώρα, στην αρχή του 21ού αιώνα, διαφαίνεται ότι η εξελισσόμενη επανάσταση της νευροεπιστήμης έχει τη δυνατότητα να δράσει καταλυτικά, όχι μόνο στο χώρο της επιστήμης, αλλά γενικότερα στον τρόπο που οι άνθρωποι βλέπουν τους εαυτούς τους και τον κόσμο γύρω τους.

Όπως έγραψε ο Ντέηβιντ Μπρουκς σε ένα σημαντικό άρθρο στους New York Times (με τίτλο "Οι νευρωνικοί βουδιστές"), στην πραγματικότητα η περί αθεϊσμού διαμάχη τελικά δεν θα υποσκάψει την πίστη στο Θεό γενικά, αλλά το πολύ – πολύ να υποσκάψει την πίστη στον προσωπικό Θεό της Βίβλου, στον οποίο πιστεύουν -ο καθένας με τον τρόπο του- Χριστιανοί, Εβραίοι και Μουσουλμάνοι, δηλαδή οι μονοθεϊστικές θρησκείες.

Το κλειδί -και το μεγάλο οχυρό κατά του υλισμού- βρίσκεται στο μείζον μυστήριο της συνείδησης. Όλο και περισσότεροι νευροεπιστήμονες, με την υποστήριξη διαφόρων πειραμάτων, σκιαγραφούν σταδιακά μια άλλη εικόνα: ο εγκέφαλος φαίνεται πια όλο και λιγότερο σαν μια ψυχρή μηχανή που κάνει αδιάκοπους υπολογισμούς όπως ένα κομπιούτερ. Αντίθετα, το νόημα, η πίστη, η θέληση και κυρίως η συνείδηση φαίνεται να ξεπηδούν μυστηριωδώς από τα κυκλώματα των εγκεφαλικών νευρώνων. Τα συναισθήματα παίζουν καθοριστικό ρόλο στη νοημοσύνη, ενώ η αγάπη είναι ζωτική για την ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Από την άλλη, τα γονίδια δεν φαίνεται να είναι απλώς εγωιστικά, όπως ακράδαντα πιστεύει ο Ντόκινς, αλλά αντίθετα οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ενστικτωδώς φαίνεται πως έχουν βαθειά ηθικά αισθήματα, όπως η δικαιοσύνη, η στοργή κ.α. Τελικά, αρκετοί επιστήμονες αρχίζουν να εκτιμούν όλο και πιο πολύ τις υπερβατικές πνευματικές εμπειρίες και να μην τις θεωρούν απλώς αυταπάτη. Ο νους, όπως έχουν δείξει διάφορα πειράματα, φαίνεται πως έχει την ικανότητα να υπερβαίνει τον εαυτό του και να συγχωνεύεται με μια ανώτερη παρουσία (που πολλοί ονομάζουν Θεό), η οποία γίνεται αντιληπτή ως πιο πραγματική από την καθημερινή υλική πραγματικότητα.

Επιστήμονες που ανήκουν σε αυτό το νέο ρεύμα επιστήμης, είναι, μεταξύ άλλων, οι Andrew Newberg, Daniel Siegel, Michael Gazzaniga, Jonathan Haidt, Antonio Damasio, Marc Hauser κ.α., τα πειράματα και τα βιβλία των οποίων επηρεάζουν πλέον όλο και περισσότερο το δημόσιο διάλογο. Με δεδομένο ότι από όλες τις θρησκείες, αυτή που δέχεται μια ανώτερη πραγματικότητα, αλλά δεν την ταυτίζει με ένα προσωπικό Θεό, είναι κατ' εξοχήν ο βουδισμός, το νέο επιστημονικό ρεύμα, σύμφωνα με τον Μπρουκς, θα μπορούσε να αποκληθεί νευρωνικός βουδισμός.

Τι πρεσβεύουν


Ποιές είναι όμως οι βασικές αντιλήψεις του νέου ρεύματος;

Πρώτον, ο εαυτός δεν είναι μια σταθερή και λίγο-πολύ μόνιμη οντότητα, αλλά μια δυναμική διαδικασία αλληλεξαρτώμενων σχέσεων.

Δεύτερον, κάτω από την επιφάνεια των διαφόρων θρησκειών, οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχουν κοινές ηθικές αντιλήψεις, αξίες και ενοράσεις.

Τρίτον, οι άνθρωποι έχουν τον κατάλληλο "εξοπλισμό" για να βιώνουν το ιερό και να έχουν εμπειρίες πνευματικής ανάτασης, στη διάρκεια των οποίων ξεπερνούν στα στενά σύνορα του εαυτού τους και πλημμυρίζουν από αγάπη για τον υπόλοιπο κόσμο.

Τέταρτο, ο Θεός μπορεί καλύτερα να γίνει αντιληπτός ως η φύση αυτού που βιώνει ο άνθρωπος κατά τις ανωτέρω στιγμές και θα μπορούσε να θεωρηθεί ως "το άγνωστο σύνολο όλων όσων υπάρχουν".

Όπως παρατηρεί ο Μπρουκς στο άρθρο του περί "Νευρωνικών βουδιστών", είναι ευκολότερο για τον Ντόκινς και τους υπόλοιπους μαχητικούς άθεους να επιτίθενται κατά του προσωπικού Θεού στο όνομα της επιστήμης, αλλά θα αποδειχτεί πολύ δυσκολότερο να κάνουν το ίδιο κατά των επιστημόνων συναδέλφων τους (κυρίως των νευροεπιστημόνων), οι πεποιθήσεις των οποίων εν μέρει επικαλύπτονται με το βουδισμό και οι οποίοι, αν και όντως θεωρούν τις θρησκείες πολιτιστικά κατασκευάσματα χτισμένα πάνω στα κοινά χαρακτηριστικά της ανθρωπότητας, σέβονται την αίσθηση του ιερού και το μυστήριο της συνείδησης.

Έτσι, την ίδια στιγμή που ο νέος επιστημονικός αθεϊσμός κάνει μεγάλο "θόρυβο", με απρόσμενο τρόπο, άλλοι επιστήμονες βρίσκουν κοινό έδαφος με το μυστικισμό και την πνευματικότητα του νου, δίνοντας έμφαση στην έμφυτη υπερβατικότητα του ανθρώπινου νου, αλλά όχι στο θείο νόμο ή την άνωθεν αποκάλυψη. Το σκηνικό γίνεται, λοιπόν, όλο και πιο περίπλοκο και τα επόμενα χρόνια, από τη μια οι πιστοί θα πρέπει να υπερασπίζονται την πίστη τους σε ένα προσωπικό Θεό, ενώ παράλληλα οι επιστήμονες θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν μεταξύ τους τι σημαίνουν τα ευρήματά τους στο βασίλειο του νου, αναφορικά με την ύπαρξη ή όχι μιας άλλης πραγματικότητας, πέρα από αυτήν που βλέπουν καθημερινά τα μάτια μας. Εν κατακλείδι, ο "νευρωνικός βουδισμός" μπορεί να υποσκάψει μελλοντικά την πίστη σε ένα Θεό, αλλά όχι στο επέκεινα.

 

ΠΗΓΗ: Δημοσίευση: 06 Ιανουαρίου 2010, από το περιοδικό ΜΕΝ 24http://www.men24.gr/html/ent/521/ent.90521.asp  

Η γέννηση ενός Μεγάλου Αναρχικού

 Η Γέννηση ενός Μεγάλου Αναρχικού

 
Του Τσουκνίδα*
 
Σκέφτηκα, μέρα που είναι και διότι αισθάνομαι την ανάγκη να πω και από εδώ μέσα τις ευχές μου, να γράψω κι εγώ κάτι για τα Χριστούγεννα. Έτσι κι αλλιώς η "Τσουκνίδα" και με άλλες ευκαιρίες προσπάθησε να φέρει τρέχοντα θρησκευτικά και εκκλησιαστικά ζητήματα υπό κάποιο άλλο πρίσμα, συχνά ρηξικέλευθο. ( Την έχουμε αυτή την ανάγκη, "γιατί να το κρύψομε άλλωστε"..) Γιατί λοιπόν να μη το κάνει και σήμερα, «μια τέτοια άγια μέρα», κατά την οποία ακόμα και ορισμένοι που ξέχασαν πως κάνουν τον σταυρό τους, θυμούνται τις αξίες της Χριστιανοσύνης….
Οι πολλοί λοιπόν μάλλον θα εστιαστούν στο μήνυμα της πολυεπίπεδης Ειρήνης, που φέρνει η γέννηση του Χριστού, έτσι σαν μια υπόμνηση ατελέσφορη, ξεχνώντας ότι όσα και να πεις για την Ειρήνη, αν δεν υπάρχει προσπάθεια να γίνει πολιτισμικό, βιωματικό, κοινοτικό μέγεθος, είναι λόγος κενός και όχι καινός. Πολύ περισσότερο, όταν μέσα σε συνεχόμενες κοινωνικές ρηγματώσεις, κάποιοι επιμένουν μονομερώς σε ένα είδος ατομικιστικής ψυχικής ειρήνης, κάτι δηλαδή σαν την Βουδιστική Νιρβάνα, τη βίωση του απόλυτου κενού. Και να μη μιλήσει κανείς για το τραγελαφικό, να κηρύττει κανείς την Ειρήνη, την οποία υπεραμύνεται πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να βρει ούτε στην Πολιτική ούτε στην Τέχνη κλπ, παρά μόνο στην Εκκλησία, και να μην είναι ούτε ο ίδιος, ούτε η παρέα του φορείς αυτής της Ειρήνης…
 
Οι περισσότερο «θεολογούντες» θα επικεντρωθούν στο νόημα της Ενανθρώπισης. Θα τονίσουν το γεγονός της μεγάλης τιμής, αλλά και της μεγάλης ευκαιρίας που έγινε για τον άνθρωπο, το απόλυτο, το άχρονο και το άφθαρτο, να ενωθεί με την ανθρώπινη φύση. Κεφαλαιώδους σημασίας πίστη με πολλές ανθρωπολογικές συνέπειες. Πίστη που σε καλεί να πάρεις ένα μεγάλο ρίσκο για το νόημα που μπορεί να δώσεις στη ζωή σου… Παρόλα αυτά μια τέτοια πίστη, θα άρεσε και στους άθεους Λ. Φώϋερμπαχ και Φ. Έγκελς, διότι με αυτόν τον τρόπο, τον εαυτό του, που θεοποιεί ο άνθρωπος τοποθετώντας τον όμως πολύ μακριά του, ξανακάνει προσπάθεια να τον ξαναβάλει μέσα του….
 
Έτσι θα το έβλεπαν αυτοί.Εγώ σήμερα πάντως, θα ήθελα να παρουσιάσω τη γέννηση του Χριστού, ως τη γέννηση ενός Μεγάλου Αναρχικού, του Μεγαλύτερου ίσως όλων των εποχών, αφού παρά τις παρεκτροπές, τις καθυποτάξεις στο όνομά του, τους πουριτανισμούς, τις μαγικές κατανοήσεις των λόγων του, την θεοποίηση του πολιτισμικού περιβλήματος και όχι της ουσίας των διδασκαλιών του, όσα είπε στα Ευαγγέλια πάντα μπορούν να σε εκπλήξουν, να δώσουν μια σπρωξιά σε όλα τα δόγματα που μπορεί να κατασκευάζουν οι κατά καιρούς Φαρισαίοι και Ιεροεξεταστές, για να αισθάνονται ασφαλείς. Να καταδεικνύουν τις ανεπάρκειες όλων των συστημάτων, χωρίς να οδηγούν στον μηδενισμό, ή στο κοινωνικό κενό, με κάθετες αναφορές σε κάποια Θεία πραγματικότητα ή όχι.

Να είναι τόσο απλά όλα: «Ήμουν ξένος και μαζέψατε, άρρωστος και στη φυλακή και ήρθατε να με δείτε, πεινούσα και μου δώσατε να φάω… » Τόσο απλά που νιώθεις ότι μπορείς να κάνεις κάτι, να μη νιώθεις άχρηστος, καθυποταγμένος σε ένα σύστημα σωστών συμπεριφορών αλλά και τόσο δύσκολα, που δεν θα φτάσεις ποτέ στο τέλειο. Γιατί ακόμα και να καταργηθούν τα σύνορα, «ξένοι» θα υπάρχουν. Όση φαντασία και να βάλει κανείς, δεν μπορεί να φανταστεί έναν κόσμο, όπου η κίνηση προς τον Άλλο, δεν θα είναι το ζητούμενο της ζωής…


Να είναι κάποιος που ψιθυρίζει ότι είναι «Γιος του Θεού», αλλά εκεί στη διήγηση των «πειρασμών» να μη θέλει να τους πείσει όλους με κάποιο κόλπο που να καταργεί τη συνείδηση, με μια πρώιμη και συμβολική μαζική προπαγάνδα. Να αρνείται να δώσει στον κόσμο λίγο ψωμί και ασφάλεια για να τον καθυποτάξει.


Να είναι ο Χριστός στον διάλογο με τον Μεγάλο Ιεροεξεταστή (που μας άφησε στους «Αδελφούς Καραμαζώφ» ο Φ. Ντοστογιέφσκι), ο οποίος ενώ καταλαβαίνει ότι απέναντι στα διακυβεύματα που στήνει η εξουσία και στην αποτελεσματικότητα της, τις περισσότερες φορές είναι ανίσχυρος, εντούτοις γνωρίζει ότι η τελική νίκη είναι από την πλευρά του δικού του δρόμου της Ελευθερίας…

Δεν διάλεξα τυχαία να προβάλλω σήμερα την Γέννηση του Χριστού, ως αυτή του Μεγάλου Αναρχικού. Η κάθε εποχή, διαλέγει να εστιαστεί στην πλευρά αυτής της καθοριστικής για την Ανθρωπότητα προσωπικότητας, την οποία έχει ανάγκη.

Έναν τέτοιο Αναρχικό ίσως έχει ανάγκη και η εποχή μας.

Και με αυτή την ευκαιρία Καλές Γιορτές με Ειρήνη και Ελευθερία έξω και μέσα.

 

* http://tsouknida.blogspot.com/2009/12/blog-post_25.html

Φορολόγηση της Εκκλησιαστικής Περιουσίας

  Φορολόγηση της Εκκλησιαστικής Περιουσίας
 
του Τσουκνίδα

Αυτό που μπορεί κανείς να παρατηρήσει εξαρχής είναι η ήπια αντίδραση της εκκλησιαστικής ηγεσίας. Ευτυχώς. Φαντάζομαι τι γινόταν μ' αυτό επί Μακαριστού, αν έμπαινε δηλαδή παραπάνω φόρος στην Εκκλησία, από ό,τι στις όμοιες με αυτή νομικές οντότητες: "Οι γραικύλοι πολεμάνε την Εκκλησία, θέλουν να την εκμηδενίσουν μέσω της φορολογίας" και όλα τα ράσα στον δρόμο, μαζί με αυτούς που πιστεύουν ότι Εκκλησία σημαίνει "Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια"..

Και η Εκκλησία θα κέρδιζε μόνο αυτούς και θα έχανε τους άλλους μισούς που πιστεύουν ότι η θεσμική εκκλησία είναι ο πιο ευνοημένος από το κράτος μεγαλοϊδιοκτήτης στην χώρα μας!

Για αυτό και υπήρχε, κατά τη γνώμη μου, ακόμα καλύτερος τρόπος αντίδρασης, δεδομένου ότι βρισκόμαστε προ της χρεοκοπίας του κράτους, όπως λένε οι αρμόδιοι, "κόβονται" σημαντικές κοινωνικές δαπάνες, άνθρωποι χάνουν την δουλειά τους εξ ' αιτίας της κατάστασης…

Τι θα μπορούσε να πει η εκκλησιαστική ηγεσία, ακόμα και αν θεωρούσε άδικη τη φορολόγηση : "Είναι άδικο μέτρο, αλλά εμείς σκεφτόμαστε σε ποια κατάσταση είναι η Κοινωνία, δηλαδή τα παιδιά του Θεού και θα αποδώσουμε αυτή τη φορολογία, εφιστώντας όμως την προσοχή της Κυβέρνησης, τα έσοδα από αυτή τη φορολογία, όπως βέβαια και από τις άλλες φορολογίες να πάνε στις ανάγκες των φτωχών !"

Βγαίνεις μπροστά από τον υποτιθέμενο αντίπαλο….

Κατά τη γνώμη μου 4 συνιστώσες έχει το θέμα.

 

1. Δεν είναι όλες οι Ι. Μητροπόλεις πλούσιες και σε πολλές περιπτώσεις ενδέχεται τα έσοδα που εισπράττουν από ενοίκια ίσα-ίσα να φτάνουν να καλύπτουν τις ανάγκες των παραρτημάτων τους (γηροκομεία, κατασκηνώσεις, συσσίτια κλπ). Άλλο ένα σύμφυτο πρόβλημα είναι ότι η μεγάλη ιδιοκτησία συνήθως δεν είναι των ενοριών, ή ακόμα και των μητροπόλεων, αλλά μοναστηριών, εκκλησιαστικών ιδρυμάτων κλπ, από τα οποία πολλές φορές μόνο με οριακές νομικές κατασκευές κατορθώνουν οι μητροπολίτες να πάρουν χρήματα για το "έργο" που κατευθύνεται από τους ίδιους.

 

Από την άλλη όμως, υπάρχουν Μητροπόλεις μεγαλομέτοχοι σε τράπεζες (Ειρήσθω εν παρόδω,  μεγάλο πνευματικό θέμα αυτό να κατατίθενται τα αποθέματα της Εκκλησίας σε πλήρως κερδοσκοπικούς οργανισμούς, που πρωτοστατούν και υλοποιούν πολιτικές που οδηγούν στην ανεργία κλπ. Όταν οι περισσότερες τράπεζες ήταν κρατικές και τουλάχιστον φανερά δεν είχαν στόχο το άμεσο χρηματικό κέρδος, αλλά την ωφέλεια της Χώρας, είχε κάποιο νόημα. Σήμερα όμως;

 

Αυτό που έχει προταθεί από ειδικούς είναι να χρησιμοποιηθούν αυτά τα ποσά ως βάση για ένα ανταποδοτικό, αλλά όχι κερδοσκοπικό κοινωνικό ταμείο με άλλους σκοπούς, αλλά οι αρμόδιοι κάνουν ότι δεν ακούνε..)  Αυτή η εσωτερική ανισότητα θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με εσωτερική αλληλεγγύη, κάτι σαν την «Παύλεια Λογεία». Πολύ θα χαρώ λοιπόν, αν όντως είναι δυσβάσταχτη η φορολόγηση για ορισμένες Μητροπόλεις, να κινητοποιηθεί μια σύγχρονη Λογεία και όχι να είναι η κάθε Μητρόπολη για την πάρτη της.

 

2. Το θέμα ανακινήθηκε επικοινωνιακά, με το Βατοπέδι και όχι μόνο με το Βατοπέδι, δεκάδες ανά την Ελλάδα ήταν οι περιπτώσεις το τελευταίο καιρό που εκκλησιαστική περιουσία "αξιοποιήθηκε" ή έγινε προσπάθεια να αξιοποιηθεί με μόνο άξονα το κέρδος, χωρίς σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες και στο περιβάλλον. Αυτή η κατάσταση δημιούργησε την εντύπωση σε πολλούς ότι η θεσμική εκκλησία είναι ένας από τους πιο στυγνούς μεγαλοϊδιοκτήτες γης, έτσι που στην δύσκολη ώρα, όχι μόνο να δικαιολογούν, αλλά να περιμένουν την υπερφορολόγησή της. Για το "φιλανθρωπικό έργο" λένε οι κατηγορούμενοι δεσποτάδες, ηγούμενοι και λοιπή εκκλησιαστική ελίτ.

 

"Μα ποιό έργο, αυτό που εσύ μόνος σου αποφασίζεις και εκτελείς. Ρώτησες ποτέ την τοπική κοινωνία ποιές είναι οι ανάγκες της, τα ίδια τα μέλη της τοπικής σου Εκκλησίας, ήρθες ποτέ σε έναν ουσιαστικό διάλογο μαζί τους; Να είναι συναπόφαση πως θα αξιοποιηθεί η περιουσία;"  Ήρθες ποτέ σε έναν ουσιαστικό διάλογο μαζί τους; Να είναι συναπόφαση πως θα αξιοποιηθεί η περιουσία;" Άλλη μια φορά έρχεται δραματικά στο προσκήνιο η ευκαιρία, που χάθηκε με την μεταρρύθμιση Τρίτση,  για έλεγχο της εκκλησιαστικής περιουσίας, άρα και της αξιοποίησής της από αιρετά συμβούλια πιστών με την συμμετοχή και του Μητροπολίτη. Να θυμίσω ότι αυτό ήταν "η αιχμή του δόρατος" της αντίδρασης: Μια περιορισμένη παραχώρηση γης την συζητούσαν τότε οι δεσποτάδες, όχι όμως τον έλεγχο.  Θα έκανε μόνη της η Εκκλησία τον εσωτερικό εκδημοκρατισμό… Ακόμα τον περιμένουμε.

 

Αντίθετα αναπτύχθηκαν περίεργα θεολογικά σχήματα για να αποδειχθεί ότι ένας … "φτασμένος πνευματικά" μπορεί να διαχειρίζεται καλύτερα τα οικόπεδα, ξεχνώντας ότι οι αρχαίοι κανόνες  απαγόρευαν στον  επίσκοπο να ασχολείται άμεσα με το ταμείο, το οποίο ελέγχονταν από Διακόνους. Και ας θυμίσουμε την εκλογή των  7 Διακόνων.

 

3. Το "φιλανθρωπικό έργο" της Εκκλησίας, για το οποίο πραγματικά θυμώνω όταν χρησιμοποιείται ως επιχείρημα. Άκουσα έναν μητροπολίτη (τα λόγια του οποίου με παρακίνησαν να γράψω αυτό το άρθρο), να λέει σε κάποιο ραδιόφωνο τα εξής για το θέμα. "Ας μας πάρει το κράτος την περιουσία, αλλά ας μας πάρει τα ιδρύματα, γηροκομεία κλπ. Δεν μπορεί να σκέφτομαι κάθε μέρα που θα βρω πόρους για να τα συντηρήσω και να μη σκέφτομαι το κύριο έργο μου που είναι "η σωτηρία ψυχών" και να έρχεται το Κράτος να με φορολογεί σαν να είμαι ο χ επιχειρηματίας!"  Είναι ένας από τους μητροπολίτες που ισχυρίζεται ότι διοικεί μια φτωχή μητρόπολη και μπορεί να έχει και δίκιο. Δεν το έψαξα. 

 

Την Εκκλησία δεν την υποχρεώνει κανείς – ούτε ηθικά βέβαια – να κάνει κοινωνικό έργο. Δεν είναι κάτι εξωτερικό, αλλά είναι αποτέλεσμα της εσωτερικής της ζωής στην οποία βιώνεται η όντως Κοινωνία. Από την αρχή αυτή η κοινωνικότητα ήταν η Ιεραποστολή, το ζωντανό Ευαγγέλιο, αυτό που έφερνε δούλους, αλλά και πλούσιους που είχαν χάσει το νόημα της ζωής στους κόλπους της. Αυτή η κοινωνικότητα βιώνεται με πόρους, αλλά και με πενταροδεκάρες. Από την στιγμή λοιπόν που βιώνεται ως εξωτερικό "έργο" το οποίο μάλιστα αποτελεί και επιχείρημα εξουσίας, έχει χαθεί η μπάλα. Και έτσι φτάνει ένας μητροπολίτης να χολοσκάει για ένα γηροκομείο, γιατί είναι το "έργο" του και όχι το έργο μιας κοινότητας, που είναι υπεύθυνη να το φέρει βόλτα.

 

Θα πει τώρα αυτός ο γέροντας, μα ποιά κοινότητα; Εγώ δεν βρίσκω τους απολύτως απαραίτητους συνεργάτες. Και στην δυτική εκκλησία οι Καρδινάλιοι αρχίζουν "να βγάζουν στο σφυρί" Ναούς, γιατί δεν φτάνουν οι εισφορές των πιστών για να τους συντηρήσουν. Αλλά δεν φαίνεται προς το παρόν να τους απασχολεί γιατί φεύγει ο κόσμος από την  Εκκλησία. Εδώ μήπως έχουμε ακόμα τον χρόνο να προλάβουμε; Γιατί πολλοί έχουν φύγει μόνο σώματι, αλλά φωνάζουν με τον τρόπο τους και όλη την ψυχή τους μαζί με τον ποιητή: "Αγάπη που 'ναι η Εκκλησιά σου, βαρέθηκα πια τα Μετόχια!"

 

4. Τα περισσότερα ακίνητα της Εκκλησίας ανήκουν στον λαό που της παραχώρησε όταν ήταν ο μοναδικός θεσμικός προστάτης του τον καιρό της Τουρκοκρατίας. Πρέπει συνεχώς να του αποδεικνύει ότι τα διαχειρίζεται καλύτερα από ότι το Κράτος με κριτήριο την κοινή ωφέλεια.

Aνανεωτές, Ριζοσπάστες και Πραγματιστές

 Aνανεωτές, Ριζοσπάστες και Πραγματιστές

Του Τσουκνίδα

 

Πριν ξεκινήσουμε να μιλάμε για Ανανέωση και Ριζοσπαστισμό, καλό είναι να πούμε ότι και οι δύο έννοιες είναι απλά ιδιότητες, οι οποίες για να ορίσουν κάτι προϋποθέτουν μια αρχική ταυτότητα.
Άρα στην περίπτωσή μας αυτό που πρωταρχικά ορίζει τον χώρο είναι έννοια της Αριστεράς.
Αλλά και η Αριστερά, ως έννοια της πολιτικής έχει θεμελίωση στην Ιστορία (= αυτός που ζητεί να αλλάξει το κοινωνικο-οικονομικό καθεστώς). Ουσιαστικά βέβαια κι όσον αφορά την σύγχρονη εποχή έχει ταυτιστεί με τα ιδεολογικά ρεύματα του Σοσιαλισμού (Β' Διεθνής) και του Κομμουνισμού (Γ΄+ Δ΄ Διεθνής).
Από αυτή την άποψη, έχω την γνώμη ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, δεν κινδυνεύει να χαθεί γιατί αφήνεται ένας χώρος από άλλους ιστορικούς εν Ελλάδι κληρονόμους αυτών των ρευμάτων:
Από το ΠΑΣΟΚ( και την σύγχρονη ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία), που κινήθηκε δεξιότερα και απαρνήθηκε τον δημοκρατικό μεν, βαθμιαίο, αλλά πάντως τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας.
Επίσης  και από το ΚΚΕ που δεν μπορεί να "απογαλακτιστεί" από τον πρώη "υπαρκτό σοσιαλισμό.
Όταν δεν μπορεί να κατανοήσει ότι αυτή η εκδοχή του σοσιαλισμού έφτασε στο τέρμα, όχι γιατί την πρόδωσαν κάποια πρόσωπα ή κάποιες καταστάσεις, αλλά γιατί ήταν εντελώς πρωτόλεια και προδώθηκε από την ίδια την ανάπτυξη των κοινωνιών στις οποίες επιβλήθηκε, διότι δεν είχε δυνατότητες συνεχούς προσαρμογής  και έπεσε αναίμακτα σαν  "ώριμο φρούτο"…
 Όσο δηλαδή το ΚΚΕ πρεσβεύει έναν Κομμουνισμό ανεπίκαιρο, θα ευδοκιμούν και άλλες …"παραφυάδες".Θα υπάρχει λοιπόν ένας τέτοιος χώρος, χώρος ουσιαστικά των "ορφανών" του τέλους δυο ιστορικών ιδεολογικών ρευμάτων, με σκαμπανεβάσματα βέβαια, αλλά θα είναι χώρος επιβίωσης και όχι δυναμικής απάντησης στην κρίση του συστήματος.

Υπάρχει όμως και μιαν ελπίδα, που μένει να επαληθευτεί: Η δυναμική προωθητική απάντηση στην κρίση να προέλθει από την σύνθεση και σύνδεση αυτών των δύο ρευμάτων όχι σε "ομοσπονδιακό στυλ", όπως δυστυχώς ήταν μέχρι τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά μέσω μίας ουσιαστικής επαναζύμωσης των υλικών, μιας σύνθεσης με υπέρβαση ταυτόχρονα των παραδοσιακών ταυτοτήτων, κομμουνιστών, ευρωκομουνιστών, σοσιαλιστών, αριστερών οικολόγων, "ελευθεριακών σοσιαλιστών", τροτσκιστών, αλλά ακόμη και άλλων, νέων ή παλιών, που δεν προέρχονται από τη μαρξιστική φύτρα, αλλά συμφωνούν ότι "μία νέα κοινωνία είναι εφικτή"…

 

 

 

Με την αφέλεια ενός εντελώς ανένταχτου αριστερού, αλλά ενεργού πολίτη, καταθέτω κι εγώ τις λίγες (είναι αλήθεια ) σκέψεις μου για τα τελευταία γεγονότα στον ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟ (παλιό ιστορικό και νέο μεγαλύτερο), με την άκρα επιφύλαξη μήπως αναπαράγω μια φιλολογία που στεναχωράει τα σθεναρά στρατευμένα μέλη του (κάποιοι είναι και φίλοι μου). Δυστυχώς όμως την φιλολογία την προκάλεσαν και συνεχίζουν να την προκαλούν κάποιοι εκπρόσωποί τους, οι οποίοι δεν θέλουν να διαχειριστούν με τακτική μία κατάσταση. Διότι η εσωτερική κρίση σοβούσε με πράξεις, αλλά κυρίως με παραλήψεις καιρό τώρα, αλλά βέβαια ούτε η ώρα (προεκλογικά), ούτε η αφορμή (κορυφαία εκπροσώπηση), ήταν οι κατάλληλες για να εκδηλωθεί.

 Γιατί, πρώτον, ενώ υπάρχει συμφωνία από το 2004 νομίζω, ότι επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ είναι ο πρόεδρος του ΣΥΝ και εσύ τόσα χρόνια δεν το άλλαξες, έστω και αν ξαφνικά διαφωνείς, δεν επιχειρείς να το αλλάξεις με την προκήρυξη των εκλογών!

Αλλά και δεύτερον, όταν ξεκινήσει μια τέτοια ιστορία, είναι καλύτερο να έχεις ένα τρίτο πρόσωπο για αρχηγό, το οποίο έτσι κι αλλιώς το ελέγχεις με την αρχή της ομοφωνίας του συμμαχικού σχήματος, παρά να έχεις 11 ηγέτες..

Αλλά και τρίτον, όταν καταλήξει εκεί το πράγμα, πάλι δεν αφήνεις 2 μέρες να περάσουν για να βγάλεις μια απόφαση του τύπου «συμμετέχω με το όπλο παρά πόδα»!


Ακόμα και να θέλεις να διώξεις τις συνιστώσες ή την τάση από το σπίτι δεν το κάνεις την στιγμή που ετοιμάζεσαι να δεχτείς τον συμπέθερο και συμπέθερος στην περίπτωση  μας είναι ο απλός και παραπληροφορημένος ψηφοφόρος. Σα να ακούω στα αυτιά μου ρήσεις φίλων που φαίνεται (λόγω της απογοήτευσης) να μη δίνουν σημασία στους απλούς ψηφοφόρους, όσο στους «κοινωνικούς αγωνιστές», στους «ενεργούς πολίτες» «των κινημάτων και της οικολογίας»….

Υπό προϋποθέσεις να πω και το ναι σε αυτό, αλλά να προσθέσω όχι προ των εκλογών.

Πάρε από τους «κοινωνικούς αγωνιστές»  όσους θέλεις στο μεσοδιάστημα (όσους βρεις ελεύθερους, διότι όλο και θα έχουν κάποιο σπίτι και αυτοί δικό τους..). Ο νεφελώδης συμπέθερος, ο  τηλεορασοπληροφορημένος ψηφοφόρος έχει όμως τη μέγιστη σημασία προ των εκλογών  και πρέπει  να τον προσέξεις (και όχι μόνο τότε, αλλά ειδικά στις εκλογές εκεί πρέπει να επικεντρώνεσαι)..


Αλλά και αυτός ο απλός ψηφοφόρος, στην περίπτωση που είναι ο φοβισμένος "απασχολήσιμος",  ο "τρεχάτε ποδαράκια" μου καταχρεωμένος αυτοαπασχολούμενος, ο εργαζόμενος που του αφαιρούν δικαιώματα και έστω στη μοναξιά της κάλπης ενδέδεχεται να κάνει μια πράξη αντίστασης, γιατί με τον τρόπο σας να του αρνηθείτε να είστε εσείς η ελπίδα του;


Γιατί αυτός "ο τύπος" φίλοι, δεν έχει την πολυτέλεια να βρίσκει ελπίδα σε ένα ρεαλιστικό η μη επέκεινα αναλύσεων, θεωριών, συζητήσεων, αναζητήσεων κλπ και ψάχνει κάτι σχετικά άμεσο για αυτόν και τα παιδιά του.

Και σε αυτό, πρέπει να το ομολογήσετε: Δυσκολευτήκατε, παρά τον τόμο του προγράμματος, να τον πείσετε Και δεν εννοώ με αυτά ντε και καλά άμεση συμμετοχή σε κυβερνητικό σχήμα.

Είχατε και το παράδειγμα της Ιταλίας, για να επισημάνετε τους κινδύνους συμμετοχής σε μία κυβέρνηση που οι εταίροι δεν έχουν επεξεργαστεί συμφωνίες (όχι απλά συμφωνήσει επί των αρχών) σε κομβικά ζητήματα – όπως της σχέσης δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στην οικονομία, του ελέγχου και του προσανατολισμού της.


Τα ζητήματα του χωρισμού κράτους και εκκλησίας, ή του "άρθρου 16" και άλλα που κατά καιρούς ακουστήκαν σχετικά με την δυσκολία συνεννόησης με το ΠΑΣΟΚ, ήταν μικρά μπροστά σε αυτό το θέμα και ίσως, τότε τον καιρό του "ούριου ανέμου", να φέρνατε μια τέτοια ατζέντα πραγματικά στην αιχμή των συζητήσεων. Αυτό φοβήθηκε το κατεστημένο και για αυτό σας πολέμησε. Αλλά κι εσείς δυστυχώς τσιμπήσατε.


Ξέρετε τι έλεγε ο "μη πολιτικοποιημένος" 700άρης στη δουλειά (ειδικά με το ξέσπασμα της κρίσης);
"Εδώ καράβια χάνονται, βαρκούλες αρμενίζουν"…


Θα συνεχίσω σύντομα για να πω, αυτό που σκέφτομαι και συζητώ καιρό τώρα.
Ότι οι ιδιότητες του Ανανεωτικού και του Ριζοσπάστη (λέξεις φετίχ εκατέρωθεν) όχι μόνο είναι κοντά, αλλά στο σημερινό πολιτικό τοπίο και για έναν αριστερό λόγο πρέπει είναι συμπληρωματικές, προκειμένου να είναι ελκυστικός..
Σε σας μένει (ίσως στους σκληρούς των εκατέρωθεν πλευρών) να δείτε πόσο ανανεωτές ή ριζοσπάστες είστε..

Πριν ξεκινήσουμε να μιλάμε για Ανανέωση και Ριζοσπαστισμό, καλό είναι να πούμε ότι και οι δύο έννοιες είναι απλά ιδιότητες, οι οποίες για να ορίσουν κάτι προϋποθέτουν μια αρχική ταυτότητα.


Άρα στην περίπτωσή μας αυτό που πρωταρχικά ορίζει τον χώρο είναι έννοια της Αριστεράς. Αλλά και η Αριστερά, ως έννοια της πολιτικής έχει θεμελίωση στην Ιστορία (= αυτός που ζητεί να αλλάξει το κοινωνικο-οικονομικό καθεστώς). Ουσιαστικά βέβαια κι όσον αφορά την σύγχρονη εποχή έχει ταυτιστεί με τα ιδεολογικά ρεύματα του Σοσιαλισμού (Β' Διεθνής) και του Κομμουνισμού (Γ΄+ Δ΄ Διεθνής).

 

Από αυτή την άποψη, έχω την γνώμη ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, δεν κινδυνεύει να χαθεί γιατί αφήνεται ένας χώρος από άλλους ιστορικούς εν Ελλάδι κληρονόμους αυτών των ρευμάτων:


Από το ΠΑΣΟΚ (και την σύγχρονη ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία), που κινήθηκε δεξιότερα και απαρνήθηκε τον δημοκρατικό μεν, βαθμιαίο, αλλά πάντως τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας.


Επίσης  και από το ΚΚΕ που δεν μπορεί να "απογαλακτιστεί" από τον πρώη "υπαρκτό σοσιαλισμό.
Όταν δεν μπορεί να κατανοήσει ότι αυτή η εκδοχή του σοσιαλισμού έφτασε στο τέρμα, όχι γιατί την πρόδωσαν κάποια πρόσωπα ή κάποιες καταστάσεις, αλλά γιατί ήταν εντελώς πρωτόλεια και προδώθηκε από την ίδια την ανάπτυξη των κοινωνιών στις οποίες επιβλήθηκε, διότι δεν είχε δυνατότητες συνεχούς προσαρμογής  και έπεσε αναίμακτα σαν  "ώριμο φρούτο"


 Όσο δηλαδή το ΚΚΕ πρεσβεύει έναν Κομμουνισμό ανεπίκαιρο, θα ευδοκιμούν και άλλες …"παραφυάδες". Υπάρχει λοιπόν ένας χώρος για να κινηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και αυτός ο χώρος- έστω και συγκυριακά- απειλείται από 2  πράγματα: 


1. Από μια συνολική μετατόπιση της κοινωνίας προς τα Δεξιά, γιατί μικραίνει η συνολικός πληθυσμός που μπορεί να διεκδικήσουν Σοσιαλδημοκράτες, Σοσιαλιστές και Κομμουνιστές μαζί. (Αυτό διαισθητικά νομίζω ότι συμβαίνει σε ένα βαθμό τους τελευταίους μήνες της κρίσης..)


2. Από μια  πίεση από τα δύο σύνορα αυτού του χώρου. Ήδη αυτό συμβαίνει μόνο με την λεκτική μετατόπιση του μεταεκσυγχρονιστικού ΠΑΣΟΚ ένα κλικ αριστερότερα. Φανταστείτε τι θα γινόταν, αν στην θέση του σημερινού ΚΚΕ είχαμε ένα "δογματικό" μεν, αλλά επί τοις πράγμασι λίαν ευέλικτο ΑΚΕΛ, ή ακόμα και το ΚΚΕ του Χαρίλαου Φλωράκη..


Θα υπάρχει λοιπόν ένας τέτοιος χώρος, χώρος ουσιαστικά των "ορφανών" του τέλους δυο ιστορικών ιδεολογικών ρευμάτων, με σκαμπανεβάσματα βέβαια, αλλά θα είναι χώρος επιβίωσης και όχι δυναμικής απάντησης στην κρίση του συστήματος.


Υπάρχει όμως και μιαν ελπίδα, που μένει να επαληθευτεί: Η δυναμική προωθητική απάντηση στην κρίση να προέλθει από την σύνθεση και σύνδεση αυτών των δύο ρευμάτων όχι σε "ομοσπονδιακό στυλ", όπως δυστυχώς ήταν μέχρι τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά μέσω μίας ουσιαστικής επαναζύμωσης των υλικών, μιας σύνθεσης με υπέρβαση ταυτόχρονα των παραδοσιακών ταυτοτήτων, κομμουνιστών, ευρωκομουνιστών, σοσιαλιστών, αριστερών οικολόγων, "ελευθεριακών σοσιαλιστών", τροτσκιστών, αλλά ακόμη και άλλων, νέων ή παλιών, που δεν προέρχονται από τη μαρξιστική φύτρα, αλλά συμφωνούν ότι "μία νέα κοινωνία είνα
 ι εφικτή"..


Αυτόν τον φιλόδοξο στόχο φάνηκε να έχει ο Αλέκος Αλαβάνος, το συμβολοποίησε και με ένα νέο άνθρωπο στην ηγεσία ( Τσίπρας) και γι' αυτό δημιούργησε έναν ούριο άνεμο.


 Όμως, πέρα από τις συγκυρίες  (Δεκέμβρης κλπ), άρχισε σιγά-σιγά να σβήσει όταν ακριβώς επιχειρήθηκε η " επαναζύμωση υλικών" και είτε τα υλικά δεν ταίριαζαν, είτε οι σεφ δεν είχαν την έμπνευση, είτε (και αυτό είναι το καλό σενάριο) χρειαζόταν και άλλη εμπειρία για να το πετύχουν..


Η απογοήτευση και η διάψευση με την σειρά τους δημιουργούν όλες αυτές τις ατομικές και συλλογικές ψυχολογικές καταστάσεις και συμπεριφορές που να δικαιολογούν όλα όσα στο προηγούμενο θέμα έγραψα.


Προσωπικά θεωρώ ότι Λυδία Λίθος για την αλχημεία της επαναζύμωσης είναι ο κατάλληλος τρόπος κατανόησης και σύνθεσης του Ανανεωτικού και του Ριζοσπαστικού στοιχείου.


Ας πούμε, δεν είναι ανανεωτικός σήμερα, όποιος έχει κολλήσει στην ταυτότητα του ευρωκομουνιστή. Ίσα-ίσα μπορεί να είναι βαθειά δογματικός από την πλευρά του: Ο ευρωκομουνισμός εμφανίστηκε σε μία στιγμή που, πέρα από τις αντιφάσεις του "υπαρκτού",  η δυτική κοινωνία βρισκόταν σε μία φάση ανάπτυξης, αύξησης του οικονομικού, κοινωνικού και πολιτικού κεφαλαίου των εργαζομένων, τόσο που να μοιάζει ότι σε ορισμένα επίπεδα μπορεί να συμβεί και κάποιος "ιστορικός συμβιβασμός" για χάρη των κοινωνικών στρωμάτων που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί η Αριστερά.

Σήμερα, μετά από 3 σχεδόν δεκαετίες επιθετικότητας του Κεφαλαίου, ενάντια στις κατακτήσεις των εργαζομένων, όποιος δεν μπορεί να κατανοήσει το σχεδόν πολεμικό υπόβαθρο των διακυβευμάτων της πολιτικής, δεν εκπροσωπεί την ανανέωση της Αριστεράς, αλλά την μεταμφίεση της Δεξιάς.


Μια αυτούσια αναβίωση του ευρωκομουνισμού, στην πραγματικότητα θα είναι ένα μόρφωμα της κρίσης της σοσιαλδημοκρατίας.


Ο ανανεωτής αριστερός ξεκινά από το ότι θέλει να αλλάξει το κοινωνικό σύστημα και έπειτα επεξεργάζεται ανανεωμένες προσεγγίσεις προκειμένου να το επιτύχει.


Το ίδιο συμβαίνει και με τον ριζοσπάστη, η έννοια του ριζοσπαστισμού έχει να κάνει πρωταρχικά προς τα μέσα. Δεν μπορείς να θέλεις να κάνεις τομές στην κοινωνία, όταν δεν είσαι έτοιμος να κάνεις τομές στην ταυτότητά σου.
    
Πρακτικά τάσεις, κομματίδια κλπ, δεν βοηάνε την ανασύνθεση. (Και αυτό το είχε καταλάβει ο Αλαβάνος, γι' αυτό και η πρώτη του ιδέα ήταν η κατάργηση των τάσεων στο εσωτερικό του ΣΥΝ, αλλά δεν το πέτυχε.. Είπαμε, ας το δούμε  ως τους αρχικούς πειραματισμούς του σεφ για ένα πρωτοποριακό δημιούργημα….)

Βέβαια,  από την άλλη, επειδή υπάρχει πάντα το θέμα της ψυχολογικής ασφάλειας να κουβαλάει κανείς κάτι από την παλιό του  στο καινούργιο του σπίτι, μπορούν να κατανοηθούν μεταβατικά οι θεσμοί του παλαιού ΣΥΝ και του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ.

Όμως από την επόμενη μέρα των εκλογών, πρέπει να βρεθεί χώρος για θεσμούς τουλάχιστον στον ΣΥΡΙΖΑ απευθείας εκλεγμένους από τη βάση, οι οποίοι μπορεί να λειτουργούν για ένα μεταβατικό διάστημα, παράλληλα με τους παλαιούς.


Μία πρόταση που μπορώ να κάνω, είναι ένα ολιγομελές προεδρείο απευθείας εκλεγμένο από τη βάση (Δεν είναι πάντα λάθος όσα βγαίνουν από το ΠΑΣΟΚ, ας δανειστούν αυτό που έφερε όχι για την εκλογή ενός, αλλά πέντε...) Το Προεδρείο μπορεί να ασχολείται με την καθημερινή διοίκηση του σχήματος, αφήνοντας χώρο στην Γραμματεία της ομοφωνίας, να ασχολείται με το πρόγραμμα και όλα όσα καταστατικά οριοθετούν τον χώρο..


Πέρα από το θέμα της δημοκρατικής νομιμοποίησης, είναι πρακτικά δύσκολες οι αποφάσεις με ομοφωνία σε μία  συμμαχία όχι ισοδύναμων μεγεθών. Και δεν το θέτω από θέμα εκλογικών ποσοστών, αλλά από θέμα οργάνωσης, έκτασης, δυνατοτήτων. Ο ΣΥΝ είναι ένας οργανισμός απλωμένος  σε όλη την Ελλάδα, με ταμείο, πόρους, μέλη, αιρετούς σε πολιτικούς θεσμούς πολλών επιπέδων. Πολύ φοβάμαι ότι εκτός ίσως από ότι έχει μείνει από το ΔΗΚΚΙ του Τσοβόλα και ενδεχομένως την ΚΟΕ, καμιά άλλη συνιστώσα δεν μπορεί ούτε να συγκριθεί με αυτό το κριτήριο.. Είναι φυσιολογικό λοιπόν να δημιουργείται ηγεμονισμός,  ή οι φόβοι για ηγεμονισμό να παραλύουν πολλά πράγματα.


Με την ευκαιρία επίσης της εκλογής του νέου οργάνου θα  μπορέσει να γίνει και ένα άνοιγμα στους ανένταχτους …

 

Τελειώνω λοιπόν με μία πρόταση που ενδεχομένως να διασώσει τον ΣΥΡΙΖΑ, αμέσως μετά τις εκλογές..

Γυναίκες, Ιεροσύνη, Ορθοδοξία

Το Γυναικείο κίνημα και η Ορθοδοξία

Του Κώστα Μυγδάλη*

Είναι πολύ δύσκολο να ισχυριστεί κανείς ότι ο Χριστιανισμός ως θρησκεία, τουλάχιστον όσον αφορά την διδασκαλία του, υποβάθμισε τη θέση της γυναίκας, αφού αν ειδωθεί καθαρά ιστορικά, υπήρξε στο ξεκίνημά του μια θρησκεία δημιούργημα των γυναικών-μυροφόρων, των πρώτων «από θέας» Ευαγγελιστριών.

Είναι πολύ δύσκολο να ισχυριστεί κανείς ότι ο Χριστιανισμός ως θρησκεία, τουλάχιστον όσον αφορά την διδασκαλία του, υποβάθμισε τη θέση της γυναίκας, αφού αν ειδωθεί καθαρά ιστορικά, υπήρξε στο ξεκίνημά του μια θρησκεία δημιούργημα των γυναικών – μυροφόρων, των πρώτων «από θέας» Ευαγγελιστριών.[1]