Αρχείο κατηγορίας Πανορθόδοξος Σύνοδος

Για το θεανθρωπολογικό δοκίμι του Παναγιώτη Μπούρδαλα

Για το θεανθρωπολογικό δοκίμι του Παναγιώτη Μπούρδαλα

Του Νεκτάριου Στελλάκη*

Διάβασα πρόσφατα: «Διαβάζοντας ένα βιβλίο δεν μπορείς να κλείσεις τα μάτια, ούτε να κρυφτείς.»

Νομίζω πως αυτό δεν ισχύει για όλα τα βιβλία. Ισχύει, ωστόσο, για το βιβλίο που μας «κερνά» ο αγαπητός Παναγιώτης και οι εκδόσεις ΑΡΜΟΣ.

Εξηγούμαι: Το βιβλίο αυτό δεν μας αφήνει να «κλείσουμε τα μάτια» και με τις δύο έννοιες της φράσης: μας κρατά αφενός «ξύπνιους», δηλαδή σε εγρήγορση, αλλά και μας αποκαλύπτει αλήθειες από τον εκκλησιαστικό χώρο που πολλές φορές δεν θέλουμε να δούμε ή κάποιες άλλες φορές αισθανόμαστε ότι δεν έχουμε λόγο να δούμε – κυρίως εμείς οι λαϊκοί -, κι αυτό μάλλον είναι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί σε όσους από εμάς έχουμε αποδεχτεί την κλήση και θέλουμε να γίνουμε Σώμα Χριστού, δηλαδή Εκκλησία, αφού «διότι το όλο νόημα της Εκκλησίας είναι η κοινωνία των προσώπων μεταξύ τους» (π. Βασίλειος Θερμός).

Ο συγγραφέας χαρακτηρίζει το βιβλίο ως «θεανθρωπολογικό δοκίμιο».

Δοκίμιν : Αρχ. δοκίμιον, μεσν. δοκίμι, κυπρ. διτζίμιν δοκιμαστικό βαρύ λιθάρι. Δες και «Το δοκίμι της Αγάπης» (τρόπος ελέγχου και μέσο δοκιμής χειροπιαστό κείνος που θα σηκώσει το λιθάρι θα γίνει άξιο ταίρι της κόρης των δημοτικών παραλογών). Σε μερικές αυλές παλαιών εκκλησιών της Κύπρου μπορεί κανείς και σήμερα να δει κάποιο διτζίμιν όποιος το έσερνε «του νώμου του» (το σήκωνε δηλαδή ώς τον ώμο του) λογαριάζονταν ανάμεσα στα πρώτα παλικάρια. Αλλά και τώρα οι νέοι, σ’ εκκλησιές οπού έχουν διτζίμιν, δοκιμάζουν τη δύναμή τους στα «παιχνιδάκια της Λαμπρής», Κυριακή και Δευτέρα του Πάσχα. (Από την παρουσίαση της έκδοσης)

Ο σκοπός του βιβλίου δηλώνεται ξεκάθαρα από τον συγγραφέα στη σελίδα 16:

Πρόκειται για σχολιασμό θεμάτων όπου και «η γνώμη μου και η στάση μου να διαφανούν, αλλά και ο προβληματισμός ν’ ανοίξει για τα καλά με την ανάγνωση». (σελ. 16)

Ο συγγραφέας φαίνεται να γνωρίζει και τη δυσκολία του εγχειρήματος. Γράφει: «Στο βιβλίο αυτό συμπλέκουμε θεανθρωπολογικά την κοινή ανθρώπινη αδελφοποιό φύση και την ελευθεροποιό ετερότητα του «προσώπου» σε κοινό υφάδι. Η δυσκολία είναι όντως μεγάλη, όχι μόνο από το περιεχόμενο αυτό καθαυτό, αλλά και την δυο χιλιάδων ετών χριστιανική πορεία, με ό,τι όμορφο και άγιο, μα και ό,τι απάνθρωπο και σκοτεινό έγινε παράδοση.» Δυνατός λόγος – επισημαίνω: κοινή ανθρώπινη αδελφοποιό φύση, ελευθεροποιός ετερότητα του προσώπου, ό,τι απάνθρωπο και σκοτεινό έγινε παράδοση.

Συμπέρασμα: Το βιβλίο μας προσκαλεί να συ-ζητήσουμε, να αναζητήσουμε μαζί. Δεν επιδιώκει παρά να προβληματιστούμε και μάλιστα «για τα καλά». Στην εποχή μας φαίνεται να κυριαρχούν δύο τάσεις:  Από τη μια αναζητούμε απαντήσεις σαφείς κι αμετακίνητες κι από την άλλη για κάποια άλλα θέματα αρκούμαστε στην ανάδειξη της πολυπλοκότητάς τους. Ο συγγραφέας του βιβλίου μας δεν συμμερίζεται καμιά από αυτές. Έχοντας γνώμη και στάση ο ίδιος μας προσκαλεί σε κοινό προβληματισμό.

Και η συζήτηση όπως ένα τραπέζι έχει τους κύκλους της:

 «Προσπάθησα- λέει ο συγγραφέας- η σειρά όλων των κεφαλαίων να έχει ένα είδος ανεβάσματος, εν είδει κλίμακας, από τα «μικρά» στα μεγάλα θέματα.»

Στο 1ο Κεφάλαιο (1ο Μέρος) – ως ορεκτικά – συναντούμε οκτώ πρόσωπα που με τον τρόπο τους το καθένα δυνάμωσε την πίστη στην καρδιά του συγγραφέα και σμίλεψε τη θεολογία του. Tο 1ο Μέρος διαβάζεται ευχάριστα, προκαλεί συγκινήσεις και προβληματισμούς και μπορεί να διαβαστεί πολλές φορές αποκαλύπτοντας κάθε φορά κι άλλο επίπεδο προβληματισμού. Ο λόγος, ζεστός, καρδιακός σε συγ-κινεί και σου στερεώνει μέσα σου την ελπίδα ότι «ναι» «οι χριστιανοί δυνητικά έχουμε το προνόμιο να περπατήσουμε τη γέφυρα που ενώνει Γη με Ουρανό κι’ απ’ αυτό εδώ τον κόσμο» να πορευτούμε από τον Άδη της μοναξιάς και της διαίρεσης στο χώρο της κοινής Ανάστασης, να γίνουμε δηλαδή Εκκλησία, Σώμα Χριστού.

Στα επόμενα κεφάλαια του 1ου μέρους ο συγγραφέας μας «κερνά» κάποιες παρεμβάσεις του, που αν δεν εντάσσονταν στο βιβλίο ίσως θα λησμονιούνταν στο διαδίκτυο. Στα κείμενα αυτά ο προβληματισμός είναι έντονος και χρειάζεται ο αναγνώστης να «ακολουθεί κατά πόδας» τον συλλογισμό του συγγραφέα.  Κοινός άξονας των κειμένων κατά τη γνώμη μου η υπερίσχυση του ατομικού ανθρώπου στην εποχή μας. Διαβάζω:  «Αυτή η προώθηση του «ατομικού ανθρώπου» πάει να αντικαταστήσει την παλιά λογική, το παλιό πρότυπο ανθρώπου, τον «μαζικό άνθρωπο». Έχουμε, λοιπόν, τον «εξατομικευμένο άνθρωπο». Κι’ έχουμε αφήσει την «θεολογία της φύσης», δηλαδή της κοινής φύσης των ανθρώπων, που τους κάνει αδέρφια.» («τον τριαδικό συλλογικό άνθρωπο»).

Παρότι ο χρόνος δεν επιτρέπει την απλή αναφορά έστω στα κείμενα αυτά θα ήθελα να σταθώ σε δύο από αυτά. Το πρώτο για «την ημέρα θεολογικού πένθους», δηλαδή την «προσκύνηση των οστών του Εθνεγέρτη Δεσπότη, Παλαιών Πατρών Γερμανού, στον Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα» και το δεύτερο για τους «Τρεις σταυρούς του Βουραϊκού». Και στα δύο κείμενα αυτό που είναι σημαντικό και πρέπει να αναδείξουμε είναι ότι ο συγγραφέας εκφράζει με παρρησία τη γνώμη του, αλλά την γνώμη αυτή την οικοδομεί με συγκεκριμένα κριτήρια και την εκφράζει με τρόπο ξεκάθαρο αλλά ευγενικό. Και πάντα προσκαλεί τον αντίλογο.

Και θα ήθελα να διαβάσω κι ένα απόσπασμα από το 4ο Κεφάλαιο όπου τίθεται        «Το κεντρικό θεολογικό ζήτημα, δηλαδή η σχέση «θείου και ανθρωπίνου». με το «φωτεινό» επίγραμμα: «Μετανάστες και μεταλαβιά»

 «Ο τρόπος που βλέπουμε τους «άλλους», τους «ξένους», τους «μπάσταρδους», τα «πιόνια» του πολέμου. Εκεί κρίνεται η προσωπική Πίστη για τον άνθρωπο. Και η δεύτερη πως βλέπουμε τη «Θεία Ευχαριστία». Εκεί κρίνεται πως πιστεύουμε το Θεό (όχι βλέπουμε, γιατί ο Θεός «βλέπεται» αλλού). Και με την μετοχή μας, όπως και με την αποχή μας, στην «Μεταλαβιά», οπότε ρισκάρουμε οι ορθόδοξοι χριστιανοί τα πάντα.»

Τι είδους είναι η πίστη μας μας ρωτά ο συγγραφέας, η πίστη μας στον άνθρωπο και η πιστη μας στον Θεό; Βιωματική, θρησκευτική ή ιδεολογική;

Το 2ο Μέρος – το κυρίως πιάτο του πνευματικού συμποσίου- ασχολείται με την Μεγάλη Σύνοδο του 2016.

Ενδεχομένως ο Παναγιώτης να είναι ο μόνος μη ιερωμένος, μη ακαδημαϊκός θεολόγος που ασχολήθηκε με τη Σύνοδο αυτή με τέτοια σοβαρότητα, επιμέλεια και προσδοκία στο «ίνα πάντες εν ώσι» της αρχιερατικής προσευχής του Κυρίου. Στην εποχή μας που φαίνεται να κυριαρχούν «η μονομερής θρησκευτικότητα, η τάση της εκκοσμίκευσης, η πίεση της επιβίωσης, ο πιετισμός των ιδεολογιών, η σκληράδα του κληρικαλισμού» η ενασχόληση με το ιστορικό αυτό ορόσημο της Μεγάλης Συνόδου είναι αξιο – σημείωτη.

Το ίδιο ισχύει και για τα επιμέρους σχόλια που εμπεριέχονται στο βιβλίο. Θα ήθελα και πάλι να σταθώ σε δύο για τα οποία θα επιθυμούσα να γίνει περισσότερο λόγος και σήμερα σε αυτή την συνάντηση, αλλά και στις ενορίες μας, στις μητροπόλεις μας….

Το πρώτο είναι το σχόλιο για την απουσία της κοινής τράπεζας στο κείμενο της Συνόδου. « Δεν μπορώ, τέλος, να μη παρατηρήσω ότι απουσιάζει μία ενότητα για τη σημασία της κοινής λήψης της τροφής (κοινή τράπεζα), την οποία η παράδοση την έχει σε ξεχωριστή θέση, όπως είναι το «οικογενειακό τραπέζι»…. το κοινό τραπέζι έχει σημαντική θέση στην μετά την Λατρεία ζωή των λαϊκών!

…..γνωστή θεωρητικά και εμπειρικά είναι και η «κοινή τράπεζα» στα μοναστήρια και στις σκήτες, ειδικά σε απομακρυσμένα μέρη (π.χ. Άγιος Όρος). Σημάδι βεβαίως σημαντικό αποτελεί και το «μοίρασμα του αντιδώρου», οι αρτοκλασίες και τα εορταστικά κόλλυβα. Επομένως το όποιο «ασκητικό ιδεώδες» της αρχικής Αποστολικής Εκκλησίας συνδέθηκε με την αναδιανομή των αγαθών μέσω της κοινής «τράπεζας». Δεν αυτονομήθηκε επομένως η άσκηση από την κοινή τροφή.

….. στ) Δεν δόθηκε χώρος για τη χαρά της κοινής τροφής (π.χ. κοινή τράπεζα), αφού η τροφή αυτή καθ’ εαυτή δεν αποτελεί από μόνη της «κακό», αλλά ο τρόπος συλλογής και κατανάλωσης. Και πιθανά αυτή η έλλειψη ν’ αποτελέσει τον «αδύναμο κρίκο» σε συντηρητικές ομά-δες πιστών που έχουν μια τάση θεολογικής εξαΰλωσης και μονοφυσιτισμού…

Και «ο νοών νοείτω».

Το δεύτερο ένα απόσπασμα από το σχόλιο στο κείμενο «Οι χριστιανοί στον σύγχρονο κόσμο»:

 «Η συνείδηση της ζώσας Εκκλησίας δεν διαχωρίζει την ειρήνη από την δικαιοσύνη. Όταν αυτό το κάνει υπέρ της «ειρήνης», χωρίς δικαιο-σύνη και χωρίς στήριξη των αγωνιστών της δικαιοσύνης, τότε γέρνει υπέρ των εξουσιαστών, που επιδιώκουν μια ολοκληρωτική ειρήνη, την «ειρήνη νεκροταφείου», την ώρα που η κοινωνία είναι ακόμα άδικη, ταξική, ιεραρχική, ανδροκρατική και πατριαρχική….      

….Η ειρήνη και η δικαιοσύνη δεν είναι ένα δίδυμο που αφορά μόνο την κοινωνική και οικονομική αδικία ή και την εξουσιαστική καταπί-εση με διάφορες μορφές στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αφορά το σύνολο της ζωής των ανθρώπων, τόσο σε «οριζόντιο» κοινωνικό επίπεδο, όσο και σε προσωπικό «κατακόρυφο». Αφορά όλες της πλευρές της επιβίωσης και της ζωής, δηλαδή επί πλέον την σχέση με την υπό-λοιπη φύση – κτίση – δημιουργία, την σχέση με την φιλοσοφία και επιστήμη, την σχέση με την τεχνική και την τεχνολογία. Αφορά ακόμη την εσωτερική ανάπτυξη της προσωπικής και κοινωνικής συνείδησης, αλλά και κάθε μορφή αξιών, ιδανικών, ουτοπιών και πίστης.»

Αξίζει κανείς να μελετήσει προσεκτικά και να συζητήσει τα σχόλια του συγγραφέα για τον γάμο, τη νεολαία, την επιστημονική πρόοδο, την «Τρίτη Ρώμη» κτλ.

Το επιδόρπιο είναι επίσης «πλουσιότατο». Επιλέγω και σας προτείνω να μελετήσετε το κείμενο: «Μια πρόταση συνοδικής και ιεραρχικής ενότητας», όπου ο Παναγιώτης καταθέτει μια ρεαλιστική και τεκμηριωμένη άποψη, που όμως φοβάμαι θα παραμείνει μια ουτοπική σύλληψη.

Δεν μπορώ να μην αναφερθώ στην ευστοχία του Προλόγου– Ελάχιστα βιβλία έχουν την τύχη να ξεκινούν με έναν. τόσο εύστοχο πρόλογο. Θα ήθελα να κάνω και μια πρόταση: Κάποιοι όροι δεν είναι άμεσα κατανοητοί από τους μη θεολόγους και καλό είναι να επεξηγούνται: Παραδείγματος χάριν: «μεταπατερικός οικουμενισμός», «απολλιναρίζοντες», «κυρίαρχος ανθρωπολογικός αρειανισμός», ανθρωπολογικός «νεστοριανισμός».

Παναγιώτη, εύχομαι το βιβλίο να πετύχει το στόχο του. Να δώσει αφορμή για ζύμωση και συζήτηση, μέσα από τις οποίες θα μπορέσουμε να πραγματώσουμε και την «κατακόρυφη» μεταμορφωτική μας προσπάθεια αλλά και την «οριζόντια» με τη συμμετοχή μας στα κοινωνικά δρώμενα και τη πάλη για δικαιοσύνη και ελευθερία.

Το βιβλίο σου μπορεί να σταθεί «δοκίμι» ή «διτζίμι» για την πίστη μας και την ελπίδα μας για έναν κόσμο που να επικρατεί η Ειρήνη και το θέλημα του Θεού.

* Ο Νεκτάριος Στελλάκης είναι αναπλ. Καθηγητής στο ΤΕΕΑΠΗ του Πανεπιστημίου Πατρών. Παρουσίασε το βιβλίο του Παν. Μπούρδαλα «ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΧΑΪΚΗ ΓΗ ΕΩΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΤΑ ΠΕΡΑΤΑ» στην Πάτρα, σε συνεργασία με το βιβλιοπωλείο ΤΟ ΔΟΝΤΙ, στις 13.10.2022 στην αίθουσα MOSAIC.

Πρόλογος για: «Από την Αχαϊκή γη έως του κόσμου τα πέρατα»

Πρόλογος για: «Από την Αχαϊκή γη έως του κόσμου τα πέρατα»

[Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα, εκδόσεις Αρμός 2022]

Του Θανάσης Ν. Παπαθανασίου*

   Διαβάζουμε μερικές φορές σε βιβλιοπαρουσιάσεις και βιβλιοκρισίες, ότι κάποιο συγκεκριμένο βιβλίο συντίθεται από κείμενα «άνισα». «Άνισα», υπό την έννοια ότι έχουν ποικιλία θεμάτων και ποικιλία χαρακτήρα, όπως π.χ. αφηγήσεις μαζί με μελετήματα. Το βιβλίο αυτό του Παναγιώτη Μπούρδαλα σίγουρα αξίζει στο έπακρο αυτόν τον χαρακτηρισμό. Είναι κυριολεκτικά πολυαξονικό.

   Μα τότε, υπάρχει άραγε κάτι που δένει αυτά τα κείμενα;

   Η απάντησή μου είναι πως ναι. Τα κείμενα τα τόσο ποικίλα τα δένει μια πολύτιμη οπτική: Η κατανόηση του τοπικού ως υποστασιοποίησης του οικουμενικού. Δίχως την τοπική, ενσώματη, ιδιαίτερη πραγμάτωση, το οικουμενικό γίνεται φάντασμα. Χωρίς την ανοιχτωσιά στο οικουμενικό, το τοπικό γίνεται φυλακή. Ο τόπος σου λοιπόν και οι άνθρωποί σου αληθεύουν ως ο τρόπος δεξίωσης του πανανθρώπινου. Σπουδαίοι τόποι και σπουδαίοι άνθρωποι είναι εκείνοι, στων οποίων την ταυτότητα οι αεραγωγοί για το πανανθρώπινο είναι δομικά στοιχεία˙ όχι ενδεχόμενες, κατοπινές προσθήκες.

Περί της στρατιωτικής εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι Εκκλησίες

Περί της στρατιωτικής εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι Εκκλησίες

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

   Ως κεραυνός εν αιθρία έπεσε για τους πολλούς η σχεδιασμένη στρατιωτική επίθεση της σύγχρονης Ρωσίας του 21ου αι., επί του «τσάρου» Βλαντίμιρ Πούτιν, στην σύγχρονη Ουκρανία. Μια Ουκρανία που βολοδέρνει πολιτικά και σε περίεργα λημέρια. Αφορμές για την επίθεση υπάρχουν πολλές. Όμως, όπως γνωρίζουμε από την ιστορία, αυτές δεν ταυτίζονται με τις αιτίες.

   Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και του «Συμφώνου της Βαρσοβίας», η στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ, όχι μόνο δεν αυτοδιαλύθηκε, αλλά επεκτείνεται ανατολικά της Ευρώπης, σε χώρες που το ζήτησαν στην μετασοβιετική εποχή. Αυτό βεβαίως δεν ήταν μόνο θέμα δυτικής προπαγάνδας, ούτε καν η κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Η Ουκρανία είχε μείνει έξω απ’ αυτή την επέκταση του ΝΑΤΟ, μετά την «Συμφωνία του Μίνσκ».

   Όμως: «…ωστόσο, το Κίεβο και όχι η Μόσχα ευθύνεται για τη συστηματική ναρκοθέτηση των συμφωνιών. Σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι κενό γράμμα. Είναι ενδεικτικό πώς από τους 14.000 περίπου νεκρούς αυτά τα οκτώ χρόνια, οι περισσότεροι πέθαναν μετά την υπογραφή των συμφωνιών…».[1] Στην αρχή του άρθρου του σημειώνει ο ίδιος αρθρογράφος:

   «…Υπογράφτηκαν το 2014 και 2015 στην πρωτεύουσα της Λευκορωσίας. Η αναγνώριση από την Ρωσία την Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου της ανεξαρτησίας των δημοκρατιών του Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ σίγουρα έβαλε το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των συμφωνιών….».

   Αυτή η ακύρωση στην πράξη είχε ως βάση την υπερβολική μέχρι φασιστική πίεση και «πνίξιμο» σε πολλούς ρωσόφωνους της Ουκρανίας που είναι και ρωσόφιλοι. Το αντάρτικο κίνημα από τότε είναι σε εξέλιξη σε δύο απ’ αυτές τις νοτιοανατολικές περιοχές της Ουκρανίας (Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ). Την αυτονομία-ανεξαρτησία τους, σχεδόν χωρίς να χυθεί αίμα, αποδέχτηκε το Κρεμλίνο ως ανεξάρτητες περιοχές και τις ενέταξε στη ρωσική ομοσπονδία με την εισβολή! 

   Πάντως, οφείλουμε να συμφωνήσουμε, ότι πρόκειται για τον πρώτο ουσιαστικά ενδο-ευρωπαϊκό πόλεμο (μεταξύ ευρωπαϊκών ανεξάρτητων κρατών) από την εποχή του Β’ παγκοσμίου πολέμου και ο κίνδυνος να είναι η αρχή ενός 3ου παγκοσμίου πολέμου δεν μπορεί να αποκλειστεί. Βεβαίως είχαμε από την ασιατική Τουρκία εισβολή στη βόρεια Κύπρο το 1974,[2] αλλά και την διάλυση της Νέας Γιουγκοσλαβίας – Σερβίας (επί Μιλόσεβιτς) το 1999 κυρίως από τις ΗΠΑ (επί Κλίντον).[3] Όμως δεν ήταν ανοικτά ενδο-ευρωπαϊκοί πόλεμοι. Μπορούμε να πούμε τελείως συνοπτικά ότι αυτός ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας είναι μια αποτυχία τόσο του γενικότερου ευρωπαϊκού ανθρωπιστικού ρεύματος, όσο και του εθνικιστικού ορθόδοξου ρεύματος.

Οικογένεια: Με ανοικτό νου και ανοικτή καρδιά

Οικογένεια: Με ανοικτό νου και ανοικτή καρδιά

Από την «ενορία εν δράσει»

Μιά πολύ καλή συζήτηση, που παρά κάποιες ατέλειες, προσέγγισε το θέμα του γάμου, της οικογένειας και του παιδιού στις σύγχρονες συνθήκες συνδυάζοντας τα σύγχρονα δεδομένα με το δίκαιο και το θεολογικό υπόβαθρο.

******

«Ελεύθεροι διάλογοι» Μία συνάντηση ευθύνης με λόγο και ανταλλαγή ιδεών. «Οικογένεια: Με ανοικτό νου και ανοικτή καρδιά».

Συμμετέχουν:

Ερανίσματα λόγων από τους Τρεις Ιεράρχες και άξονες της σύγχρονης εκπαίδευσης

Ερανίσματα λόγων από τους Τρεις Ιεράρχες και άξονες της σύγχρονης εκπαίδευσης

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. Πρωτολογία

Καλησπέρα. Χρόνια πολλά σε όλους και όλες, από όποιον τρόπο κι αν συμμετέχουν σ’ αυτή την τηλε-συζήτηση. Θα ήθελα να ξεκινήσω από δύο εκφράσεις της Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης (Κολυμπάρι 2016), πριν από πέντε περίπου χρόνια, που αφορούν το θέμα μας.

Η μία έκφραση βρίσκεται στην εγκύκλιο της Συνόδου, που αναφέρεται στο κυρίαρχο εκπαιδευτικό σύστημα και όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε όλο το δυτικό κόσμο κυρίως. Αυτό, λοιπόν, είναι «εκκοσμικευμένο» και «ατομοκεντρικό», με ό,τι μπορεί να σημαίνουν και οι δύο αυτοί επιθετικοί προσδιορισμοί. Το σύστημα αυτό ταλανίζει τις νέες γενιές και προβληματίζει βέβαια και την Μεγάλη Σύνοδο[1].

Το δεύτερο σημείο, το οποίο θέλω να σημειώσω, είναι το γεγονός ότι η Μεγάλη Σύνοδος θεωρεί ότι τα μεγάλα ζητήματα: τα εκκλησιαστικά, τα θεολογικά, οι επιπτώσεις τους σε διάφορες όψεις της κοινωνίας και της ζωής, στο βίο και στην πολιτεία των ανθρώπων χρειάζονται, για να είναι προφητική η μαρτυρία της Εκκλησίας, επαναδιατύπωση[2].

Ας πάμε να επαναδιατυπώσουμε στη σημερινή εποχή ζητήματα, που έθεσαν πριν από 1600 χρόνια, από την ώριμη ηλικία των Τριών Ιεραρχών μέχρι σήμερα[3]. Για να δούμε δυο -τρία σημεία σε αυτά τα 1600 χρόνια.

Ας μη φοβόμαστε τόσο το σχίσμα…

Ας μη φοβόμαστε τόσο το σχίσμα…

[Συνοπτική επισκόπηση του Ουκρανικού εκκλησιαστικού προβλήματος και η πρόταξη της ζωής και του Σώματος έναντι των γραπτών νόμων και των επισήμων διοικητικών πράξεων]

Tου Κώστα Νούση*

Είναι γεγονός ότι έχει αρχίσει η Ορθοδοξία να βιώνει ένα ακόμη σχίσμα μέσα στη μακραίωνη ιστορία της. Βρίθει, βέβαια, σχισμάτων, για του λόγου το ακριβές και αληθές. Οι Πατέρες λένε πως ούτε αίμα μαρτυρίου δεν ξεπλένει αυτόν που σχίζει την Εκκλησία. Τόσο σοβαρό αμάρτημα λοιπόν. Το θέμα είναι ποιος σχίζει εν προκειμένω, οι Ρώσοι ή το Οικουμενικό Πατριαρχείο; Και πριν συνεχίσουμε μια ερώτηση που θα βοηθήσει πολύ: οι Κανόνες έγιναν για την Εκκλησία ή η Εκκλησία για τους Κανόνες; Το ζων Σώμα προηγείται ή να γυρίσουμε στον νομικισμό των Ιουδαίων; Χάρις, λοιπόν, και ελευθερία ή νόμος και τυπολατρία; Ο άνθρωπος για το Σάββατο ή το Σάββατο για τον άνθρωπο;

Απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου για δεύτερο γάμο Ιερέων

Απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου για δεύτερο γάμο Ιερέων

Του Θεοδώρου Καλμούκου | Εθνικός Κήρυκας

Η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου έλαβε την ιστορική απόφαση να επιτρέπεται του λοιπού ο δεύτερος γάμος των ιερέων, σε περίπτωση χηρείας τους ή εάν τους εγκαταλείπει η πρεσβυτέρα τους.

Διευκρινίζεται ότι δεν θα ισχύει για όσους εγκαταλείπουν τις πρεσβυτέρες τους και επιθυμούν να νυμφευθούν κάποια άλλη γυναίκα.

Συνέχεια

Τον α ν θ υ π ο μ ί ν ι μ ο υ μ

Τον α ν θ υ π ο μ ί ν ι μ ο υ μ

 

Του Θανάση Ν. Παπαθανασίου*

Κυριακή των Μυροφόρων. Μέρα με κηρύγματα πολλά, που επαινούν το μπόι των Μυροφόρων. Αλλά…

Οι έπαινοι αυτοί (όπως και οι έπαινοι προς την Παναγία κι άλλες γυναικείες μορφές της εκκλησίας) δ ε ν συνεπάγονται ένα και μόνο πράγμα. Είναι μήτρα δύο διαφορετικών συμπερασμάτων – δύο διαφορετικών οπτικών:

Στην πρώτη (και κυρίαρχη στα κηρύγματα) οπτική, οι έπαινοι προς εκείνες τις γυναίκες στέλνουν στις σημερινές γυναίκες το μήνυμα: «Η θέση σας έχει εξυψωθεί στο πρόσωπο των μυροφόρων»• οπότε δεν χρειάζεται κάτι άλλο όσον αφορά τη σημερινή σας θέση στην εκκλησιαστική ζωή.

Στη δεύτερη όμως οπτική, οι έπαινοι προς εκείνες τις γυναίκες αναδεικνύουν ελλείμματα που υπάρχουν σήμερα στην εκκλησιαστική ζωή. Για την οπτική αυτή, η ριζοσπαστικότητα με την οποία τα ευαγγέλια παρουσιάζουν τις Μυροφόρες, θεμελιώνουν έλεγχο τού σήμερά μας – όχι αγιογράφησή του.

Συνέχεια

Εκκωφαντική σιωπή και η καταδίκη του ρατσισμού και του «λευκού εθνικισμού» από την Ιεραρχία της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αμερικής

Εκκωφαντική σιωπή και η καταδίκη του ρατσισμού και του «λευκού εθνικισμού» από την Ιεραρχία της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αμερικής

Της Ίνγκα Λεονόβα* και της «The HOLY SYNOD of the ORTHODOX CHURCH IN AMERICA»**

Πριν από τρία χρόνια ξέσπασε ένα σκάνδαλο. Το Σάββατο του Λαζάρου, ένας υποστηρικτής της υπεροχής της λευκής φυλής[1], ονομαζόμενος Ματθαίος Χάϊμπακ (Matthew Heimbach) έγινε μέλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Λίγες μέρες αργότερα, τη Δευτέρα της Διακαινησίμου, ο Χάϊμπακ και οι συνεργάτες του στο «Δίκτυο Παραδοσioκρατικής Νεολαίας»[2] (Μια ομάδα λευκών εξτρεμιστών που συνδέουν τους εαυτούς τους με την Ορθοδοξία) ξυλοκόπησαν έναν διαδηλωτή κατά τη διάρκεια ενός συλλαλητηρίου μίσους, δέρνοντάς τον με έναν ορθόδοξο ξύλινο σταυρό.

Η ιστορία σάρωσε το διαδίκτυο. Υπήρξαν πολυάριθμα αιτήματα που σταλθήκαν στην Συνέλευση των Κανονικών Ορθοδόξων Επισκόπων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (Assembly of Canonical Orthodox Bishops of the United States of America) ζητώντας τους να αποκηρύξουν δημόσια την στάση τους ενάντια στη θεωρία της λευκής υπεροχής, και τον ισχυρισμό των ρατσιστών ότι η φυλετική ανωτερότητα συνιστά “οντολογικό” στοιχείο της Ορθοδοξίας.

Συνέχεια

Περί γάμου στη Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης: Προβλήματα, εκκλησιαστική οικονομία, αναστολές και τελικά συμπεράσματα, ενότητα 3η & τελευταία

Περί  γάμου στη Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης: Προβλήματα, εκκλησιαστική οικονομία, αναστολές και τελικά συμπεράσματα, ενότητα 3η & τελευταία

Γάμος και συλλογικός άνθρωπος, ύστερες ιστορικές παγιώσεις και σύγχρονη ρευστότητα – Μέρος ΙΙΙ

Κριτικά υποστηρικτικά σχόλια για την Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης 2016

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Συνέχεια από το Ορθόδοξος Αρραβώνας & Γάμος, κωλύματα και κρατικές πολιτικές–Μέρος ΙΙΙ -Ενότητα 2η– Σχόλια για την Αγία & Μεγ. Σύνοδο της Κρήτης 2016

Προλογικά

Η 3η και τελευταία Ενότητα, με γενικό τίτλο «Προβλήματα, εκκλησιαστική οικονομία, αναστολές και τελικά συμπεράσματα», περιλαμβάνει εν είδει επιλόγου, τα επόμενα τέσσερα μικρά κεφάλαια, μαζί με τις αναγκαίες παραπομπές, το παράρτημα με τις σχετικές αποφάσεις της Συνόδου της Κρήτης και την προαναγγελίας της επόμενης ανάρτησης:

VΙΙ. Η συγκατάβαση στο γάμο μεταξύ ορθοδόξων και ετεροδόξων

VIΙΙ. Η έμμεση συγκατάβαση για τον γάμο πρώην μοναχών

VΙΧ. Ζητήματα για το γάμο των ορθοδόξων κληρικών

X. Περί διαζυγίων και εσωτερικών προβλημάτων του γάμου

XΙ. Επιλεγόμενα

XΙΙ. Παράρτημα 2ο

Παραπομπές

Επόμενη ανάρτηση

********

………………………………..

VΙΙ. Η συγκατάβαση στο γάμο μεταξύ ορθοδόξων και ετεροδόξων

Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος εδογμάτισε «ν τ βαθεί κκλησιαστικ ατοσυνειδησί» ότι « ρθόδοξος κκλησία,…»  αποτελεί την «Μία, γία, Καθολική καί ποστολική κκλησία…» (Σχέσεις Ορθοδόξου Εκκλησίας προς λοιπόν χριστιανικόν κόσμον, παράγρ. 1). Επίσης θεωρεί ότι ο συνδυασμός «ορθής πίστης» (1ο προαπαιτούμενο) και «αγάπης» (2ο προαπαιτούμενο) μπορεί να οδηγήσει στην «τελική αποκατάστασι … της ενότητος…». (Σχέσεις Ορθοδόξου Εκκλησίας προς λοιπόν χριστιανικόν κόσμον,  παράγρ.  12). Ταυτόχρονα αυτή «… νότης ποία ναζητεται ν τ Π.Σ.Ε. δέν δύναται νά εναι προϊόν μόνον θεολογικν συμφωνιν, λλά καί τς ν τος μυστηρίοις τηρουμένης καί βιουμένης ν τ ρθοδόξ κκλησί νότητος τς πίστεως». (Σχέσεις Ορθοδόξου Εκκλησίας προς λοιπόν χριστιανικόν κόσμον, παράγρ. 18).

Στο πλαίσιο αυτό όρασης και συνείδησης για τον εαυτό της και τους ετεροδόξους αποφάσισε  και για τους λεγομένους μικτούς γάμους. Οφείλουμε όμως να σημειώσουμε, ότι όταν αποφάνθηκε για τον Ορθόδοξο γάμο, ουσιαστικά μίλησε για την διπλή ιερολογία του γάμου (μνηστείας και στεφάνων, δηλαδή αρραβώνα και γάμου), δηλαδή για ακολουθίες που εδώ και εκατονταετίες τελούνται έξω από την Ευχαριστιακή Σύναξη κατά κανόνα.

Συνέχεια